Zaufanie a gospodarka, czyli jak i dlaczego Narodowy Bank Polski dba o zabezpieczenia naszych pieniędzy. Autor: Artur Brzeziński

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zaufanie a gospodarka, czyli jak i dlaczego Narodowy Bank Polski dba o zabezpieczenia naszych pieniędzy. Autor: Artur Brzeziński"

Transkrypt

1 Zaufanie a gospodarka, czyli jak i dlaczego Narodowy Bank Polski dba o zabezpieczenia naszych pieniędzy Autor: Artur Brzeziński

2 Skrócony opis lekcji Na zajęciach uczniowie poznają czynniki mające wpływ na zaufanie do pieniądza banknotów i monet, zastanowią się nad konsekwencjami obniżania tego zaufania oraz poznają wybrane działania podejmowane przez Narodowy Bank Polsk, aby zaufanie zachować. Słowa kluczowe Pieniądz, formy i funkcje pieniądza, fałszowanie pieniędzy,, zaufanie społeczne. Materiały dla nauczyciela Rodzaje fałszerstw banknotów. Cele lekcji Uczeń powinien: wyjaśnić pojęcia: pieniądz kruszcowy, pieniądz fiducjarny, znaki pieniężne, opisać tryb emisji pieniędzy w Polsce oraz produkcji banknotów i monet, formułować wnioski o wpływie przestępstw polegających na fałszowaniu pieniędzy na funkcjonowanie gospodarki, wskazywać działania podejmowane przez organy państwa zmierzające do zwalczania tych przestępstw, wskazać rolę NBP w zapobieganiu fałszerstwom pieniędzy. Treści: Pieniądz kruszcowy, pieniądz fiducjarny, znaki pieniężne, Emisja pieniądza, produkcja banknotów i monet w Polsce, Wpływ fałszowania pieniędzy na funkcjonowanie gospodarki, Działania podejmowane przez organy państwa zmierzające do zwalczania fałszerstw pieniędzy, 2

3 Rola Narodowego Banku Polskiego w przeciwdziałaniu fałszerstwom pieniędzy. Adresat: Uczniowie szkół ponadgimnazjalnych. Metody realizacji zajęć: analiza przypadku, dyskusja, wykład. Materiały dla uczniów: Materiał pomocniczy nr 1 Schemat zaufanie, Materiał pomocniczy nr 2 Schemat zaufanie do pieniędzy, Materiał pomocniczy nr 3 - Kary za fałszowanie pieniędzy w Polsce, Materiał pomocniczy nr 4 Liczba postępowań wszczętych oraz liczba przestępstw stwierdzonych z tytułu art. 310 Kodeksu Karnego. Opis przebiegu lekcji: 1. Na początku lekcji wyjaśnij uczniom, że zajmą się dzisiaj związkami pomiędzy dwoma pojęciami: zaufaniem i pieniędzmi. Zapytaj uczniów: Jak możecie wyjaśnić pojęcia zaufanie i pieniądz? Możesz przedstawić definicje tych pojęć ze Słownika Języka Polskiego. Zaufanie przekonanie, że czyjeś słowa, informacje itp. są prawdziwe, że ktoś posiada jakieś umiejętności i potrafi je odpowiednio wykorzystać. 3

4 Pieniądz to po pierwsze środek płatniczy przyjmowany w zamian za towary i usługi, po drugie moneta lub banknot obiegowy. Wyjaśnij, że na tych zajęciach będziesz z uczniami rozmawiał o pieniądzach w tym drugim znaczeniu monet lub banknotów. Zapytaj uczniów: Co, waszym zdaniem, może łączyć pojęcia zaufanie i pieniądze? Pomysły zapisz na tablicy. 2. Następnie zaproponuj uczniom krótką dyskusję wokół odpowiedzi na pytania: Co sądzicie na temat zaufania między ludźmi? Dlaczego tak myślicie? 3. Rozdaj uczniom materiał pomocniczy nr 1 i poleć udzielenie odpowiedzi na zawarte tam pytania. Poproś, aby uczniowie w parach omówili sobie swoje uwagi. Po zakończeniu rozmów w parach narysuj schemat z materiału pomocniczego nr 1 na tablicy i zapisz pomysły odpowiedzi uczniów na poszczególne pytania. Zapytaj uczniów: Jak chcielibyście, aby zaufanie między ludźmi wyglądało? Dlaczego? Co wówczas mogłoby się stać? Od czego i/ lub kogo zależy poziom zaufania między ludźmi? W trakcie wypowiedzi uczniów wyjaśnij, że według badań European Social Survey z 2009 r. z opinią, że większości ludzi można ufać, zgadza się jedynie 15,9 proc. Polaków. W krajach skandynawskich, Szwajcarii, Holandii czy Irlandii deklarację o zaufaniu do innych składa co najmniej połowa obywateli, a w niektórych przypadkach nawet 74 proc., tak jak w Danii. 4. W kolejnej części lekcji zapytaj uczniów: Co sądzicie o możliwości ufania czemuś innemu niż ludziom? 4

