W STRONĘ NOWEJ WSPÓLNEJ POLITYKI ROLNEJ. Slow Food Policy Paper on CAP

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "W STRONĘ NOWEJ WSPÓLNEJ POLITYKI ROLNEJ. Slow Food Policy Paper on CAP"

Transkrypt

1 W STRONĘ NOWEJ WSPÓLNEJ POLITYKI ROLNEJ Slow Food Policy Paper on CAP PL

2 W stronę nowej Wspólnej polityki rolnej Ze względu na dotychczasowy sposób pojmowania i zarządzania, Wspólna polityka rolna Unii Europejskiej (WPR) zawiera punkty krytyczne, które wywołują negatywne skutki dotykające zarówno producentów, jak i konsumentów. Przede wszystkim Polityka jest naznaczona rażącym brakiem równości w zakresie dotyczącym zasobów finansowych tzw. pierwszego filaru (na który składają się środki w ramach działań wspierających rynek, a zwłaszcza bezpośrednie dopłaty dla producentów), które są nierówno rozdzielane pomiędzy różne typy produkcji, gospodarstwa rolne (małe, średnie, duże) oraz państwa członkowskie. Po drugie, faworyzuje bardzo niezrównoważony model konsumenta: 250 spośród 500 milionów mieszkańców Unii Europejskiej ma nadwagę, a 42 miliony żyją w ubóstwie, podczas gdy każdego roku wyrzuca się 90 milionów ton żywności (raport Eurostat z 2010r.). De facto, pożywienie straciło swoją pierwotną wartość, a jedynym parametrem wpływającym na wybór produktu jest jego cena. Po trzecie, Polityka dewaluuje pracę sektora rolniczego: aktualne badania wskazują, że w Europie w okresie krótszym niż dziesięć lat zatrudnienie w rolnictwie spadło o 25%, co oznacza likwidację 3,7 miliona miejsc pracy (raport Eurostat z 2010r.). Takiemu spadkowi liczby miejsc pracy w sektorze rolniczym nie towarzyszył wzrost zarobków porównywalny z innymi działami gospodarki. W rzeczywistości zarobki stopniowo spadały, a w konsekwencji spadał poziom profesjonalizmu w tym sektorze. Niewystarczające dochody rolników to jedna z głównych przyczyn zanikania wielu produktów rolnych. 2 Model przemysłowej produkcji żywności, który dominował przez ostatnie pięćdziesiąt lat, stał się jedną z głównych przyczyn najpoważniejszego w historii ludzkości kryzysu środowiska i klimatu. Z jednej strony, uważane za niemożliwe do zniszczenia bogactwa naturalne takie, jak woda, ziemia i lasy zostały ogólnie wyeksploatowane, a ich stan uległ nieodwracalnemu pogorszeniu. Z drugiej strony, rolnictwo przemysłowe w sposób niepohamowany zwiększa stosowanie produktów pochodzących z surowców kopalnych, jak nawozy chemiczne, pestycydy i tworzywa sztuczne. Przez ostatnich kilka lat, WPR stała się przedmiotem szeroko zakrojonego procesu reform. Ta faza, której zakończeniem ma być wejście w życie nowej WPR na początku 2014r., ma fundamentalne znaczenie dla przyszłości Unii Europejskiej. Nowa WPR musi stawić czoła wielkim wyzwaniom. Musi: zapewnić bezpieczeństwo i suwerenność żywnościową, przedstawić reakcję na kryzys, który dotknął środowisko i klimat oraz ożywić gospodarkę i zatrudnienie w sektorze rolnym. Organizacja Slow Food postanowiła włączyć się do debaty wykorzystując swoje doświadczenie oraz wizję promowania bardziej uczciwej i zrównoważonej WPR.

3 Slow Food i jej filozofia Slow Food to międzynarodowe stowarzyszenie starające się zmienić codzienny stosunek ludzi do żywności, poprzez promowanie suwerenności żywnościowej oraz prawo ludzi do decydowania o tym, co chcą uprawiać i jeść. Zgodnie z założeniami Slow Food, do rolnictwa należy zastosować podejście holistyczne, co oznacza połączenie takich aspektów, które są na ogół rozdzielane. Są to: aspekty społeczne (relacje pomiędzy producentami a konsumentami), aspekty środowiskowe (ochrona bioróżnorodności, zasobów wodnych i żyzności gleby, dystrybucja produktów, stosowanie opakowań przyjaznych dla środowiska, ponowne wykorzystanie zasobów) oraz aspekty kulturowe (ochrona tradycyjnej wiedzy). Pomiędzy społecznościami, sposobami stosowanej przez nie produkcji i konsumpcji, a także pomiędzy kulturami środowiska, w którym żyją, istnieją bliskie wzajemne powiązania. Organizacja Slow Food proponuje zmianę modelów produkcji i konsumpcji poprzez edukację i wzrost świadomości w zakresie wiedzy o żywności i środowisku, wspieranie lokalnej gospodarki, promowanie wiedzy producentów oraz ochronę tożsamości kulturowej. Organizacja Slow Food w szczególności promuje bliższe kontakty pomiędzy producentami i konsumentami, aby pierwszym przywrócić godność, a drugim dać większą świadomość. Konsumenci muszą posiadać do dyspozycji więcej narzędzi, które umożliwią im dokonanie wyboru. WPR jutra według Slow Food 3 Nowy paradygmat oraz cele podtrzymania środowiska naturalnego i nowe pojęcie wiejskości WPR jutra nie może interesować się wyłącznie aspektami produkcji: na pierwszym miejscu powinna znajdować się zmiana polityki wyłącznie rolnej w politykę obejmującą rolnictwo i żywność. Aby skuteczniej i w bardziej wydajny sposób rozwiązywać problemy związane ze środowiskiem, krajobrazem, ochroną zasobów naturalnych oraz walką ze skutkami zmian klimatu, konieczne będzie także zwiększenie stopnia interakcji pomiędzy założeniami polityki różnych społeczności. Dwa makro-cele, które muszą inspirować WPR w przyszłości to podtrzymywanie środowiska naturalnego na poziomie społecznym, gospodarczym i środowiskowym oraz nowa wiejskość społeczeństwo przyszłości będzie skoncentrowane wokół obszarów wiejskich.

