Brodawczaki splotu naczyniówkowego u dzieci

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Brodawczaki splotu naczyniówkowego u dzieci"

Transkrypt

1 Brodawczaki splotu naczyniówkowego u dzieci Choroid plexus papilloma in children Krzysztof Jarmusz, Zdzis³aw Huber, Pawe³ Ma³asiak, Katarzyna Nowakowska, Krzysztof Strzy ewski z Katedry i Kliniki Chirurgii, Traumatologii i Urologii Dzieciêcej A.M. im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu kierownik Katedry: prof. dr hab. Andrzej Jankowski Streszczenie Brodawczak splotu naczyniastego jest rzadkim nowotworem wieku rozwojowego. Autorzy leczyli dotychczas 4 dzieci z tym rozpoznaniem. W oparciu o przedstawiony materia³ uwa aj¹, e odleg³y stan neurologiczny dzieci operowanych z powodu brodawczaka splotu naczyniówkowego wydaje siê zale eæ g³ównie od stanu mózgowia przed leczeniem. Summary Plexus papilloma is a rare neoplasm of developmental age. 4 children with plexus papilloma were treated. Authors presents their experience of treatment. They consider patient s neurological outcome depends on brain s condition before treatment. S³owa kluczowe: brodawczak splotu naczyniówkowego, dzieci Key words: plexus papilloma, children Wstêp Brodawczak splotu naczyniówkowego jest rzadkim nowotworem spotykanym g³ównie u dzieci, szczególnie w najm³odszych grupach wiekowych. Wg Heese ok. 70% pacjentów leczonych z jego powodu nie przekracza drugiego roku ycia (4). W piœmiennictwie czêstoœæ wystêpowania tego nowotworu jest bardzo ró nie oceniana. W materiale Zûlcha stanowi³ on 0,5-0,6% wszystkich guzów oun podczas gdy u elix 2,2% (8). Roszkowski ocenia czêstoœæ wystêpowania brodawczaka splotu u dzieci na 1% (9) a Sarkar na 1,5-4% (11). Z kolei wg Isaacs nowotwór ten stanowi ok. 10% wszystkich guzów mózgowia u niemowl¹t (5). Wiêkszoœæ autorów podaje, i czêœciej choruj¹ ch³opcy. U dzieci brodawczak najczêœciej umiejscowiony jest w komorze bocznej, nieco czêœciej w lewej, z regu³y w trójk¹cie. Wyj¹tkowo zdarzaj¹ siê obustronnie czy w III komorze (5, 8, 9). Mikroskopowo guz ten wykazuje struktury brodawkowate, na które sk³ada siê ³¹cznotkankowe podœcielisko z naczyniami oraz jedna warstwa komórek nab³onkowych z pojedynczymi figurami podzia³u. Posiada szypu³ê zawieraj¹c¹ naczynia i tkankê ³¹czn¹. Znacznie rzadszy rak splotu wykazuje polimorfizm j¹der i komórek (komórki olbrzymie), liczniejsze figury podzia³u i naciekanie otoczenia (6, 8). Makroskopowo brodawczak jest kalafiorowatym, ró owo-szarym, bogato unaczynionym guzem. Szypu³¹ ³¹czy siê ze splotem naczyniówkowym. Po przerwaniu ci¹g³oœci mo e obficie krwawiæ. Rak splotu makroskopowo jest trudny do odró nienia od brodawczaka (10). W obrazie klinicznym dominuj¹ objawy wodog³owia spowodowanego nadprodukcj¹ p³ynu mózgowo- rdzeniowego a niekiedy obturacj¹ dróg przep³ywu (2). Wytwarzanie p³ynu przez guz w skrajnych przypadkach mo e siêgaæ 2000 ml na dobê (3). Inne objawy to: podwy szone cisnienie œródczaszkowe, drgawki i opóÿnienie rozwoju (10). W diagnostyce przydatna jest ultrasonografia przezciemi¹czkowa, tomografia komputerowa i tomografia rezonansu magnetycznego. Ultrasonografia jest dostêpn¹, tani¹ i nieszkodliw¹ metod¹ diagnostyczn¹ idealn¹ dla badañ screeningowych gdy wiêkszoœæ brodawczaków ujawnia siê klinicznie w okresie obecnoœci ciemi¹czka. Pomimo charakterystycznego obrazu hyperechogennej masy w wodog³owiowo poszerzonej komorze wynik wymaga potwierdzenia przez KT lub MR. W tomografii komputerowej brodawczak przedstawia siê jako homogenna, zrazikowata masa wewn¹trz komory intensywnie wzmacniaj¹ca siê po podaniu œrodka cieniuj¹cego. Tomografia rezonansu magnetycznego umo liwia precyzyjn¹ ocenê stosunków anatomicznych, wykazanie ewentualnej ekspansji przez ujœcie komory i uwidocznienie naczyñ ywi¹cych co jest istotne dla planowania zabiegu (10). W leczeniu metod¹ z wyboru jest zabieg operacyjny z dostêpu indywidualizowanego w ka dym przypadku. Konieczna jest przed- i œródoperacyjna identyfikacja szy- Neuroskop 2004, nr 6 63

2 pu³y oraz zamkniêcie naczyñ zaopatruj¹cych przed usuniêciem guza. Zaleca siê technikê mikrochirurgiczn¹. Ewentualne wszczepienie zastawki winno odbyæ siê w drugim etapie (7, 9). W przypadku raka splotu konieczne jest nastêpowe leczenie onkologiczne. Materia³ W Oddziale Neurochirurgii Katedry Chirurgii, Traumatologii i Urologii Dzieciêcej Akademii Medycznej w Poznaniu leczenie operacyjne nowotworów mózgowia u dzieci prowadzone jest od 1983 r. Do maja 2004 r. z powodu guza mózgu operowano 311 dzieci. W tym materiale by³y 4 przypadki brodawczaka splotu naczyniówkowego. Stanowi to 1,3% wszystkich operowanych nowotworów. Przypadek 1 Dziewczynka S.H. w wieku 3 lata i 4 miesi¹ce przyjêta do oddzia³u z powodu bólów i zawrotów g³owy. Stwierdzono opóÿnienie rozwoju psychoruchowego oraz objawy ciasnoty œródczaszkowej. W badaniu tomografii komputerowej guz III komory i wodog³owie. DoraŸnie wszczepiono zastawkê drenuj¹c¹ obie komory boczne. Po 10 dniach doszczêtnie wyciêto guza przez kraniotomiê. W badaniu histopatologicznym: Plexus papilloma I o. W kontrolnym badaniu KT stwierdzono wodniaki podtwardówkowe (ryc. 1) jednak wobec bardzo dobrego stanu dziecko zwolniono do domu. Po 2,5 m-ca od resekcji guza w kontrolnym badaniu KT stwierdzono olbrzymi lewostronny krwiak podtwardówkowy (ryc. 2), który ewakuowano przez kraniotomiê do³¹czaj¹c równoczeœnie zastawkê Orbis Sigma do starego uk³adu. W badaniu KT po miesi¹cu stwierdzono œladowy wodniak lewostronny (ryc. 3). Po roku by³a operowana z powodu oderwania drenu obwodowego od zastawki z towarzysz¹cymi objawami nadciœnienia œródczaszkowego co œwiadczy³o o zastawkozale noœci. Podczas ostatniej kontroli ambulatoryjnej z odchyleñ od stanu prawid³owego stwierdzano obni enie ostroœci wzroku i tarcze zanikowe na dnie oczu. Rycina 2. Rycina 1. Rycina Neuroskop 2004, nr 6

