Wstęp... POTENCJAŁ TERENU 6 GMIN... Umiejscowienie gmin... Przedsiębiorcy...12 Osoby planujące rozpoczęcie działalności...23 KONSUMENCI...

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wstęp... POTENCJAŁ TERENU 6 GMIN... Umiejscowienie gmin... Przedsiębiorcy...12 Osoby planujące rozpoczęcie działalności...23 KONSUMENCI..."

Transkrypt

1 Spis treści Wstęp... 5 POTENCJAŁ TERENU 6 GMIN... 9 Umiejscowienie gmin... 9 Przedsiębiorcy...12 Osoby planujące rozpoczęcie działalności...23 KONSUMENCI ANALIZA JAKOŚCIOWA

2 Wstęp Promocja marki czy produktów/usług? Typologia konsumentów, ustalenie ich potrzeb i preferencji Wybrane produkty a konsumenci...49 Konsumenci produktów marki (segmentacja rynku konsumentów)...58 Określenie zachowań rynkowych trzech zasadniczych grup docelowych Wyodrębnienie segmentów rynku Kanały dystrybucji rynku

3 Struktura i siły konkurencji Podsumowanie ANALIZA ILOŚCIOWA Wstęp Określenie ilościowe (globalne) wielkości rynku Koszyk wybranych produktów wyjściowych Koszyk wybranych produktów a potencjalny rynek 3

4 Rentowność Dynamika rynku Koszt promocji produktów oraz promocji marki i produktów PODSUMOWANIE

5 Wstęp Analiza oparta jest na danych z rozlicznych źródeł. Złożoność problematyki, jej unikalność ze względu na trudny charakter przedmiotu badań (geograficznie niewielki obszar produkcji, lokalna marka oparta na procesie certyfikacji, brak wcześniejszych doświadczeń twórców projektu z tego typu rynkiem przyszłości, brak analogicznych produktów na lokalnych rynkach, rynek oparty o produkty, które dopiero się pojawią, itp.) sprawiają, iż podczas prac analitycznych często trzeba było stosować niekonwencjonalne techniki badawcze i środki. Do głównych źródeł danych należy zaliczyć: źródła zastane (desk research) wyniki badań przeprowadzonych na potrzeby analizy. W przypadku desk research analitycy korzystali z bardzo wielu zweryfikowanych i pewnych źródeł, m.in. banku danych regionalnych, innych danych statystycznych GUS, własnych wcześniejszych badań dotyczących gmin i powiatów Lubelszczyzny, danych z prac naukowych, danych z badań dotyczących swą zawartością problematyki, istniejących analiz rynku poszczególnych produktów, itp. W przypadku badań przeprowadzonych na potrzeby analizy, z racji krótkiego okresu na przygotowanie analizy, skupiono się głównie na najważniejszych grupach przedsiębiorcach, konsumentach, osobach aktywnych, liderach rynku, twórcach i opiekunach projektu z terenu sześciu gmin, uzyskując informacje w wyniku: spotkań moderowanych, ankiet, wywiadów z liderami rynku, spotkań fokusowych. 5

6 Spotkanie w Mełgwi z mieszkańcami terenu 6 gmin Spotkanie w Mełgwi z mieszkańcami terenu 6 gmin - wypełnianie ankiet 6

7 Stryjno Sad, hala chłodni Należy przy tym zauważyć, iż lokalna społeczność władze, przedsiębiorcy, mieszkańcy, osoby odpowiedzialne za realizację projektu bardzo aktywnie i chętnie włączyła się w prace analityczne. Dodatkowo lokalni przedsiębiorcy wyrażali chęć jak najdalej idącej pomocy, np. Pan Prezes Stryjno Sad zadeklarował nieodpłatne udostępnianie sali konferencyjnej na potrzeby projektu. 7

8 Stryjno Sad, sala konferencyjna 8

9 POTENCJAŁ TERENU 6 GMIN Umiejscowienie gmin Polska znajduje się w środkowo-wschodniej części Europy, jej wschodnia granica jest granicą Unii Europejskiej. Europa, Polska i lokalizacja 6 gmin Gminy Rybczewice, leżą w województwie lubelskim znajdującym się we wschodniej części Polski. 9

10 Polska Polska i lokalizacja 6 gmin Województwo lubelskie Województwo lubelskie i lokalizacja 6 gmin 10

11 Układ sześciu gmin Pozostała część ogólnej charakterystyki gmin, w której korzystano m.in. z materiałów dostępnych na stronach: a także zacytowano fragmenty strategii rozwoju gmin, znajduje się w załączniku do niniejszej analizy. 11

12 Przedsiębiorcy Rozwój przedsiębiorczości Na przestrzeni lat na terenie gmin Rybczewice, Piaski, Mełgiew, Spiczyn, Wólka, Gorzków dość dynamicznie powstawały nowe podmioty gospodarcze. Sytuację tę obrazuje poniższy wykres. Podmioty ogółem gmin, podmioty gospodarcze ogółem W związku z tym, zakładając podobny trend w latach kolejnych, dodatkowo wzmocniony realizacją projektu lokalnej marki i pobudzenia przedsiębiorczości, należy zakładać, iż do roku 2015 na terenie 6 gmin będzie funkcjonowało łącznie ponad 3000 podmiotów gospodarczych. Ten trend wyraża poniższy wykres. 12

13 gmin, podmioty gospodarcze ogółem, prognoza 13

14 Badanie potencjału W styczniu 2010 roku przeprowadzono badanie ankietowe przedsiębiorców z terenu sześciu gmin. Badanie miało na celu określenie sytuacji przedsiębiorców, ich doświadczeń, stosunku do poszczególnych elementów projektu, planów na przyszłość, stosunku do lokalnej marki, gotowości współuczestniczenia w projekcie, itp. Ankiety wypełniło blisko 150 osób. Ogólne dane zostaną przedstawione w niniejszej części analizy. Dane dotyczące poszczególnych gmin są załącznikiem do analizy, Wyniki Zdecydowana większość ankietowanych zadeklarowała, iż prowadzi mikroprzedsiębiorstwa, zatrudniające do 9 osób. Jest to zjawisko charakterystyczne dla obszarów wiejskich, oznacza także, iż w przyszłości tacy właśnie przedsiębiorcy dominować będą na lokalnym rynku, a zatem planując dla nich formy pomocy, należy brać pod uwagę specyfikę tego rodzaju podmiotów. Sektor działania rozłożony jest zasadniczo równomiernie. Najczęściej wymieniano usługi oraz handel jako element dominujący. 14

15 74 % respondentów (łącznie) wymieniło przetwórstwo spożywcze oraz turystykę jako obszary działania. Jest to ważne, gdyż rozwój właśnie tych obszarów jest podstawą realizacji projektu w najbliższych latach. Aż 77 % ankietowanych ma dłuższe niż trzyletnie doświadczenie w biznesie. Oznacza to, iż są to przedsiębiorcy, którzy dobrze sobie radzą na lokalnym rynku. Ponadto, osoby te dysponują wiedzą i doświadczeniem, pomocnym przy wnioskowaniu analitycznym. Blisko połowa respondentów oferuje produkty/usługi na lokalnym rynku, dodatkowo 31 % na rynku Lubelszczyzny. Oznacza to, iż osoby te dobrze znają realia lokalnego rynku, popyt, kanały dystrybucji, ale także bariery utrudniające rozwój. 15

16 Barierami w rozwoju firm są następujące czynniki: wysokość podatków, koszt zatrudnienia pracowników. Czynnikami wspomagającymi działalność są według respondentów: popyt oraz dostęp do dotacji. Oznacza to, iż na co dzień lokalni przedsiębiorcy nie mają żadnych problemów ze sprzedażą swoich produktów/usług, największą barierą są zatem różnego rodzaju obciążenia podatkowe i ubezpieczeniowe. 63 % ankietowanych przedstawiło swoją gminę jako miejsce przyjazne przedsiębiorcom, 21 % jako niemające wpływu na prowadzenie działalności. Należy zatem uznać teren 16

17 sześciu gmin za dobrą lokalizację projektu pobudzającego i rozwijającego przedsiębiorczość. Zaledwie 27 procent badanych korzystało w przeszłości z jakiejkolwiek dotacji. To niewiele zważywszy, iż po pierwsze w większości są to osoby funkcjonujące na rynku już od wielu lat, po drugie na terenach wiejskich w ostatnich latach realizowano szereg projektów, w których można było otrzymać wsparcie zarówno na działania twarde jak i miękkie. Spośród osób korzystających w przeszłości z dotacji tylko ok 1/5 nie napotkała żadnych barier. Największą trudność respondenci napotykali podczas przygotowywania dokumentacji (np. biznesplanów). Barierą były także dodatkowe koszty związane z procesem aplikowania. Te informacje są ważne dla osób odpowiedzialnych za realizację i wdrażanie projektu, którego jednym z założeń jest wszechstronna pomoc przedsiębiorcom. 17

18 Podobne bariery, jak w przypadku osób korzystających z dotacji, spowodowały u niekorzystających z dotacji rezygnację z ubiegania się o środki pomocowe. Aż 1/3 osób zrezygnowała z powodu konieczności przygotowania obszernej dokumentacji, 1/5 z powodu dodatkowych kosztów oraz trudności z napisaniem wniosku. Optymistycznym jest fakt, iż mimo barier zdecydowana większość respondentów zamierza w przyszłości sięgnąć po dotacje na rozwój firmy. Blisko 80 % ankietowanych osób deklaruje, iż kwota dotacji, o którą będą wnioskować, zamknie się w przedziale do 200 tys. zł. Oznacza to, iż na terenie 6 gmin dominować będą projekty inwestycyjne niewielkie, adekwatne do potrzeb mikroprzedsiębiorstw. 18

19 Udział własny nie jest barierą w pozyskiwaniu dotacji. Aż 66 % respondentów wskazało, iż skłonne byłoby skorzystać z dotacji przy poziomie udziału własnego %. Znaczna większość przedsiębiorców deklaruje, iż ich produkty/usługi są wysokiej jakości. To ważne z punktu widzenia budowania lokalnej marki silnej właśnie jakością. Wysoka jakość oferowanych produktów/usług bierze się m.in. ze świadomości znaczenia tej cechy podczas podejmowania przez konsumentów decyzji zakupowej. 98 % respondentów deklaruje, iż według ich wiedzy i doświadczenia konsumenci zwracają lub raczej zwracają uwagę na jakość nabywanych produktów/usług. 19

20 78 % ankietowanych stwierdziła, iż lokalna marka pozwoliłaby przedsiębiorcom posługującym się nią na zwiększenie obrotów firmy. Jednocześnie 66 % osób biorących udział w badaniu wskazało, iż byłyby skłonne certyfikować własne produkty/usługi lokalną marką. Jest to taki sam odsetek, jak w przypadku osób deklarujących jakość swoich produktów/usług. Badanie wpływu poszczególnych obszarów objętych projektem na rozwój firmy wskazuje, iż właściwie wszystkie czynniki mają podobne znaczenie. Największe dostęp do dotacji 22 %, najmniejsze - szkolenia - 12 %. Przedsiębiorcy szacują, iż po otrzymaniu wsparcia przewidzianego projektem o ok 40 % wzrośnie obrót ich firm. To bardzo wysoki wskaźnik, tym bardziej, iż mikroprzedsiębiorcy 20

21 raczej ostrożnie podchodzą do tego typu szacunków. Większość (74 %) respondentów widzi możliwość geograficznego rozszerzenia obszaru działalności po otrzymaniu pomocy przewidzianej projektem, Należy zakładać, iż byłaby to początkowo ekspansja przede wszystkim na rynek Lubelszczyzny, gdyż większość respondentów deklaruje jednocześnie działanie na lokalnym rynku. Podobna jak w przypadku możliwości geograficznego rozszerzenia obszaru działalności po otrzymaniu pomocy przewidzianej projektem liczna grupa respondentów twierdzi, iż mogłaby wprowadzić w takiej sytuacji nowe produkty/usługi. To ważne, bo do osiągnięcia celów projektu niezbędne jest pojawienie się wachlarza nowych produktów/usług. Większość ankietowanych byłaby skłonna do udziału w szkoleniach zagranicznych mających na celu wymianę doświadczeń. 21

22 1/3 ankietowanych to kobiety, 2/3 mężczyźni. To duży odsetek kobiet (mimo iż niższy niż w populacji), świadczący o dużej aktywności kobiet na terenie 6 gmin. Aż 83 % ankietowanych to osoby w wieku lat. Jest to ważne, bo oznacza, iż są to przedsiębiorcy z dużym doświadczeniem życiowym, wiedzą o rynku, jego mechanizmach i obiektywnie patrzący na własne możliwości biznesowe. 22

23 Osoby planujące rozpoczęcie działalności W styczniu 2010 roku przeprowadzono badanie ankietowe osób aktywnych, planujących rozpoczęcie działalności z terenu sześciu gmin. Badanie miało na celu określenie ich postrzegania rynku, stosunku do poszczególnych elementów projektu, planów na przyszłość, stosunku do lokalnej marki, gotowości współuczestniczenia w projekcie, itp. Ankiety wypełniło blisko 130 osób. Ogólne dane zostaną przedstawione w niniejszej części analizy. Dane dotyczące poszczególnych gmin są załącznikiem do analizy. Jako sektor potencjalnego działania blisko połowa respondentów wpisała usługi. Wynika z tego, iż ten właśnie sektor traktowany jest jako najbardziej rentowny i pewny. 38 % respondentów deklaruje chęć rozpoczęcia działalności w obszarze przetwórstwa spożywczego, zaś 44 % - turystyki. To dobra proporcja, jeśli weźmie się pod uwagę założenia projektu. 23

24 76 % ankietowanych planuje jako rynek zbytu teren sześciu gmin i Lubelszczyznę. A więc już w początkowej fazie wdrażania marki należy szukać jak najszerszych kanałów dystrybucji poza teren gmin Rybczewice, Mełgiew, Wólka, Piaski, Gorzków, Spiczyn. Osoby zamierzające rozpocząć własną działalność gospodarczą uważają, iż barierami w jej prowadzeniu jest koszt zatrudnienia pracowników oraz regulacje prawne, zaś czynnikami jej sprzyjającymi jest duży popyt na produkty/usługi oraz dostęp do dotacji. 24

25 Podobnie jak przedsiębiorcy, osoby planujące rozpocząć działalność gospodarczą wskazują, iż ich gmina jest dobrym lub raczej dobrym miejscem do jej prowadzenia (łącznie 64 %). A zatem jest prawdopodobne, iż uzyskując sukces rynkowy, nadal będą działać na obszarze 6 gmin. 92 % ankietowanych uznało, iż przy rozpoczynaniu działalności gospodarczej bardzo istotne jest współfinansowanie w formie dotacji. Respondenci wskazali, iż największą trudność mogą napotkać podczas przygotowywania dokumentacji (np. biznesplanów). Barierą mogą być także dodatkowe koszty związane z procesem aplikowania. Podobnie jak w przypadku przedsiębiorców te informacje są ważne 25

26 dla osób odpowiedzialnych za realizację i wdrażanie projektu, którego jednym z założeń jest wszechstronna pomoc przedsiębiorcom. 92 % ankietowanych uważa, iż w przyszłości będzie korzystać z dotacji na rozwój firmy. Zdecydowana większość (81 %) zakłada, iż wnioskowana w przyszłości kwota dotacji nie będzie przekraczać 300 tys. zł. Podobnie jak przedsiębiorcy, ankietowani zadeklarowali, iż są w stanie w znacznym stopniu współfinansować dotowane działania. Aż 30 % zadeklarowało chęć nawet procentowego udziału własnego. 26

27 Aż 76 % ankietowanych osób deklaruje, iż w przyszłości ich produkty/usługi będą wysokiej jakości. A zatem będzie to zbiór potencjalnych produktów/usług lokalnej marki jakości. 96 % respondentów deklaruje, iż według ich wiedzy i doświadczenia konsumenci zwracają lub raczej zwracają uwagę na jakość nabywanych produktów/usług. Jest to tym bardziej istotne, iż osoby te w pewnym stopniu dokonują projekcji własnych zachowań zakupowych, gdyż same także są konsumentami. Posługiwanie się lokalną marką jest według blisko 90 % osób sposobem na zwiększenie obrotów firmy. To dowodzi świadomości, także na terenach wiejskich, iż jest ona istotną korzyścią odróżniającą dla konsumentów. 27

28 Większy odsetek (77 %), niż w przypadku przedsiębiorców (66 %), osób zadeklarowało chęć certyfikowania w przyszłości swoich produktów/usług lokalną marką gwarantującą konsumentom jakość. Badanie wpływu poszczególnych obszarów objętych projektem na potencjalny rozwój firmy wskazuje, iż właściwie wszystkie czynniki mają znaczenie. Największe pomoc w przygotowaniu wniosku oraz dostęp do dotacji - 24 %, najmniejsze - promocja marki oraz szkolenia - 12 %. Brak spójności pomiędzy deklarowaną istotnością marki a jednocześnie niewielkim wpływem jej promocji na rozwój firmy wynika najprawdopodobniej z braku doświadczenia respondentów w obszarze sposobów komunikacji z konsumentami i metod wprowadzenia produktu (tutaj marki) na rynek. Działaniami, które mogą zdecydować o podjęciu działalności są wg respondentów: pomoc w napisaniu wniosku o dotację 32 %, szkolenia 22 %. 28

29 85 % respondentów zadeklarowało chęć udziału w szkoleniach zagranicznych w celu rozwoju własnego i własnej firmy. 38 % ankietowanych to kobiety, 62 % mężczyźni. To duży odsetek kobiet (mimo iż niższy niż w populacji), większy niż w przypadku ankietowanych przedsiębiorców, świadczący o dużej aktywności kobiet na terenie 6 gmin. Wśród ankietowanych dominowali ludzie młodzi lub bardzo młodzi (69 % to osoby w wieku lat). To oznacza, iż młodzi ludzie z terenu 6 gmin są aktywni, szukają dróg samozatrudnienia i biorą sprawy w swoje ręce. 29

30 KONSUMENCI Badanie preferencji konsumentów Badanie preferencji konsumentów poprzedzone zostało analizą danych zastanych, wcześniejszych badań własnych, istniejących na rynku dostępnych badań konsumenckimi (np. instytutów SMG/KRC, GFK). Badania preferencji konsumentów przeprowadzono w styczniu 2010 r. Na badanie składały się dwa spotkania moderowane (fokusy) w Lublinie oraz w Warszawie oraz wywiad (ankieta) przeprowadzony z przedstawicielami określonej w Analizie TG. Cechami, które musieli spełniać respondenci były: Fokus w Lublinie mieszkańcy Lublina, w wieku 20 69, kobiety i mężczyźni, małżeństwa z dziećmi lub bez dzieci Fokus w Warszawie - mieszkańcy Warszawy, w wieku 20 69, kobiety i mężczyźni, małżeństwa z dziećmi lub bez dzieci Ankiety mieszkańcy miast Lubelszczyzny, w wieku 20-69, kobiety i mężczyźni, małżeństwa z dziećmi lub bez dzieci W badaniu preferencji konsumentów skupiono się na mieszkańcach Lubelszczyzny, dodatkowo Lublina, gdyż właśnie te osoby będą w pierwszych latach trwania projektu najważniejszymi i głównymi odbiorcami produktów/usług oferowanych na terenie 6 gmin. Ponadto przeprowadzono badanie fokusowe w Warszawie, by zweryfikować dane dotyczące preferencji mieszkańców znacznie bardziej rozwiniętej części Polski. 30

31 Badania ankietowe Badaniu poddano 80 respondentów spełniających cechy TG. Badania dotyczyły obszarów najistotniejszych z punktu widzenia możliwości realizacji i trwałości projektu: znaczenia jakości podczas podejmowania decyzji zakupowych (czy ważna?) w korelacji z ceną (na ile ważna?) istotności marki (czy istotna?) znaczenia poszczególnych powodów wyboru produktu/usługi (dlaczego wybierają?) preferencji i sposobu spędzania wakacji/długich weekendów (czy przyjadą?) koszyka produktów lokalnych nabywanych rutynowo (co kupią?) Przeważająca większość respondentów wskazała, iż jakość produktów/usług ma bardzo istotne znaczenie podczas podejmowania decyzji zakupowych. Oznacza to, iż u osób ankietowanych widać wysoki stopień świadomości konsumenckiej, polegającej na przeświadczeniu, że jakość jest ważnym powodem nabywania produktu/usługi. Tylko 10 % respondentów wskazało brak znaczenia tego elementu podczas podejmowania decyzji zakupowej. A zatem ankietowane osoby są także grupą aktywną, gdyż poszukiwanie jakości wymaga znajomości rynku, poszukiwań, analizy porównawczej produktów/usług, itp. Jest to także grupa kierującą się, oprócz podstawowej motywacji potrzebami fizjologicznymi, także potrzebami wyższego rzędu potrzebami bezpieczeństwa, społecznymi. 31

32 Tylko 6 % ankietowanych osób byłaby w stanie kupić produkt/usługę wysokiej jakości za wysoką cenę. Spowodowane jest to zapewne, niższą niż w innych rejonach Polski, możliwością nabywczą mieszkańców Lubelszczyzny. Stosunkowo dużo (29 %) respondentów wskazało, iż najchętniej nabyłoby produkt/usługę wysokiej jakości za niską cenę. Blisko dwie trzecie (64 %) osób wskazało, iż byłoby skłonne przeznaczyć średnią ilość pieniędzy za możliwość zakupu produktów/usług wysokiej jakości. Ten element ankiety wskazuje, iż założenia projektu są zgodne z oczekiwaniem i preferencjami potencjalnych konsumentów. Powyższe oznacza także, że zdecydowana większość ankietowanych osób posiada wystarczające środki na zakup lepszych jakościowo produktów/usług, a zatem ich sytuację finansową można określić jako dobrą, gdyż osoby w złej sytuacji finansowej muszą, z przyczyn obiektywnych, kupować produkty/usługi za możliwie najniższą cenę. Potwierdza to także, iż jako świadomi konsumenci, mają świadomość jakości jako podstawy zdrowia, zadowolenia oraz w związku z tym - własnej przynależności do określonej grupy społecznej. 59 % respondentów kieruje się marką produktu/usługi podczas podejmowania decyzji zakupowej. A zatem uznana marka jest dla nich wystarczającym gwarantem odpowiednich cech oczekiwanych. Dla 25 % osób marka nie ma znaczenia, blisko 20 % twierdzi, iż nie 32

33 wie, czy ma znaczenie. Dane te potwierdzają też, iż większość badanych osób ma rozwiniętą chęć poznawczą (znajomość, porównywanie, poszukiwanie marek), a zatem są to osoby aktywne, wiedzą też, że marka jest korzyścią odróżniającą. Ponadto widać, iż osoby te kierują się podczas procesu zakupowego zaspokajaniem potrzeb co najmniej średniego poziomu (społecznych). Najważniejszymi powodami zakupu są według respondentów (w kolejności znaczenia): cena, jakość, marka. A zatem oznacza to, iż mimo deklarowania bardzo wysokiego znaczenia jakości i marki przez respondentów, w konfrontacji z elementami procesu zakupu, znaczenie ceny rośnie. Jednakże aż 34 % osób wskazało, iż jakość jest najważniejszym powodem zakupu produktu/usługi i 29 % - że tym powodem jest marka. Potwierdza to opisane wcześniej: motywację, świadomość konsumencką, aktywność, poziom dochodów (a co za tym idzie aktywność zawodową), poszukiwane korzyści (jakość). Jako miejsce najczęstszego spędzania wakacji/długich weekendów respondenci wskazali Lubelszczyznę (48 %), następnie wyjazd krajowy (34 %) oraz wyjazd zagraniczny (10 %). Podobna ilość (9 %) zadeklarowała, iż nie wyjeżdża w ogóle. Świadczy to o tym, iż 33