4 Cztery fundamentalne zmiany Aby osiągnąć te cele, należy w strukturze WPR przeprowadzić cztery fundamentalne zmiany. 1. Promowanie produkcji na małą i średnią skalę Podjęcie decyzji, aby struktura rolnictwa podlegała takim samym zasadom, jak każdy inny sektor przemysłowy, stało się przyczyną powstania dramatycznej sytuacji, w jakiej obecnie znajduje się europejska produkcja rolna. Zamiast tego, konieczne jest promowanie rolnictwa pozostającego w harmonii z ekosystemem, łączącego w sobie innowacje z tradycyjną wiedzą, aby w przyjazny dla środowiska sposób produkować żywność wysokiej jakości. WPR powinna skupić się na wyrobach małej i średniej, przyjaznej dla środowiska produkcji, przeznaczonych wyłącznie do spożycia przez ludzi i zwierzęta. Wyzwania przyszłości nie będzie stanowić produkowanie większych ilości produktów rolnych, lecz produkowanie żywności w sposób bardziej wydajny i przyjazny dla środowiska. Obowiązek ten spocznie na małych i średnich producentach wyrobów wysokiej jakości, mocno związanych z regionem, którzy będą wykazywać tylko niewielki wpływ na środowisko naturalne. Produkcja w niewielkim lub średnim gospodarstwie jest bardziej pracochłonna, ale przyjazna dla środowiska (pod względem oszczędzania energii), wspiera gospodarkę lokalną (także na obszarach marginalnych) i zmniejsza presję demograficzną w obszarach miejskich. 2. Promowanie lokalnych produktów 4 Jednak mała skala sama w sobie nie wystarczy. Czynnikiem decydującym dla zagwarantowania ekologii produktu, jest powiązanie małoskalowej produkcji z lokalnym obszarem (co nazywamy powołaniem środowiskowym). Produkty lokalne i tradycyjne (odmiany warzyw, rasy zwierząt, żywność przetworzona) są najbardziej dostosowane do klimatu i warunków glebowych danego miejsca, tak więc swoje największe potencjalne walory wykazują w tych miejscach, gdzie dzięki wkładowi ludzkiej pracy aklimatyzowały się przez wieki. Dlatego są bardziej odporne i w mniejszym stopniu wymagają interwencji z zewnątrz. Tak więc są przyjazne dla środowiska zarówno ze środowiskowego, jak i ekonomicznego punktu widzenia. Wreszcie, odgrywają ważną rolę w ochronie bioróżnorodności oraz promowaniu kultury i tradycji związanych z lokalną żywnością. 3. Promowanie lokalnych systemów rolnych Gospodarka rynków światowych odsłania wszystkie swoje ograniczenia z punktu widzenia zanieczyszczania i niszczenia środowiska. Lokalne systemy zaopatrywania w żywność, systemy dystrybucji i konsumpcji mogłyby zmniejszyć wpływ na środowisko poprzez skrócenie odległości, na jakie przewożona jest żywność (ang. food miles) i zapewnienie konsumentom dostępu do świeżych, sezonowych produktów lokalnych. Dzięki przerwaniu niektórych kanałów przejściowych w relacji pomiędzy producentami a konsumentami, możliwe będzie utworzenie nowej relacji pomiędzy światem rolniczym a światem miejskim. Decydującą rolę w budowaniu lokalnych systemów rolnych będzie odgrywała edukacja nie tylko w szkołach, ale również w gospodarstwach rolnych i w punktach sprzedaży. W tym sensie, fundamentalne będzie stworzenie sieci wymiany wiedzy oraz solidarności pomiędzy rolnikami a mieszkańcami miast.

5 4. Promowanie systemów rolnych przyjaznych dla środowiska W przypadku wyrobów produkcji mało- i średnioskalowej, łatwiejsze jest zastosowanie zasad agroekologii, polegających na prawidłowym zarządzaniu zasobami naturalnymi (bioróżnorodność, ziemia, woda, krajobraz), na wiedzy na temat lokalnego rolnictwa, na wdrażaniu tradycyjnych i nowoczesnych technik dostosowanych do rozmaitych warunków glebowych i klimatycznych, na wykluczeniu produktów modyfikowanych genetycznie, monokultur oraz intensywnego chowu, na redukcji lub wykluczeniu sztucznych substancji chemicznych, na ochronie krajobrazu rolnego oraz na równości społecznej. WPR przyszłości powinna nie tylko próbować zredukować wielkość przedsiębiorstw rolnych, ale także, w sposób równoległy, nagradzać tych, którzy już stosują techniki agroekologiczne, oferując wkład społeczny w formie usług środowiskowych ( zazielenianie WPR). Powinna również nagradzać tych, którzy mieszkają i pracują na obszarach marginalnych (tereny górzyste i górskie). Ucieczka z obszarów górskich stała się przyczyną poważnych problemów natury hydrogeologicznej, co spowodowało wygenerowanie kosztów ekonomicznych, społecznych i środowiskowych, które ponoszą społeczności. Ludzie, którzy zdecydowali się pozostać na tych trudnych obszarach, odgrywają kluczową rolę w ochronie krajobrazu i zasługują na wsparcie. Narzędzia WPR jutra Aby WPR mogła osiągnąć przedstawione cele i wprowadzić zaprojektowane zmiany, musi być wspierana przez odpowiednie narzędzia ekonomiczne. Budżet Kraje członkowskie i instytucje zbiorowe muszą unikać cięć budżetowych i zasilać WPR przyszłości odpowiednimi środkami finansowymi. Środki te muszą być rozdzielane w taki sposób, aby wzmocnić finansowanie a tym samym motywację drugiego filaru (który obejmuje środki na rozwój obszarów wiejskich i środowiska). 5 Wsparcie dla zielonego rolnictwa: publiczne pieniądze za publiczne dobra Płatności bezpośrednie (pierwszy filar) to jedno z najważniejszych narzędzi ekonomicznych dostępnych dla WPR. Ich główną funkcją powinno być zapewnienie rekompensaty ekonomicznej dla rolników, za usługi środowiskowe, które świadczą na rzecz społeczności. Podejście do przyswojenia to publiczne pieniądze za publiczne dobra. Największe wsparcie powinni otrzymać ludzie, którzy stosują dobre praktyki środowiskowe, a tym samym chronią środowisko i dobra publiczne, takie jak gleba i woda, a także ci, którzy chronią obszarów marginalnych. Sprawą fundamentalną będzie przekazywanie bezpośrednich płatności poszczególnym producentom, równolegle z promowaniem działań lokalnych oraz form gromadzenia. Aby rozpowszechnić przyjazne dla środowiska praktyki rolnicze i konsumenckie, fundamentalną kwestią będzie odstawienie na bok indywidualizmu i popieranie rozwoju sieci producentów i konsumentów.