5 Co to mogłoby być? Zwróć uwagę na potoczne przekonanie, że prócz ludzi możemy ufać (lub nie) instytucjom np. szkole, sejmowi, policji i przedmiotom, np. samochodom konkretnej marki. Możemy też darzyć zaufaniem pieniądz. Zapytaj: Co oznaczałoby zaufanie do pieniądza? Wyjaśnij, że gdy pieniądze występowały w monetach wykonanych z kruszcu o ich wartości decydowała ilość cennego metalu zawarta w monecie. Był to tzw. pieniądz kruszcowy. Ludzi interesowała właśnie ta cecha monety, a nie to jaki władca kazał ją wybić (i teraz jest przedstawiony na niej). Znaki wybite na awersie i rewersie monet mogły być tylko wskazówką co do zawartości kruszcu. Równie dobrze można było wówczas płacić kawałkami złota lub srebra. Gdy wprowadzono do obiegu pierwsze papierowe pieniądze w Europie w XVII wieku ich właściciele mieli możliwość wymiany banknotów na złoto. Z czasem banki, które emitowały pieniądze, zrezygnowały z takiej możliwości (najdłużej wymienialność na złoto zachował dolar amerykański, aż do 1971 r.). Współczesny pieniądz jest tzw. pieniądzem fiducjarnym opartym na przekonaniu ludzi o jego wartości. Wartość pieniądza fiducjarnego nie wynika już z wartości kruszcu użytego do wykonania lub obietnicy otrzymania określonej ilość cennego metalu, lecz jest efektem uznania go przez państwo za legalny środek płatniczy. We współczesnych systemach gospodarczych pieniądz fiducjarny jest emitowany przez banki centralne w ramach prowadzonej polityki pieniężnej. Obywatele korzystający z banknotów i monet ufają, że mają one wartość pozwalającą kupować i sprzedawać produkty, płacić podatki, otrzymywać wynagrodzenie, itd. Wartość waluty może się zmieniać w zależności m.in. od sytuacji gospodarczej, polityki ekonomicznej państwa. Zgodnie z ustawą o Narodowym Banku Polskim z dnia 29 sierpnia 1997 r., Narodowemu Bankowi Polskiemu przysługuje wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych monet i banknotów - materialnych znaków posiadania przez okaziciela określonej ilości pieniądza. NBP decyduje, jak mają wyglądać banknoty i monety, ile i jakich znaków pieniężnych ma zostać wyprodukowanych. Banknoty drukuje Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych, zaś monety bije Mennica Państwowa (od 2014 r. monety 1 gr, 2 gr i 5 gr będą produkowane w Wielkiej Brytanii, bowiem okazało się, że koszty produkcji tych monet są tam niższe niż w Mennicy Państwowej (m.in. z powodu wykorzystania tańszego metalu stali powlekanej mosiądzem, a nie - jak poprzednio - mosiądzu i manganu). 5