34 mieszkańcy województwa lubelskiego bardzo często wybierają lokalne wojaże. Może to być spowodowane, oprócz wspomnianej wyżej mniejszej zawartości portfela, także tym, iż województwo lubelskie oferuje wiele atrakcyjnych i różnorodnych miejsc do odwiedzenia (jeziora, lasy, tereny o charakterze leczniczym, stoki narciarskie, itp.). Z powyższych danych wynika, iż respondenci są osobami aktywnymi i o co najmniej średnich dochodach (nie wyjeżdża w ogóle tylko 9 %), ponadto traktują Lubelszczyznę jako dobre miejsce na letni/weekendowy wypoczynek (z jakichkolwiek powodów), chcą też zapewnić sobie i swoim bliskim nawet krótki, ale urlop i odpoczynek. Spośród osób ankietowanych, deklarujących spędzanie wolnych chwil na Lubelszczyźnie, najwięcej (ponad połowa) jako miejsce noclegu wskazuje gospodarstwa agroturystyczne, pensjonaty oraz kempingi. Związane to jest z pewnością także z dostępnością i szeroką ofertą tego typu miejsc noclegowych oraz z ich cenową przystępnością. 21 % ankietowanych deklaruje, iż czas urlopów spędza u rodziny lub znajomych, blisko 1/5 na działce. Te deklaracje oznaczają, że większość ankietowanych preferuje tereny niezurbanizowane jako miejsce wypoczynku, pośrednio pokazuje także ich postawę proekologiczną. Dane pokazują także, iż ankietowane osoby nie posiadają raczej wysokich dochodów (wyjazd, do rodziny/znajomych, na łono natury /agroturystyka, pensjonat, kemping/, czy też wyjazd na działkę są tańszym spędzaniem wolnego czasu), ale ponieważ respondenci posiadają środki na wyjazdy wymagające wkładu finansowego (wyjazd na łono natury /agroturystyka, pensjonat, kemping/) oznacza to, iż ich dochód nie jest też bardzo niski, gdyż nie mogliby sobie wówczas pozwolić na żaden wyjazd. 34

35 Czynnikami o prawie równym znaczeniu podczas podejmowania decyzji o wyborze miejsca na odpoczynek na Lubelszczyźnie są: miejsce pobytu (34 %), atrakcje dla turystów (32 %), cena noclegu (29 %). Wskazanie przez blisko 1/3 respondentów atrakcji lokalnych, w tym przygotowanych przez właścicieli obiektu noclegowego, jako istotnych podczas wyboru miejsca na urlop pokazuje także, że przyczynami podróżowania tej grupy osób nie jest li tylko bierny wypoczynek. Osoby te są turystami aktywnymi, o silnie rozwiniętej chęci poznawczej, podczas urlopów zwiedzającymi różne miejsca, zabytki, szukającymi dodatkowych korzyści (oprócz samej lokalizacji). Oznacza to, iż preferencje konsumentów usług turystycznych pokrywają się z zamierzeniami autorów projektu stwarzając atrakcyjne miejsce z wieloma animowanymi przedsięwzięciami, można będzie w przyszłości zachęcić znaczną część osób wybierających taką formę odpoczynku do odwiedzenia terenu 6 gmin, zaś średnia cena usług nie powinna być barierą. Blisko 2/3 respondentów wybiera lokalne produkty podczas rutynowych zakupów. Jest to zapewne spowodowane tym, iż Lubelszczyzna postrzegana jest jako region czysty ekologicznie, o dużych tradycjach rolniczych, a zatem produkty lokalne, posiadając gwarancję pochodzenia, są dla konsumentów pewniejsze niż z innych regionów Polski czy 35

36 świata. Dane wskazują także na co najmniej średni dochód respondentów (lokalne produkty są zazwyczaj droższe, może za wyjątkiem pieczywa, od produktów masowych), a także motywację średniego poziomu (zaspokojenie potrzeb bezpieczeństwa i społecznych). Spośród koszyka podstawowych produktów lokalnych ankietowane osoby najczęściej wybierają pieczywo (23 %), mięso i wędliny (22 %), nabiał (20 %), owoce i piwo (17 %). A zatem można zauważyć, iż prawie każdy z tych lokalnych produktów w równych stopniu jest nabywany podczas rutynowych, codziennych zakupów. Większość ankietowanych to kobiety (61 %). Jest to o tyle ważne, iż to kobiety najczęściej podejmują codzienne decyzje zakupowe, a zatem one wybierają określone produkty. 36

37 Zdecydowana większość respondentów mieściła się w przedziale wiekowym lat, czyli w wieku najaktywniejszego dokonywania zakupów i największych możliwości finansowych. Jednocześnie jest to grupa osób potencjalnie posiadająca dzieci w wieku poniżej 18 lat. Ankiecie poddano tylko osoby mieszkające w miastach Lubelszczyzny. Ponad 80 % ankietowanych deklarowało, iż ich gospodarstwa domowe składają się z 2 5 osób. Biorąc pod uwagę wcześniejsze dane należy założyć, iż osoby te są aktywne zawodowo i posiadają co najmniej średni poziom dochodów, gdyż np. 3 4 osobowej rodziny, przy niskim poziomie dochodów, czy też braku pracy, nie byłoby stać na wakacyjne wyjazdy, czy też kierowanie się innymi niż cena kryteriami zakupu. 37

38 Badania fokusowe (Lublin) Badanie fokusowe mieszkańców Lublina o pożądanych cechach miało na celu próbę scharakteryzowania tej grupy, określenie preferencji, oczekiwań, poszukiwanych korzyści, postaw, stosunku do jakości, marki, lokalnych produktów itp. W wyniku przeprowadzonego badania respondenci wskazali, iż dla nich jakość i marka są elementami często decydującymi o zakupie. W sieciach delikatesów typu Stokrotka, Delima szukają produktów wysokiej jakości, gdyż produkty niskiej jakości są niezdrowe, często się psują. Podkreślono, iż w dobie kryzysu nie można sobie pozwolić na zakup towarów niskiej jakości, gdyż jest to finansowo nieopłacalne, mimo niższej ceny. Według respondentów produkty o niskich cenach często nie spełniają oczekiwań konsumentów i zostają wyrzucone. Produkty regionalne, lokalne są zazwyczaj wyższej jakości. To potwierdza takie cechy wybranej grupy jak: co najmniej średni poziom dochodów, dość wysoka świadomość konsumencką, zaspokajanie potrzeb średniego rzędu, aktywność, postawę proekologiczną, poszukiwanie jakości, a nawet postawę proekologiczną Respondenci wskazali, iż często sięgają do tego typu produktów, najczęściej pieczywa, wędlin, miodu, nabiału, piwa. Często, nie mogąc dostać na rynku produktów o odpowiednich parametrach, sami je przygotowują (np. przetwory, soki). Grupę zatem charakteryzuje poszukiwanie jakości, chęć zaspokojenia potrzeb średniego rzędu, dbałość o bliskich. Ankietowane osoby stwierdziły, iż w sklepach wielkopowierzchniowych kupują produkty masowe - środki czystości, cukier, mąkę, olej, wodę, napoje, mleko, zaś w sklepach osiedlowych i delikatesach, a także na targu produkty lokalne, dobre jakościowo, takie jak owoce, warzywa, mięso i jego przetwory, nabiał, pieczywo. Dla osób ankietowanych bardzo ważne było pochodzenie surowców. Uznają Lubelszczyznę za region czysty ekologicznie, czystszy niż inne regiony Polski. To potwierdza, że osoby z tej grupy charakteryzują się postawą proekologiczną, ale także, iż 38

39 doceniają walory Lubelszczyzny. Respondenci wskazali, iż często, szczególnie wiosną, latem i wczesną jesienią, zdarza im się podróżować po Lubelszczyźnie. Jako powód wskazywali piękno przyrody i krajobrazu, czystość ekologiczną, wiele nieznanych miejsc. Zdarza im się korzystać z noclegów i wtedy najczęściej wybierają gospodarstwa agroturystyczne (także nieformalne), rzadziej nocleg u znajomych, rodziny. Podróżując bardzo rzadko wybierają hotele i pensjonaty, ze względu na złe warunki i znacznie wyższą cenę. Respondenci zadeklarowali, iż wybierając miejsce noclegu kierują się lokalizacją, ceną i jakością. Dla jakości zaakceptowaliby wyższą cenę, zaś nieznana, ale atrakcyjna, lokalizacja nie stanowiłaby przeszkody w wyborze miejsca. Z racji niewielkich odległości wybierają się na Lubelszczyznę najczęściej na weekendy, szczególnie tzw. długie, w okresie wakacyjnym najczęściej na okres do jednego tygodnia. W dużej mierze związane to jest z ceną pobytu, ale także ze znudzeniem jednym miejscem. Istnienie lokalnych atrakcji dla turystów nie wpłynęłoby znacząco na długość pobytu, jednakże sprawiłoby, iż rozważyliby ponowny przyjazd. Do atrakcji sprzyjających wyborowi zaliczyli: różnorodność przyrodniczą (lasy, woda, wąwozy, itp.), ale także możliwość różnorodnego spędzania wolnego czasu (rowery, kajaki, konie, wędkowanie, zbieranie grzybów, udział w festynach, dostępność muzeów (np. ginące zawody). Istotną rolę odgrywa także możliwość zwiedzania zabytków, miejsc o charakterze sentymentalnym, historycznym, itp. Oznacza to, iż respondenci nie są osobami biernymi, posiadają rozbudowaną chęć poznawczą, chętnie uczestniczyliby w rozmaitych formach aktywnego spędzania czasu (zwiedzanie, sport, lokalna kultura, itp.), można założyć, iż respondenci muszą otrzymać dodatkową korzyść w postaci tego typu wydarzeń, a dla sporej liczby osób jest to także jedna z podstawowych przyczyn podróżowania. Respondenci nie wiedzieli o związkach Jana III Sobieskiego z Lubelszczyzną. Swoją sytuację ekonomiczną ankietowani określali jako dobrą i zadowalającą. Wszyscy byli aktywni zawodowo. Część osób wyjazdy wakacyjne finansuje kredytami, jednak większość wydaje na nie zaoszczędzone pieniądze (np. tzw. trzynaste pensje, 39

40 nagrody, itp.). Podczas wyjazdów respondenci nie odmawiają sobie w zasadzie niczego. Chętnie degustują produkty kuchni regionalnej. Respondenci chętnie wysyłają dzieci na wycieczki i do zielonych szkół w różne części Lubelszczyzny, przede wszystkim z powodu ceny oraz bliskości pobytu. 40

41 Badania fokusowe (Warszawa) Badanie fokusowe mieszkańców Warszawy o pożądanych cechach miało na celu próbę scharakteryzowania tej grupy, określenie preferencji, oczekiwań, poszukiwanych korzyści, postaw, stosunku do jakości, marki, lokalnych produktów, itp. i porównanie tej grupy z mieszkańcami Lublina. Respondenci wskazali, iż jakość jest bardzo ważnym czynnikiem podczas decyzji zakupowej, zaś marka o tyle, o ile idzie w parze z rzeczywistą jakością produktów. Wskazywali na uznane marki, których unikają z powodu np. afer produkcyjnych (np. Konstar). Produkty wysokiej jakości, ekologiczne są w Warszawie ogólnie dostępne, w sieciach handlowych, delikatesach, sklepach osiedlowych. Respondenci zauważyli, że nie kierują się wyłącznie lokalizacją, pochodzeniem, ale sami muszą utwierdzić się w przekonaniu, że dany produkt jest właściwej jakości. Osoby ankietowane kupują dość często produkty regionalne z innych krajów (np. sery, wina, piwo, egzotyczne owoce). Powodem nabywania produktów regionalnych, lokalnych jest ich oryginalność, jakość, moda. Często szukają nowości. Na co dzień kupują regionalne pieczywo, wędliny, nabiał. Jako bardzo istotny czynnik wpływający na decyzję zakupową respondenci wskazali ekologiczne pochodzenie produktów, szczególnie starannie dobierają menu swoich dzieci, szukając pewnych co do jakości i sposobu uprawy nawet ziemniaków. Respondenci wskazali, iż nie mają problemu z nabyciem produktów ekologicznych, gdyż wielki popyt na tego typu towar spowodował, iż nawet w centrach handlowych działa wiele punktów oferujących tego typu żywność. Dla respondentów istnieje kilka równorzędnych ekologicznie do Lubelszczyzny regionów Polski Podlaskie, Podkarpackie, Mazury, ale mają świadomość rolniczego charakteru województwa lubelskiego. Samo pochodzenie produktów, surowców z terenu województwa lubelskiego nie byłoby istotnym elementem podczas podejmowania decyzji zakupowej. Respondenci nie podróżują po Lubelszczyźnie poza Kazimierzem Dolnym, 41

42 Nałęczowem. W większości nie znają tego regionu, chociaż mają świadomość, że osoby spośród ich znajomych przyjeżdżają także na Roztocze, do Zamościa, nad Jezioro Białe. Respondentom zdarzało się wyjeżdżać na weekendy na tereny wiejskie i nocować w pensjonatach i gospodarstwach agroturystycznych, często także służbowo szkolenia i wyjazdy integracyjne. Najczęściej jednak wyjazdy te miały miejsce w regionach znanych z tradycji turystycznych. Respondenci zadeklarowali, iż chętnie przyjechaliby w zupełnie nowe, nieznane miejsce, gdyby charakteryzowało się ono dużą ilością atrakcji, tak jak np. w znanych kurortach (np. Zakopane, Krynica). Wśród atrakcji ankietowani wymienili np. występy, możliwość aktywnego wypoczynku, survival, zwiedzanie zabytków. Ankietowani stwierdzili, iż mają mało czasu na urlop, ale i jego planowanie, więc często szybko podejmują decyzję na podstawie informacji o nowości, oryginalności, niepowtarzalności konkretnego miejsca. Raczej nie wracają do niego powtórnie, ale często przekazują informacje o nim swoim znajomym. Wybierając się na urlop na terenie Polski, respondenci najczęściej decydują się na wypoczynek tygodniowy lub dłuższy, by jak najlepiej odpocząć i najdłużej pobyć z rodziną. Jakość usług turystycznych (czyste wyremontowane pokoje, łazienka, miła obsługa, dobre jedzenie, itp.) są dla nich zdecydowanie ważniejsze niż cena. Respondenci uważają, iż na Lubelszczyźnie, według ich wiedzy, jest niewiele zabytków. Nie wiedzieli o związkach Jana III Sobieskiego z tą częścią Polski. Swoją sytuację ekonomiczną określili jako dobrą i bardzo dobrą. Wszyscy byli aktywni zawodowo, narzekali natomiast na brak czasu. Podczas wojaży po Polsce nie muszą sobie niczego odmawiać z powodów finansowych. Wyjazdy finansują środkami własnymi. Swoje dzieci do np. zielonej szkoły chętnie wysłaliby w każde miejsce, gdzie mogłyby pobyć na czystym ekologicznie terenie, pod warunkiem jednak, że da im to okazję do rozwoju, możliwości zwiedzania, poznawania czegoś nowego, innego niż w mieście. 42

43 ANALIZA JAKOŚCIOWA Wstęp Analiza jakościowa produktu tak złożonego, jakim jest wiele (często potencjalnych) produktów/usług lokalnej certyfikowanej marki nie może opierać się na prostej dedukcji analitycznej. W związku z tym konieczne jest ustalenie, co, w jakim czasie będzie produktem/usługą zapewniającą lokalny rozwój i, w związku z tym, kto i kiedy będzie nabywał owe produkty/usługi. W związku z niemożliwością zbudowania w krótkim czasie lokalnego rynku tego rodzaju, założono, iż proces jego budowy będzie przebiegał stopniowo, zaś grupa głównych konsumentów będzie się rozszerzała wraz z osiąganiem kolejnych celów. By uniknąć efektu ssania, kanały rynku i kanały promocyjne winny także być rozwijane stopniowo. Realne rozłożenie w czasie prezentuje poniższe zestawienie, Pokazuje ono także poziom ryzyka związanego ze złożonością projektu. 43

44 Jak widać z zestawienia budowa marki trwać będzie wiele lat, szacunkowo ok Związane to będzie przede wszystkim z koniecznością powstania kilku odrębnych obszarów: lokalnej marki, lokalnych produktów i usług, infrastruktury turystycznej, itp. Takie rozłożenie elementów w czasie implikuje także skupienie się na kilku grupach 44

45 konsumentów; segmentacja zatem przebiegać będzie chronologicznie w obszarze geograficznym, zaś docelowi konsumenci pojawią się masowo w ostatniej fazie budowy marki. Brak jednolitej (od początku do końca) Target Group sprawi, iż wszelkie działania w trakcie realizacji przedsięwzięcia będą musiały podlegać ciągłej weryfikacji. Może okazać się w praktyce, iż oszacowane początkowo ramy czasowe ulegną przesunięciu. Niewątpliwie jedno jest pewne zmianie podlegać będą kanały i zakres promocji związane bezpośrednio z grupą konsumentów, dla których w poszczególnych okresach przygotowana zostanie oferta. Ważne zatem jest, by przechodzenie przez kolejne etapy procesu odbywało się sprawnie i równo. Lokalni liderzy rynku będą mieć bowiem trudność ze sprzedażą swoich produktów/usług skierowanych do turystów (np. wypożyczalnie rowerów, kajaków, itp.) przed powstaniem zaplecza noclegowego, gastronomicznego, infrastruktury, itp. Podobnie rzecz będzie wyglądała w przypadku tzw. maruderów. Należy pamiętać, iż w obrębie lokalnego rynku sześciu gmin bardzo szybko pojawi się wewnętrzna konkurencja. A zatem osoby, które z różnych powodów opóźnią swój start w biznesie, będą miały trudniejsze zadanie niż te, które rozpoczną wcześniej. 45

46 Promocja marki czy produktów/usług? Z punktu widzenia realizacji podstawowego celu realizacji projektu (pobudzenie i wsparcie przedsiębiorczości) możliwe są dwa warianty: Skierowanie wszystkich środków na rozwój lokalnych produktów/usług Skierowanie środków na rozwój lokalnej marki oraz lokalnych produktów/usług Obydwa sposoby realizacji mają swoje wady i zalety. Do zalet pierwszego należy lepsza (efektywniejsza) dystrybucja środków, mniejsze koszty dodatkowe, skuteczniejsza (węższa TG) reklama oraz potencjalnie większa ilość beneficjentów. Takie rozwiązanie ma jednak także swoje wady. Do najistotniejszych należą większy koszt reklamy, ograniczona ilość beneficjentów (po wyczerpaniu środków brak możliwości promocji nowych produktów). Zaletami stworzenia lokalnej marki są przede wszystkim zbudowanie mocnej i wspólnej dla wszystkich korzyści odróżniającej (jakość) oraz w przyszłości brak konieczności angażowania dużych środków w promocję nowych produktów/usług (marka produktu/usługi będzie wystarczającą rekomendacją dla handlowców oraz konsumentów). Największą wadą drugiego rozwiązania będzie, oprócz dodatkowych kosztów promocji, konieczność przeprowadzania procesu certyfikacji. Jest to niezbędne z powodu konieczności zachowania właściwych standardów przez wszystkie produkty/usługi lokalnej 46

47 marki, a jednocześnie wymagać będzie znacznych nakładów, dużej wiedzy zespołu certyfikującego (koszyk produktów/usług będzie bardzo zróżnicowany). Trudnością może także stać się zachowanie bezstronności i wysokiego poziomu wymagań zespołu certyfikującego, a także niepodleganie osób z tej grupy żadnym naciskom ze strony przedsiębiorców, samorządowców, osób realizujących projekt, itp. Z punktu widzenia zrealizowania celów, ale, co bardziej istotne - trwałości projektu, należy jednak podjąć trud realizacji drugiego wariantu. Produkty regionalne PDO/PGI istnieją już na polskim rynku i właśnie zaczyna się ich ekspansja na skalę porównywalną z połową lat dziewięćdziesiątych XX w. w Hiszpanii czy Portugalii. Na Lubelszczyźnie zarejestrowano już ok 70 takich produktów. Zatem konkurencja rośnie. Ale spośród produktów regionalnych konsument musi wybrać konkretny produkt. Potrzebna jest korzyść odróżniająca. Tą korzyścią będzie z pewnością marka jakości. Teren sześciu gmin, jak już wykazano, jest atrakcyjny, czysty ekologicznie, zróżnicowany krajobrazowo. Ale niestety nie posiada marki lokalizacji. Przeciętnemu mieszkańcowi Lubelszczyzny nie kojarzy się w żaden sposób, tak jak np. okolice Nałęczowa, Roztocze, Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie, itp. A zatem konsument może nie sięgnąć po produkt tylko dlatego, iż został wytworzony na terenie 6 gmin. Jeśli natomiast nastąpi synergia: obszar 6 gmin wysoka jakość produktów, ułatwi to znacznie wejście i utrzymanie się produktów/usług na rynku. Ponadto wymierną korzyścią jest niższy koszt reklamy produktów/usług marki (obliczenia w części analizy ilościowej) oraz możliwość szerszego stosowania działań BTL niż tylko ATL w przypadku promocji marki. 47

48 Typologia konsumentów, ustalenie ich potrzeb i preferencji Specyfika lokalnej marki obejmującej różne produkty i usługi, w momencie prowadzenia analizy często nawet nie do przewidzenia, sprawia, iż trudne jest określenie jednorodne rodzaju konsumentów. Tak jak w przypadku innych elementów analizy, do potrzeb badawczych zostanie przedstawione kilka grup konsumentów w powiązaniu z produktami/usługami, które będą najmocniejszymi elementami lokalnej marki i na tej podstawie zostanie ustalona grupa ostateczna (na podstawie wypadkowej: liczebność cechy wspólne). Należy zwrócić uwagę, iż w niniejszej analizie konsument to osoba podejmująca decyzję zakupową. Katalog produktów/usług ustalono na podstawie konsultacji z lokalnymi przedsiębiorcami, autorami projektu oraz po analizie wyników badań konsumentów. 48

49 Wybrane produkty a konsumenci Wybór produktów do niniejszej części analizy został dokonany w oparciu o konsultacje z autorami projektu, lokalnymi przedsiębiorcami, dane zastane, itp. Produkty te są, lub mają szansę być, pierwszymi, głównymi i pewnymi elementami rozwoju terenu sześciu gmin z racji możliwości ich wytwarzania, tradycji oraz dostępności surowca. W koszyku poddanych analizie produktów znajdują się także obiekty noclegowe i gastronomiczne. Nie są to oczywiście produkty równorzędne z sokami czy piwem, jednakże z racji specyfiki projektu, ich koniecznej wspólnej cechy (jakości), itp. zostały poddane analizie na równi z innymi produktami. Miód pitny Po 1989 r. rynek alkoholi niskoprocentowych (piwo) i średnioprocentowych (wino) w Polsce systematycznie się rozwijał. Miody pitne, produkt cieszący się dużą popularnością w latach siedemdziesiątych XX w., przez kolejne lata stopniowo ulegał zapomnieniu. W ostatnim czasie, m.in. za sprawą wpisania miodów: półtoraka, dwójniaka, trójniaka i czwórniaka do rejestru Gwarantowanych Tradycyjnych Specjalności UE w sierpniu 2008 r., ten segment rynku dynamicznie się rozwija. Konsumenci (segmentacja demograficzna) Zmienna Potencjalni konsumenci (grupa główna) Region gminy Szlaku Jana III Sobieskiego województwo lubelskie Polska Wielkość miejscowości wszystkie Wiek Płeć kobiety 49