3 Przypadek 2 Ch³opiec K.R. w wieku 4 miesi¹cy przyjêty z powodu nadmiernego obwodu g³owy. W badaniu klinicznym stwierdzono objawy nadciœnienia œródczaszkowego, obwód g³owy 47,5 cm i czterokoñczynowy niedow³ad z przewag¹ strony prawej. W ultrasonografii przezciemi¹czkowej wykazano du y twór lito torbielowaty w lewej bardziej poszerzonej komorze bocznej oraz wodog³owie (ryc. 4). W tomografii komputerowej stwierdzono guz lewego trójk¹ta komorowego, znaczne poszerzenie komór z przewag¹ strony lewej. Lewa pó³kula mózgu Rycina 4. Rycina 6. Rycina 5. Rycina 7. Neuroskop 2004, nr 6 65

4 Aktualnie, 5,5 roku po zabiegu stwierdza siê u ch³opca opóÿnienie rozwoju, padaczkê oraz czterokoñczynowy niedow³ad spastyczny z przewag¹ strony prawej (ryc. 6). W badaniu MR widoczne znaczne zniekszta³cenia lewej pó³kuli mózgu z obecnoœci¹ torbieli oraz przewlek³ego wodniaka podtwardówkowego (ryc. 7). Rycina 8. Przypadek 3 Ch³opiec K.R. przyjêty do oddzia³u w wieku 11 miesiêcy z powodu opóÿnienia rozwoju. W tomografii komputerowej stwierdzono guz w rogu potylicznym prawej komory bocznej istotnie wzmacniaj¹cy siê po podaniu œrodka cieniuj¹cego z towarzysz¹cym nieznacznym poszerzeniem komór (ryc. 8). Wykonano kraniotomiê ciemieniowo - potyliczn¹ i doszczêtnie wyciêto guz. W badaniu histopatologicznym: Plexus papilloma I o. Aktualnie, 11 lat po zabie- Rycina 10. gu, w tomografii komputerowej utrzymuje siê nieznaczne poszerzenie komór (ryc. 9) Stan ogólny dziecka jest bardzo dobry a w badaniu neurologicznym nie stwierdza siê odchyleñ (ryc. 10). Rycina 9. Omówienie Ma³a liczba dzieci leczonych z powodu brodawczaka splotu naczyniówkowego nie upowa nia do wyci¹gania bardziej ogólnych wniosków. Czêstoœæ wystêpowania tego nowotworu w naszym materiale (1,3%) zbli ona jest do danych innych autow znacznym stopniu by³a zniszczona przez proces obrzêkowo zanikowy (ryc. 5). Wykonano kraniotomiê ciemieniow¹ lewostronn¹ z doszczêtnym wyciêciem guza. Przebieg pooperacyjny bez powik³añ. W badaniu histopatologicznym: Plexus papilloma I o. 66 Neuroskop 2004, nr 6 Przypadek 4 Dziewczynka B.A. przyjêta do oddzia³u w wieku 4 lat z powodu objawów nadciœnienia œródczaszkowego. W tomografii komputerowej stwierdzono guz w rogu potylicznym lewej komory bocznej i umiarkowane wodog³owie (ryc. 11). DoraŸnie wszczepiono zastawkê do prawej komory mózgu. Po 3 dobach doszczêtnie wyciêto guza przez kraniotomiê. Rozpoznanie histopatologiczne: Plexus papilloma I o. Przebieg poperacyjny niepowik³any. Aktualnie, 4 lata po zabiegu, prawid³owy stan neurologiczny (ryc. 12). W tomografii komputerowej widoczna lo a po guzie i dren zastawki, poza tym obraz jest prawid³owy (ryc. 13).

5 Rycina 11. Rycina 12. Rycina 13. rów (9, 11). Nie odnotowaliœmy przewagi p³ci mêskiej ani w przeciwieñstwie do innych (4) zdecydowanej przewagi dzieci w wieku do 2 lat. Podobnie jak u innych autorów g³ównym powodem zg³oszenia siê pacjentów do diagnostyki i leczenia by³o wodog³owie (2, 10). W 2 przypadkach uwagê otoczenia zwróci³y objawy nadciœnienia œródczaszkowego pod postaci¹ bólów g³owy i wymiotów a w jednym nadmierny przyrost obwodu g³owy. W jednym przypadku odnotowaliœmy stosunkowo rzadkie umiejscowienie brodawczaka w III komorze (1, 5). W pozosta³ych nowotwór znajdowa³ siê w komorze bocznej. W diagnostyce tak przed- jak i pooperacyjnej korzystaliœmy g³ównie z tomografii komputerowej. W naszych warunkach jest to optymalna metoda. Tomografia rezonansu magnetycznego dostarcza wprawdzie wiêcej informacji (7), lecz specyficzne trudnoœci w wykonaniu badania u dzieci, zw³aszcza problemy zwi¹zane ze znieczuleniem ogólnym (brak odpowiedniej aparatury anestezjologicznej) powoduj¹ rzadkie korzystanie z tej metody. W jednym przypadku rozpoznanie zosta³o postawione w oparciu o badanie ultrasonograficzne a nastêpnie potwierdzone tomografi¹ komputerow¹. We wszystkich przypadkach samo wyciêcie guza przebieg³o bez powik³añ tak œródoperacyjnych jak i wczesnych pooperacyjnych zwi¹zanych z resekcj¹ nowotworu. Identyfikacja i amputacja szypu³y guza przed jego usuniêciem nie przedstawia³y trudnoœci. Nie obserwowaliœmy wiêkszych krwawieñ. Dzieci po 7-10 dniach zosta³y zwolnione do domu. Neuroskop 2004, nr 6 67

