Wpływ reklamy na zmianę deklarowanych i utajonych postaw konsumenckich

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wpływ reklamy na zmianę deklarowanych i utajonych postaw konsumenckich"

Transkrypt

1 Karol Karasiewicz Wpływ reklamy na zmianę deklarowanych i utajonych postaw konsumenckich Praca magisterska pisana pod kierunkiem Dr Anny Marii Zawadzkiej

2 Spis treści Wstęp...1 Definicja i zarys koncepcji oceny skuteczności reklamy...3 Skuteczność reklamy...3 Zarys psychologicznych koncepcji skuteczności reklamy...5 Badanie psychologicznych wskaźników efektywności reklamy....9 Badanie wskaźników uwagi...9 Badanie wskaźników zainteresowania...12 Badanie przekonań konsumentów...13 Badanie intencji do zakupu...15 Badanie utajonych wskaźników efektywności reklamy...17 Badanie utajonych wskaźników uwagi...17 Badanie utajonych wskaźników zainteresowania...19 Badanie utajonych postaw...21 Zmiana postaw konsumenckich...25 Koncepcje zmiany postaw...25 Koncepcje zmiany postaw utajonych...27 Cechy przekazu perswazyjnego wpływające na zmianę postaw...28 Badanie wpływu krótkotrwałego przekazu perswazyjnego na kształtowanie się postaw wobec prezentowanej idei...31 Hipoteza ogólna...31 Hipotezy badawcze i opis zmiennych...31 Narzędzia badawcze...34 Losowanie respondentów do badania...36 Opis procedury badawczej...37 Analiza zebranych danych empirycznych...38 Algorytm obliczania wyniku respondenta...38 Czy prezentacja aktu perswazyjnego powoduje zmianę postaw explicite wobec prezentowanej idei?...39 Czy prezentacja aktu perswazyjnego powoduje zmianę postaw implicite wobec prezentowanej idei?...40 Czy percepcja poziomu emocjonalności przekazu perswazyjnego modyfikuje zmianę postaw?...41 Czy istnieje związek pomiędzy spostrzeganą atrakcyjnością przekazu perswazyjnego i postawą wobec prezentowanej idei?...43 Czy istnieje związek pomiędzy pomiarami explicite i implicite postaw wobec prezentowanej idei?...43 Dyskusja wyników...45 Zakończenie...48 Załączniki...50

3 Podziękowania Bardzo serdeczne podziękowania pragnę złożyć Dr Annie Zawadzkiej z Zakładu Psychologii Organizacji i Zarządzania Instytutu Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego, która poświęciła wiele czasu, wysiłku i uwagi w powstanie tej pracy. Jej zaangażowanie oraz otwartość i chęć dzielenia się wiedzą i doświadczeniem są bezcenną pomocą dla każdego początkującego badacza, dla mnie - z całą pewnością.

4 Wstęp "My wszyscy musimy biec, bo gdy ktoś zwolni to zaraz zostanie z tyłu za innymi " ("Alicja w Krainie Czarów") Potocznie o reklamie mówi się, że jest "naciąganiem" ludzi na zakup niepotrzebnych im do niczego rzeczy. Potocznie też twierdzi się, że o ile w plotce jest jeszcze ziarnko prawdy, to reklama nawet tym ziarnkiem nie może się pochwalić. Potocznie mówi się też, że reklama jest nam w zasadzie do niczego nie potrzebnym marnotrawstwem pieniędzy. Z drugiej jednak strony bardzo przywykliśmy do reklam i na ulicach i w telewizji i gdyby któregoś dnia wyszło rządowe rozporządzenie zakazujące jakiejkolwiek reklamy to skutki tej decyzji byłyby katastrofalne. Zaczęłoby się z pewnością od drobnych niewygód podczas oglądania ulubionych filmów w telewizji nareszcie emitowanych nieprzerwanie, co niestety utrudniłoby konsumpcyjną wizytę w kuchni, potem z pewnością stanęlibyśmy przed gondolą w supermarkecie i długimi godzinami oglądali setki produktów nie mając pojęcia nic na ich temat, na koniec zdziwiłaby nas niespotykana szarość naszych miast, z których zniknły wszelkie plakaty, bilboardy, do naszych skrzynek przestałyby trafiać ulotki i katalogi rozlicznych firm próbujących nam coś sprzedać za zaliczeniem pocztowym. Zimą zapewne nie mielibyśmy ani jednego kolorowego miejsca, którym by można nacieszyć oko chroniąc się przed atakiem depresji zimowej tudzież jesiennej. A na tą zapewne zaczęłoby chorować tysiące bezrobotnych pracowników zbędnych, a może nawet nielegalnych agencji reklamowych Dlatego z pewnością nie należy sprzeciwiać się istnieniu reklamy, przecież jej potrzebujemy. Ale potrzebujemy reklamy dobrej, takiej, która jest skuteczna, niesie ze sobą jakieś wartości, komunikuje a nie dezinformuje, rzeczowo i wiarygodnie uświadamia, a nie rozsiewa plotki i zamieszanie. Skąd wiedzieć, która reklama jest właśnie taka? Która reklama na dodatek przyniesie zysk, a nie straty pieniędzy i czasu? Niniejsza praca będzie próbą odpowiedzi na te i inne pytania zadawane sobie przez naukowców pracujących nad technikami badania skuteczności reklam i narzędziami marketingowymi. Jej celem jest odnalezienie sposobu dotarcia do pojedynczego konsumenta i zrozumienia go nawet, gdy on sam nie do końca się rozumie. W pierwszej części nakreślę stan badań i wiedzy naukowej na temat mechanizmów i efektów wpływu reklam na postawy konsumenta. Będzie ona stanowiła podstawę dla prezentacji wyników własnego badania. W drugiej części przedstawię wyniki własnego badania wpływu krótkotrwałych przekazów

5 reklamowych na zmianę postaw konsumenckich wobec alkoholu u młodzieży. Jego celem jest poszukanie odpowiedzi na pytanie o to w jaki sposób i jak kształtują się postawy konsumentów pod wpływem obejrzanego przekazu perswazyjnego.

6 Definicja i zarys koncepcji oceny skuteczności reklamy Reklama, to według najpopularniejszych definicji wszelkie publiczne komunikowanie opinii i faktów dotyczących dowolnego produktu, usługi lub idei, które może wpływać na dokonanie przez konsumenta zakupu tego produktu (lub usługi, czy idei) (Barthon, 2000). Jest to bardzo szerokie pojęcie znaczenia słowa "reklama", ponieważ w jego obrębie mieści się nie tylko znana z telewizji przerwa w transmisji programu, nie tylko plakaty czy billboardy rozstawione na niemal każdej z ulic miasta, ale reklamą jest również rozmowa towarzyska, która akurat dotyczy któregoś z produktów danej marki. W odróżnieniu od innych definicji, zakłada się, że za reklamę wcale nie trzeba płacić (tak jak to ma miejsce w przypadku rozmowy towarzyskiej), że reklama nie musi być nieosobowa, czyli wykluczająca bezpośredni kontakt nadawcy i odbiorcy przekazu reklamowego. Trudno jest jednak ukryć wady takiego podejścia do tematyki reklamy. Najważniejsza z nich dotyczy trudności z odróżnieniem reklamy od promocji lub sprzedaży bezpośredniej, których reklama jest tylko narzędziem. Drugim ważnym mankamentem tego podejścia jest brak wyraźnych informacji o celach reklamy. "Komunikowanie, które może wpływać na dokonywanie zakupu przez konsumenta" jest terminem dwuznacznym, ponieważ ten wpływ może być pozytywny (i klient zakupi produkt) lub negatywny (i konsument produktu nie kupi). Z potocznego i fachowego punktu widzenia wiadomo, że reklama ma zachęcać do dokonania zakupu, najlepiej za chwilę, lecz tego już nie określa powyższa definicja włączając natomiast przypadek zniechęcenia konsumenta do dokonania zakupu. A to w potocznym znaczeniu nosi już raczej nazwę antyreklamy. Skuteczność reklamy Skuteczność reklamy z definicji można określić, jako siłę wpływu reklamy na dokonanie przez konsumenta zakupu produktu. Wskaźniki takiego wpływu reklamy są bardzo różne w zależności od punktu spojrzenia i podejścia do problemu. Najczęściej jednak w praktyce spotyka się ogólny podział na twarde i miękkie wskaźniki efektywności reklamy (Maison, 2000). Wskaźniki twarde opierają się na wszelkich danych rynkowych dotyczących przeszłego popytu na produkty danego rodzaju. Są one więc głównie domeną ekonomistów. Ich interpretacja sprowadza się do wnioskowania na temat bezpośredniego wpływu poszczególnych czynników (jak

7 reklama) na zachowania konsumentów i zyski producentów. Wskaźniki miękkie opierają się na deklaracjach konsumentów i wiedzy organizacji zarządzających produktem dotyczącej przeszłych zachowań konsumentów. Tego rodzaju wskaźnikami zajmują się głównie przedstawiciele nauk społecznych psychologowie, socjologowie i pedagodzy. Interpretacja tych wskaźników jest bardziej skomplikowana i, co najważniejsze, niebezpośrednia, gdyż nie mówi o przewidywanych zyskach i stratach firm, lecz o psychice i zachowaniach konkretnych konsumentów. W odniesieniu do badania skuteczności reklamy pomiędzy tymi dwoma rodzajami wskaźników rysują się dwie główne różnice. Pierwsza polega na rodzaju danych, na których się opierają. Wskaźniki ekonomiczne opierają się niemal zawsze na ilościowych danych wynikających z przeliczenia zysków i strat wiązanych z prezentacją kampanii reklamowej. Wskaźniki miękkie opierają się na deklaracjach respondentów, często wyrażane są w postaci porządkowej lub nawet nominalnej i z tego powodu ich interpretacja czasem staje się bardzo kłopotliwa i niejednoznaczna. Druga różnica pomiędzy miękkimi i twardymi wskaźnikami skuteczności reklamy polega na tym, że są one wprowadzane w innej fazie życia reklamy. Wskaźniki ekonomiczne mogą być rzetelnie oceniane dopiero w zaawansowanej fazie rozwoju kampanii reklamowej. Najczęściej oblicza się je porównując poziom sprzedaży produktu tuż przed emisją pierwszej reklamy i w pewnym okresie po jej emisji 1 (Grzegorczyk, 1999). Wskaźniki miękkie są wprowadzane do badania już nawet w fazie projektu reklamy (Maison, 2000), choć oczywiście mogą również opierać się na deklaracjach konsumentów co do intencji zakupu produktu i innych opinii na jego temat zbieranych tuż przed emisją pierwszej reklamy i w pewnym okresie po niej. Trzecia zasadnicza różnica pomiędzy wskaźnikami twardymi i miękkimi dotyczy ich wyników i sposobu interpretacji. Wskaźniki twarde mówią o wpływie konkretnych czynników na konkretne zachowania konsumentów. Na przykład o wpływie reklamy na kształtowanie się sprzedaży. Wskaźniki miękkie nie pozwalają mierzyć efektów finansowych działania danego czynnika (na przykład reklamy), lecz mierzą czynniki, na podstawie których skutki finansowe można przewidzieć z pewną dozą 1 Są bardzo różne koncepcje dotyczące długości tego okresu zwanego kampanią reklamową. Jeśli mowa jest o wskaźnikach twardych, to przeważnie uznaje się, że najkrótszym rzetelnym okresem jest około 7-10 dni. Najdłuższy okres działania reklam na kształtowanie wskaźników twardych skuteczności reklamy waha się w zależności od autora pomiędzy 4 a 12 tygodni.

8 prawdopodobieństwa. Niemniej jednak oba te rodzaje wskaźników są konieczne dla reklamodawcy i bardzo dużo mówią o jego produkcie i reklamie. Zarys psychologicznych koncepcji skuteczności reklamy Pojęcie reklamy w psychologii ewoluowało przez dziesięciolecia. Początkowo sądzono, że klient jest równie podatny na każdą formę reklamy (Doliński, 2000), byle tylko rzetelnie informowała o dobrym produkcie. Na przykład Ford na początku XX wieku powiedział z sarkazmem: "U nas klient może kupić każdy kolor samochodu, pod warunkiem, że to będzie czarny" w odpowiedzi na pytanie o to, jak będzie dostosowywać swój produkt do gustów klientów. Takie podejście jednak nie przetrwało nazbyt długo, ponieważ każdy producent wie, że należy dostosowywać produkt do gustów klientów 2. Po drugiej wojnie światowej rozpowszechniło się w kręgach specjalistów od marketingu przekonanie, że klienci, bez względu na wszystko kierują się wyłącznie ceną produktu. W początkach lat sześćdziesiątych panowała moda na papierowe sukienki, zaczęto produkować papierowe talerzyki i sztućce. Wszystko najtaniej, jak się tylko dało. Po pewnym czasie jednak okazało się, że klienci wcale nie potrzebują ubrań jednorazowego użytku aż tak bardzo, jak to się mogło wydawać i zapotrzebowanie gwałtownie się skończyło 3. Jak widać, te podejścia nie uwzględniają indywidualnych potrzeb człowieka, a jedynie pewne generalne reguły, które czasem i krótkotrwale mogą powodować sukces pewnych produktów. Pierwsza z nich mówi, że ludzie ulegają modzie i opinii odpowiedniej grupy społecznej, do której należą oraz, że taką mode można wykreować za pomocą prostych mechanizmów uczenia. Stąd jeden podstawowy wniosek: każda reklama jest dobra, jeżeli jest tylko przyjemna dla odbiorcy i wystarczająco często mu powtarzana, by nauczyć go "prawidłowej reakcji" kupna produktu (Kottler, 1995) W późnych latach sześćdziesiątych ubiegłego stulecia świat psychologii i marketingu opanowała moda i pasja metafory cybernetycznej (Jahnis, 1998). Podejście to wyrażało się porównywaniem funkcjonowania społecznego i poznawczego ludzi do działania komputerów. Modele te zakładały całkowitą 2 Co widać również po tym, że Ford (a właściwie General Motors) sprzedaje swoje samochody w najszerszej na świecie gamie kolorów. 3 choć zastawa stołowa i sztućce jakoś do dnia dzisiejszego się sprzedają, już nie tak dobrze, jak w owych czasach, ale jednak...

9 racjonalność człowieka w postępowaniu. W tym okresie powstały modele postaw całkowicie racjonalnych Fishbeina (Wojciszke, 1993), powstały również liczne modele racjonalnego przetwarzania informacji, które zakładały, że proces zbierania i interpretowania danych przebiega w sposób liniowy. Proces ten zaczyna się w receptorach (narządach zmysłów, czyli wzroku, słuchu, węchu, czy smaku), przebiega przez analizatory w centralnym układzie nerwowym i potem jest syntezowana w korze mózgowej, a następnie trafia do zasobów pamięciowych człowieka. Reklama skierowana do konsumenta tak racjonalnie kierującego się w życiu musiała być również racjonalna, co znów pokazuje, że ludzie nie różnią się między sobą i do każdego z nich można dotrzeć mając jeden wspólny klucz solidny argument. Jednak szereg badań pokazało, że należy spełnić bardzo wiele trudnych i wymagających wielu nakładów warunków, aby ludzie działali w taki racjonalny sposób. Pierwszym warunkiem jest zdolność człowieka do myślenia racjonalnego, co niektórzy autorzy łączą z ilorazem inteligencji (Jahnis, 1998). Drugim jest odpowiedni stopień zmotywowania człowieka do wykonania takiego zadania, na przykład poprzez wzbudzenie odpowiedniego poziomu zaangażowania. Trzecim warunkiem, choć najprawdopodobniej najważniejszym, jest posiadanie odpowiednich argumentów, które bezspornie przekonają konsumenta do zakupu. Innym, ważnym modelem badania skuteczności reklamy jest model zwany FCB od nazwy agencji reklamowej Foote, Cane & Belding (Doliński, 2000). Jego ważność polega na tym, że wprowadził on zasadę dopasowywania reklamy do potrzeb i możliwości jej odbiorców. Zaangażowanie Strategia poznawcza Myślenie Odczucie Wysokie Niskie Reklama racjonalna Reklama tworząca nawyk Reklama emocjonalna Reklama dająca satysfakcję Schemat 1: Schemat doboru reklam do strategii poznawczej i poziomu zaangażowania konsumenta. (Źródło: opracowanie własne na podstawie Doliński, 2000) Wynikiem rozpowszechnienia się tej koncepcji było uzależnienie stylu reklam od rodzaju sprzedawanego produktu i grupy docelowej klientów. Badania przeprowadzone przez FCB potwierdziły, że bardzo wielu klientów (w tym podobno

10 więcej kobiet) preferuje te reklamy, które nie zawierają dużego natłoku informacji, lecz charakteryzują się na przykład bardzo wysokim wykonaniem estetycznym lub wywołują miłe skojarzenia. Dlatego do tej grupy odbiorców reklamy skierować należy inny przekaz, nastawiony na emocje i estetykę, a nie na racjonalność. Inna grupa konsumentów, którzy nie chcą przetwarzać aż tak wielu informacji, to konsumenci nisko zmotywowani do przetwarzania tych informacji. Umieściwszy dowolną reklamę w ujęciu tych dwóch wymiarów otrzymamy cztery style reklamowe: racjonalny, emocjonalny, tworzący nawyk i dający satysfakcję, które po pierwsze różnią się od siebie przekazywanymi treściami, po drugie celem, a po trzecie kategorią reklamowanych produktów i odbierających tę reklamę konsumentów (Doliński, 2000). Ograniczenia tej klasyfikacji reklam wynikają głównie z faktu, iż nie dotyka ona bezpośrednio odbiorcy reklamy, ale reklamowanego produktu, który w głównej mierze wyznacza styl i przyjmowaną strategię reklamową. Nieco nowszą koncepcją, która w pewien sposób uniknęła tych wad koncepcji FCB jest koncepcja "Głównych potrzeb konsumenckich" (Jahnis, 1998). Koncepcja ta zakłada, że istnieją cztery główne potrzeby, które można zaspokoić dokonując zakupu. Są to potrzeba 1) oszczędności, 2) statusu, 3) prestiżu i 4) jakości. Każdy konsument w mniejszym, bądź większym stopniu kieruje się zaspokojeniem danej potrzeby dokonując konkretny zakup, ale można powiedzieć, że każdy indywidualnie posiada preferencje do kierowania się jedną lub najwyżej dwiema z tych potrzeb. Klienci poszukujący oszczędności będą kupować najtaniej 4, klienci poszukujący statusu będą kupować rzeczy oryginalne lub będące ważnym elementem ich kultury 5, klienci poszukujący jakości będą kupować zawsze produkty sławiące się wysoką trwałością i użytecznością., zaś klienci poszukujący prestiżu będą poszukiwać najdroższych i najbardziej luksusowych produktów, których posiadanie podnosi prestiż społeczny 6. Koncepcja ta zakłada, że do każdego z klientów należy mówić w kategoriach jego potrzeb, że trzeba podkreślać zaspokajanie tej właśnie potrzeby, której najbardziej poszukują klienci. Zdecydowanie jednym z najnowszych podejść do promocji i reklamy produktu jest koncepcja zwana popularnie "językiem korzyści" (Falkowski, 2001). Koncepcja ta mówi, że każdy klient jest odrębną jednostką i dlatego należy ją dogłębnie poznać, jej 4 To dla nich wybudowano hipermarkety 5 Na przykład dresy z odpowiednią liczbą pasków dla bywalca wiejskiej dyskoteki 6 Dzięki nim nie umarła jeszcze zupełnie produkcja jachtów i luksusowych samochodów

11 zainteresowania i potrzeby, aby móc postawić się na jego miejscu i mówić do niego dokładnie to, co on chce usłyszeć, mówić do niego językiem korzyści, które uzyska z dokonania tego konkretnego zakupu. W praktyce badawczej jednak najlepiej sprawdził się wcale nie najnowszy i nie najbardziej skomplikowany model nazywany AIDA (Doliński, 2000). Jest to model zakładający, że odbiorca reklamy, który dokonuje zakupu powinien przejść drogę wytyczoną przez cztery etapy procesów psychicznych: 1) Uwagę, 2) Zainteresowanie, 3) Przekonania, 4) Chęć do zakupu. Model ten zakłada, że konsument z pełną świadomością dokonuje zakupu, że jest bardzo dobrze przygotowany do dokonania zakupu zaangażowany, zainteresowany, ma pełną zdolność do myślenia, nie jest zaabsorbowany innymi sprawami itp. Dzisiaj wiadomo, że wielu konsumentów w trakcie dokonywania zakupów nie spełnia tych warunków, ale, jak argumentują dyrektorzy agencji badawczych, ci konsumenci nie są istotni z punktu widzenia agencji reklamowej. Dlaczego? Część konsumentów, którzy nie dokonują zakupów na drodze świadomego i dobrowolnego wyboru to konsumenci kupujący z przyzwyczajenia lub tradycji, lub innych im tylko znanych powodów, a ci dokonają zakupu bez względu na to, jaka będzie reklama. Inna część tych konsumentów, którzy kupili produkt bez zastanowienia się, to zupełnie przypadkowi klienci poszukujący dla siebie nowości, albo zachęceni do dokonania zakupu zupełnie przypadkowym czynnikiem 7. A zupełnie jeszcze inna część klientów się po prostu pomyliła 8 i za chwilę wrócą, by skorzystać z przysługującego im prawa rękojmii, umożliwiającego zwrot produktu w określonym czasie od daty jego zakupu bez żadnego uzasadnienia. Trudno nie uwierzyć w tę logikę i wydaje się ona słuszna, ale warto się zastanowić, czy faktycznie człowiek potrzebuje aż tak dużego poziomu świadomości dokonywanych zakupów, żeby być z nich zadowolonym? Są pewne dowody, które zaprzeczają tej tezie (Doliński, 2000), ale badania ciągle jeszcze trwają i na jednoznaczną odpowiedź musimy jeszcze poczekać. 7 Może potrzebowali drobnych i kupili tani mały batonik, albo zauważyli, że w koszu na zakupy człowieka przed nimi leży całe mnóstwo tego właśnie produktu, na przykład takiego właśnie taniego batonika... Jak powiedziałem przyczyna jest zupełnie niespodziewana i nieokreślona... 8 O co czasem chodzi producentom tzw. "tanich marek"

12 Badanie psychologicznych wskaźników efektywności reklamy. Wskaźniki psychologiczne należą do tzw. "miękkich wskaźników" skuteczności reklamy (Maison 2000). Przymiotnik "miękki" oznacza, że badanie tych wskaźników nie pozwoli konkretnie przeliczyć skuteczności kampanii reklamowej na wzrost sprzedaży, ale pozwoli w pewien sposób i w dużym przybliżeniu ocenić jakość odbioru kampanii i samego produktu przez docelowych odbiorców. Na czym opierają się badania psychologicznych wskaźników efektywności reklamy? Większość z nich polega na badaniu każdego z etapów procesu percepcji reklamy przedstawionych przez koncepcję AIDA (Terelak, Jahnis 1998). Te etapy to: 1) Uwaga, często mierzona za pomocą metod mierzenia zapamiętania reklamy, 2) Zainteresowanie, często mierzone za pomocą subiektywnych odczuć respondenta, 3) Przekonanie, czyli postawa wobec reklamy i produktu oraz 4) zachowanie, czyli chęć do dokonania zakupu. Taki model obejmuje wszystkie najważniejsze etapy działania reklamy, a ich zbadanie daje dość wyrazisty obraz skutków (zarówno porażek jak i sukcesów), które reklama może odnieść w postaci sprzedaży produktu. Badanie wskaźników uwagi Według szeregu cyklicznych badań odbioru mediów prowadzonych najczęściej na zlecenie dużych domów medialnych i agencji reklamowych przerwa na reklamę w trakcie filmu lub innej audycji telewizyjnej przez ok. 30% Polaków traktowana jest jako sygnał do wyjścia do kuchni po coś do zjedzenia, a może warto przejrzeć gazetę? - tak podobno postępuje ok. 50% telewidzów, no w ostateczności można jeszcze porozmawiać z innymi członkami rodziny kolejne 20%, a na uważne oglądanie reklam zostaje zaledwie co dziesiąty Polak, chociaż on też często zmienia kanał przy n-tej emisji tej samej reklamy "niezwykłego" środka czystości. Nie mniej jednak, podczas niedzielnego, rodzinnego spaceru po supermarkecie każdy (zarówno ten, który w trakcie reklam jadł coś w kuchni, jak i ten, co przeglądał rubrykę sportową w gazecie, jak i ten, który uważnie śledził reklamy) wie, który produkt należy kupić! Czy więc koncentrowanie uwagi na oglądaniu reklam ma jakieś znaczenie? Dlaczego badanie uwagi jest ważne? Z punktu widzenia reklamodawcy można rozumieć, że faktyczne efekty działania kampanii są funkcją oglądalności mediów i uwagi poświęcanej oglądaniu reklamy (Doliński, 2000). Z drugiej strony,

13 zauważenie reklamy i poświęcona jej uwaga jest warunkiem koniecznym, według założeń modelu AIDA, do wystąpienia dalszych etapów percepcji reklamy. Jak można mierzyć ten etap percepcji? Badanie uwagi jak już wspomniałem ma najczęściej postać badania pamięci odbiorców reklamy (Doliński, 2000). Faktycznie nie ma żadnej dobrej metody bezpośredniego badania uwagi odbiorcy reklamy. Do badania tego procesu wykorzystuje się fakt, że uwaga jest nierozdzielnym składnikiem świadomości dowolnego zapamiętywania (Bilikiewicz, 1980). Aby więc poznać poświęconą reklamie uwagę wykorzystuje się do tego metody badania pamięci odbiorców reklamy. Zakłada się tu, że lepszemu zapamiętaniu bodźca musiało towarzyszyć większe natężenie uwagi i dlatego można ocenić stopień koncentracji uwagi badając stopień zapamiętania bodźca post-hoc (Doliński, 2000). Badanie to polega na mniej lub bardziej jawnym i bezpośrednim zapytaniu odbiorcy respondenta o to, które reklamy widział, słyszał, albo sam przeczytał wczoraj lub w ciągu ostatniego tygodnia, czy miesiąca? Bardziej wnikliwi badacze dopytują również o to, jak ta reklama wyglądała, co się w niej działo, kto, co i do kogo mówił, różnicując w ten sposób stopień zapamiętania wymienianych kampanii między sobą. Wariantem tej metody jest pokazywanie respondentowi szeregu reklam, które faktycznie pojawiły się w mediach w przeciągu interesującego badacza okresu czasu. Różnica pomiędzy obu wariacjami metody jest dość subtelna i polega na swobodnym przypominaniu sobie zapamiętanych reklam w pierwszym wariancie badania, a na rozpoznawaniu reklam obejrzanych w drugim wariancie. Swobodne przypominanie jest oczywiście czynnością znacznie bardziej angażującą i pochłaniającą więcej zasobów poznawczych niż rozpoznawanie (Brunner 1980). Dlatego badanie swobodnego przypominania sobie sięga do lepiej zapamiętanych bodźców pamięciowych i stąd możemy wnioskować, że zapamiętywaniu tych informacji towarzyszyło większe natężenie uwagi. Jednak, czy tak duże natężenie uwagi jest potrzebne? Według dwutorowego modelu przekazu Petty'ego i Caciappo (Wojciszke, 1993) uwaga poświęcona zapamiętaniu przekazu perswazyjnego nie jest wcale konieczna dla dokonania się zmiany postaw. Autorzy tego modelu zakładają, że proces percepcji przekazu perswazyjnego, którego szczególną formą jest przekaz reklamowy, odbywa się na dwa sposoby: torem centralnym i peryferyjnym. Percepcja przekazu torem centralnym odbywa się z zaangażowaniem licznych zasobów poznawczych w tym uwagi i pociąga za sobą liczne koszty psychiczne, takie jak

14 zmęczenie. Natomiast percepcja torem peryferyjnym nie wymaga od odbiorcy takich nakładów swoich zasobów, jest dużo mniej "kosztowna" i odbywa się mimowolnie i w sposób utajony. Przekaz trafiający do odbiorcy torem centralnym jest świadomie przetwarzany i głęboko zapamiętywany, ale wymaga od nadawcy dużej racjonalności i siły argumentów. Jak wykazały badania Petty'ego zmiana postaw za pomocą przekazów trafiających do odbiorcy torem centralnym jest trwalsza i bardziej realna, czyli zgodna z jego zachowaniem niż zmiana wywołana przez przekazy trafiające do odbiorców torem peryferyjnym. To jednak nie oznacza, że jedynie słuszną metodą perswazji jest trafianie silnymi racjonalnymi argumentami do przekonania konsumentów. Jak wskazują na przykład Falkowski I Tyszka (2001), nie każdy produkt jest nabywany na podstawie racjonalnych przemyśleń konsumenta, a nabywanie niektórych towarów jest nawet wbrew logice I wiąże się wyłącznie ze wzbudzanymi emocjami (Aacermann, 2001). Natomiast z przeprowadzonych przez niemieckiego psychologa Tomasa Bocka (Doliński 2000) badań wynika, że koncentrowanie uwagi na perswazyjnej funkcji reklam może nawet przynieść znacznie mniej korzyści niż mimowolne percepowanie przekazu. W swoich eksperymentach prezentował on reklamy ludziom w warunkach kontrolnych, gdzie zadaniem było po prostu obejrzenie reklam i w warunkach wysokiego obciążenia zasobów poznawczych za pomocą rozpraszających respondenta dźwięków i obrazów lub mylenia respondenta i kierowania jego uwagi na nieistotne zadania, np. liczenie sylab w przekazie reklamowym. Otóż Bock wykazał, że koncentracja uwagi na akcie reklamowym czasami szkodzi jakości jego odbioru. Respondenci, którym uszkodzono możliwość koncentracji uwagi na percepcji reklamy zajmując ich zasoby poznawcze lub kierując uwagę w innym kierunku potrafili dużo lepiej przypomnieć sobie zarówno ogólną treść reklamy, jak i wiele szczegółów typu kolory, rozmieszczenie elementów itp. Bock pokazał, że osoby w warunkach kontrolnych (z idealnymi warunkami percepcji przekazów) bardziej sceptycznie odnosiły się zarówno do samych reklam, jak i do prezentowanych przez nie produktów niż osoby, którym przeszkadzano w oglądaniu reklam. Badania Zajonca i Bocka stawiają pod znakiem zapytania sens przykuwania uwagi odbiorców do ekranów telewizora, czy głośników radia podczas emisji reklam. Co gorsza, pod ogromnym znakiem zapytania stawiają sens badania tak głęboko zapamiętanych bodźców, aby można je było łatwo sobie przypomnieć lub nawet tylko dowolnie rozpoznać. Dlatego badacze dość często używają dzisiaj rozpoznawania,

15 jako wskaźnika uwagi i zauważenia reklamy. Ale nawet przeciw temu podejściu wytoczono potężną armatę argumentów. Ponad 20 lat temu R. Zajonc (1980) wykazał w klasycznych już badaniach, że bodźce prezentowane podprogowo mimo, że nie zostaną zapamiętane, to jednak są bardziej lubiane niż bodźce nigdy nie prezentowane. Następcy Zajonca (Ekmann, 1999) pokazali, że owszem, prezentacja ponadprogowa bodźca powoduje obdarzanie go większą sympatią przez respondentów niż bodźca podprogowego, ale wiąże się z tym większe ryzyko wystąpienia zjawiska znudzenia bodźcem, które ten efekt likwiduje. Oznacza to, że nawet metoda rozpoznawania widzianych wcześniej reklam nie jest skutecznym predykatorem postawy wobec produktu, ponieważ do wzbudzenia sympatii wystarczy dużo płytsze przetworzenie informacji na jego temat, niż to jest wymagane do prawidłowego rozpoznania. Badanie wskaźników zainteresowania Gdy reklama przykuje już odpowiednią uwagę odbiorcy i potencjalnego konsumenta, musi ją jeszcze utrzymać do samego końca, aby dać sobie szansę przekazania wszystkich istotnych informacji. Taką rolę najczęściej pełni wzbudzenie zainteresowania odbiorcy (Maison, 2000). Reklamy interesujące, według założeń modelu AIDA, podtrzymują uwagę odbiorcy i zwiększają szansę przeniesienia pozytywnego stosunku wobec reklamy na sam reklamowany produkt, czyli na tzw. generalizację afektu (Lewicka, 1999). Jak zbadać, czy reklama jest interesująca dla odbiorców? Najprostsza odpowiedź brzmi: zapytać ich o to. I tak rzeczywiście się często robi, badania stopnia zainteresowania reklamą i produktem opierają się w głównej mierze na subiektywnych odczuciach odbiorców. Ale, czy odwoływanie się do subiektywnych i deklarowanych odczuć jest dobrą metodą? Zasadniczo, nawet laicy zgodzą się, że nie. Każdy człowiek zna przykład choćby jednej piosenki prezentowanej w radio, która przy pierwszym przesłuchaniu wydawała się nudna i nie przykuła uwagi, ale z biegiem czasu staje się przebojem i okazuje się całkiem ciekawa.. Naukowego dowodu na nikłą trafność przewidywań zdolności reklamy do wzbudzania zainteresowania tymi metodami dostarczyły badania Wiliams (2001). W swoich

16 badaniach grupę respondentów Wiliams poprosił o przejrzenie (browsing through 9 ) pewnej gazety zawierającej wyłącznie ogłoszenia i reklamy i zaznaczenie wszystkich ogłoszeń, które na pierwszy rzut oka wydają się interesujące. Podczas drugiej sesji (dwa dni później) respondenci zostali poproszeni o dokładne przeczytanie wszystkich ogłoszeń i ponowne zaznaczenie tych interesujących. Okazało się, że zgodność 10 pomiędzy obu testami była bardzo niska, tau było równe 0,03. Bardzo podobny wynik Wiliams otrzymał używając do badania materiału video i reklam radiowych. Wyniki tych badań pokazują według mnie, że ludzie nie wiedzą, co ich interesuje. Czy więc jest sens ich o to pytać? Zdaje się, że nie, jednak do dziś metody badania utajonego zainteresowania są bardzo słabo zaawansowane i wystandaryzowane, choć ich rozwój w przyszłości wydaje się być korzystnym i interesującym zjawiskiem. Jednym z tych interesujących aspektów może okazać się zdolność badania utajonych wskaźników zainteresowania wśród ludzi o niskiej samoświadomości, niskim stopniu zaufania do badania lub niskim zaangażowaniu w dokonywanie zakupu. Pokazały to Miller i Jankins (2001) w swoim badaniu pokazały, że obserwacja czasów koncentracji wzroku czteromiesięcznych już nawet niemowląt 11 pozwala ocenić, co jest dla nich interesujące, a co je nudzi. Prawdopodobnie rozwój tych metod badania zainteresowania u odbiorców reklam może zrewolucjonizować badania nad skutecznością reklam. Badanie przekonań konsumentów Według założeń modelu AIDA w wyniku zauważenia i wysłuchania z zainteresowaniem przekazu reklamowego odbiorca reklamy powinien wyrobić sobie pozytywne przekonanie na temat produktu, lub zmienić swoją negatywną opinię na pozytywną. Według wielu teoretyków psychologii reklamy ta faza percepcji reklamy jest dopiero właściwym wskaźnikiem jej efektywności (Falkowski, 2001). Gdyż dopiero badanie tego etapu percepcji reklamy daje nam jakiekolwiek pojęcie na temat szans dokonania przez klienta zakupu reklamowanego produktu. Owszem, 9 Brzmienie oryginalne polecenia, niestety nie potrafię znaleźć w języku polskim najodpowiedniejszego odpowiednika. 10 Test korelacji nieparametrycznych tau-b Kendalla, testujący, czy dwa zbiory danych nieciągłych pochodzą z tej samej populacji. 11 Warunkiem koniecznym do uczestnictwa w tym badaniu była umiejętność przez niemowlęta dobrowolnej koncentracji wzroku na obiekcie, która pojawia się mniej więcej w trzecim-czwartym miesiącu życia.

17 zauważenie reklamy i zainteresowanie nią może być ważne, aby ułatwić klientowi podjęcie decyzji o zakupie, ale w świetle licznych badań i doświadczeń nie są to warunki konieczne. Natomiast wygląda na to, że przekonania na temat produktu są dość silnym predykatorem dokonania zakupu. Meta analiza przeprowadzona przez Aarchera (1998) na 107 badaniach, w których badano wpływ postaw konsumenckich na decyzje o zakupie wykazała, że korelacja pomiędzy spostrzeganiem jakości, ceny i przydatności produktu, a deklarowanym i faktycznym zakupem jest stosunkowo duża (patrz: Błąd! Nie można odnaleźć źródła odsyłacza.), ale jeszcze nie daje powodów do zadowolenia. Widać wyraźnie, że choć związek pomiędzy przekonaniami na temat produktu i deklaracją zakupu jest umiarkowany, to jednak jego siła słabnie, gdy koreluje się ze sobą faktyczny akt zakupu i postawę wobec produktu. Interesująca jest również bardzo niska zależność pomiędzy deklaracjami zakupu i faktycznym dokonywaniem zakupu. (patrz: Błąd! Nie można odnaleźć źródła odsyłacza.). Sam Aarcher pokazuje, że jest to najprawdopodobniej wynikiem upływu czasu pomiędzy złożeniem deklaracji i dokonaniem zakupu. Ten związek jest najsilniejszy, gdy odstęp czasowy nie jest dłuższy niż 5-10 minut, a zupełnie zanika przy dwudniowym odstępie czasu. Oczywiście wszystkie dane dotyczyły niewielkich zakupów, takich, dla których nie trzeba było poświęcać kwoty pieniężnej obciążającej budżet domowy. Prawdopodobnie z zakupami wysokiego ryzyka jest trochę inaczej i siła związku jest najsilniejsza po pewnym okresie czasu i nie wygasa aż tak szybko. Jednak ta hipoteza musi na razie pozostać w sferze domysłów, ponieważ nie znalazłem jeszcze wystarczającej ilości dowodów na jej słuszność.

18 Tabela 1: Związek pomiędzy deklarowaną postawą wobec produktu i aktem jego zakupu. (Źródło: Aarcher, 1998). Lp Aspekt Korelacje z aktem zakupu Deklarowanym Faktycznym 1 Jakości (to dobry produkt...) 0,42 0,23 2 Estetyczny (No i ładnie wygląda...) 0,38 0,13 3 Ceny (Poza tym, jest niedrogi...) 0,29 0,39 4 Utylitarny (Na pewno się przyda...) 0,42 0,21 5 Dostosowania do potrzeb (Właśnie tego szukałem...) 0,51 0,37 6 Odniesienia społecznego (Używają go ludzie tacy, jak ja...) 0,29 0,21 µ Przekonania o produkcie 0,39 0,26 Korelacja pomiędzy deklaracją a aktem zakupu 0,09 Badanie intencji do zakupu Ostatecznym wskaźnikiem skuteczności reklamy lub kampanii reklamowej jest faktyczny wzrost sprzedaży reklamowanego produktu lub przynajmniej zahamowanie spadku jego sprzedaży (Grzegorczyk, 1999). Jednak takie badanie wychodzi daleko poza zasięg zainteresowań psychologii i jest raczej domeną ekonomii i marketingu. Faktycznie trudno jest jednak stwierdzić, co jest rzeczywistąprzyczyną obserwowanej tendencji na rynku, gdyż bardzo rzadko prowadzi się w praktyce dobrze kontrolowane badania (Aarcher, 1998). W Europie Zachodniej i Ameryce są wprawdzie nawet oddzielne supermarkety służące do tego rodzaju eksperymentów, ale prowadzone tą metodą badania są bardzo kosztowne i dlatego badania przeprowadzone tą metodą są bardzo nieliczne. Dużo częściej psychologowie interesują się deklaracjami odbiorców reklamy zakupu danego, reklamowanego produktu. Oczywiście nie jest to badanie faktycznego aktu zakupu i pozostawia pod znakiem zapytania faktyczną efektywność kampanii reklamowej, ale jest jedyną metodą przeprowadzenia dobrze kontrolowanego badania wpływu reklamy na chęć zakupu produktu przez konsumenta. Najprostszą formą badania tego etapu percepcji reklamy jest zapytanie odbiorcy, czy chciałby kupić reklamowany produkt? (Maison, 2000, Jahnis Terelak, 1998). Bardzo często pytania sprawdzające ten aspekt są dołączone do kwestionariuszy badających postawę konsumencką wobec produktu. Jest to zgodne z definicją postawy, jako emocjonalnego i poznawczego aspektu zachowań

19 konsumenta (Jahnis, Terelak, 1998). Jednak metoda ta jest krytykowana z powodu problemów z oszacowaniem realności postaw konsumenckich wobec produktu. Jak widać również z badań Aarchera (1998) związek pomiędzy deklarowanymi i faktycznymi aktami zakupu jest bardzo niski (patrz: Błąd! Nie można odnaleźć źródła odsyłacza.). Z tego powodu badacze zagadnień wpływu reklamy na faktyczne zachowania konsumenckie zostali zmuszeni do poszukania nowych metod badania faktycznych decyzji zakupowych. Metody te opierały się na symulowaniu realnego zachowania konsumenta w sytuacji zakupu.

20 Badanie utajonych wskaźników efektywności reklamy. 91% Polaków twierdzi, że owszem, ludzie bardzo często ulegają reklamom, ale w żadnym wypadku oni sami reklamom nie wierzą i nie kierują się nimi. Jednak pojawienie się reklamy produktu w porze dużej oglądalności lub w poczytnym czasopiśmie zwiększa jego sprzedaż nawet o 15% (Urbicka, 1997). 65% Poznaniaków potrafiło wymienić i opisać kilka cech zupełnie nieznanych im produktów po pojawieniu się w ich mieście reklamy tego produktu pomimo, że tylko 3% z nich pamiętało, że taka reklama faktycznie istnieje. Oczywiście zanim rzeczony produkt został zareklamowany, jego cechy potrafiło wymienić zaledwie 7% respondentów (Mioterek, 1999). Jaka więc może być skuteczność badania efektywności reklamy za pomocą tradycyjnych metod opartych na deklaracjach i świadomej wiedzy respondentów? Badacze zasadniczo zgadzają się, że należy znaleźć inne metody, które będą potrafiły wykryć minimalne ślady działania reklamy na człowieka. Poszukiwania prowadzone są w dwóch kierunkach. Część badaczy poszukuje nowych metod badania znanych i używanych wskaźników, inni poszukują nowych wskaźników skuteczności reklamy (Gaven, 2000). Wszyscy jednak są zgodni, że należy poszukiwać metod i wskaźników badających nikłe ślady działania reklamy w świadomości lub na skraju świadomości) konsumenta. W wyniku tych poszukiwań powstało wiele ciekawych metod opartych o badanie utajonych odpowiedników wskaźników modelu AIDA. Trudno jest jednak dobrze ocenić ich wartość merytoryczną, gdyż badania w dziedzinie psychologii konsumenta i reklamy dopiero się rozpoczęły, a nawet badania w dziedzinie psychologii ogólnej i poznania społecznego (ang: social cognition), z których zaczerpnięto te metody, nie są jeszcze wystarczająco zaawansowane, aby z pełnym przekonaniem mówić o ich znaczeniu i przyszłości. Badanie utajonych wskaźników uwagi Badanie uwagi tradycyjnymi metodami opierało się na założeniu, że uwaga jest komponentem świadomości i stosowano pośrednie metody badania uwagi poprzez badanie dowolnego zapamiętywania lub rozpoznawania widzianych reklam. Badacze poszukując nowych metod badania uwagi sięgnęli po koncepcję

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia konsumenta Mgr Beata Skowrońska psycholog, coach Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I: Czym jest i jak działa reklama? / 13. Część H: Jak przygotować strategię reklamy? / 31. Wprowadzenie /li

Spis treści. Część I: Czym jest i jak działa reklama? / 13. Część H: Jak przygotować strategię reklamy? / 31. Wprowadzenie /li Spis treści Wprowadzenie /li Część I: Czym jest i jak działa reklama? / 13 Rozdział l Co jest, a co nie jest reklamą? / 15 Konkurs to nie reklama / 15 Pi-ar nie sprzedaje produktu / 16 Sponsoring, czyli

Bardziej szczegółowo

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Ze wstępu do książki Reklama to nieodłączny element naszego życia codziennego - jest obecna wszędzie (na ulicy, w pracy, w szkole, w

Bardziej szczegółowo

REKLAMA A WYWIERANIE WPŁYWU. Opracowanie: dr Marcin Stencel

REKLAMA A WYWIERANIE WPŁYWU. Opracowanie: dr Marcin Stencel REKLAMA A WYWIERANIE WPŁYWU Opracowanie: dr Marcin Stencel Działanie mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług. Etapy reakcji

Bardziej szczegółowo

Stosunek Polaków do reklamy

Stosunek Polaków do reklamy 1 Stosunek Polaków do reklamy Rzeczowo o reklamie Celem reklamy jest przekazywanie informacji o produktach i rozwiązaniach ułatwiających nam życie. Dzięki reklamie można dowiedzieć się co, po co i za ile

Bardziej szczegółowo

PSYCHOLOGIA ZACHOWAŃ KONSUMENCKICH

PSYCHOLOGIA ZACHOWAŃ KONSUMENCKICH PSYCHOLOGIA ZACHOWAŃ KONSUMENCKICH Ćwiczenia 4 Postawy konsumenckie POSTAWA Postawa to trwała ocena (pozytywna lub negatywna) ludzi, obiektów, pojęć. Krótkotrwałe stany emocjonalne - gniew, irytacja nie

Bardziej szczegółowo

Metodologia badań psychologicznych

Metodologia badań psychologicznych Metodologia badań psychologicznych Lucyna Golińska SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK Psychologia jako nauka empiryczna Wprowadzenie pojęć Wykład 5 Cele badań naukowych 1. Opis- (funkcja deskryptywna) procedura definiowania

Bardziej szczegółowo

Etapy procesu zaspokajania potrzeb. B. Czynniki wpływające na zachowanie nabywcy. 1. Rozpoznanie potrzeby. 2. Poszukiwanie informacji

Etapy procesu zaspokajania potrzeb. B. Czynniki wpływające na zachowanie nabywcy. 1. Rozpoznanie potrzeby. 2. Poszukiwanie informacji Istota procesu postępowania nabywców Punktem wyjścia wszystkich działań marketingowych jest konsument Postępowanie nabywców dr Grzegorz Mazurek Proces zachowania konsumenta (consumer behavior) można zdefiniować

Bardziej szczegółowo

METODY I TECHNIKI BADAŃ SPOŁECZNYCH

METODY I TECHNIKI BADAŃ SPOŁECZNYCH METODY I TECHNIKI BADAŃ SPOŁECZNYCH Schemat poznania naukowego TEORIE dedukcja PRZEWIDYWANIA Świat konstrukcji teoret Świat faktów empirycznych Budowanie teorii Sprawdzanie FAKTY FAKTY ETAPY PROCESU BADAWCZEGO

Bardziej szczegółowo

Pułapki ilościowych badań pre-testowych. Przygotowali: Małgorzata Kozarow Krzysztof Tomczak

Pułapki ilościowych badań pre-testowych. Przygotowali: Małgorzata Kozarow Krzysztof Tomczak Pułapki ilościowych badań pre-testowych Przygotowali: Małgorzata Kozarow Krzysztof Tomczak O czym chcemy powiedzieć? O perswazyjności, i jej ograniczeniach jako głównej miary w pre-testach O komunikacji,

Bardziej szczegółowo

Podejmowanie decyzji konsumenckich przez dzieci

Podejmowanie decyzji konsumenckich przez dzieci Akademia Młodego Ekonomisty Podejmowanie decyzji konsumenckich przez dzieci Dr Ewa Tokajuk Uniwersytet w Białymstoku 26 listopada 2015 r. konsumpcja każde zaspokojenie ludzkich potrzeb decyzja postanowienie,

Bardziej szczegółowo

Neuropsychologia w służbie reklamy

Neuropsychologia w służbie reklamy dr Jolanta Tkaczyk Akademia Leona Koźmińskiego Katedra Marketingu artykuł opublikowany w czasopiśmie Pro-Kreacja 4/2006 s.49 Neuropsychologia w służbie reklamy Często zdarza się, że reklamy oceniane przez

Bardziej szczegółowo

TEST Z MARKETINGU. 2. Segmentacja rynku to: - wybór rynku celowego - rodzaj tekstu rysunkowego - ustalanie konkurentów i wynikających stąd zagroŝeń

TEST Z MARKETINGU. 2. Segmentacja rynku to: - wybór rynku celowego - rodzaj tekstu rysunkowego - ustalanie konkurentów i wynikających stąd zagroŝeń TEST Z MARKETINGU 1. Pozycjonowanie produktu to: - ocena walorów produktu - opracowanie oddzielnych produktów dla róŝnych rynków - ustalanie cech uŝytkowych produktu jakie powinien on posiadać 2. Segmentacja

Bardziej szczegółowo

Mariola Kajfasz Magdalena Krzak Magda Kaczmarczyk Anna Jabłońska

Mariola Kajfasz Magdalena Krzak Magda Kaczmarczyk Anna Jabłońska Mariola Kajfasz Magdalena Krzak Magda Kaczmarczyk Anna Jabłońska Plan prezentacji 1. Podstawowe definicje produkt, marka 2. Dwojakie spojrzenie na markę; 3. Postawa wobec marki; 4. Tożsamość marki 5. Rodzaje

Bardziej szczegółowo

Czy Polscy konsumenci szukają i cenią polskie produkty? Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2012.

Czy Polscy konsumenci szukają i cenią polskie produkty? Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2012. Czy Polscy konsumenci szukają i cenią polskie produkty? Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2012. Spis treści Wstęp...3 Czy podczas zakupów szukacie Państwo informacji na temat kraju pochodzenia

Bardziej szczegółowo

2A. Który z tych wzorów jest dla P. najważniejszy? [ANKIETER : zapytać tylko o te kategorie, na które

2A. Który z tych wzorów jest dla P. najważniejszy? [ANKIETER : zapytać tylko o te kategorie, na które 1. Gdyby miał P. urządzać mieszkanie, to czy byłoby dla P. wzorem [ANKIETER odczytuje wszystkie opcje, respondent przy każdej z nich odpowiada tak/nie, rotacja] 1.1 To, jak wyglądają mieszkania w serialach,

Bardziej szczegółowo

Czym jest. Inbound Marketing?

Czym jest. Inbound Marketing? Czym jest Inbound Marketing? Co to jest Inbound Marketing? Inbound Marketing to skuteczny marketing internetowy służący do promocji biznesu i marki za pośrednictwem Internetu. Jest to strategia marketingowa

Bardziej szczegółowo

Jak skutecznie podnieść sprzedaż w 97 dni? WARSZTATY

Jak skutecznie podnieść sprzedaż w 97 dni? WARSZTATY Edycja 2015 Jak skutecznie podnieść sprzedaż w 97 dni? WARSZTATY Grant z Programu Rozwoju Sprzedaży Projekt i realizacja dr Mariusz Salamon 1 Czy w 97 dni da się naprawdę znacząco zwiększyć sprzedaż? Tak,

Bardziej szczegółowo

Marketing-mix. Promocja. Co to promocja? Rola instrumentów promocji. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P

Marketing-mix. Promocja. Co to promocja? Rola instrumentów promocji. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P Marketing-mix Promocja Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P PRODUKT (product) CENA (price) dr Grzegorz Mazurek DYSTRYBUCJA (place) PROMOCJA (promotion) 7 (P) (+ Process, Personnel, Physical

Bardziej szczegółowo

Rola internetu w zakupach artykułów spożywczych

Rola internetu w zakupach artykułów spożywczych Warszawa, 14 września 2010 r. Informacja prasowa IAB Polska Rola internetu w zakupach artykułów spożywczych Wyniki badania przeprowadzonego dla IAB przez PBI wskazują, że internauci aktywnie interesują

Bardziej szczegółowo

Wykład 4: Wnioskowanie statystyczne. Podstawowe informacje oraz implementacja przykładowego testu w programie STATISTICA

Wykład 4: Wnioskowanie statystyczne. Podstawowe informacje oraz implementacja przykładowego testu w programie STATISTICA Wykład 4: Wnioskowanie statystyczne Podstawowe informacje oraz implementacja przykładowego testu w programie STATISTICA Idea wnioskowania statystycznego Celem analizy statystycznej nie jest zwykle tylko

Bardziej szczegółowo

Metodologia badań psychologicznych. Wykład 4 Testy

Metodologia badań psychologicznych. Wykład 4 Testy Metodologia badań psychologicznych Lucyna Golińska SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK Wykład 4 Testy Definicja testu Pierwszy test- James McKeen Cattell w 1890r. (mental test and measurements) test do badania zdolności

Bardziej szczegółowo

Pomelo do celó Raport z badania efektywności kampanii reklamowej. Lipiec Sierpień 2004

Pomelo do celó Raport z badania efektywności kampanii reklamowej. Lipiec Sierpień 2004 Pomelo do celó Raport z badania efektywności kampanii reklamowej Lipiec Sierpień 2004 1 Spis treści O badaniu...3 Podsumowanie...8 Zauważalność kampanii i zapamiętanie przekazu reklamowego...12 Zapamiętanie

Bardziej szczegółowo

Od juniora do seniora Program Edukacji Ekonomicznej

Od juniora do seniora Program Edukacji Ekonomicznej Od juniora do seniora Program Edukacji Ekonomicznej Roman Pomianowski Program realizowany jest przy wsparciu Czym jest edukacja ekonomiczna (EE) Znaczenie umiejętności odraczania nagrody Dziecko klientem

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie Badania marketingowe Wykład 6 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Rodzaje badań bezpośrednich Porównanie

Bardziej szczegółowo

1.1.4 Zasady skutecznego porozumiewania się

1.1.4 Zasady skutecznego porozumiewania się 1.1.4 Zasady skutecznego porozumiewania się Treść: to co chcemy przekazać musi być krótko i precyzyjnie określone. Wtedy łatwiej będzie to przedstawić, a dla naszego słuchacza zrozumieć. Zainteresowanie:

Bardziej szczegółowo

(NIE)REALNE Oczekiwania pracodawców. Jak wyglądają, skąd czerpać o nich wiedzę?

(NIE)REALNE Oczekiwania pracodawców. Jak wyglądają, skąd czerpać o nich wiedzę? (NIE)REALNE Oczekiwania pracodawców. Jak wyglądają, skąd czerpać o nich wiedzę? "Młodego twórczego absolwenta z przynajmniej 10 letnim stażem pracy, perfekcyjną znajomością minimum dwóch języków obcych,

Bardziej szczegółowo

Bankowość mobilna w oczach %&'(')#*+,- Polaków./&'01-%2$013/./& 2-#1*0'#41+/)2'+#'#$'& *3-%-2+-)51'.-# Warszawa, 6*&+-)17$0*4189:;<:=;88&:

Bankowość mobilna w oczach %&'(')#*+,- Polaków./&'01-%2$013/./& 2-#1*0'#41+/)2'+#'#$'& *3-%-2+-)51'.-# Warszawa, 6*&+-)17$0*4189:;<:=;88&: Bankowość!"#$ mobilna w oczach %&'(')#*+,- Polaków./&'01-%2$013/./& 2-#1*0'#41+/)2'+#'#$'& *3-%-2+-)51'.-# Warszawa, 6*&+-)17$0*4189:;

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

ROZWIJANIE SWOICH POMYSŁÓW

ROZWIJANIE SWOICH POMYSŁÓW ROZWIJANIE SWOICH POMYSŁÓW Jeżeli decydujemy się na założenie nowego biznesu, powinniśmy poświęcić trochę czasu na rozwinięcie naszych pomysłów z tym związanych. Jedną z największych zalet bycia przedsiębiorcą

Bardziej szczegółowo

Raport z badania reputacji marki

Raport z badania reputacji marki Raport z badania reputacji marki dla Fundacja na rzecz reputacji marki Premium Brand ul. Asfaltowa 4/4 02-527 Warszawa tel.: 22 392 06 20 tel. kom.: +48 720 913 135 e-mail: biuro@premiumbrand.com.pl www.premiumbrand.com.pl

Bardziej szczegółowo

W9. Eksperyment w badaniach rynku

W9. Eksperyment w badaniach rynku W9. Eksperyment w badaniach rynku Istota eksperymentu Zalety i warunki eksperymentu Trafność wewnętrzna Rodzaje schematów eksperymentalnych Schematy quasi-eksperymentalne Eksperymenty laboratoryjne i rynkowe

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI edycja I eliminacje centralne 14 maja 2015 r. 9. Strategia polegająca na zaspokajaniu potrzeb klientów mało wrażliwych na

Bardziej szczegółowo

Elementy budujące zaufanie pomiędzy Sprzedawcą a Klientem

Elementy budujące zaufanie pomiędzy Sprzedawcą a Klientem Elementy budujące zaufanie pomiędzy Sprzedawcą a Klientem Wszystkie prawa zastrzeżone Na celowniku sprzedawcy muszą znaleźć się cele biznesowe klienta, a jego działania muszą koncentrować się wokół tego,

Bardziej szczegółowo

JAK POMÓC DZIECKU W NAUCE?

JAK POMÓC DZIECKU W NAUCE? JAK POMÓC DZIECKU W NAUCE? W pedagogice uczenie się odnoszone jest do czynności ucznia. Efekty uczenia się zależne są między innymi od pamięci, koncentracji uwagi, motywacji, zainteresowań, zdolności.

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemu krok po kroku

Projektowanie systemu krok po kroku Rozdział jedenast y Projektowanie systemu krok po kroku Projektowanie systemu transakcyjnego jest ciągłym szeregiem wzajemnie powiązanych decyzji, z których każda oferuje pewien zysk i pewien koszt. Twórca

Bardziej szczegółowo

PROCES MOTYWACJI. Podstawowy proces motywacji Zestawienie teorii motywacji. Niezaspokojona potrzeba. Napięcie. Poszukiwanie.

PROCES MOTYWACJI. Podstawowy proces motywacji Zestawienie teorii motywacji. Niezaspokojona potrzeba. Napięcie. Poszukiwanie. PROCES MOTYWACJI Podstawowy proces motywacji Niezaspokojona potrzeba Napięcie Poszukiwanie Popęd Zaspokojona potrzeba Osłabnięcie napięcia Tabela 1. Przedstawiciel Zestawienie teorii motywacji Teorie treści

Bardziej szczegółowo

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013.

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013. Polscy konsumenci a pochodzenie produktów.. Spis treści Wstęp 3 1. Jak często sprawdzacie Państwo skład produktu na etykiecie? 4 2. Jak często sprawdzacie Państwo informację o kraju wytworzenia produktu

Bardziej szczegółowo

OCENA 360. Diagnoza kompetencji zawodowych. Considero Consulting 663 965 960 consulting@considero.pl. www.considero.pl. Warszawa luty 2013

OCENA 360. Diagnoza kompetencji zawodowych. Considero Consulting 663 965 960 consulting@considero.pl. www.considero.pl. Warszawa luty 2013 OCENA 360 Considero Consulting 663 965 960 consulting@considero.pl www.considero.pl Warszawa luty 2013 Diagnoza kompetencji zawodowych czym jest ocena 360 Ocena 360 to metoda uzyskiwania informacji o pracowniku

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie twórczego myślenia uczniów

Rozwijanie twórczego myślenia uczniów Rozwijanie twórczego myślenia uczniów Przygotowanie do konkursów przedmiotowych i tematycznych Oprac. Anna Szczepkowska-Kirszner Szkoła Podstawowa nr 3 we Włodawie Rok szkolny 2011/2012 tytuł laureata

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe

Badania marketingowe Badania marketingowe Przegląd popularnych technik i ich zastosowania Uniwersytet Jagielloński Wydział Komunikacji Społecznej Studia dzienne Semestr zimowy 2015/2016 Jak zdobywać informacje, będące podstawą

Bardziej szczegółowo

Działania marketingowe

Działania marketingowe Działania marketingowe Czyli jak sprzedać produkt Urszula Kazalska 1 Marketing Nazwa- od słowa market- rynek. Czyli marketing związany jest z wszelkiego rodzaju interakcjami jakie zachodzą pomiędzy kupującymi

Bardziej szczegółowo

10/4/2015 CELE ZAJĘĆ PLAN ZAJĘĆ METODY BADAŃ SPOŁECZNYCH WYKŁAD 1: ZAJĘCIA WPROWADZAJĄCE

10/4/2015 CELE ZAJĘĆ PLAN ZAJĘĆ METODY BADAŃ SPOŁECZNYCH WYKŁAD 1: ZAJĘCIA WPROWADZAJĄCE METODY BADAŃ SPOŁECZNYCH WYKŁAD 1: ZAJĘCIA WPROWADZAJĄCE dr Agnieszka Kacprzak CELE ZAJĘĆ Jak w poprawnie metodologiczny sposób rozwiązywać problemy pojawiające się w nauce i w biznesie? Jak definiować

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA: METODY PSYCHOLOGII POZNAWCZEJ #1. Psychologia poznawcza

ĆWICZENIA: METODY PSYCHOLOGII POZNAWCZEJ #1. Psychologia poznawcza ĆWICZENIA: METODY PSYCHOLOGII POZNAWCZEJ #1 Psychologia poznawcza Z TEKSTU Na czym polega facylitacja społeczna? Na czym polegały badania Zajonca (et al, 1969) z udziałem karaluchów? jaki był schemat badania?

Bardziej szczegółowo

Zasady projektowania plakatów outdoorowych

Zasady projektowania plakatów outdoorowych Zasady projektowania plakatów outdoorowych Dlaczego projektowanie plakatu jest ważne Wyzwania dla kreacji Przekazać pożądane treści za pomocą przekazu, z którym odbiorca ma kontakt przeciętnie przez ok.

Bardziej szczegółowo

ALEKSY AWDIEJEW Uniwersytet Jagielloński. Opublikowano w: Styl, dyskurs, media, red. Barbara Bogołębska, Monika Worsowicz, Łódź 2010

ALEKSY AWDIEJEW Uniwersytet Jagielloński. Opublikowano w: Styl, dyskurs, media, red. Barbara Bogołębska, Monika Worsowicz, Łódź 2010 ALEKSY AWDIEJEW Uniwersytet Jagielloński Opublikowano w: Styl, dyskurs, media, red. Barbara Bogołębska, Monika Worsowicz, Łódź 2010 Właściwa teoria reklamy taki model teoretyczny, który w praktyce mógłby

Bardziej szczegółowo

Definicja testu psychologicznego

Definicja testu psychologicznego Definicja testu psychologicznego Badanie testowe to taka sytuacja, w której osoba badana uczestniczy dobrowolnie, świadoma celu jakim jest jej ocena. Jest to sytuacja tworzona specjalnie dla celów diagnostycznych,

Bardziej szczegółowo

Lekcja 1 WPROWADZENIE DO SKUTECZNEJ STRONY

Lekcja 1 WPROWADZENIE DO SKUTECZNEJ STRONY WPROWADZENIE DO SKUTECZNEJ STRONY Po dzisiejszej lekcji będziesz wiedział: Jak zacząć pracę nad swoją własną witryną Co ma wspólnego autobus ze stroną internetową Na jakie aspekty techniczne powinieneś

Bardziej szczegółowo

Wykład 5. Potrzeby i motywy konsumentów

Wykład 5. Potrzeby i motywy konsumentów Metody sprzedaży Wykład 5 Potrzeby i motywy konsumentów Potrzeby i motywacja Ludzie kupują po to, by zaspokoić swoje różnorakie potrzeby MOTYW to wewnętrzna siła, która ukierunkowuje zachowanie na te czynności,

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe. - Konspekt wykładowy

Badania marketingowe. - Konspekt wykładowy Badania marketingowe - Konspekt wykładowy Badania marketingowe w logistyce Zakres materiału do egzaminu: 1. Wprowadzenie do przedmiotu - istota, przesłanki oraz użyteczność badań marketingowych 2. Informacja

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe 2013_2. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski

Badania marketingowe 2013_2. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Badania marketingowe 2013_2 Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Ramowy program konwersatorium 1. System informacji rynkowej i jego składowe 2. Istota oraz klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

Komunikacja i media. Komunikacja jest częścią każdego działania, w zależności od ich rodzaju, można mówić o różnych jej poziomach.

Komunikacja i media. Komunikacja jest częścią każdego działania, w zależności od ich rodzaju, można mówić o różnych jej poziomach. Komunikacja i media Uczniowie i uczennice mogą inicjować powstawanie i prowadzić szkolne media, istnieje przynajmniej jeden środek przekazu dla społeczności uczniowskiej. Władze SU i dyrekcja dbają o to,

Bardziej szczegółowo

InteractiveVision. agencja interaktywna. www.interactivevison.pl tel.: +48 510 069 9 9 3

InteractiveVision. agencja interaktywna. www.interactivevison.pl tel.: +48 510 069 9 9 3 InteractiveVision agencja interaktywna www.interactivevison.pl tel.: +48 510 069 9 9 3 WWW Agencja InteractiveVision zajmuje się tworzeniem stron internetowych oraz ich zarządzaniem dla klientów indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Raport oceny kompetencji

Raport oceny kompetencji Symulacje oceniające kompetencje Raport oceny kompetencji Rut Paweł 08-01-2015 Kompetencje sprzedażowe dla efactor Sp. z o.o. Dane osobowe Rut Paweł CEO pawel.rut@efactor.pl more-than-manager.com 2 z 13

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorcy o podatkach

Przedsiębiorcy o podatkach Przedsiębiorcy o podatkach Raport z badania ilościowego przeprowadzonego na zlecenie Związku Przedsiębiorców i Pracodawców Warszawa, 17.05.2017 Spis treści 2 OPIS BADANIA 3 PODSUMOWANIE 6 WYNIKI ANEKS

Bardziej szczegółowo

PR to nie potwór. Po co firmie PR?

PR to nie potwór. Po co firmie PR? Oferta W swojej codziennej pracy pomagamy firmom w budowaniu dobrego wizerunku i wzmocnieniu pozycji marki. Staramy się wykorzystać jak najwięcej dostępnych form i narzędzi komunikacji, aby dotrzeć z informacją

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY

Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek Z przyjemnością odpowiemy na wszystkie pytania. Prosimy o kontakt: e-mail: kontakt@mr-db.pl tel. +48 606 356 999 www.mr-db.pl MRDB Szkolenie otwarte: Launch przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Innowacja w praktyce szkolnej

Innowacja w praktyce szkolnej Innowacja w praktyce szkolnej Jakie są podstawowe założenia innowacji? Czy nauczyciel może sam zdecydować, co jest innowacją, czy też musi sięgać do określonych wymagań prawnych? Zgodnie z definicją innowacja

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

Wyznaczenie celów. Rozdział I. - Wyznaczanie celów - Cel SMART - Przykłady dobrze i źle wyznaczonych celów

Wyznaczenie celów. Rozdział I. - Wyznaczanie celów - Cel SMART - Przykłady dobrze i źle wyznaczonych celów Wyznaczenie celów - Wyznaczanie celów - Cel SMART - Przykłady dobrze i źle wyznaczonych celów Kurs Dydaktyka zarządzania czasem. 11 Wyznaczanie celów Jeżeli dobrze się zastanowimy nad naszym działaniem,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2011 BS/38/2011 STOSUNEK POLAKÓW DO PRACY I PRACOWITOŚCI

Warszawa, kwiecień 2011 BS/38/2011 STOSUNEK POLAKÓW DO PRACY I PRACOWITOŚCI Warszawa, kwiecień 2011 BS/38/2011 STOSUNEK POLAKÓW DO PRACY I PRACOWITOŚCI Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

Technikum Nr 2 im. gen. Mieczysława Smorawińskiego w Zespole Szkół Ekonomicznych w Kaliszu

Technikum Nr 2 im. gen. Mieczysława Smorawińskiego w Zespole Szkół Ekonomicznych w Kaliszu Technikum Nr 2 im. gen. Mieczysława Smorawińskiego w Zespole Szkół Ekonomicznych w Kaliszu Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Jak trafnie wybrać zawód? poznanie siebie.

