Wpływ reklamy na zmianę deklarowanych i utajonych postaw konsumenckich

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wpływ reklamy na zmianę deklarowanych i utajonych postaw konsumenckich"

Transkrypt

1 Karol Karasiewicz Wpływ reklamy na zmianę deklarowanych i utajonych postaw konsumenckich Praca magisterska pisana pod kierunkiem Dr Anny Marii Zawadzkiej

2 Spis treści Wstęp...1 Definicja i zarys koncepcji oceny skuteczności reklamy...3 Skuteczność reklamy...3 Zarys psychologicznych koncepcji skuteczności reklamy...5 Badanie psychologicznych wskaźników efektywności reklamy....9 Badanie wskaźników uwagi...9 Badanie wskaźników zainteresowania...12 Badanie przekonań konsumentów...13 Badanie intencji do zakupu...15 Badanie utajonych wskaźników efektywności reklamy...17 Badanie utajonych wskaźników uwagi...17 Badanie utajonych wskaźników zainteresowania...19 Badanie utajonych postaw...21 Zmiana postaw konsumenckich...25 Koncepcje zmiany postaw...25 Koncepcje zmiany postaw utajonych...27 Cechy przekazu perswazyjnego wpływające na zmianę postaw...28 Badanie wpływu krótkotrwałego przekazu perswazyjnego na kształtowanie się postaw wobec prezentowanej idei...31 Hipoteza ogólna...31 Hipotezy badawcze i opis zmiennych...31 Narzędzia badawcze...34 Losowanie respondentów do badania...36 Opis procedury badawczej...37 Analiza zebranych danych empirycznych...38 Algorytm obliczania wyniku respondenta...38 Czy prezentacja aktu perswazyjnego powoduje zmianę postaw explicite wobec prezentowanej idei?...39 Czy prezentacja aktu perswazyjnego powoduje zmianę postaw implicite wobec prezentowanej idei?...40 Czy percepcja poziomu emocjonalności przekazu perswazyjnego modyfikuje zmianę postaw?...41 Czy istnieje związek pomiędzy spostrzeganą atrakcyjnością przekazu perswazyjnego i postawą wobec prezentowanej idei?...43 Czy istnieje związek pomiędzy pomiarami explicite i implicite postaw wobec prezentowanej idei?...43 Dyskusja wyników...45 Zakończenie...48 Załączniki...50

3 Podziękowania Bardzo serdeczne podziękowania pragnę złożyć Dr Annie Zawadzkiej z Zakładu Psychologii Organizacji i Zarządzania Instytutu Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego, która poświęciła wiele czasu, wysiłku i uwagi w powstanie tej pracy. Jej zaangażowanie oraz otwartość i chęć dzielenia się wiedzą i doświadczeniem są bezcenną pomocą dla każdego początkującego badacza, dla mnie - z całą pewnością.

4 Wstęp "My wszyscy musimy biec, bo gdy ktoś zwolni to zaraz zostanie z tyłu za innymi " ("Alicja w Krainie Czarów") Potocznie o reklamie mówi się, że jest "naciąganiem" ludzi na zakup niepotrzebnych im do niczego rzeczy. Potocznie też twierdzi się, że o ile w plotce jest jeszcze ziarnko prawdy, to reklama nawet tym ziarnkiem nie może się pochwalić. Potocznie mówi się też, że reklama jest nam w zasadzie do niczego nie potrzebnym marnotrawstwem pieniędzy. Z drugiej jednak strony bardzo przywykliśmy do reklam i na ulicach i w telewizji i gdyby któregoś dnia wyszło rządowe rozporządzenie zakazujące jakiejkolwiek reklamy to skutki tej decyzji byłyby katastrofalne. Zaczęłoby się z pewnością od drobnych niewygód podczas oglądania ulubionych filmów w telewizji nareszcie emitowanych nieprzerwanie, co niestety utrudniłoby konsumpcyjną wizytę w kuchni, potem z pewnością stanęlibyśmy przed gondolą w supermarkecie i długimi godzinami oglądali setki produktów nie mając pojęcia nic na ich temat, na koniec zdziwiłaby nas niespotykana szarość naszych miast, z których zniknły wszelkie plakaty, bilboardy, do naszych skrzynek przestałyby trafiać ulotki i katalogi rozlicznych firm próbujących nam coś sprzedać za zaliczeniem pocztowym. Zimą zapewne nie mielibyśmy ani jednego kolorowego miejsca, którym by można nacieszyć oko chroniąc się przed atakiem depresji zimowej tudzież jesiennej. A na tą zapewne zaczęłoby chorować tysiące bezrobotnych pracowników zbędnych, a może nawet nielegalnych agencji reklamowych Dlatego z pewnością nie należy sprzeciwiać się istnieniu reklamy, przecież jej potrzebujemy. Ale potrzebujemy reklamy dobrej, takiej, która jest skuteczna, niesie ze sobą jakieś wartości, komunikuje a nie dezinformuje, rzeczowo i wiarygodnie uświadamia, a nie rozsiewa plotki i zamieszanie. Skąd wiedzieć, która reklama jest właśnie taka? Która reklama na dodatek przyniesie zysk, a nie straty pieniędzy i czasu? Niniejsza praca będzie próbą odpowiedzi na te i inne pytania zadawane sobie przez naukowców pracujących nad technikami badania skuteczności reklam i narzędziami marketingowymi. Jej celem jest odnalezienie sposobu dotarcia do pojedynczego konsumenta i zrozumienia go nawet, gdy on sam nie do końca się rozumie. W pierwszej części nakreślę stan badań i wiedzy naukowej na temat mechanizmów i efektów wpływu reklam na postawy konsumenta. Będzie ona stanowiła podstawę dla prezentacji wyników własnego badania. W drugiej części przedstawię wyniki własnego badania wpływu krótkotrwałych przekazów

5 reklamowych na zmianę postaw konsumenckich wobec alkoholu u młodzieży. Jego celem jest poszukanie odpowiedzi na pytanie o to w jaki sposób i jak kształtują się postawy konsumentów pod wpływem obejrzanego przekazu perswazyjnego.

6 Definicja i zarys koncepcji oceny skuteczności reklamy Reklama, to według najpopularniejszych definicji wszelkie publiczne komunikowanie opinii i faktów dotyczących dowolnego produktu, usługi lub idei, które może wpływać na dokonanie przez konsumenta zakupu tego produktu (lub usługi, czy idei) (Barthon, 2000). Jest to bardzo szerokie pojęcie znaczenia słowa "reklama", ponieważ w jego obrębie mieści się nie tylko znana z telewizji przerwa w transmisji programu, nie tylko plakaty czy billboardy rozstawione na niemal każdej z ulic miasta, ale reklamą jest również rozmowa towarzyska, która akurat dotyczy któregoś z produktów danej marki. W odróżnieniu od innych definicji, zakłada się, że za reklamę wcale nie trzeba płacić (tak jak to ma miejsce w przypadku rozmowy towarzyskiej), że reklama nie musi być nieosobowa, czyli wykluczająca bezpośredni kontakt nadawcy i odbiorcy przekazu reklamowego. Trudno jest jednak ukryć wady takiego podejścia do tematyki reklamy. Najważniejsza z nich dotyczy trudności z odróżnieniem reklamy od promocji lub sprzedaży bezpośredniej, których reklama jest tylko narzędziem. Drugim ważnym mankamentem tego podejścia jest brak wyraźnych informacji o celach reklamy. "Komunikowanie, które może wpływać na dokonywanie zakupu przez konsumenta" jest terminem dwuznacznym, ponieważ ten wpływ może być pozytywny (i klient zakupi produkt) lub negatywny (i konsument produktu nie kupi). Z potocznego i fachowego punktu widzenia wiadomo, że reklama ma zachęcać do dokonania zakupu, najlepiej za chwilę, lecz tego już nie określa powyższa definicja włączając natomiast przypadek zniechęcenia konsumenta do dokonania zakupu. A to w potocznym znaczeniu nosi już raczej nazwę antyreklamy. Skuteczność reklamy Skuteczność reklamy z definicji można określić, jako siłę wpływu reklamy na dokonanie przez konsumenta zakupu produktu. Wskaźniki takiego wpływu reklamy są bardzo różne w zależności od punktu spojrzenia i podejścia do problemu. Najczęściej jednak w praktyce spotyka się ogólny podział na twarde i miękkie wskaźniki efektywności reklamy (Maison, 2000). Wskaźniki twarde opierają się na wszelkich danych rynkowych dotyczących przeszłego popytu na produkty danego rodzaju. Są one więc głównie domeną ekonomistów. Ich interpretacja sprowadza się do wnioskowania na temat bezpośredniego wpływu poszczególnych czynników (jak