6 U dwójki dzieci z zaroœniêtymi szwami czaszkowymi wszczepiliœmy przed resekcj¹ guza uk³ady zastawkowe. Wynika³o to z koniecznoœci pilnego opanowania ciasnoty œródczaszkowej u pacjentów hospitalizowanych w godzinach wieczorno nocnych. Podobnie jak wiêkszoœæ autorów uwa amy, e korzystniejsze jest ewentualne wszczepienie przecieku po resekcji guza (7, 9). U dziewczynki z brodawczakiem III komory wyst¹pi³y powik³ania zwi¹zane z implantacj¹ uk³adu zastawkowego: wodniaki podtwardówkowe, krwiak podtwardówkowy, niedro noœæ uk³adu. Problemy te zosta³y opanowane i nie wp³ynê³y znacz¹co na odleg³y stan dziecka. U drugiej dziewczynki z zastawk¹ wszczepion¹ przed resekcj¹ guza nie obserwowaliœmy adnych powik³añ. Aktualnie jest w bardzo dobrym stanie. Jeden z czterech pacjentów prezentuje znaczne odchylenia w stanie neurologicznym: znaczne opóÿnienie rozwoju, czterokoñczynowy niedow³ad spastyczny i padaczkê. Nie mia³ wszczepionej zastawki a zabieg wyciêcia guza i przebieg pooperacyjny by³y niepowik³ane. Przedoperacyjna tomografia komputerowa wykazywa³a znaczny stopieñ uszkodzenia pó³kul mózgu (zw³aszcza lewej) przez proces obrzêkowo zanikowy. Aktualny z³y stan neurologiczny dziecka wynika prawdopodobnie z pierwotnego, przedoperacyjnego zniszczenia mózgowia. Uwaga koñcowa W przedstawionym materiale odleg³y stan neurologiczny dzieci operowanych z powodu brodawczaka splotu naczyniówkowego wydaje siê zale eæ g³ównie od stanu mózgowia przed leczeniem. Piœmiennictwo 1. Costa J.M. i wsp.: Choroid plexus papillomas of the III ventricle in infants. Child s Nerv Syst 1997, 13, Due-Tonessen B. i wsp.: Chorioid plexus tumors in children and young adults: report of 16 conecutive cases. Child s Nerv Syst 2001, 17, ujimura M. i wsp.: Hydrocephalus due to cerebrospinal fluid opverproduction by bilateral chorioid plexus papillomas. Child s Nerv Syst 2004, 20, Heese O. i wsp.: Diffuse arachnoid enhancement of a well differentiated chorioid plexus papilloma. Acta Neurochir 2002, 144, Isaacs H. Jr.: II Perinatal brain tumors: A reviwe of 250 cases. Pediatr Neurol 2002, 27, Ka³u a J.: Brodawczak splotu naczyniastego plexus papilloma. Pol J Pathol 2001, 53, 4 suplement, Mahmoud G.N. i wsp.: Lateral ventricle chorioid plexus papilloma in childchood: management and complications. Surg. Neurol 2000, 54, Mossakowski M. J. i wsp.: Nowotwory neoroepitelialne. Nowotwory splotu naczyniówkowego. W: Guzy uk³adu nerowego. Red. M. J. M. Mossakowski, Ossolineum, Wroc³aw, 1997, Roszkowski M.: Brodawczak splotu naczyniówkowego. W: Zarys Neurochirurgii. Red. M. Z¹bek, PZWL, Warszawa, 1999, Sanford R. A. i wsp.: Intraventricular tumors. W: Pediatric Neurosurgery. Red. W. R. Cheek, W.B. Saunders Company, Philadelphia, 1994, Sarkar C. i wsp.: Chorioid plexus papilloma: aclinicopathological study of 23 cases. Surg Neurol 1999, 52, Adres do korespondencji: Katedra Chirurgii, Traumatologii i Urologii Dzieciêcej Akademii Medycznej w Poznaniu ul. Szpitalna 27/33, Poznañ 68 Neuroskop 2004, nr 6

Zespół szczelinowatych komór. Opis przypadku

Zespół szczelinowatych komór. Opis przypadku Zespół szczelinowatych komór. Opis przypadku Slit ventricle syndrome. Case report. Krzysztof Jarmusz, Katarzyna Nowakowska, Krzysztof Strzyżewski z Oddziału Neurochirurgii Katedry i Kliniki Chirurgii,

Bardziej szczegółowo

Guzy tylnej jamy czaszki w materiale Oddziału Neurochirurgii Dziecięcej w Poznaniu

Guzy tylnej jamy czaszki w materiale Oddziału Neurochirurgii Dziecięcej w Poznaniu Guzy tylnej jamy czaszki w materiale Oddziału Neurochirurgii Dziecięcej w Poznaniu Tumors of posterior fossa in material of Pediatric Neurologial Surgery in Poznań Krzysztof Jarmusz, Katarzyna Nowakowska,

Bardziej szczegółowo

Przypadek gruÿlicy mózgu o ciê kim przebiegu trudnoœci diagnostyczne i terapeutyczne

Przypadek gruÿlicy mózgu o ciê kim przebiegu trudnoœci diagnostyczne i terapeutyczne Przypadek gruÿlicy mózgu o ciê kim przebiegu trudnoœci diagnostyczne i terapeutyczne The case of the central nervous system tuberculosis diagnostic and therapeutic difficultes Krzysztof Jarmusz, Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Zespó³ Dandy-Walkera bez tajemnic

Zespó³ Dandy-Walkera bez tajemnic Zespó³ Dandy-Walkera bez tajemnic www.fundacja.dandy-walker.org.pl Fundacja chorych na zespó³ Dandy-Walkera 64-100 Leszno ul. Bu³garska 5/10 tel./fax +48 65 520 02 33 mob. +48 662 015 362 fundacja@dandy-walker.org.pl

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU. Lek. med. Ali Akbar Hedayati

UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU. Lek. med. Ali Akbar Hedayati UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU Lek. med. Ali Akbar Hedayati starszy asystent Oddziału Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej Szpitala Wojewódzkiego w Zielonej Górze Analiza wyników operacyjnego

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie termoablacji prądem wysokiej częstotliwości w leczeniu kostniaka kostnawego

Zastosowanie termoablacji prądem wysokiej częstotliwości w leczeniu kostniaka kostnawego Zastosowanie termoablacji prądem wysokiej częstotliwości w leczeniu kostniaka kostnawego Lek. Szymon Wałejko, dr hab. med. Tomasz Mazurek, lek. Andrzej Klapkowski Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Zachorowania i zgony na nowotwory złośliwe narzadu płciowego u kobiet w Polsce w latach 1987, 1996, 3 i szacunkowe na 1 r. 1987 1996 3 1 Zachorowania

Bardziej szczegółowo

Olbrzymie guzy mózgowia w wieku rozwojowym

Olbrzymie guzy mózgowia w wieku rozwojowym Olbrzymie guzy mózgowia w wieku rozwojowym Huge cerebral tumors in pediatric patients Pawe³ Ma³asiak, Zdzis³aw Huber, Krzysztof Jarmusz, Katarzyna Nowakowska, Krzysztof Strzy ewski z Katedry i Kliniki

Bardziej szczegółowo

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Świerblewski M. 1, Kopacz A. 1, Jastrzębski T. 1 1 Katedra i

Bardziej szczegółowo

TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII

TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII Prof. nadzw. dr hab. med. Marek Jemielity Klinika Kardiochirurgii UM w Poznaniu Szpital Kliniczny Przemienienia Pańskiego TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII

Bardziej szczegółowo

Program nauczania neurochirurgii na Wydziale Lekarskim PAM.

Program nauczania neurochirurgii na Wydziale Lekarskim PAM. Program nauczania neurochirurgii na Wydziale Lekarskim PAM. Zajęcia z neurochirurgii odbywają się na VI roku studiów na Wydziale Lekarskim PAM. Program i obejmuje 18 godzin w tym 10 godzin ćwiczeń i 8

Bardziej szczegółowo

PAKIET ONKOLOGICZNY W PYTANIACH I ODPOWIEDZIACH

PAKIET ONKOLOGICZNY W PYTANIACH I ODPOWIEDZIACH PAKIET ONKOLOGICZNY W PYTANIACH I ODPOWIEDZIACH Warszawa 2015 1 Autor: ukasz Puchalski Wydawca: Kancelaria Doradcza Rafa³ Piotr Janiszewski ul. Wiejska 12 00-490 Warszawa www.kancelaria.janiszewski.med.pl

Bardziej szczegółowo

Rola laparoskopowa adrenalektomii w leczeniu pacjentów z neuroblastomadoświadczenia

Rola laparoskopowa adrenalektomii w leczeniu pacjentów z neuroblastomadoświadczenia Rola laparoskopowa adrenalektomii w leczeniu pacjentów z neuroblastomadoświadczenia trzech ośrodków. Marcin Łosin 1, Wojciech Korlacki 2, Przemysław Mańkowski 3, Maciej Murawski 1, Andrzej Grabowski 2,

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji z NEUROCHIRURGII

Program specjalizacji z NEUROCHIRURGII CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji z NEUROCHIRURGII Program podstawowy dla lekarzy rozpoczynających specjalizację od początku Warszawa 1999 (c) Copyright by Centrum Medyczne