6 Moneta jednozłotowa (złotówka) jest materialnym znakiem posiadania jednego złotego. Zapytaj uczniów: Co jest materialnym znakiem posiadania 100 złotych? Jak rozumiecie ufanie znakom pieniężnym - monetom i banknotom emitowanym przez NBP? W jakim stopniu ufacie polskim znakom pieniężnym? Rozdaj uczniom materiał pomocniczy nr 2 i poleć udzielenie odpowiedzi na zawarte tam pytania. Przedyskutuj wraz z uczniami ich uwagi. Szczególną uwagę zwróć na to, iż zaufanie do banknotów i monet obowiązującej w kraju waluty może obniżyć się, jeśli w obiegu pojawi się wiele takich fałszywych znaków pieniężnych. Ten brak zaufania może mieć wpływ na zachowanie się kupujących i sprzedających, może wpłynąć na funkcjonowanie całej gospodarki. 5. W kolejnej części zajęć powiedz, że pojawieniu się pieniędzy niemal od razu towarzyszyło zjawisko ich fałszowania. W czasach pieniądza kruszcowego fałszerze starali się wyprodukować monety o mniejszej zawartości srebra lub złota od tych wybijanych legalnie przez władców. Gdy pojawił się pieniądz papierowy, fałszerze tworzyli banknoty możliwie podobne do legalnie emitowanych. Władze starały i starają się nadal uniemożliwić taką działalność dążąc do podtrzymania zaufania do krajowej waluty. Zapytaj uczniów: Jakie instytucje państwowe powinny zająć się przeciwdziałaniem zjawisku fałszowania pieniędzy? Co mogłyby zrobić? Jaka może być rola Narodowego Banku Polskiego w zapobieganiu temu zjawisku? Propozycje uczniów zapisz na tablicy. Przedyskutuj z uczniami pokrótce wady i zalety każdego rozwiązania. 6. Powiedz, że: Przeciwdziałanie fałszowaniu pieniędzy polega na działaniach zmierzających do uniemożliwienia (a co najmniej do utrudnienia) tego procederu. Należy do nich odpowiednie zabezpieczanie pieniędzy przed fałszowaniem. Za emisję banknotów i monet odpowiada bak centralny. Od kwietnia 2014 roku NBP wprowadził do obiegu nowe banknoty 10, 6

7 20, 50 i 100 złotowe o bardziej wyrafinowanych zabezpieczeniach. Jeżeli dysponujesz rzutnikiem multimedialnym możesz przedstawić np. 3 minutową prezentację nowych zabezpieczeń znajdującą się na stronie NBP: ( Zapytaj: Czy może komuś z was zdarzyło się już natknąć na nowy banknot? Jeżeli tak to jakie dostrzegliście widoczne na pierwszy rzut oka różnice między dotychczasowymi a modernizowanymi starymi, a nowymi banknotami? 7. Prócz utrudniania fałszowania pieniędzy prowadzone są działania zmierzające do schwytania i ukarania tych, którzy to jednak zrobią. Istnieje specjalna jednostka policji (Zespół do Zwalczania Fałszerstw Pieniędzy w Wydziale do Zwalczania Zorganizowanej Przestępczości Kryminalnej Centralnego Biura Śledczego Komendy Głównej Policji), której zadaniem jest chwytanie fałszerzy. Jednostka współpracuje m.in. z Narodowym Bankiem Polskim, Ministerstwem Finansów RP, Ministerstwem Sprawiedliwości oraz Europejskim Biurem Policji EUROPOL i Europejskim Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF. Sądy schwytanym przestępcom wymierzają surowe kary. W Polsce fałszowanie pieniędzy jest uznawane za zbrodnię. Kodeks karny przewiduje nie mniej niż 5 lub 25 lat więzienia za fałszowanie pieniędzy i od 1 do 10 lat więzienia za puszczanie takich pieniędzy w obieg. Niestety nawet to nie zniechęca niektórych przed dokonywaniem tego typu przestępstw. Co jakiś czas policja zatrzymuje osoby, które korzystając z dostępu do coraz lepszych skanerów i drukarek produkują domowym sposobem banknoty. Banknoty te zazwyczaj łatwo jest odróżnić od oryginalnych (nie mają np. wypukłego druku, nie posiadają zabezpieczeń lub mają nieudolne ich imitacje itd.). Przestępcom udaje się je wprowadzić do obiegu ponieważ ludzie czasem nie zwracają uwagi na nietypowość otrzymanego banknotu. 8. Na zakończenie chętnych uczniów poproś o wyjaśnienie: Które z informacji, wniosków, jakie poznali na tej lekcji mogą być dla was użyteczne? Na czym ta użyteczność może polegać? 7