6 Wspieranie zarobków producentów żywności Przyszła WPR musi starać się zapewnić odpowiednie wsparcie zarobkowe dla przyjaznych środowisku małych i średnich producentów. Wsparcie ekonomiczne powinno być udzielane wyjątkowo aktywnym producentom oraz producentom z obszarów marginalnych. Ten cel można osiągnąć również poprzez konkretne działania mające na celu utrzymanie zmiennych cen produktów rolnych. Doświadczenie Slow Food na usługach WPR jutra W świetle swoich doświadczeń w sektorze produktów rolnych, organizacja Slow Food wysuwa propozycje konkretnych inicjatyw, zwłaszcza w dwóch sektorach, decydujących dla przyszłości europejskiego rolnictwa: młodzi ludzie oraz produkcja ma małą i średnią skalę. MŁODZI LUDZIE Młodzi ludzie muszą znaleźć się w centrum zainteresowania następnej WPR: bez podjęcia wyraźnych działań w tym kierunku, europejskie rolnictwo nie ma przyszłości. Wieś jest w rosnącym stopniu porzucana, a jej populacja się starzeje. Zatrudnienie w sektorze rolniczym jest marginalne, a obecność młodych ludzi przez cały czas się zmniejsza. Obliczono, że 7% rolników ma mniej niż 35 lat, a 1 na 5 w sumie 4,5 miliona osób ma ponad 65 lat (raport Eurostat z 2009r.). Konkretne propozycje 6 1. Przywrócić rangę zawodowi rolnika, aby stał się stymulującym wyborem życiowym, który daje satysfakcję. 2. Zapewnić młodym ludziom odpowiednie zarobki (na przykład poprzez bezpośrednie dodatkowe płatności lub ulgi podatkowe), wystarczające do planowania przyszłości. 3. Promować powstawanie sieci młodych ludzi rolników oraz innych uczestników łańcucha dostaw: rzemieślników, restauratorów, edukatorów, konsumentów itd. poprzez tworzenie przestrzeni, możliwości i narzędzi potrzebnych nawiązywania kontaktów (wydarzenia, Internet, sieci społeczne itp.). Pozwoli to uniknąć izolacji, która jest charakterystyczna dla pracy w rolnictwie i zniechęca młodych ludzi. 4. Promować szkolenia dla młodych rolników w szkołach średnich, krótkie kursy oraz wymianę wiedzy i doświadczeń pomiędzy samymi rolnikami. 5. Popierać międzypokoleniowe przekazywanie wiedzy. 6. Ułatwiać uruchamianie nowych przedsięwzięć przez młodych ludzi, poprzez upraszczanie i przyspieszanie procedur biurokratycznych oraz przedstawianie zachęt takich, jak bezpośrednie finansowanie, ulgi podatkowe, niskooprocentowane pożyczki, korzystne warunki ubezpieczeń itp. 7. Zapewnić dotacje na pomoc techniczną w zakresie technik agroekologicznych, zarządzania działalnością itp.

7 PRODUKCJA MA MAŁĄ I ŚREDNIĄ SKALĘ Kluczową sprawą jest przydzielanie producentom większej roli i jednoczesne rozpowszechnianie wiedzy na temat ich produktów (miejsce pochodzenia, techniki przetwarzania itd.), edukacja konsumentów i zbliżanie ich do rolników. Konkretne propozycje 7 1. Rozważyć wskazania geograficzne, biorąc pod uwagę rygorystyczne kryteria bezpieczeństwa dla środowiska, związki z regionem, historią oraz ochronę bioróżnorodności. Te narzędzia muszą również zapewniać odpowiednią ochronę producentom małoskalowym, którzy reprezentują wyjątkowy wkład w kulturę europejską. 2. Uprościć biurokratyczne procedury, aby przynieść korzyść producentom średnioskalowym. 3. Nagradzać producentów, którzy chronią lokalną i tradycyjną bioróżnorodność (rodzime rasy zwierząt, lokalne odmiany warzyw), tradycyjny krajobraz rolny (stare winnice, tysiącletnie gaje oliwne itp.) oraz tradycyjną architekturę (młyny wodne, alpejskie chaty, stare piece drzewne itp.), którzy pracują w obszarach marginalnych i odgrywają ważną rolę w ochronie krajobrazu oraz którzy tworzą formy stowarzyszeń, przestrzegając wspólnych protokołów produkcji. 4. Promować wymianę informacji i wiedzy pomiędzy małymi producentami oraz pomiędzy pokoleniami. 5. Organizować programy szkoleniowe, mające na celu optymalizację technik agronomicznych i przetwarzania oraz wzmocnienie stopnia zorganizowania producentów, a także ich zdolności do zaprezentowania produktów na rynku (wraz z odpowiednim oznaczeniem, prostym i ekologicznym opakowaniem itp.). 6. Organizować w szkołach programy edukacyjne z zakresu wiedzy na temat żywności i środowiska, promujące (jako przykład) zakładanie ogródków szkolnych. Organizować programy zwiększające świadomość i dostarczające informacji na temat problemów systemu rolnego, ekologii i żywienia. Promować ciągłą wymianę informacji pomiędzy producentami a konsumentami. 7. Tworzyć kanały rynkowe dla produktów mało- i średnioskalowych: promować rynki rolnicze, lokalne grupy zakupowe, wykorzystywanie lokalnych produktów w żywieniu zbiorowym oraz wszelkie inne inicjatywy sprzedaży bezpośredniej. Wspierać grupy, które w bezpośredni sposób wspierają różne formy rolnictwa lokalnego. 8. Nagradzać tych, którzy różnicują podaż poprzez uzupełnianie produkcji rolnej działalnością edukacyjną, turystyczną i kulturową, mającą na celu promowanie wiedzy o środowisku, regionie i rolnictwie (czyli gospodarstwa wielofunkcyjne).