50 mężczyźni Faza cyklu rozwoju rodziny wszystkie Wskaźnik użytkowania (intensywność) okazjonalny Preferencje konsumentów Podstawową grupą konsumentów będą osoby ceniące wysoką jakość produktów, dbające o zdrowie, przywiązane do tradycji, unikające produktów masowych, zwracające uwagę na surowce, z jakich produkt jest wytwarzany, osoby skłonne do wysokiego poziomu lojalności wobec sprawdzonej marki. 50

51 Soki Rynek soków i napojów owocowych w Polsce zdominowany jest przez dużych wytwórców, produkujących na bazie np. przemysłowego KSJ (koncentratu soku jabłkowego). Wraz z coraz większą podażą masowo produkowanych soków o niskiej i średniej jakości, wzrasta zapotrzebowanie na produkty pewne co do składu (bez dodatku np. chińskiego KSJ), zdrowe (wyselekcjonowane owoce, brak zawartości cukru i słodzików) i ekologiczne (pochodzące z obszarów rolniczych, nieskażonych przemysłem i skutkami urbanizacji). Konsumenci (segmentacja demograficzna) Zmienna Potencjalni konsumenci (grupa główna) Region gminy Szlaku Jana III Sobieskiego województwo lubelskie Polska Wielkość miejscowości wszystkie Wiek i powyżej Płeć kobiety mężczyźni Faza cyklu rozwoju rodziny wszystkie Wskaźnik użytkowania (intensywność) średni Preferencje konsumentów Podstawową grupą konsumentów będą osoby ceniące zdrowy tryb życia, wysoką jakość i oryginalny smak produktów, zwracające uwagę na surowce, z jakich produkt jest wytwarzany i miejsce ich pochodzenia, osoby skłonne do wysokiego poziomu lojalności wobec sprawdzonej marki. 51

52 Piwo Rynek napoi niskoalkoholowych jest w Polsce olbrzymi. Obrót piwem to 30% obrotu wśród 20 największych kategorii spożywczych (wg AC Nielsen). Jednocześnie w ostatnich latach znacznie wzrasta trend do kupowania piw niszowych lokalnych marek, często napoju niepasteryzowanego, ale posiadającego swoisty, tradycyjny i niepowtarzalny smak. Stąd sukcesy, mimo gorszej passy browarnictwa masowego w 2009 r., browarów takich jak Ciechan, Jagiełło, Van Pur. Stąd też powstające coraz liczniej minibrowary (np. Grodzka 15 w Lublinie). Konsumenci (segmentacja demograficzna) Zmienna Potencjalni konsumenci (grupa główna) Region gminy Szlaku Jana III Sobieskiego województwo lubelskie Wielkość miejscowości wszystkie Wiek Płeć kobiety mężczyźni Faza cyklu rozwoju rodziny wszystkie Wskaźnik użytkowania (intensywność) średni Preferencje konsumentów Podstawową grupą konsumentów będą osoby ceniące wysoką jakość i oryginalny smak produktów, unikające produktów masowych, zwracające uwagę na surowce, z jakich produkt jest wytwarzany, osoby skłonne do wysokiego poziomu lojalności wobec sprawdzonej marki. 52

53 Pieczywo Na rynku piekarniczym w Polsce produkuje kilkanaście tysięcy firm. Duża konkurencja sprawia, iż rentowność piekarń oscyluje w granicach 1-5 %. Jednakże bezpośrednia sprzedaż detaliczna jest już znacznie bardziej opłacalna (10-20 %). Stąd też często lokalne piekarnie otwierają własne punkty handlowe. Rośnie także popyt na pieczywo droższe, ale za to wykonywane metodami tradycyjnymi (np. bez tzw. polepszaczy ). Konsumenci (segmentacja demograficzna) Zmienna Potencjalni konsumenci (grupa główna) Region gminy Szlaku Jana III Sobieskiego Wielkość miejscowości wieś, miasta poniżej 5000 Wiek i powyżej Płeć kobiety mężczyźni Faza cyklu rozwoju rodziny każda Wskaźnik użytkowania (intensywność) intensywny Preferencje konsumentów Podstawową grupą konsumentów będą osoby ceniące wysoką jakość i oryginalny smak produktów, przywiązane do tradycyjnego smaku i sposobu produkcji, zwracające uwagę na surowce, z jakich produkt jest wytwarzany, osoby skłonne do wysokiego poziomu lojalności wobec sprawdzonej marki. 53

54 Wyroby z mięsa Przemysł mięsny w Polsce bazuje w 90% na lokalnych surowcach. Zmiany cen surowca, rozdrobniona podaż (ok. 60% surowca pochodzi z gospodarstw hodujących poniżej 50 szt.) niekorzystnie wpływają na rentowność tego typu produkcji. Podobnie jednak, jak w przypadku przemysłu piekarniczego, coraz częściej konsumenci poszukują wyrobów tradycyjnych, z niewielkich masarni, droższych, ale wysokiej jakości. Tym bardziej, iż zakłady tej branży bardzo często fałszują skład produktów (kontrola Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych przeprowadzona w okresie styczeń wrzesień 2009 r. wykazała, iż 21 % skontrolowanych zakładów przetwórstwa mięsnego w Polsce fałszuje parametry fizykochemiczne wędlin). Konsumenci (segmentacja demograficzna) Zmienna Potencjalni konsumenci (grupa główna) Region gminy Szlaku Jana III Sobieskiego województwo lubelskie Wielkość miejscowości wieś, miasta poniżej 5000 Wiek i powyżej Płeć kobiety mężczyźni Faza cyklu rozwoju rodziny każda Wskaźnik użytkowania (intensywność) intensywny Preferencje konsumentów Podstawową grupą konsumentów będą osoby ceniące wysoką jakość i oryginalny smak produktów, przywiązane do tradycyjnego smaku i sposobu produkcji, zwracające uwagę na surowce, z jakich produkt jest wytwarzany, osoby skłonne do wysokiego poziomu lojalności wobec sprawdzonej marki. 54

55 Wyroby mleczarskie Wg Biura Analiz Sejmowych w sektorze mleczarskim występuje tendencja uprzemysłowienia przerobu mleka. Przemysłowy przerób mleka w stosunku do produkcji zwiększył się z 67,7% w 2004 r do 72% w 2009 r. Jednocześnie powstaje zapotrzebowanie na lokalne tradycyjne przetwory mleczne (masło, sery, itp.) różniące się oryginalnością smaku i jakością od produktów masowych (np. bundz, bryndza, oscypek). Konsumenci (segmentacja demograficzna) Zmienna Potencjalni konsumenci (grupa główna) Region gminy Szlaku Jana III Sobieskiego województwo lubelskie Wielkość miejscowości wieś, miasta poniżej 5000 Wiek i powyżej Płeć kobiety mężczyźni Faza cyklu rozwoju rodziny każda Wskaźnik użytkowania (intensywność) intensywny Preferencje konsumentów Podstawową grupą konsumentów będą osoby ceniące wysoką jakość i oryginalny smak produktów, przywiązane do tradycyjnego smaku i sposobu produkcji, zwracające uwagę na surowce, z jakich produkt jest wytwarzany, osoby często skłonne do wysokiego poziomu lojalności wobec sprawdzonej marki. 55

56 Obiekty noclegowe Wraz ze wzrostem popytu z roku na rok zwiększa się w Polsce ilość miejsc noclegowych w pensjonatach i gospodarstwach agroturystycznych. Związane to jest z coraz większym docenianiem przez turystów walorów odpoczynku na terenach czystych ekologicznie i niezurbanizowanych, a także z powodu przystępności cen. Jednakże agroturyści coraz częściej wymagają lepszego standardu miejsc noclegowych. Konsumenci (segmentacja demograficzna) Zmienna Potencjalni konsumenci (grupa główna) Region województwo lubelskie Polska Wielkość miejscowości miasta wszystkie Wiek Płeć kobiety mężczyźni Faza cyklu rozwoju rodziny młode małżeństwo bez dzieci młode małżeństwo z dziećmi starsze małżeństwo bez dzieci Wskaźnik użytkowania (intensywność) okazjonalny Preferencje konsumentów Podstawową grupą konsumentów będą osoby ceniące aktywny rodzinny wypoczynek na świeżym powietrzu, o postawie proekologicznej, szukający jakości za przystępną cenę, uciekający w wolnym czasie z miasta na łono natury, osoby często skłonne do wysokiego poziomu lojalności wobec sprawdzonej marki. 56

57 Obiekty gastronomiczne Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w Polsce na przestrzeni lat ilość punktów gastronomicznych wzrosła o 6%, zaś barów o 33%. Dodatkowo w ostatniej dekadzie wzrósł popyt na tzw. swojskie jadło - produkt regionalny, lokalny, o tradycyjnym smaku, oferowany w obiektach o charakterze wiejskim, szlacheckim, itp. Konsumenci (segmentacja demograficzna) Zmienna Potencjalni konsumenci (grupa główna) Region województwo lubelskie Polska Wielkość miejscowości miasta wszystkie Wiek Płeć kobiety mężczyźni Faza cyklu rozwoju rodziny młode małżeństwo bez dzieci młode małżeństwo z dziećmi starsze małżeństwo bez dzieci Wskaźnik użytkowania (intensywność) okazjonalny Preferencje konsumentów Podstawową grupą konsumentów będą osoby ceniące aktywny rodzinny wypoczynek na świeżym powietrzu, o postawie proekologicznej, ceniący tradycję, preferujący oryginalny smak kuchni regionalnej i staropolskiej, unikający fast food'ów, szukający jakości za przystępną cenę, uciekający w wolnym czasie z miasta na łono natury, osoby skłonne do wysokiego poziomu lojalności wobec sprawdzonej marki. 57

58 Konsumenci produktów marki (segmentacja rynku konsumentów) W świetle powyższego widać wyraźnie, iż geograficznie konsumenci dzielić się będą na trzy zasadnicze grupy docelowe: Pierwsza grupa docelowa to mieszkańcy terenu sześciu gmin Druga grupa docelowa to mieszkańcy Lubelszczyzny Trzecia grupa docelowa to mieszkańcy całej Polski 58

59 Mieszkańcy terenu sześciu gmin Chociaż siła nabywcza mieszkańców gmin Rybczewice, Piaski, Mełgiew, Spiczyn, Wólka i Gorzków nie jest wielka, to od ich przekonania do kupowania pierwszych lokalnych nowych produktów zależeć będzie w dużej mierze powodzenie przedsięwzięcia. W początkowej fazie projektu nie będzie dużych możliwości finansowych, logistycznych, ale przede wszystkim merytorycznych, by lokalne pieczywo, nabiał, piwo, itp., produkowane w niewielkich ilościach, dystrybuować na wielkie odległości. A zatem wprowadzanie produktów na rynek rozpocznie się od rynku lokalnego. Oczywiście bliskość Lublina, Świdnika, migracja mieszkańców miast na wieś, wizyty u rodzin zamieszkujących teren sześciu gmin oraz inne czynniki spowodują, iż geograficznie obszar zamieszkania konsumentów szybko się będzie rozszerzał, jednakże to mieszkańcy gmin Szlaku Jana III Sobieskiego będą pierwszymi nabywcami produktów i usług. A zatem będą oni także ambasadorami marki w początkowej fazie jest powstania. W związku z powyższym tę grupę konsumentów można opisać następująco: Zmienna Potencjalni konsumenci (grupa główna) Region gminy Szlaku Jana III Sobieskiego Wielkość miejscowości wieś, miasta poniżej 5000 Wiek i powyżej Płeć kobiety mężczyźni Faza cyklu rozwoju rodziny każda Wskaźnik użytkowania (intensywność) intensywny Preferencje konsumentów 59

60 Podstawową grupą konsumentów będą osoby ceniące wysoką jakość i oryginalny smak produktów, przywiązane do tradycyjnego smaku i sposobu produkcji, zwracające uwagę na surowce, z jakich produkt jest wytwarzany, osoby skłonne do wysokiego poziomu lojalności wobec sprawdzonej marki, jednocześnie będą to osoby zwracające uwagę na cenę. 60

61 Mieszkańcy Lubelszczyzny Grupa konsumentów z terenu województwa lubelskiego jest kolejną Target Group poszczególnych produktów i usług oraz marki. Konsumenci ci pojawią się w momencie, gdy z jednej strony na lokalnym rynku będzie już wystarczający wachlarz lokalnych wyrobów, usług, z drugiej uruchomione zostaną kanały promocyjne. Jak wspomniano wyżej, już we wcześniejszej fazie rozwoju produktów grupa ta będzie podejmowała świadome decyzje zakupowe, lecz będą to konsumenccy prekursorzy rynku. Najważniejsza, z punktu widzenia realizacji całego projektu, najliczniejsza grupa mieszkańców województwa lubelskiego (szczególnie miast) pojawi się na terenie sześciu gmin w momencie, gdy obok funkcjonowania lokalnych imprez, istnienia produktów, pojawi się szeroko rozumiana infrastruktura turystyczna, umożliwiająca dłuższy, niż kilkugodzinny, pobyt. Mieszkańcy miast województwa lubelskiego, którzy zainteresują się Szlakiem Jana III Sobieskiego, będą musieli posiadać kilka ważnych dodatkowych cech chęć spędzania wolnego czasu poza obszarami zurbanizowanymi, chęć aktywnego trybu życia, itp. Takie cechy posiadają głównie młode małżeństwa (bezdzietne lub z dziećmi), ewentualnie starsze małżeństwa spędzające aktywnie wolny czas samotnie lub np. z wnukami. Ta grupa osób będzie posiadała także zasobniejsze portfele i dzięki temu będzie skłonna wydać więcej na lokalne atrakcje. Będzie to zatem TG korzystająca zarówno z usług agroturystycznych, jak również z lokalnych produktów i innych usług. Początkową okazjonalność zakupu (przyjazdy niedzielne, weekendowe, z ciekawości) może zastąpić w jej wypadku lojalność wobec marki, gdy spełnione zostaną dwa warunki: wysoka jakość produktów, usług, różnorodność i dostępność produktów, usług. Mieszkańcy miast województwa lubelskiego będą skłonni do kupienia produktów wysokiej jakości za średnią cenę. 61

62 W związku z powyższym tę grupę konsumentów można opisać następująco: Zmienna Potencjalni konsumenci (grupa główna) Region województwo lubelskie Wielkość miejscowości miasta wszystkie Wiek Płeć kobiety mężczyźni Faza cyklu rozwoju rodziny młode małżeństwo bez dzieci młode małżeństwo z dziećmi starsze małżeństwo bez dzieci Wskaźnik użytkowania (intensywność) okazjonalny Preferencje konsumentów Podstawową grupą konsumentów będą osoby ceniące aktywny rodzinny wypoczynek na świeżym powietrzu, o postawie proekologicznej, ceniący tradycję, preferujący oryginalny smak kuchni regionalnej i staropolskiej, unikający fast food'ów, szukający jakości za przystępną cenę, uciekający w wolnym czasie z miasta na łono natury, osoby skłonne do wysokiego poziomu lojalności wobec sprawdzonej marki, osoby, dla których cena nie będzie jedynym elementem podczas podejmowania decyzji o zakupie. 62

63 Mieszkańcy całej Polski Ta najatrakcyjniejsza i najbardziej istotna z punktu widzenia trwałości projektu, grupa konsumentów pojawi się na terenie sześciu gmin najpóźniej. Powodów jest kilka. Od oczywistych (brak wiedzy na pierwszym etapie budowania lokalnej marki), poprzez wyższe wymagania, co do obsługi, konieczność pokonania nierzadko długiego dystansu, dotychczasowych przyzwyczajeń, itp. Motywacją do przyjazdu na szlak Jana III Sobieskiego dla mieszkańców odleglejszych regionów Polski musi być coś więcej niż sama tylko promocja i reklama. Chęć spróbowania czegoś nowego, nieznanego, innego pojawi się w tej grupie konsumentów w momencie umocnienia się lokalnej marki. Co do oczekiwań, postawy, poszukiwanych korzyści grupa ta będzie zbliżona do mieszkańców Lubelszczyzny. Jednakże jej wymagania będą jeszcze większe, a wzbudzenie potrzeby zakupu (i ponawiania go w przyszłości) będzie wymagało, oprócz oferowania już pełnego wachlarza wysokiej jakości lokalnych produktów i usług (w tym agroturystycznych), także sprawnie działającej całej infrastruktury turystycznej oraz szerokiej gamy cyklicznych i pojedynczych imprez o charakterze kulturalnym, rekreacyjnym, edukacyjnym, itp. Ta grupa jest istotna z powodu grubości portfela. To konsumenci, którzy będą mogli wydać najwięcej pieniędzy podczas swoich przyjazdów na teren sześciu gmin, a jednocześnie nabywać będą najbardziej kompleksowo usługi noclegowe, gastronomiczne, lokalne produkty (piwo, miód pitny, chleb, nabiał, itp.), usługi turystyczne (kuligi, spływy kajakami, wypożyczanie rowerów, itp.) Niewątpliwie zatem wpłyną na wielkość lokalnego rynku i rozwój przedsiębiorczości. Początkową okazjonalność zakupu (przyjazdy niedzielne, weekendowe, przy okazji pobytu np. w Lublinie, Nałęczowie, Kazimierzu, w drodze na Roztocze, do Zamościa, itp., z ciekawości) może zastąpić w tej grupie lojalność wobec marki w przypadku, gdy spełnione zostaną trzy warunki: wysoka jakość produktów, usług, różnorodność i dostępność produktów, usług, co roku nowy wachlarz produktów dodanych - koncertów, imprez, atrakcji. 63

64 W związku z powyższym tę grupę konsumentów można opisać następująco: Zmienna Potencjalni konsumenci (grupa główna) Region Polska Wielkość miejscowości miasta wszystkie Wiek Płeć kobiety mężczyźni Faza cyklu rozwoju rodziny młode małżeństwo bez dzieci młode małżeństwo z dziećmi starsze małżeństwo bez dzieci Wskaźnik użytkowania (intensywność) okazjonalny Preferencje konsumentów Podstawową grupą konsumentów będą osoby ceniące aktywny rodzinny wypoczynek na świeżym powietrzu, zmęczone miastem, o postawie proekologicznej, ceniący tradycję, preferujący oryginalny smak kuchni regionalnej i staropolskiej, unikający fast food'ów, szukający jakości, uciekający w wolnym czasie z miasta na łono natury, osoby nieskłonne do wysokiego poziomu lojalności wobec marki, osoby, dla których, oprócz ceny, równie ważne będą także inne elementy podczas podejmowania decyzji o zakupie jakość, cechy odróżniające, możliwość wyboru. 64

65 Doprecyzowanie profili segmentów konsumentów W celu ułatwienia planowania i podniesienia efektywności działań marketingowych twórców projektu zamieszczono poniżej zawężony profil poszczególnych segmentów w odniesieniu do rynku produkcji i przetwórstwa rolno-spożywczego i turystyki oraz szczegółową analizę profilu zasadniczego dla projektu rynku turystyki. Oprócz badań własnych podczas analizy korzystano także ze źródeł zastanych, np. danych PART S.A. Produkty rolne i przetwórstwa rolno-spożywczego Kryterium Mieszkańcy 6 gmin Mieszkańcy Lubelszczyzny Mieszkańcy całej Polski Sytuacja ekonomiczna Zła lub średnia Średnia Dobra Styl życia Bierni Aktywni Aktywni Motywacja Zaspokojenie potrzeb Zaspokojenie potrzeb Zaspokojenie potrzeb niższego rzędu średniego rzędu wyższego rzędu Częstotliwość konsumpcji Często Często Często Pożądane cechy produktów/usług Smaczne, tanie, Smaczne, zdrowe, ekologiczne Oryginalne, smaczne, zdrowe, ekologiczne Dostępność produktów/usług Ogólnie dostępne Dostępne w lokalnych sieciach Dostępne w wybranych sieciach Postawy Późna większość naśladowców Wczesna większość naśladowców Innowatorzy, wcześni naśladowcy 65

66 Turystyka Kryterium Mieszkańcy 6 gmin Mieszkańcy Lubelszczyzny Mieszkańcy całej Polski Sytuacja ekonomiczna Zła lub średnia Średnia Dobra Styl życia Bierni Aktywni Aktywni Motywacja Zaspokojenie potrzeb Zaspokojenie potrzeb Zaspokojenie potrzeb niższego rzędu średniego rzędu wyższego rzędu Częstotliwość konsumpcji Bardzo rzadko Często Bardzo często Długość pobytu n.d. Kilka dni, weekend Kilkanaście dni Pożądane cechy produktów/usług n.d. Jakość, cena, ekologiczność Oryginalność, różnorodność, jakość, ekologiczność Postawy Późna większość naśladowców Wczesna większość naśladowców Innowatorzy, wcześni naśladowcy 66

67 Rynek zasadniczy turystyka Podstawowe cechy potencjalnego turysty obszaru 6 gmin. Skąd przyjeżdża > miasta Lubelszczyzny Sytuacja finansowa > przeciętna i dobra Czy podróżuje sam > nie, z rodziną (dziećmi) Charakterystyka Cel podróży > wyjazdy wakacyjne, weekendowe Potrzeby > czynny wypoczynek Powody podróżowania > odpoczynek na łonie przyrody poza terenami zurbanizowanymi, zwiedzanie zabytków, ciekawych miejsc, poznawanie lokalnej tradycji, kultury Poszukiwane korzyści > jakość pobytu, różnorodność atrakcji, miejsc do zwiedzania, wiele atrakcyjnych miejsc dających możliwość aktywnego wypoczynku Częstotliwość wyjazdów > wakacyjny 1 tygodniowy, wyjazdy weekendowe cały rok, lecz głównie wiosna, lato, wczesna jesień Wysokość wydatków > średni poziom Poziom dochodów > średni Aktywność zawodowa > aktywni 67

68 Styl życia > aktywni, o rozwiniętej chęci poznawczej, chęć aktywnego uczestnictwa w rozmaitych atrakcjach Motywacja > średni poziom potrzeby społeczne, np. potrzeba przynależności, ale też wyższy poziom potrzeby szacunku i uznania, np. poczucie własnej wartości Potrzeby potencjalnych turystów i przykładowe sposoby ich zaspokojenia Potrzeba Sposób zaspokojenia Odpoczynek np. piesze wycieczki, lokalne imprezy, festyny rodzinne, pokazy Aktywność np. wędrówki szlakami turystycznymi, jazda konna, jazda rowerowa, spływ kajakiem, tratwą Kultura i edukacja np. wycieczki poznawcze (np. Szlakiem Jana III Sobieskiego), warsztaty (np. garncarstwo), ścieżki edukacyjne, prezentacja ginących zawodów, izby regionalne, zwiedzanie wiosek tematycznych, skansenów, pokazy folklorystyczne 68