7 reklama) na zachowania konsumentów i zyski producentów. Wskaźniki miękkie opierają się na deklaracjach konsumentów i wiedzy organizacji zarządzających produktem dotyczącej przeszłych zachowań konsumentów. Tego rodzaju wskaźnikami zajmują się głównie przedstawiciele nauk społecznych psychologowie, socjologowie i pedagodzy. Interpretacja tych wskaźników jest bardziej skomplikowana i, co najważniejsze, niebezpośrednia, gdyż nie mówi o przewidywanych zyskach i stratach firm, lecz o psychice i zachowaniach konkretnych konsumentów. W odniesieniu do badania skuteczności reklamy pomiędzy tymi dwoma rodzajami wskaźników rysują się dwie główne różnice. Pierwsza polega na rodzaju danych, na których się opierają. Wskaźniki ekonomiczne opierają się niemal zawsze na ilościowych danych wynikających z przeliczenia zysków i strat wiązanych z prezentacją kampanii reklamowej. Wskaźniki miękkie opierają się na deklaracjach respondentów, często wyrażane są w postaci porządkowej lub nawet nominalnej i z tego powodu ich interpretacja czasem staje się bardzo kłopotliwa i niejednoznaczna. Druga różnica pomiędzy miękkimi i twardymi wskaźnikami skuteczności reklamy polega na tym, że są one wprowadzane w innej fazie życia reklamy. Wskaźniki ekonomiczne mogą być rzetelnie oceniane dopiero w zaawansowanej fazie rozwoju kampanii reklamowej. Najczęściej oblicza się je porównując poziom sprzedaży produktu tuż przed emisją pierwszej reklamy i w pewnym okresie po jej emisji 1 (Grzegorczyk, 1999). Wskaźniki miękkie są wprowadzane do badania już nawet w fazie projektu reklamy (Maison, 2000), choć oczywiście mogą również opierać się na deklaracjach konsumentów co do intencji zakupu produktu i innych opinii na jego temat zbieranych tuż przed emisją pierwszej reklamy i w pewnym okresie po niej. Trzecia zasadnicza różnica pomiędzy wskaźnikami twardymi i miękkimi dotyczy ich wyników i sposobu interpretacji. Wskaźniki twarde mówią o wpływie konkretnych czynników na konkretne zachowania konsumentów. Na przykład o wpływie reklamy na kształtowanie się sprzedaży. Wskaźniki miękkie nie pozwalają mierzyć efektów finansowych działania danego czynnika (na przykład reklamy), lecz mierzą czynniki, na podstawie których skutki finansowe można przewidzieć z pewną dozą 1 Są bardzo różne koncepcje dotyczące długości tego okresu zwanego kampanią reklamową. Jeśli mowa jest o wskaźnikach twardych, to przeważnie uznaje się, że najkrótszym rzetelnym okresem jest około 7-10 dni. Najdłuższy okres działania reklam na kształtowanie wskaźników twardych skuteczności reklamy waha się w zależności od autora pomiędzy 4 a 12 tygodni.

8 prawdopodobieństwa. Niemniej jednak oba te rodzaje wskaźników są konieczne dla reklamodawcy i bardzo dużo mówią o jego produkcie i reklamie. Zarys psychologicznych koncepcji skuteczności reklamy Pojęcie reklamy w psychologii ewoluowało przez dziesięciolecia. Początkowo sądzono, że klient jest równie podatny na każdą formę reklamy (Doliński, 2000), byle tylko rzetelnie informowała o dobrym produkcie. Na przykład Ford na początku XX wieku powiedział z sarkazmem: "U nas klient może kupić każdy kolor samochodu, pod warunkiem, że to będzie czarny" w odpowiedzi na pytanie o to, jak będzie dostosowywać swój produkt do gustów klientów. Takie podejście jednak nie przetrwało nazbyt długo, ponieważ każdy producent wie, że należy dostosowywać produkt do gustów klientów 2. Po drugiej wojnie światowej rozpowszechniło się w kręgach specjalistów od marketingu przekonanie, że klienci, bez względu na wszystko kierują się wyłącznie ceną produktu. W początkach lat sześćdziesiątych panowała moda na papierowe sukienki, zaczęto produkować papierowe talerzyki i sztućce. Wszystko najtaniej, jak się tylko dało. Po pewnym czasie jednak okazało się, że klienci wcale nie potrzebują ubrań jednorazowego użytku aż tak bardzo, jak to się mogło wydawać i zapotrzebowanie gwałtownie się skończyło 3. Jak widać, te podejścia nie uwzględniają indywidualnych potrzeb człowieka, a jedynie pewne generalne reguły, które czasem i krótkotrwale mogą powodować sukces pewnych produktów. Pierwsza z nich mówi, że ludzie ulegają modzie i opinii odpowiedniej grupy społecznej, do której należą oraz, że taką mode można wykreować za pomocą prostych mechanizmów uczenia. Stąd jeden podstawowy wniosek: każda reklama jest dobra, jeżeli jest tylko przyjemna dla odbiorcy i wystarczająco często mu powtarzana, by nauczyć go "prawidłowej reakcji" kupna produktu (Kottler, 1995) W późnych latach sześćdziesiątych ubiegłego stulecia świat psychologii i marketingu opanowała moda i pasja metafory cybernetycznej (Jahnis, 1998). Podejście to wyrażało się porównywaniem funkcjonowania społecznego i poznawczego ludzi do działania komputerów. Modele te zakładały całkowitą 2 Co widać również po tym, że Ford (a właściwie General Motors) sprzedaje swoje samochody w najszerszej na świecie gamie kolorów. 3 choć zastawa stołowa i sztućce jakoś do dnia dzisiejszego się sprzedają, już nie tak dobrze, jak w owych czasach, ale jednak...

9 racjonalność człowieka w postępowaniu. W tym okresie powstały modele postaw całkowicie racjonalnych Fishbeina (Wojciszke, 1993), powstały również liczne modele racjonalnego przetwarzania informacji, które zakładały, że proces zbierania i interpretowania danych przebiega w sposób liniowy. Proces ten zaczyna się w receptorach (narządach zmysłów, czyli wzroku, słuchu, węchu, czy smaku), przebiega przez analizatory w centralnym układzie nerwowym i potem jest syntezowana w korze mózgowej, a następnie trafia do zasobów pamięciowych człowieka. Reklama skierowana do konsumenta tak racjonalnie kierującego się w życiu musiała być również racjonalna, co znów pokazuje, że ludzie nie różnią się między sobą i do każdego z nich można dotrzeć mając jeden wspólny klucz solidny argument. Jednak szereg badań pokazało, że należy spełnić bardzo wiele trudnych i wymagających wielu nakładów warunków, aby ludzie działali w taki racjonalny sposób. Pierwszym warunkiem jest zdolność człowieka do myślenia racjonalnego, co niektórzy autorzy łączą z ilorazem inteligencji (Jahnis, 1998). Drugim jest odpowiedni stopień zmotywowania człowieka do wykonania takiego zadania, na przykład poprzez wzbudzenie odpowiedniego poziomu zaangażowania. Trzecim warunkiem, choć najprawdopodobniej najważniejszym, jest posiadanie odpowiednich argumentów, które bezspornie przekonają konsumenta do zakupu. Innym, ważnym modelem badania skuteczności reklamy jest model zwany FCB od nazwy agencji reklamowej Foote, Cane & Belding (Doliński, 2000). Jego ważność polega na tym, że wprowadził on zasadę dopasowywania reklamy do potrzeb i możliwości jej odbiorców. Zaangażowanie Strategia poznawcza Myślenie Odczucie Wysokie Niskie Reklama racjonalna Reklama tworząca nawyk Reklama emocjonalna Reklama dająca satysfakcję Schemat 1: Schemat doboru reklam do strategii poznawczej i poziomu zaangażowania konsumenta. (Źródło: opracowanie własne na podstawie Doliński, 2000) Wynikiem rozpowszechnienia się tej koncepcji było uzależnienie stylu reklam od rodzaju sprzedawanego produktu i grupy docelowej klientów. Badania przeprowadzone przez FCB potwierdziły, że bardzo wielu klientów (w tym podobno

10 więcej kobiet) preferuje te reklamy, które nie zawierają dużego natłoku informacji, lecz charakteryzują się na przykład bardzo wysokim wykonaniem estetycznym lub wywołują miłe skojarzenia. Dlatego do tej grupy odbiorców reklamy skierować należy inny przekaz, nastawiony na emocje i estetykę, a nie na racjonalność. Inna grupa konsumentów, którzy nie chcą przetwarzać aż tak wielu informacji, to konsumenci nisko zmotywowani do przetwarzania tych informacji. Umieściwszy dowolną reklamę w ujęciu tych dwóch wymiarów otrzymamy cztery style reklamowe: racjonalny, emocjonalny, tworzący nawyk i dający satysfakcję, które po pierwsze różnią się od siebie przekazywanymi treściami, po drugie celem, a po trzecie kategorią reklamowanych produktów i odbierających tę reklamę konsumentów (Doliński, 2000). Ograniczenia tej klasyfikacji reklam wynikają głównie z faktu, iż nie dotyka ona bezpośrednio odbiorcy reklamy, ale reklamowanego produktu, który w głównej mierze wyznacza styl i przyjmowaną strategię reklamową. Nieco nowszą koncepcją, która w pewien sposób uniknęła tych wad koncepcji FCB jest koncepcja "Głównych potrzeb konsumenckich" (Jahnis, 1998). Koncepcja ta zakłada, że istnieją cztery główne potrzeby, które można zaspokoić dokonując zakupu. Są to potrzeba 1) oszczędności, 2) statusu, 3) prestiżu i 4) jakości. Każdy konsument w mniejszym, bądź większym stopniu kieruje się zaspokojeniem danej potrzeby dokonując konkretny zakup, ale można powiedzieć, że każdy indywidualnie posiada preferencje do kierowania się jedną lub najwyżej dwiema z tych potrzeb. Klienci poszukujący oszczędności będą kupować najtaniej 4, klienci poszukujący statusu będą kupować rzeczy oryginalne lub będące ważnym elementem ich kultury 5, klienci poszukujący jakości będą kupować zawsze produkty sławiące się wysoką trwałością i użytecznością., zaś klienci poszukujący prestiżu będą poszukiwać najdroższych i najbardziej luksusowych produktów, których posiadanie podnosi prestiż społeczny 6. Koncepcja ta zakłada, że do każdego z klientów należy mówić w kategoriach jego potrzeb, że trzeba podkreślać zaspokajanie tej właśnie potrzeby, której najbardziej poszukują klienci. Zdecydowanie jednym z najnowszych podejść do promocji i reklamy produktu jest koncepcja zwana popularnie "językiem korzyści" (Falkowski, 2001). Koncepcja ta mówi, że każdy klient jest odrębną jednostką i dlatego należy ją dogłębnie poznać, jej 4 To dla nich wybudowano hipermarkety 5 Na przykład dresy z odpowiednią liczbą pasków dla bywalca wiejskiej dyskoteki 6 Dzięki nim nie umarła jeszcze zupełnie produkcja jachtów i luksusowych samochodów