8 9. W domu zadaniem uczniów może być zajrzenie na stronę Narodowego Banku Polskiego ( oraz przygotowanie informacji na temat nowych zabezpieczeń np. w postaci prezentacji multimedialnej. Materiały dla nauczyciela Rodzaje fałszerstw banknotów 1. Banknoty fałszywe - wykonane w całości przez fałszerza. Takie banknoty mogą być wykonywane poprzez wykorzystywanie np. kserokopiarek, druku offsetowego, koparek laserowych (wówczas na banknotach może nie być wyczuwalnego pod placami pogrubienia druku, fałszerze starają się uzyskać taki efekt poprzez wytłoczenie znaków), druku za pomocą specjalnych klisz (rysunek na banknotach nie jest wówczas tak szczegółowy jak na oryginałach). Zdarzały się także banknoty rysowane ręcznie! Do ich produkcji przestępcy starają się wykorzystać papier o podobnych właściwościach do oryginalnego. Czasem udaje się im zdobyć oryginalny papier z wytwórni lub odzyskują taki papier usuwając nadruk. Wobec wprowadzania coraz bardziej skomplikowanych zabezpieczeń papieru fałszerze opracowują własne sposoby ich udawania. Fałszywy znak wodny wykonywany jest poprzez nadruk farbami o barwie zbliżonej do barwy papieru, poprzez odbijanie suchego stempla (wówczas znak staje się wypukły) lub umoczonego w substancji chemicznej, która zwiększa przejrzystość papieru. Fałszywą nitkę zabezpieczającą wykonuje się poprzez nadrukowanie rysunku paska, naklejenie paska udającego oryginalny lub paska wyciągniętego z innego banknotu. Włókna i nitki wtopione w strukturę papieru fałszerze próbują naśladować poprzez dorysowywanie ich, naklejanie podobnych nitek lub wykorzystywanie nitek usuniętych z oryginalnych banknotów. Znaki na papierze widoczne tylko w świetle ultrafioletowymi przestępcy wykonują stosując farby fluoroscencyjne. 2. Banknoty sfałszowane oryginalne banknoty, na których dokonano podwyższenia nominału np. banknot 1 dolarowy przerabia się na 100 dolarowy. Fałszerze na banknocie zmieniają tylko cyfry i słowny opis nominału a następnie wpisują własny. Fragmenty prawdziwego nadruku usuwane są mechanicznie (np. za pomocą gum różnej twardości, 8

9 pumeksu a nawet chleba) lub chemicznie (poprzez naniesienie środków, które usuwają farbę). Następnie na banknocie dokonuje się nadruku. Ponieważ różnice pomiędzy oryginalną farbą i użytą przez fałszerzy są widoczne postarzają oni banknoty (poprzez gięcie, brudzenie). Źródło: Andrzej Cichy, Fałszerstwa banknotów, Szkoła Policki w Katowicach, 2001 r., katowice.szkolapolicji.gov.pl 9

10 Materiały dla uczniów Materiał pomocniczy nr 1 Co to znaczy "ufać?" Jak można zyskać zaufanie? Jak okazujemy zaufanie? Jak można stracić zaufanie Zaufanie Komu możemy ufać? Jakie korzyści przynosi nam ufanie komuś? Jakie straty przynosi nam brak zaufania komuś? Komu jeszcze, prócz nas, przynosi korzyści nasze zaufanie? Komu jeszcze, prócz nas, przynosi straty brak naszego zaufania? 10

11 Materiał pomocniczy nr 2 Co to znaczy "ufać złotówkom"? Jak można zyskać zaufanie? Jak okazujemy zaufanie do "złotówki"? Jak można stracić zaufanie Zaufanie do "złotówek" - znaków pieniężnych emitowanych przez NBP Jakie korzyści może przynieść konsumentom zaufanie "złotówkom"? Jakie straty może przynieść konsumentom brak zaufania "złotówkom"? Komu jeszcze, prócz konsumentów, może przynieść korzyści zaufanie złotówkom? Komu jeszcze, prócz konsumentów, może przynieść straty brak zaufania złotówkom? 11

12 Materiał pomocniczy nr 3 Kodeks Karny (Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r.) Art Kto podrabia albo przerabia polski albo obcy pieniądz, inny środek płatniczy albo dokument uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej albo zawierający obowiązek wypłaty kapitału, odsetek, udziału w zyskach albo stwierdzenie uczestnictwa w spółce lub z pieniędzy, innego środka płatniczego albo z takiego dokumentu usuwa oznakę umorzenia, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 albo karze 25 lat pozbawienia wolności. 2. Kto pieniądz, inny środek płatniczy lub dokument określony w 1 puszcza w obieg albo go w takim celu przyjmuje, przechowuje, przewozi, przenosi, przesyła albo pomaga do jego zbycia lub ukrycia, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat W wypadku mniejszej wagi sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary. 4. Kto czyni przygotowania do popełnienia przestępstwa określonego w 1 lub 2, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. 12

13 Materiał pomocniczy nr 4 Tabela 1. Liczba postępowań wszczętych oraz art. 310 Kodeksu Karnego liczba przestępstw stwierdzonych z tytułu Rok Liczba wszczętych postępowań Liczba stwierdzonych przestępstw Źródło: 13