Jak trafnie wybrać zawód? poznanie siebie. Jak trafnie wybrać zawód? poznanie siebie. Karierę zawodową trzeba świadomie zaplanować. Warto wyznaczyć sobie cel bądź cele, do których będziemy dążyć. Zanim to jednak nastąpi, należy poznać szereg czynników

Bardziej szczegółowo

Bank Millennium stworzył mapę aspiracji, planów i realiów mieszkaniowych w Polsce

Bank Millennium stworzył mapę aspiracji, planów i realiów mieszkaniowych w Polsce INFORMACJA PRASOWA strona: 1/5 Warszawa, 23 kwietnia 2012 r. Bank Millennium stworzył mapę aspiracji, planów i realiów mieszkaniowych w Polsce Warszawa, 23.04.2012 r. Gdzie chcą mieszkać Polacy? Jakim

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola marketingu we współczesnym świecie. Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola marketingu we współczesnym świecie. Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Rola marketingu we współczesnym świecie Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 7. maja 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Kręć Wrocław! Jak zrobić to lepiej?

Kręć Wrocław! Jak zrobić to lepiej? Kręć Wrocław! Jak zrobić to lepiej? ZANIM POWSTANIE REKLAMA ZANIM POWSTANIE DOBRA REKLAMA Analiza Synteza Kreacja Realizacja Marka (jaka jest, do czego dąży, ambicje, problemy) Do kogo mówimy (grupa docelowa

Bardziej szczegółowo

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili.

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. (Sokrates) Czym jest pomaganie? Pomaganie jest działaniem, w które

Bardziej szczegółowo

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Agencja Public Relations ComPress zrealizowała badanie mające na celu poznanie opinii dziennikarzy zajmujących się nowymi technologiami na temat preferowanych

Bardziej szczegółowo

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Poziom Rozumienie ze słuchu Rozumienie tekstu pisanego Wypowiedź pisemna Wypowiedź ustna A1 Rozumiem proste słowa i potoczne

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 To jest moje ukochane narzędzie, którym posługuję się na co dzień w Fabryce Opowieści, kiedy pomagam swoim klientom - przede wszystkim przedsiębiorcom, właścicielom firm, ekspertom i trenerom - w taki

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI Ocena celująca: uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie materiału z łatwością buduje spójne zdania proste i

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI

SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI [czas trwania wywiadu do 120 minut] Ogólne wskazówki odnośnie przeprowadzania wywiadu: Pytania

Bardziej szczegółowo

Tworzenie planu medialnego

Tworzenie planu medialnego REFORMA 2012 Tworzenie planu medialnego Dorota Błaszczyk, Julita Machowska A.27.3 Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK ORGANIZACJI REKLAMY spis treści 3 Wstęp... 7 I. Przekaz reklamowy... 9 1 Komunikacja

Bardziej szczegółowo

Trafność czyli określanie obszaru zastosowania testu

Trafność czyli określanie obszaru zastosowania testu Trafność czyli określanie obszaru zastosowania testu Trafność jest to dokładność z jaką test mierzy to, co ma mierzyć Trafność jest to stopień, w jakim test jest w stanie osiągnąć stawiane mu cele Trafność

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspieranie miękkich kompetencji dziecka Mgr Beata Skowrońska Uniwersytet w Białymstoku 2 października 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

ZAKRES TREŚCI DLA PRZEDMIOTU SPRZEDAŻ W REKLAMIE KLASA 1 TIO, ROK SZKOLNY 2015/2016

ZAKRES TREŚCI DLA PRZEDMIOTU SPRZEDAŻ W REKLAMIE KLASA 1 TIO, ROK SZKOLNY 2015/2016 ZAKRES TREŚCI DLA PRZEDMIOTU SPRZEDAŻ W REKLAMIE KLASA 1 TIO, ROK SZKOLNY 2015/2016 Nr lekcji Temat Osiągnięcia ucznia 1 Lekcja organizacyjna. Zapoznanie z programem i PZO. 2 Produkt w ujęciu marketingowym

Bardziej szczegółowo

Rys. 1 Sytuacja zawodowa badanych

Rys. 1 Sytuacja zawodowa badanych Specjaliści PR o pomiarze efektów prowadzonych przez nich działań Czy ocena skuteczności działań public relations jest potrzebna? Jakie metody oceny są stosowane i dlaczego? Jakie podgrupy związane z branżą

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe

Badania marketingowe Badania marketingowe Dr hab. prof. SGH Katedra Rynku i Marketingu SGH teresataranko@o2.pl Konsultacje pokój 302 Madalińskiego 6/8 Wtorek -15.00-16.00 Struktura problematyki 1. Definicja i funkcje badań

Bardziej szczegółowo

Szkolenia dla doradców klienta/ sprzedawców. Szkolenia podstawowe. 2011 Adam Kubicki - www.adamkubicki.pl

Szkolenia dla doradców klienta/ sprzedawców. Szkolenia podstawowe. 2011 Adam Kubicki - www.adamkubicki.pl Szkolenia dla doradców klienta/ sprzedawców Szkolenia podstawowe Metody aktywnego poszukiwania klientów Uczestnicy szkolenia rozwijają nawyk codziennego poszukiwania klientów i przyswajają skuteczne metody

Bardziej szczegółowo

Motywacja PROCESY MOTYWACJI. Teorie treści (co motywować) Podejścia do motywacji. Teoria oczekiwań. Teorie procesu (jak motywować)

Motywacja PROCESY MOTYWACJI. Teorie treści (co motywować) Podejścia do motywacji. Teoria oczekiwań. Teorie procesu (jak motywować) PROCESY MOTYWACJI Motywacja Jest procesem psychicznej regulacji, od którego zależy kierunek ludzkich czynności oraz ilość energii, jaką na realizację danego kierunku człowiek gotów jest poświęcić. Tak

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne Metody Obserwacyjne. więcej niŝ deklaracje.

Nowoczesne Metody Obserwacyjne. więcej niŝ deklaracje. Nowoczesne Metody Obserwacyjne więcej niŝ deklaracje. Obserwuj, by wiedzieć więcej Nie tylko deklaracje, ale i rzeczywiste zachowania oraz reakcje respondentów powinny być poddawane wnikliwym analizom

Bardziej szczegółowo

Medialne mechanizmy reklamy Kod przedmiotu

Medialne mechanizmy reklamy Kod przedmiotu Medialne mechanizmy reklamy - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Medialne mechanizmy reklamy Kod przedmiotu 15.3-WP-PEDP-MMR-W-S14_pNadGenWWLVO Wydział Kierunek Wydział Pedagogiki, Psychologii

Bardziej szczegółowo

Percepcja wzrokowa jest zdolnością do rozpoznawania i rozróżniania bodźców

Percepcja wzrokowa jest zdolnością do rozpoznawania i rozróżniania bodźców Percepcja wzrokowa jest zdolnością do rozpoznawania i rozróżniania bodźców wzrokowych a także do ich interpretowania przez odniesienie do poprzednich doświadczeń. Nie jest wyłącznie zdolnością do dokładnego

Bardziej szczegółowo

KROK 7. PLAN MARKETINGOWY. Jerzy T. Skrzypek

KROK 7. PLAN MARKETINGOWY. Jerzy T. Skrzypek KROK 7. PLAN MARKETINGOWY Jerzy T. Skrzypek 1 Prezentacja zawiera zasady konstrukcji planu organizacyjnego 2 Źródło: książka Biznesplan w 10 krokach W poprzedniej prezentacji: Plan organizacyjny 1 Prezentacja

Bardziej szczegółowo

Metrologia: organizacja eksperymentu pomiarowego

Metrologia: organizacja eksperymentu pomiarowego Metrologia: organizacja eksperymentu pomiarowego (na podstawie: Żółtowski B. Podstawy diagnostyki maszyn, 1996) dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Teoria eksperymentu: Teoria eksperymentu

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI CZĘŚĆ I : PRZEZNACZENIE, PROCES I PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ MARKETINGOWYCH...17

SPIS TREŚCI CZĘŚĆ I : PRZEZNACZENIE, PROCES I PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ MARKETINGOWYCH...17 SPIS TREŚCI WSTĘP..13 CZĘŚĆ I : PRZEZNACZENIE, PROCES I PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ MARKETINGOWYCH...17 1. TREŚĆ, PRZEZNACZENIE I PROCES BADAŃ MARKETINGOWYCH....19 1.1. Dlaczego badania marketingowe

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych Osiąganie moduł 3 Temat 3, Poziom 1 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO Akademia dla Młodych Moduł 3 Temat 3 Poziom 1 Zarządzanie czasem Przewodnik prowadzącego Cele szkolenia Efektywność osobista pozwala Uczestnikom

Bardziej szczegółowo

Opracowanie profilu zawodowego, przygotowanie i przystosowanie

Opracowanie profilu zawodowego, przygotowanie i przystosowanie Strona 1 z 7 Opracowanie profilu zawodowego, przygotowanie i przystosowanie A. Opracowanie profilu zawodowego Wstęp Aby zapewnić osobom niepełnosprawnym lub pochodzącym z grup w niekorzystnej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2013 BS/172/2013 OPINIE NA TEMAT SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH DZIECI

Warszawa, grudzień 2013 BS/172/2013 OPINIE NA TEMAT SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH DZIECI Warszawa, grudzień 2013 BS/172/2013 OPINIE NA TEMAT SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH DZIECI Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Analiza rynku. Badania produktów By decyzje podejmowane na różnych etapach zarządzania produktem były trafne, trzeba

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz AQ. wersja dla młodzieży 12-15 lat. Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):...

Kwestionariusz AQ. wersja dla młodzieży 12-15 lat. Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):... Kwestionariusz AQ wersja dla młodzieży 12-15 lat Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):... Płeć osoby wypełniającej kwestionariusz:... Wiek:... Wykształcenie

Bardziej szczegółowo

Część I Formułowanie celów i organizacja badań

Część I Formułowanie celów i organizacja badań Spis treści Wstęp Część I Formułowanie celów i organizacja badań 1. Przedmiot i etapy badań marketingowych 1.1. Istota, przesłanki i użyteczność badań marketingowych 1.1.1. Definicja i cele badań 1.1.2.

Bardziej szczegółowo