69 Segment wyodrębniony na podstawie profilu klienta RODZINY Z DZIEĆMI Rynek > agroturystyka Potrzeba > aktywny (w każdym wymiarze) wypoczynek na terenie niezurbanizowanym Produkt > wczasy (pobyt tygodniowy lub krótszy) w gospodarstwie agroturystycznym na terenie wiejskim bogatym w zasoby (własne i kreowane przez lokalną społeczność) Status użytkowników > zaawansowani, świadomi użytkownicy Faza gotowości zakupu > dokonanie zakupu Częstość zakupu > raz, dwa razy rocznie Wrażliwość cenowa > średnio wrażliwi Preferowane środki promocji > regionalna prasa, radio, internet Wiek > Faza cyklu życia > rozciągnięta małżeństwa z dziećmi lub wnukami Wielkość rodziny > 3 5 Wymagania konsumentów otoczenie ciekawe, z wieloma miejscami do zwiedzania 69

70 tereny typowo wiejskie dobra jakość warunków zakwaterowania dobra jakość usług gastronomicznych (w tym dla dzieci) kuchnia regionalna średni poziom cen możliwość aktywnego spędzania czasu imprezy kulturalne, rekreacyjne, krajoznawcze 70

71 Określenie zachowań rynkowych trzech zasadniczych grup docelowych Henry Assael wyróżnia cztery zasadnicze typy zachowań konsumentów na rynku w zależności od stopnia zaangażowania przy zakupie i stopnia zróżnicowania poszczególnych marek. To następujące typy: Typ zachowania przy zakupie Stopień zaangażowania konsumenta przy zakupie Stopień świadomości zróżnicowania marek Kompleksowe silne wysoki Redukujące dysonans silne niski Rutynowe słabe niski Poszukiwanie różnorodności słabe wysoki W oparciu o ten podział, charakter projektu, jego złożoność, można określić konsumentów podstawowych trzech grup docelowych i w związku z tym przyjąć w przyszłości odpowiednie strategie marketingowe. Mieszkańcy terenu sześciu gmin Zachowanie pierwszej grupy docelowej będzie zachowaniem rutynowym. Nabywanie, we wczesnej fazie życia produktów, dóbr takich jak chleb, nabiał, piwo, itp. pozbawione będzie emocji. Dotychczas sięganie po określony produkt było wynikiem rutyny, przyzwyczajenia, nie zaś przemyślanym aktem zakupu. Stąd też niska świadomość zróżnicowania marek, ograniczająca się zazwyczaj do sklepowej półki. Najważniejszym działaniem w tej grupie konsumentów, mającym wpływ na decyzję zakupową, jest informowanie o istnieniu marki. Ponieważ terytorialnie obszar zakupu będzie niewielki, informowanie takie nie będzie musiało się wiązać z wielkimi nakładami finansowymi. Najpewniej wystarczy marketing szeptany wsparty kampanią informacyjną o wspólnej 71

72 lokalnej marce. W tej grupie ryzyko utraty konsumentów jest najniższe. Mieszkańcy Lubelszczyzny Mieszkańcy miast Lubelszczyzny w początkowej fazie budowania marki będą działać redukując dysonans. Silne zaangażowanie podczas aktu zakupu wynikać będzie przede wszystkim z powodów finansowych (np. zakup wyjazdu wakacyjnego dla mieszkańców wschodniej Polski, szczególnie rodziny z dziećmi, jest nierzadko sporym obciążeniem budżetu). Z drugiej strony w przypadku lokalnych marek wiedza mieszkańców Lubelszczyzny nie jest zbyt rozległa (stereotypowe myślenie podsuwa pomysły na lokalny wyjazd do Kazimierza, Nałęczowa, na Pojezierze ŁęczyńskoWłodawskie, na Roztocze). Z drugiej zaś są to miejsca droższe, często (jak w przypadku Kazimierza) zadeptane przez turystów. Marki turystyczne mniej znanych obszarów województwa są właściwie nierozpoznawalne. Dlatego też często pierwszy zakup robiony będzie na próbę. Jeśli oczekiwania się nie sprawdzą, konsumenci nie przyjadą więcej w to miejsce. Wykreowana silna lokalna marka z pewnością wspomoże decyzję zakupu, tym bardziej jeśli - po pierwsze: pobyt na terenie tych sześciu gmin będzie tańszy niż w miejscach znanych, po drugie: jakość produktów i usług przekona konsumentów, iż dokonali dobrego wyboru. Proces zakupu wspomagany powinien być zatem kampanią informacyjną pokazującą różnorodne produkty przez pryzmat marki silnej jakością. W tej grupie ryzyko utraty konsumentów jest średnie. Mieszkańcy całej Polski Podstawowym typem zachowań mieszkańców Polski będzie poszukiwanie różnorodności. Konsumenci tej grupy są dość słabo zaangażowani przy zakupie, jednakże dość dobrze znają marki. Poszukiwanie nowych marek jest raczej w przypadku tej TG rodzajem poszukiwań różnorodności, nowych atrakcji, niż wynikiem niezadowolenia z 72

73 wcześniejszych wyborów. Mając dużą wiedzę o rynku, o markach na nim funkcjonujących, szukają okazji, nowości, nowych korzyści. Odpowiedzią na taką postawę powinna być taka strategia marketingowa, która wskaże tę nowość, odmienność, jakość w ofercie produktów oferowanych pod wspólna marką Szlaku Jana III Sobieskiego (ważnym kanałem promocji będzie internet, gdyż osoby z tej grupy właśnie w internecie wyszukują nowości). Jednocześnie istotne jest, by przez cały czas dbać o nowe atrakcje, animować wydarzenia oraz nie popadać w rutynę. Konsumenci z tej grupy są bardzo trudni do utrzymania na rynku nabywców, ale posiadają bardzo ważną cechę posiadają najgrubszy portfel, a zatem są skłonni zapłacić za korzyść poznania czegoś nowego znacznie wyższą cenę. W tej grupie ryzyko utraty konsumentów jest dość wysokie. Reasumując - te trzy grupy w takiej kolejności chronologicznie powiększać będą krąg konsumentów lokalnego rynku, wymuszając jednocześnie na producentach, usługodawcach oraz osobach realizujących projekt coraz większe zaangażowanie i coraz większą troskę o klienta. Charakterystyka trzech grup poniżej. 73

74 Mieszkańcy terenu sześciu gmin to Małe ryzyko utraty Niewielkie korzyści finansowe Typ zachowań rutynowy Mieszkańcy Lubelszczyzny to Średnie ryzyko utraty Średnie korzyści finansowe Typ zachowań redukujących dysonans zakupowy Mieszkańcy całej Polski to Duże ryzyko utraty Duże korzyści finansowe Typ zachowań poszukujących różnorodności 74

75 Wyodrębnienie segmentów rynku Segmentacja rynku dotyczy w przypadku niniejszej analizy dwóch rynków: - rynku turystycznego, - rynku przetwórstwa artykułów spożywczych. Na podstawie wcześniejszej analizy można dokonać wstępnej segmentacji rynku. Należy przy tym zauważyć, iż ta segmentacja ma na celu ujęcie dość szerokie a nie niszowe. Po pierwsze z powodu nietypowego produktu (silnej certyfikowanej marki lokalnej), jak też różnorodności produktów/usług tą marką opisanych. W tym ujęciu grupa odbiorców zostaje jednak dodatkowo zawężona do turystów z zewnątrz, gdyż segmentacja ta dotyczy okresu ok. 3-5 lat od momentu rozpoczęcia projektu, a zatem: lokalni konsumenci nie będą przejściowo użytkownikami produktu, gdyż podnoszenie jakości życia i dochodu na jednego mieszkańca będzie następowało wolniej niż rozwój marki na zewnątrz lokalni konsumenci będą nadal użytkownikami produktów usług z powodu utrzymującego się niskiego poziomu cen na produkty sygnowane marką jakości (wariant najbardziej pesymistyczny) lokalni konsumenci będą nadal użytkownikami produktów usług z powodu podniesienia się jakości życia i dochodu na jednego mieszkańca w związku z pomyślnym realizowaniem celów projektu (wariant najbardziej optymistyczny) 75

76 Rynek turystyczny (najważniejsze elementy) Segmentacja według kryterium geograficznego Mieszkańcy miast Lubelszczyzny Segmentacja według kryterium demograficznego Małżeństwa w różnym wieku, często z małymi dziećmi lub wnukami Segmentacja wg kryterium celu wyjazdu Aktywny wypoczynek poznawczy 76

77 Segmentacja według kryterium stosunku jakości do ceny Wysoka jakość za średnią cenę Segmentacja według kryterium stosunku do ekologii Postawa proekologiczna Segmentacja według kryterium aktywności zawodowej Aktywni zawodowo Segmentacja według kryterium poziomu dochodów Poziom średni 77

78 Segmentacja według kryterium celu podróży Wyjazdy wakacyjne, weekendowe Segmentacja według kryterium przyczyn podróżowania Podróże poznawcze i aktywne Segmentacja według stylu życia Aktywni, o rozwiniętej chęci poznawczej Segmentacja według poszukiwanych korzyści Szukający różnorodności i jakości 78

79 Rynek produkcji i przetwórstwa artykułów rolno-spożywczych Segmentacja według kryterium geograficznego Mieszkańcy miast Segmentacja według kryterium demograficznego Małżeństwa w wieku 20-69, często z małymi dziećmi lub wnukami Segmentacja według kryterium stosunku jakości do ceny Wysoka jakość za średnią cenę 79

80 Segmentacja według kryterium stosunku do ekologii Postawa proekologiczna Segmentacja według kryterium aktywności zawodowej Aktywni zawodowo Segmentacja według kryterium poziomu dochodów Poziom średni Segmentacja według stylu życia Aktywni 80

81 Segmentacja według poszukiwanych korzyści Szukający różnorodności, jakości, oryginalności 81

82 Zdefiniowanie produktu Rzeczywistym produktem Szlaku Jana III Sobieskiego nie będą poszczególne produkty/usługi oferowane na terenie sześciu gmin wchodzących w skład porozumienia. Będą nim produkty/usługi sygnowane lokalną marką. W analizie ilościowej, z oczywistych powodów, obliczenia dotyczące rynku, liczbowe prognozowanie dotyczyć będzie poszczególnych wybranych produktów/usług, ale wszystkie one, by osiągnąć zamierzone cele projektu, muszą mieć wspólne cechy, odróżniające poszczególne produkty/usługi (a także wszystkie łącznie) od produktów/usług konkurencyjnych. Podstawową cechą wspólną wszystkich produktów/usług oferowanych pod marką Szlaku Jana III Sobieskiego będzie jakość. Produkty/usługi niepoddane certyfikacji nie będą mogły uczestniczyć w budowie marki, gdyż jakikolwiek element ze zbioru o niższych parametrach osłabi, a może nawet zniszczyć, wizerunek marki. W interesie zarówno producentów, usługodawców, jak też wszystkich innych osób biorących udział w projekcie jest wzajemne nadzorowanie poziomu jakości. Nie będzie to możliwe na podstawie umowy, wspólnych deklaracji, itp. Jedynie proces certyfikacji pozwoli na zmniejszenie tego ryzyka rynkowego. Kolejną cechą wspólną produktów/usług będzie ich regionalizm. Marka będzie poświadczeniem, iż produkty/usługi powstają na określonym obszarze geograficznym. Jest to konieczne, by kolejna cecha wspólna produktów/usług miała rację bytu. Tą cechą będzie ich naturalność, ekologiczność, pewność, co do surowców, miejsca ich pozyskania, spójności miejsca wykonywania usług, itp. Dzięki temu turysta przybywający na teren gmin wchodzących w skład porozumienia otrzyma w każdym wymiarze produkty o tożsamych cechach, zaś potwierdzeniem ich jakości będzie także korzystanie z większości z nich (pieczywo, wędliny, piwo, gastronomia, miody pitne, itp.) przez lokalną społeczność. Wartością dodaną poszczególnych produktów (a w konsekwencji całej marki) będzie zatem jak największa ich różnorodność, zapewniająca zaspokojenie, niejako pod jednym szyldem, jak największej ilości potrzeb. 82

83 Kanały dystrybucji rynku Cechy sprawnych kanałów dystrybucji Kanał powinien być szeroki - produkt musi być dostępny dla największej z możliwej ilości konsumentów z TG Kanał powinien być drożny musi umożliwiać fizyczne przemieszczenie odpowiedniej ilości produktu w czasie i przestrzeni Kanał powinien być właściwie obsługiwany - osoby dystrybuujące muszą mieć kompetencje i wiedzę do realizacji założonych celów Kanał powinien być tani - zaplanowane cele dystrybucji trzeba osiągać przy optymalnych kosztach Tak jak złożona będzie budowa systemu różnorodnych produktów pod wspólną lokalną marką, przy jednoczesnym budowaniu za ich pomocą nadrzędnego produktu marki, tak samo trudne będzie jednoznaczne zdefiniowanie kanałów dystrybucji w ramach marketing-mix. Z pewnością w różnych okresach realizacji projektu winny być one różne, gdyż różne będą możliwości produkcyjne, znajomość marki, popyt na produkty, itp. Zatem określenie kanałów dystrybucji dla różnych okresów trwania projektu, będą się zmieniać. W związku z tym można wyodrębnić trzy zasadnicze okresy (w oparciu o proces wprowadzania marki na rynek) i w oparciu o to założenie zbudować trzy modele kanałów dystrybucji rynku. 83

84 Faza pierwsza pojawienie się marki na lokalnym rynku oddziaływanie produktu lokalnie i regionalnie W pierwszej fazie kanał dystrybucji powinien być jak najkrótszy. Ponieważ konsumenci pochodzić będą głównie z lokalnego rynku, dotarcie do jak największej ilości odbiorców finalnych nie powinno nastręczać kłopotów. Z pewnością rozwijające się czy nowo powstałe piekarnie, ciastkarnie, masarnie, minibrowary, itp będą mogły w ogóle wyeliminować pośredników. Tym bardziej to będzie korzystne, iż przywołana w analizie średnia marża samej piekarni w stosunku do marży piekarni ze sklepem wzrasta z poziomu kilku do kilkunastu procent. Jednak takie budowanie kanałów dystrybucji rynku ma swoje ograniczenia. Aby powstała wspólna marka sześciu gmin, towary nią oznaczone winny znajdować się na terenie sześciu a nie jednej gminy. Osoby nadzorujące i realizujące projekt powinny zatem zapewnić taki kanał dystrybucji, który umożliwi umieszczenie produktów w jak największej ilości punktów handlowych na Szlaku Jana III Sobieskiego. Nie powinno to być trudne, gdyż lokalni handlowcy także będą beneficjentami realizacji celów projektu, a zatem będą mieli własną wymierną korzyść z takiego rozwiązania. Taka budowa kanału ma jednak jeden minus pojawienie się handlowego pośrednika podniesie jednostkowy koszt produktu lub obniży (przy zachowaniu ceny) zysk producenta. Ponieważ kanał powinien być drożny, rolą osób realizujących projekt będzie ponadto logistyka w uzgodnieniu z producentem i handlowcem będzie należało wyznaczać odpowiednie ilości (i sposób transportu) produktów. Poza tym osoby realizujące projekt będą musiały cały czas szczególnie uważnie kontrolować i nadzorować zarówno koszty dystrybucji jak i wszystkie związane z dystrybucja procesy (zmiany popytu, podaży, itp.), by podejmować natychmiastowe działania antykryzysowe. Proponowane kanały dystrybucji to sprawdzone sieci średniocenowych delikatesów Aldik, Stokrotka, Delima 84

85 Faza druga budowa pozycji marki oddziaływanie produktu głównie regionalne W fazie drugiej siłą rzeczy kanały dystrybucji wydłużą się. Z jednej strony wymusi to rynek (rozciągnięcie geograficzne związane z rosnącą popularnością marki), z drugiej sami producenci (lokalny rynek osiągnie szczyt chłonności). Wtedy niewątpliwie, by zapewnić szerokość i drożność (przy optymalnych kosztach) kanału, olbrzymią rolę zacznie odgrywać centrum dystrybucji, które zdejmie z producentów ciężar logistyki. Dodatkowym utrudnieniem będzie uruchomienie kanałów rynku dotyczących drugiego (obok przetwórstwa) najważniejszego obszaru turystyki. Tutaj także kanały rynku nie mogą być za wąskie (za duża podaż), ani za szerokie (za duży popyt). Bardzo duży wpływ na adekwatność kanałów rynku będzie miała w tym momencie odpowiednia kampania promocyjna. Zarówno do dystrybucji produktów jak i usług (w tym także agroturystyki) będzie należało użyć regionalnych hurtowników, portali internetowych, biur podróży, itp. Ale wszystko powinno być pod kontrola osób odpowiedzialnych za projekt, gdyż jakiekolwiek odstępstwa od jakości, także w procesie dystrybucji, bardzo negatywnie wpłyną na rodzącą się markę. Proponowane kanały dystrybucji to sprawdzone sieci średniocenowych delikatesów Aldik, Stokrotka, Delima oraz dla produktów turystycznych - lokalne biura podróży, czy też portale dedykowane, np. 85

86 Faza trzecia umocnienie się silnej marki oddziaływanie produktu głównie ponadregionalne Faza trzecia będzie momentem, w którym kanały dystrybucji zostaną wydzielone na zewnątrz. Sytuacja ta będzie wymagała odniesienia parametrów jakości marki także do procesu dystrybucji. Nie będzie możliwe nieprestiżowe sprzedawanie produktów/usług na ponadregionalnym rynku. Zadaniem osób odpowiedzialnych za projekt będzie nadzorowanie, konsultowanie procesów logistycznych, a także stały monitoring jakości i optymalności kanałów dystrybucji. Wskazane wówczas będzie pewne zawężenie dystrybutorów w celu utrzymania jakości oraz prestiżu produktów/usług. Niewątpliwie olbrzymią rolę na tym etapie odgrywać będzie promocja (kampanie przypominające, podtrzymujące fazę dużej znajomości marki). Realnie rzecz ujmując, będzie to okres promocji wyłącznie marki, gdyż produkty marki będą posiadać wystarczającą dla konsumentów korzyść odróżniającą (logo marki). Rosnąca marża na produkty/usługi powinna na tym etapie móc współfinansować promocję. Proponowane kanały dystrybucji to sprawdzone sieci średniocenowych delikatesów Aldik, Stokrotka, Delima, Alma, Piotr i Paweł, Bomi oraz dla produktów turystycznych biura podróży specjalizujące się w turystyce rodzinnej, czy też portale dedykowane, np. wakacjezdzieckiem.pl, itp 86

87 Struktura i siły konkurencji W niniejszej części analizy jakościowej badanie struktury i sił konkurencji obejmować będzie teren województwa lubelskiego. Po pierwsze dlatego, iż w początkowych 3-5 latach budowy marki, geograficzny rynek będzie w większości tożsamy z Lubelszczyzną. Po drugie dlatego, że opracowywanie długofalowej strategii i podejmowanie istotnych z punktu widzenia projektu decyzji za np. 3 lata musi być poprzedzone powtórzoną analizą rynku, obejmującą już wówczas rynek kraju i odzwierciedlającą ówczesną sytuację. Opisanie struktury i siły konkurencji na terenie województwa lubelskiego dokonać należy na przykładzie dwóch zasadniczych rynków: przetwórstwa rolno-spożywczego oraz usług turystycznych. Od razu należy jednak zauważyć, iż ani na terenie województwa lubelskiego, ani na terenie Polski nie ma analogicznej lokalnej marki, która z jednej strony skupiałaby wiele różnorodnych produktów/usług z tak niewielkiego geograficznie terenu, z drugiej narzucała rygorystycznie wysoki poziom jakości poprzez proces certyfikacji. Zazwyczaj marki obejmują albo większe tereny (marka Lubelskie, Teraz Polska) lub są jednoproduktowe (Black Red White, Nałęczowianka). Oczywiście na rynku lokalnym pojawiają się lokalne marki, lecz proces certyfikacji jest raczej uznaniowy niż opisany rzeczywistymi parametrami. Często też samo pochodzenie towaru/usługi z danego geograficznie terenu jest wystarczającym powodem do udzielenia zgody na posługiwanie się logo marki. Dlatego też konsumenci, dokonując wyboru, szukają często produktów nie tyle z regionu, co o określonych parametrach jakościowych. A zatem podczas budowy marki Szlaku Jana III Sobieskiego elementem najwyższej wagi będzie certyfikacja i jakość produktów/usług. To absolutnie konieczny warunek sukcesu całego projektu. 87

88 Rynek przetwórstwa rolno-spożywczego Lubelszczyzna to obszar typowo rolniczy. Z tego też powodu przetwórstwo rolnospożywcze stanowi jedną z podstawowych gałęzi lokalnego przemysłu. Jest to o tyle korzystne, iż region ten (w tym teren sześciu gmin Porozumienia) posiada bardzo duże zaplecze surowcowe. Rozwinięte przetwórstwo rolno-spożywcze jest z drugiej strony barierą rozwoju nowych firm na rynku istnieje wiele podmiotów konkurencyjnych. Realnie rzecz ujmując rynek przetwórstwa rolno-spożywczego, z niewielkimi wyjątkami, charakteryzują dwie zasadnicze cechy: Rozdrobnienie bazy surowcowej Rozdrobnienie przetwórstwa Dla przykładu: na rynku mleczarni dominują na Lubelszczyźnie niewielkie zakłady. W 2007 r. było to: 15 spółdzielni mleczarskich, 2 spółki oraz jeden zakład mleczarski. Przy czym jedynym dużym graczem na rynku była OSM Krasnystaw (połączona z OSM Lublin i Zamość). Jeszcze bardziej to rozdrobnienie widać w przypadku bazy surowcowej. W tym samym 2007 r dostawców hurtowych dostarczyło 579 mln. litrów mleka (dr G. Rybicki UMCS Rynek mleka w woj. lubelskim /.../ ). Bardzo podobna sytuacja jest w przypadku przemysłu piekarniczego, przetwórstwa wędlin, itp. Na Lubelszczyźnie dominują zatem firmy małe lub bardzo małe, zazwyczaj z lokalną grupą konsumentów. Zazwyczaj także produkty tych firm nie posiadają certyfikatów gwarantujących wysoką jakość. 88

89 Rozdrobnienie konkurencji w obrębie rynku przetwórstwa rolno-spożywczego, z punktu widzenia powstawania nowych i wzmacniania istniejących podmiotów na terenie sześciu gmin, implikuje następujące szanse i zagrożenia płynące ze strony istniejących obecnie podmiotów: Szanse do rozwoju firm Szlaku JIIIS Zagrożenia do rozwoju firm Szlaku JIIIS Niewielki kapitałowe możliwości walki konkurencyjnej Małe ale wierne grupy konsumentów Często brak możliwości dywersyfikacji Niskie ceny produktów/usług Często nie za wysoka jakość produktów/usług Niewątpliwie w najlepszej sytuacji będą podmioty oferujące usługi/produkty w obszarach, gdzie konkurencja jest znikoma lub na rynku dominuje jeden duży podmiot, którego produkcja nie posiada cech indywidualizmu lokalnego w takim stopniu, jak będą go posiadać produkty ze Szlaku Jana III Sobieskiego. Do obszarów o znikomej konkurencji należy rynek piwa lokalnego mini- i mikro- browarów. Na Lubelszczyźnie dominuje jeden producent piwa Browary Lubelskie S.A., którego produkt nie będzie konkurencją dla mikrobrowarów ze względu na swój masowy charakter. W województwie lubelskim lokalne piwo produkowane jest w okolicach Chełma (Browar Jagiełło) oraz Janowa Lubelskiego (Browar Janów Lubelski). Dlatego też osoby, które zdecydują się np. na produkcje piw niszowych, nie powinny mieć właściwie żadnych barier związanych z istnieniem konkurencji na rynku. 89