8 Financed by the European Union The contents of this publication are the sole responsibility of the author and the European Commission is not responsible for any use that may be made of the information contained therein. w w w. s l o w f o o d. c o m

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Konferencja Prasowa Warszawa 18 grudnia 2014 r. W dniu 12 grudnia 2014 r. Komisja Europejska decyzją wykonawczą numer: 2014PL06RDNP001 zaakceptowała Program

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA PARTNERSKA GRUPA LOKALNEGO DZIAŁANIA CIUCHCIA KRASIŃSKICH

FUNDACJA PARTNERSKA GRUPA LOKALNEGO DZIAŁANIA CIUCHCIA KRASIŃSKICH FUNDACJA PARTNERSKA GRUPA LOKALNEGO DZIAŁANIA CIUCHCIA KRASIŃSKICH 1 FUNDACJA PARTNERSKA GRUPA LOKALNEGO DZIAŁANIA CIUCHCIA KRASIŃSKICH Liczba mieszkańców zameldowanych na pobyt stały na obszarze LSR wg

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Przasnysz, 18 maja 2015 r. Komunikat Komisji Europejskiej WPR do 2020 r. Wyzwania Europa 2020 3 cele polityki

Bardziej szczegółowo

Parlament Europejski na UEP - zostań europosłem. SKN Gospodarki Żywnościowej

Parlament Europejski na UEP - zostań europosłem. SKN Gospodarki Żywnościowej Parlament Europejski na UEP - zostań europosłem SKN Gospodarki Żywnościowej Ewolucja Wspólnej Polityki Rolnej (1962-2014) Wydatki na WPR jako % budżetu UE 100 90 80 70 70 90 80 73 66 60 50 40 40 50 46

Bardziej szczegółowo

PARTNERSTWO MIĘDZYREGIONALNE W DZIAŁANIACH NA RZECZ ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI- PRZYKŁAD WSPÓŁPRACY Z REGIONAMI WARMII I MAZUR ORAZ POMORZEM

PARTNERSTWO MIĘDZYREGIONALNE W DZIAŁANIACH NA RZECZ ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI- PRZYKŁAD WSPÓŁPRACY Z REGIONAMI WARMII I MAZUR ORAZ POMORZEM PARTNERSTWO MIĘDZYREGIONALNE W DZIAŁANIACH NA RZECZ ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI- PRZYKŁAD WSPÓŁPRACY Z REGIONAMI WARMII I MAZUR ORAZ POMORZEM Kazimierz Sumisławski Departament Środowiska i Rolnictwa Urząd

Bardziej szczegółowo

ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w.

ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w. VI PROF. DR HAB. INŻ. WALDEMAR MICHNA MGRINŻ. DANUTA LIDKĘ DR INŻ. DOMINIK ZALEWSKI ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w. Redakcja

Bardziej szczegółowo

Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE

Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE Rozwój obszarów wiejskich Działania rynkowe Płatności bezpośrednie Wieloletnie Ramy Finansowe 2014-2020: WPR stanowi 38,9% wydatków z budżetu UE Wspólna

Bardziej szczegółowo

Plan prezentacji WPR polityką ciągłych zmian

Plan prezentacji WPR polityką ciągłych zmian WPR polityką zmian Plan prezentacji WPR polityką ciągłych zmian Europejski Model Rolnictwa Rola rolnictwa i obszarów wiejskich w Polsce i na świecie Zmiany skutkiem WPR: zmiany zachodzące w rolnictwie

Bardziej szczegółowo

'Wsparcie doradztwa w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020'

'Wsparcie doradztwa w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020' 'Wsparcie doradztwa w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020' Josefine LORIZ - HOFFMANN Komisja Europejska Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi Senat Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 09.09.2011 Wprowadzenie Ewolucja WPR - od zabezpieczenia potrzeb

Bardziej szczegółowo

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE BAŁTYCKI PLAN DZIAŁANIA Nasze zobowiązania:

Bardziej szczegółowo

Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020

Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich WARSZAWA 4 kwietnia 2013 r. Prace nad projektem

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

WIELE DZIAŁAŃ JEDEN CEL

WIELE DZIAŁAŃ JEDEN CEL WIELE DZIAŁAŃ JEDEN CEL Polskie Stowarzyszenie Rolnictwa Zrównoważonego ASAP Rejestracja 2/06/2014 rok Rolnictwo zrównoważone to moda czy konieczność. Dariusz Rutkowski Dyrektor Biura 2 Globalne wyzwania

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla początkujących czyli o co chodzi w Funduszach Europejskich?

Warsztaty dla początkujących czyli o co chodzi w Funduszach Europejskich? Warsztaty dla początkujących czyli o co chodzi w Funduszach Europejskich? Anita Płonka Departament Programów Regionalnych Główny Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 1.8.2014 L 230/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 834/2014 z dnia 22 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania wspólnych ram monitorowania

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż.

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Sławomir Stec Zakład Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Państwowa Wyższa

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R.

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R. DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R. Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli LODR w Końskowoli zasięgiem swojej działalności obejmuje teren całego województwa lubelskiego,

Bardziej szczegółowo

Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w zakresie instrumentów zarządzania ryzykiem: propozycje na okres po 2013 roku

Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w zakresie instrumentów zarządzania ryzykiem: propozycje na okres po 2013 roku Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w zakresie instrumentów zarządzania ryzykiem: propozycje na okres po 2013 roku 05 listopada 2012 r. Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Komisja

Bardziej szczegółowo

Wykształcenie i praktyka: Szkoła średnia zawodowa w zakresie rolnictwa (HBO-HAS)

Wykształcenie i praktyka: Szkoła średnia zawodowa w zakresie rolnictwa (HBO-HAS) Wstęp: W 2006 roku Eric Jan van Trijen zaczął zarządzać gospodarstwem rodzinnym w Noord-Brabant, posiadającym 63 hektary ziemi uprawnej. Gospodarstwo zajmowało się głównie uprawą zbóż. W 2004 roku zaczął

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1: przykłady projektów 1 INTERREG IVC

Załącznik 1: przykłady projektów 1 INTERREG IVC Załącznik 1: przykłady projektów 1 INTERREG IVC 1 Fragment z Punktu 5 Programu Operacyjnego INTERREG IVC Przykłady projektów w ramach 1 Priorytetu Innowacje oraz gospodarka oparta na wiedzy Innowacyjność

Bardziej szczegółowo

Rynek Ŝywności naturalnej i tradycyjnej w aspekcie turystyki wiejskiej

Rynek Ŝywności naturalnej i tradycyjnej w aspekcie turystyki wiejskiej Rynek Ŝywności naturalnej i tradycyjnej w aspekcie turystyki wiejskiej Lek. wet. Dr n. rol. Grzegorz Russak Lek. wet. Igor Marek Hutnikiewicz Współprzewodnicz przewodniczący cy Komisji Doradczo Problemowej

Bardziej szczegółowo

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej Nakłady na WPR w Polsce Płatności bezpośrednie wydatki ogółem w mld EUR w tym wkład krajowy 2007-2013 19,7 6,6 2014-2020 21,2 0,0 przesunięcie z II

Bardziej szczegółowo

Kurczące się znaczenie rolnictwa w życiu wsi i co może je zastąpić?