Bardziej szczegółowo

Wpływ wybranych chorób oczu na obraz pisma osób starszych studium przypadku

Wpływ wybranych chorób oczu na obraz pisma osób starszych studium przypadku Wpływ wybranych chorób oczu na obraz pisma osób starszych studium przypadku Grafizm ma wiele indywidualnych cech charakterystycznych dla konkretnej osoby. Jest przejawem procesów psychicznych i fizycznych,

Bardziej szczegółowo

strategia Grupa Scanmed Multimedis 2014-2015

strategia Grupa Scanmed Multimedis 2014-2015 strategia Grupa Scanmed Multimedis 2014-2015 Segmenty działalności i kierunki rozwoju Celem grupy Scanmed Multimedis w latach 2014-2015 będzie dalsze konsekwentne i dynamiczne zwiększanie przychodów oraz

Bardziej szczegółowo

typ 3, sporadyczny; Techniki Obrazowe

typ 3, sporadyczny; Techniki Obrazowe Guz neuroendokrynny żołądka typ 3, sporadyczny; Techniki Obrazowe Mariusz I.Furmanek CSK MSWiA i CMKP Warszawa Ocena wyjściowa, metody strukturalne WHO 2 (rak wysoko zróżnicowany); Endoskopia i/lub EUS;

Bardziej szczegółowo

Wodogłowie u dzieci z nowotworami mózgu Hydrocephalus in children with brain tumours

Wodogłowie u dzieci z nowotworami mózgu Hydrocephalus in children with brain tumours krzysztof zakrzewski, emilia Nowosławska aktualn Neurol 2009, 9 (1), p. 45-51 Received: 23.02.2009 accepted: 23.02.2009 Published: 27.03.2009 Wodogłowie u dzieci z nowotworami mózgu Hydrocephalus in children

Bardziej szczegółowo

Postępy w Gastroenterologii. Poznań 2013. Janusz Milewski, Klinika Gastroenterologii CSK MSW.

Postępy w Gastroenterologii. Poznań 2013. Janusz Milewski, Klinika Gastroenterologii CSK MSW. Postępy w Gastroenterologii. Poznań 2013. Janusz Milewski, Klinika Gastroenterologii CSK MSW. Rak trzustki na drugim miejscu pośród nowotworów w gastroenterologii. Na 9 miejscu pod względem lokalizacji

Bardziej szczegółowo

Ropniak opłucnej czy gruźliczy wysięk opłucnowy? - Rola torakoskopii

Ropniak opłucnej czy gruźliczy wysięk opłucnowy? - Rola torakoskopii Michał Pasierbek, Andrzej Grabowski, Filip Achtelik, Wojciech Korlacki Ropniak opłucnej czy gruźliczy wysięk opłucnowy? - Rola torakoskopii Klinika Chirurgii Wad Rozwojowych Dzieci i Traumatologii w Zabrzu

Bardziej szczegółowo

Anatomiczne i chirurgiczne podstawy leczenia patologii kręgsłupa i rdzenia kręgowego u dorosłych i dzieci

Anatomiczne i chirurgiczne podstawy leczenia patologii kręgsłupa i rdzenia kręgowego u dorosłych i dzieci II Ogólnopolska Studencka Konferencja Naukowo-Szkoleniowa Anatomiczne i chirurgiczne podstawy leczenia patologii kręgsłupa i rdzenia kręgowego u dorosłych i dzieci Sobota 9.00 Otwarcie konferencji, powitanie

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Biologiczne uwarunkowania procesu starzenia Starzenie na poziomie narządowym

Spis treści Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Biologiczne uwarunkowania procesu starzenia Starzenie na poziomie narządowym Spis treści CZĘŚĆ OGÓLNA 11. Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Laura Wołowicka... 3 Wybrane informacje demograficzne... 3 Światowe tendencje demograficzne... 4 Europejskie badania demograficzne...

Bardziej szczegółowo

GUZY PODŚCIELISKOWE PRZEWODU POKARMOWEGO. (Gastrointestinal Stromal Tumor (GIST)) Anna Nasierowska-Guttmejer, Katarzyna Guzińska-Ustynowicz

GUZY PODŚCIELISKOWE PRZEWODU POKARMOWEGO. (Gastrointestinal Stromal Tumor (GIST)) Anna Nasierowska-Guttmejer, Katarzyna Guzińska-Ustynowicz Sformatowano GUZY PODŚCIELISKOWE PRZEWODU POKARMOWEGO (Gastrointestinal Stromal Tumor (GIST)) Anna Nasierowska-Guttmejer, Katarzyna Guzińska-Ustynowicz 1. Materiał chirurgiczny: przełyk, Ŝołądek, jelito

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji z NEUROCHIRURGII

Program specjalizacji z NEUROCHIRURGII CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji z NEUROCHIRURGII Program dla lekarzy posiadających specjalizcję I stopnia z neurochirurgi Warszawa 1999 (c) Copyright by Centrum Medyczne

Bardziej szczegółowo

Rodzaj Zakres Nazwa Cena oczekiwana

Rodzaj Zakres Nazwa Cena oczekiwana Rodzaj Zakres Nazwa Cena oczekiwana Ambulatoryjne świadczenia specjalistyczne 02.0000.073.02 BADANIA MEDYCYNY NUKLEARNEJ 8,10 Ambulatoryjne świadczenia specjalistyczne 02.0000.074.02 BADANIE ANGIOGRAFICZNE

Bardziej szczegółowo

diagnostyka i leczenie chorób nadnerczy

diagnostyka i leczenie chorób nadnerczy Spis treści 1 Wprowadzenie chirurgia nadnerczy wczoraj, dziś i jutro Tadeusz Tołłoczko 1 11 Wstęp 1 12 Przełomowe osiągnięcia wiedzy o nadnerczach 1 13 Przez myśl, trud i wątpliwości do sukcesów i porażek

Bardziej szczegółowo

Rozdzia³ 1 ROZPOZNANIE

Rozdzia³ 1 ROZPOZNANIE Rozdzia³ 1 ROZPOZNANIE Dolegliwoœci i objawy Co siê ze mn¹ dzieje? Co mo e wskazywaæ na problem z tarczyc¹? Prawdê mówi¹c, trudno to jednoznacznie stwierdziæ. Niektórzy pacjenci czuj¹ siê zmêczeni i przygnêbieni,

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGIA I PATOLOGIA SUTKÓW U DZIECI I MŁODZIEŻY W DIAGNOSTYCE ULTRASONOGRAFICZNEJ

FIZJOLOGIA I PATOLOGIA SUTKÓW U DZIECI I MŁODZIEŻY W DIAGNOSTYCE ULTRASONOGRAFICZNEJ FIZJOLOGIA I PATOLOGIA SUTKÓW U DZIECI I MŁODZIEŻY W DIAGNOSTYCE ULTRASONOGRAFICZNEJ A.JAKUBOWSKA, M.BRZEWSKI, M.GRAJEWSKA-FERENS, A.MARCIŃSKI, J.MĄDZIK ZAKŁAD RADIOLOGII PEDIATRYCZNEJ I KLINIKA ENDOKRYNOLOGII

Bardziej szczegółowo

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Barbara Radecka Opolskie Centrum Onkologii Amadeo Modigliani (1884-1920) 1 Młode chore Kto to taki??? Daniel Gerhartz (1965-) 2 3 Grupy wiekowe

Bardziej szczegółowo

Przypadki rzadkich guzów mózgu o lokalizacji wewnątrzkomorowej

Przypadki rzadkich guzów mózgu o lokalizacji wewnątrzkomorowej Przypadki rzadkich guzów mózgu o lokalizacji wewnątrzkomorowej Cases of uncommon cerebral tumors localized intraventricularly Jakub Moskal 1, Tomasz Majewski 1, Ryszard Żukiel 1, Janusz Szymaś 2, Stanisław

Bardziej szczegółowo

Stomia jelitowa- procedura nadal wykonywana u chorych z rakiem jelita grubego

Stomia jelitowa- procedura nadal wykonywana u chorych z rakiem jelita grubego Banaszkiewicz Zbigniew, Tojek Krzysztof, Jarmocik Paweł, Jawień Arkadiusz Oddział Kliniczny Chirurgii Ogólnej, Gastroenterologicznej, Kolorektalnej i Onkologicznej Katedry i Kliniki Chirurgii Naczyniowej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz

Spis treści. 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz Spis treści 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz 1.1. Wstęp.... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej 1.2. Znaczenie rehabilitacji w chirurgii...

Bardziej szczegółowo

Pułapki (bardzo) wczesnej diagnostyki nowotworów układu rozrodczego

Pułapki (bardzo) wczesnej diagnostyki nowotworów układu rozrodczego Pułapki (bardzo) wczesnej diagnostyki nowotworów układu rozrodczego Radosław Mądry i Janina Markowska Katedra i Klinika Onkologii Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu Poznań 17-10-2014

Bardziej szczegółowo

Spis numerów telefonów Samodzielnego Publicznego Szpitala Wojewódzkiego w Gorzowie Wlkp. ul. Walczaka 42 ZESPÓŁ SZPITALNY PRZY UL.

Spis numerów telefonów Samodzielnego Publicznego Szpitala Wojewódzkiego w Gorzowie Wlkp. ul. Walczaka 42 ZESPÓŁ SZPITALNY PRZY UL. Spis numerów telefonów Samodzielnego Publicznego Szpitala Wojewódzkiego w Gorzowie Wlkp. ul. Walczaka 42 ZESPÓŁ SZPITALNY PRZY UL. DEKERTA 1 Przychodnie i Poradnie Izba Przyjęć i SOR Oddziały szpitalne42

Bardziej szczegółowo

Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika. Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa

Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika. Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa Guzy neuroendokrynne żołądka - klinika Grażyna Rydzewska Klinika Gastroenterologii CSK MSWiA Warszawa Guzy endokrynne żołądka 1% nowotworów narządu, 9% wszystkich tego typu w układzie pokarmowym 1-2 przypadki

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Rehabilitacji w Warszawie Studia podyplomowe na kierunku Rehabilitacja Okołooperacyjna

Wyższa Szkoła Rehabilitacji w Warszawie Studia podyplomowe na kierunku Rehabilitacja Okołooperacyjna SEME STR PRZEDMIOT PROWADZĄCY FORMA ICZENIA ILOŚĆ GODZIN ECST Semestr 1 razem : 124h Proces postępowania chirurgicznego wykłady e-learning 5 Przebieg operacji wykłady e-learning 5 1 Najczęstsze powikłania

Bardziej szczegółowo

rok miesiac kod-proc kod-kateg lb-oczekujrzecz-czas-oczek

rok miesiac kod-proc kod-kateg lb-oczekujrzecz-czas-oczek rok miesiac kod-proc kod-kateg lb-oczekujrzecz-czas-oczek 2015 6 stabilny 31 180 2015 6 pilny 15 51 2015 6 stabilny 94 80 2015 6 pilny 1 10 KLINIKA ALERGOLOGII, IMMUNOLOGII KLINICZNEJ I CHORÓB WEWNĘTRZNYCH

Bardziej szczegółowo

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH Załącznik nr 1 opis programu MINISTERSTWO ZDROWIA DEPARTAMENT POLITYKI ZDROWOTNEJ Nazwa programu: NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH Nazwa zadania: OGRANICZENIE NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI U DZIECI

Bardziej szczegółowo

Endometrioza Gdańsk 2010

Endometrioza Gdańsk 2010 Endometrioza Gdańsk 2010 Redaktor prowadzący: Magdalena Czarnecka Seria wydawnicza rekomendowana przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne Copyright Via Medica ul. Świętokrzyska 73, 80 180 Gdańsk tel.:

Bardziej szczegółowo

Kurs dla studentów i absolwentów

Kurs dla studentów i absolwentów Kurs dla studentów i absolwentów Profilaktyka, rozpoznanie i leczenie raka piersi. Etapy postępowania fizjoterapeutycznego u pacjentek po mastektomii Cel główny kursu: Przygotowanie do praktycznej pracy

Bardziej szczegółowo

VADEMECUM. Rehabilitacja. Rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych. Rehabilitacja w warunkach domowych

VADEMECUM. Rehabilitacja. Rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych. Rehabilitacja w warunkach domowych Rehabilitacja Rehabilitacja to kompleksowe post powanie, które ma na celu przywrócenie pe nej lub mo liwej do osi gni cia sprawno ci zycznej i psychicznej, zdolno ci do pracy i zarobkowania oraz zdolno

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Bielecki, Wies³aw Tarnowski

Krzysztof Bielecki, Wies³aw Tarnowski Krzysztof Bielecki, Wies³aw Tarnowski Rak jelita grubego zalecane wytyczne dotyczące postępowania z chorymi W czwartym numerze czasopisma Colorectal Disease (2002 r.) ukazał się ważny artykuł, pt. Referral

Bardziej szczegółowo

3. Zapalenia tkanek miękkich i kości części twarzowej czaszki Stanisława Z. Grabowska, Robert M. Balicki... 112

3. Zapalenia tkanek miękkich i kości części twarzowej czaszki Stanisława Z. Grabowska, Robert M. Balicki... 112 Spis treści Wstęp Leszek Kryst.................. 15 1. Postępowanie okołooperacyjne i w niektórych stanach nagłych Ewa Mayzner-Zawadzka, Marcin Kołacz.......... 17 Postępowanie przedoperacyjne.................

Bardziej szczegółowo

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu?

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Wiele czynników na które mamy bezpośredni wpływ, zwiększa ryzyko zachorowania

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

przewlek³ego stanu zapalnego ucha œrodkowego

przewlek³ego stanu zapalnego ucha œrodkowego 93 Otorynolaryngologia, 2005, 4(2), 93-99 Ocena powik³añ wewn¹trzczaszkowych w przebiegu przewlek³ego stanu zapalnego ucha œrodkowego Intracranial complications of chronic otitis media JOANNA KOBIORSKA-NOWAK,

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Pomoc na Raka w ofercie AXA?

Dlaczego Pomoc na Raka w ofercie AXA? 1 Dlaczego Pomoc na Raka w ofercie AXA? Dlaczego Pomoc na Raka w ofercie AXA? 1 2 Z perspektywy klienta i rynku Nowotwory są obecnie uznawane za chorobę cywilizacyjną: z roku na rok wzrasta liczba zachorowań.

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA (ICD-10 C-34)

LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA (ICD-10 C-34) Załącznik B.6. LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA (ICD-10 C-34) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W RAMACH

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY. Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa

DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY. Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa 1 PROBLEMY DIAGNOSTYCZNE Wady rozwojowe Wole Guzki tarczycy Nowotwory tarczycy Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Lp. Nazwa asortymentu j.m. Ilość Cena jednostkowa netto Zastawki typu In line VAT % Wartość brutto. Wartość netto. Numer katalogowy/ Producent

Lp. Nazwa asortymentu j.m. Ilość Cena jednostkowa netto Zastawki typu In line VAT % Wartość brutto. Wartość netto. Numer katalogowy/ Producent 07/PNP/SW/204 Załącznik nr do SIWZ Część Zestawy zastawkowe do leczenia wodogłowia stałociśnieniowe o różnym ciśnieniu otwarcia zastawki Zastawki typu In line w zestawie mechanizm zastawkowy, dren dokomorowy,

Bardziej szczegółowo

Wczesna ocena wyników leczenia operacyjnego 103 chorych po operacjach pourazowych krwiaków wewn¹trzczaszkowych

Wczesna ocena wyników leczenia operacyjnego 103 chorych po operacjach pourazowych krwiaków wewn¹trzczaszkowych Wczesna ocena wyników leczenia operacyjnego 103 chorych po operacjach pourazowych krwiaków wewn¹trzczaszkowych Short-term results of surgical treatment of 103 patients with posttraumatic intracranial hematomas

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 17 MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI. z dnia 1 lutego 2008 r.

ZARZĄDZENIE Nr 17 MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI. z dnia 1 lutego 2008 r. ZARZĄDZENIE Nr 17 MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 1 lutego 2008 r. zmieniające zarządzenie w sprawie nadania statutu Zakładowi Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SYMPOZJUM SEKCJI CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ PTS KRAKÓW, 18 VI 2011

PROGRAM SYMPOZJUM SEKCJI CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ PTS KRAKÓW, 18 VI 2011 Godz. PROGRAM SYMPOZJUM SEKCJI CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ PTS KRAKÓW, 18 VI 2011 9.00 Otwarcie - Dr med. Maria Panaś - Prezes Sekcji Chirurgii Stomatologicznej PTS 9.05 Dr hab. med. Bartłomiej W. Loster

Bardziej szczegółowo

Dr Janusz Eugeniusz Nowak

Dr Janusz Eugeniusz Nowak Dr Janusz Eugeniusz Nowak UNIWERSYTECKI SZPITAL KLINICZNY NR 5 IM. GEN. DYW. BOLESŁAWA SZARECKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO W ŁODZI 91-647 Łódź, pl. Hallera 1 tel. (0 42) 639 30 90, 639 30 88 fax (0 42)

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY LUDZKIEGO GRUCZOŁ PIESIWOEGO. dr hab. inż. Beata Brożek-Płuska

NOWOTWORY LUDZKIEGO GRUCZOŁ PIESIWOEGO. dr hab. inż. Beata Brożek-Płuska NOWOTWORY LUDZKIEGO GRUCZOŁ PIESIWOEGO dr hab. inż. Beata Brożek-Płuska wprowadzenie Nowotwór jest chorobą o podłożu genetycznym, czyli procesem spowodowanym nakładającym się zaburzeniami struktury DNA.

Bardziej szczegółowo

Rozp. w sprawie pobierania, przechowywania i przeszczepiania

Rozp. w sprawie pobierania, przechowywania i przeszczepiania Rozp. w sprawie pobierania, przechowywania i przeszczepiania Dz. U. 2009 nr 213. Data publikacji: 16 grudnia 2009 r.poz. 1656 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 4 grudnia 2009 r. w sprawie szczegółowych

Bardziej szczegółowo

Teleradiologia-techniki informatyczne, przetwarzaniu, przesyłaniu i archiwizacji obrazów medycznych.

Teleradiologia-techniki informatyczne, przetwarzaniu, przesyłaniu i archiwizacji obrazów medycznych. Teleradiologia-techniki informatyczne, przetwarzaniu, przesyłaniu i archiwizacji obrazów medycznych. Stefańczyk L.,Grzelak P., Gajewicz W., Szeler T.* Zakład Radiologii-Diagnostyki Obrazowej UM w Łodzi.

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Przedmowa Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia Objawy radiologiczne zmian nowotworowych kości Guzy z tkanki kostnej

SPIS TREŚCI Przedmowa Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia Objawy radiologiczne zmian nowotworowych kości Guzy z tkanki kostnej SPIS TREŚCI Przedmowa... 7 1. Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia... 9 Zbigniew I. Nowecki, Piotr Rutkowski 1.1. Wstęp... 9 1.2. Epidemiologia i etiologia...... 9 1.3. Objawy kliniczne

Bardziej szczegółowo

instrukcja obs³ugi EPI NO Libra Zestaw do æwiczeñ przepony miednicy skutecznoœæ potwierdzona klinicznie Dziêkujemy za wybór naszego produktu

instrukcja obs³ugi EPI NO Libra Zestaw do æwiczeñ przepony miednicy skutecznoœæ potwierdzona klinicznie Dziêkujemy za wybór naszego produktu P O L S K A instrukcja obs³ugi EPI NO Libra Zestaw do æwiczeñ przepony miednicy skutecznoœæ potwierdzona klinicznie Dziêkujemy za wybór naszego produktu created & made in Germany Opis produktu Zestaw do

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ B2 - Plan zakupu świadczeń - publikacja*

CZĘŚĆ B2 - Plan zakupu świadczeń - publikacja* u Wojewódzkiego: Pomorskiego jednostki 1 11 Pomorski 01 Podstawowa opieka zdrowotna 01.0000.155.16 ŚWIADCZENIA NOCNEJ I ŚWIĄTECZNEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ NA OBSZARZE ZABEZPIECZENIA DO 50 000 OSÓB - RYCZAŁT

Bardziej szczegółowo

ROLA MIOGENNYCH PRZEDSIONKOWYCH POTENCJAŁÓW WYWOŁANYCH W DIAGNOSTYCE ZAWROTÓW GŁOWY O RÓŻNEJ ETIOLOGII

ROLA MIOGENNYCH PRZEDSIONKOWYCH POTENCJAŁÓW WYWOŁANYCH W DIAGNOSTYCE ZAWROTÓW GŁOWY O RÓŻNEJ ETIOLOGII Dominik Bień ROLA MIOGENNYCH PRZEDSIONKOWYCH POTENCJAŁÓW WYWOŁANYCH W DIAGNOSTYCE ZAWROTÓW GŁOWY O RÓŻNEJ ETIOLOGII ROZPRAWA NA STOPIEŃ DOKTORA NAUK MEDYCZNYCH BADANIA WYKONANO W KLINICE OTORYNOLARYNGOLOGII

Bardziej szczegółowo

Przerwany ³uk aorty. Ireneusz Haponiuk, Janusz H. Skalski. 3.1. Wstêp. 3.2. Anatomia i klasyfikacja wady ROZDZIA 3

Przerwany ³uk aorty. Ireneusz Haponiuk, Janusz H. Skalski. 3.1. Wstêp. 3.2. Anatomia i klasyfikacja wady ROZDZIA 3 27 ROZDZIA 3 Przerwany ³uk aorty 3.1. Wstêp Przerwanie ³uku aorty jest rzadk¹ patologi¹, która polega na braku ci¹g³oœci têtnicy g³ównej w tym odcinku. Jest efektem zaburzeñ tworzenia ³uków aortalnych

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 9 listopada 2015 r. Poz. 5544 UCHWAŁA NR XI/239/2015 RADY MIEJSKIEJ W DĄBROWIE GÓRNICZEJ z dnia 28 października 2015 r. w sprawie zmiany Statutu Szpitala

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. med. Jan Zapała. Nowotwory złośliwe głowy i szyitrudności

Prof. dr hab. med. Jan Zapała. Nowotwory złośliwe głowy i szyitrudności Prof. dr hab. med. Jan Zapała Nowotwory złośliwe głowy i szyitrudności diagnastyczne Katedra i Klinika Chirurgii Czaszkowo - Szczękowo Twarzowej, Onkologicznej i Rekonstrukcyjnej Instytutu Stomatologii

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla V roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla V roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla V roku 1. NAZWA PRZEDMIOTU : chirurgia dziecięca 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek ) realizującej

Bardziej szczegółowo

Łódź, dnia 22.10.2014 r. DZIEKAN. Prof. zw. dr hab. n. med. Jurek OLSZEWSKI UNIWESYTETU MEDYCZNEGO W ŁODZI

Łódź, dnia 22.10.2014 r. DZIEKAN. Prof. zw. dr hab. n. med. Jurek OLSZEWSKI UNIWESYTETU MEDYCZNEGO W ŁODZI AT Zakładzie Żywienia Klinicznego i Diagnostyki Gastroenterologicznej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Dokumenty należy składać do dnia 5 grudnia 2014 roku w Dziekanacie Wydziału W przypadku składania kopii

Bardziej szczegółowo

USTAWA o Państwowym Ratownictwie Medycznym Rozdział 4a

USTAWA o Państwowym Ratownictwie Medycznym Rozdział 4a Jacek Nowakowski USTAWA o Państwowym Ratownictwie Medycznym Rozdział 4a Centra urazowe Art. 39a. W centrum urazowym świadczenia zdrowotne, o których mowa w art. 39c ust. 1, są udzielane pacjentowi urazowemu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXVII/751/14 RADY MIEJSKIEJ W DĄBROWIE GÓRNICZEJ. z dnia 14 maja 2014 r.

UCHWAŁA NR XXXVII/751/14 RADY MIEJSKIEJ W DĄBROWIE GÓRNICZEJ. z dnia 14 maja 2014 r. UCHWAŁA NR XXXVII/751/14 RADY MIEJSKIEJ W DĄBROWIE GÓRNICZEJ z dnia 14 maja 2014 r. w sprawie zmiany Statutu Szpitala Specjalistycznego im. Sz. Starkiewicza w Dąbrowie Górniczej, ul. Szpitalna 13 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE OKOŁOOPERACYJNE W NOWOTWORACH JELITA GRUBEGO

POSTĘPOWANIE OKOŁOOPERACYJNE W NOWOTWORACH JELITA GRUBEGO Andrzej W. SZAWŁOWSKI POSTĘPOWANIE OKOŁOOPERACYJNE W NOWOTWORACH z -Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie Kroki milowe postępu w chirurgii ZNIECZULENIE leczenie bólu ANTYBIOTYKI leczenie zakażeń

Bardziej szczegółowo

Instrukcja. Część I - Zasady dotyczące przygotowania propozycji

Instrukcja. Część I - Zasady dotyczące przygotowania propozycji Instrukcja Część I - Zasady dotyczące przygotowania propozycji 1. Okresy finansowania dla poszczególnych pozycji umów przedstawione w planach rzeczowo-finansowych obowiązują w następujących okresach: Okres

Bardziej szczegółowo

Pracownia Patologii Ogólnej i Neuropatologii, Katedra Pielęgniarstwa, Gdański Uniwersytet Medyczny

Pracownia Patologii Ogólnej i Neuropatologii, Katedra Pielęgniarstwa, Gdański Uniwersytet Medyczny POZAGONADALNE I POZACZASZKOWE GUZY GERMINALNE (EXTRAGONADAL GERM CELL TUMOR) Ewa IŜycka-Świeszewska Pracownia Patologii Ogólnej i Neuropatologii, Katedra Pielęgniarstwa, Gdański Uniwersytet Medyczny 1.

Bardziej szczegółowo

Układ nerwowy. Klasyfikuj prace dotyczące układu nerwowego i chorób/zaburzeń układu nerwowego u dzieci w WS 340.

Układ nerwowy. Klasyfikuj prace dotyczące układu nerwowego i chorób/zaburzeń układu nerwowego u dzieci w WS 340. WL Układ nerwowy Klasyfikuj prace dotyczące układu nerwowego i chorób/zaburzeń układu nerwowego u dzieci w WS 340. Klasyfikuj: pielęgniarstwo neurologiczne w WY 160.5. WL 1-102 Wydawnictwa informacyjne

Bardziej szczegółowo

Jakie informacje są potrzebne przed podjęciem decyzji o strategii leczenia? Punkt widzenia patologa

Jakie informacje są potrzebne przed podjęciem decyzji o strategii leczenia? Punkt widzenia patologa Jakie informacje są potrzebne przed podjęciem decyzji o strategii leczenia? Punkt widzenia patologa Marcin Ligaj Zakład Patologii Centrum Onkologii w Warszawie Planowanie postępowania onkologicznego???

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH (NET) UKŁADU POKARMOWEGO:

CHIRURGICZNE LECZENIE GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH (NET) UKŁADU POKARMOWEGO: Andrzej W. SZAWŁOWSKI CHIRURGICZNE LECZENIE GUZÓW NEUROENDOKRYNNYCH (NET) UKŁADU POKARMOWEGO: Żołądka Jelit Trzustki GEP z Kliniki Nowotworów Górnego Odcinka Układu Pokarmowego -Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie

Bardziej szczegółowo

Nazwa zadania: MODYFIKACJA I WDRAŻANIE UJEDNOLICONEGO PROGRAMU DIAGNOSTYKI I KOMPLEKSOWEGO LECZENIA NOWOTWORÓW OŚRODKOWEGO UKŁADU NERWOWEGO (OUN) U

Nazwa zadania: MODYFIKACJA I WDRAŻANIE UJEDNOLICONEGO PROGRAMU DIAGNOSTYKI I KOMPLEKSOWEGO LECZENIA NOWOTWORÓW OŚRODKOWEGO UKŁADU NERWOWEGO (OUN) U Nazwa zadania: MODYFIKACJA I WDRAŻANIE UJEDNOLICONEGO PROGRAMU DIAGNOSTYKI I KOMPLEKSOWEGO LECZENIA NOWOTWORÓW OŚRODKOWEGO UKŁADU NERWOWEGO (OUN) U DZIECI. 1 II. STRESZCZENIE Cel główny Poprawa wyników

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycząca leczenia nowotworów kości w Polsce. W razie wątpliwości lub braku danych proszę nie wypełniać wątpliwego punktu.