90 Potentatem na rynku miodów pitnych w całej Polsce jest firma APIS z Lublina. Jednak miody te są produktem masowym, o ustalonym stałym smaku. Ponadto w Polsce produkuje się zaledwie ok. 700 tys. litrów miodów pitnych rocznie, a popyt na nie stale wzrasta (www.portalspozywczy.pl). Dlatego też na lokalnym rynku bez trudu znajdzie się miejsce dla oryginalnością produktów smaku, niszowych, aromatu odróżniających oraz się od udokumentowanym produktu masowego certyfikatem lokalnego pochodzenia surowców. 90

91 Rynek turystyczny Przez rynek turystyczny należy rozumieć, jak wynika z badań, przede wszystkim węższy rynek agroturystyczny, wpisujący się w założenia projektu Szlaku Jana III Sobieskiego. Niewątpliwie Lubelszczyzna to trudny rynek. Funkcjonuje tutaj kilkaset gospodarstw oferujących (formalnie i nieformalnie) usługi noclegowe. Z badania 810 gospodarstw agroturystycznych z całej Polski, które poddały się kategoryzacji, przeprowadzonym przez Lubelski Związek Stowarzyszeń Agroturystycznych przy współpracy z Polską Federacją Turystyki Wiejskiej Gospodarstwa Gościnne (www.agroturystyka.pl) wynika, iż w tej grupie istnieją na terenie województwa lubelskiego 124 kwatery. Powodem takiego stanu rzeczy jest niewielka baza hotelowa, pensjonatowa, przy jednoczesnej dużej atrakcyjności turystycznej np. Roztocza, Podlasia, Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego, itp. Siłą konkurencji na rynku jest więc liczebność obiektów. Gospodarstwa agroturystyczne są na Lubelszczyźnie ogólnie dostępne dla turystów. Ta sytuacja sprawia, iż nowo powstałe obiekty napotkają barierę w postaci lokalnej konkurencji. Jednakże na terenie sześciu gmin i obszarów przyległych nie ma silnie rozwiniętej konkurencji. Powodem jest fakt niewielkich, bądź zgoła żadnych tradycji turystycznych na tym, typowo rolniczym, obszarze. Zatem, w przypadku rozwinięcia na szeroką skalę kalendarza lokalnych imprez o rozmaitym charakterze oraz wraz z budowaniem świadomości marki, lokalni przedsiębiorcy, którzy zainteresują się tym obszarem rynku nie będą napotykać barier charakterystycznych dla relatywnie nasyconych terenów (Roztocze, Nałęczów, Kazimierz, itp.). Siłą konkurencji jest lokalizacja. Wysoki wzrost atrakcyjności lokalizacji Szlaku Jana III Sobieskiego spowoduje natychmiastowy popyt na tego typu usługi. Podobnie rzecz się będzie miała w przypadku gastronomii. Z przywołanych wyżej badań wynika jeszcze jedna słabość funkcjonującej na rynku konkurencji. Jakość. Ze 124 przebadanych gospodarstw agroturystycznych aż 117 nie 91

92 posiadało żadnej specjalizacji, były swoistymi noclegowniami. Taka sytuacja ma dwie poważne konsekwencje. Turyści nie dostają korzyści odróżniającej, a zatem bez większego problemu zrezygnują z usług, które pozbawione są wartości dodanej, jeśli tylko znajdą odpowiedni zamiennik. Turyści pozostawiają także mniej pieniędzy, gdyż wszelkich atrakcji poszukują na zewnątrz, a co za tym idzie często niska cena jest najważniejszym kryterium podejmowania decyzji o wyborze takiej kwatery. Gdyby konsumenci, nawet za trochę wyższą cenę, otrzymali dodatkowe atrakcje (gospodarstwo ekologiczne, medycyna naturalna, specjalizacja w obsłudze wędkarzy, myśliwych, możliwość przyjazdu ze zwierzętami, oferta turystyki konnej itp.), z pewnością poważnie rozważyliby taką ofertę. Tym bardziej, gdyby obiekt posiadał certyfikowane świadectwo jakości, a w okolicy odbywało się mnóstwo interesujących wydarzeń i imprez. 92

93 Podsumowanie Z analizy jakościowej dotyczącej rynku Szlaku Jana III Sobieskiego wynikają najważniejsze konkluzje ukazane poniżej. W czasie budowy marki zmieniać się będą kategorie konsumentów Preferencjami najważniejszej TG będą jakość i różnorodność oferty produktowo/usługowej Konsumenci z głównej TG będą kapryśni, ale hojni Budowa silnej marki będzie gwarantem powodzenia projektu Na Lubelszczyźnie jest miejsce dla silnej lokalnej marki Kanały dystrybucji będą dynamicznie się wydłużać Konkurencja w obszarze przetwórstwa rolno-spożywczego jest rozdrobniona 93

94 Konkurencja w obszarze turystyki jest silna Siły konkurencji w obszarze przetwórstwa rolno-spożywczego są osłabione rozdrobnieniem Siły konkurencji w obszarze turystyki są pozorne Jakość jest podstawą realizacji celów projektu 94

95 ANALIZA ILOŚCIOWA Wstęp Trudność w ilościowym przeanalizowaniu rynku projektu związana jest z kilkoma podstawowymi obszarami: na Lubelszczyźnie i na terenie 6 gmin nie ma, albo prawie nie ma, produktów regionalnych o zakładanych parametrach, a zatem nie można w każdym obszarze odnieść się do danych np. dotyczących sprzedaży, ponieważ koszyk produktów/usług pod marką Szlaku Jana III Sobieskiego odnosi się do przyszłości, nie można opisać zamkniętego zbioru elementów; w trakcie realizacji projektu będzie należało na bieżąco monitorować dynamikę rynku sporządzając np. analizy okresowe, ponieważ rynek regionalnych produktów/usług certyfikowanych wspólną lokalną marką jakości jest wizją przyszłości, a w Polsce brakuje podobnych przedsięwzięć, analizując aspekty takie jak np. wielkość, pojemność, chłonność rynku, posiłkowano się danymi odnoszącymi się do istniejących produktów/usług podobnych lub produktów/usług istniejących i jednocześnie mogących w przyszłości stać się produktami lokalnej marki (produkty mleczarskie, w tym ser smakowy SM Piaski, miód, owoce deserowe, itp.) dane dotyczące rozdrobnionych obszarów rynku (produkcja pieczywa, produkcja wędlin w małych masarniach, itp.) ze względu na swoją specyfikę i mnogość podmiotów na rynku, są całkowicie niedostępne, a ich szacowanie nie zobrazuje rzeczywistego podziału rynku. W związku z powyższym analizie ilościowej poddano te produkty/usługi, które dają 95

96 największą pewność, co do danych liczbowych, a jednocześnie najbardziej przystające do zamierzeń twórców projektu. Jednocześnie koszyk ów jest oparty o kryterium największego prawdopodobieństwa rozwoju w pierwszych latach wdrażania projektu, także z powodu wskazywania na tego typu produkty/usługi przez badanych potencjalnych konsumentów.. W niektórych przypadkach (np. dynamika rynku PDO/PGI) zastosowano technikę per analogiam do innych rynków, by móc prześledzić w czasie wzrost sprzedaży i na tej podstawie wyciągnąć wnioski co do przyszłości rynku 6 gmin. Określenie ilościowe (globalne) wielkości rynku Lubelszczyzna Wg prognoz GUS ilość mieszkańców Lubelszczyzny w wieku produkcyjnym w najbliższych latach będzie kształtowała się następująco: Mieszkańcy Lubelszczyzny w wieku produkcyjnym, prognoza GUS 96

97 a zatem z pewną tendencją spadkową osiągnie w 2015 r. wartość ok Główną grupę potencjalnych konsumentów z terenu województwa lubelskiego określono następującymi parametrami: mieszkańcy miast, kobiety i mężczyźni, w przedziale wiekowym Dla potrzeb analizy, z powodu braku danych dotyczących przedziału wiekowego 20-69, zastosowano GUS-owską kategorię w wieku produkcyjnym, tzn. Kobiety 18-59, Mężczyźni Pozostałe parametry bez zmian. Wg prognoz GUS ilość mieszkańców miast Lubelszczyzny w wieku produkcyjnym w najbliższych latach będzie kształtowała się następująco Ludność w miastach Mieszkańcy miast Lubelszczyzny w wieku produkcyjnym, prognoza GUS Biorąc pod uwagę iż grupa ta jest węższa niż TG, do wyliczeń zastosowano liczbę osób. 97

98 Gminy Rybczewice, Do celów analitycznych posłużono się ilością mieszkańców terenu sześciu gmin. Wg GUS w latach łączna ilość ludności przedstawiała się następująco Ludność ogółem Mieszkańcy terenu 6 gmin, lata , dane GUS Zgodnie z linią trendu prognozowana ilość ludności terenu sześciu gmin przedstawia się następująco 98

99 Prognoza stanu ludności ogółem Mieszkańcy terenu 6 gmin, prognoza na lata Do wyliczeń zastosowano ilość osób. 99

100 Koszyk wybranych produktów wyjściowych Piwo Pojemność rynku s - Średnie roczne spożycie piwa na 1 mieszkańca 95 l. N - Mieszkańcy miast Lubelszczyzny w wieku ok 700 tys. osób Q= 95 l x Q = l rocznie Chłonność rynku Ok 10 % rynku w Polsce należy do lokalnych browarów ok 8 % - wzrost sprzedaży lokalnego Browaru Jagiełło z Lubelszczyzny w 2009 r. Maksymalna docelowa chłonność rynku to rocznie: l x 0,1 x 0,08 = l. A zatem w ciągu pięciu lat to maksymalnie ok l Stopień natężenia potrzeb rynkowych w konfrontacji ze stopniem zaspokojenia (linearnie) 1. Wprowadzenie nowych lub zmodernizowanych produktów 100

101 Zakładając poziom wyjściowy popytu jako obszar sześciu gmin ( osób), można określić potencjalną początkową wielkość rynku minibrowarów jako osób x 95 l piwa rocznie x 0.1 (udział lokalnych browarów w produkcji), co daje ok l rocznie Oznacza to możliwość uruchomienia do ok 4 minibrowarów (najmniejsze minibrowary produkują ok l rocznie 2. Dostosowanie asortymentu do preferencji nabywców Dostosowanie asortymentu do preferencji nabywców nie wpłynie znacząco na potencjalną wielkość sprzedaży, wzrost ok 5 %. Jest oczywiste, iż produkt na wstępie musi być dostosowany do preferencji nabywców l (maksymalnie 4 minibrowary) 3. Poprawa dystrybucji Poprawa dystrybucji pozwoli na sprzedaż lokalnego piwa na terenie całej Lubelszczyzny. Ze względu na lokalną konkurencję wzrost ok 100 %, pod warunkiem uruchomienia linii do rozlewu piwa l (maksymalnie 8 minibrowarów rozmieszczonych w różnych częściach Szlaku Jana III Sobieskiego) 4. Dostosowanie cen do możliwości nabywców Niski poziom cen nie jest wskazany ze względu na jakość marki. Zachowanie średniego poziomu cen nie wpłynie na potencjalną wielkość sprzedaży l (maksymalnie 8 minibrowarów rozmieszczonych w różnych częściach Szlaku Jana III Sobieskiego) 101

102 5. Wzrost skuteczności promocji, reklamy, informacji rynkowej W zależności od stopnia natężenia kampanii reklamowej, kanałów promocji, itp. możliwe jest uzyskanie wzrostu wielkości sprzedaży o ok 50 %. (Oczywiście należy pamiętać, iż reklama napojów alkoholowych jest w Polsce właściwie całkowicie zakazana, a zatem pod pojęciem kampanii reklamowej rozumiemy kampanię marki, regionu, lokalnych atrakcji, itp.) l (maksymalnie 12 minibrowarów rozmieszczonych w różnych częściach Szlaku Jana III Sobieskiego) 6. Sprzedaż pod lokalną marką jakości Brak na rynku produktów charakteryzujących się lokalną, pewną co do jakości, marką, przy jednoczesnym olbrzymim zainteresowaniem tego typu produktów, sprawi, iż w perspektywie kilku lat ten właśnie element będzie miał największy wpływ na podejmowanie decyzji zakupowych. Dynamicznie rozwijający się w państwach tzw. Starej UE, ale także w dużych miastach Polski (Warszawa, Wrocław, Kraków) rynek produktów regionalnych, czystych ekologicznie, o oryginalnym smaku i recepturze, slow foodów, sprawi, iż stopień natężenia potrzeb rynkowych będzie wielokrotnie przewyższał możliwości ich zaspokojenia. Obserwując trendy, można z pewnością oszacować wzrost popytu na %. (Minibrowar funkcjonujący na rynku we Wrocławiu rozwija się w ogromnym tempie od 1992 r l (maksymalnie 20 minibrowarów rozmieszczonych w różnych częściach Szlaku Jana III Sobieskiego) 102

103 Produkcja owoców deserowych Pojemność rynku s - Średnie roczne spożycie owoców na 1 mieszkańca 50 kg. N - Mieszkańcy miast Lubelszczyzny w wieku ok 700 tys. osób Q= 50 kg x Q = kg rocznie Chłonność rynku W krajach tzw. Starej UE spożywa się ok 40% więcej owoców (jabłek, gruszek) niż w Polsce (Spożycie owoców i warzyw w Polsce oraz w UE, mgr inż. Irena Strojewska, Hasło Ogrodnicze ). Należy zatem przyjąć szacunkowo, iż na przestrzeni najbliższych 5 lat potencjalny wzrost spożycia może wynieść ok 10 % rocznie. Maksymalna docelowa chłonność rynku to rocznie: kg x 0,1 = kg rocznie A zatem w ciągu pięciu lat to maksymalnie ok kg Stopień natężenia potrzeb rynkowych w konfrontacji ze stopniem zaspokojenia (linearnie) 1. Wprowadzenie nowych lub zmodernizowanych produktów 103

104 Zakładając poziom wyjściowy popytu jako obszar sześciu gmin ( osób), można określić potencjalną wielkość rynku konsumentów jako osób x 50 kg owoców rocznie, co daje ok kg rocznie. Ponieważ teren 6 gmin to obszary typowo wiejskie, gdzie wielu mieszkańców produkuje owoce na własne potrzeby, należy do tej wartości przypisać wagę 0,4. Daje to ostateczną wielkość wyjściową kg Oznacza to możliwość uruchomienia do ok 3 gospodarstw produkujących owoce (według danych własnych kg owoców produkuje na tym terenie ok 40 producentów) 2. Dostosowanie asortymentu do preferencji nabywców Dostosowanie asortymentu do preferencji nabywców nie wpłynie na potencjalną wielkość sprzedaży kg (maksymalnie 3 producentów) 3. Poprawa dystrybucji Poprawa dystrybucji pozwoli na sprzedaż owoców na terenie całej Lubelszczyzny. Ze względu na lokalną konkurencję i trwałość produktów wzrost ok 100 % kg (maksymalnie 5 producentów) 4. Dostosowanie cen do możliwości nabywców Niski poziom cen nie jest wskazany ze względu na jakość marki. Zachowanie średniego poziomu cen nie wpłynie na potencjalną wielkość sprzedaży kg (maksymalnie 5 producentów) 5. Wzrost skuteczności promocji, reklamy, informacji rynkowej 104

105 W zależności od stopnia natężenia kampanii reklamowej, kanałów promocji, itp. możliwe jest uzyskanie wzrostu wielkości sprzedaży o ok 30 % kg (maksymalnie 6-7 producentów) 6. Sprzedaż pod lokalną marką jakości Niewielka ilość na rynku produktów charakteryzujących się lokalną, pewną co do jakości, marką, przy jednoczesnym olbrzymim zainteresowaniem tego typu produktami, sprawi, iż w perspektywie kilku lat ten właśnie element będzie miał największy wpływ na podejmowanie decyzji zakupowych. Dynamicznie rozwijający się w państwach tzw. Starej UE, ale także w dużych miastach Polski (Warszawa, Wrocław, Kraków, Gdańsk, Łódź) rynek produktów regionalnych, czystych ekologicznie, o oryginalnym smaku, sprawi, iż stopień natężenia potrzeb rynkowych będzie wielokrotnie przewyższał możliwości ich zaspokojenia. Obserwując trendy, można z pewnością oszacować wzrost popytu na %. Już obecnie największy producent owoców na terenie 6 gmin Zrzeszenie Producentów Owoców Stryjno Sad, specjalizujący się w dostarczaniu na rynek owoców deserowych, nie jest w stanie zapewnić dostaw, pokrywając zapotrzebowanie w 70 %. Przy rocznej produkcji ok kg oznacza to, iż niezaspokojony popyt na dobre jakościowo owoce to już obecnie ok kg rocznie kg (maksymalnie 14 producentów) 105

106 Produkcja przetworów mlecznych Pojemność rynku s - Średnie roczne spożycie przetworów mlecznych na 1 mieszkańca w przeliczeniu na litry mleka 185 l. N - Mieszkańcy miast Lubelszczyzny w wieku ok 700 tys. osób Q= 185 l x Q = l rocznie Chłonność rynku W roku 2009 spożyto w Polsce o ok 1,6 % więcej przetworów mlecznych niż w roku Jednakże prognozy mówią o zatrzymaniu tej niewysokiej koniunktury. Należy założyć, iż w kolejnych latach spożycie nie będzie wzrastać. Jednakże, mimo braku szczegółowych danych, rynek wyrobów o wysokiej jakości, towarów delikatesowych, o pewnym pochodzeniu surowców, posiada olbrzymi potencjał. SM Piaski na przełomie 2009 i 2010 r. wprowadziła pilotażowo produkt twaróg smakowy w plastrach. Popyt był tak duży, iż produkt, mimo wyższej ceny, natychmiast został wykupiony i SM Piaski musiała zaprzestać produkcji do momentu uruchomienia nowej linii technologicznej. A zatem chłonność rynku oszacować można bardzo zachowawczo na 20 % rynku przetworów mlecznych Lubelszczyzny l x 0.2 = l A zatem w ciągu pięciu lat to maksymalnie ok l. 106

107 Stopień natężenia potrzeb rynkowych w konfrontacji ze stopniem zaspokojenia (linearnie) 1. Wprowadzenie nowych lub zmodernizowanych produktów Zakładając poziom wyjściowy popytu jako obszar sześciu gmin ( osób), można określić potencjalną wielkość rynku konsumentów jako osób x 185 l przeliczeniowych przetworów mlecznych rocznie, co daje ok l rocznie. Ponieważ teren 6 gmin to obszary typowo wiejskie, gdzie wielu mieszkańców produkuje na własne potrzeby, należy do tej wartości przypisać wagę 0,4. Daje to ostateczną wielkość wyjściową l Oznacza to możliwość znacznego rozwinięcia produkcji SM Piaski (roczna produkcja w chwili obecnej to ok kg serów, kg śmietany, kg napojów mlecznych, l mleka, z czego na rynek Lubelszczyzny trafia ok 40 %), a także uruchomienia kilku niewielkich lokalnych wytwórni np. serów smakowych. 2. Dostosowanie asortymentu do preferencji nabywców Dostosowanie asortymentu do preferencji nabywców wpłynie na potencjalną wielkość sprzedaży. Jak pokazał przykład sera konfekcjonowanego w SM Piaski, popyt na produkty o oryginalnym smaku, wysokiej jakości jest duży. Ten czynnik to ok 20 % l rocznie (Możliwość znacznego rozwinięcia produkcji SM Piaski a także uruchomienia kilku niewielkich lokalnych wytwórni). 3. Poprawa dystrybucji Poprawa dystrybucji pozwoli na sprzedaż produktów na terenie całej Lubelszczyzny. Ze względu na lokalną konkurencję i trwałość produktów wzrost ok 100 % l (Możliwość znacznego rozwinięcia produkcji SM Piaski a także uruchomienia 107

108 kilku niewielkich lokalnych wytwórni). 4. Dostosowanie cen do możliwości nabywców Niski poziom cen nie jest wskazany ze względu na jakość marki. Zachowanie średniego poziomu cen nie wpłynie na potencjalną wielkość sprzedaży l (Możliwość znacznego rozwinięcia produkcji SM Piaski a także uruchomienia kilku niewielkich lokalnych wytwórni). 5. Wzrost skuteczności promocji, reklamy, informacji rynkowej W zależności od stopnia natężenia kampanii reklamowej, kanałów promocji, itp. możliwe jest uzyskanie wzrostu wielkości sprzedaży o ok 30 % l (Możliwość znacznego rozwinięcia produkcji SM Piaski a także uruchomienia kilku niewielkich lokalnych wytwórni) 6. Sprzedaż pod lokalną marką jakości Niewielka ilość na rynku produktów charakteryzujących się lokalną, pewną co do jakości, marką, przy jednoczesnym olbrzymim zainteresowaniem tego typu produktami, sprawi, iż w perspektywie kilku lat ten właśnie element będzie miał największy wpływ na podejmowanie decyzji zakupowych. Dynamicznie rozwijający się w państwach tzw. Starej UE, ale także w dużych miastach Polski (Warszawa, Wrocław, Kraków, Gdańsk, Łódź) rynek produktów regionalnych, czystych ekologicznie, o oryginalnym smaku, sprawi, iż stopień natężenia potrzeb rynkowych będzie wielokrotnie przewyższał możliwości ich zaspokojenia. Obserwując trendy, można z pewnością oszacować wzrost popytu na %. Już obecnie lokalna SM Piaski sprzedaje 40 % swojej produkcji na rynek warszawski i przygotowuje się do produkcji nowych konfekcjonowanych serów wysokiej 108

109 jakości l (Możliwość znacznego rozwinięcia produkcji SM Piaski a także uruchomienia kilkunastu niewielkich lokalnych wytwórni) 109

110 Produkcja miodu Pojemność rynku s - Średnie roczne spożycie miodu na 1 mieszkańca 0,6 kg. N - Mieszkańcy miast Lubelszczyzny w wieku ok 700 tys. osób Q= 0,6 kg x Q = kg rocznie Chłonność rynku W roku 2009 spożyto w Polsce ok kg miodu. Ponieważ rodzimi producenci nie zaspokajają w całości potrzeb rynku, sprowadzono do Polski ok kg miodu. Należy zatem przypuszczać, iż rynek Lubelszczyzny byłby w stanie przyjąć jeszcze ok 25 % produktu x 0.25 = kg A zatem w ciągu pięciu lat to maksymalnie ok kg Stopień natężenia potrzeb rynkowych w konfrontacji ze stopniem zaspokojenia (linearnie) 1. Wprowadzenie nowych lub zmodernizowanych produktów Zakładając poziom wyjściowy popytu jako obszar sześciu gmin ( osób), można określić potencjalną wielkość rynku konsumentów jako osób x 0,6 kg, co daje ok kg rocznie. Ponieważ teren 6 gmin to obszary typowo wiejskie, gdzie wielu 110

111 mieszkańców produkuje na własne potrzeby, należy do tej wartości przypisać wagę 0,4. Daje to ostateczną wielkość wyjściową kg Wg danych Stowarzyszenia Pszczelarzy Lubelskich średnio każdy z producentów wytwarza średnio ok 700 kg miodu rocznie. Oznacza to możliwość uruchomienia kolejnych pasiek (ok 11), które mogłyby sprzedawać miód na lokalnym rynku. 2. Dostosowanie asortymentu do preferencji nabywców Ponieważ Polacy konsumują przede wszystkim miód wielokwiatowy (z różnych pożytków), dostosowanie asortymentu do preferencji nabywców nie wpłynie na potencjalną wielkość sprzedaży kg (możliwość powstania ok 12 pasiek) 3. Poprawa dystrybucji Poprawa dystrybucji pozwoli na sprzedaż produktów na terenie całej Lubelszczyzny. Ze względu na lokalną konkurencję i dużą chłonność rynku wzrost ok 100 % kg (możliwość powstania ok 25 pasiek) 4. Dostosowanie cen do możliwości nabywców Niski poziom cen nie jest wskazany ze względu na jakość marki. Zachowanie średniego poziomu cen nie wpłynie na potencjalną wielkość sprzedaży kg (możliwość powstania ok 25 pasiek) 5. Wzrost skuteczności promocji, reklamy, informacji rynkowej 111

112 W zależności od stopnia natężenia kampanii reklamowej, kanałów promocji, itp. możliwe jest uzyskanie wzrostu wielkości sprzedaży o ok 30 % kg (możliwość powstania ok 35 pasiek) 6. Sprzedaż pod lokalną marką jakości Niewielka ilość na rynku produktów charakteryzujących się lokalną, pewną co do jakości, marką, przy jednoczesnym olbrzymim zainteresowaniem tego typu produktami, sprawi, iż w perspektywie kilku lat ten właśnie element będzie miał największy wpływ na podejmowanie decyzji zakupowych. Dynamicznie rozwijający się w państwach tzw. Starej UE, ale także w dużych miastach Polski (Warszawa, Wrocław, Kraków, Gdańsk, Łódź, Szczecin, Katowice) rynek produktów regionalnych, czystych ekologicznie, o pewnym pochodzeniu, sprawi, iż stopień natężenia potrzeb rynkowych będzie wielokrotnie przewyższał możliwości ich zaspokojenia, tym bardziej, że w przypadku miodu już widać wyraźnie tę tendencję. Obserwując trendy, można z pewnością oszacować wzrost popytu na 100% kg (możliwość powstania ponad 50 pasiek) Należy przy tym zwrócić uwagę, iż zbyt duża ilość pasiek na obszarze 6 gmin będzie wiązała się z koniecznością poszukiwania pożytków poza ich terenem, gdyż ilość surowca podczas kwitnienia jest ograniczona. A zatem inne, niż tylko pochodzenie surowca, czynniki będą musiały kategoryzować jakość produktu. 112

113 Turystyka Pojemność rynku Ilość udzielonych noclegów na Lubelszczyźnie w roku Chłonność rynku W ostatnich 4 latach co roku na Lubelszczyźnie udzielanych jest ok noclegów rocznie więcej niż w roku poprzednim. A zatem w ciągu pięciu lat to maksymalnie ok noclegów. Stopień natężenia potrzeb rynkowych w konfrontacji ze stopniem zaspokojenia (linearnie) 1. Wprowadzenie nowych lub zmodernizowanych produktów Nie jest możliwe dokładne wyliczenie wpływu wprowadzenia nowych usług (agroturystyka) na stopień oczekiwań konsumenckich. Należy założyć, iż w pierwszych latach realizacji projektu i pod warunkiem organizacji wielu atrakcji turystycznych (festyny, pikniki, widowiska historyczne, itp.) i przy zachowaniu zasady specjalizacji gospodarstw agroturystycznych jest duża szansa, by turyści pojawili się w ilości proporcjonalnej jak w całym województwie, początkowo pomniejszonej o ok. 80 % z racji braku wcześniejszych tradycji agroturystycznych na tym terenie. A zatem maksymalna liczbę noclegów udzielonych na terenie 6 gmin oszacować można wg wzoru: L6=[(LLxN6)/NL]x0,2 113

114 gdzie: NL liczna mieszkańców Lubelszczyzny N6 liczba mieszkańców 6 gmin LL ilość noclegów rocznie na Lubelszczyźnie L6 ilość noclegów rocznie na terenie 6 gmin a zatem prawdopodobna maksymalna ilość noclegów to ok noclegów rocznie. Umożliwi to powstanie ok 2-4 całorocznych gospodarstw agroturystycznych na terenie 6 gmin. 2. Dostosowanie asortymentu do preferencji nabywców Dostosowanie asortymentu do preferencji nabywców (specjalizacja np. w turystyce konnej, pobytach z małymi dziećmi, itp.) znacząco wpłynie na ilość udzielonych noclegów, nawet o 100 % noclegów (możliwość powstania ok 4-8 gospodarstw agroturystycznych) 3. Dostosowanie cen do możliwości nabywców Niski poziom cen nie jest wskazany ze względu na jakość marki. Zachowanie średniego poziomu cen nie wpłynie na potencjalną wielkość sprzedaży noclegów (możliwość powstania ok 4-8 gospodarstw agroturystycznych) 4. Wzrost skuteczności promocji, reklamy, informacji rynkowej W zależności od stopnia natężenia kampanii reklamowej, kanałów promocji, itp. w przypadku gospodarstw agroturystycznych nie wpłynie na wielkość sprzedaży noclegów (możliwość powstania ok 4-8 gospodarstw agroturystycznych) 114

115 5. Sprzedaż pod lokalną marką jakości Sprzedaż usług agroturystycznych pod lokalną marką jakości przy jednoczesnej promocji regionu oraz animacji dużego pakietu lokalnych atrakcji dla turystów z pewnością umożliwi znaczne powiększenie ilości sprzedanych noclegów rocznie turystom spoza Lubelszczyzny (Warszawa, Wrocław, Kraków, Gdańsk, Łódź, Szczecin, Katowice).Tym bardziej, iż agroturystyka, turystyka rodzinna, ekoturystyka są w chwili obecnej bardzo modne, zarówno w Europie, jak i w Polsce. Obserwując trendy, można z pewnością oszacować minimalny wzrost popytu na 100% noclegów (możliwość powstania ok 8-16 gospodarstw agroturystycznych) 115

116 Koszyk wybranych produktów a potencjalny rynek Pojemność rynku Z dokonanej wyżej analizy widać, iż podstawowy rynek (Lubelszczyzna) jest dość pojemny. Bez żadnych problemów znajdzie się na nim miejsce zarówno dla produktów (regionalne piwo, owoce, miód, sery) jak i usług (gospodarstwa agroturystyczne). Jeszcze bardziej pojemny jest rynek zewnętrzny, ale jego znaczenie jest w pierwszej fazie wdrażania projektu znikome. Chłonność rynku Rynek województwa lubelskiego jest dość chłonny. Tendencje wzrostowe (turystyka, regionalne piwo, owoce) okazują, iż rynek ten bez problemu przyjmie produkty/ usługi oferowane na terenie sześciu gmin. W każdym wypadku ostateczna możliwa wielkość produkcji była znacząco lub bardzo znacząco niższa niż chłonność rynku. Natężenie potrzeb rynkowych w konfrontacji ze stopniem zaspokojenia Analizując natężenie potrzeb rynkowych w konfrontacji ze stopniem zaspokojenia użyto metodologii linearnej, by określić punkt wyjścia i efekt końcowy. Stosując odniesienie znaczenia poszczególnych elementów do poziomu wyjściowego można zauważyć, iż w przypadku analizowanego koszyka produktów/usług: wprowadzenie nowych produktów skutkować będzie powstaniem ok 24 podmiotów (punkt wyjścia) dostosowanie asortymentu do preferencji nabywców ok 27 podmiotów poprawienie dystrybucji ok 41 podmiotów 116

117 dostosowanie cen ok 24 podmiotów wzrost skuteczności promocji ok 27 podmiotów sprzedaż pod lokalną marką ok 50 podmiotów A zatem powstanie lokalnej marki i właściwa dystrybucja towarów/usług są podstawą sukcesu i mają największy wpływ na rozwój rynku. Struktura cenowa rynku Ze swej istoty produkty/usługi marki jakości nie mogą być produktami/usługi rynku dolnego, gdyż rynek ten obejmuje produkty/usługi niemarkowe. Niewłaściwe byłoby także plasowanie cen w obszarze rynku górnego, gdyż to znacznie zawęziłoby Target Group ze względu na możliwości nabywcze. Właściwym rozwiązaniem jest zatem takie określanie struktury cenowej, która lokowałaby produkty/usługi w rynku średnim. Sugerowana wielkość detalicznych cen wybranych produktów/usług: chleb 5 zł/kg szynka wieprzowa 25 zł/kg miód zł/kg jabłka 2 zł/kg piwo regionalne 7-9 zł/litr twaróg zł/kg nocleg w gospodarstwie agroturystycznym zł/osobę 117

118 Rentowność Rentowność produkcji na rynków produktów rolnych i przetwórstwa rolnospożywczego jest bardzo zróżnicowana i trudna do do ustalenia. Na ciągłe zmiany rentowności wpływ ma bardzo wiele czynników: 1. wielkość zbiorów 2. cena skupu surowców 3. wysokość dopłat do produkcji 4. sezonowość 5. wielkość produkcji 6. dywersyfikacja produkcji itp. Np. producent miodu jest w stanie osiągnąć zupełnie inny wynik finansowy w zależności od czynników nie zewnętrznych, ale zależnych od niego. Do najważniejszych czynników mających wpływ na rentowność produkcji miodu należą: 1. wielkość produkcji z ula (może wynosić od 15 kg w pasiekach stacjonarnych na ubogich pożytkach do 40 kg w pasiekach przemieszczanych w trakcie okresu kwitnienia na różne pożytki) 2. sposobu sprzedaży (cena hurtowa miodu wielokwiatowego w skupie to ok 10 zł za kg, cena detaliczna ok 25 zł) 3. wielkości pasieki (ilość rodzin pszczelich) Doświadczenia pszczelarzy z obszaru 6 gmin wskazują, iż zdecydowaną większość swojej produkcji sprzedają detalicznie, bezpośrednimi kanałami producent konsument. Pozwala to na zachowanie wyższej (ok 25 zł/kg) ceny miodu, przy koszcie produkcji ok 5 7 zł/kg 118

119 A zatem przy pasiece składającej się z 50 rodzin pszczelich, zysk, w zależności od sposobu produkcji może być diametralnie różny. 1. Pasieka stacjonarna, sprzedaż produktu w skupie 50 uli x 15 kg x (10 zł - 5 zł) = zł zysku rocznie 2. Pasieka przemieszczana na różne pożytki, sprzedaż produktu detaliczna 50 uli x 30 kg x (25 zł -7 zł) = zł zysku rocznie Ta sytuacja obrazuje dobitnie, jak wielkie znaczenie dla rozwoju przedsiębiorczości terenu 6 gmin będzie miała lokalna uznana marka jakości. I nie jest to prosta zależność Im mocniejsza marka tym wyższa rentowność. Bez lokalnej marki w wielu wypadkach trudno będzie mówić o rentowności w ogóle. W przypadku produktów/usług takich jak np. produkcja owoców deserowych, miodu, nalewek, wynajmowania turystom pokoi we własnym domu, rękodzieła artystycznego, miodów pitnych itp. lokalni przedsiębiorcy bardzo szybko osiągać będą zyski z powodu niewielkich nakładów na uruchomienie lub rozszerzenie działalności. W przypadku produktów/usług takich jak np. produkcja piwa, chleba barierami wejścia będzie niewątpliwie wysoki koszt zakupu linii technologicznych. W przypadku piekarni, koszt linii do produkcji pieczywa to ok zł, koszt pełnego wyposażenia ok zł Przy realnej produkcji i sprzedaży na poziomie obrotu zł miesięcznie i zysku ok 15 %, inwestycja zwróciłaby się po ok 5,5 roku. W przypadku produkcji piwa, koszt kompletnej linii technologicznej to ok zł. Przy zakładanej wielkości produkcji l rocznie, cenie detalicznej 1 l piwa na sugerowanym poziomie 8 zł za litr, roczny przychód minibrowaru to zł. Koszt wytworzenia 100 l piwa (akcyza, surowiec, woda, energia, pochodne za: to 125 zł, a zatem koszt wytworzenia l piwa to ok

120 zł. A zatem inwestycja zwróciłaby się po ok 3,5 roku. W obu tych wypadkach koszt inwestycji może być barierą dla potencjalnych przedsiębiorców. Tę barierę znieść może pomoc w formie dotacji na rozpoczęcie działalności i na pewno funkcjonowanie lokalnej silnej marki, która gwarantowałaby sprzedaż na wysokim poziomie. Siłami oddziałującymi na poziom rentowności w przypadku produktów/usług z analizowanych obszarów będą zatem: 1. istnienie lokalnej marki jakości 2. pomoc finansowa przedsiębiorcom 3. animacja jak największej ilości atrakcji dla turystów Czynnik 3 będzie producentów/usługodawców, oczywiście ale w ważny przypadku z punktu usług widzenia noclegowych wszystkich będzie miał fundamentalne znaczenie. Zakłada się, iż rentowność wystarczającą do prowadzenia gospodarstwa agroturystycznego osiąga się w momencie pełnego obłożenia miejsc noclegowych przez dni w roku. W przypadku gospodarstwa dysponującego np. 15 miejscami i poziomie cen 25 zł za osobę dziennie, dało by to przychód w wysokości: 60 dni x 15 miejsc x 25 zł = zł. W przypadku dużej ilości atrakcji dla turystów animowanych na terenie 6 gmin sezon mógłby się wydłużyć o kolejne miesiące maj, czerwiec, wrzesień, styczeń, luty. I nawet przy średnim obłożeniu 70 % rocznie i założeniu niższych posezonowych cen (20 zł za osobę dziennie), korzyści dla prowadzących takie gospodarstwa byłyby wymierne. [(60 dni x 15 miejsc x 25 zł) + (90 dni x 15 miejsc x 20 zł)] x 0,7 = zł 120

121 Dynamika rynku Rynek przetwórstwa rolno-spożywczego - produkty regionalne Ponieważ rynek produktów regionalnych w Polsce znajduje się w początkowej fazie dynamicznego rozwoju, prognozowanie dynamiki rynku opierać się będzie na analogicznych rynkach Hiszpanii i Portugalii (dr Agnieszka Borowska, Konkurencyjność na rynku produktów tradycyjnych i regionalnych w UE, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie), które w latach dziewięćdziesiątych XX w. znajdowały się w podobnym punkcie, jak Polska w chwili obecnej. Badanie rynku produktów regionalnych odnosić się będzie do rynku PDO/PGI/TSG. Definicje (za Polsko-Amerykańskim Projektem Rozwoju Produktów Lokalnych AgroSmak ) PDO Chroniona nazwa pochodzenia (ang. protected designation of origin PDO) jest znakiem, który określa jakość produktu poprzez geograficzną nazwę jego miejsca pochodzenia i który ściśle wiąże charakterystyczne cechy produktu z uwarunkowaniami glebowymi, mikroklimatycznymi oraz historyczno - społecznymi miejsca, z którego dany produkt pochodzi. Począwszy od surowców, a skończywszy na sposobie wytwarzania produktu. Produkt posiadający PDO(Ch.n.p) powinien spełniać trzy następujące warunki: pochodzić z terenu, z którym związana jest jego nazwa (region, określone miejsce), jakość lub właściwości charakterystyczne produktu winny zależeć głównie bądź wyłącznie od środowiska geograficznego przy określonych warunkach środowiska naturalnego i oddziaływania człowieka, 121

122 produkcja, przetwarzanie oraz przygotowanie winny odbywać się na terenie objętym delimitacją. PGI Chronione oznaczenie geograficzne (ang. protected geographical indication PGI (Ch.o.g.) jest znakiem, który określa jakość produktu poprzez zastosowanie geograficznej nazwy miejsca pochodzenia tego produktu, którego związek z miejscem wytwarzania jest wyraźnie utrwalony. Wymagane jest spełnienie trzech warunków: produkt powinien pochodzić z terenu, którego nosi nazwę (region, określone miejsce), produkt powinien charakteryzować się szczególnymi cechami mającymi związek z miejscem jego geograficznego pochodzenia: jakością, renomą, produkcja i/lub przetwarzanie i/lub przygotowanie powinny odbywać się na wyodrębnionym obszarze geograficznym. TSG Świadectwo szczególnego charakteru (ang. traditional speciality guaranteed TSG) jest znakiem, który określa produkty wyróżniające się swoim składem, sposobem produkcji lub też tradycyjną metodą przetwarzania od podobnych im produktom należącym do tej samej kategorii. Cechy charakteryzujące produkty: Winny one opierać się na elemencie tradycyjnym, który stanowi o ich specyfice (aspekt tradycyjny może przybierać różne formy: dany artykuł może być wytwarzany na bazie tradycyjnych surowców, bądź charakteryzować się tradycyjnym składem, lub też opierać się na sposobie tradycyjnego wytwarzania, Nazwa produktu powinna być specyficzna sama w sobie, bądź wyrażać specyfikę produktu 122

123 W latach Hiszpania zanotowała średnioroczny wzrost sprzedaży regionalnych produktów PDO/PGI o 19,8 %. W latach Portugalia zanotowała średnioroczny wzrost sprzedaży regionalnych produktów PDO/PGI o 19,29 %. Z zatem średnioroczna dynamika tych produktów na obu rynkach wyniosła ok 19,54 %. Należy zakładać, biorąc pod uwagę trendy w konsumpcji, bogacenie się społeczeństwa, modę na slow foody, itp., iż dynamika sprzedaży PDO/PGI w Polsce w najbliższych latach wynosić będzie ok %. Przewidywana dynamika 300,00% 250,00% 200,00% 150,00% 100,00% 50,00% 0,00% Przewidywana dynamika rynku PDO/PGI w Polsce, lata

124 Turystyka W przypadku turystyki, w tym agroturystyki, dostępne są dane dotyczące dotychczasowych zmian ogólnych wielkości rynku w przypadku Lubelszczyzny. Twardymi danymi jest liczba turystów odwiedzających co roku województwo lubelskie. Należy przy tym zwrócić uwagę, iż w dużej mierze, z racji ubogiej oferty hoteli, pensjonatów o wysokim standardzie na Lubelszczyźnie, turyści ci w przeważającej większości mogą być potencjalnymi konsumentami usług noclegowych i gastronomicznych powstałych na terenie sześciu gmin odróżniających się jakością od innych gospodarstw agroturystycznych Poniższy wykres obrazuje ilość turystów korzystających z noclegów na Lubelszczyźnie w latach Turyści korzystający z noclegów na Lubelszczyźnie, lata , dane GUS 124

125 Poniższy wykres obrazuje ilość noclegów ogółem udzielonych na Lubelszczyźnie w latach Ilo ść noclegów turystycznych ogółem na Lubelszczyźnie, lata , dane GUS Dane te można odnieść do prognozowania rynku turystycznego na lata Korzystający z noclegów ogółem I-XII T uryści na Lubelszczyźnie, prognoza na lata

126 Udzielone noclegi ogółem I-XII Udzielone noclegi na Lubelszczyźnie, prognoza na lata

127 Koszt promocji produktów oraz promocji marki i produktów Produkt/usługa Lokalne media nie promują non profit lokalnych produktów/usług, wychodząc ze słusznego założenia, iż taka promocja jest kosztem działania przedsiębiorcy. Co więcej, w mediach publicznych tego typu promocja mogłaby być poczytana za kryptoreklamę i Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wyciągnęłaby w stosunku do takiego nadawcy konsekwencje przewidziane przepisami prawa. A zatem wszelkie działania promocyjne generowałyby koszty. Każdy kolejny produkt/usługa musiałby być w równym stopniu finansowany w obszarze promocji, gdyż każdy byłby nowością wchodzącą na rynek. Kampania promocyjna wprowadzająca produkt/usługę na rynek lubelski Założenia: Kanał główny promocji Dziennik Wschodni Kanał dodatkowy promocji Polskie Radio Lublin SA Długość kampanii 4 tygodnie Ilość emisji Dziennik Wschodni 2 Ilość emisji Radio Lublin 60 Kategoria emisji Dziennik Wschodni - ½ strony kolor Kategoria emisji Radio Lublin spot 30 sek Lokalizacja emisji Dziennik Wschodni strony redakcyjne Lokalizacja emisji Radio Lublin prime time i day time Wartość emisji Dziennik Wschodni po rabatach 2.800,00 zł netto Wartość emisji Radio Lublin po rabatach 4.112, 50 zł netto 127

128 Łączna wartość netto 6.912,50 zł Łączna wartość brutto 8.433,25 zł Kampania przypominająca zakres i cena ok ½ kampanii wprowadzającej Łącznie wprowadzenie 1 produktu/usługi ,88 zł brutto Łącznie za 10 produktów ,80 zł brutto Marka plus produkt/usługa Media regionalne chętnie patronują przedsięwzięciom propagującym region, szczególnie nowatorskim. Pojawienie się lokalnej marki jakości byłoby doskonałym pretekstem do zainteresowania tym faktem regionalnych mediów. Przyjęcie patronatu medialnego nad lokalną marką, oprócz korzyści wynikającej z bezpłatnej informacji o niej, dodatkowo pozwoliłoby na bezpłatne informowanie o wszystkich działaniach na terenie 6 gmin (festyny, koncerty, inscenizacje, inne atrakcje dla turystów). Ponadto koszt wchodzenia kolejnych produktów/usług na rynek Lubelszczyzny byłby znacznie mniejszy, gdyż wypromowana marka pozwoliłaby na mniejsze natężenie kampanii reklamowych przy zachowaniu podobnej skuteczności. Kampania promocyjna wprowadzająca markę na rynek lubelski Założenia Główne działania BTL Rodzaje działań np. konferencje prasowe, happeningi w miastach regionu, wizyty dziennikarzy na terenie 6 gmin i związane z tym artykuły prasowe, redagowanie newsów do redakcji rolnych mediów publicznych, mailing, udział w konkursach produktów 128

129 regionalnych, itp. koszt ok zł brutto Patronat medialny prasowy przedsięwzięcia Dziennik Wschodni koszt 0 zł Patronat medialny radiowy przedsięwzięcia Radio Lublin koszt 0 zł Kampania promocyjna wprowadzająca produkt/usługę marki na rynek lubelski Założenia: Artykuł w Dzienniku Wschodnim patronie medialnym przedsięwzięcia koszt 0 zł News w serwisach informacyjnych Radia Lublin patronie medialnym przedsięwzięcia koszt 0 zł Kanał główny promocji Dziennik Wschodni Kanał dodatkowy promocji Polskie Radio Lublin SA Długość kampanii 4 tygodnie Ilość emisji Dziennik Wschodni 1 Ilość emisji Radio Lublin 30 Kategoria emisji Dziennik Wschodni - ½ strony kolor Kategoria emisji Radio Lublin spot 30 sek Lokalizacja emisji Dziennik Wschodni strony redakcyjne Lokalizacja emisji Radio Lublin prime time i day time Wartość emisji Dziennik Wschodni po rabatach 1.400,00 zł netto Wartość emisji Radio Lublin po rabatach 2.506, 25 zł netto Łączna wartość netto 3906,25 zł 129

130 Łączna wartość brutto 4.765,63 zł Kampania przypominająca zakres i cena ok ½ kampanii wprowadzającej Łącznie wprowadzenie 1 produktu/usługi 7148,44 zł brutto Łącznie za 10 produktów plus promocja marki ,38 zł brutto 130