Kurczące się znaczenie rolnictwa w życiu wsi i co może je zastąpić? Kurczące się znaczenie rolnictwa w życiu wsi i co może je zastąpić? Jerzy Wilkin Wydział Nauk Ekonomicznych UW oraz Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN Rolnictwo wieś obszary wiejskie Rolnictwo: dział

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Mechanizmy i systemy regulacji rynku owoców i warzyw oraz ich przetworów. Dr Aneta Jarosz-Angowska "Mechanizmy WPR" 1

Mechanizmy i systemy regulacji rynku owoców i warzyw oraz ich przetworów. Dr Aneta Jarosz-Angowska Mechanizmy WPR 1 Mechanizmy i systemy regulacji rynku owoców i warzyw oraz ich przetworów "Mechanizmy WPR" 1 Mechanizmy WPR w sektorze owoców i warzyw: polityka wspierania cen dla producentów, ochrona rynku Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne Paweł Połanecki Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne 1 Konflikt interesów wokół zastosowania technologii transgenicznych w rolnictwie naukowcy oraz instytucje eksperymentalno-przemysłowe

Bardziej szczegółowo

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich , współfinansowane z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJE ZMIAN USTAW REGULUJĄCYCH SPRZEDAŻ BEZPOŚREDNIĄ

PROPOZYCJE ZMIAN USTAW REGULUJĄCYCH SPRZEDAŻ BEZPOŚREDNIĄ PROPOZYCJE ZMIAN USTAW REGULUJĄCYCH SPRZEDAŻ BEZPOŚREDNIĄ Sprzedaż bezpośrednia Sprzedaż bezpośrednia oraz sprzedaż marginalna lokalna i ograniczona -sprzedaż produktów rolniczych konsumentowi, z pominięciem

Bardziej szczegółowo

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Michał Majcherek Agro Klaster Kujawy Stowarzyszenie Na Rzecz Innowacji i Rozwoju W dzisiejszych warunkach konkurencyjność

Bardziej szczegółowo

Założenia programu Eko - Polska

Założenia programu Eko - Polska Założenia programu Eko - Polska dr Jarosław Klimczak Warszawa 17 Kwiecień 2013r. Cele programu Promocja Polski jako kraju który wykorzystał szanse pakietu klimatycznego Pokazanie Polski jako lidera w ekologii

Bardziej szczegółowo

Wykształcenie i praktyka: Średnie wykształcenie zawodowe w zakresie rolnictwa (HAS)

Wykształcenie i praktyka: Średnie wykształcenie zawodowe w zakresie rolnictwa (HAS) Wstęp: Jaap Hop zaczął zarządzać swoim rodzinnym gospodarstwem w 2007 roku. Obejmuje ono 50 hektarów ziemi i istnieje od 1984 roku. Główne działania, które były przeprowadzane w gospodarstwie bazowały

Bardziej szczegółowo

Spójność funduszy a spójność terytorialna koordynacja polityki spójności i polityki rozwoju obszarów wiejskich.

Spójność funduszy a spójność terytorialna koordynacja polityki spójności i polityki rozwoju obszarów wiejskich. Spójność funduszy a spójność terytorialna koordynacja polityki spójności i polityki rozwoju obszarów wiejskich. Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa, 8 stycznia

Bardziej szczegółowo

Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego

Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego Dr Marek Wigier Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa Kraków, 25 października 2013 roku Definicja

Bardziej szczegółowo

Modyfikacja systemu ubezpieczeń upraw rolnych w Polsce

Modyfikacja systemu ubezpieczeń upraw rolnych w Polsce Modyfikacja systemu ubezpieczeń upraw rolnych w Polsce dr Marietta Janowicz-Lomott, Uniwersytet Gdański dr Krzysztof Łyskawa, Uniwersytet Ekonomiczny Poznań Agenda Działanie ubezpieczeń dotowanych w Polsce

Bardziej szczegółowo

Środa z Funduszami dla instytucji kultury Programy krajowe PROW Wałbrzych, 3 czerwca 2015 r.,

Środa z Funduszami dla instytucji kultury Programy krajowe PROW Wałbrzych, 3 czerwca 2015 r., Środa z Funduszami dla instytucji kultury Programy krajowe PROW Wałbrzych, 3 czerwca 2015 r., Iwona Stach - Janyst Punkt Informacji Funduszy Europejskich Wałbrzych Program Rozwoju Obszarów Wiejskich Priorytet

Bardziej szczegółowo

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Plan prezentacji Wybrane efekty realizacji instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej w Polsce. Oczekiwania co do przyszłej perspektywy

Bardziej szczegółowo

REFoRMa EuRopEJsKIEJ polityki RolNEJ. Τ E R A Z albo N I G D Y. www.greens-efa.eu

REFoRMa EuRopEJsKIEJ polityki RolNEJ. Τ E R A Z albo N I G D Y. www.greens-efa.eu REFoRMa EuRopEJsKIEJ polityki RolNEJ Τ E R A Z albo N I G D Y www.greens-efa.eu 1 2 SPRAWIEDLIWA WPR 20% gospodarstw rolnych nadal otrzymuje 80% ogółu płatności bezpośrednich w ramach WPR. We wszystkich

Bardziej szczegółowo

GNIEZNO, KLESZCZEWO, KŁECKO, ŁUBOWO, POBIEDZISKA I SWARZĘDZ

GNIEZNO, KLESZCZEWO, KŁECKO, ŁUBOWO, POBIEDZISKA I SWARZĘDZ GNIEZNO, KLESZCZEWO, KŁECKO, ŁUBOWO, POBIEDZISKA I SWARZĘDZ Historia podejścia Leader Ponad połowa ludności UE mieszka na obszarach wiejskich, które zajmują 90% terytorium Unii. Leader jest innowacyjnym

Bardziej szczegółowo

Informacja na posiedzenie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 27 stycznia 2016 roku.