Ankieta dotycząca leczenia nowotworów kości w Polsce. W razie wątpliwości lub braku danych proszę nie wypełniać wątpliwego punktu. Ankieta dotycząca leczenia nowotworów kości w Polsce Wypełniając formę papierową, proszę zaznaczyć czytelnie według uznania (podkreślenie, krzyżyk, zakreślenie wybranego podpunktu). W formie elektronicznej

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Rozdzia³ 1

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Rozdzia³ 1 SPIS TREŒCI Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego........................... 13 Rozdzia³ 1 NADCIŒNIENIE TÊTNICZE JAKO PROBLEM ZDROWOTNY prof. dr hab. n. farm. S³awomir Lipski,

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Łódź, dnia 5 października 2012 r. Poz. 3057 UCHWAŁA NR 1518/12 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO z dnia 17 września 2012 r. w sprawie: zmiany Statutu Wojewódzkiego Szpitala

Bardziej szczegółowo

Ból w chorobach narządu ruchu

Ból w chorobach narządu ruchu II Komunikat Sympozjum Ból w chorobach narządu ruchu 19 20 listopada 2015 roku Mini-Sympozjum Przedział rzepkowo-udowy stawu kolanowego Centrum Kongresowe Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu Patronat Honorowy

Bardziej szczegółowo

w Warszawie gl6wna:ul. ZarzqdzaniaBezpieczeristwem w zakresie: terapiaizotopowa, - chemioterapia. - Swiadczenia w poradniach.

w Warszawie gl6wna:ul. ZarzqdzaniaBezpieczeristwem w zakresie: terapiaizotopowa, - chemioterapia. - Swiadczenia w poradniach. 00-876 Lloyd Polen 58 Sp.z o.o"oddzial za6wiadcza niniejszym, 2epodmiot leczniczy Gentrum im.mariisknodowskiej-curie gl6wna:ul. W.K.Roentgena 5,PL-02-781 Klinika Onkologiczna: 15,Pl-02-034 ul.wawelska

Bardziej szczegółowo

BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU

BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU 442 Część II. Neurologia kliniczna BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU Badania neuroobrazowe Badanie tomografii komputerowej głowy Zasadniczym rozróżnieniem wydaje

Bardziej szczegółowo

Neurologia Organizacja i wycena świadczeń. Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa

Neurologia Organizacja i wycena świadczeń. Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa Neurologia Organizacja i wycena świadczeń Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa Choroby neurologiczne wg. WHO Bardzo wysokie wskażniki rozpowszechnienia aktualnie na świecie u miliarda

Bardziej szczegółowo

spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16

spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16 spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16 1. Rozwój i podział układu nerwowego Janusz Moryś... 17 1.1. Rozwój rdzenia kręgowego... 17

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji w CHIRURGII NACZYNIOWEJ

Program specjalizacji w CHIRURGII NACZYNIOWEJ CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w CHIRURGII NACZYNIOWEJ Warszawa 2000 (c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 2000 Program specjalizacji przygotował

Bardziej szczegółowo

STWARDNIENIE ROZSIANE - ZARZĄDZANIE CHOROBĄ

STWARDNIENIE ROZSIANE - ZARZĄDZANIE CHOROBĄ STWARDNIENIE ROZSIANE - ZARZĄDZANIE CHOROBĄ PROPOZYCJE ROZWIĄZAŃ PROBLEMÓW Warszawa, 26 kwietnia 2016 r. Projekt badawczy STWARDNIENIE ROZSIANE - ZARZĄDZANIE CHOROBĄ Projekt jest kontynuacją prac badawczych

Bardziej szczegółowo

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 51. nowotwory układu pokarmowego VII

SpiS TreśCi chirurgia narządowa 51. nowotwory układu pokarmowego VII Spis treści CHIRURGIA NARZĄDOWA... 1005 51. Nowotwory układu pokarmowego... 1007 51.1. Nowotwory przełyku Andrzej W. Szawłowski... 1007 51.1.1. Wstęp... 1007 51.1.2. Patologia... 1008 51.1.3. Rozpoznanie...

Bardziej szczegółowo

VII. ŚWIADCZENIA MEDYCYNY NUKLEARNEJ. LP. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczeń

VII. ŚWIADCZENIA MEDYCYNY NUKLEARNEJ. LP. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczeń VII. ŚWIADCZENIA MEDYCYNY NUKLEARNEJ LP. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczeń 1. Scyntygrafia i radioizotopowe badanie czynnościowe tarczycy 1) gamma kamera planarna lub scyntygraf;

Bardziej szczegółowo

ęścią Centrasorb Nowoczesna technologia implantacji 3 różr óżnymi sposobami Małoinwazyjny dostęp Obniżony koszt zestawu

ęścią Centrasorb Nowoczesna technologia implantacji 3 różr óżnymi sposobami Małoinwazyjny dostęp Obniżony koszt zestawu Taśma T- Sling z częś ęścią Centrasorb Nowoczesna technologia Możliwość implantacji 3 różr óżnymi sposobami Małoinwazyjny dostęp Obniżony koszt zestawu Prezentujemy nowy T-Sling, nową taśmę dwuskładnikową

Bardziej szczegółowo

www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja

www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja Rak piersi Najczęściej występujący nowotwór złośliwy u kobiet w Polsce 2004 r. ponad12 000 nowych zachorowań na raka piersi

Bardziej szczegółowo

Lp. osób 1 2 3 4 5 6. 5 lekarzy. 1 lekarz. 1 lekarz - specjalista w dziedzinie chirurgii onkologicznej

Lp. osób 1 2 3 4 5 6. 5 lekarzy. 1 lekarz. 1 lekarz - specjalista w dziedzinie chirurgii onkologicznej Przedmiot zakresu świadczeń zdrowotnych Organizacja udzielania świadczeń zdrowotnych Załącznik nr 1 do Szczegółowych Materiałów Informacyjnych do Konkursu Ofert nr 1/2015 Wymagane kwalifikacje i szczegóły

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe skóry. Katedra Onkologii AM w Poznaniu

Nowotwory złośliwe skóry. Katedra Onkologii AM w Poznaniu Nowotwory złośliwe skóry Katedra Onkologii AM w Poznaniu Nowotwory złośliwe skóry Raki: rak podstawnokomórkowy rak kolczystokomórkowy rak płakonabłonkowy Czerniak Nowotwory złośliwe skóryrak podstawnokomórkowy

Bardziej szczegółowo

Stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne realizowane przez Oddziały Szpitalne:

Stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne realizowane przez Oddziały Szpitalne: Struktura organizacyjna Stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne realizowane przez Oddziały Szpitalne: 1. Oddział Chorób Cywilizacyjnych i Chorób Płuc, w ramach którego 2. Oddział Chorób Płuc, w

Bardziej szczegółowo

Program zmian w polskiej onkologii, a cele stawiane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Partnerstwa na Rzecz Walki z Rakiem

Program zmian w polskiej onkologii, a cele stawiane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Partnerstwa na Rzecz Walki z Rakiem CZAS NA ONKOLOGIĘ Program zmian w polskiej onkologii, a cele stawiane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Partnerstwa na Rzecz Walki z Rakiem Jacek Jassem Przewodniczący Zarządu Głównego Polskiego

Bardziej szczegółowo

nowotworów u osób doros"ych, u dzieci odsetek ten jest wy#szy i wynosi 5-7 %

nowotworów u osób dorosych, u dzieci odsetek ten jest wy#szy i wynosi 5-7 % !!Stanowi! 0,5-1 % wszystkich nowotworów u osób doros"ych, u dzieci odsetek ten jest wy#szy i wynosi 5-7 %!!Mi$saki wywodz! si$ z ró#nych komórek które wchodz! w sk"ad ko%cinajcz$stszy, osteosarcoma (powstaje

Bardziej szczegółowo

WTÓRNE OPERACJE CYTOREDUKCYJNE - ZASADY KWALIFIKACJI

WTÓRNE OPERACJE CYTOREDUKCYJNE - ZASADY KWALIFIKACJI WTÓRNE OPERACJE CYTOREDUKCYJNE - ZASADY KWALIFIKACJI Paweł Basta Klinika Ginekologii i Onkologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie Uniwersyteckie Centrum Leczenia Chorób Piersi I Katedra Chirurgii Ogólnej

Bardziej szczegółowo