11 zainteresowania i potrzeby, aby móc postawić się na jego miejscu i mówić do niego dokładnie to, co on chce usłyszeć, mówić do niego językiem korzyści, które uzyska z dokonania tego konkretnego zakupu. W praktyce badawczej jednak najlepiej sprawdził się wcale nie najnowszy i nie najbardziej skomplikowany model nazywany AIDA (Doliński, 2000). Jest to model zakładający, że odbiorca reklamy, który dokonuje zakupu powinien przejść drogę wytyczoną przez cztery etapy procesów psychicznych: 1) Uwagę, 2) Zainteresowanie, 3) Przekonania, 4) Chęć do zakupu. Model ten zakłada, że konsument z pełną świadomością dokonuje zakupu, że jest bardzo dobrze przygotowany do dokonania zakupu zaangażowany, zainteresowany, ma pełną zdolność do myślenia, nie jest zaabsorbowany innymi sprawami itp. Dzisiaj wiadomo, że wielu konsumentów w trakcie dokonywania zakupów nie spełnia tych warunków, ale, jak argumentują dyrektorzy agencji badawczych, ci konsumenci nie są istotni z punktu widzenia agencji reklamowej. Dlaczego? Część konsumentów, którzy nie dokonują zakupów na drodze świadomego i dobrowolnego wyboru to konsumenci kupujący z przyzwyczajenia lub tradycji, lub innych im tylko znanych powodów, a ci dokonają zakupu bez względu na to, jaka będzie reklama. Inna część tych konsumentów, którzy kupili produkt bez zastanowienia się, to zupełnie przypadkowi klienci poszukujący dla siebie nowości, albo zachęceni do dokonania zakupu zupełnie przypadkowym czynnikiem 7. A zupełnie jeszcze inna część klientów się po prostu pomyliła 8 i za chwilę wrócą, by skorzystać z przysługującego im prawa rękojmii, umożliwiającego zwrot produktu w określonym czasie od daty jego zakupu bez żadnego uzasadnienia. Trudno nie uwierzyć w tę logikę i wydaje się ona słuszna, ale warto się zastanowić, czy faktycznie człowiek potrzebuje aż tak dużego poziomu świadomości dokonywanych zakupów, żeby być z nich zadowolonym? Są pewne dowody, które zaprzeczają tej tezie (Doliński, 2000), ale badania ciągle jeszcze trwają i na jednoznaczną odpowiedź musimy jeszcze poczekać. 7 Może potrzebowali drobnych i kupili tani mały batonik, albo zauważyli, że w koszu na zakupy człowieka przed nimi leży całe mnóstwo tego właśnie produktu, na przykład takiego właśnie taniego batonika... Jak powiedziałem przyczyna jest zupełnie niespodziewana i nieokreślona... 8 O co czasem chodzi producentom tzw. "tanich marek"

12 Badanie psychologicznych wskaźników efektywności reklamy. Wskaźniki psychologiczne należą do tzw. "miękkich wskaźników" skuteczności reklamy (Maison 2000). Przymiotnik "miękki" oznacza, że badanie tych wskaźników nie pozwoli konkretnie przeliczyć skuteczności kampanii reklamowej na wzrost sprzedaży, ale pozwoli w pewien sposób i w dużym przybliżeniu ocenić jakość odbioru kampanii i samego produktu przez docelowych odbiorców. Na czym opierają się badania psychologicznych wskaźników efektywności reklamy? Większość z nich polega na badaniu każdego z etapów procesu percepcji reklamy przedstawionych przez koncepcję AIDA (Terelak, Jahnis 1998). Te etapy to: 1) Uwaga, często mierzona za pomocą metod mierzenia zapamiętania reklamy, 2) Zainteresowanie, często mierzone za pomocą subiektywnych odczuć respondenta, 3) Przekonanie, czyli postawa wobec reklamy i produktu oraz 4) zachowanie, czyli chęć do dokonania zakupu. Taki model obejmuje wszystkie najważniejsze etapy działania reklamy, a ich zbadanie daje dość wyrazisty obraz skutków (zarówno porażek jak i sukcesów), które reklama może odnieść w postaci sprzedaży produktu. Badanie wskaźników uwagi Według szeregu cyklicznych badań odbioru mediów prowadzonych najczęściej na zlecenie dużych domów medialnych i agencji reklamowych przerwa na reklamę w trakcie filmu lub innej audycji telewizyjnej przez ok. 30% Polaków traktowana jest jako sygnał do wyjścia do kuchni po coś do zjedzenia, a może warto przejrzeć gazetę? - tak podobno postępuje ok. 50% telewidzów, no w ostateczności można jeszcze porozmawiać z innymi członkami rodziny kolejne 20%, a na uważne oglądanie reklam zostaje zaledwie co dziesiąty Polak, chociaż on też często zmienia kanał przy n-tej emisji tej samej reklamy "niezwykłego" środka czystości. Nie mniej jednak, podczas niedzielnego, rodzinnego spaceru po supermarkecie każdy (zarówno ten, który w trakcie reklam jadł coś w kuchni, jak i ten, co przeglądał rubrykę sportową w gazecie, jak i ten, który uważnie śledził reklamy) wie, który produkt należy kupić! Czy więc koncentrowanie uwagi na oglądaniu reklam ma jakieś znaczenie? Dlaczego badanie uwagi jest ważne? Z punktu widzenia reklamodawcy można rozumieć, że faktyczne efekty działania kampanii są funkcją oglądalności mediów i uwagi poświęcanej oglądaniu reklamy (Doliński, 2000). Z drugiej strony,

13 zauważenie reklamy i poświęcona jej uwaga jest warunkiem koniecznym, według założeń modelu AIDA, do wystąpienia dalszych etapów percepcji reklamy. Jak można mierzyć ten etap percepcji? Badanie uwagi jak już wspomniałem ma najczęściej postać badania pamięci odbiorców reklamy (Doliński, 2000). Faktycznie nie ma żadnej dobrej metody bezpośredniego badania uwagi odbiorcy reklamy. Do badania tego procesu wykorzystuje się fakt, że uwaga jest nierozdzielnym składnikiem świadomości dowolnego zapamiętywania (Bilikiewicz, 1980). Aby więc poznać poświęconą reklamie uwagę wykorzystuje się do tego metody badania pamięci odbiorców reklamy. Zakłada się tu, że lepszemu zapamiętaniu bodźca musiało towarzyszyć większe natężenie uwagi i dlatego można ocenić stopień koncentracji uwagi badając stopień zapamiętania bodźca post-hoc (Doliński, 2000). Badanie to polega na mniej lub bardziej jawnym i bezpośrednim zapytaniu odbiorcy respondenta o to, które reklamy widział, słyszał, albo sam przeczytał wczoraj lub w ciągu ostatniego tygodnia, czy miesiąca? Bardziej wnikliwi badacze dopytują również o to, jak ta reklama wyglądała, co się w niej działo, kto, co i do kogo mówił, różnicując w ten sposób stopień zapamiętania wymienianych kampanii między sobą. Wariantem tej metody jest pokazywanie respondentowi szeregu reklam, które faktycznie pojawiły się w mediach w przeciągu interesującego badacza okresu czasu. Różnica pomiędzy obu wariacjami metody jest dość subtelna i polega na swobodnym przypominaniu sobie zapamiętanych reklam w pierwszym wariancie badania, a na rozpoznawaniu reklam obejrzanych w drugim wariancie. Swobodne przypominanie jest oczywiście czynnością znacznie bardziej angażującą i pochłaniającą więcej zasobów poznawczych niż rozpoznawanie (Brunner 1980). Dlatego badanie swobodnego przypominania sobie sięga do lepiej zapamiętanych bodźców pamięciowych i stąd możemy wnioskować, że zapamiętywaniu tych informacji towarzyszyło większe natężenie uwagi. Jednak, czy tak duże natężenie uwagi jest potrzebne? Według dwutorowego modelu przekazu Petty'ego i Caciappo (Wojciszke, 1993) uwaga poświęcona zapamiętaniu przekazu perswazyjnego nie jest wcale konieczna dla dokonania się zmiany postaw. Autorzy tego modelu zakładają, że proces percepcji przekazu perswazyjnego, którego szczególną formą jest przekaz reklamowy, odbywa się na dwa sposoby: torem centralnym i peryferyjnym. Percepcja przekazu torem centralnym odbywa się z zaangażowaniem licznych zasobów poznawczych w tym uwagi i pociąga za sobą liczne koszty psychiczne, takie jak

14 zmęczenie. Natomiast percepcja torem peryferyjnym nie wymaga od odbiorcy takich nakładów swoich zasobów, jest dużo mniej "kosztowna" i odbywa się mimowolnie i w sposób utajony. Przekaz trafiający do odbiorcy torem centralnym jest świadomie przetwarzany i głęboko zapamiętywany, ale wymaga od nadawcy dużej racjonalności i siły argumentów. Jak wykazały badania Petty'ego zmiana postaw za pomocą przekazów trafiających do odbiorcy torem centralnym jest trwalsza i bardziej realna, czyli zgodna z jego zachowaniem niż zmiana wywołana przez przekazy trafiające do odbiorców torem peryferyjnym. To jednak nie oznacza, że jedynie słuszną metodą perswazji jest trafianie silnymi racjonalnymi argumentami do przekonania konsumentów. Jak wskazują na przykład Falkowski I Tyszka (2001), nie każdy produkt jest nabywany na podstawie racjonalnych przemyśleń konsumenta, a nabywanie niektórych towarów jest nawet wbrew logice I wiąże się wyłącznie ze wzbudzanymi emocjami (Aacermann, 2001). Natomiast z przeprowadzonych przez niemieckiego psychologa Tomasa Bocka (Doliński 2000) badań wynika, że koncentrowanie uwagi na perswazyjnej funkcji reklam może nawet przynieść znacznie mniej korzyści niż mimowolne percepowanie przekazu. W swoich eksperymentach prezentował on reklamy ludziom w warunkach kontrolnych, gdzie zadaniem było po prostu obejrzenie reklam i w warunkach wysokiego obciążenia zasobów poznawczych za pomocą rozpraszających respondenta dźwięków i obrazów lub mylenia respondenta i kierowania jego uwagi na nieistotne zadania, np. liczenie sylab w przekazie reklamowym. Otóż Bock wykazał, że koncentracja uwagi na akcie reklamowym czasami szkodzi jakości jego odbioru. Respondenci, którym uszkodzono możliwość koncentracji uwagi na percepcji reklamy zajmując ich zasoby poznawcze lub kierując uwagę w innym kierunku potrafili dużo lepiej przypomnieć sobie zarówno ogólną treść reklamy, jak i wiele szczegółów typu kolory, rozmieszczenie elementów itp. Bock pokazał, że osoby w warunkach kontrolnych (z idealnymi warunkami percepcji przekazów) bardziej sceptycznie odnosiły się zarówno do samych reklam, jak i do prezentowanych przez nie produktów niż osoby, którym przeszkadzano w oglądaniu reklam. Badania Zajonca i Bocka stawiają pod znakiem zapytania sens przykuwania uwagi odbiorców do ekranów telewizora, czy głośników radia podczas emisji reklam. Co gorsza, pod ogromnym znakiem zapytania stawiają sens badania tak głęboko zapamiętanych bodźców, aby można je było łatwo sobie przypomnieć lub nawet tylko dowolnie rozpoznać. Dlatego badacze dość często używają dzisiaj rozpoznawania,

15 jako wskaźnika uwagi i zauważenia reklamy. Ale nawet przeciw temu podejściu wytoczono potężną armatę argumentów. Ponad 20 lat temu R. Zajonc (1980) wykazał w klasycznych już badaniach, że bodźce prezentowane podprogowo mimo, że nie zostaną zapamiętane, to jednak są bardziej lubiane niż bodźce nigdy nie prezentowane. Następcy Zajonca (Ekmann, 1999) pokazali, że owszem, prezentacja ponadprogowa bodźca powoduje obdarzanie go większą sympatią przez respondentów niż bodźca podprogowego, ale wiąże się z tym większe ryzyko wystąpienia zjawiska znudzenia bodźcem, które ten efekt likwiduje. Oznacza to, że nawet metoda rozpoznawania widzianych wcześniej reklam nie jest skutecznym predykatorem postawy wobec produktu, ponieważ do wzbudzenia sympatii wystarczy dużo płytsze przetworzenie informacji na jego temat, niż to jest wymagane do prawidłowego rozpoznania. Badanie wskaźników zainteresowania Gdy reklama przykuje już odpowiednią uwagę odbiorcy i potencjalnego konsumenta, musi ją jeszcze utrzymać do samego końca, aby dać sobie szansę przekazania wszystkich istotnych informacji. Taką rolę najczęściej pełni wzbudzenie zainteresowania odbiorcy (Maison, 2000). Reklamy interesujące, według założeń modelu AIDA, podtrzymują uwagę odbiorcy i zwiększają szansę przeniesienia pozytywnego stosunku wobec reklamy na sam reklamowany produkt, czyli na tzw. generalizację afektu (Lewicka, 1999). Jak zbadać, czy reklama jest interesująca dla odbiorców? Najprostsza odpowiedź brzmi: zapytać ich o to. I tak rzeczywiście się często robi, badania stopnia zainteresowania reklamą i produktem opierają się w głównej mierze na subiektywnych odczuciach odbiorców. Ale, czy odwoływanie się do subiektywnych i deklarowanych odczuć jest dobrą metodą? Zasadniczo, nawet laicy zgodzą się, że nie. Każdy człowiek zna przykład choćby jednej piosenki prezentowanej w radio, która przy pierwszym przesłuchaniu wydawała się nudna i nie przykuła uwagi, ale z biegiem czasu staje się przebojem i okazuje się całkiem ciekawa.. Naukowego dowodu na nikłą trafność przewidywań zdolności reklamy do wzbudzania zainteresowania tymi metodami dostarczyły badania Wiliams (2001). W swoich

16 badaniach grupę respondentów Wiliams poprosił o przejrzenie (browsing through 9 ) pewnej gazety zawierającej wyłącznie ogłoszenia i reklamy i zaznaczenie wszystkich ogłoszeń, które na pierwszy rzut oka wydają się interesujące. Podczas drugiej sesji (dwa dni później) respondenci zostali poproszeni o dokładne przeczytanie wszystkich ogłoszeń i ponowne zaznaczenie tych interesujących. Okazało się, że zgodność 10 pomiędzy obu testami była bardzo niska, tau było równe 0,03. Bardzo podobny wynik Wiliams otrzymał używając do badania materiału video i reklam radiowych. Wyniki tych badań pokazują według mnie, że ludzie nie wiedzą, co ich interesuje. Czy więc jest sens ich o to pytać? Zdaje się, że nie, jednak do dziś metody badania utajonego zainteresowania są bardzo słabo zaawansowane i wystandaryzowane, choć ich rozwój w przyszłości wydaje się być korzystnym i interesującym zjawiskiem. Jednym z tych interesujących aspektów może okazać się zdolność badania utajonych wskaźników zainteresowania wśród ludzi o niskiej samoświadomości, niskim stopniu zaufania do badania lub niskim zaangażowaniu w dokonywanie zakupu. Pokazały to Miller i Jankins (2001) w swoim badaniu pokazały, że obserwacja czasów koncentracji wzroku czteromiesięcznych już nawet niemowląt 11 pozwala ocenić, co jest dla nich interesujące, a co je nudzi. Prawdopodobnie rozwój tych metod badania zainteresowania u odbiorców reklam może zrewolucjonizować badania nad skutecznością reklam. Badanie przekonań konsumentów Według założeń modelu AIDA w wyniku zauważenia i wysłuchania z zainteresowaniem przekazu reklamowego odbiorca reklamy powinien wyrobić sobie pozytywne przekonanie na temat produktu, lub zmienić swoją negatywną opinię na pozytywną. Według wielu teoretyków psychologii reklamy ta faza percepcji reklamy jest dopiero właściwym wskaźnikiem jej efektywności (Falkowski, 2001). Gdyż dopiero badanie tego etapu percepcji reklamy daje nam jakiekolwiek pojęcie na temat szans dokonania przez klienta zakupu reklamowanego produktu. Owszem, 9 Brzmienie oryginalne polecenia, niestety nie potrafię znaleźć w języku polskim najodpowiedniejszego odpowiednika. 10 Test korelacji nieparametrycznych tau-b Kendalla, testujący, czy dwa zbiory danych nieciągłych pochodzą z tej samej populacji. 11 Warunkiem koniecznym do uczestnictwa w tym badaniu była umiejętność przez niemowlęta dobrowolnej koncentracji wzroku na obiekcie, która pojawia się mniej więcej w trzecim-czwartym miesiącu życia.

17 zauważenie reklamy i zainteresowanie nią może być ważne, aby ułatwić klientowi podjęcie decyzji o zakupie, ale w świetle licznych badań i doświadczeń nie są to warunki konieczne. Natomiast wygląda na to, że przekonania na temat produktu są dość silnym predykatorem dokonania zakupu. Meta analiza przeprowadzona przez Aarchera (1998) na 107 badaniach, w których badano wpływ postaw konsumenckich na decyzje o zakupie wykazała, że korelacja pomiędzy spostrzeganiem jakości, ceny i przydatności produktu, a deklarowanym i faktycznym zakupem jest stosunkowo duża (patrz: Błąd! Nie można odnaleźć źródła odsyłacza.), ale jeszcze nie daje powodów do zadowolenia. Widać wyraźnie, że choć związek pomiędzy przekonaniami na temat produktu i deklaracją zakupu jest umiarkowany, to jednak jego siła słabnie, gdy koreluje się ze sobą faktyczny akt zakupu i postawę wobec produktu. Interesująca jest również bardzo niska zależność pomiędzy deklaracjami zakupu i faktycznym dokonywaniem zakupu. (patrz: Błąd! Nie można odnaleźć źródła odsyłacza.). Sam Aarcher pokazuje, że jest to najprawdopodobniej wynikiem upływu czasu pomiędzy złożeniem deklaracji i dokonaniem zakupu. Ten związek jest najsilniejszy, gdy odstęp czasowy nie jest dłuższy niż 5-10 minut, a zupełnie zanika przy dwudniowym odstępie czasu. Oczywiście wszystkie dane dotyczyły niewielkich zakupów, takich, dla których nie trzeba było poświęcać kwoty pieniężnej obciążającej budżet domowy. Prawdopodobnie z zakupami wysokiego ryzyka jest trochę inaczej i siła związku jest najsilniejsza po pewnym okresie czasu i nie wygasa aż tak szybko. Jednak ta hipoteza musi na razie pozostać w sferze domysłów, ponieważ nie znalazłem jeszcze wystarczającej ilości dowodów na jej słuszność.

18 Tabela 1: Związek pomiędzy deklarowaną postawą wobec produktu i aktem jego zakupu. (Źródło: Aarcher, 1998). Lp Aspekt Korelacje z aktem zakupu Deklarowanym Faktycznym 1 Jakości (to dobry produkt...) 0,42 0,23 2 Estetyczny (No i ładnie wygląda...) 0,38 0,13 3 Ceny (Poza tym, jest niedrogi...) 0,29 0,39 4 Utylitarny (Na pewno się przyda...) 0,42 0,21 5 Dostosowania do potrzeb (Właśnie tego szukałem...) 0,51 0,37 6 Odniesienia społecznego (Używają go ludzie tacy, jak ja...) 0,29 0,21 µ Przekonania o produkcie 0,39 0,26 Korelacja pomiędzy deklaracją a aktem zakupu 0,09 Badanie intencji do zakupu Ostatecznym wskaźnikiem skuteczności reklamy lub kampanii reklamowej jest faktyczny wzrost sprzedaży reklamowanego produktu lub przynajmniej zahamowanie spadku jego sprzedaży (Grzegorczyk, 1999). Jednak takie badanie wychodzi daleko poza zasięg zainteresowań psychologii i jest raczej domeną ekonomii i marketingu. Faktycznie trudno jest jednak stwierdzić, co jest rzeczywistąprzyczyną obserwowanej tendencji na rynku, gdyż bardzo rzadko prowadzi się w praktyce dobrze kontrolowane badania (Aarcher, 1998). W Europie Zachodniej i Ameryce są wprawdzie nawet oddzielne supermarkety służące do tego rodzaju eksperymentów, ale prowadzone tą metodą badania są bardzo kosztowne i dlatego badania przeprowadzone tą metodą są bardzo nieliczne. Dużo częściej psychologowie interesują się deklaracjami odbiorców reklamy zakupu danego, reklamowanego produktu. Oczywiście nie jest to badanie faktycznego aktu zakupu i pozostawia pod znakiem zapytania faktyczną efektywność kampanii reklamowej, ale jest jedyną metodą przeprowadzenia dobrze kontrolowanego badania wpływu reklamy na chęć zakupu produktu przez konsumenta. Najprostszą formą badania tego etapu percepcji reklamy jest zapytanie odbiorcy, czy chciałby kupić reklamowany produkt? (Maison, 2000, Jahnis Terelak, 1998). Bardzo często pytania sprawdzające ten aspekt są dołączone do kwestionariuszy badających postawę konsumencką wobec produktu. Jest to zgodne z definicją postawy, jako emocjonalnego i poznawczego aspektu zachowań

19 konsumenta (Jahnis, Terelak, 1998). Jednak metoda ta jest krytykowana z powodu problemów z oszacowaniem realności postaw konsumenckich wobec produktu. Jak widać również z badań Aarchera (1998) związek pomiędzy deklarowanymi i faktycznymi aktami zakupu jest bardzo niski (patrz: Błąd! Nie można odnaleźć źródła odsyłacza.). Z tego powodu badacze zagadnień wpływu reklamy na faktyczne zachowania konsumenckie zostali zmuszeni do poszukania nowych metod badania faktycznych decyzji zakupowych. Metody te opierały się na symulowaniu realnego zachowania konsumenta w sytuacji zakupu.

20 Badanie utajonych wskaźników efektywności reklamy. 91% Polaków twierdzi, że owszem, ludzie bardzo często ulegają reklamom, ale w żadnym wypadku oni sami reklamom nie wierzą i nie kierują się nimi. Jednak pojawienie się reklamy produktu w porze dużej oglądalności lub w poczytnym czasopiśmie zwiększa jego sprzedaż nawet o 15% (Urbicka, 1997). 65% Poznaniaków potrafiło wymienić i opisać kilka cech zupełnie nieznanych im produktów po pojawieniu się w ich mieście reklamy tego produktu pomimo, że tylko 3% z nich pamiętało, że taka reklama faktycznie istnieje. Oczywiście zanim rzeczony produkt został zareklamowany, jego cechy potrafiło wymienić zaledwie 7% respondentów (Mioterek, 1999). Jaka więc może być skuteczność badania efektywności reklamy za pomocą tradycyjnych metod opartych na deklaracjach i świadomej wiedzy respondentów? Badacze zasadniczo zgadzają się, że należy znaleźć inne metody, które będą potrafiły wykryć minimalne ślady działania reklamy na człowieka. Poszukiwania prowadzone są w dwóch kierunkach. Część badaczy poszukuje nowych metod badania znanych i używanych wskaźników, inni poszukują nowych wskaźników skuteczności reklamy (Gaven, 2000). Wszyscy jednak są zgodni, że należy poszukiwać metod i wskaźników badających nikłe ślady działania reklamy w świadomości lub na skraju świadomości) konsumenta. W wyniku tych poszukiwań powstało wiele ciekawych metod opartych o badanie utajonych odpowiedników wskaźników modelu AIDA. Trudno jest jednak dobrze ocenić ich wartość merytoryczną, gdyż badania w dziedzinie psychologii konsumenta i reklamy dopiero się rozpoczęły, a nawet badania w dziedzinie psychologii ogólnej i poznania społecznego (ang: social cognition), z których zaczerpnięto te metody, nie są jeszcze wystarczająco zaawansowane, aby z pełnym przekonaniem mówić o ich znaczeniu i przyszłości. Badanie utajonych wskaźników uwagi Badanie uwagi tradycyjnymi metodami opierało się na założeniu, że uwaga jest komponentem świadomości i stosowano pośrednie metody badania uwagi poprzez badanie dowolnego zapamiętywania lub rozpoznawania widzianych reklam. Badacze poszukując nowych metod badania uwagi sięgnęli po koncepcję

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia konsumenta Mgr Beata Skowrońska psycholog, coach Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Ze wstępu do książki Reklama to nieodłączny element naszego życia codziennego - jest obecna wszędzie (na ulicy, w pracy, w szkole, w

Bardziej szczegółowo

REKLAMA A WYWIERANIE WPŁYWU. Opracowanie: dr Marcin Stencel

REKLAMA A WYWIERANIE WPŁYWU. Opracowanie: dr Marcin Stencel REKLAMA A WYWIERANIE WPŁYWU Opracowanie: dr Marcin Stencel Działanie mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług. Etapy reakcji

Bardziej szczegółowo

PSYCHOLOGIA ZACHOWAŃ KONSUMENCKICH

PSYCHOLOGIA ZACHOWAŃ KONSUMENCKICH PSYCHOLOGIA ZACHOWAŃ KONSUMENCKICH Ćwiczenia 4 Postawy konsumenckie POSTAWA Postawa to trwała ocena (pozytywna lub negatywna) ludzi, obiektów, pojęć. Krótkotrwałe stany emocjonalne - gniew, irytacja nie

Bardziej szczegółowo

Pułapki ilościowych badań pre-testowych. Przygotowali: Małgorzata Kozarow Krzysztof Tomczak

Pułapki ilościowych badań pre-testowych. Przygotowali: Małgorzata Kozarow Krzysztof Tomczak Pułapki ilościowych badań pre-testowych Przygotowali: Małgorzata Kozarow Krzysztof Tomczak O czym chcemy powiedzieć? O perswazyjności, i jej ograniczeniach jako głównej miary w pre-testach O komunikacji,

Bardziej szczegółowo

TEST Z MARKETINGU. 2. Segmentacja rynku to: - wybór rynku celowego - rodzaj tekstu rysunkowego - ustalanie konkurentów i wynikających stąd zagroŝeń

TEST Z MARKETINGU. 2. Segmentacja rynku to: - wybór rynku celowego - rodzaj tekstu rysunkowego - ustalanie konkurentów i wynikających stąd zagroŝeń TEST Z MARKETINGU 1. Pozycjonowanie produktu to: - ocena walorów produktu - opracowanie oddzielnych produktów dla róŝnych rynków - ustalanie cech uŝytkowych produktu jakie powinien on posiadać 2. Segmentacja

Bardziej szczegółowo

Neuropsychologia w służbie reklamy

Neuropsychologia w służbie reklamy dr Jolanta Tkaczyk Akademia Leona Koźmińskiego Katedra Marketingu artykuł opublikowany w czasopiśmie Pro-Kreacja 4/2006 s.49 Neuropsychologia w służbie reklamy Często zdarza się, że reklamy oceniane przez

Bardziej szczegółowo

2A. Który z tych wzorów jest dla P. najważniejszy? [ANKIETER : zapytać tylko o te kategorie, na które

2A. Który z tych wzorów jest dla P. najważniejszy? [ANKIETER : zapytać tylko o te kategorie, na które 1. Gdyby miał P. urządzać mieszkanie, to czy byłoby dla P. wzorem [ANKIETER odczytuje wszystkie opcje, respondent przy każdej z nich odpowiada tak/nie, rotacja] 1.1 To, jak wyglądają mieszkania w serialach,

Bardziej szczegółowo

Czym jest. Inbound Marketing?

Czym jest. Inbound Marketing? Czym jest Inbound Marketing? Co to jest Inbound Marketing? Inbound Marketing to skuteczny marketing internetowy służący do promocji biznesu i marki za pośrednictwem Internetu. Jest to strategia marketingowa

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE MEDIÓW jak się zmienia planowanie mediów? Aneta Siejka www.mediowyekspert.pl

PLANOWANIE MEDIÓW jak się zmienia planowanie mediów? Aneta Siejka www.mediowyekspert.pl PLANOWANIE MEDIÓW jak się zmienia planowanie mediów? Aneta Siejka www.mediowyekspert.pl Na nic zda się nawet najlepsza kreacja, jeśli nikt jej nie zobaczy... Praca w mediach Doradzanie firmom jakie kanały

Bardziej szczegółowo

Pomelo do celó Raport z badania efektywności kampanii reklamowej. Lipiec Sierpień 2004

Pomelo do celó Raport z badania efektywności kampanii reklamowej. Lipiec Sierpień 2004 Pomelo do celó Raport z badania efektywności kampanii reklamowej Lipiec Sierpień 2004 1 Spis treści O badaniu...3 Podsumowanie...8 Zauważalność kampanii i zapamiętanie przekazu reklamowego...12 Zapamiętanie

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

Marketing-mix. Promocja. Co to promocja? Rola instrumentów promocji. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P

Marketing-mix. Promocja. Co to promocja? Rola instrumentów promocji. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P Marketing-mix Promocja Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P PRODUKT (product) CENA (price) dr Grzegorz Mazurek DYSTRYBUCJA (place) PROMOCJA (promotion) 7 (P) (+ Process, Personnel, Physical

Bardziej szczegółowo

Raport z badania reputacji marki

Raport z badania reputacji marki Raport z badania reputacji marki dla Fundacja na rzecz reputacji marki Premium Brand ul. Asfaltowa 4/4 02-527 Warszawa tel.: 22 392 06 20 tel. kom.: +48 720 913 135 e-mail: biuro@premiumbrand.com.pl www.premiumbrand.com.pl

Bardziej szczegółowo

Rola internetu w zakupach artykułów spożywczych

Rola internetu w zakupach artykułów spożywczych Warszawa, 14 września 2010 r. Informacja prasowa IAB Polska Rola internetu w zakupach artykułów spożywczych Wyniki badania przeprowadzonego dla IAB przez PBI wskazują, że internauci aktywnie interesują

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie Badania marketingowe Wykład 6 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Rodzaje badań bezpośrednich Porównanie

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI edycja I eliminacje centralne 14 maja 2015 r. 9. Strategia polegająca na zaspokajaniu potrzeb klientów mało wrażliwych na

Bardziej szczegółowo

PR to nie potwór. Po co firmie PR?

PR to nie potwór. Po co firmie PR? Oferta W swojej codziennej pracy pomagamy firmom w budowaniu dobrego wizerunku i wzmocnieniu pozycji marki. Staramy się wykorzystać jak najwięcej dostępnych form i narzędzi komunikacji, aby dotrzeć z informacją

Bardziej szczegółowo

Działania marketingowe

Działania marketingowe Działania marketingowe Czyli jak sprzedać produkt Urszula Kazalska 1 Marketing Nazwa- od słowa market- rynek. Czyli marketing związany jest z wszelkiego rodzaju interakcjami jakie zachodzą pomiędzy kupującymi

Bardziej szczegółowo

Elementy budujące zaufanie pomiędzy Sprzedawcą a Klientem

Elementy budujące zaufanie pomiędzy Sprzedawcą a Klientem Elementy budujące zaufanie pomiędzy Sprzedawcą a Klientem Wszystkie prawa zastrzeżone Na celowniku sprzedawcy muszą znaleźć się cele biznesowe klienta, a jego działania muszą koncentrować się wokół tego,

Bardziej szczegółowo

Od juniora do seniora Program Edukacji Ekonomicznej

Od juniora do seniora Program Edukacji Ekonomicznej Od juniora do seniora Program Edukacji Ekonomicznej Roman Pomianowski Program realizowany jest przy wsparciu Czym jest edukacja ekonomiczna (EE) Znaczenie umiejętności odraczania nagrody Dziecko klientem

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

W9. Eksperyment w badaniach rynku

W9. Eksperyment w badaniach rynku W9. Eksperyment w badaniach rynku Istota eksperymentu Zalety i warunki eksperymentu Trafność wewnętrzna Rodzaje schematów eksperymentalnych Schematy quasi-eksperymentalne Eksperymenty laboratoryjne i rynkowe

Bardziej szczegółowo

ALEKSY AWDIEJEW Uniwersytet Jagielloński. Opublikowano w: Styl, dyskurs, media, red. Barbara Bogołębska, Monika Worsowicz, Łódź 2010

ALEKSY AWDIEJEW Uniwersytet Jagielloński. Opublikowano w: Styl, dyskurs, media, red. Barbara Bogołębska, Monika Worsowicz, Łódź 2010 ALEKSY AWDIEJEW Uniwersytet Jagielloński Opublikowano w: Styl, dyskurs, media, red. Barbara Bogołębska, Monika Worsowicz, Łódź 2010 Właściwa teoria reklamy taki model teoretyczny, który w praktyce mógłby

Bardziej szczegółowo

FREE ARTICLE. www.research-pmr.com. Świadomość marki a lojalność konsumentów. Autor: Maciej Koniewski

FREE ARTICLE. www.research-pmr.com. Świadomość marki a lojalność konsumentów. Autor: Maciej Koniewski FREE ARTICLE Świadomość marki a lojalność konsumentów Autor: Maciej Koniewski Luty 2012 Świadomość marki to najniższy poziom znajomości marki. Jest to początek kontinuum znajomości marki, które rozciąga

Bardziej szczegółowo

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013.

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013. Polscy konsumenci a pochodzenie produktów.. Spis treści Wstęp 3 1. Jak często sprawdzacie Państwo skład produktu na etykiecie? 4 2. Jak często sprawdzacie Państwo informację o kraju wytworzenia produktu

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemu krok po kroku

Projektowanie systemu krok po kroku Rozdział jedenast y Projektowanie systemu krok po kroku Projektowanie systemu transakcyjnego jest ciągłym szeregiem wzajemnie powiązanych decyzji, z których każda oferuje pewien zysk i pewien koszt. Twórca

Bardziej szczegółowo

Zasady projektowania plakatów outdoorowych

Zasady projektowania plakatów outdoorowych Zasady projektowania plakatów outdoorowych Dlaczego projektowanie plakatu jest ważne Wyzwania dla kreacji Przekazać pożądane treści za pomocą przekazu, z którym odbiorca ma kontakt przeciętnie przez ok.

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe

Badania marketingowe Badania marketingowe Dr hab. prof. SGH Katedra Rynku i Marketingu SGH teresataranko@o2.pl Konsultacje pokój 302 Madalińskiego 6/8 Wtorek -15.00-16.00 Struktura problematyki 1. Definicja i funkcje badań

Bardziej szczegółowo

(NIE)REALNE Oczekiwania pracodawców. Jak wyglądają, skąd czerpać o nich wiedzę?

(NIE)REALNE Oczekiwania pracodawców. Jak wyglądają, skąd czerpać o nich wiedzę? (NIE)REALNE Oczekiwania pracodawców. Jak wyglądają, skąd czerpać o nich wiedzę? "Młodego twórczego absolwenta z przynajmniej 10 letnim stażem pracy, perfekcyjną znajomością minimum dwóch języków obcych,

Bardziej szczegółowo

Bankowość mobilna w oczach %&'(')#*+,- Polaków./&'01-%2$013/./& 2-#1*0'#41+/)2'+#'#$'& *3-%-2+-)51'.-# Warszawa, 6*&+-)17$0*4189:;<:=;88&:

Bankowość mobilna w oczach %&'(')#*+,- Polaków./&'01-%2$013/./& 2-#1*0'#41+/)2'+#'#$'& *3-%-2+-)51'.-# Warszawa, 6*&+-)17$0*4189:;<:=;88&: Bankowość!"#$ mobilna w oczach %&'(')#*+,- Polaków./&'01-%2$013/./& 2-#1*0'#41+/)2'+#'#$'& *3-%-2+-)51'.-# Warszawa, 6*&+-)17$0*4189:;

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI

SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI [czas trwania wywiadu do 120 minut] Ogólne wskazówki odnośnie przeprowadzania wywiadu: Pytania

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

Raport oceny kompetencji

Raport oceny kompetencji Symulacje oceniające kompetencje Raport oceny kompetencji Rut Paweł 08-01-2015 Kompetencje sprzedażowe dla efactor Sp. z o.o. Dane osobowe Rut Paweł CEO pawel.rut@efactor.pl more-than-manager.com 2 z 13

Bardziej szczegółowo

OCENA 360. Diagnoza kompetencji zawodowych. Considero Consulting 663 965 960 consulting@considero.pl. www.considero.pl. Warszawa luty 2013

OCENA 360. Diagnoza kompetencji zawodowych. Considero Consulting 663 965 960 consulting@considero.pl. www.considero.pl. Warszawa luty 2013 OCENA 360 Considero Consulting 663 965 960 consulting@considero.pl www.considero.pl Warszawa luty 2013 Diagnoza kompetencji zawodowych czym jest ocena 360 Ocena 360 to metoda uzyskiwania informacji o pracowniku

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola marketingu we współczesnym świecie. Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola marketingu we współczesnym świecie. Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Rola marketingu we współczesnym świecie Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 7. maja 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Marketing Internetowy (cz. 3) - Badania marketingowe - wzorce i procedury segmentacji rynku cz. I

Marketing Internetowy (cz. 3) - Badania marketingowe - wzorce i procedury segmentacji rynku cz. I Marketing Internetowy (cz. 3) - Badania marketingowe - wzorce i procedury segmentacji rynku cz. I Wzorce i procedury segmentacji rynku - wstęp Bez względu na posiadane towary czy usługi należy liczyć się

Bardziej szczegółowo

Kognitywistyka II r. Terminy wykładów. Literatura - psychometria. Teorie inteligencji i sposoby jej pomiaru (1)

Kognitywistyka II r. Terminy wykładów. Literatura - psychometria. Teorie inteligencji i sposoby jej pomiaru (1) Kognitywistyka II r Teorie inteligencji i sposoby jej pomiaru (1) Terminy wykładów 13. 03. 2008 27. 03. 2008 03. 04. 2008 17. 04. 2008 24. 04. 2008 08. 05. 2008 15. 05. 2008 29. 05. 2008 05. 06. 2008 12.

Bardziej szczegółowo

KROK 7. PLAN MARKETINGOWY. Jerzy T. Skrzypek

KROK 7. PLAN MARKETINGOWY. Jerzy T. Skrzypek KROK 7. PLAN MARKETINGOWY Jerzy T. Skrzypek 1 Prezentacja zawiera zasady konstrukcji planu organizacyjnego 2 Źródło: książka Biznesplan w 10 krokach W poprzedniej prezentacji: Plan organizacyjny 1 Prezentacja

Bardziej szczegółowo

ZAKRES TREŚCI DLA PRZEDMIOTU SPRZEDAŻ W REKLAMIE KLASA 1 TIO, ROK SZKOLNY 2015/2016

ZAKRES TREŚCI DLA PRZEDMIOTU SPRZEDAŻ W REKLAMIE KLASA 1 TIO, ROK SZKOLNY 2015/2016 ZAKRES TREŚCI DLA PRZEDMIOTU SPRZEDAŻ W REKLAMIE KLASA 1 TIO, ROK SZKOLNY 2015/2016 Nr lekcji Temat Osiągnięcia ucznia 1 Lekcja organizacyjna. Zapoznanie z programem i PZO. 2 Produkt w ujęciu marketingowym

Bardziej szczegółowo

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili.

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. (Sokrates) Czym jest pomaganie? Pomaganie jest działaniem, w które

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ. Kryterium Czy warunek został spełniony? Okres realizacji projektu jest zgodny z okresem wskazanym w regulaminie

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ. Kryterium Czy warunek został spełniony? Okres realizacji projektu jest zgodny z okresem wskazanym w regulaminie KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ Część I: Kryteria formalne podlegające weryfikacji na etapie oceny merytorycznej Kryterium Czy warunek został spełniony? Okres realizacji projektu jest zgodny z okresem wskazanym

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI CZĘŚĆ I : PRZEZNACZENIE, PROCES I PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ MARKETINGOWYCH...17

SPIS TREŚCI CZĘŚĆ I : PRZEZNACZENIE, PROCES I PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ MARKETINGOWYCH...17 SPIS TREŚCI WSTĘP..13 CZĘŚĆ I : PRZEZNACZENIE, PROCES I PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ MARKETINGOWYCH...17 1. TREŚĆ, PRZEZNACZENIE I PROCES BADAŃ MARKETINGOWYCH....19 1.1. Dlaczego badania marketingowe

Bardziej szczegółowo

Metrologia: organizacja eksperymentu pomiarowego

Metrologia: organizacja eksperymentu pomiarowego Metrologia: organizacja eksperymentu pomiarowego (na podstawie: Żółtowski B. Podstawy diagnostyki maszyn, 1996) dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Teoria eksperymentu: Teoria eksperymentu

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Etapy modelowania ekonometrycznego

Etapy modelowania ekonometrycznego Etapy modelowania ekonometrycznego jest podstawowym narzędziem badawczym, jakim posługuje się ekonometria. Stanowi on matematyczno-statystyczną formę zapisu prawidłowości statystycznej w zakresie rozkładu,

Bardziej szczegółowo

1 Wokół pisania. Rozmowy z autorami Sylwia Pikula

1 Wokół pisania. Rozmowy z autorami Sylwia Pikula 1 Spis treści 2 Spis treści Nota o Autorze......5 W pisaniu nie wracam do przeszłości Rozmowa z Markiem Czuku......6 Świat bez telewizji jest możliwy Rozmowa z ks. Krzysztofem Łuszczkiem.... 10 Zapowiada

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju firmy Decyzje o wyborze rynków Decyzje inwestycyjne Rozwój nowych produktów Pozycjonowanie. Marketing strategiczny

Kierunki rozwoju firmy Decyzje o wyborze rynków Decyzje inwestycyjne Rozwój nowych produktów Pozycjonowanie. Marketing strategiczny Badania marketingowe dr Grzegorz Mazurek Istota badań Podejmowanie decyzji odbywa się na bazie doświadczenia, wiedzy oraz intuicji. Podejmowanie decyzji wiąże się automatycznie z ryzykiem poniesienia porażki

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne Metody Obserwacyjne. więcej niŝ deklaracje.

Nowoczesne Metody Obserwacyjne. więcej niŝ deklaracje. Nowoczesne Metody Obserwacyjne więcej niŝ deklaracje. Obserwuj, by wiedzieć więcej Nie tylko deklaracje, ale i rzeczywiste zachowania oraz reakcje respondentów powinny być poddawane wnikliwym analizom

Bardziej szczegółowo

Percepcja wzrokowa jest zdolnością do rozpoznawania i rozróżniania bodźców

Percepcja wzrokowa jest zdolnością do rozpoznawania i rozróżniania bodźców Percepcja wzrokowa jest zdolnością do rozpoznawania i rozróżniania bodźców wzrokowych a także do ich interpretowania przez odniesienie do poprzednich doświadczeń. Nie jest wyłącznie zdolnością do dokładnego

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Reklama a wywieranie wpływu dr Izabela Sowa Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 22 października 2012 r. Czym jest reklama? 1.Reklama przekazuje klientom informację o

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI Ocena celująca: uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie materiału z łatwością buduje spójne zdania proste i

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Analiza rynku. Badania produktów By decyzje podejmowane na różnych etapach zarządzania produktem były trafne, trzeba

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Poważny krok w kierunku normalności

Poważny krok w kierunku normalności Poważny krok w kierunku normalności Dwadzieścia lat po podpisaniu polsko-niemieckiego Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy : wyniki raportu Instytutu Allensbach na temat relacji polskoniemieckich

Bardziej szczegółowo

Rys. 1 Sytuacja zawodowa badanych

Rys. 1 Sytuacja zawodowa badanych Specjaliści PR o pomiarze efektów prowadzonych przez nich działań Czy ocena skuteczności działań public relations jest potrzebna? Jakie metody oceny są stosowane i dlaczego? Jakie podgrupy związane z branżą

Bardziej szczegółowo

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek Z przyjemnością odpowiemy na wszystkie pytania. Prosimy o kontakt: e-mail: kontakt@mr-db.pl tel. +48 606 356 999 www.mr-db.pl MRDB Szkolenie otwarte: Launch przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów

Bardziej szczegółowo

InteractiveVision. agencja interaktywna. www.interactivevison.pl tel.: +48 510 069 9 9 3

InteractiveVision. agencja interaktywna. www.interactivevison.pl tel.: +48 510 069 9 9 3 InteractiveVision agencja interaktywna www.interactivevison.pl tel.: +48 510 069 9 9 3 WWW Agencja InteractiveVision zajmuje się tworzeniem stron internetowych oraz ich zarządzaniem dla klientów indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Eye Tracking w słuŝbie (nie tylko) badań uŝyteczności

Eye Tracking w słuŝbie (nie tylko) badań uŝyteczności Eye Tracking w słuŝbie (nie tylko) badań uŝyteczności Co robimy? Poznać consulting Badania e-rynku Kompleksowe audyty uŝyteczności stron WWW i reklam Analizy eye trackingowe layoutów, reklam, serwisów

Bardziej szczegółowo

Kręć Wrocław! Jak zrobić to lepiej?

Kręć Wrocław! Jak zrobić to lepiej? Kręć Wrocław! Jak zrobić to lepiej? ZANIM POWSTANIE REKLAMA ZANIM POWSTANIE DOBRA REKLAMA Analiza Synteza Kreacja Realizacja Marka (jaka jest, do czego dąży, ambicje, problemy) Do kogo mówimy (grupa docelowa

Bardziej szczegółowo

Plan dydaktyczny EKONOMIKA. Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20. Rok szkolny... WYNIK FINANSOWY, SYSTEM FINANSOWY PODMIOTU GOSPODARCZEGO CD.

Plan dydaktyczny EKONOMIKA. Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20. Rok szkolny... WYNIK FINANSOWY, SYSTEM FINANSOWY PODMIOTU GOSPODARCZEGO CD. Plan dydaktyczny EKONOMIKA Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Lp. Temat zajęć Uczeń zna, wie, rozumie Przewidywane osiągnięcia ucznia Uczeń potrafi Uwagi 1 Zapoznanie z programem

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych Osiąganie moduł 3 Temat 3, Poziom 1 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO Akademia dla Młodych Moduł 3 Temat 3 Poziom 1 Zarządzanie czasem Przewodnik prowadzącego Cele szkolenia Efektywność osobista pozwala Uczestnikom

Bardziej szczegółowo

1/5. Dbamy o jakość produktów. Jak to działa? Gwarancja Satysfakcji. dlaczego? Newsletter dla Partnerów Handlowych Tesco

1/5. Dbamy o jakość produktów. Jak to działa? Gwarancja Satysfakcji. dlaczego? Newsletter dla Partnerów Handlowych Tesco Newsletter dla Partnerów Handlowych Tesco wydanie specjalne październik 2013 Gwarancja Satysfakcji Gwarancja Satysfakcji dlaczego? Jak to działa? Dbamy o jakość produktów 1/5 Redakcja Drodzy Czytelnicy!

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 14 grudnia 2014 Metodologia i metoda badawcza Metodologia Zadania metodologii Metodologia nauka

Bardziej szczegółowo

*Wybierz datę+ OFERTA FIRMOWA

*Wybierz datę+ OFERTA FIRMOWA 2010 *Wybierz datę+ OFERTA FIRMOWA O ULOTEX Toruń W dzisiejszych czasach nie łatwo jest zaistnieć. Rzeczywistość która nas otacza kreślona jest w dużej mierze przez surowe i bezwzględne prawa ekonomi.

Bardziej szczegółowo

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Poziom Rozumienie ze słuchu Rozumienie tekstu pisanego Wypowiedź pisemna Wypowiedź ustna A1 Rozumiem proste słowa i potoczne

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz AQ. wersja dla młodzieży 12-15 lat. Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):...

Kwestionariusz AQ. wersja dla młodzieży 12-15 lat. Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):... Kwestionariusz AQ wersja dla młodzieży 12-15 lat Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):... Płeć osoby wypełniającej kwestionariusz:... Wiek:... Wykształcenie

Bardziej szczegółowo

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Agencja Public Relations ComPress zrealizowała badanie mające na celu poznanie opinii dziennikarzy zajmujących się nowymi technologiami na temat preferowanych

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspieranie miękkich kompetencji dziecka Mgr Beata Skowrońska Uniwersytet w Białymstoku 2 października 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?...

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Spis treści Spis treści Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Koncentracja i spostrzeganie... Pamięć i wiedza... Myślenie... Kreatywność... Zadania, które pomogą

Bardziej szczegółowo

Reklama w wyszukiwarce

Reklama w wyszukiwarce Reklama w wyszukiwarce RYNEK NIERUCHOMOŚCI Czego użytkownicy szukają częściej? Ile kosztuje jedno kliknięcie w reklamę wyświetlaną po słowie mieszkanie do wynajęcia? Jak wygląda sezonowość na rynku reklamowym

Bardziej szczegółowo

ULICZNA WALKA O SPOJRZENIA 2007

ULICZNA WALKA O SPOJRZENIA 2007 ULICZNA WALKA O SPOJRZENIA 2007 Przepraszam za uproszczenie skomplikowanych tematów i przedstawianie świata w czarno-białych kolorach Czy potrzebujemy słuchać opinii konsumentów? Czy mózg naprawdę jest

Bardziej szczegółowo

Jak wyłowić nowoczesnego klienta internetową wędką? Finanse w Internecie jak złowić więcej w sieci, 20 marca 2014

Jak wyłowić nowoczesnego klienta internetową wędką? Finanse w Internecie jak złowić więcej w sieci, 20 marca 2014 Jak wyłowić nowoczesnego klienta internetową wędką? Finanse w Internecie jak złowić więcej w sieci, 20 marca 2014 Informatyk, przedsiębiorca, współtwórca wielu serwisów internetowych jak: Kim jestem? Rys

Bardziej szczegółowo

REKLAMA. Daria Sitek kl.ia

REKLAMA. Daria Sitek kl.ia REKLAMA Daria Sitek kl.ia Reklama informacja połączona z komunikatem perswazyjnym. Zazwyczaj ma na celu skłonienie do nabycia lub korzystania z określonych towarów czy usług, popierania określonych spraw

Bardziej szczegółowo

Usługi finansowe. Raport z badania ilościowego przeprowadzonego w Internecie. 7-25 października 2004

Usługi finansowe. Raport z badania ilościowego przeprowadzonego w Internecie. 7-25 października 2004 Usługi finansowe Raport z badania ilościowego przeprowadzonego w Internecie 7-25 października 2004 Spis treści Podsumowanie... 3 O badaniu... 6 Znajomość dostępnych w Internecie usług finansowych. Źródła

Bardziej szczegółowo

wprowadzenie do badań eyetrackingowych

wprowadzenie do badań eyetrackingowych wprowadzenie do badań eyetrackingowych prezentacja BCMM badania marketingowe sp. z o.o. 21 stycznia 2015 r. BCMM badania marketingowe sp. z o.o., 40-048 Katowice, ul. Kościuszki 23; NIP: 954-00-22-369;

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY

Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

AdBranch BRANŻA TELEKOMUNIKACYJNA

AdBranch BRANŻA TELEKOMUNIKACYJNA AdBranch BRANŻA TELEKOMUNIKACYJNA Dlaczego radio? W roku 2014 na reklamodawcy z branży telekomunikacyjnej na reklamę w radio wydali blisko 150 mln złotych. Trzech największych reklamodawców to Orange,

Bardziej szczegółowo

6 kroków do skutecznego planowania na postawie wskaźników KPI

6 kroków do skutecznego planowania na postawie wskaźników KPI 6 kroków do skutecznego planowania na postawie wskaźników KPI Urzeczywistnianie celów biznesowych w praktyce Planowanie i optymalizacja łańcucha dostaw Odkryj brakujące połączenie pomiędzy celami biznesowymi

Bardziej szczegółowo

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1)

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) CZYTANIE A. Mówi się, że człowiek uczy się całe życie. I jest to bez wątpienia prawda. Bo przecież wiedzę zdobywamy nie tylko w szkole, ale również w pracy, albo

Bardziej szczegółowo

Szkolenia dla doradców klienta/ sprzedawców. Szkolenia podstawowe. 2011 Adam Kubicki - www.adamkubicki.pl

Szkolenia dla doradców klienta/ sprzedawców. Szkolenia podstawowe. 2011 Adam Kubicki - www.adamkubicki.pl Szkolenia dla doradców klienta/ sprzedawców Szkolenia podstawowe Metody aktywnego poszukiwania klientów Uczestnicy szkolenia rozwijają nawyk codziennego poszukiwania klientów i przyswajają skuteczne metody

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 1: Terminologia badań statystycznych dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka (1) Statystyka to nauka zajmująca się zbieraniem, badaniem

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki)

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki) DIAGNOZA WSTĘPNA Motywacja do uczenia się definiowana jest jako znaczenie i wartość nauki dla danego człowieka, jaką ów człowiek jej przypisuje, i charakteryzowana przez długoterminowe zaangażowanie się

Bardziej szczegółowo

Etapy przygotowań do przeprowadzenia badań marketingowych. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Etapy przygotowań do przeprowadzenia badań marketingowych. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Etapy przygotowań do przeprowadzenia badań marketingowych 2 Badania marketingowe a funkcje marketingu Analiza otoczenia Analiza klientów Planowanie produktów i usług Planowanie dystrybucji Planowanie

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją?

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? test, BONUS SPECJALNY dla czytelniczek i klientek Inkubatora Kobiecych Pasji Autorka testu: Grażyna Białopiotrowicz Jaki jest poziom Twojej

Bardziej szczegółowo

Kluczowe umiejętności marketingowe. Strategie, techniki i narzędzia sukcesu rynkowego.

Kluczowe umiejętności marketingowe. Strategie, techniki i narzędzia sukcesu rynkowego. Kluczowe umiejętności marketingowe. Strategie, techniki i narzędzia sukcesu rynkowego. Autor: Peter Cheverton Przekuj strategię w rzeczywistość Poznaj nowe sposoby osiągania sukcesu rynkowego Zdobądź wiedzę

Bardziej szczegółowo

P O T R Z E B U J E S Z PROFESJONALNEGO B A D A N I A R Y N K U W PRZYSTĘPNEJ CENIE?

P O T R Z E B U J E S Z PROFESJONALNEGO B A D A N I A R Y N K U W PRZYSTĘPNEJ CENIE? P O T R Z E B U J E S Z PROFESJONALNEGO B A D A N I A R Y N K U W PRZYSTĘPNEJ CENIE OMNIBUS to cykliczne badanie ilościowe realizowane co dwa tygodnie na reprezentatywnej, ogólnopolskiej próbie ok. 1000

Bardziej szczegółowo

Piotr Kaczmarek-Kurczak

Piotr Kaczmarek-Kurczak Jak zdobyć poparcie dla działań innowacyjnych i programów społecznych (ze szczególnym uwzględnieniem obszaru ZDROWIA) poprzez nowoczesną komunikację z otoczeniem Piotr Kaczmarek-Kurczak AGENDA 09:00 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Marketing. Istota, segmentacja, rynek docelowy, pozycjonowanie, marketing-mix. mgr Adrianna Jednoralska Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego

Marketing. Istota, segmentacja, rynek docelowy, pozycjonowanie, marketing-mix. mgr Adrianna Jednoralska Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego Marketing Istota, segmentacja, rynek docelowy, pozycjonowanie, marketing-mix Marketing jako nieodłączny element sposobu funkcjonowania organizacji Współcześnie klient stawiany jest na pierwszym miejscu,

Bardziej szczegółowo

Pozyskiwanie klienta. wydanie 1. ISBN 978-83-255-0083-2. Autorzy: Jolanta Tkaczyk, Mariusz Onyśko. Redakcja: Joanna Tyszkiewicz

Pozyskiwanie klienta. wydanie 1. ISBN 978-83-255-0083-2. Autorzy: Jolanta Tkaczyk, Mariusz Onyśko. Redakcja: Joanna Tyszkiewicz Pozyskiwanie klienta wydanie 1. ISBN 978-83-255-0083-2 Autorzy: Jolanta Tkaczyk, Mariusz Onyśko Redakcja: Joanna Tyszkiewicz Wydawnictwo C. H. Beck 2008 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Matuszewska

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia. Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia. Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie Badania marketingowe Wykład 5 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Ograniczenia wtórnych źródeł informacji

Bardziej szczegółowo

Czasami reklama występuje w formie ukrytej np. firmy organizują prezentacje własnych technologii czy też piszą artykuły do prasy specjalistycznej na

Czasami reklama występuje w formie ukrytej np. firmy organizują prezentacje własnych technologii czy też piszą artykuły do prasy specjalistycznej na Iza Dzień kl. I a Reklama (z łac. reclamo, reclamare) informacja połączona z komunikatem perswazyjnym. Zazwyczaj ma na celu skłonienie do nabycia lub korzystania z określonych towarów czy usług, popierania

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Holistyczny model kształcenia przyrodniczego humanistów

Holistyczny model kształcenia przyrodniczego humanistów Holistyczny model kształcenia przyrodniczego humanistów Marek Kaczmarzyk Pracownia Dydaktyki Biologii Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytet Śląski Przekaz pozagenetyczny - gatunkowa przypadłośd

Bardziej szczegółowo

Badanie skuteczności kampanii

Badanie skuteczności kampanii Badanie skuteczności kampanii Google Analytics, panel AdWords, statystyki serwisu Facebook, skuteczność e-mail marketingu Paweł Jóźwik mail: jozwik@traffictrends.pl Po co mierzyć? Po co te wszystkie skomplikowane

Bardziej szczegółowo