131 PODSUMOWANIE Przeprowadzona analiza rynku terenu sześciu gmin: Rybczewice, Piaski, Mełgiew, Spiczyn, Wólka, Gorzków pozwala na wyciągnięcie następujących wniosków. Potencjał gmin jest bardzo duży i wystarczy do przeprowadzenia projektu Lokalizacja gmin będzie sprzyjać realizacji projektu Lubelski rynek jest wystarczająco chłonny i pojemny, by przyjąć nowe produkty/usługi przy założeniu ich wysokiej jakości Rentowność obszarów wsparcia jest wystarczająco wysoka Powodzenie projektu zależy od wprowadzenia silnej lokalnej marki jakości i systemu certyfikacji Powodzenie projektu zależy od aktywności wszystkich mieszkańców, władz samorządowych oraz osób odpowiedzialnych za projekt w obszarze przygotowania jak największej ilości nowatorskich atrakcji dla turystów 131

132 Źródła danych i bibliografia (poza zaznaczonymi w tekście) 1. Wyniki badań własnych 2. Dane Głównego Urzędu Statystycznego 3. Bank Danych Regionalnych GUS 4. Dane udostępniane przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi 5. Dane udostępniane przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego 6. Dane udostępniane przez Agencję Rozwoju Rolnictwa 7. Dane ze stron internetowych gmin, powiatów województwa lubelskiego i Polski 8. Dane ze stron Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubelskiego 9. Dane ze stron innych urzędów marszałkowskich w Polsce 10. Philip Kotler, Marketing 11. Jacek Kall, Silna Marka 12. Jerzy Altkorn, Strategia marki 13. Tadeusz Sztucki, Promocja, reklama, aktywizacja sprzedaży 14. Joanna Łodziana-Grabowska, Efektywność reklamy 15. Henryk Mruk, Analiza rynku 16. Wydawnictwa, portale branżowe 132

133 Gorzków

134 Pilaszkowice (Gmina Rybczewice) w XVII wieku stanowiły własność króla Jana III Sobieskiego, to stąd pisał listy do Marysieńki i to tutaj znajdował się letni dwór wybudowany przez niderlandzkiego architekta Tylmena z Gamern, w którym mieszkała królowa Marysieńka. Stryjno (Gmina Rybczewice) - było własnością hetmana Stefana Czarneckiego przyjaciela rodu Sobieskich, później należało do rodziny Stryjeńskich. Częstoborowice (Gmina Rybczewice) jedna z najstarszych parafii w diecezji lubelskiej, pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1326 r. Pilaszkowice, Rybczewice (Gmina Rybczewice) wąwozy Krzczonowskiego Parku Krajobrazowego osiągające długość do 1 km, a głębokość do 15 m. Gmina Rybczewice na jej terenie występuje 15 gatunków roślin rzadkich i chronionych siedlisk leśnych i zaroślowych, 3 gatunki roślin rzadkich siedlisk kserotermicznych, 4 gatunki roślin rzadkich siedlisk łąkowych i 3 gatunki roślin rzadkich i chronionych siedlisk wodnych Borsuk (Gmina Gorzków) - dwa kopce ziemne z okresu wczesnośredniowiecznego Gorzków Osada (Gmina Gorzków) - kościół rzymskokatolicki p.w. św. Stanisława BM, z wyposażeniem wnętrza, dzwonnica-brama, mur z kapliczkami, drzewostan w granicach cmentarza przykościelnego Gorzków Osada (Gmina Gorzków) - cmentarz grzebalny rzymskokatolicki, kaplica grobowa rodziny Skawińskich, mur ogrodzeniowy, drzewostan i nagrobki w granicach działki Wielkopole (Gmina Gorzków) - zespół dworski: dwór, park, ogrody użytkowe, część gospodarcza z czterema budynkami, młyn Krzesimów (Gmina Mełgiew) - zespół pałacowo parkowy z XIX w., pałac, oficyna, park krajobrazowy, zabytkowe obiekty gospodarcze. Krzesimów (Gmina Mełgiew) mogiła zbiorowa i obelisk poświęcony pamięci więźniów politycznych, żołnierzy, członków organizacji niepodległościowych, walczących o wolną Polskę, więzionych i zamordowanych w obozie NKWD i UB w Krzesimowie w latach Krzesimów (Gmina Mełgiew) - cmentarz wojenny żołnierzy Austro-Węgier i Rosji poległych w 1915 r.

135 Podzamcze (Gmina Mełgiew) - zespół pałacowo parkowy, pałac z 1730 r., oficyna kuchenna, zabytkowy mur z bramami wjazdowymi, barokowa kapliczka św. Jana Nepomucena, park z okazami egzotycznych drzew, staw i czworaki. Podzamcze (Gmina Mełgiew) - mogiła żołnierza polskiego z 1939 r. Krępiec (Gmina Mełgiew) - zespół dworsko parkowy, młyn wodny, dom młynarza, spichlerz drewniano murowany, pozostałości parku. Mełgiew (Gmina Mełgiew) - stary kościół wzniesiony w latach , nowy neogotycki kościół wybudowany w latach , dzwonnica z XVIII w., brama z kaplicą św. Jana Nepomucena, kaplica z 1872 r. na cmentarzu parafialnym Gmina Mełgiew - istnieją podania o przemarszach wojsk Jana III Sobieskiego tymi terenami i rezydowaniu króla na ziemiach Gminy, w tym o wizycie króla w nieistniejącym już drewnianym pałacu w Krzesimowie z czasów, gdy jego właścicielami byli zaprzyjaźnieni z Sobieskimi Suchodolscy oraz o wizycie hetmana Sobieskiego w także nieistniejącym już dworze w Podzamczu, który to dwór został zburzony w XVIII wieku, a w pobliżu Jacek Stoiński około 1730 r. postawił nowy. Prawdopodobnie fakt ten można wiązać z przygotowaniami do wyprawy na czambuły tatarskie, jaką hetman Sobieski przedsięwziął w 1672 roku, wyruszając z Krasnegostawu. Jacków (Gmina Mełgiew) - mogiła nieznanego żołnierza polskiego z 1939 r. Minkowice (Gmina Mełgiew) - mogiła żołnierza polskiego z 1944 r,w Minkowicach Mełgiew (Gmina Mełgiew) - pomnik na kopcu usypanym ok r. z okazji przejazdu przez Mełgiew Tadeusza Kościuszki Mełgiew (Gmina Mełgiew) - pomnik poświęcony bohaterom poległym w walce z okupantem hitlerowskim w latach Krępiec (Gmina Mełgiew) - pomnik z krzyżem ku czci pomordowanych przez Niemców w 1941 r. Krępiec (Gmina Mełgiew) - pomnik ku czci wymordowanych przez hitlerowców w latach ok. 30 tys. Polaków, Żydów, Rosjan i obywateli innych narodowości, przywiezionych z obozu zagłady na Majdanku Minkowice (Gmina Mełgiew) - pomnik Wojownikom Niepodległości w roku 1863 Kijany (Gmina Spiczyn) kościół p.w. św. Anny wybudowany na przełomie XVII i XVIII wieku w stylu barokowym. W ołtarzu kościoła znajduje się słynący łaskami

136 obraz Matki Bożej Kijańskiej. Kijany (Gmina Spiczyn) cmentarz parafilany z grobowcem rodziny Skłodowskich. Jest tu pochowany m.in. Józef Skłodowski, dziadek Marii Skłodowskiej-Curie. Kijany (Gmina Spiczyn) - pomnik z 1990 roku ku czci przywódcy podziemia antykomunistycznego, pseud. Uskok, poległego 21 maja 1949 roku. Kijany (Gmina Spiczyn) - pałac neorenesansowy wraz z salą balową wybudowany ok r. W arkadowo-filarowym portyku widnieją posągi dwóch bogiń: Ateny i Demeter. Charlęż (Gmina Spiczyn) - cmentarz wojenny austriacko-niemiecko-rosyjski z lat Zawieprzyce (Gmina Spiczyn) - zespół parkowo-pałacowy obejmujący: kopiec z figurą zwieńczoną żelaznym krzyżem (mógł być formą dziękczynną Atanazego Miączyńskiego za jego szczęśliwy powrót z odsieczy wiedeńskiej w 1683 roku); oficynę barokową z XVIII wieku; barokową bramę wjazdową; ruiny zamku z XVII wieku; barokową kaplicę zamkową z końca XVII wieku; lamus z pierwszej połowy XVII wieku; ruiny klasycystycznej oranżerii z pierwszej połowy XVII wieku. Z zamkiem związana jest romantyczna legenda o brance greckiej, która została zamurowana w zamkowych lochach razem z ukochanym za odrzucenie zalotów kasztelana lubelskiego J. Gronowskiego. W rezydencji bywał często na przyjacielskich spotkaniach, okraszonych miodem pitnym, król Jan III Sobieski. W trakcie jednego z nich posadził w parku zamkowym lipę. Lipa została powalona piorunem w 1977 roku, ale w jej miejscu dziś rośnie córka lipy Jana III Sobieskiego, wyhodowana z bocznego konara historycznego drzewa. Pracami budowlanymi rezydencji kierował słynny na owe czasy architekt epoki baroku Tylman z Gameren, pracujący często dla Jana III Sobieskiego. Jakubowice Murowane (Gmina Wólka) zamek w XVII w. należący do rodziny Sobieskich. Sobianowice Kolonia (Gmina Wólka) kamienna figura św. Jana Nepomucena, najprawdopodobniej ufundowana jako votum dziękczynne za wygraną bitwę Króla Jana III Sobieskiego z Turkami, stoczoną nad rzeką Bystrzycą. Bystrzyca (Gmina Wólka) - późnobarokowy zespół kościoła parafialnego pochodzący z XVIII wieku, zachowany w dobrym stanie, z zaniedbanym XIXwiecznym przykościelnym cmentarzem

137 Bystrzyca (Gmina Wólka) - zespół pałacowo-parkowy pochodzący z końca XVIII wieku Łuszczów (Gmina Wólka) - barokowy zespół kościelny pochodzący z końca I połowy XVIII wieku Pliszczyn (Gmina Wólka) - zespół pałacowo-dworski pochodzący z XIX wieku, mieszczący aktualnie klasztor o.o. Sercanów, Sobianowice (Gmina Wólka) - zespół dworsko-parkowy pochodzący z XIX wieku Turka (Gmina Wólka) - zespół dworsko-parkowy, którego większość zabudowań pochodzi z XIX wieku Jakubowice Murowane (Gmina Wólka) - renesansowy dwór obronny zbudowany w XVI wieku przez rodzinę Tęczyńskich, pozostający później w rękach m.in. rodziny Sobieskich. Brzezice (Gmina Piaski) - Zespół dworsko-parkowy, dwór murowany z I poł. XIX w., Gardzienice I (Gmina Piaski) zespół pałacowo parkowy, pałac powstał ok r. Gardzienice I I (Gmina Piaski) zespół dworsko pałacowy, ruiny dworu z XIX w. oraz pozostałości parku krajobrazowego również z XIX w. i alei dojazdowej. Kawęczyn (Gmina Piaski) - kościół parafialny rzymsko-katol. P.w. Św. Józefa Robotnika i Św. Antoniego, drewniany, powst , przeniesiony z Siedliszcza w 1936 r. Kozice Dolne (Gmina Piaski) zespół dworsko-parkowy, Dwór, oficyna, spichlerz z XIX w. Kozice Górne (Gmina Piaski) - pozostałości parku krajobrazowego ze stawami z XIX w. Siedliszczki Kolonia (Gmina Piaski) - cmentarz z I i II wojny światowej. Wierzchowiska (Gmina Piaski) - zespół dworsko-parkowy z I poł. XIX w., Dwór, oficyna i park ze stawem.

138

139

140 Rybczewice

141

142

143 Spiczyn

144

145

146 Wólka

147

148

149 Piaski

150

151

152

153 Mełgiew

154

155

156 ANALIZA RYNKU OBSZARU GMIN: RYBCZEWICE PIASKI MEŁGIEW SPICZYN WÓLKA GORZKÓW Centrum Wspierania Przedsiębiorczości STYCZEŃ 2010

157 Gorzków

158

159

160

161 Rybczewice

162

163

164

165 Spiczyn

166

Ocena aktualnego stanu rozwoju punktów węzłowych Szlaku Jana III Sobieskiego

Ocena aktualnego stanu rozwoju punktów węzłowych Szlaku Jana III Sobieskiego Ocena aktualnego stanu rozwoju punktów węzłowych Szlaku Jana III Sobieskiego Raport z badania 1. Metoda i technika badania Badanie zostało metodą CAWI (za pomocą elektronicznego formularza ankiety) oraz

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R.

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R. DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R. Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli LODR w Końskowoli zasięgiem swojej działalności obejmuje teren całego województwa lubelskiego,

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Spis treści 2 Pomysł na firmę / 3 1. Klienci biura pośrednictwa kredytowego / 4 2. Cele i zasoby

Bardziej szczegółowo

FREE ARTICLE. www.research-pmr.com. Prognozy sprzedaży sprzętu RTV i AGD w Polsce. Autor: Zofia Bednarowska

FREE ARTICLE. www.research-pmr.com. Prognozy sprzedaży sprzętu RTV i AGD w Polsce. Autor: Zofia Bednarowska FREE ARTICLE Prognozy sprzedaży sprzętu RTV i AGD w Polsce Autor: Zofia Bednarowska Kwiecień 2012 Spośród sprzętu RTV i AGD Polacy chętnie kupują telewizory, zestawy kina domowego oraz komputery. Jeżeli

Bardziej szczegółowo

Polacy lubią gasić pragnienie wodą, sokami lub piwem

Polacy lubią gasić pragnienie wodą, sokami lub piwem FREE ARTICLE Polacy lubią gasić pragnienie wodą, sokami lub piwem Autorzy: Zofia Bednarowska Sierpień 2012 Najpopularniejszymi napojami w Polsce są woda mineralna, soki i nektary owocowe oraz piwo. Według

Bardziej szczegółowo

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013.

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013. Polscy konsumenci a pochodzenie produktów.. Spis treści Wstęp 3 1. Jak często sprawdzacie Państwo skład produktu na etykiecie? 4 2. Jak często sprawdzacie Państwo informację o kraju wytworzenia produktu

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

ocena Jakie są elementy pozytywne, wywierające korzystny wpływ na rozwój, warte podkreślenia, bardzo istotne, ważne dla gminy/obszaru?

ocena Jakie są elementy pozytywne, wywierające korzystny wpływ na rozwój, warte podkreślenia, bardzo istotne, ważne dla gminy/obszaru? Gmina:.. Sektor: Turystyka obiekty, obszary funkcjonowania ocena Jakie są elementy pozytywne, wywierające korzystny wpływ na rozwój, warte podkreślenia, bardzo istotne, ważne dla gminy/obszaru? Jakie są

Bardziej szczegółowo

Rola internetu w zakupach artykułów spożywczych

Rola internetu w zakupach artykułów spożywczych Warszawa, 14 września 2010 r. Informacja prasowa IAB Polska Rola internetu w zakupach artykułów spożywczych Wyniki badania przeprowadzonego dla IAB przez PBI wskazują, że internauci aktywnie interesują

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2014-2020 ANALIZA SWOT + CELE

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2014-2020 ANALIZA SWOT + CELE Spotkania konsultacyjne współfinansowane są przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, Europa inwestująca w obszary wiejskie w ramach działania 19 Wsparcie dla Rozwoju Lokalnego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Materiał na konferencję prasową w dniu 25 września 2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Baza noclegowa 1 wg stanu w dniu

Bardziej szczegółowo

MINIMALNY ZAKRES BIZNES PLAN (WZÓR) NR WNIOSKU:.. Działanie 6.2 Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia.

MINIMALNY ZAKRES BIZNES PLAN (WZÓR) NR WNIOSKU:.. Działanie 6.2 Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia. Załącznik nr : Wzór biznesplanu MINIMALNY ZAKRES BIZNES PLAN (WZÓR) NR WNIOSKU:.. Priorytet VI Rynek Pracy Otwarty dla wszystkich. Działanie 6. Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia.

Bardziej szczegółowo

WROCŁAW, LISTOPAD 2009 PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ

WROCŁAW, LISTOPAD 2009 PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ WROCŁAW, LISTOPAD 2009 PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ 1) Wprowadzenie 2) Spostrzeżenia 3) Szanse 4) Cele 5) Narzędzia 6) Propozycje 7) 2011, 2012,

Bardziej szczegółowo

RAPORT. Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Giżycku

RAPORT. Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Giżycku Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Giżycku RAPORT BADANIA OPINII TURYSTÓW ODWIEDZAJĄCYCH CENTRUM INFORMACJI TURYSTYCZNEJ W GIŻYCKU W SEZONIE LETNIM 2011 ROKU Metodologia badania 2011. Liczebność

Bardziej szczegółowo

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r.

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r. MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne Podegrodzie, 22.02.2011 r. Cele ogólne LSR - przedsięwzięcia CEL OGÓLNY 1 Rozwój turystyki w oparciu o bogactwo przyrodnicze i kulturowe obszaru CELE

Bardziej szczegółowo

Biznes plan dla. projektu Własna firma przepustką do świata biznesu

Biznes plan dla. projektu Własna firma przepustką do świata biznesu Załącznik nr 2 do Regulaminu przyznawania środków finansowych na rozwój przedsiębiorczości w ramach projektu: NR WNIOSKU:.. (wypełnia realizator projektu) Biznes plan dla projektu Priorytet VI Rynek pracy

Bardziej szczegółowo

Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych

Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Rolnictwa Warszawa, 30.09.2013 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Badanie koniunktury w gospodarstwach rolnych Niniejsze opracowanie przedstawia wyniki ankiety

Bardziej szczegółowo

CEL OGÓLNY (CO) CEL SZCZEGÓŁOWY (CS) PRZEDSIĘWZIĘCIE (P) PREFEROWANE TYPY OPERACJI

CEL OGÓLNY (CO) CEL SZCZEGÓŁOWY (CS) PRZEDSIĘWZIĘCIE (P) PREFEROWANE TYPY OPERACJI Opis operacji odpowiadającej działaniu z zakresu Małe projekty pod kątem spełniania kryteriów wyboru określonych w Lokalnej Strategii Rozwoju Lokalnej Grupy Działania Partnerstwo na Jurze Tytuł projektu:

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Raport z badania przeprowadzonego w sierpniu 2007 roku O badaniu Badanie zostało przeprowadzone w sierpniu bieżącego roku na podstawie ankiety internetowej Ankieta

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Skuteczność instrumentów wsparcia wśród małopolskich przedsiębiorców - wyniki badań

Skuteczność instrumentów wsparcia wśród małopolskich przedsiębiorców - wyniki badań Skuteczność instrumentów wsparcia wśród małopolskich przedsiębiorców - wyniki badań Metodologia badania 1. Przedmiot i cel badania: Celem głównym niemniejszego badania była ocena efektywności i skuteczności

Bardziej szczegółowo

Bankowość mobilna w oczach %&'(')#*+,- Polaków./&'01-%2$013/./& 2-#1*0'#41+/)2'+#'#$'& *3-%-2+-)51'.-# Warszawa, 6*&+-)17$0*4189:;<:=;88&:

Bankowość mobilna w oczach %&'(')#*+,- Polaków./&'01-%2$013/./& 2-#1*0'#41+/)2'+#'#$'& *3-%-2+-)51'.-# Warszawa, 6*&+-)17$0*4189:;<:=;88&: Bankowość!"#$ mobilna w oczach %&'(')#*+,- Polaków./&'01-%2$013/./& 2-#1*0'#41+/)2'+#'#$'& *3-%-2+-)51'.-# Warszawa, 6*&+-)17$0*4189:;

Bardziej szczegółowo

Nowa idea. Nowy produkt. Nowa marka. Sieć turystyki wiejskiej, oparta na dziedzictwie kulturowym regionu.

Nowa idea. Nowy produkt. Nowa marka. Sieć turystyki wiejskiej, oparta na dziedzictwie kulturowym regionu. Sieć Zielone Gościńce Nowa idea. Nowy produkt. Nowa marka. Sieć turystyki wiejskiej, oparta na dziedzictwie kulturowym regionu. Idea powstania sieci Jest rok 2008... Stan agroturystyki w woj. opolskim

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN. NR WNIOSKU:.. wypełnia realizator projektu

BIZNES PLAN. NR WNIOSKU:.. wypełnia realizator projektu Załącznik nr 2 : Wzór biznesplanu na okres 3 lat działalności przedsiębiorstwa BIZNES PLAN NR WNIOSKU:.. wypełnia realizator projektu Priorytet VIII Regionalne Kadry Gospodarki Działanie 8.1. Rozwój pracowników

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych

Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych prof. dr hab. Bogdan Sojkin Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Towaroznawstwa 1 Jak rozumieć komercjalizację? dobro, usługa, Komercjalizacja?

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Sopot, 13 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Zewnętrzne źródła finansowania. Raport dla PMG Consulting MŚP w województwie lubelskim INQUIRY, 31 sierpnia 2009

Zewnętrzne źródła finansowania. Raport dla PMG Consulting MŚP w województwie lubelskim INQUIRY, 31 sierpnia 2009 Zewnętrzne źródła Raport dla PMG Consulting MŚP w województwie lubelskim INQUIRY, 31 sierpnia 2009 Spis treści 1. Tło projektu 2. Cele projektu 3. Struktura projektu 4. Struktura próby 5. Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Energia elektryczna w Polsce Raport: Energia elektryczna co wiemy o zielonej energii? grudzień 2012

Energia elektryczna w Polsce Raport: Energia elektryczna co wiemy o zielonej energii? grudzień 2012 Energia elektryczna w Polsce Raport: Energia elektryczna co wiemy o zielonej energii? Raport: partner Co merytoryczny: wiemy o możliwości zmiany patroni sprzedawcy medialni energii elektrycznej? grudzień

Bardziej szczegółowo

Usługi finansowe. Raport z badania ilościowego przeprowadzonego w Internecie. 7-25 października 2004

Usługi finansowe. Raport z badania ilościowego przeprowadzonego w Internecie. 7-25 października 2004 Usługi finansowe Raport z badania ilościowego przeprowadzonego w Internecie 7-25 października 2004 Spis treści Podsumowanie... 3 O badaniu... 6 Znajomość dostępnych w Internecie usług finansowych. Źródła

Bardziej szczegółowo

Analiza jakości kursów PERK na maklera papierów wartościowych, 2010 2012

Analiza jakości kursów PERK na maklera papierów wartościowych, 2010 2012 Strona 1 Analiza jakości kursów PERK na maklera papierów wartościowych, 2010 2012 Poniższy raport został przygotowany przez zespół analityczny PERK w celu przedstawienia ilościowej analizy jakości przeprowadzonych,

Bardziej szczegółowo

Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym

Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym Prof. dr hab. Stanisław Kowalczyk Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych Oczekiwania współczesnych konsumentów*

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU

RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU Ewelina Ciaputa RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU ZIELONA INICJATYWA GOSPODARCZA. PARTNERSTWO NA RZECZ EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ

Bardziej szczegółowo

Światowe Badanie Klientów Usług Ubezpieczeniowych 2014

Światowe Badanie Klientów Usług Ubezpieczeniowych 2014 Światowe Badanie Klientów Usług Ubezpieczeniowych 2014 Ogólne informacje na temat badania 30 50 Krajów Pytań Liczba klientów 24 000 11 000 500 EMEIA W 2014 roku firma doradcza EY przeprowadziła badanie

Bardziej szczegółowo

Analiza dotycząca sytuacji MŚP oraz osób rozpoczynających działalność gospodarczą w powiecie nowosądeckim oraz w Miasto Nowy Sącz

Analiza dotycząca sytuacji MŚP oraz osób rozpoczynających działalność gospodarczą w powiecie nowosądeckim oraz w Miasto Nowy Sącz Analiza dotycząca sytuacji MŚP oraz osób rozpoczynających działalność gospodarczą w powiecie nowosądeckim oraz w Miasto Nowy Sącz Ankiety przeprowadzone przez Nowosądecki Inkubator Przedsiębiorczości w

Bardziej szczegółowo

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU Opracowania sygnalne Białystok, lipiec 2012 r. Tel. 85 749 77 00, fax 85 749 77 79 E-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl/urzedy/bialystok Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Nauczyciele menedżerowie czasu na etacie

Nauczyciele menedżerowie czasu na etacie Nauczyciele menedżerowie czasu na etacie Pięć czynności nauczyciel wykonuje codziennie i te zajmują mu w typowym tygodniu 34 godz. 35 min. Tak twierdzą nauczyciele. Nie dotyczy to okresów nietypowych w

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż.

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Sławomir Stec Zakład Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Państwowa Wyższa

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 2 Zamieszczamy podsumowanie analizy rynkowej wraz z aneksem statystycznym, przygotowanej dla Centrów Obsługi Eksportera i Inwestora (COIE),

Bardziej szczegółowo

GDZIE POLACY KUPUJĄ ŚWIEŻĄ ŻYWNOŚĆ? SKLEPY SPECJALISTYCZNE NADAL GÓRĄ Marzec 2013

GDZIE POLACY KUPUJĄ ŚWIEŻĄ ŻYWNOŚĆ? SKLEPY SPECJALISTYCZNE NADAL GÓRĄ Marzec 2013 GDZIE POLACY KUPUJĄ ŚWIEŻĄ ŻYWNOŚĆ? SKLEPY SPECJALISTYCZNE NADAL GÓRĄ Marzec 2013 POLACY NA ŚWIEŻĄ ŻYWNOŚĆ PRZEZNACZAJĄ 45% WSZYSTKICH WYDATKÓW NA ARTYKUŁY SPOŻYWCZE I ŚRODKI HIGIENY W przeciwieństwie

Bardziej szczegółowo

Jakie wózki widłowe były poszukiwane przez polskie firmy w ostatnim roku?

Jakie wózki widłowe były poszukiwane przez polskie firmy w ostatnim roku? Jakie wózki widłowe były poszukiwane przez polskie firmy w ostatnim roku? Wózki widłowe są ważnym elementem wyposażenia wielu firm, ułatwiającym prace związane z rozładunkiem, przewożeniem i przechowywaniem

Bardziej szczegółowo

FREE ARTICLE. www.research-pmr.com. Kosmetyk produkt pierwszej potrzeby jak produkty spożywcze. Autor: Monika Grzywa

FREE ARTICLE. www.research-pmr.com. Kosmetyk produkt pierwszej potrzeby jak produkty spożywcze. Autor: Monika Grzywa FREE ARTICLE Kosmetyk produkt pierwszej potrzeby jak produkty spożywcze Autor: Monika Grzywa Czerwiec 2012 Kosmetyki stały się produktami nie tyle luksusowymi, co raczej pierwszej potrzeby, tak jak produkty

Bardziej szczegółowo

Założenia programu Eko - Polska

Założenia programu Eko - Polska Założenia programu Eko - Polska dr Jarosław Klimczak Warszawa 17 Kwiecień 2013r. Cele programu Promocja Polski jako kraju który wykorzystał szanse pakietu klimatycznego Pokazanie Polski jako lidera w ekologii

Bardziej szczegółowo

Kryteria wyboru operatorów usług telefonicznych przez abonentów w Polsce

Kryteria wyboru operatorów usług telefonicznych przez abonentów w Polsce Roman Nierebiński Opisano czynniki, wpływające na wybór operatora usług telefonii stacjonarnej i komórkowej. Wskazano najczęściej wybieranych operatorów telefonicznych oraz podano motywy wyboru. telekomunikacja,

Bardziej szczegółowo

Lokalna Grupa Działania Piękna Ziemia Gorczańska

Lokalna Grupa Działania Piękna Ziemia Gorczańska Lokalna Grupa Działania Piękna Ziemia Gorczańska Analiza SWOT Wrzesień 2015 Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Zadanie współfinansowane

Bardziej szczegółowo

człowiek najlepsza inwestycja Ocena ex-ante instrumentów finansowych w zakresie wsparcia podmiotów ekonomii społecznej i osób młodych

człowiek najlepsza inwestycja Ocena ex-ante instrumentów finansowych w zakresie wsparcia podmiotów ekonomii społecznej i osób młodych człowiek najlepsza inwestycja Ocena ex-ante instrumentów finansowych w zakresie wsparcia podmiotów ekonomii społecznej i osób młodych OCENA EX-ANTE INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH W ZAKRESIE WSPARCIA PODMIOTÓW

Bardziej szczegółowo

Raport: Oczekiwania studentów względem rynku pracy

Raport: Oczekiwania studentów względem rynku pracy Raport: Oczekiwania studentów względem rynku Wyniki badań Plany kariery Brak planów rozwoju zawodowego jest powszechnym problemem występującym w Polsce. Zdaniem ekspertów tego rodzaju plany powinny być

Bardziej szczegółowo

Jak uczą się dorośli Polacy?

Jak uczą się dorośli Polacy? Jak uczą się dorośli Polacy? W ciągu ostatnich 12 miesięcy poprzedzających trzecią turę badania (a więc przez niemal cały rok 2011 r. i w pierwszej połowie 2012 r.) łącznie 36% Polaków w wieku 18-59/64

Bardziej szczegółowo

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Elementy określone przez liderów sekcji w obszarze Bezpieczna Żywność

Bardziej szczegółowo

Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska

Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska Załącznik nr 1 do Regulaminu Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska Kryteria podstawowe (podstawa dopuszczenia): aplikująca destynacja stanowi obszar, który spełnia

Bardziej szczegółowo

FREE ARTICLE. www.research-pmr.com. Świadomość marki a lojalność konsumentów. Autor: Maciej Koniewski

FREE ARTICLE. www.research-pmr.com. Świadomość marki a lojalność konsumentów. Autor: Maciej Koniewski FREE ARTICLE Świadomość marki a lojalność konsumentów Autor: Maciej Koniewski Luty 2012 Świadomość marki to najniższy poziom znajomości marki. Jest to początek kontinuum znajomości marki, które rozciąga

Bardziej szczegółowo

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl BIZNESPLAN Każda działalność gospodarcza, nawet najmniejsza, musi zostać skrupulatnie zaplanowana. Plan przedsięwzięcia gospodarczego konstruuje się zazwyczaj w formie biznesplanu. Biznesplan 1 (ang. business

Bardziej szczegółowo

Dorota Bryk Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Lublin, 23.03.2010 r.

Dorota Bryk Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Lublin, 23.03.2010 r. Dorota Bryk Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Lublin, 23.03.2010 r. Projekt Tendencje rozwojowe przedsiębiorstw i popyt na pracę w województwie lubelskim w kontekście organizacji przez Polskę

Bardziej szczegółowo

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Mężczyzna, w wieku do 40 lat, wykształcony, chcący osiągać wyższe zarobki i być niezależny taki portret startującego polskiego przedsiębiorcy można nakreślić analizując

Bardziej szczegółowo

Metodologia Badanie ankietowe

Metodologia Badanie ankietowe Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego Biuro Pełnomocnika ds. Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi BADANIE POTENCJAŁU ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH Realizator badań Urząd Marszałkowski Województwa

Bardziej szczegółowo

ZNAJOMOŚĆ I WIEDZA NA TEMAT SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU WŚRÓD STUDENTÓW UCZELNI WYŻSZYCH WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO

ZNAJOMOŚĆ I WIEDZA NA TEMAT SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU WŚRÓD STUDENTÓW UCZELNI WYŻSZYCH WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO ZNAJOMOŚĆ I WIEDZA NA TEMAT SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU WŚRÓD STUDENTÓW UCZELNI WYŻSZYCH WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO P R E Z E N TA C J A W Y N I K Ó W Spis treści Informacje o badaniu Znajomość

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2011 ROKU

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2011 ROKU TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2011 ROKU Źródłem danych o stanie i wykorzystaniu bazy noclegowej województwa świętokrzyskiego w 2011 roku jest stałe badanie Głównego Urzędu Statystycznego, prowadzone

Bardziej szczegółowo

Tegoroczna edycja badań przeprowadzana była na przełomie marca i kwietnia 2015.

Tegoroczna edycja badań przeprowadzana była na przełomie marca i kwietnia 2015. KONSUMENCKI LIDER JAKOŚCI 2015 to ogólnopolski, promocyjny program konsumencki, prowadzony przez Redakcję Strefy Gospodarki ogólnopolskiego, niezależnego dodatku dystrybuowanego wraz z Dziennikiem Gazetą

Bardziej szczegółowo

Wpływ turystyki na gospodarkę Gdańska. uzupełnienie raportu: TURYSTYKA GDAŃSKA Raport z badania przeprowadzonego w 1 kwartale 2015 r.

Wpływ turystyki na gospodarkę Gdańska. uzupełnienie raportu: TURYSTYKA GDAŃSKA Raport z badania przeprowadzonego w 1 kwartale 2015 r. Wpływ turystyki na gospodarkę Gdańska uzupełnienie raportu: TURYSTYKA GDAŃSKA Raport z badania przeprowadzonego w 1 kwartale 2015 r. MAJ 2015 1 Spis treści WSTĘP... 3 1. IDENTYFIKACJA BENEFICJENTÓW BEZPOŚREDNICH...

Bardziej szczegółowo

Rozpoznawalność marki Poznaj Dobrą Żywność Raport TNS OBOP

Rozpoznawalność marki Poznaj Dobrą Żywność Raport TNS OBOP Rozpoznawalność marki Poznaj Dobrą Żywność Raport TNS OBOP Spis treści 1. Metodologia badania p. 3 2. Wyniki badania p. 5 3. Podsumowanie główne wnioski p. 6 4. Decyzje zakupowe Polaków p. 8 5. Jakość

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE. Nr wniosku

BIZNES PLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE. Nr wniosku BIZNES PLAN Załóż własną firmę, POKL.06.02.00-30-146/12 JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE Nr wniosku Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Działanie 6.2 Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzne zróżnicowanie sektora

Wewnętrzne zróżnicowanie sektora Wewnętrzne zróżnicowanie sektora Podstawowe fakty o branżach sektora organizacji pozarządowych w Polsce SPORT, TURYSTYKA, REKREACJA, HOBBY Jan Herbst Stowarzyszenie Klon/Jawor, marzec 2005 16 B. SPORT,

Bardziej szczegółowo

Raport z badań na temat: Zachowanie klienta podczas zakupu kawy

Raport z badań na temat: Zachowanie klienta podczas zakupu kawy Raport z badań na temat: Zachowanie klienta podczas zakupu kawy Elżbieta Stupak Karolina Orzeł Aneta Mazurek Kamila Mołdoch Spis treści 1. Metodologia... 3 1.1.Cel badania... 3 1.2. Zakres przedmiotowy...

Bardziej szczegółowo

Strefa Młodych Przedsiębiorczych, nr POKL.06.02.00-30-036/12 JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE

Strefa Młodych Przedsiębiorczych, nr POKL.06.02.00-30-036/12 JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE Załącznik nr 7 BIZNES PLAN Strefa Młodych Przedsiębiorczych, nr POKL.06.0.00-30-036/ JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE Nr wniosku Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich

Bardziej szczegółowo

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Zebranie informacji na temat migrantów z danego obszaru stanowi poważny problem, gdyż ich nieobecność zazwyczaj wiąże się z niemożliwością przeprowadzenia

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z DIAGNOZY PRZEPROWADZONEJ WŚRÓD MIESZKAŃCÓW GMINY TUSZÓW NARODOWY

RAPORT Z DIAGNOZY PRZEPROWADZONEJ WŚRÓD MIESZKAŃCÓW GMINY TUSZÓW NARODOWY RAPORT Z DIAGNOZY PRZEPROWADZONEJ WŚRÓD MIESZKAŃCÓW GMINY TUSZÓW NARODOWY Badaniu zostali poddani mieszkańcy gminy Tuszów Narodowy. Wzięło w nim udział 78 osób. 54 osoby z pośród badanych to kobiety, natomiast

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

Pieniądz w gospodarstwie domowym. Pieniądze ma się po to, aby ich nie mieć Tadeusz Kotarbiński

Pieniądz w gospodarstwie domowym. Pieniądze ma się po to, aby ich nie mieć Tadeusz Kotarbiński Pieniądz w gospodarstwie domowym Pieniądze ma się po to, aby ich nie mieć Tadeusz Kotarbiński Od wieków pieniądz w życiu każdego człowieka spełnia rolę ekonomicznego środka wymiany. Jego wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Raport z badań przeprowadzonych w ramach projektu Wzmocnienie konsultacji społecznych w powiecie oleckim. grudzień 2014

Raport z badań przeprowadzonych w ramach projektu Wzmocnienie konsultacji społecznych w powiecie oleckim. grudzień 2014 Znajomość problemów związanych z używaniem alkoholu, środków psychoaktywnych i infoholizmu wśród dzieci i młodzieży oraz potrzeb pogłębienia wiedzy przez osoby dorosłe w tym zakresie Raport z badań przeprowadzonych

Bardziej szczegółowo

W ROKU SZKOLNYM 2013/2014, JAK W LATACH POPRZEDNICH, UCZESTNICZYMY W AKCJI,,SZKLANKA MLEKA I,,OWOCE W SZKOLE

W ROKU SZKOLNYM 2013/2014, JAK W LATACH POPRZEDNICH, UCZESTNICZYMY W AKCJI,,SZKLANKA MLEKA I,,OWOCE W SZKOLE W ROKU SZKOLNYM 2013/2014, JAK W LATACH POPRZEDNICH, UCZESTNICZYMY W AKCJI,,SZKLANKA MLEKA I,,OWOCE W SZKOLE Program Szklanka Mleka Celem programu Szklanka mleka jest kształtowanie wśród dzieci i młodzieży

Bardziej szczegółowo

WNIOSKI I REKOMENDACJE

WNIOSKI I REKOMENDACJE Prowadzenie Centrum Wdrażania Projektów przy BPN Zadanie A działania analityczne WNIOSKI I REKOMENDACJE Białowieża, 26.06.2014 dr hab. Artur Bołtromiuk, prof. IRWiR PAN Institute of Rural and Agricultural

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Materiał na konferencję prasową w dniu 3 września 214 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Baza noclegowa według stanu w dniu

Bardziej szczegółowo

PROMOCJA SPRZEDAŻY Spożycie kawy wśród studentów

PROMOCJA SPRZEDAŻY Spożycie kawy wśród studentów PROMOCJA SPRZEDAŻY Spożycie kawy wśród studentów Maciej Pełka Grzegorz Romanowski Piotr Połuch Agnieszka Sulowska Lublin 2012 Wyniki badań ankietowych W dniach od 2 listopada do 9 grudnia 2011 roku wśród

Bardziej szczegółowo

Biznesplan NR WNIOSKU:.. SPIS TREŚCI SEKCJA A DANE WNIOSKODAWCY...2. A-1 Dane przedsiębiorstwa...2. A-2 Życiorys zawodowy wnioskodawcy...

Biznesplan NR WNIOSKU:.. SPIS TREŚCI SEKCJA A DANE WNIOSKODAWCY...2. A-1 Dane przedsiębiorstwa...2. A-2 Życiorys zawodowy wnioskodawcy... Załącznik nr 3 Biznesplan W ramach Projektu: Rozwój i kwalifikacje - program adaptacji zawodowej pracowników instytucji sektora oświaty z województwa pomorskiego, realizowanego przez Województwo Pomorskie

Bardziej szczegółowo

Oligopol wieloproduktowy

Oligopol wieloproduktowy Oligopol wieloproduktowy Do tej pory zakładali adaliśmy, że e produkty sąs identyczne (homogeniczne) W rzeczywistości ci produkty sprzedawane przez firmy nie są doskonałymi substytutami. W większo kszości

Bardziej szczegółowo

PMR. Stabilizacja koniunktury w branży budowlanej FREE ARTICLE. www.rynekbudowlany.com

PMR. Stabilizacja koniunktury w branży budowlanej FREE ARTICLE. www.rynekbudowlany.com FREE ARTICLE Stabilizacja koniunktury w branży budowlanej Źródło: Raport Sektor budowlany w Polsce I połowa 2010 Prognozy na lata 2010-2012 Bartłomiej Sosna Kwiecień 2010 PMR P U B L I C A T I O N S Bartłomiej

Bardziej szczegółowo

BADANIE PREFERENCJI PRZY WYBORZE AUTA DLA FIRMY WŚRÓD PRZEDSIĘBIORCÓW SEKTORA MSP. Raport z badania ilościowego

BADANIE PREFERENCJI PRZY WYBORZE AUTA DLA FIRMY WŚRÓD PRZEDSIĘBIORCÓW SEKTORA MSP. Raport z badania ilościowego BADANIE PREFERENCJI PRZY WYBORZE AUTA DLA FIRMY WŚRÓD PRZEDSIĘBIORCÓW SEKTORA MSP Raport z badania ilościowego Warszawa, sierpień 2014 Spis treści Wprowadzenie Najważniejsze ustalenia Wyniki szczegółowe

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 8.6.215 r. Notatka informacyjna Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w I kwartale 215 roku W pierwszych trzech miesiącach roku 215, w porównaniu do I kwartału

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe Koncepcja to zbiór założeń, które będą stanowić podstawę sporządzenia biznesplanu. Powinny one dotyczyć genezy pomysłu, oceny pojemności potencjalnych rynków zbytu wraz z identyfikacją potencjalnych konkurentów,

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT FUNDUSZY WYDZIAŁ FUNDUSZU PRACY Podejmowanie przez bezrobotnych działalności gospodarczej z wykorzystaniem środków Funduszu Pracy w podziale na rodzaje

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych

Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych Załącznik nr 1 do Strategii Rozwoju Gminy Lipowa do 2020 roku Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych 1 Istotnym czynnikiem wpływającym na zdefiniowanie celów i

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI edycja I eliminacje centralne 14 maja 2015 r. 9. Strategia polegająca na zaspokajaniu potrzeb klientów mało wrażliwych na

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie transmisji danych oraz innych usług telefonii mobilnej w latach 2010-2014

Wykorzystanie transmisji danych oraz innych usług telefonii mobilnej w latach 2010-2014 + Wykorzystanie transmisji danych oraz innych usług telefonii mobilnej w latach 21-214 Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej Warszawa, sierpień 215 r. [mld MB] Poniższe zestawienia powstały w oparciu

Bardziej szczegółowo

SPORT i TURYSTYKA. Grudzień 2013 Czytając Rymanowski Kurier Samorządowy dowiesz się o bieżących działaniach Samorządu Gminy Rymanów.

SPORT i TURYSTYKA. Grudzień 2013 Czytając Rymanowski Kurier Samorządowy dowiesz się o bieżących działaniach Samorządu Gminy Rymanów. Grudzień 2013 Czytając Rymanowski Kurier Samorządowy dowiesz się o bieżących działaniach Samorządu Gminy Rymanów. SPORT i TURYSTYKA Już wkrótce zostaną zakończone prace związane z przygotowaniem trasy

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Informacja o badaniu Pomimo trudnej sytuacji na rynku pracy, zarówno polskie jak i międzynarodowe przedsiębiorstwa coraz częściej dostrzegają

Bardziej szczegółowo

Badanie opinii turystów odwiedzających gminy Rajcza i Oszczadnica Raport z badania przygotowany przez TNS Polska

Badanie opinii turystów odwiedzających gminy Rajcza i Oszczadnica Raport z badania przygotowany przez TNS Polska Badanie opinii turystów odwiedzających gminy Rajcza i Oszczadnica Raport z badania przygotowany przez TNS Polska Spis treści 1 Informacje o badaniu 3 2 Charakterystyka wyjazdu a demografia turystów 3 Opinie

Bardziej szczegółowo

Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego. Badanie TNS Polska. Jeden procent dla OPP

Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego. Badanie TNS Polska. Jeden procent dla OPP Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego Badanie TNS Polska Jeden procent dla OPP Wprowadzenie Na początku funkcjonowania ustawa o OPP nie ułatwiała podatnikom dokonywania odpisów 1%. Musieli

Bardziej szczegółowo

Opracowanie badań ankietowych z projektu Poznawanie historii przodków i tradycji przez Seniora gminy Kleszczewo

Opracowanie badań ankietowych z projektu Poznawanie historii przodków i tradycji przez Seniora gminy Kleszczewo Opracowanie badań ankietowych z projektu Poznawanie historii przodków i tradycji przez Seniora gminy Kleszczewo W miesiącach lipiec i sierpień 20 roku Stowarzyszenie Pomagam zorganizowało dla Seniorów

Bardziej szczegółowo

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r.

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych III kwartał 213 r. Mieszkań III kwartał 212 r. str. 2 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: utrzymanie stabilnego poziomu cen, możliwe wzrosty dla szczególnie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1.4 do Wniosku o przyznanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej

Załącznik nr 1.4 do Wniosku o przyznanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej Załącznik nr 1.4 do Wniosku o przyznanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej BIZNES PLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU:.. Priorytet

Bardziej szczegółowo

WZÓR BIZNES PLANU. (wzór 1 ) NR WNIOSKU:.. Działanie 6.2 Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia

WZÓR BIZNES PLANU. (wzór 1 ) NR WNIOSKU:.. Działanie 6.2 Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia Załącznik nr 2 WZÓR BIZNES PLANU WZÓR BIZNES PLANU (wzór 1 ) NR WNIOSKU:.. Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Działanie 6.2 Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia SPIS

Bardziej szczegółowo

Dzisiaj opakowanie nie jest już dodatkiem do produktu, ale samodzielnym produktem.

Dzisiaj opakowanie nie jest już dodatkiem do produktu, ale samodzielnym produktem. ROLA OPAKOWAŃ Dla niektórych wyrobów opakowanie stanowi tylko czasowy element logistyczny ułatwiający przemieszczanie. W odniesieniu do artykułów spożywczych opakowanie jest ściśle związane z produktem

Bardziej szczegółowo

Luty 2014. Raport. Raport satysfakcji z wdrożonego ERP. Badanie opinii menedżerów przedsiębiorstw produkcyjnych średniej wielkości

Luty 2014. Raport. Raport satysfakcji z wdrożonego ERP. Badanie opinii menedżerów przedsiębiorstw produkcyjnych średniej wielkości Luty 2014 Raport Raport satysfakcji z wdrożonego ERP. Badanie opinii menedżerów przedsiębiorstw produkcyjnych średniej wielkości Spis treści Spis treści... Wprowadzenie... O badaniu... Grupa docelowa...

Bardziej szczegółowo

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU 1. POPYT Popyt (zapotrzebowanie) - ilość towaru, jaką jest skłonny kupić nabywca po ustalonej cenie rynkowej, dysponując do tego celu odpowiednim dochodem

Bardziej szczegółowo