Informacja na posiedzenie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 27 stycznia 2016 roku. Informacja na posiedzenie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 27 stycznia 2016 roku. Harmonogram naboru wniosków w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekologiczny znaczy trendy Czy opłaca się być eko? prof. Hanna Godlewska-Majkowska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 12 marca 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020 Prof. dr hab. Andrzej Czyżewski, dr Sebastian Stępień Katedra Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

10392/16 mi/zm 1 DG C 1

10392/16 mi/zm 1 DG C 1 Rada Unii Europejskiej Luksemburg, 20 czerwca 2016 r. (OR. en) 10392/16 WYNIK PRAC Od: Sekretariat Generalny Rady Data: 20 czerwca 2016 r. Do: Delegacje Nr poprz. dok.: 10339/16 Dotyczy: DEVGEN 139 COHAFA

Bardziej szczegółowo

Podkarpackie inteligentne specjalizacje

Podkarpackie inteligentne specjalizacje Podkarpackie inteligentne specjalizacje jako istotny czynnik wzmacniania konkurencyjności regionu. Leszek Woźniak EUROPA 2020 rozwój inteligentny, a więc rozwój gospodarki bazującej na wiedzy i innowacjach

Bardziej szczegółowo

Wstęp: - gospodarstwo owczarskie (włoska rasa z Bergamo); - zboża (500 hektarów) na paszę (nawożone poprzez fertygację);

Wstęp: - gospodarstwo owczarskie (włoska rasa z Bergamo); - zboża (500 hektarów) na paszę (nawożone poprzez fertygację); Wstęp: Rodzina Parasecolo założyła gospodarstwo AGRIGEST w 1988 roku. Podczas wdrażania projektu opartego na wielofunkcyjności przeprowadziła następujące działania: - hodowla świń (specjalna krzyżówka

Bardziej szczegółowo

Alternatywa amerykańska - rolnictwo obywatelskie

Alternatywa amerykańska - rolnictwo obywatelskie Alternatywa amerykańska - rolnictwo obywatelskie Dr Anna Jastrzębiec -Witowska 16. 04. 2014 Civic agriculture a rolnictwo obywatelskie Termin civic agriculture czyli rolnictwo obywatelskie pojawił się

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP SKLEP STACJONARNY I SPRZEDAŻ ONLINE Kryteria Certyfikatu Zielony Sklep zostały pogrupowane w zbiory, zgodnie z obszarem, którego dotyczą (centrala / punkt sprzedaży /

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Konferencja prasowa Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Oczekiwania rybactwa i wędkarstwa wobec nowej perspektywy finansowej Program Operacyjny Rybactwo i Morze na lata 2014-2020 Warszawa, 23 lipca

Bardziej szczegółowo

DOTACJE ŻRÓDŁA FINANSOWANIA INWESTYCJI W LATACH 2007-2013

DOTACJE ŻRÓDŁA FINANSOWANIA INWESTYCJI W LATACH 2007-2013 Wspieranie inwestycji 2007-2013 DOTACJE ŻRÓDŁA FINANSOWANIA INWESTYCJI 1 W LATACH 2007-2013 Poznań, 17 września 2006 POLAGRA FOOD 2006 www.ms-consulting.pl 1 Wspieranie inwestycji 2007-2013 Prowadzenie:

Bardziej szczegółowo

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR:

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR: Czym jest SIR? Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich funkcjonuje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (podsieć KSOW) i ma charakter otwarty. Uczestnikami Sieci mogą być wszystkie

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r.

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r. 1 Projekt PO RYBY 2014-2020 został opracowany w oparciu o: przepisy prawa UE: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia

Bardziej szczegółowo

Przyszłość Wspólnej Polityki Rolnej do roku 2020

Przyszłość Wspólnej Polityki Rolnej do roku 2020 Przyszłość Wspólnej Polityki Rolnej do roku 2020 Stanowisko grupy polskich pozarządowych organizacji ekologicznych, rolniczych i społecznych na temat przyszłości Wspólnej Polityki Rolnej do roku 2020 Organizacje:

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Toruń, 13.12.2012 Co oznacza inteligentna specjalizacja? Inteligentna specjalizacja to: identyfikowanie wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy ZAGADNIENIA Z PRZEDMIOTÓW KIERUNKOWYCH 1. Podstawowe typy i rodzaje przedsiębiorstw turystycznych w Polsce. Zakres ich funkcjonowania. Struktury organizacyjne

Bardziej szczegółowo

Specyfika produktów tradycyjnych na rynku żywności

Specyfika produktów tradycyjnych na rynku żywności Specyfika produktów tradycyjnych na rynku żywności Od kilku lat wyraźnie zauważa się modę na produkty regionalne, zainteresowanie taką żywnością znacznie wzrosło. Produkty tradycyjne to część polskiego

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Dział programowy: Kuchnia bezpieczna i przyjazna użytkownikom

Dział programowy: Kuchnia bezpieczna i przyjazna użytkownikom TECHNIKA ZAJĘCIA ŻYWIENIOWE Dział programowy: Kuchnia bezpieczna i przyjazna użytkownikom Nr 2 Zapoznanie z programem i systemem oceniania. Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP) na lekcjach zajęć technicznych.

Bardziej szczegółowo

Członkowie rodziny pracujący w gospodarstwie: matka i żona założyciela, czasami dzieci

Członkowie rodziny pracujący w gospodarstwie: matka i żona założyciela, czasami dzieci Wstęp: Gospodarstwo prowadzi różne działania w zakresie szeroko rozumianego rolnictwa. Zajmuje się hodowlą bydła, zagrożonych gatunków, bydła na mięso, owiec na mleko i produkcją wełny, pszczelarstwem,

Bardziej szczegółowo

Członkowie rodziny pracujący w gospodarstwie: założycielka, jej mąż, matka i brat

Członkowie rodziny pracujący w gospodarstwie: założycielka, jej mąż, matka i brat Wstęp: Gospodarstwo zajmowało się głównie hodowlą oliwek. Pani Papadopoulou zdała sobie jednak sprawę, że potrzebna jest zmiana. Po przeprowadzeniu badań rynkowych otworzyła sklep z produktami tradycyjnymi

Bardziej szczegółowo

BLASKI I CIENIE WSPÓLNEJ POLITYKI ROLNEJ PROF. ZW. DR HAB. K. DUCZKOWSKA-MAŁYSZ WARSZAWA, 16 KWIETNIA 2015 EUROREG - SEMINARIUM

BLASKI I CIENIE WSPÓLNEJ POLITYKI ROLNEJ PROF. ZW. DR HAB. K. DUCZKOWSKA-MAŁYSZ WARSZAWA, 16 KWIETNIA 2015 EUROREG - SEMINARIUM BLASKI I CIENIE WSPÓLNEJ POLITYKI ROLNEJ PROF. ZW. DR HAB. K. DUCZKOWSKA-MAŁYSZ WARSZAWA, 16 KWIETNIA 2015 EUROREG - SEMINARIUM NOWE SPOJRZENIE NA WPR Ewolucja Wspólnej Polityki Rolnej Nowy kontekst rozwoju

Bardziej szczegółowo

Wsparcie działalności MŚP ze środków UE. Listopad 2014 r. KPMG Tax M.Michna sp. k.

Wsparcie działalności MŚP ze środków UE. Listopad 2014 r. KPMG Tax M.Michna sp. k. Wsparcie działalności MŚP ze środków UE Listopad 2014 r. KPMG Tax M.Michna sp. k. Spis treści I. Horyzont 2020 II. COSME III. JEREMIE 1 Horyzont 2020 obszary wsparcia FILAR: Wiodąca pozycja w przemyśle:

Bardziej szczegółowo

Żywienie człowieka i ocena żywności

Żywienie człowieka i ocena żywności Załącznik nr 4 do Uchwały Nr 91-2014/2015 Senatu Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie z dnia 22 czerwca.2015 r. w sprawie wprowadzenia od roku akademickiego 2015/2016 efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE Anna Grontkowska, Bogdan Klepacki SPIS TREŚCI Wstęp Rozdział 1. Miejsce rolnictwa w systemie agrobiznesu Pojęcie i funkcje agrobiznesu Ogniwa agrobiznesu

Bardziej szczegółowo

dr inż.. Mariusz Maciejczak www.maciejczak.pl Rozwój j rolnictwa ekologicznego

dr inż.. Mariusz Maciejczak www.maciejczak.pl Rozwój j rolnictwa ekologicznego dr inż.. Mariusz Maciejczak www.maciejczak.pl Rozwój j rolnictwa ekologicznego W początkach rozwoju Źródło: http://free.art.pl/andrzejczak_satyra/ ROLNIK EKOLOGICZNY Jeszcze nie tak dawno ROLNIK EKOLOGICZNY

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH w LODR w KOŃSKOWOLI LUBLIN R.

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH w LODR w KOŃSKOWOLI LUBLIN R. DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH w LODR w KOŃSKOWOLI LUBLIN 21.06.2013 R. Małe Gospodarstwa Rolne Powszechny Spis Rolny w 2010 roku Polska Gospodarstwa rolne od 1-10 ha 1 213 533 szt. Powierzchnia

Bardziej szczegółowo

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r.

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. Stan i główne g wyzwania rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. 1 Cele konferencji Ocena stanu i głównych wyzwań rozwoju obszarów wiejskich w Polsce Ocena wpływu reform

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP SKLEP INTERNETOWY/SPRZEDAŻ ONLINE Kryteria Certyfikatu Zielony Sklep zostały pogrupowane w zbiory, zgodnie z obszarem, którego dotyczą (centrala / punkt sprzedaży / sprzedaż

Bardziej szczegółowo

Bezzwrotne źródła finansowania agroturystyki. Wydział Zarządzania Politechniki Białostockiej Panfiluk Eugenia

Bezzwrotne źródła finansowania agroturystyki. Wydział Zarządzania Politechniki Białostockiej Panfiluk Eugenia Bezzwrotne źródła finansowania agroturystyki Wydział Zarządzania Politechniki Białostockiej Panfiluk Eugenia Finansowanie agroturystyki to działania skierowane bezpośrednio na dofinansowanie gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa

FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa Załącznik nr do Regulaminu FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa Imię.... Nazwisko... Nazwa gospodarstwa... Numer ewidencyjny gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa założenia do nowego okresu programowania.

Nowa perspektywa finansowa założenia do nowego okresu programowania. Nowa perspektywa finansowa 2014-2020 założenia do nowego okresu programowania.. Spotkanie współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Podstawa prawna: - Pakiet

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

Krótkie łańcuchy dostaw

Krótkie łańcuchy dostaw Krótkie łańcuchy dostaw Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Fundację Rolniczej Różnorodności Biologicznej AgriNatura.

Bardziej szczegółowo

MI(07)16P1 Bruksela, 17 października 2007 r. PROJEKT

MI(07)16P1 Bruksela, 17 października 2007 r. PROJEKT Komitet ds. Rolniczych Organizacji Zawodowych w UE (COPA) Główny Komitet Spółdzielczości Rolniczej w UE (COGECA) MI(07)16P1 Bruksela, 17 października 2007 r. PROJEKT WSTĘPNE WNIOSKI GRUPY ROBOCZEJ COPA/COGECA

Bardziej szczegółowo

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska Polska wieś ZAMOŻNA I EUROPEJSKA POLSKA WIEŚ Stan obecny Charakterystyka ogólna Na terenach wiejskich w Polsce mieszka 14,9 mln Polaków stanowi to 38% mieszkańców Polski. W Polsce mamy 1,583 mln gospodarstw

Bardziej szczegółowo

inwestowanie w działania na rzecz klimatu inwestowanie w program LIFE

inwestowanie w działania na rzecz klimatu inwestowanie w program LIFE inwestowanie w działania na rzecz klimatu inwestowanie w program LIFE PRZEGLĄD NOWEGO PODPROGRAMU LIFE DOTYCZĄCEGO DZIAŁAŃ NA RZECZ KLIMATU NA LATA 2014 2020 Czym jest nowy podprogram LIFE dotyczący działań

Bardziej szczegółowo

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Elementy określone przez liderów sekcji w obszarze Bezpieczna Żywność

Bardziej szczegółowo

Rozwój obszarów wiejskich w nowej perspektywie finansowej

Rozwój obszarów wiejskich w nowej perspektywie finansowej Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Rozwój obszarów wiejskich w nowej perspektywie finansowej dr inż. Zofia Szalczyk- Podsekretarz Stanu w MRiRW Lipiec 2013 Prace nad PROW 2014-2020 Opracowywany w Ministerstwie

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ OCENY INDYWIDUALNEJ WARTOŚĆ MERYTORYCZNA

ARKUSZ OCENY INDYWIDUALNEJ WARTOŚĆ MERYTORYCZNA Przedsięwzięcie 1.1: Zachowanie i twórcze wykorzystanie zabytków 1. Wartość zabytkowa i historyczna obiektu na tle innych zabytków regionu 2. Stopień, w jakim projekt przyczyni się do zachowania lub odtworzenia

Bardziej szczegółowo

Pan Desbois specjalizuje się w recyklingu odpadów. Jego gospodarstwo zajmuje na 1,5ha ziemi niedaleko centrum szkolenia koni wyścigowych w Marsylii.

Pan Desbois specjalizuje się w recyklingu odpadów. Jego gospodarstwo zajmuje na 1,5ha ziemi niedaleko centrum szkolenia koni wyścigowych w Marsylii. Wstęp: Gospodarstwo pana Desbois zajmuje się produkcją humusu z dżdżownic oraz kompostowaniem przy wykorzystaniu robaków, przeznaczonym dla osób prywatnych i zawodowców. Pan Desbois specjalizuje się w

Bardziej szczegółowo

Działania dla przedsiębiorców

Działania dla przedsiębiorców Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 Działania dla przedsiębiorców Polscy przedsiębiorcy mają do wyboru wiele rozmaitych możliwości dofinansowania swoich inwestycji. Większość z nich myśli jednak

Bardziej szczegółowo

Joanna Kopczyńska Departament Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko

Joanna Kopczyńska Departament Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Joanna Kopczyńska Departament Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 1 22 grudnia 2014 Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2010-2020: Regiony, Miasta, Obszary Wiejskie, przyjęta przez Radę

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

biznesu (CSR) a konkurencyjność - dobre praktyki europejskich MŚP M -

biznesu (CSR) a konkurencyjność - dobre praktyki europejskich MŚP M - Instytut Badań nad Przedsiębiorczo biorczością i Rozwojem Ekonomicznym Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR) a konkurencyjność - dobre praktyki europejskich MŚP M - Maciej Bieńkiewicz, 26 luty 2008,

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia (magisterskie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac magisterskich

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia (magisterskie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac magisterskich Studia II stopnia (magisterskie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac magisterskich Promotorzy prac magisterskich Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Prof. dr hab. Bogusław

Bardziej szczegółowo

Program LEADER 2014-2020 realizowany będzie w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Program LEADER 2014-2020 realizowany będzie w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania Leśna Kraina Górnego Śląska współfinansowana jest ze środków

Bardziej szczegółowo

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36%

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36% Jakie zmiany mogą czekać rolników po 2013? Czy będą to zmiany gruntowne czy jedynie kosmetyczne? Czy poszczególne instrumenty WPR będą ewaluować czy też zostaną uzupełnione o nowe elementy? Reforma WPR

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Lokalnego Kierowanego przez Społeczność na lata Lokalnej Grupy Działania Zalew Zegrzyński OPIS PRZEDSIĘWZIĘĆ

Strategia Rozwoju Lokalnego Kierowanego przez Społeczność na lata Lokalnej Grupy Działania Zalew Zegrzyński OPIS PRZEDSIĘWZIĘĆ Cel ogólny 1. Rozwój gospodarczy obszaru Zalew Zegrzyński Cel szczegółowy 1.1. Rozwój oferty pracy na obszarze 1.1.1 Praca nad Zalewem Podejmowanie działalności, w tym przez osoby z grup defaworyzowanych

Bardziej szczegółowo

SPOTKANIE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW ROZWÓJ LOKALNY KIEROWANY PRZEZ SPOŁECZNOŚĆ

SPOTKANIE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW ROZWÓJ LOKALNY KIEROWANY PRZEZ SPOŁECZNOŚĆ Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich SPOTKANIE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW ROZWÓJ LOKALNY KIEROWANY PRZEZ SPOŁECZNOŚĆ Lokalna Strategia Rozwoju dla Lokalnej Grupy Działania Gminy Powiatu

Bardziej szczegółowo

Turystyka zrównoważona na Podlasiu

Turystyka zrównoważona na Podlasiu Turystyka zrównoważona na Podlasiu Eugeniusz Wiśniewski Podlaskie Stowarzyszenie Agroturystyczne Z uwagi na cenne walory przyrodnicze, kulturowe i etniczne, turystyka stała sięważnądziedzinągospodarki

Bardziej szczegółowo

KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA DS. ROLNICTWA I ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA DS. ROLNICTWA I ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA DS. ROLNICTWA I ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PRZEGLĄD PROGRAMÓW WPR, W RAMACH KTÓRYCH W SZKOŁACH ROZDAWANE SĄ PRODUKTY ROLNE KONSULTACJE SPOŁECZNE W SPRAWIE WARIANTÓW

Bardziej szczegółowo

Strategiczne kierunki działań Województwa Opolskiego dla obszarów wiejskichna lata

Strategiczne kierunki działań Województwa Opolskiego dla obszarów wiejskichna lata Strategiczne kierunki działań Województwa Opolskiego dla obszarów wiejskichna lata 2014-2020 Pawłowice, 20 lutego 2015 r. Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do 2020 roku Powstała z myślą o optymalnym

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie podstawowe w sprawie Wspólnej Polityki Rybackiej po raz pierwszy zostaje włąw

Rozporządzenie podstawowe w sprawie Wspólnej Polityki Rybackiej po raz pierwszy zostaje włąw 1 Przyszła a polityka rybacka na lata 2014-2020 2020 będzie b realizowana między innymi w oparciu o trzy podstawowe dokumenty: Rozporządzenie podstawowe w sprawie Wspólnej Polityki Rybackiej po raz pierwszy

Bardziej szczegółowo

MAŁE PROJEKTY W RAMACH LSR ZIEMIA PSZCZYOSKA - spotkanie informacyjne -

MAŁE PROJEKTY W RAMACH LSR ZIEMIA PSZCZYOSKA - spotkanie informacyjne - MAŁE PROJEKTY W RAMACH LSR ZIEMIA PSZCZYOSKA - spotkanie informacyjne - PROGRAM ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH 2007-2013 Podstawowe założenia, jak również zakres, cele oraz działania Programu zostały wybrane

Bardziej szczegółowo

ug geoinformacyjnychnych na przykładzie

ug geoinformacyjnychnych na przykładzie Małgorzata Gajos Rozwój j usług ug geoinformacyjnychnych na przykładzie geoportalu Zakopane 25-28.09.2007 Geoinformacja Informacja uzyskiwana w drodze interpretacji danych geoprzestrzennych (dotyczących

Bardziej szczegółowo