14

Pieniądz w regulacjach prawnych. dr Jarosław Wierzbicki

Pieniądz w regulacjach prawnych. dr Jarosław Wierzbicki Pieniądz w regulacjach prawnych dr Jarosław Wierzbicki Pieniądz jako kategoria ekonomiczna Środek płatniczy; Miernik wartości; Środek tezauryzacji; Zainteresowanie władzy pieniądzem Uzasadnienia polityczne

Bardziej szczegółowo

Aspekty prawne wykorzystania nowych technologii w celu bezprawnego skopiowania danych z kart płatniczych

Aspekty prawne wykorzystania nowych technologii w celu bezprawnego skopiowania danych z kart płatniczych Aspekty prawne wykorzystania nowych technologii w celu bezprawnego skopiowania danych z kart płatniczych Damian Klimas, Uniwersytet Wrocławski Rafał Nagadowski, Uniwersytet Opolski Rafał Prabucki, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Pieniądze nie od zawsze pochodziły z bankomatów. Mają długą historię i rozwijały się przez wiele tysięcy lat. Wraz z rozwojem społeczeństwa, powstała

Pieniądze nie od zawsze pochodziły z bankomatów. Mają długą historię i rozwijały się przez wiele tysięcy lat. Wraz z rozwojem społeczeństwa, powstała Pieniądze nie od zawsze pochodziły z bankomatów. Mają długą historię i rozwijały się przez wiele tysięcy lat. Wraz z rozwojem społeczeństwa, powstała potrzeba bardziej zaawansowanych rodzajów pieniędzy,

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE CYKLU LEKCJI, ZREALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU SEKRETY BANKÓW W GIMNAZJACH SPOŁECZNEGO TOWARZYSTWA OŚWIATOWEGO

SCENARIUSZE CYKLU LEKCJI, ZREALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU SEKRETY BANKÓW W GIMNAZJACH SPOŁECZNEGO TOWARZYSTWA OŚWIATOWEGO SCENARIUSZE CYKLU LEKCJI, ZREALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU SEKRETY BANKÓW W GIMNAZJACH SPOŁECZNEGO TOWARZYSTWA OŚWIATOWEGO I. Lekcje wprowadzające Zajęcia obejmują dwie godziny lekcyjne. W trakcie pierwszej

Bardziej szczegółowo

Lepsze jest wrogiem dobrego, czyli nowe zabezpieczenia polskich banknotów. Autor: Artur Brzeziński

Lepsze jest wrogiem dobrego, czyli nowe zabezpieczenia polskich banknotów. Autor: Artur Brzeziński Lepsze jest wrogiem dobrego, czyli nowe zabezpieczenia polskich banknotów Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Na zajęciach uczniowie poznają nowe zabezpieczenia polskich banknotów wprowadzone

Bardziej szczegółowo

Zaróbmy na swoje. Autor: Maria Białasz

Zaróbmy na swoje. Autor: Maria Białasz Autor: Maria Białasz Scenariusz powstał na zajęciach warsztatowych "Jak uczyć ekonomii?" Skrócony opis lekcji Zajęcia zaplanowano dla uczniów gimnazjum realizujących moduł przygotowanie do aktywnego udziału

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

Czy potrafimy żyć bez pieniędzy. Autor: Małgorzata Zagórska

Czy potrafimy żyć bez pieniędzy. Autor: Małgorzata Zagórska Czy potrafimy żyć bez pieniędzy Autor: Małgorzata Zagórska Skrócony opis lekcji Celem głównym jest zaprezentowanie uczniom funkcji pieniądza, w gospodarce oraz dawnych i współczesnych jego form. Zajęcia

Bardziej szczegółowo

Polityka monetarna państwa

Polityka monetarna państwa Polityka monetarna państwa Definicja pieniądza To miara wartości dóbr i usług To ustawowy środek zwalniania od zobowiązań Typy pieniądza Pieniądz materialny: monety, banknoty, czeki, weksle, akcje, obligacje

Bardziej szczegółowo

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. banki i jakie

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. banki i jakie O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI K banki i jakie ZAJĘCIA 2: Dlaczego powstały banki i jakie są ich zadania? Grupa wiekowa: klasy I III szkoła podstawowa Czas zajęć: 1,5 godziny Wprowadzenie Zajęcia powinny

Bardziej szczegółowo

CBŚ ZLIKWIDOWAŁO NAJWIĘKSZY OŚRODEK FAŁSZERSKI PIENIĘDZY EURO W EUROPIE

CBŚ ZLIKWIDOWAŁO NAJWIĘKSZY OŚRODEK FAŁSZERSKI PIENIĘDZY EURO W EUROPIE Strona znajduje się w archiwum. CBŚ ZLIKWIDOWAŁO NAJWIĘKSZY OŚRODEK FAŁSZERSKI PIENIĘDZY EURO W EUROPIE Sukces policjantów Centralnego Biura Śledczego. Zlikwidowano największą w historii Polski i największą

Bardziej szczegółowo

Potrzeby konsumentów i środki ich zaspokajania. Autor: Krystyna Brząkalik

Potrzeby konsumentów i środki ich zaspokajania. Autor: Krystyna Brząkalik Potrzeby konsumentów i środki ich zaspokajania Autor: Krystyna Brząkalik Skrócony opis lekcji Lekcja Potrzeby konsumentów oraz środki ich zaspokajania jest przeznaczona dla uczniów gimnazjum, ale po dokonaniu

Bardziej szczegółowo

Wynająć fachowca, czyli działalność funduszy inwestycyjnych

Wynająć fachowca, czyli działalność funduszy inwestycyjnych Wynająć fachowca, czyli działalność funduszy inwestycyjnych Skrócony opis lekcji Na zajęciach uczniowie poznają działanie funduszy inwestycyjnych, różne typy funduszy inwestycyjnych oraz opłacalność inwestycji

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenia polskich banknotów

Zabezpieczenia polskich banknotów Zabezpieczenia polskich banknotów www.nbp.pl Banknoty obiegowe emitowane przez NBP z serii Władcy polscy 0 złotych Książe Mieszko I Denar srebrna moneta z okresu panowania Mieszka I 0 mm x 0 mm 0 złotych

Bardziej szczegółowo

- WYPIS - W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

- WYPIS - W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ - WYPIS - Sygn. akt W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2008 r. Sąd w Wydziale Karnym w składzie: w obecności Prokuratora po rozpoznaniu w dniu 2008 r. sprawy Pana Oskarżonego o to, że:

Bardziej szczegółowo

Temat: Odczytywanie danych statystycznych

Temat: Odczytywanie danych statystycznych Temat: Odczytywanie danych statystycznych Autorka: Justyna Smuda Nazwa szkoły: Gimnazjum nr 16 w Zabrzu Czas trwania: 45 minut Poziom edukacyjny: III etap edukacyjny Związek z podstawą programową: Matematyka

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Walutowa wieża Babel

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Walutowa wieża Babel Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Walutowa wieża Babel dr Monika Pettersen-Sobczyk Uniwersytet Szczeciński 3 grudnia 2015 r. Temat: Walutowa Wieża Babel 1) Czy potrzebujemy własnej waluty? 2) Czy ma sens

Bardziej szczegółowo

Od 12 lutego w obiegu unowocześniony banknot 200 zł. Sprawdź co się zmieni

Od 12 lutego w obiegu unowocześniony banknot 200 zł. Sprawdź co się zmieni Od 12 lutego w obiegu unowocześniony banknot 200 zł. Sprawdź co się zmieni Od 12 lutego w obiegu pojawi się zmodernizowany banknot 200- złotowy z jeszcze nowocześniejszymi zabezpieczeniami. Ile banknotów

Bardziej szczegółowo

Konkurs wiedzy ekonomicznej

Konkurs wiedzy ekonomicznej POZIOMO: 1. zdolność pieniądza do przechowywania wartości 2. pośrednik giełdowy 3. stan rachunku lub konta 4. punkt wymiany walut 5. waluta zjednoczonej Europy 6. spadek cen kursu papierów wartościowych

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski jest bankiem centralnym Rzeczypospolitej Polskiej.

Narodowy Bank Polski jest bankiem centralnym Rzeczypospolitej Polskiej. Narodowy Bank Polski jest bankiem centralnym Rzeczypospolitej Polskiej. Wypełnia zadania określone w: Konstytucji RP; ustawie o Narodowym Banku Polskim; ustawie Prawo bankowe. NBP pełni trzy podstawowe

Bardziej szczegółowo

Czym zajmuje się NBP poza polityką pieniężną? Julia Szymczak Hanna Urbanowicz

Czym zajmuje się NBP poza polityką pieniężną? Julia Szymczak Hanna Urbanowicz Czym zajmuje się NBP poza polityką pieniężną? Julia Szymczak Hanna Urbanowicz 1 2 Struktura organizacyjna NBP Art. 6. Organami NBP są: 1) