Czym żyje rynek str. 6 n Wielki Rajd IC str. 10. Twój doradca w warsztacie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Czym żyje rynek str. 6 n Wielki Rajd IC str. 10. Twój doradca w warsztacie"

Transkrypt

1 Świat Czym żyje rynek str. 6 n Wielki Rajd IC str. 10 motoryzacji Twój doradca w warsztacie NR INDEKSU ISSN /2013 grudzień Technologie n Wyposażenie n Części zamienne n Urządzenia n Narzędzia n Rynek Jakie świece i dlaczego Prawidłowy dobór świec żarowych ma fundamentalny wpływ nie tylko na działanie układu podgrzewania, ale również na trwałość silnika Diesla. str. 12 Łożyska kół uwagi montażowe Spokojnych, radosnych i zdrowych Świąt Bożego Narodzenia oraz wszelkiej pomyślności w Nowym Roku życzy Świat Motoryzacji Skrzynie automatyczne wymiana, dobór, kontrola płynu Montaż łożysk kół nie jest czynnością specjalnie skomplikowaną, jednak musi być przeprowadzony z dużą starannością przez mechanika dobrze wiedzącego jak operację tę wykonać. W przeciwnym razie istnieje znaczne ryzyko, że łożyska w stosunkowo krótkim czasie ulegną awarii, a nawet zostaną uszkodzone już podczas montażu. str. 22 Samochody klasy premium są obecnie niemalże standardowo wyposażane w automatyczne skrzynie biegów, gdyż, według powszechnej opinii, zapewniają one wyższy poziom komfortu i satysfakcji niż skrzynie manualne. Skrzynie te istotnie różnią się od siebie także od strony czysto technicznej. Choćby tym, że automatyczne, w przeciwieństwie do manualnych, mają moduły mechatroniczne sterujące przepływem specjalnego płynu określanego skrótem ATF (Automatic Transmission Fluid) odpowiednimi kanałami. Wymagania wobec tego płynu są bardzo wysokie. Wynika to m.in. stąd, że całość sprzęgieł, stanowiących jeden z głównych elementów takich skrzyń, pracuje w płynie pełniącym zarazem funkcję medium sprzęgła hydrokinetycznego oraz napędzającym siłowniki, smarującym i chłodzącym cały układ. Musi on przy tym niezawodnie spełniać swe zadania w temperaturze od -30 do +150 C. Użycie niewłaściwego płynu, ale też zbyt niski jego stan lub utrata właściwości fizykochemicznych (np. w wyniku przegrzania, znacznego przebiegu, zanieczyszczenia), skutkuje zatem zazwyczaj nieprawidłową pracą skrzyni i w konsekwencji prowadzi do jej szybkiego uszkodzenia. Z tego samego powodu w odpowiednim czasie i we właściwy sposób musi zostać przeprowadzona jego wymiana. Nawet jeśli producent samochodu podaje, że automatyczna skrzynia została napełniona płynem na cały okres jej użytkowania. str. 18 Historia paska str. 14 n Dramat w czterech aktach str. 24

2

3 Świat Motoryzacji 12/2013 WIADOMOŚCI Na Nowy Rok W satyrycznej tradycji sylwestrowej nowy rok przedstawiany jest jako rumiany bobas przepasany szarfą z odpowiednim numerem, natomiast ten stary, odchodzący ma postać zmęczonego staruszka w połatanym paletku podpierającego się dziadowskim kijem. Nie wiem, czy miniony rok należy żegnać z ulgą, mam nadzieję, że nowy nie będzie gorszy. A jaki był dla branży rok 2013? Tu oczywiście należałoby doprecyzować zależy dla kogo. Ogólnie jednak rzecz biorąc, nie było tak źle. Co prawda w pierwszym kwartale mieliśmy regularną bryndzę, ale za to w drugim nastąpiło odbicie i coraz więcej głosów mówi, że powoli wychodzimy z dołka. Przy okazji tego podsumowania zajrzałem do annałów, by sprawdzić, kiedy to właściwie zaczął się ten cały kryzys. No więc wszystko zaczęło się dawno temu w Ameryce, a konkretnie w 2007 roku. Przypomniałem sobie też, że Pismo powiada o siedmiu latach chudych, wychodzi więc na to, że szczęśliwie dożyliśmy ich końca. Dobrze, żeby wszyscy w to uwierzyli, bo jak twierdzą makroekonomiści, sytuacja gospodarcza w olbrzymim stopniu zależy od nastrojów społecznych. Jeśli więc ludzie są przekonani, że jest niedobrze, to w gospodarce rzeczywiście zaczyna się dziać źle i odwrotnie powszechny entuzjazm koniunkturę nakręca. Cykle koniunkturalne w kapitalizmie badał już stary Marks, który lekarstwa na te wahania upatrywał w gospodarce planowej. Coś w tym było, bo jedynym krajem, któremu udało się uniknąć wielkiego kryzysu był Związek Radziecki. Ja mimo wszystko wolę gospodarkę rynkową od tej nakazowo-rozdzielczej, choć wciąż nie mogę się pogodzić z tym, że muszę na własnej skórze odczuwać finansowe zawirowania, do których doszło gdzieś na drugim końcu świata. Starczy tego filozofowania, pora na noworoczne życzenia. Życzymy zatem całej branży, żeby ludzie mieli za co jeździć samochodami i je naprawiać, a rynek rósł, choćby i powolutku. Żeby krajowa waluta utrzymywała stabilny kurs, a nasi decydenci, jeśli już nie chcą pomagać, to przynajmniej nie przeszkadzali. Życzymy samych trafnych decyzji, bilansów na plus i świętego spokoju. Niech przed warsztatami ustawiają się kolejki, a klienci proszą o kompleksowe naprawy. Słowem, życzymy naszym Czytelnikom wszystkiego najlepszego! Grzegorz Kacalski KOLEJNA STACJA, kolejny konkurs Co prawda do początku sezonu serwisowania klimatyzacji jeszcze daleko, ale właśnie n teraz warto pomyśleć o stosownych inwestycjach, by przygotować warsztat do obsługi klientów, którzy niezawodnie przybędą, kiedy tylko nastaną pierwsze cieplejsze dni. Godzi się zatem odnotować, że HELLA Nussbaum Solutions wprowadza na rynek kolejną stację do serwisowania klimatyzacji z serii Husky. Nowa maszyna to ciekawa alternatywa dla znanych już stacji 200 i 300. Urządzenie przeznaczone jest do serwisu układów klimatyzacji z czynnikiem chłodniczym CZUJNIKI EGT na rynek wtórny Czujniki temperatury spalin (EGT) to nowa n linia produktów oferowanych przez firmę DENSO na rynku wtórnym. Tworzy ją w tej chwili 11 typów czujników, które są zamiennikami 21 części OE i mogą znaleźć zastosowanie w czterech milionach pojazdów oraz 225 modelach samochodów. DENSO od lat należy do czołowych producentów czujników EGT, wiele także wnosi w ich rozwój. Najnowszy produkt zawiera najmniejszy na świecie sensor, mniejszy o 90% od stosowanych poprzednio. Obecnie na rynku wtórnym nie ma zamienników tych części mówi Fanis Kapetanakis z DENSO. Wprowadzając do oferty czujniki EGT wychodzimy naprzeciw potrzebom rynku IDENTYCZNE z oryginalnymi Firma GKN wprowadziła na rynek części zamiennych, identyczne z oryginal- n nymi półosie napędowe do modeli Volvo XC60 i XC90 wykonane w technologii Countertrack Ballspline. Tym samym gwarantuje, że po zamontowaniu tych elementów oferowanych pod markami SPIDAN i LÖBRO właściwości obu modeli zostaną w pełni zachowane. Zauważyć tu trzeba, że od współczesnych SUV-ów oczekuje się komfortu R134a w samochodach osobowych i ciężarowych. Jak zapowiadają przedstawiciele firmy, ma być dostępne w sprzedaży od lutego Do końca stycznia potrwa natomiast konkurs internetowy dla pracowników warsztatów Zostań twarzą kampanii termo 2014, jaki ogłosiła HELLA. Polega on na zalogowaniu się na stronie i wysłaniu uśmiechniętego zdjęcia w pracy. Do wygrania nagroda-niespodzianka, szczegóły konkursu na stronie. wtórnego. Dokładamy starań, by w najbliższej przyszłości rozszerzyć program czujników EGT o kolejne zastosowania i zaspokoić rosnący popyt na te części - dodaje. Przy okazji można wspomnieć, że ostatnio powiększona została również gama wycieraczek tylnej szyby dostarczanych przez DENSO na rynek wtórny. Pojawiły się w niej dwie referencje przeznaczone m.in. do takich aut jak Opel Agila, Suzuki Swift i SX4, Toyota IQ. W sumie program wycieraczek DENSO to w tej chwili 140 numerów katalogowych i 1700 zastosowań. samochodu osobowego i cech pojazdu typu off-road. Aby uzyskać taką charakterystykę konieczna jest specjalna konstrukcja zawieszenia zapewniająca złożone ruchy kół, czemu standardowe półosie napędowe nie są w stanie sprostać. Wyposażona w nowe tzw. przeguby SX i SOI (z kompensacją przesuwu Ballspline opartą na łożyskach kulkowych) oś napędowa do modeli Volvo XC60 i XC90 umożliwia ekstremalnie długie przesuwy oraz duże kąty zabudowy. Poprawia też współczynnik NVH (hałas, drgania i wibracje). Świat Motoryzacji 3

4 WIADOMOŚCI Świat Motoryzacji 12/2013 PREPARAT nagrodzony Amerykańskie stowarzyszenie rynku wtórnego AIA wybrało środek do czyszczenia n filtrów cząstek firmy LIQUI MOLY Najlepszym nowym produktem. Nagroda ta tradycyjnie przyznawana jest na targach rynku wtórnego AAPEX w Las Vegas, największej tego typu imprezie na świecie. INNOWACYJNA FIRMA, ulepszona świeca NGK Spark Plug to jedna ze 100 najbardziej innowacyjnych firm na świecie taki n wynik przyniosło najnowsze badanie przeprowadzone przez grupę medialną Thomson Reuters, w którym poza liczbą patentów i zaangażowaniem w rozwój, pod uwagę brana jest również liczba stworzonych nowych miejsc pracy oraz wprowadzanie nowych produktów i usług. Wśród uhonorowanych w ten sposób firm z branży motoryzacyjnej znalazło się czterech producentów samochodów i czterech dostawców części. Z wiadomością tą jak raz zbiegła się informacja, że NGK opracowała i zaczęła dostarczać drugą generację swych świec żarowych NHTC. W swym poprzednim wydaniu te pierwsze świece z całkowicie ceramicznym elementem grzejnym, osiągają temperaturę 1000 C w 1,7 sekundy i umożliwiają ponad 10-minutowe dogrzewanie oraz międzydogrzewanie uzyskując temperaturę nawet 1350 C. Dzięki temu umożliwiają bezproblemowy start zimnego silnika nawet przy najniższych temperaturach otoczenia i przyczyniają się do ograniczenia ilości szkodliwych substancji emitowanych przez jednostkę napędową. Niewątpliwie to właśnie te cechy sprawiły, że świece NHTC od roku 2007 fabrycznie montowane są Mercedesach. Teraz do aut ze Stuttgartu stopniowo zaczną trafiać świece NHTC 2, które do 1000 C rozgrzewają się zaledwie w jedną sekundę, dzięki czemu diesla można uruchomić niemal jak silnik benzynowy. NGK ulepszyła także proces dogrzewania i międzydogrzewania, niemniej świeca NHTC 2 potrzebuje prądu mniejszej mocy niż jej poprzedniczka (40 zamiast 44 W). Preparat jest absolutną nowością i zaraz po wejściu na rynek amerykański otrzymał to prestiżowe wyróżnienie Best New Product for Import Cars to prawdziwy Oscar na rynku wtórnym, największe wyróżnienie branżowe w USA - mówi David Pollack, menedżer marketingu LIQUI MOLY USA. - Dzięki naszej technologii przed warsztatami otwierają się nowe możliwości. Środek do czyszczenia filtra cząstek stałych opracowany przez LIQUI MOLY, można stosować bez konieczności demontażu tego filtra, a cała procedura trwa od 30 do 60 minut. Chemiczne oczyszczenie filtra potrafi uchronić przed koniecznością jego wymiany, nawet gdy jest on już tak zapchany sadzą, że nieskuteczna okazuje się wymuszona regeneracja. W ten sposób klient może uniknąć sporego wydatku na nową część, a warsztat - zarobić na usłudze. O TRW z kraju i ze świata Krajową nowością dotyczącą TRW jest wiadomość, że firma HART rozszerzyła swoją n ofertę o części do układów hamulcowych marki TRW. Tym samym stała się drugim w Polsce dystrybutorem produktów firmy TRW, mogącym zaproponować klientom pełny asortyment komponentów wchodzących w skład programu nazywanego Corner Module. Asortyment ten, obejmujący wszystkie elementy układów hamulcowych, kierowniczych, zawieszeń a także amortyzatory i sprężyny, będzie dostępny w każdej z 17 filii firmy HART na terenie Polski. Z zagranicy z kolei nadeszła informacja o zmianie dyrektora operacyjnego TRW Automotive. Funkcje tę z początkiem nowego roku przejmie Patrick Olney, Kanadyjczyk piastujący obecnie stanowisko prezesa Volvo Construction Equipment. Zastąpi on Steve a Lunna, który przechodzi na emeryturę. Patrick Olney jest doświadczonym i utalentowanym kierownikiem wyższego szczebla, mającym doskonały zmysł finansowy i 18-letnie doświadczenie na odpowiedzialnych stanowiskach w Volvo Construction Equipment. Bardzo się cieszę, że do zespołu TRW dołączy osoba o tak wszechstronnym doświadczeniu i pokaźnej liście osiągnięć zawodowych powiedział John Plant, przewodniczący zarządu i prezes TRW. WIEŚCI z Piastowa Coroczny wzrost eksportu, zwiększające się n nakłady inwestycyjne, stosowanie najnowszych technologii i wysoką jakość wyrobów zauważyli i docenili członkowie kapituły tegorocznej nagrody Wybitny Eksporter ustanowionej przez Stowarzyszenie Eksporterów Polskich przyznając to zaszczytne wyróżnienie firmie ZAP Sznajder Batterien. To już kolejna prestiżowa nagroda, którą otrzymał wytwórca akumulatorów z Piastowa kierujący blisko 80 procent swej produkcji do odbiorców w ponad 50 krajach Europy i Afryki Północnej. Przy okazji warto zauważyć, że na tegoroczny sezon zimowy firma ZAP Sznajder Batterien przygotowała nowość w postaci akumulatorów o nazwie Silver Premium. Są to baterie wytwarzane w nowoczesnej technologii srebrowo-wapniowej cechujące się bardzo wysokim prądem rozruchu, który został osiągnięty m.in. dzięki ulepszeniom w płytach ołowianych. Akumulatory te należą do grupy bezobsługowych, wyposażono je również we wskaźnik aktualnego stanu naładowania. Wypada również przypomnieć, iż w połowie bieżącego roku ZAP Sznajder Batterien, firma z całkowicie polskim kapitałem, przejęła firmę Jenox, znanego krajowego producenta akumulatorów, obejmując 100 proc. udziałów. Łączna zdolność produkcyjna połączonych firm wynosi ponad 2 miliony sztuk akumulatorów rocznie. 4 Świat Motoryzacji

5

6 RYNEK Świat Motoryzacji 12/2013 Czym żyje niezależny rynek motoryzacyjny Motoryzacja to branża rozwijająca się niezwykle dynamicznie. Na rynku ujawniają się nowe trendy, tworzone są coraz bardziej zaawansowane technologie, za tym wszystkim próbują podążać przepisy prawne. Spotkanie organizowane przez Stowarzyszenie Dystrybutorów i Producentów Części Motoryzacyjnych jest corocznym podsumowaniem tego, czym żyje niezależny rynek motoryzacyjny. Tegoroczna, ósma już, Konferencja Niezależnego Rynku Motoryzacyjnego objęta została patronatem honorowym Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz Ministerstwa Gospodarki. Naturalne zatem, że przedstawiciele tych resortów zwrócili się do gości konferencji, doceniając wkład niezależnego rynku w rozwój zarówno samej branży motoryzacyjnej, jak i całej gospodarki. Grażyna Henclewska, podsekretarz stanu w Ministerstwie Gospodarki mówiąc o znaczeniu przemysłu motoryzacyjnego dla gospodarki, wspomniała o inicjatywach podejmowanych przez resort, mających wspierać firmy i środowisko motoryzacyjne w prowadzonej działalności. Jedną z nich jest konferencja Motoryzacja Przemysł Nauka, która odbędzie się już 10 grudnia w Ministerstwie Gospodarki, a w której aktywny udział weźmie także Stowarzyszenie Dystrybutorów i Producentów Części Motoryzacyjnych. Słupki w górę W Ministerstwach Transportu i Gospodarki rozstrzyga się wiele istotnych dla niezależnego rynku motoryzacyjnego kwestii, dlatego możliwość zaprezentowania swojego potencjału i osiągnięć jest ważna dla środowiska producentów i dystrybutorów części. O osiągnięciach, bo w tych kategoriach należy rozpatrywać wyniki firm uzyskane w 3 kwartałach tego roku, mówił m.in. Alfred Franke. Rok 2013 jest kolejnym, w którym odnotowujemy wzrost zarówno gdy chodzi o produkcję części, jak i wartości eksportu. Prognoza oparta na wynikach GUS pozwala przewidywać, że sprzedaż części i akcesoriów motoryzacyjnych przekroczy 60 mld złotych, powiększając przewagę nad wartością produkcji samochodów o niemal 15 mld złotych. Rośnie także eksport, sięgając niemal 35 mld złotych to rekordowa wartość, nie tylko w odniesieniu do eksportu części i akcesoriów, ale też pojazdów samochodowych. Na tym tle dobrze wyglądają również wyniki osiągnięte przez dystrybutorów części, albowiem poprawiły się one o ponad 10%, zarówno w segmencie osobowym, jak i ciężarowym. Analiza trzech minionych kwartałów wykazała, że mimo problemów na początku roku, większość producentów oraz dystrybutorów części zanotowała wzrosty. Kłopoty w pierwszym kwartale mogły być związane z przyczynami ekonomicznymi i przedłużającą się zimą, która skutecznie powstrzymywała klientów przed wizytami w warsztatach. Spodziewane ożywienie nastąpiło dopiero w drugim kwartale, gdy koniecznych napraw nie można już było odkładać na później. Trzeci kwartał to podtrzymanie dobrej passy producentów oraz niezłej koniunktury dystrybutorów. W bieżącym roku przychody ze sprzedaży części rosną dynamicznie. Jest to powrót do szybkiego tempa wzrostu, notowanego przed rokiem Tym bardziej widoczna jest więc zmiana na plus wobec słabego roku powiedział Alfred Franke. Z drugiej jednak strony interaktywne głosowanie przeprowadzone w czasie konferencji pokazało, że rok 2013 jest rokiem spadających marż. Tendencje na rynku europejskim Sytuację na międzynarodowym rynku motoryzacyjnym przedstawili Robert Kierzek, prezes Inter Cars oraz Piotr Włodarczyk, prezes EurotaxGlass s. Przytoczone przez nich dane mówią, że wartość światowego niezależnego rynku motoryzacyjnego należy szacować na mld euro, zaś park samochodów osobowych w 35 krajach Europy liczy sobie 309 mln pojazdów. To olbrzymi potencjał, pod warunkiem wszakże, iż szanse zostaną wła- 6 Świat Motoryzacji

7 Świat Motoryzacji 12/2013 RYNEK ściwie wykorzystane. Obserwuje się przy tym dwie tendencje jedna polega na nasilającej się konsolidacji, druga zaś na ekspansji firm zajmujących się dystrybucją części, co pozwala im zwiększać ich przewagę konkurencyjną. Podobnie działają sieci warsztatowe - wkraczają na nowe rynki i powiększają liczbę warsztatów zrzeszonych pod jedną nazwą. Według szacunków w Europie funkcjonuje obecnie 385 sieci zrzeszających niemal 100 tys. warsztatów. Postrzeganie warsztatów Przynależność do sieci ułatwia warsztatom osiąganie wysokiego poziomu usług. A jak to wygląda w pozostałych warsztatach, działających pod własnym szyldem? O tym, jak postrzegany jest standard oferowanych przez nie usług i części rozmawiali posłowie Leszek Aleksandrzak, Andrzej Czerwiński, Jerzy Szmit i Wojciech Jasiński występujący w roli reprezentantów kierowców. Profesjonaliści z branży dystrybucyjno-warsztatowej mogli z tej debaty wyciągnąć wnioski, w jaki sposób widziany jest niezależny rynek motoryzacyjny. Przedstawiciele producentów i dystrybutorów części (firm o międzynarodowym doświadczeniu takich jak np. Schaeffler, Inter Cars czy AD) kontynuowali temat, stawiając tezę, że kierowcy postrzegają cały sektor napraw samochodów przez pryzmat warsztatów w jakich naprawiają i obsługują swe auta. Mówili też, iż u wielu właścicieli pojazdów warsztaty niezależne nadal nie cieszą się dobrą sławą. Trend ten jednak zmienia się w pozytywnym kierunku, choć dość wolno. Nad poprawieniem wizerunku warsztatów pracują zarówno dystrybutorzy, jak i producenci części. Najwięcej zależy jednak od samych warsztatów. Mają one przy tym wiele atutów, które mogą wykorzystać od zaraz, jak np. szeroki zakres usług dla pojazdów wielu marek, dostęp do kompleksowej oferty części, możliwość korzystania ze szkoleń technicznych, produktowych, marketingowych itp. Przeszkodą w poprawianiu wizerunku niezależnych punktów naprawy samochodów bywa natomiast czarny piar, stosowany przez koncerny produkujące samochody. Dziś pytanie, dziś odpowiedź Uczestnicy konferencji mieli okazję wziąć udział w dwóch interaktywnych głosowaniach, których celem było pokazanie tendencji występujących na szeroko rozumianym wtórnym rynku motoryzacyjnym. Pytania dotyczyły bowiem zatrudnienia, inwestycji, spływu należności, zapasów magazynowych. Za pomocą pilotów do głosowania goście spotkania mogli się również wypowiedzieć na temat tzw. prywatnych marek. Okazało się, że wprowadzanie ich przez dystrybutorów oznacza zwykle dla producentów części zmniejszenie sprzedaży. Jednocześnie prywatna marka stwarza dystrybutorom szansę uzyskania wyższej marży. Inna sprawa, że z dyskusji toczonych w trakcie konferencji wynikało, iż marże generalnie obniżają się, co jest sporym problemem dla firm działających na niezależnym rynku motoryzacyjnym. Wprowadzenia do tematu dokonała dr Katarzyna Hys z Politechniki Opolskiej, przedstawiając teoretyczne podejście do zagadnienia i analizując znaczenie tzw. private labels dla firm. Prawo dla branży Tradycyjnie już na konferencji poruszono kwestię zagadnień prawnych regulujących funkcjonowanie całej branży i przez to mających zasadnicze znaczenia dla działających w niej firm. Batalię o stacje kontroli pojazdów stoczyli m.in. prezesi PISKP i STM dyskutując na temat tego, jakie uregulowania są najistotniejsze z punktu widzenia środowisk, które reprezentują. Mimo pewnych rozbieżności w ocenie wagi tez dyskutowanych obecnie w Ministerstwie Transportu, uczestnicy debaty zgodzili się, że celem wszystkich środowisk powinno być realne poprawienie bezpieczeństwa na drogach poprzez rzetelnie przeprowadzane kontrole pojazdów. Istotna sprawa poruszona została także podczas prowadzonej przez Filipa Skawińskiego z przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce i Bogumiła Papiernioka - dyrektora zarządzającego firmy Moto-Profil, prezentacji poświęconej inicjatywie Cars Otóż Komisja Europejska mówiąc o znaczeniu przemysłu motoryzacyjnego dla gospodarki naszego kontynentu, posługuje się liczbą 12 mln miejsc pracy zapewnianych przez tę branżę. Na podobnej zasadzie w Polsce producenci samochodów chcąc wywrzeć jak największe wrażenie podają, że branża motoryzacyjna zatrudnia ponad 760 tysięcy osób. Tymczasem gdy bliżej przyjrzeć się sprawie, to okazuje się, że aż 5 mln z podawanych 12 mln miejsc pracy tworzą firmy transportowe. Telematyka a wolny wybór Na zakończenie spotkania Piotr Podrażka, przedstawiciel firmy Delphi pokazał, jak w USA, już w praktyce, działają systemy telematyczne, jakie stwarzają one możliwości, a w konsekwencji dlaczego tak ważne są właściwe uregulowania prawne dotyczące tej kwestii. Alfred Franke przypomniał, że aby kierowcy zachowali prawo do korzystania z usług wybranych przez siebie, a nie narzuconych przez producentów pojazdów, systemy telematyczne muszą wykorzystywać platformy dostępne dla wszystkich operatorów usług. Cieszymy się, że w wyjątkowo licznym gronie mogliśmy dyskutować o tak ważnych dla naszej branży kwestiach. Dziękuję przedstawicielom Ministerstw oraz posłom za uczestnictwo w konferencji, a reprezentantom firm dodatkowo za udział w interaktywnych głosowaniach wiedza, jaką wzajemnie zdobywamy w ten sposób jest nieoceniona podsumował konferencję Alfred Franke. t Świat Motoryzacji 7

8 FIRMY Świat Motoryzacji 12/2013 Fota zapowiada walkę Jakiś czas temu Fota SA ogłosiła upadłość z możliwością zawarcia układu. Teraz władze spółki informują o głębokiej restrukturyzacji firmy i podkreślają swoją determinację w walce o zachowanie ciągłości jej funkcjonowania. Spółka rozpoczęła restrukturyzację od zwołania nadzwyczajnego zgromadzenia akcjonariuszy, zmiany zapisów umowy spółki i składu rady nadzorczej oraz wprowadzenia zmian w zarządzie i wyższej kadrze menadżerskiej. Nowe otwarcie Skład osobowy zarządu ograniczono do dwóch osób. Jego ster objął Jakub Fota, piastujący stanowisko wiceprezesa, syn Bogdana Foty, założyciela spółki. Sprawuje on bezpośredni nadzór nad obszarami sprzedaży, zarządzania asortymentem i logistyki. Rada nadzorcza oddelegowała do pełnienia funkcji członka zarządu Michaela Kowalika, menadżera z wieloletnim doświadczeniem w zarządzaniu spółkami w Polsce, Austrii i w Niemczech. Michael Kowalik sprawuje w spółce nadzór nad finansami i sprawami korporacyjnymi. Doszło także do zmian na kluczowych stanowiskach menadżerskich. I tak na funkcję nowego dyrektora finansowego powołany został Bartłomiej Serek, zaś dyrektora operacyjnego Krzysztof Siekierski, związany ze spółką od dwóch lat. Stanowisko dyrektora sprzedaży objął z kolei Przemysław Maliga, od kilkunastu lat pracujący w Focie. Nasza siła i przyszłość to zespół i ludzie, którzy go tworzą. Stawiamy na osoby kompetentne, doświadczone, rzetelne, zaangażowane, charyzmatyczne i zaufane. Takie, które pokazały, że w trudnych momentach można na nich polegać. Cieszę się, że mamy ich niemało w naszej organizacji mówi Jakub Fota. Czuję się pewniej, gdy widzę w moich ludziach determinację i optymizm. Zespół Foty podjął intensywną pracę nad zdefiniowaniem efektywnego modelu biznesowego spółki. Spojrzenie na nasz biznes na nowo, z innej perspektywy, jest warunkiem koniecznym dla uzdrowienia organizacji i dania jej nowego życia dodaje Jakub Fota. Zimowa wyprzedaż Znajdująca się w upadłości układowej firma Fota uruchomiła zimową wyprzedaż pod hasłem Odmrażamy magazyn. Akcja ma wielki zasięg, gdyż ceny ponad indeksów zostały obniżone średnio o 50%! Dodatkowo za pakietowe (jednorazowe) zakupy produktów z oferty wyprzedażowej o określonej wartości, nabywcy premiowani są dodatkowym bonusem. W celu znalezienia części objętych Wsparcie partnerów W trudnym dla Foty okresie wsparcie okazali partnerzy biznesowi. Większość kluczowych dostawców części złożyło deklarację kontynuacji współpracy, co, jak poinformowała spółka, pozwoliło na uruchomieniu regularnych dostaw. Potrzeba jednak trochę czasu, by oferta poszczególnych oddziałów wypełniła się w zadowalającym dla klientów wymiarze. Proces ma swój współczynnik bezwładności wyjaśnia dyrektor operacyjny Krzysztof Siekierski. Cierpliwość i wsparcie w najtrudniejszym w historii momencie funkcjonowania firmy wykazali także nasi filianci i agenci zarządzający oddziałami, bez których dalsza działalność stałaby pod dużym znakiem zapytania. Taka postawa jest dla nas wyrazem lojalności i wiary w firmę oraz dodatkowym impulsem do działań. Zrobimy wszystko, aby nie zaprzepaścić kredytu zaufania, którym nasi partnerzy nas obdarzyli mówi Przemysław Maliga. Utrzymanie ogólnopolskiej sieci sprzedaży to niełatwe zadanie. Ograniczyliśmy grupę jednostek biznesowych do 53, kierując się kluczem efektywności i jakości, a nie liczby punktów na mapie. Naszym celem jest zapewnienie spółce wyników gwarantujących spłacanie zobowiązań układowych, a tym samym zabezpieczenie wierzycieli. W tym kontekście ogromnie ważne jest dla nas to, że mamy w sieci partnerów przyjaciół, na których możemy polegać i z którymi razem możemy stanąć do walki o przyszłość naszej organizacji dodaje Przemysław Maliga. Magda Madejska odpowiedzialna za komunikację i PR podkreśla z kolei, że także liczna grupa klientów okazała zrozumienie dla aktualnej sytuacji firmy. Codziennie doświadczamy ludzkiej życzliwości. Mamy grupę wiernych kibiców, którzy są dla nas dodatkową motywacją do walki o spółkę. Relacje z klientami były zawsze silną stroną Foty mówi Magda Madejska. Odzyskać zaufanie Jakub Fota wskazuje, że ważne dla spółki okazało również wsparcie części jej branżowej konkurencji. Fakt, że wybrani dystrybutorzy działali nie tylko zgodnie z zasadami etyki biznesowej, nie próbując wykorzystywać sytuacji w jakiej znalazła się nasza organizacja, ale także udzielali konkretnej pomocy jest dla nas pozytywnym zaskoczeniem. Wszystkim, którzy wyciągnęli do nas w tym trudnym okresie rękę serdecznie dziękujemy mówi. Fota zapowiada, że che zachować ciągłość funkcjonowania na rynku, dlatego też pracuje nad zawarciem układu z wierzycielami i odzyskaniem ich zaufania, ze szczególnym uwzględnieniem instytucji finansowych. Nie boimy się trudnych, radykalnych decyzji, mając przed oczami jasno sprecyzowany cel utrzymanie naszej spółki. Pracujemy w atmosferze ogólnej mobilizacji i wiary, że razem możemy wiele, a nawet wszystko mówi Jakub Fota. t wyprzedażą Fota rekomenduje korzystanie z wyszukiwarki znajdującej się firmowej stronie internetowej. 8 Świat Motoryzacji

9 Świat Motoryzacji 12/2013 FIRMY Jubileusz i pierwsza konferencja MotoData opowiadał o profilu statystycznego polskiego kierowcy i badaniach z nim związanych. Obchody dwudziestolecia zakończyła wieczorna gala. W wynajętej na tę okazję katowickiej hali Spodek bawiło się ponad 850 gości. Imprezę poprowadził Piotr Bałtroczyk, a wśród występujących gwiazd pojawiła się m.in. Budka Suflera oraz Hirek Wrona w roli didżeja. Dwadzieścia lat działalności firmy Moto-Profil podsumował jej prezes, Piotr Tochowicz. Zaczynając od małego zakładu na Śląsku, na przestrzeni 20 lat staliśmy się jednym z największych dystrybutorów części motoryzacyjnych nie tylko w Polsce, ale i Europie, powołując przy tym do życia sieć zrzeszającą niemal 150 partnerów w kraju. W ciągu ostatnich lat rozpoczęliśmy także intensywną ekspansję na rynki europejskie, zarówno Firma Moto-Profil obchodziła niedawno 20-lecie swojego istnienia. Przy tej okazji odbyła się pierwsza ogólnopolska konferencja partnerów powołanej przez Moto-Profil sieci ProfiAuto, która zgromadziła ponad 150 gości, w tym partnerów sieci. Głównym tematem spotkania był rozwój ProfiAuto oraz trendy na polskim i światowym rynku części motoryzacyjnych. stale rośnie. O ile w niektórych krajach Europy Zachodniej możemy zauważyć pewne spadki, to zdaniem naszej organizacji przed polskim rynkiem części zamiennych roztaczają się doskonałe perspektywy, które takie firmy, jak Moto-Profil wraz ze swoimi partnerami mogą w znakomity sposób wykorzystać powiedział Fotios Katsardis. Alfred Franke, prezes Stowarzyszenia Dystrybutorów i Producentów Części Motoryzacyjnych wskazał podczas swojego wystąpienia na zmiany, jakie czekają branżę, a związane są z regulacjami prawnymi dotyczącymi rynku części i samochodów używanych. Z kolei Tadeusz Kuncy, prezes wschodnie, jak i zachodnie. Obecnie Moto- Profil operuje na dziewięciu rynkach, dostarczając ponad części do 900 partnerów. Stanowi to niewątpliwe potwierdzenie, że strategia, jaką przyjęliśmy jest właściwa, a sukces ten będący także udziałem naszych partnerów nie jest przypadkiem stwierdził Piotr Tochowicz. W czerwcu tego roku Moto-Profil znalazł się w pierwszej dziesiątce laureatów prestiżowego konkursu European Business Awards 2012/2013 w kategorii Import/Eksport i został uhonorowany przyznawanym w ramach EBA wyróżnieniem Ruban D Honneur. t Wśród gości, którzy zabrali głos był Fotios Katsardis, prezes stowarzyszenia zrzeszającego największe światowe firmy z branży aftermarketowej Temot International. Światowy aftermarket jest dziś wart około 800 miliardów Euro, przy czym jego wartość Świat Motoryzacji 9

10 FIRMY Świat Motoryzacji 12/2013 J Wielki Rajd niedługo startuje uż niedługo, bo w połowie stycznia, startuje II edycja Wielkiego Rajdu, czyli konkursu organizowanego przez Inter Cars dla swych klientów. Zasady udziału w nim są podobne jak przed rokiem. Polegają ona tym, by w określonym czasie kupować określone produkty określonych dostawców i w ten sposób na swym koncie gromadzić punkty (można je podglądać on-line). Na tej podstawie wyłonieni zostaną zwycięzcy, na których czekają pieniężne nagrody o łącznej wartości zł. Jednocześnie w trakcie konkursu odbywać się będą tzw. Odcinki Specjalne, czyli miesięczne okresy premiowane podwójną liczbą punktów. Ci uczestnicy, którzy w tym czasie zdobędą najwięcej punktów otrzymają nagrody już w trakcie trwania promocji, a oprócz nich także możliwość uczestnictwa w rajdowych spotkaniach z czołowymi polskim kierowcami. W ubiegłym roku imprezy te cieszyły się wielką popularnością, więc organizatorzy konkursu zdecydowali się powtórzyć już sprawdzoną formułę z jedną jednak zmianą. Taką mianowicie, że dla klientów działających na rynku pojazdów ciężarowych zorganizowane zostaną oddzielne spotkania, aby i oni mieli możliwość poznać smak rajdowej przygody. Konkurs będzie trwał od 15 stycznia do 15 maja. Jego finał odbędzie się tradycyjnie w jednym z hoteli Gołębiewski podczas Gali Mistrzów Warsztatów. Aby jednak wziąć w konkursie udział, obligatoryjnie trzeba się zarejestrować na konkursowej stronie internetowej, wypełniając krótki formularz. Dopiero od tego momentu zaczną być naliczane punkty. Już wkrótce zostanie ogłoszony szczegółowy regulamin konkursu. Informacje o nim będą również dostępne w każdej filii Inter Cars. t Ruszył program PSA K Kilku tygodni temu Inter Cars uruchomił nowy program, który ma na celu wsparcie warsztatów i sklepo-warsztatów zamierzających rozwijać doradztwo, sprzedaż i posprzedażną obsługę akumulatorów. PSA (Profesjonalny Serwis Akumulatorowy) to nowa odsłona projektu PWA (Punkt Wymiany Akumulatorów), zaś jego głównym założeniem jest aktywizacja sprzedaży baterii rozruchowych, m.in. poprzez zapewnienie ich kompleksowej obsługi na wysokim poziomie. Z tego też względu punkty chcące należeć do sieci PSA są starannie dobierane pod względem wiedzy, doświadczenia oraz zaplecza technicznego, jednocześnie Inter Cars zapewnia im dostęp do najnowszych rozwiązań technologicznych, np. diagnostyki i wymiany akumulatorów w samochodach z systemami Start&Stop. Firmy, które przystąpią do programu PSA, mogą liczyć także na inne korzyści, m.in. takie jak: aktywna promocja na stronie szkolenia potwierdzone certyfikatem pozwalającym na samodzielne rozpatrywanie reklamacji, wymiana reklamowanych akumulatorów na nowe, dodatkowy bonus po wykonaniu planu sprzedaży, wsparcie działu reklamacji i działu prawnego Inter Cars, możliwość rozliczania i zwrotu złomu akumulatorowego poprzez Inter Cars. t Kobiety i samochody Ukazał się kalendarz Inter Cars na rok Sesja, podczas której wykonywane były zdjęcia w nim wykorzystane została zorganizowana pod czujnym okiem jednego ze znanych fotografów gwiazd - Voyo Bakiewicza, współpracownika takich magazynów jak Playboy czy CKM. W kalendarzu zobaczyć można wiele atrakcyjnych modelek, m.in. Monikę Pietrasińską, która ma już za sobą rozbieraną sesję dla Playboya. Jej zdjęcie można także obejrzeć na grudniowej okładce CKM-u. Fotografie do kalendarza zostały wykonane w dwóch różnych miejscach. Jedno z nich to magazyn Centrum Logistycznego Inter Cars, który na potrzeby realizacji sesji zamienił się w sceny filmowe. Na facebookowym profilu IC stopniowo odsłaniane będą kolejne przygody fotomodelek, układające się w 12 historii przedstawiających dziewczyny w różnych aktywnościach zawodowych i sportowych. Modelkom towarzyszą piękne auta, więc kalendarz jest prawdziwą gratką dla miłośników urodziwych kobiet oraz luksusowych pojazdów. t 10 Świat Motoryzacji

11 Świat Motoryzacji 12/2013 FIRMY Do wyboru, do koloru Oferta żarówek dostępnych w Inter Cars obejmuje praktycznie wszystkie ich typy (od pomocniczych, przez halogenowe, po ksenonowe), zaś składają się na nią wyroby tkich marek jak Osram, Philips, Bosch, Magneti Marelli, Cartechnic, Hella czy 4Max. Praktycznie każdy klient może więc w niej znaleźć coś dla siebie. Jeżeli jego priorytetem jest maksymalne bezpieczeństwo, to najbardziej komfortowo czuć się będzie, mając zamontowane żarówki o zwiększonym nawet o 10 procent w stosunku do standardowych, strumieniu światła, a więc na przykład Bosch Plus 90, Philips X-treme Vision czy Osram Night Breaker Unlimited. Klientom, którym zależy na uzyskaniu efektownej stylizacji polecić z kolei należy żarówki Blue Vision ultra Philips, Xenon Blue Bosch czy Cool Blue Intense Osram. Wspomnieć tu należy, że Philips wprowadziła właśnie na rynek nową designerską linię żarówek dostępną w czterech kolorach: zielonym, niebieskim, żółtym i różowym. Żarówki te maja oczywiście homologację ECE R37. Do samochodów, w których są problemy z wymianą żarówek, np. ze względu na trudny do nich dostęp, zdecydowanie najlepszym rozwiązaniem będą żarówki o przedłużonej trwałości takie jak Philips LongLife Eco Vision, Bosch Longlife Daytime czy Osram Ultra Life z 3-latną gwarancją. Oprócz żarówek w ofercie Inter Cars znajdują się światła do jazdy dziennej w technologii LED, które sprawiają, że auto jest dobrze widoczne nawet w słoneczny dzień. Sprzedają się dobrze, gdyż dzięki nim oszczędza się nie tylko żarówki główne, ale i paliwo. Wszystkie zestawy są łatwe w montażu, mają m.in. automatyczny włącznik zapalający lampy po uruchomieniu silnika. Wszystkie też zgodne są z homologacją ECE R87. Uzupełnienie oferty LED stanowią wykonane w tej technologii żarówki do wnętrza pojazdu marki Osram i Philips. Dają one światło znacząco jaśniejsze niż żarówki standardowe, charakteryzują się przy tym do 80% mniejszym zużyciem energii i zwiększoną żywotnością. Dostępne są w różnych wersjach temperatury barwowej (aż do 6700 K). t Małgorzata Tomczyk Ćwierć wieku z testerami KTS Trudno dziś wyobrazić sobie profesjonalny warsztat samochodowy bez testera diagnostycznego. Wypada zatem odnotować, że mija właśnie 25 lat od momentu, gdy firma Bosch, jeden z czołowych producentów tych urządzeń, wprowadziła do swej oferty pierwszy tester KTS. Równo ćwierć wieku temu, bo w roku 1988 Bosch wprowadził na rynek swój pierwszy tester diagnostyczny. Nosił on oznaczenie KTS 300 i był odpowiedzią firmy na oczekiwania niezależnych warsztatów, które w związku z szybkim rozwojem elektroniki samochodowej, zaczęły pilnie potrzebować narzędzia do jej szybkiej i skutecznej diagnostyki. Urządzenie pozostawało w ofercie aż do roku Znajdował się w niej w tym czasie również moduł diagnostyczny KTS 100, który można było stosować w połączeniu z analizatorem spalin lub diagnoskopem silnikowym. Kamień milowy Pod koniec lat osiemdziesiątych, dzięki doświadczeniom z systemami OBD (On-Board- Diagnose) zdobytymi w USA, Bosch opracował moduł OBD KTS 115. Prawdziwym kamieniem milowym w diagnostyce sterowników oraz dalszym rozwoju testerów serii KTS było jednak wprowadzenie w roku 1999 oprogramowania serwisowego Bosch [ESI]tronic, dodawanego od tej pory do testerów. Pozwalało ono na diagnozę sterowników z jednoczesną możliwością odczytu i kasowania pamięci błędów, odczyt wartości rzeczywistych oraz sterowanie elementami nastawczymi. Wkrótce doszły do tego instrukcje wyszukiwania błędów, schematy instalacji elektrycznych, dane techniczne oraz plany obsług serwisowych. Z początkiem 2012 roku pojawiła się nowa wersja [ESI]tronic 2.0. Dzięki oprogramowaniu [ESI]tronic udało się rozbudować serię KTS do kompleksowego systemu diagnostyczno-informacyjnego, który pomaga mechanikom w pracy, towarzyszy im na poszczególnych etapach kontroli pojazdu i zapewnia ujednolicony proces diagnozy dla wszystkich popularnych na rynku modeli samochodów. Szeroka gama Dziś w asortymencie urządzeń KTS każdy warsztat znajdzie coś dla siebie. Ma bowiem do wyboru rozmaite narzędzia, od modułu OBD KTS 515 w analizatorze spalin Bosch, poprzez poręczne testery KTS 200 i 340, moduły z łącznością radiową Bluetooth dla komputerów PC KTS 540 i 570, zintegrowane także w diagnoskopach FSA, aż do wydajne zestawy diagnostyczne KTS 840, KTS 870 i 890. Najnowocześniejsza technologia pomiaru z multimetrem, dwukanałowym oscyloskopem w testerach KTS 570 i 870 lub czterokanałowym oscyloskopem w testerze KTS 890 oraz szybka i bezpieczna procedura rozpoznawania złącza diagnostycznego za pomocą adapterów Easy Connect sprawiają, że diagnoza sterowników, identyfikacja błędów oraz naprawa i konserwacja samochodów przebiegają szybciej, co niewątpliwie ma wpływ na postrzeganie i wyniki warsztatu. Coraz więcej danych Wraz z rosnącym udziałem elektroniki w wyposażeniu pojazdów znacząco zwiększały się także zasoby danych diagnostycznych. Dość powiedzieć, że tester KTS 300 miał dane dotyczące sterowników trzech producentów samochodów, podczas gdy oprogramowanie [ESI]tronic 2.0 dysponuje danymi 180 marek pojazdów i ponad modeli samochodów produkowanych na całym świecie. Codziennie przy tym dochodzą nowe dane, które warsztaty otrzymują w formie regularnych aktualizacji w ramach wykupionych subskrypcji. Bosch projektuje i produkuje testery diagnostyczne serii KTS w Plochingen koło Stuttgartu. Od czasu debiutu testera KTS 300 powstało tam ponad urządzeń serii KTS. Firma podaje, że co trzeci niezależny warsztat w Europie oraz co drugi w Niemczech używa jej testerów diagnostycznych, zaś z oprogramowania serwisowego [ESI]tronic zainstalowanego w urządzeniach KTS korzysta blisko warsztatów samochodowych w Europie. t Świat Motoryzacji 11

12 Świat Motoryzacji 12/2013 Jakie świece i dlaczego P Pytanie o właściwy dobór świec żarowych, tak samo zresztą jak i wszelkich innych części, można by skwitować w ten sposób, iż należy posłużyć się odpowiednim katalogiem. To jednak truizm, więc jeśli pytanie takie pada, a nierzadko jest zadawane, wypada wyjaśnić na czym polega problem prawidłowego doboru i dlaczego świec przeznaczonych do określonej generacji silników nie można stosować w innej, nawet jeśli pasują rozmiarem gwintu i sposobem podłączenia elektrycznego. Tu od razu trzeba zaznaczyć, że również część grzejna nowej świecy musi mieć odpowiednią wielkość. Jeśli będzie ona zbyt długa, dojść może do kolizji z tłokiem, co prowadzi do natychmiastowego uszkodzenia świecy. Niewiele lepszy jest scenariusz, gdy strumień paliwa z wtryskiwacza trafia bezpośrednio w zbyt długi element grzejny. Zazwyczaj w przyspieszonym tempie ulega on przepaleniu, co też na ogół skutkuje rozmaitymi zniszczeniami. Z kolei przy zbyt krótkiej części grzejnej świecy mogą się pojawić problemy z rozruchem zimnego silnika, albowiem nie będzie ona odpowiednio podgrzewała powietrza zassanego do danego cylindra. Powracając do rodzajów świec żarowych i ściśle związanej z tym kwestii generacji układów podgrzewania, można tu przyjąć następujący podział: t najstarsze układy, w których świece, jeszcze z odsłoniętą pętlą grzejną, połączone są szeregowo (z wykorzystaniem rezystorów wyrównawczych). Ze względu na sposób konfiguracji całego układu świece te cechują się więc niskim napięciem zasilania wynoszącym od 0,9 do 2,4 V (dlatego nie wolno ich sprawdzać, łącząc każdą z osobna bezpośrednio do akumulatora 12 V). 12 Świat Motoryzacji Jak podkreślają specjaliści z firmy BERU, renomowanego dostawcy świec żarowych zarówno na pierwszy montaż, jak i na rynek wtórny, prawidłowy dobór tych świec ma wielki wpływ nie tylko na działanie układu podgrzewania, ale i trwałość całego silnika. t proste układy charakteryzujące się tym, że świece żarowe (już z osłoniętą spiralą grzejną) połączone są równolegle do jednej szyny wychodzącej ze sterownika. t bardziej zaawansowane systemy stosowane nie tylko w silnikach z komorami wstępnymi, ale i w pierwszych dieslach o wtrysku bezpośrednim, w których każda ze świec zasilana jest oddzielnym przewodem biegnącym ze sterownika, co pozwala na indywidualną kontrolę działania poszczególnych świec. tp odobnie skonfigurowane układy najnowszej generacji, które realizują podgrzewanie rozruchowe i dogrzewanie po rozruchu świecami zasilanymi prądem o sterowanym przebiegu prostokątnym i napięciu skutecznym 7 V (także świecami wyposażonymi w czujniki spalania stukowego). Również tych świec lepiej nie sprawdzać podłączając je bezpośrednio do akumulatora. Mając już z grubsza opisane z jakimi typami świec można się spotkać, spróbujmy teraz nieco dokładniej wyjaśnić, dlaczego w poszczególnych typach układów podgrzewania należy stosować świece żarowe odpowiedniego typu. I tak w najstarszych silnikach, np. Mercedesów W115 i W123, powinniśmy stosować równie zabytkowe świece z pętlą. Po pierwsze są one tanie, po wtóre zachowany zostaje w ten sposób oryginalny układ, co dla pojazdów liczących sobie już solidne kilkadziesiat lat, a więc zabytkowych, niewątpliwie stanowi wielką wartość. Na rynku można wprawdzie znaleźć zestawy do zamiany archaicznego systemu podgrzewania na nowocześniejszy wykorzystujący świece sztabkowe 12 V (reklamowane zresztą jako ułatwiające rozruch), ale ze wspomnianych już względów nie jest to rozwiązanie, które należałoby polecać. Jeżeli silnik starego Mercedesa jest w dobrym stanie, z oryginalną instalacją również będzie dobrze zapalał. W silnikach trochę młodszych, fabrycznie już wyposażonych w świece z osłoniętym elementem grzejnym, nie należy w miejsce prostych świec z pojedynczą spiralą zakładać świec szybkiego startu (ze spiralą regulacyjną). A to dlatego, że łatwo może nastąpić uszkodzenie przekaźnika nieprzystosowanego do prądu, jaki początkowo płynie przez układ ze świecami samoregulującymi. Awaria taka jest o tyle niemiła, że najczęściej powoduje przepalenie kompletu świec. W przekaźniku dochodzi bowiem zazwyczaj do zgrzania się jego styków. W efekcie pomimo ich zwolnienia przez elektromagnes nie ulegają one rozłączeniu i świece są zasilane tak długo, aż się przepalą. Dodajmy jeszcze, że jeżeli końcówka świecy stopi się, to możliwe jest nawet poważne uszkodzenie silnika. W układach podgrzewania z pełną elektroniczną kontrolą świec (systemy takie najłatwiej poznać po tym, że każda świeca zasilana jest oddzielnym przewodem biegnącym ze sterownika) należy kierować się ściśle wskazaniami katalogu. Powód do prawidłowego rozpoznania awarii w obwodzie zasilania świec komputer sterujący potrzebuje dokładnych wartości prądu płynącego przez świece. Nawet mała odchyłka, nie mająca znaczenia dla prawidłowości podgrzewania, może powodować generowanie zapisu błędu zwarcie lub przerwa. Ale uwaga! Niektóre sterowniki mają możliwość wpisywania typu świec jaki został do silnika założony. Tłumaczy to dlaczego niekiedy pojawia się dziwne zjawisko polegające na tym, że choć instalacja elektryczna i świece działają jak należy, sterownik rejestruje występowanie wymienionych błędów. Trzeba wówczas sprawdzić czy został on, jak to się mówi, prawidłowo zakodowany. Wreszcie rozwiązanie najnowocześniejsze, czyli systemy z niskonapięciowymi świecami sterowanymi przebiegami prostokątnymi - w tym przypadku sama mechaniczna konstrukcja świec uniemożliwia zastąpienie ich starszymi modelami. Korzystać przy tym należy ze świec przeznaczonych dokładnie do określonego typu silnika. Pamiętajmy o tych regułach, bowiem tylko prawidłowy dobór świec gwarantuje, że układ podgrzewania będzie działać skutecznie, niezat wodnie i długo.

13 Komponenty paskowego napędu rozrządu Roczna produkcja elementów układów pasowych (napinaczy, rolek prowadzących) sygnowanych logiem należącej do koncernu Schaeffler marki INA wynosi ok. 100 mln sztuk. Oznacza to, że w każdym samochodzie opuszczającym dowolną fabrykę na dowolnym kontynencie średnio znajdują się dwie takie części. Elementy napędów paskowych do masowo produkowanych pojazdów firma Schaeffler zaczęła dostarczać w roku Od tego też czasu pracuje nad ich doskonaleniem, przy czym w ostatnich latach główny nacisk został położony na rozwój kompletnych napędów paskowych, i to zarówno rozrządu, jak i osprzętu. W przypadku tych pierwszych najważniejszym zadaniem jest zapewnienie ich precyzyjnego działania przez cały okres eksploatacji pojazdu, gdyż ma to istotny wpływ na zużycie paliwa, i tym samym na emisję dwutlenku węgla. p Paskowy napęd rozrządu. W pierwszych silnikach, do których zaczęły trafiać elementy paskowego napędu rozrządu pochodzące z firmy Schaeffler, pasek zębaty był wstępnie naprężany poprzez mimośrodowo mocowany zespół (np. pompa wodna) albo przez tzw. sztywne rolki napinające (mimośrodowe lub inne). Rozwiązania te nie gwarantowały jednak optymalnego naprężenia paska w trakcie jego pracy, gdyż nie miały one możliwości kompensowania zmian napięcia powodowanych zmianami temperatury i naturalnym zużyciem paska. Tym bardziej nie były w stanie niwelować skutków wywołanych zjawiskami dynamicznymi (drganiami samego paska, zmiennym oporem stawianym przez mechanizm zaworowy itp.). Likwidacja lub przynajmniej maksymalne ograniczenie wszystkich tych negatywnych zjawisk jest jednym z zasadniczych celów stawianych konstruktorom nowoczesnych paskowych napędów rozrządu. Bez osiągnięcia go nie ma bowiem mowy, by trwałość napędu wyniosła oczekiwane przez producentów aut 240 tysięcy kilometrów, czyli tyle, na ile określana jest również trwałość samego silnika. Nieuniknione w tej sytuacji, przynajmniej na obecnym poziomie rozwoju techniki, jest zatem stosowanie różnego rodzaju automatycznych napinaczy. Zauważmy, że urządzenie te praktycznie eliminują rozrzut napięcia paska podczas jego montażu oraz zmiany naprężenia powodowane zmianami temperatury silnika. Od początku lat 90-tych automatyczne systemy napinania są więc p Rolka z jednorzędowym łożyskiem kulkowym. p Rolka z dwurzędowym łożyskiem kulkowym. powszechnie i z dużym powodzeniem wykorzystywane w napędach rozrządu. Powiedzieć tu jeszcze należy, że dostarczane przez firmę INA rolki napinające i prowadzące dodatkowo ograniczają hałas w napędzie rozrządu we wszystkich warunkach pracy, albowiem spełniają najwyższe wymagania, co do emisji dźwięku. Zapewniają także optymalne prowadzenie paska i jego ułożenie na sąsiednich rolkach oraz charakteryzują się bardzo dużą trwałością. Swoje cechy zawdzięczają w dużej mierze stosowanym do ich produkcji precyzyjnym jednorzędowym łożyskom kulkowym ze zwiększoną ilością smaru. W przypadku bardziej wymagających aplikacji wykorzystywane są kulkowe łożyska dwurzędowe. p Napinacz z podwójnym mimośrodem. We wnętrzu wszystkich tych łożysk znajduje się specjalny smar odporny na wysokie temperatury. Mają one również odpowiednie uszczelnienia. Tymi też cechami odróżniają się od klasycznych łożysk katalogowych. Wspomnijmy ponadto, że w zależności od przeznaczenia używa się rolek z powierzchnią poliamidową wzmocnioną włóknem szklanym lub stalowych z powłoką antykorozyjną. Przy czym dzięki zaawansowanej technologii produkcji stosowanej w firmie Schaeffler, rolki stworzone z odpornych na działanie wysokich temperatur poliamidów są równie dobre, jeśli chodzi o wytrzymałość i prowadzenie paska, jak stalowe. Ważą za to zdecydowanie mniej. Zdjęcia: Schaeffler

14 TECHNIKA Świat Motoryzacji 12/2013 w wyścigowym samochodzie amerykańskiej firmy Devin Cars. Pierwszymi autami z paskiem rozrządu wytwarzanymi seryjnie były zaś niemiecki Glas 1004 (1962) oraz brytyjski Vauxhall ze zmodyfikowanym przez firmę Lotus silnikiem Slant Four (1966). Dopiero jednak w kolejnej dekadzie paski zaczęły być stosowane na szerszą skalę. Pierwsze paski wytwarzano z polichloroprenu (CR). Mankamentem tego materiału była jego mała odporność na temperatury poniżej -30 ºC oraz powyżej +100 ºC. W paskach tych wzmocnienie przeciw rozciąganiu stanowiły włókna szklane E (szkło borokrzemowe niskoalkaliczne) o różnej budowie/średnicach, powlekane preparatami RFL (rezorcynowo-formaldehydowo-lateksowymi) w celu uzyskania lepszej przyczepności i zachowania niezmiennej długości dla precyzyjnej synchronizacji pracy układu rozrządu. Poprawa parametrów pasków nastąpiła w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku wraz z pojawieniem się wzmocnień z włókien dodawanych do mieszanki, gdyż zwiększyło to wytrzymałość (obciążalność) zębów. Kolejny raz wzrosła ona w latach dziewięćdziesiątych dzięki zastosowaniu polimerów, które podniosły również odporność cieplną paska. Obecnie technologia wytwarzania pasków rozrządu, m.in. dzięki specjalistom z firmy Gates, jest dużo bardziej rozwinięta. Dość powiedzieć, że paski (czy raczej całe napędy z paskiem rozrządu) są dziś w stanie wytrzymać cały cykl życia silnika (240 tysięcy km) albo okres 15 lat. Krótka historia paska rozrządu W historii samochodu wiele, z pozoru niezbyt spektakularnych, rozwiązań technicznych odegrało ważną rolę. Doskonałym przykładem jest pasek rozrządu dziś element standardowy, który jednak 40 lat temu był techniczną nowinką. Napęd rozrządu przy użyciu paska zębatego znajdujemy dziś w tak wielu pojazdach, że można powiedzieć, iż jest to rozwiązanie całkowicie typowe. Jednak kiedyś sytuacja wyglądała zupełnie inaczej, z prostego zresztą powodu. Takiego mianowicie, że na szerszą skalę pasek rozrządu w samochodach pojawił się dopiero we wczesnych latach siedemdziesiątych, gdy wreszcie na tyle udało się go dopracować, iż można mu było powierzyć niezwykle odpowiedzialne zadanie, jakim jest przekazywanie napędu z wału korbowego do wałka (wałków) rozrządu. Wcześniej rolę tę powszechnie spełniał łańcuch, rzadziej - zestawy kół zębatych, sporadycznie zaś - wałek królewski. Krok po kroku Wedle Wikipedii po raz pierwszy paska zębatego do napędu wałka rozrządu użyto w 1954 roku Trwalsze i mocniejsze Podstawowym komponentem do produkcji współczesnych pasków jest wzmacniany specjalnymi włóknami uwodorniony kauczuk nitrylowy (HNBR), wytwarzany w oparciu o mechanizm sieciowania i chemię nadtlenków. Jako wzmocnienie stosuje się z kolei włókna szklane, znane jako włókna U, K lub S, które w stosunku do poprzedników cechują się o ok. 50% większą wytrzymałość na rozciąganie. Ich zadanie jednak nie uległo zmianie: mają nadal zagwarantować stałą długość paska, zapobiegając jego wydłużaniu się podczas eksploatacji i tym samym zapewnić w przypadku typowych zastosowań właściwą synchronizację wałka rozrządu, wału korbowego, pompy wysokociśnieniowej i pompy wody. W rezultacie tych wszystkich działań nowoczesnym paskom rozrządu nie straszne są temperatury od -40 ºC do +150 ºC, a w krótszym czasie nawet do +170 ºC. Zwiększeniu trwałości paska służy również powlekanie tkaniny pokrywającej zęby i stanowiącej jego wzmocnienie specjalnymi substancjami zapewniającymi wysoką przyczepność do materiału paska i włókien kordu wzmacniającego. Ponadto nanosi się na zęby warstwę z politetrafluoroetylenu (PTFE, znany również pod nazwą teflon), zmniejszającą tarcie i zwiększającą odporność na zużycie przez powierzchnię koła pasowego. 14 Świat Motoryzacji

15 Świat Motoryzacji 12/2013 TECHNIKA Wymierne korzyści Dla producentów samochodów najważniejszymi w tej chwili wyzwaniami są te dotyczące problemów wibroakustycznych (NVH) oraz zmniejszenie zużycia paliwa i obniżenie emisji dwutlenku węgla. Liczne badania, przeprowadzone m.in. przez firmę Gates, ale także niezależne firmy konsultingowe, wskazują, że z perspektywy problemów NVH wyraźnie mniej kłopotów sprawiają napędy paskowe aniżeli łańcuchowe. Dla przykładu firma FEV z Akwizgranu poddała próbom wykorzystywany w Europie silnik benzynowy o pojemności 1,6 litra. W jednostce tej pierwotnie zaprojektowanej do pracy z łańcuchem rozrządu zastosowano pasek rozrządu. Badacze po przeprowadzeniu testów obu wersji silnika stwierdzili, że hałas generowany w przypadku paska jest mniejszy w całym zakresie obrotów od biegu jałowego do 4800 obr/min. Zauważyli także, iż łańcuch staje się źródłem szczególnie intensywnych dźwięków przy prędkości wału wynoszącej 2000, 4000 i 6000 obr/min. Sprawność tegoż silnika, w wersjach z łańcuchem i paskiem, zamontowanego w pojeździe o masie 1150 kg wyposażonym w 6-stopniową skrzynię biegów obliczono na podstawie pomiarów strat powodowanych tarciem. Okazało się, że w przypadku jednostki z paskiem oszczędność paliwa wynikająca z mniejszych strat waha się od 1,13% przy jeździe z prędkością 30 km/h do 0,48% przy jeździe z prędkością 120 km/h. Podsumowując, według FEV, zastosowanie paska rozrządu daje średnią oszczędność paliwa ok. 1%, obniża emisję dwutlenku węgla o 1,5 g/km, skutkuje ponadto zmniejszeniem drgań układu rozrządu oraz prowadzi do redukcji poziomu hałasu. W olejowej kąpieli Najnowszym pomysłem związanym z zastosowaniem paska zębatego, jest umieszczenie go, tak jak łańcucha, w kąpieli z oleju silnikowego. Rozwiązane takie zastosowano po raz pierwszy w roku 2008 w fordowskim silniku wysokoprężnym 1.8 z układem wtryskowym common rail, zastępując w tej jednostce łańcuch sprzęgający wał korbowy z pompą paliwa specjalnym paskiem typu hot oil. Zmiana ta zapoczątkowała wprowadzenie podobnych rozwiązań. Oto bowiem pasek pracujący w oleju użyty został następnie do sprzęgnięcia wału korbowego i wałka rozrządu (w 3-cylindrowym silniku Ford 1.0 Eco BOOST czy 3-cylindrowym silniku z serii EB koncernu PSA), a także do napędu pompy oleju (w silnikach wysokoprężnych VW 1.6 i 2.0 TDI z układem common rail). Obecnie wśród producentów samochodów daje się zaobserwować wzmożone zainteresowanie takim zastosowaniem pasków zębatych. Większość koncernów motoryzacyjnych jest w tej chwili albo na etapie zapoznawania się tym rozwiązaniem, albo już opracowuje nowe silniki w których pasek będzie pracował w oleju. W związku z tymi zmianami producenci pasków zębatych stanęli przed dużym wyzwaniem, tj. opracowaniem pasków, które w tak trudnym środowisku będą pracować niezawodnie i nie ulegną zużyciu przez cały cykl eksploatacyjny silnika (określany na 240 tysięcy kilometrów i 15 lat), a jednocześnie będzie można je stosować na globalną skalę. W przypadku firmy Gates oznaczało to m.in. analizę próbek setek różnych olejów silnikowych, dodatków do nich stosowanych (przeciwutleniaczy, środków antykorozyjnych, detergentów, środków zmniejszających zużycie elementów podlegających dużym naciskom jednostkowym), a także substancji chemicznych takich jak kwasy powstające z produktów ubocznych spalania lub w wyniku starzenia się dodatków olejowych. Wszystkie te próbki poddano badaniom w wysokich temperaturach (do +150 ºC lub w temperaturze wrzenia), by ustalić jak są agresywne. Równolegle sprawdzano i oceniano paski w celu rozpoznania i analizy ich uszkodzeń. Na koniec do urządzeń testowych firmy Gates wlano najbardziej agresywne o różnym stopniu koncentracji i sprawdzano, czy dany pasek przetrwa cały okres eksploatacji. Bez wymiany Na koniec należy zauważyć, że większość napędów paskiem zębatym spotykanych w nowoczesnych silnikach została zaprojektowana do pracy przez cały okres eksploatacji silnika. Ponadto wypada zwrócić uwagę, iż szerokość współczesnych układów i wykorzystywanych w nich pasków jest generalnie mniejsza w niektórych przypadkach wynosi zaledwie 16 mm (dla porównania początkowo było to 25,4 mm). Wszystko to osiągnięto dzięki nieustannym staraniom mającym na celu ulepszenie technologii produkcji oraz materiałów wykorzystywanych zarówno w tradycyjnych, suchych układach napędu paska rozrządu, jak i nowszych układach paska zanurzonego w oleju. t Na podstawie materiałów firmy Gates. Świat Motoryzacji 15

16 SKF Pole Position VOLKSWAGEN VOLVO Szczegółowe instrukcje dla zapewnienia dłuższej żywotności silnika VKMC 01270, VKMC , VKMC Część 2 Wielu mechaników dokonuja napraw niezgodnie z zaleceniami producemta konkretnego silnika, co może doprowadzić do uszkodzenia zastosowanych części lub całego silnika. Ten biuletyn obejmuje kilka ważnych zagadnień pozwalających na wyeliminowanie ryzyka uszkodzenia silnika podczas naprawy. 1. Zdemontuj koło pasowe pompy wtryskowej, pasek i napinacz. Użyj blokady, aby uniknąć obrócenia wałka rozrządu w czasie poluzowywania śrub mocujących. 3. Zdemontuj koło pasowe wału korbowego oraz dolną pokrywę układu rozrządu. Poluzuj napinacz i zdemontuj pasek rozrządu. 2. Jeżeli rozrząd jest prawidłowo ustawiony i szczeliny blokady są wyrównane jak na zdjęciu, zablokuj rozrząd przy pomocy blokady wymaganej przez VW. 4. Zdejmij koło zębate wałka rozrządu. Uwaga: należy zastosować narzędzie ustalające wymagane przez VW. Pamiętaj: wałek rozrządu jest zablokowany od strony pompy wtryskowej. Podczas próby usunięcia śruby, na wałek rozrządu działa siła skręcająca, która może powodować mikropęknięcia w materiale wałka osłabiające jego strukturę. Z czasem może to spowodować pęknięcie wałka rozrządu! (Uniwerslane blokady rozrządu są oferowane przez producentów narzędzi.) Install confidence

17 5. Zdemontuj pompę wody. Oczyść miejsce montażu używając papieru ściernego. Pompa tego typu posiada oring uszczelniający i nie wymaga stosowania pasty. Jeżeli jest to kolejna wymiana pompy, na bloku silnika mogą być widoczne uszkodzenia powierzchni związane z usuwaniem zanieczyszczeń. Jedynie w tym przypadku można użyć niewielkiej ilości pasty uszczelniającej, co nie jest jednak zawsze konieczne. Pastę należy stosować wyłącznie na zewnętrznej krawędzi oringu. Jeżeli pasta dostanie się do wnętrza pompy wody może z czasem zniszczyć uszczelniacz i doprowadzić do awarii pompy i wycieku. 6. Zamontuj nową pompę VKPC dokręcając wystające śruby momentem 15 Nm. Pozostałe śruby będą dokręcane po wymianie dolnej osłony rozrządu. ZAWSZE przy dokonywaniu napraw w układzie chłodzenia należy cały układ przepłukać czystą wodą. Wszelkie pozostałości jak cząstki metalu, osady wapnia itp. mogą doprowadzić do zniszczenia uszczelnienia nowej pompy! 7. VKM 11072, VKM Palcami dokręć napinacz, zapewniając poprawne położenie trzpienia. SKF to zastrzeżony znak handlowy SKF Group. SKF Group 2012 Treść niniejszej publikacji jest własnością wydawcy i nie może być reprodukowane (nawet częściowo) bez uprzedniego pisemnego pozwolenia. Zapewniono dokładność informacji zawartych w niniejszej publikacji ale wydawca nie przyjmuje żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody lub straty pośrednie, bezpośrednie lub wtórne wynikające z wykorzystania informacji tu zawartych. PUB 80/I EN.GB 2012

18 WARSZTAT Świat Motoryzacji 12/2013 Skrzynie automatyczne wymiana, dobór, kontrola płynu sprzęgła hydrokinetycznego, napędzającym siłowniki oraz smarującym i chłodzącym cały układ. Musi on przy tym niezawodnie spełniać swe zadania w temperaturze od -30 do +150 ºC, a w niektórych miejscach, np. między płytkami sprzęgła w momencie zmiany przełożeń, temperatura może sięgnąć nawet 400 ºC. Płyn ponadto winien się charakteryzować zwiększoną wytrzymałością na naciski, stabilną lepkością w różnych temperaturach, odpornością na pienienie oraz starzenie, nie może też reagować z elementami uszczelniającymi. Dlatego w trakcie produkcji stosuje się do niego liczne dodatki uszlachetniające: poprawiające współczynnik tarcia między elementami przełączającymi, spowalniające starzenie płynu w wysokich temperaturach, przeciwpienne, zapobiegające niszczeniu przez płyn materiałów uszczelniających itd. Parametry płynów szczegółowo określa niemiecka norma DIN Biorąc pod uwagę rolę jaką płyn pełni i warunki w jakich pracuje, należy stwierdzić, że jego właściwa ilość (poziom) oraz odpowiedni rodzaj i jakość są niezwykle istotnymi parametrami. Mają bowiem olbrzymi wpływ na poprawną pracę każdej automatycznej skrzyni biegów. Użycie niewłaściwego płynu, zbyt niski jego stan lub utrata właściwości fizykochemicznych (np. w wyniku przegrzania, znacznego przebiegu, zanieczyszczenia) skutkuje zazwyczaj nieprawidłową pracą skrzyni i w konsekwencji prowadzi do jej szybkiego uszkodzenia. Od płynu zatem w dużej mierze zależy czy osiągnięty zostanie założony przez producenta okres prawidłowej pracy automatycznej skrzyni biegów. 1 Samochodów z automatycznymi skrzyniami biegów stale przybywa, tymczasem wciąż niewiele warsztatów chce przekładnie te obsługiwać, choć jest to niezłe źródło zarobku. Trzeba oczywiście do tego pewnej wiedzy, lecz można ją zyskać na odpowiednich szkoleniach, a nawet samemu, łącząc stosowne dane dostępne na serwisowych platformach informacyjnych. MGR INŻ. PAWEŁ GANCARCZYK, DR. INŻ. SŁAWOMIR OLSZOWSKI BETiS, BIURO EKSPERTYZ TECHNICZNYCH I SZKOLEŃ Samochody klasy premium są obecnie niemalże standardowo wyposażane w automatyczne skrzynie biegów (ASB), gdyż według powszechnej opinii przekładnie te zapewniają wyższy poziom komfortu i satysfakcji niż skrzynie manualne. Skrzynie automatyczne (fot. 1) istotnie różnią się od manualnych także od strony czysto technicznej. Choćby tym, że w przeciwieństwie do nich mają moduły mechatroniczne sterujące przepływem specjalnego płynu określanego skrótem ATF (Automatic Transmission Fluid) odpowiednimi kanałami. Zauważyć tu należy, że system sterowania takimi przepływami wymaga wysokiej precyzji dla zapewnienia odpowiedniej płynności i szybkości zmian przełożeń, a więc i komfortu jazdy. Jednocześnie ze względu na charakterystykę pracy, automatyczne skrzynie biegów wymagają wysokiej jakości płynu ATF. Wynika to m.in. stąd, że całość sprzęgieł, stanowiących jeden z głównych elementów takich skrzyń, pracuje w płynie pełniącym zarazem funkcję medium Przekrój automatycznej 9-biegowej skrzyni produkcji firmy ZF. Czy i kiedy wymieniać Na temat wymiany płynu ATF w automatycznych skrzyniach biegów krąży wiele mitów. Fora internetowe pełne są wpisów, że po wlaniu nowego płynu przestały zmieniać się biegi, więc płynu lepiej nie zmieniać. Na dodatek producenci pojaz- 18 Świat Motoryzacji

19 Świat Motoryzacji 12/2013 WARSZTAT dów w dokumentacji serwisowej coraz częściej podają informację, że skrzynia została napełniona płynem ATF raz na cały okres jej użytkowania i nie przewiduje się jego okresowej wymiany. Ponadto niektóre firmy, np. BMW, umieszczają na skrzyniach różnego koloru naklejki zabraniające wymiany płynu. Taką informację podał również Mercedes, jednak gdy klienci zaczęli się skarżyć na szarpania i złą zmianę przełożeń, została wprowadzona nota serwisowa mówiąca, że w celu poprawy jakości zmiany przełożeń zaleca się okresową wymianę płynu co 60 tys. km. Płyn ATF musi spełniać bardzo rygorystyczne normy, aby był odpowiedni dla danego typu skrzyni. W wyniku eksploatacji pojazdu parametry płynu niestety pogarszają się i w końcu zaczyna on znacząco odbiegać od wymagań. Przyczyniają się do tego również zanieczyszczenia stałe unoszące się w płynie, a pochodzące z elementów ciernych skrzyni biegów (sprzęgieł i hamulców). Jeśli jest ich zbyt dużo, filtr nie jest w stanie ich zatrzymać, przedostają się więc do pompy płynu ATF, panewki uszczelniającej, tłoków sprzęgieł i hamulców oraz modułu hydraulicznego, powodując ich blokowanie, a czasem nawet trwałe uszkodzenie. Czystość i jakość płynu ma więc ogromne znaczenie. Z tego też względu, pomimo, że w przypadku wielu skrzyń automatycznych producent nie zaplanował okresowej wymiany płynu ATF, to jednak w licznych procedurach kontroli serwisowej można znaleźć nakaz organoleptycznego sprawdzenia stanu i koloru płynu podczas przeglądu automatycznej skrzyni biegów. Jeśli płyn ma ciemną barwę, widoczne są w nim cząstki stałe lub gdy czuć od niego woń spalenizny, poleca się go wymienić. W tym miejscu rodzi się naturalne pytanie dlaczego więc producenci pojazdów nie podają jednoznacznie okresu wymiany płynu ATF? Wynika to z dążenia do minimalizacji kosztów obsługi nowego pojazdu. Jeśli nie występuje zobowiązujący okres wymiany, to właściciel pojazdu nie musi ponosić dodatkowych wydatków. Warto również zastanowić się, co oznacza stwierdzenie, że skrzynia została napełniona na cały okres użytkowania. Ze szczegółowych specyfikacji technicznych poszczególnych komponentów pojazdu, w tym skrzyni biegów, wynika, że większość samochodów jest projektowana tak, aby odpowiedni poziom niezawodności pojazdu został zapewniony do przebiegu km. Gdy przebieg ten zostanie osiągnięty, zużycie eksploatacyjne skrzyni biegów jest już na tyle duże, że powinno się ją wymienić na nową. Specyfikacja wielu skrzyń biegów podaje, że jeśli okres eksploatacji przekładni przekroczył km, to należy wymienić wszystkie tarczki cierne sprzęgieł i hamulców ASB. Z przedstawionych powyżej informacji jasno wynika, że aby cieszyć się długą i bezawaryjną pracą automatycznej skrzyni biegów, należy regularnie wymieniać płyn ATF. Co km w przypadku wymiany statycznej (tzn. takiej podczas której tylko część płynu zostaje wymieniona) i co km przy wymianie dynamicznej (gdy zostaje wymieniony płyn w całym obiegu). Skąd zatem biorą się powszechne opinie, że po wymianie płynu ATF skrzynia uległa uszkodzeniu? Problem tkwi w konstrukcji skrzyni biegów i samej procedurze wymiany. Otóż procedura podaje, że należy spuścić płyn przez odpowiedni otwór, a następnie wlać nowy i skontrolować jego poziom. Jest to tzw. statyczna wymiana płynu ATF. Trzeba jednak mieć na uwadze, że większość skrzyń biegów jest napełniona ok. 9 litrami płynu ATF, z czego aż 5-6 litrów zostaje w konwerterze, pompie płynu, przewodach, chłodnicy płynu ATF, sprzęgłach i hamulcach skrzyni. Tym samym wymianie statycznej podlega jedynie niewielka część płynu (ok. 3-4 litry). Jeżeli zatem płyn ATF nie był w skrzyni przez dłuższy czas wymieniany (np. przez km), to jest z pewnością w bardzo złym stanie i zawiera wiele cząstek stałych. Nowy ma silne właściwości myjące, więc jego 3-litrowa dolewka spowoduje rozpuszczenie zanieczyszczeń znajdujących się wewnątrz konwertera, chłodnicy płynu ATF i samej skrzyni, które z kolei z dużym prawdopodobieństwem doprowadzą do uszkodzenia modułu elektrohydraulicznego (najczęściej dochodzi do blokowania elektrozaworów). Oto cała tajemnica dlaczego tak wiele osób twierdzi, że nie powinno się wymieniać płynu w ASB. Aby wymiana przyniosła dobry skutek, należy w pierwszej kolejności wykonać płukanie skrzyni używając odpowiednich środków chemicznych, po czym wymienić cały płyn ATF korzystając z przeznaczonego do tego urządzenia (tzw. dynamiczna wymiana płynu ATF). Dobór Kolejnym problemem jest zastosowanie właściwego rodzaju płynu ATF. Płyny opatrzone logiem producenta samochodu (lub producenta skrzyni) i przez niego do danego pojazdu polecane, są z pewnością odpowiednie, lecz niestety również bardzo drogie. W celu obniżenia kosztów można zatem pokusić się o zastosowanie wyrobu zastępczego renomowanych marek takich jak Liqui Moly (fot. 2) czy Ravenol (fot. 3). Należy 2 Różne rodzaje płynu ATF oferowane przez firmę Liqui Moly... przy tym jednak pamiętać, że specyfikacja płynu zastępczego bezwzględnie musi być zgodna ze specyfikacją płynu wskazywanego przez producenta pojazdu. Jako zasadę trzeba również przyjąć, aby unikać mieszania płynów ATF różnych marek. Choć w teorii powinny być one ze sobą mieszalne, doświadczenie i praktyka warsztatowa temu przeczą. W związku z tym wymieniany 3...oraz przez firmę Ravenol. na nowy powinien być cały płyn. Jest to kolejny argument przemawiający za słusznością dynamicznej wymiany płynu w ASB. Kwestię doboru płynu zastępczego znacznie ułatwiają katalogi publikowane przez wszystkich czołowych producentów płynów na ich stronach internetowych. Jeśli nie znajdziemy tam stosownej informacji, należy rozpocząć dobór według rodzaju ASB. Identyczne skrzynie są zazwyczaj montowane w różnych modelach samochodów, dla przykładu 5-cio biegowa skrzynia AisinWarner ma zastosowanie w pojazdach marki BMW, Ford, Opel, Land Rover, Renault, Toyota, Volvo, Nissan, Mazda, Suzuki. Jeśli zatem do ASB w Oplu można zastosować dany płyn ATF, to można go również użyć w autach innych marek. Nowszy model tej skrzyni ma 6 przełożeń. Zgodnie ze specyfikacją można w niej zastosować np. płyn Ravenol T-IV lub Liqui Moly TOP TEC ATF Analiza dotycząca wymagań (tzn. specyfikacji technicznej) dowodzi, że płyny te z powodzeniem mogą być stosowane również do starszej, 5-cio biegowej wersji skrzyni AW55-50, co zresztą zostało potwierdzone przez rzeczywiste testy. 4 Środek do płukania automatycznej skrzyni biegów Automatik Getriebe Reiniger oraz dodatek poprawiający właściwości płynu ATF Additive. v Świat Motoryzacji 19

20 WARSZTAT Świat Motoryzacji 12/2013 v Ważne jest również stosowanie odpowiednich dodatków usprawniających proces wymiany płynu ATF oraz poprawiających jego właściwości (fot. 4). Aplikacja preparatu Liqui Moly ATF Additive do świeżego płynu polepsza jego właściwości smarne, zabezpiecza simeringi i zapobiega szkodliwej absorpcji wody przez płyn. Dodatkowo zwiększa jego odporność na wysokie temperatury, redukując niebezpieczeństwo uszkodzenia skrzyni podczas intensywnego jej użytkowania Przykładowe rozmieszczenie otworów: rewizyjnych i napełniania - platforma AUTODATA. Przykładowe rozmieszczenia otworów wlewu i spustu płynu ATF - platforma Bosch ESI (tronic). Wymiana statyczna Procedury wymiany płynu w poszczególnych ASB znaleźć można na platformach informacyjnych AUTODATA (rys. 5), ESI[tronic] firmy Bosch (rys. 6), HGS Data firmy Hella Gutmann Solutions (rys. 7). Można tam odszukać rów- Przykładowe napełnianie płynem ATF skrzyni automatycznej - platforma Hella-Gutmann HGS Data. nież ilości napełnienia, tzn. informacje ile płynu potrzeba do napełnienia suchej skrzyni, a ile do jego wymiany. Pod tym drugim pojęciem rozumiana jest przy tym wymiana statyczna, która polega na spuszczeniu tylko części płynu ATF przez odpowiedni otwór (lub demontaż miski), dolaniu nowego oraz wymianie filtra. Jak już zostało wspomniane, podczas takiej operacji wymianie podlega jedynie część płynu, więc bardziej pożądana jest metoda dynamiczna. Ostatni krok każdej wymiany to kontrola poziomu płynu w skrzyni. Przestrzeganie właściwych procedur wymiany płynu ATF jest niezwykle ważne, gdyż łamiąc je łatwo można spowodować awarię skrzyni. Rzecz m.in. w tym, że w wielu modelach ASB, oprócz otworów kontrolnych, występują również śruby mocujące taśmę hamulca biegu wstecznego. Jeśli śruba taka zostanie omyłkowo odkręcona, skrzynia biegów nie będzie realizować biegu wstecznego. Konieczny stanie się wtedy jej demontaż i naprawa w specjalistycznym warsztacie. Groźba taka istnieje w przypadku wielu modeli skrzyń takich marek jak AisinWarner, Toyota, Nissan, Mazda, Suzuki, Ford, Land Rover. Napełnianie skrzyni nowym płynem również odbywa się przez odpowiedni otwór. Jeśli występuje bagnet do kontroli poziomu płynu, to zwykle skrzynię napełnia się przez otwór bagnetu. Spotkać można także rozwiązanie, w którym jest jeden korek kontrolno-spustowy lub tuleja gwintowana służąca do spuszczania, uzupełniania i kontrolowania poziomu płynu ATF. Szczegółowe informacje dla poszczególnych typów i marek skrzyń publikowane są na wymienionych już platformach informacyjnych. Częstym problemem, przed którym stają warsztaty, jest sposób wymiany filtra płynu ATF w skrzyni biegów. Kwestia ta jest tym bardziej istotna, że każda ASB (bez względu na jej model) ma przynajmniej jeden filtr. Może być on jednak skryty głęboko wewnątrz skrzyni (a więc niedostępny bez jej demontażu) i podlegać wymianie tylko podczas remontu ASB. Tak właśnie jest w przypadku skrzyń, które nie mają miski olejowej, m.in. we wspomnianych skrzyniach AW Ponieważ filtra nie sposób w nich wymienić wraz z płynem, tym bardziej należy przestrzegać okresów wymiany płynu ATF co km. W skrzyniach tego typu zalecana jest przy tym wymiana dynamiczna, gdyż podczas płukania ASB następuje częściowe oczyszczenie filtra. Kontrola poziomu Podczas okresowej obsługi samochodu najważniejszą czynnością przy automatycznej skrzyni biegów jest kontrola poziomu płynu ATF. Podobnie jak w przypadku procedur wymiany tego płynu czy rozmieszczenia otworów obsługowych, również procedury kontroli poziomu dotyczące poszczególnych modeli ASB potrafią się znacznie różnić. Trzeba to mieć na uwadze, albowiem zawarte w nich informacje w jaki sposób i przy jakiej temperaturze należy przeprowadzić kontrolę mają ogromne znaczenie, ponieważ wraz ze wzrostem temperatury, zwiększa się również objętość płynu ATF. Zakładając, że w skrzyni znajduje się 10 l płynu ATF, wzrost temperatury o 10 ºC powoduje przyrost objętościowy płynu o 0,1 l. W rezultacie na przykład w skrzyni (Mercedes) rozgrzanie płynu od 20 ºC do 90 ºC skutkuje wzrostem jego poziomu o 5 cm. Płynie stąd wniosek, że ściśle należy przestrzegać procedury kontroli poziomu płynu podawanej przez producenta, która na przykład dla Opla Insignia ze skrzynią AF40-1 wygląda następująco: t Ustawić pojazd w poziomie, zabezpieczyć go przed stoczeniem. t Uruchomić silnik i pozostawić auto na biegu jałowym, wyłączyć odbiorniki energii (klimatyzacja, światła, wentylatory). t Wcisnąć hamulec, wybrać kolejno wszystkie położenia dźwigni biegów, zatrzymując się na każdym na 5 sekund. t Pozostawić dźwignię zmiany biegów w położeniu P. t Gdy temperatura płynu osiągnie ºC skontrolować poziom za pomocą odpowiedniej śruby. Choć identyczna skrzynia TF-80SC montowana jest w samochodach Volvo, to w przypadku tych aut kontrola ilości płynu ATE ma być przeprowadzana przy ºC. Dlatego ważne jest, aby dobierając procedurę wymiany i kontroli płynu kierować się marką, modelem i rodzajem skrzyni biegów. Wymiana dynamiczna Po statycznej wymianie płynu ATF, w momencie uruchomienia silnika, płyn, który pozostał w skrzyni biegów (stary i brudny) zostanie wymieszany z nowym. W rezultacie jakość dolanego płynu błyskawicznie ulega znacznemu pogorszeniu. Chcąc w profesjonalny sposób przeprowadzić obsługę serwisową automatycznej skrzyni biegów należy zatem dokonać całkowitej wymiany zużytego płynu na nowy. W tym celu trzeba najpierw wypłukać cały układ, a następnie w sposób dynamiczny wymienić płyn. Pierwszym etapem tej kompleksowej operacji jest podłączenie, specjalnego urządzenia przeznaczonego do jej wykonania. Polega to na wpięciu się w obieg płynu ATF tak, aby przepływał on przez urządzenie. Następnie należy uruchomić silnik, ustawić dźwignię biegów w położeniu P i pozostawić auto pracujące na biegu jałowym. Płyn ze skrzyni będzie wpływał do zbiornika urządzenia, zamontowana w urządzeniu pompa będzie podawała zebrany płyn ponownie do skrzyni biegów (rys. 8). 8 Schemat podłączenia urządzenia do dynamicznej wymiany płynu ATF proces płukania automatycznej skrzyni biegów. 20 Świat Motoryzacji

WYTYCZNE PRZY KUPNIE NOWEGO SAMOCHODU

WYTYCZNE PRZY KUPNIE NOWEGO SAMOCHODU Wytyczne wykonano w ramach projektu Doskonalenie poziomu edukacji w samorządach terytorialnych w zakresie zrównoważonego gospodarowania energią i ochrony klimatu Ziemi dzięki wsparciu udzielonemu przez

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. Hydrauliczny układ Start-Stop (HSS) dla maszyn budowlanych PI 090020

Informacja prasowa. Hydrauliczny układ Start-Stop (HSS) dla maszyn budowlanych PI 090020 Hydrauliczny układ Start-Stop (HSS) dla maszyn budowlanych PI 090020 Głównym celem zastosowania automatycznego hydraulicznego układu Start -Stop w maszynach budowlanych było zmniejszenie zużycia paliwa

Bardziej szczegółowo

Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość

Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość Branża motoryzacyjna to jeden z największych i najszybciej rozwijających się sektorów polskiej gospodarki.

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i naprawa samochodowych instalacji elektrycznych

Diagnostyka i naprawa samochodowych instalacji elektrycznych Biblioteka Sekcji Instalacji Diagnostyka i naprawa samochodowych instalacji elektrycznych Samochody z grupy VAG SKODA P r o f e s j o n a l n e e B o o k i Wstęp Drogi Czytelniku! Coraz większe wymagania

Bardziej szczegółowo

K O L E K C J A E X P E R T. W S Z Y S T K O, C O N A L E Ż Y W I E D Z I E ć O PEUGEOT. ZAPROJEKTOWANY, BY CIESZYĆ.

K O L E K C J A E X P E R T. W S Z Y S T K O, C O N A L E Ż Y W I E D Z I E ć O PEUGEOT. ZAPROJEKTOWANY, BY CIESZYĆ. K O L E K C J A E X P E R T W S Z Y S T K O, C O N A L E Ż Y W I E D Z I E ć O AMORTYZATORY WYCIERACZKI KLIMATYZACJA PEUGEOT POLSKA Sp. z o.o., 02/2007 Druk AMPiR Wzór zastrzeżony UKŁAD WYDECHOWY OŚWIETLENIE

Bardziej szczegółowo

Program Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa

Program Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa Program Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa Program warsztatowy Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa to oferta dla warsztatów naprawiających samochody z silnikami benzynowymi i wysokoprężnymi. Zapewnia:

Bardziej szczegółowo

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką Informacja prasowa Białystok, 1 grudnia 2012 List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA a Politechniką Białostocką W dniu 30.11.2012 r. w siedzibie Politechniki Białostockiej doszło do podpisania

Bardziej szczegółowo

Sprzedaż w kompletach na oś samochodu

Sprzedaż w kompletach na oś samochodu Wywiad IN: Dlaczego wybraliście strukturę spółki (SAS). Co właściwie ona oznacza? GL: Szybko stało się jasne, że SAS (Company Limited by Shares) będzie najbardziej wydajną formą współpracy, zapewniającą

Bardziej szczegółowo

Katalog szkoleń technicznych. Schaeffler Polska Sp. z o.o.

Katalog szkoleń technicznych. Schaeffler Polska Sp. z o.o. Katalog szkoleń technicznych Schaeffler Polska Sp. z o.o. 08/2015 Treść katalogu szkoleń nie stanowi oferty w rozumieniu odpowiednich przepisów prawa. Informacje na temat wszystkich szkoleń dostępne są

Bardziej szczegółowo

Prezentacja raportu. Slajd tytułowy

Prezentacja raportu. Slajd tytułowy Prezentacja raportu Slajd tytułowy Warszawa, 15.09.2014 SDCM Stowarzyszenie Dystrybutorów i Producentów Części Motoryzacyjnych SDCM zrzesza i reprezentuje międzynarodowe przedsiębiorstwa działające w przemyśle

Bardziej szczegółowo

Twój klucz do sukcesu: partner programu warsztatowego Bosch Układy Hamulcowe

Twój klucz do sukcesu: partner programu warsztatowego Bosch Układy Hamulcowe Twój klucz do sukcesu: partner programu warsztatowego Bosch Układy Hamulcowe Chcesz osiągać lepsze wyniki, więcej sukcesów? Zostań partnerem programu warsztatowego Bosch Rozszerz ofertę Twojego serwisu:

Bardziej szczegółowo

t E termostaty k r A M fazowe r c E t ja ta c k Af A u E M d or r AH f M In o p

t E termostaty k r A M fazowe r c E t ja ta c k Af A u E M d or r AH f M In o p MAHLE Aftermarket Informacja o produktach Termostaty fazowe Konwencjonalna regulacja temperatury: bezpieczeństwo w pierwszym rzędzie Optymalny przebieg procesu spalania w silniku samochodu osobowego zapewnia

Bardziej szczegółowo

Wycieraczki. Doskonałość w każdym calu

Wycieraczki. Doskonałość w każdym calu Doskonałość w każdym calu Przegląd Naturalnie pierwszy wybór Wycieraczki DENSO, charakteryzujące się unikatowym projektem, wykonane z materiałów doskonałej jakości zgodnie z najbardziej wymagającymi normami

Bardziej szczegółowo

OFERT PRZYBYWA, ALE NIE DLA WSZYSTKICH

OFERT PRZYBYWA, ALE NIE DLA WSZYSTKICH Warszawa, 18 kwietnia 2011 r. OFERT PRZYBYWA, ALE NIE DLA WSZYSTKICH Raport Pracuj.pl Rynek Pracy Specjalistów w I kwartale 2011 roku Przybywa ofert pracy. W I kwartale 2011 ogłoszeń w serwisie Pracuj.pl

Bardziej szczegółowo

GRUNT TO SPECJALIZACJA

GRUNT TO SPECJALIZACJA NAPRAWY, KTÓRE POWINIENEŚ WYKONYWAĆ W ASO 1 Autoryzowany Serwis Obsługi(ASO) posiada specjalistyczne narzędzia dostarczane przez producentów. Są one kompatybilne z konkretnym modelem auta. Dzięki nim Autoryzowany

Bardziej szczegółowo

Nowy, opracowany przez VARTA, program TESTOWANIA AKUMULATORÓW skorzystaj z niego. Pewny start to akumulator

Nowy, opracowany przez VARTA, program TESTOWANIA AKUMULATORÓW skorzystaj z niego. Pewny start to akumulator Nowy, opracowany przez VARTA, program TESTOWANIA AKUMULATORÓW skorzystaj z niego. Pewny start to akumulator TEST STANU AKUMULATORA VARTA : JAK TO DZIAŁA 1. Rola akumulatorów w ostatnim czasie bardzo się

Bardziej szczegółowo

Program Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa

Program Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa Program Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa Program warsztatowy Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa Systemy Wtryskowe to oferta dla warsztatów naprawiających samochody z silnikami benzynowymi i wysokoprężnymi.

Bardziej szczegółowo

Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30

Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30 Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30 2 Liczba wyprodukowanych samochodów w 2015 r. przekroczy 600 tys. wobec ok. 580 tys. w 2014 roku - ocenił dla PAP Jakub Faryś, prezes Polskiego Związku

Bardziej szczegółowo

EUROPEAN UNION EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FOUND KLASTER GREEN CARS

EUROPEAN UNION EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FOUND KLASTER GREEN CARS EUROPEAN UNION EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FOUND KLASTER GREEN CARS Klaster Green Cars Konsorcjum Klaster Green Cars (Stream) powstało w Warszawie w czerwcu 2007 roku rozpoczynając realizację programu

Bardziej szczegółowo

Silne partnerstwo i dobra współpraca. Inter Cars S.A.

Silne partnerstwo i dobra współpraca. Inter Cars S.A. Silne partnerstwo i dobra współpraca Inter Cars S.A. Grupa IC w liczbach Struktura akcjonariuszy Udziały grup produktowych Obieg towaru w Inter Cars Sieć dystrybucyjna Dostawca RDC Poznań 12,000 m3 RDC

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA LAKIERNIA. SERWIS 4x4 KLIMATYZACJA OBSŁUGA FLOT SAMOCHODOWYCH

MECHANIKA LAKIERNIA. SERWIS 4x4 KLIMATYZACJA OBSŁUGA FLOT SAMOCHODOWYCH SERWIS MECHANIKA LAKIERNIA SERWIS 4x4 KLIMATYZACJA OBSŁUGA FLOT SAMOCHODOWYCH SERWIS Firma PATYRA SERWIS rozpoczęła działalność w branży motoryzacyjnej w 2004 r. Solidność wykonywanych usług i ciągłe dążenie

Bardziej szczegółowo

Centrum Szkoleniowo-Technologiczne PL. 43-190 Mikołów ul. Pokoju 2 tel.(0-32)226-26-01,tel./fax (032)226-26-01 www.zstws.com.pl/

Centrum Szkoleniowo-Technologiczne PL. 43-190 Mikołów ul. Pokoju 2 tel.(0-32)226-26-01,tel./fax (032)226-26-01 www.zstws.com.pl/ Temat kursu: Układy hamulcowe i systemy kontroli trakcji Czas trwania: 2 dni opis budowy oraz zasady działania konwencjonalnych układów hamulcowych i układów ABS, TCS, ASR, EBD i ESP opis budowy oraz zasady

Bardziej szczegółowo

Stanowisko koalicji utworzonej przez organizacje branży motoryzacyjnej w kwestii pokładowych systemów telematycznych

Stanowisko koalicji utworzonej przez organizacje branży motoryzacyjnej w kwestii pokładowych systemów telematycznych Stanowisko koalicji utworzonej przez organizacje branży motoryzacyjnej w kwestii pokładowych systemów telematycznych Centrum Prasowe PAP, 8 września 2015 r. Koalicja R2RC : Koalicja R2RC Celem Koalicji

Bardziej szczegółowo

Akcjonariusze TIM S.A.

Akcjonariusze TIM S.A. Wrocław, 20.03.2015 r. Krzysztof Folta Prezes Zarządu TIM S.A. Akcjonariusze TIM S.A. Szanowni Państwo, Mam zaszczyt przekazać Państwu jednostkowy Raport Roczny TIM SA oraz skonsolidowany Raport Roczny

Bardziej szczegółowo

Czyszczenie silnika benzynowego w samochodzie marki Fiat Punto 1.2

Czyszczenie silnika benzynowego w samochodzie marki Fiat Punto 1.2 Jet Clean Tronic jest urządzeniem do czyszczenia wszystkich układów wtryskowych silników Diesla, a także silników benzynowych. Osady, które gromadzą się na elementach układów wtryskowych, a także w komorze

Bardziej szczegółowo

Technika termostatowania i chłodzenia First Choice in Temperature Control

Technika termostatowania i chłodzenia First Choice in Temperature Control Technika termostatowania i chłodzenia First Choice in Temperature Control Kompetencje SINGLE Pierwszy wybór w zakresie techniki termostatowania 2 Lider technologii z tradycjami 1958 1968 1970 1980 1990

Bardziej szczegółowo

KD459.42 Zalecenia dotyczące montażu/demontażu

KD459.42 Zalecenia dotyczące montażu/demontażu KD459.42/PL/01-06/2014 KD459.42 Zalecenia dotyczące montażu/demontażu CITROEN : FORD : MAZDA : MINI : PEUGEOT : SUZUKI : VOLVO : Berlingo (B9 et M59), C2, C3 (I, II et A51), C4, C5 (Fl et X7), Dispatch

Bardziej szczegółowo

DENSO. Charakterystyka. pracy. Szybkie grzanie, Szybki rozruch. Innowator branży motoryzacyjnej

DENSO. Charakterystyka. pracy. Szybkie grzanie, Szybki rozruch. Innowator branży motoryzacyjnej Świece Żarowe DENSO Innowator branży motoryzacyjnej Charakterystyka pracy Szybkie grzanie, Szybki rozruch Od wielu lat DENSO cieszy się wśród producentów samochodów wysoką renomą. Obecnie, jako największy

Bardziej szczegółowo

Daimler planuje nową fabrykę silników w Polsce

Daimler planuje nową fabrykę silników w Polsce Zwiększenie zdolności produkcyjnych Mercedes-Benz Cars Daimler planuje nową fabrykę silników w Polsce Informacja prasowa 4 maja 2016 r. W miejscowości Jawor ma powstać pierwsza w Polsce fabryka silników

Bardziej szczegółowo

Centrum Szkoleniowe WSOP

Centrum Szkoleniowe WSOP Oferta szkoleń dla mechaników i elektroników samochodowych Temat kursu Czas (dni/godzin) Układy hamulcowe Układy wtryskowe silników z ZI Układy wtryskowe silników z ZS Automatyczne skrzynie biegów Elektrotechnika

Bardziej szczegółowo

AlphaElectric Nabierz mocy z elektryczną mobilnością

AlphaElectric Nabierz mocy z elektryczną mobilnością AlphaElectric Nabierz mocy z elektryczną mobilnością AlphaElectric nowy wymiar mobilności Motoryzacja jest jednym z obszarów, w którym zmiany zachodzą w zawrotnym tempie. Obecnie jesteśmy świadkami postępu

Bardziej szczegółowo

TOM III Opis przedmiotu zamówienia

TOM III Opis przedmiotu zamówienia TOM III Opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest wykonanie przeglądów okresowych i napraw samochodów osobowych należących do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

... i Życie nabiera mocy!

... i Życie nabiera mocy! ... i Życie nabiera mocy! KATALOG AKUMULATORÓW DO AUT OSOBOWYCH 2005/2006 Mając bogate doświadczenie wsparte długoletnią tradycją pragniemy, by nasza marka stała się symbolem niezawodności. Myślimy przez

Bardziej szczegółowo

Technical Info. Porady montażowe dotyczące wymiany paska zębatego Na przykładzie silnika Opel 1,8i 16V C 18 XE

Technical Info. Porady montażowe dotyczące wymiany paska zębatego Na przykładzie silnika Opel 1,8i 16V C 18 XE Technical Info www contitech de Porady montażowe dotyczące wymiany paska zębatego Na przykładzie silnika Opel 1,8i 16V C 18 XE Silnik 1,8i 16V C 18 XE w różnych wariantach pojemności montowany jest w dużych

Bardziej szczegółowo

HEMPACORE. Zabezpieczenia ogniochronne konstrukcji stalowych

HEMPACORE. Zabezpieczenia ogniochronne konstrukcji stalowych HEMPACORE Zabezpieczenia ogniochronne konstrukcji stalowych Trwałość Duża wytrzymałość farb minimalizuje uszkodzenia, które mogą powstać podczas transportu, przeładunku lub pod wpływem czynników pogodowych.

Bardziej szczegółowo

USŁUGI SERWISOWE NASZ GŁÓWNY CEL TO

USŁUGI SERWISOWE NASZ GŁÓWNY CEL TO USŁUGI SERWISOWE NASZ GŁÓWNY CEL TO całkowita dyspozycyjność Twojego pojazdu Serwis maksymalnie dostosowany do potrzeb klienta Naprawa w serwisie jak i sam serwis to w wyobrażeniu klienta miejsce, w którym

Bardziej szczegółowo

Zielono-żółta siła. Filtry do maszyn budowlanych

Zielono-żółta siła. Filtry do maszyn budowlanych Zielono-żółta siła Filtry do maszyn budowlanych Gwarantowana jakość oryginalnego wyposażenia. Program produktów MANN-FILTER do maszyn budowlanych: Filtry powietrza Filtry oleju Filtry wstępne paliwa Filtry

Bardziej szczegółowo

Firma Oponiarska DĘBICA S.A.

Firma Oponiarska DĘBICA S.A. Firma Oponiarska DĘBICA S.A. Podsumowanie wyników II kwartału 2008 r. Warszawa, 1 sierpnia 2008 r. T.C. DĘBICA S.A. (1) Agenda Executive summary Sytuacja na rynku oponiarskim Skonsolidowane wyniki finansowe

Bardziej szczegółowo

Programy wsparcia i rozwoju możliwości serwisowych Niezależnego Warsztatu

Programy wsparcia i rozwoju możliwości serwisowych Niezależnego Warsztatu Programy wsparcia i rozwoju możliwości serwisowych Niezależnego Warsztatu Wszystkie warsztaty zainteresowane przystapieniem do programu lub programów (one nie wykluczają się wzajemnie), prosimy o zgłoszenie

Bardziej szczegółowo

COMPACT MSL seria 2,2-15 kw. Proste i kompletne rozwiązanie odpowiadające podstawowym wymogom.

COMPACT MSL seria 2,2-15 kw. Proste i kompletne rozwiązanie odpowiadające podstawowym wymogom. COMPACT MSL seria 2,2-15 kw Proste i kompletne rozwiązanie odpowiadające podstawowym wymogom. COMPACT Seria MSL Sprężarki MSL, w sposób idealny łączą w sobie prostotę budowy oraz przystępność cenową sprężarek

Bardziej szczegółowo

ZAAWANSOWANE ROZWIĄZANIA TECHNICZNE I BADANIA EKSPLOATACYJNE MIEJSKIEGO SAMOCHODU OSOBOWEGO Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM e-kit

ZAAWANSOWANE ROZWIĄZANIA TECHNICZNE I BADANIA EKSPLOATACYJNE MIEJSKIEGO SAMOCHODU OSOBOWEGO Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM e-kit Instytut Napędów i Maszyn Elektrycznych KOMEL ZAAWANSOWANE ROZWIĄZANIA TECHNICZNE I BADANIA EKSPLOATACYJNE MIEJSKIEGO SAMOCHODU OSOBOWEGO Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM e-kit dr hab. inż. Jakub Bernatt, prof.

Bardziej szczegółowo

Systemy hamulcowe Brembo. Wygoda najlepszego wyboru.

Systemy hamulcowe Brembo. Wygoda najlepszego wyboru. Systemy hamulcowe Brembo. Wygoda najlepszego wyboru. www.brembo.com OTO BREMBO Jakość i sukces, doświadczenie i innowacja, wydajność i niezawodność. Rysopis lidera Od zawsze Brembo jest synonimem wyjątkowo

Bardziej szczegółowo

RAPORT MIESIĘCZNY LUTY 2013 r.

RAPORT MIESIĘCZNY LUTY 2013 r. RAPORT MIESIĘCZNY LUTY 2013 r. Warszawa, luty 2013 r. Zarząd Spółki Presto S.A. z siedzibą w Warszawie, działając w oparciu o pkt. 16 Załącznika Nr 1 do Uchwały Nr 293/2010 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych

Bardziej szczegółowo

TIM SA KONFERENCJA PRASOWA

TIM SA KONFERENCJA PRASOWA TIM SA KONFERENCJA PRASOWA maj 2010 Zmiany w TIM SA ZARZĄD Zarząd TIM SA Krzysztof Folta Prezes Zarządu TIM SA Artur Piekarczyk Wiceprezes Zarządu TIM SA Dyrektor ds. Handlu Maciej Posadzy Wiceprezes Zarządu

Bardziej szczegółowo

Układy hydrauliczne firmy Bosch Rexroth w ciągnikach rolniczych Farmtrac

Układy hydrauliczne firmy Bosch Rexroth w ciągnikach rolniczych Farmtrac Układy hydrauliczne firmy Bosch Rexroth w ciągnikach rolniczych Farmtrac PI 090028 Ciągnik FT 7110DT Ciągnik serii 600 (na zdjęciu FT 690DT) Firma Bosch Rexroth posiada wieloletnie doświadczenie w zakresie

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy cennik na następnych stronach

Szczegółowy cennik na następnych stronach Leasing Bosch 103% na KTSy z oprogramowaniem 1. Leasing 103%- Podstawowe założenia: - okres leasingowania: 36 msc. - czynsz inicjalny 10 % - wysokość wykupu: 1 % - bardzo atrakcyjne warunki finansowe dla

Bardziej szczegółowo

Usługi dystrybucyjne FMCG

Usługi dystrybucyjne FMCG Usługi dystrybucyjne FMCG 1990 powstaje firma handlowa Mister w Tychach 1992 rozpoczynamy współpracę z firmą Procter&Gamble jako jedna z 650 polskich hurtowni 1993 25 firm zostaje regionalnymi dystrybutorami

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie targów Instalacje 2014

Podsumowanie targów Instalacje 2014 Podsumowanie targów Instalacje 2014 W dniach 8-11 kwietnia 2014 r. odbyły się Międzynarodowe Targi instalacyjne INSTALACJE 2014. Na te cztery dni Poznań stał się stolicą instalatorów i projektantów instalacji

Bardziej szczegółowo

pod patronatem Partnerzy Konferencji

pod patronatem Partnerzy Konferencji pod patronatem Partnerzy Konferencji Robert Kierzek Piotr Włodarczyk Niezależny Rynek Motoryzacyjny - ogromny potencjał (jeśli potrafisz wykorzystać szansę ) Wartość światowego niezależnego rynku motoryzacyjnego

Bardziej szczegółowo

Panda na polskim rynku

Panda na polskim rynku PANDA FRANCZYZA Panda na polskim rynku PANDA to ogólnopolska sieć pralni chemicznych i wodnych, która funkcjonuje jako podmiot w dużej grupie firm związanych z szeroko rozumianym pralnictwem - Vector S.A.

Bardziej szczegółowo

ZNAKOMITY Sterownik najnowszej generacji dla ceniących prestiż i niezawodność. Najwyższa światowa jakość lider wśród sterowników autogaz

ZNAKOMITY Sterownik najnowszej generacji dla ceniących prestiż i niezawodność. Najwyższa światowa jakość lider wśród sterowników autogaz ZNAKOMITY Sterownik najnowszej generacji dla ceniących prestiż i niezawodność Najwyższa światowa jakość lider wśród sterowników autogaz Instalacja gazowa zalecana do nowoczesnych samochodów STAG-300 premium

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA SZKOLEŃ TECHNICZNYCH

TEMATYKA SZKOLEŃ TECHNICZNYCH TEMATYKA SZKOLEŃ TECHNICZNYCH Szkolenia odbywają się na warsztacie. Szkolenia podzielone jest na dwie części teoretyczną i praktyczną na warsztacie. Pierwszą częścią jest wykład teoretyczny trwający ok.

Bardziej szczegółowo

The Battery Replacement Programme

The Battery Replacement Programme Nasza wizja... Uwolnić naszych partnerów od rosnących kosztów i problemów z coraz bardziej skomplikowaną wymianą akumulatorów, zwłaszcza w najbardziej zaawansowanych samochodach (w tym z systemem Start&Stop).

Bardziej szczegółowo

Przedstawiciele naszych Najlepszych Warsztatów Partnerskich. na wyścigach Formuły 1 we Włoszech

Przedstawiciele naszych Najlepszych Warsztatów Partnerskich. na wyścigach Formuły 1 we Włoszech Informacja prasowa Białystok, 10 września 2012 Przedstawiciele naszych Najlepszych Warsztatów Partnerskich na wyścigach Formuły 1 we Włoszech Wspaniałe samochody, zawrotna prędkość i zacięta rywalizacja

Bardziej szczegółowo

Igoria Trade S.A. RAPORT za II kwartał 2012r. 1 kwietnia 2012r. 30 czerwca 2012r.

Igoria Trade S.A. RAPORT za II kwartał 2012r. 1 kwietnia 2012r. 30 czerwca 2012r. Igoria Trade S.A. RAPORT za II kwartał 2012r. 1 kwietnia 2012r. 30 czerwca 2012r. 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O SPÓŁCE... 3 1.1. DANE SPÓŁKI... 3 1.2. ZARZĄD... 3 1.2. RADA NADZORCZA... 3 1.3. AKCJONARIAT*...

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA LIBET S.A. 27 MARCA 2013 R.

PREZENTACJA LIBET S.A. 27 MARCA 2013 R. PREZENTACJA LIBET S.A. 27 MARCA 2013 R. Skuteczne zarządzanie Thomas Lehmann Prezes Zarządu Dyrektor Zarządzający Libet S.A. Udział w rynku Ireneusz Gronostaj Członek Zarządu Dyrektor Finansowy Libet S.A.

Bardziej szczegółowo

Pilarki STIHL budowa i obsługa. Andreas STIHL Spółka z o.o.

Pilarki STIHL budowa i obsługa. Andreas STIHL Spółka z o.o. Pilarki STIHL budowa i obsługa Andreas STIHL Spółka z o.o. Jednostka napędowa tłoki z dwoma pierścieniami uszczelniającymi łożysko czopu korbowego poddane specjalnej obróbce (karbonitrowanie) Zalety: długa

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie rynku części motoryzacyjnych w Polsce

Podsumowanie rynku części motoryzacyjnych w Polsce Podsumowanie rynku części motoryzacyjnych w Polsce 3 kwartały oraz prognoza 2012 Karol Prozner Alfred Franke Warszawa 22.11.2012 Park samochodów osobowych i dostawczych 18 17,5 17 17,3 17,7 * mln szt.

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa oferta firmy Bosch Rexroth dla maszyn rolniczych

Kompleksowa oferta firmy Bosch Rexroth dla maszyn rolniczych Kompleksowa oferta firmy Bosch Rexroth dla maszyn rolniczych PI 090008 Od ponad 50 lat marka Rexroth jest synonimem innowacyjności, rozwoju i ciągłego doskonalenia swoich produktów pod kątem wykorzystania

Bardziej szczegółowo

III KONFERENCJA INTERIM MANAGEMENT 2011

III KONFERENCJA INTERIM MANAGEMENT 2011 III KONFERENCJA INTERIM MANAGEMENT 2011 INTERIM MANAGEMENT JAKO ROZWIĄZANIE DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW. Prowadzący: Zbigniew Brzeziński, Prezes Zarządu, Simple Solution, Robert Loranc, Wiceprezes

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA BIZNESOWE ZARZĄDZANIE SERWISEM SAMOCHODOWYM CZ. I PROGRAM GRUPA DOCELOWA ZALECENIA PROWADZĄCY CZAS TRWANIA MIEJSCE KOSZTY

SZKOLENIA BIZNESOWE ZARZĄDZANIE SERWISEM SAMOCHODOWYM CZ. I PROGRAM GRUPA DOCELOWA ZALECENIA PROWADZĄCY CZAS TRWANIA MIEJSCE KOSZTY SZKOLENIA BIZNESOWE SZKOLENIA BIZNESOWE ZARZĄDZANIE SERWISEM SAMOCHODOWYM CZ. I 1. OBSŁUGA KLIENTA W SERWISIE SAMOCHODOWYM 1.1. Jakość obsługi klienta serwisu samochodowego Jakość obsługi Naprawa postrzegana

Bardziej szczegółowo

Polski producent profesjonalnego źródła światła z wykorzystaniem najnowszej technologii z zastosowaniem wysokowydajnych diod LED.

Polski producent profesjonalnego źródła światła z wykorzystaniem najnowszej technologii z zastosowaniem wysokowydajnych diod LED. Polski producent profesjonalnego źródła światła z wykorzystaniem najnowszej technologii z zastosowaniem wysokowydajnych diod LED. Dzięki naszej innowacyjności i doświadczeniu jesteśmy w stanie zaproponować

Bardziej szczegółowo

SPRZĘGŁA JEDNOKIERUNKOWE ALTERNATORÓW SPOKOJNA PRACA WYDŁUŻA ŻYWOTNOŚĆ.

SPRZĘGŁA JEDNOKIERUNKOWE ALTERNATORÓW SPOKOJNA PRACA WYDŁUŻA ŻYWOTNOŚĆ. Silnik Podwozie SERWIS SPRZĘGŁA JEDNOKIERUNKOWE ALTERNATORÓW SPOKOJNA PRACA WYDŁUŻA ŻYWOTNOŚĆ. Znaczne pokrycie zapotrzebowania RYNKU pojazdów AZJATYCKICh SPRZĘGŁA JEDNOKIERUNKOWE ALTERNATORÓW ODGRYWAJĄ

Bardziej szczegółowo

GLOBAL4NET Agencja interaktywna

GLOBAL4NET Agencja interaktywna Sklep internetowy Magento dla Rotom Polska Strona1 System B2B dla Rotom Polska Rotom jest jednym z czołowych dystrybutorów palet drewnianych, opakowań oraz nośników logistycznych dla przedsiębiorstw w

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Badanie układu samodiagnostyki w silniku benzynowym typu 11. 1.1. Struktura systemu sterowania silnikiem benzynowym typu

Spis treści. 1. Badanie układu samodiagnostyki w silniku benzynowym typu 11. 1.1. Struktura systemu sterowania silnikiem benzynowym typu 3 1. Badanie układu samodiagnostyki w silniku benzynowym typu 11 Motronic... 1.1. Struktura systemu sterowania silnikiem benzynowym typu Motronic.. 11 1.2. Algorytm pracy sterownika w silniku benzynowym

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA PRZYSZŁOŚCI

ENERGETYKA PRZYSZŁOŚCI ENERGETYKA PRZYSZŁOŚCI najnowsze produkty i technologie elektroenergetyczne najlepsze praktykiw zakresie nowoczesnej i bezpiecznej energetyki i elektrotechniki promocja energooszczędności i efektywności

Bardziej szczegółowo

NASZ SERWIS DLA PAŃSTWA SERWISU

NASZ SERWIS DLA PAŃSTWA SERWISU NASZ SERWIS DLA PAŃSTWA SERWISU Obecnie MAHLE Aftermarket zapewnia Państwu również urządzenia do serwisowania klimatyzacji Behr. MAHLE Aftermarket i Behr Service partnerstwo dla dobrego klimatu Firma Behr

Bardziej szczegółowo

AUTO EXPERT 2009. nr 1. INFORMACJE 4 Aktualności 6 Nowości na rynku

AUTO EXPERT 2009. nr 1. INFORMACJE 4 Aktualności 6 Nowości na rynku AUTO EXPERT 2009 SPIS TREŚCI nr 1 10 Sprostać normom. Legalizacja analizatorów spalin 12 Turbo-dziura. Uszkodzenia turbospręŝarek 14 Ekologiczne koło. Nowatorskie rozwiązania techniczne 43 W stronę logistyki.

Bardziej szczegółowo

Technologie Oszczędzania Energii. w kooperacji z OSZCZĘDNOŚĆ TO NAJLEPSZY SPOSÓB NA ZARABIANIE PIENIĘDZY

Technologie Oszczędzania Energii. w kooperacji z OSZCZĘDNOŚĆ TO NAJLEPSZY SPOSÓB NA ZARABIANIE PIENIĘDZY EUROPE Sp. z o.o. Technologie Oszczędzania Energii w kooperacji z OSZCZĘDNOŚĆ TO NAJLEPSZY SPOSÓB NA ZARABIANIE PIENIĘDZY Innowacyjny system oszczędzania energii elektrycznej Smart-Optimizer ECOD WYŁĄCZNY

Bardziej szczegółowo

JEDŹ BEZPIECZNIE! Program ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej dla kierowców. Opracowała: Wioletta Wilisz

JEDŹ BEZPIECZNIE! Program ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej dla kierowców. Opracowała: Wioletta Wilisz JEDŹ BEZPIECZNIE! Program ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej dla kierowców Opracowała: Wioletta Wilisz Partnerzy Strategiczni Patronat medialny Partnerzy Strategiczni Spis treści 1. Wstęp 2. Harmonogram

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. Kia Rio i Optima Autami Flotowymi 2014r. Warszawa 09.12.2014

Informacja prasowa. Kia Rio i Optima Autami Flotowymi 2014r. Warszawa 09.12.2014 Informacja prasowa Warszawa 09.12.2014 Kia Rio i Optima Autami Flotowymi 2014r. Członkowie Stowarzyszenia Kierowników Flot Samochodowych wytypowali spośród ponad 70 modeli auta szyte na miarę potrzeb polskich

Bardziej szczegółowo

Systemair: Technologia EC

Systemair: Technologia EC Systemair: Technologia EC Kwestia ochrony środowiska naturalnego to dziedzina wymagająca zdecydowanych i szybkich działań. Dotyczy to zwłaszcza sektora przemysłowego współodpowiedzialnego, wraz z konsumentami

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Raport z badania Szymon Góralski Wrocław, 2013 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

Zielono-żółci górą. Filtry do kompresorów

Zielono-żółci górą. Filtry do kompresorów Zielono-żółci górą Filtry do kompresorów Jeżeli chodzi o serwis, lepiej nie ryzykować: program filtrów do wszystkich kompresorów Separatory oleju Filtry powietrza Filtry oleju Przy każdym serwisie: najlepsza

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

Kasa Novitus Nano E Med

Kasa Novitus Nano E Med Kasa Novitus Nano E Med 1. Najnowocześniejsza, najbardziej zaawansowana technologicznie tego typu kasa na rynku, spełnia najnowsze wymagania Ministerstwa Finansów dotyczące urządzeń fiskalnych (kopia elektroniczna,

Bardziej szczegółowo

Firma Techbud istniejąca od 1993 r. jest generalnym przedstawicielem w Polsce firm John Deere i Yanmar.

Firma Techbud istniejąca od 1993 r. jest generalnym przedstawicielem w Polsce firm John Deere i Yanmar. O naszej firmie Firma Techbud istniejąca od 1993 r. jest generalnym przedstawicielem w Polsce firm John Deere i Yanmar. Silniki wysokoprężne tych producentów mają zastosowanie w maszynach budowlanych,

Bardziej szczegółowo

DŁUGODYSTANSOWY. Ekonomiczne rozwiązanie dla pokonujących długie trasy. Sterownik LPG/CNG do silników Diesel.

DŁUGODYSTANSOWY. Ekonomiczne rozwiązanie dla pokonujących długie trasy. Sterownik LPG/CNG do silników Diesel. DŁUGODYSTANSOWY Ekonomiczne rozwiązanie dla pokonujących długie trasy. Sterownik LPG/CNG do silników Diesel. Dodatkowe oszczędności Sterownik STAG Diesel jest alternatywną metodą zasilania do silników

Bardziej szczegółowo

KAPELLA SIGMA. 45 W 55 W 74 W 26 843, 00 zł. 34 000 h. 19 miesięcy NOWOCZESNA I ENERGOOSZCZĘDNA LAMPA LED. co najmniej tyle możesz oszczędzić

KAPELLA SIGMA. 45 W 55 W 74 W 26 843, 00 zł. 34 000 h. 19 miesięcy NOWOCZESNA I ENERGOOSZCZĘDNA LAMPA LED. co najmniej tyle możesz oszczędzić NOWOCZESNA I ENERGOOSZCZĘDNA LED SIGMA 45 W 55 W 74 W 26 843, 00 zł co najmniej tyle możesz oszczędzić 34 000 h tyle dłużej będzie Ci służyć 19 miesięcy tyle wystarczy, aby zwrócił się koszt jej zakupu

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa PI 090012

Informacja prasowa PI 090012 Elektroniczny system sterownia dla hydraulicznego napędu układu skrętu oraz układu podnoszenia platformy do transportu kontenerów na terminalach portowych PI 090012 Platforma podczas pracy (Źródło: Novatech)

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. Podróbki części zamiennych zwiększają ryzyko eksploatacyjne. PI 090013

Informacja prasowa. Podróbki części zamiennych zwiększają ryzyko eksploatacyjne. PI 090013 Podróbki części zamiennych zwiększają ryzyko eksploatacyjne. PI 090013 Po branży modowej i producentach luksusowych zegarków problem dotarł do sektora maszyn budowlanych. Podróbki części zamiennych zalewają

Bardziej szczegółowo

Myślicie Państwo o inwestycji w zakup nowej obrabiarki? Najbliższe 60 sekund może dać oszczędność sporej sumy pieniędzy!

Myślicie Państwo o inwestycji w zakup nowej obrabiarki? Najbliższe 60 sekund może dać oszczędność sporej sumy pieniędzy! Myślicie Państwo o inwestycji w zakup nowej obrabiarki? Najbliższe 60 sekund może dać oszczędność sporej sumy pieniędzy! Dobrze od samego początku Inteligentna praca to wielka różnica Dobry początek to

Bardziej szczegółowo

Przewidywane efekty implementacji przepisów PTI w Polsce

Przewidywane efekty implementacji przepisów PTI w Polsce Przewidywane efekty implementacji przepisów PTI w Polsce Rafał Sosnowski, Prezes Stowarzyszenia Techniki Motoryzacyjnej Jerzy Maliński, ekspert motoryzacyjny organizacji pracodawców MOVEO IX Konferencja

Bardziej szczegółowo

NTT System S.A. Warszawa, 28 maja 2008 r.

NTT System S.A. Warszawa, 28 maja 2008 r. NTT System S.A. Warszawa, 28 maja 2008 r. Agenda Rynek IT - rynek komputerów stacjonarnych - rynek notebooków - rynek serwerów Strategia rozwoju Realizacja inwestycji w 2008 r Przetargi publiczne Wyniki

Bardziej szczegółowo

Napędy do bram przemysłowych

Napędy do bram przemysłowych Napędy do bram przemysłowych W dzisiejszych czasach wymaga się, aby napędy do bram przemysłowych były dostosowane do potrzeb i procesów w firmie. Napędy powinny być trwałe i wytrzymałe, a także umożliwiać

Bardziej szczegółowo

Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego 2012. Amarok

Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego 2012. Amarok Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego 2012 Amarok Informacje na temat zużycia paliwa i emisji CO 2 znajdują się w niniejszych danych technicznych. Nie wszystkie kombinacje silnika, skrzyni biegów

Bardziej szczegółowo

Prognoza finansowa Grupy Motoricus S.A. na rok 2012

Prognoza finansowa Grupy Motoricus S.A. na rok 2012 Prognoza finansowa Grupy Motoricus S.A. na rok 2012 Przedstawiona prognoza została sporządzona na okres od 1 stycznia 2012 do 31 grudnia 2012 r. 1. Rynek motoryzacyjny - prognozy tendencji w 2012 r. Rynek

Bardziej szczegółowo

Typowe uszkodzenia przy pompach wody i ich przyczyny

Typowe uszkodzenia przy pompach wody i ich przyczyny Typowe uszkodzenia przy pompach wody i ich przyczyny www.meyle.com Pompy wodne marki MEYLE innowacyjna technika zamiast technicznego zastoju Prawidłowy dobór wysokowartościowych poszczególnych elementów

Bardziej szczegółowo

Prezentacja wyników za IV kwartał 2013 Grupy OPONEO.PL. Bydgoszcz, luty 2014 rok

Prezentacja wyników za IV kwartał 2013 Grupy OPONEO.PL. Bydgoszcz, luty 2014 rok Prezentacja wyników za IV kwartał 2013 Grupy OPONEO.PL Bydgoszcz, luty 2014 rok profil grupy kapitałowej OPONEO.PL lider rynku e-sprzedaży ogumienia i felg w Polsce firma z 13 letnim doświadczeniem w branży

Bardziej szczegółowo

1000 powodów by wybrać kompletny serwis. 10 niepodważalnych przyczyn dominacji koloru żółtego.

1000 powodów by wybrać kompletny serwis. 10 niepodważalnych przyczyn dominacji koloru żółtego. Obsługa Klientów 1000 powodów by wybrać kompletny serwis. 10 niepodważalnych przyczyn dominacji koloru żółtego. 01 18.500.000 produktów FANUC zainstalowanych na całym świecie 55 lat doświadczenia średni

Bardziej szczegółowo

WYTRZYMA TRZYKROTNIE DŁUŻSZĄ EKSPLOATACJĘ* NIŻ TWÓJ OBECNY ŁAŃCUCH JEŚLI NIE, KOLEJNY ŁAŃCUCH OFERUJEMY BEZPŁATNIE.

WYTRZYMA TRZYKROTNIE DŁUŻSZĄ EKSPLOATACJĘ* NIŻ TWÓJ OBECNY ŁAŃCUCH JEŚLI NIE, KOLEJNY ŁAŃCUCH OFERUJEMY BEZPŁATNIE. WYTRZYMA TRZYKROTNIE DŁUŻSZĄ EKSPLOATACJĘ* NIŻ TWÓJ OBECNY ŁAŃCUCH JEŚLI NIE, KOLEJNY ŁAŃCUCH OFERUJEMY BEZPŁATNIE. MOCNY. WYTRZYMAŁY. JESZCZE SKUTECZNIEJSZY. Renold Synergy Po prostu najlepszy Łańcuch

Bardziej szczegółowo

RAPORT ROCZNY SPÓŁKI DORADCY24 S.A. ZA 2013 ROK

RAPORT ROCZNY SPÓŁKI DORADCY24 S.A. ZA 2013 ROK RAPORT ROCZNY SPÓŁKI DORADCY24 S.A. ZA 2013 ROK Autoryzowany Doradca Wrocław, 16 kwietnia 2014 r. SPIS TREŚCI RAPORTU ROCZNEGO Doradcy24 S.A. 1. LIST PREZESA ZARZĄDU... 3 2. WYBRANE DANE FINANSOWE Z BILANSU

Bardziej szczegółowo

Informacje o zawodach (szkoła młodzieżowa) I. Technikum zawodowe (4-letnie) 1) Technik mechanik

Informacje o zawodach (szkoła młodzieżowa) I. Technikum zawodowe (4-letnie) 1) Technik mechanik Informacje o zawodach (szkoła młodzieżowa) I. Technikum zawodowe (4-letnie) 1) Technik mechanik Organizuje i nadzoruje produkcję, montaż, naprawy i konserwacje wszelkich maszyn i urządzeo produkowanych

Bardziej szczegółowo

OCZY WIŚ CIE. Specjalista systemowy w zakresie silnika i podwozia.

OCZY WIŚ CIE. Specjalista systemowy w zakresie silnika i podwozia. Specjalista systemowy w zakresie silnika i podwozia. ORYGINAŁ JEST NASZYM WYZNACZNIKIEM. TWÓJ PARTNER.. Egon von Ruville GmbH została założona w 1922 roku Hamburgu. Z tego hanzeatyckiego miasta sterujemy

Bardziej szczegółowo

i korzyści serwisowe Ograniczenie ryzyka Przewidywalność kosztów Elastyczność umowy Wyższa wartość pojazdu Komfort Oszczędność

i korzyści serwisowe Ograniczenie ryzyka Przewidywalność kosztów Elastyczność umowy Wyższa wartość pojazdu Komfort Oszczędność Pakiety serwisowe pakiety serwisowe zalety i korzyści Pakiety serwisowe to dwa rodzaje atrakcyjnych warunków opieki serwisowej dostosowanych do potrzeb użytkowników samochodów dostawczych marki Volkswagen

Bardziej szczegółowo

AKUMULATORY DO POJAZDÓW OSOBOWYCH

AKUMULATORY DO POJAZDÓW OSOBOWYCH AKUMULATORY DO POJAZDÓW OSOBOWYCH EXIDE MICRO-HYBRID - AGM Gama 3 produktów (70-80-90Ah, rozmiar: od 278x175x190mm do 353x175x190mm). Wyprodukowane w wyjątkowej technologii AGM. 3-krotnie większa większa

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Grupa Nokaut rusza oferta publiczna

Grupa Nokaut rusza oferta publiczna Warszawa, 29 listopada 2011 rusza oferta publiczna Akwizycja Skąpiec.pl i Opineo.pl S.A. czołowy gracz e-commerce w Polsce, właściciel internetowych porównywarek cen opublikowała dziś prospekt emisyjny

Bardziej szczegółowo

Ranking Marek Budowlanych 2012. Najnowsza edycja badania Wykonawców rusza

Ranking Marek Budowlanych 2012. Najnowsza edycja badania Wykonawców rusza Ranking Marek Budowlanych 2012 Najnowsza edycja badania Wykonawców rusza Czy marka w branży materiałów w budowlanych ma znaczenie? Rola marki w wyborze materiałów budowlanych przez inwestorów indywidualnych

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo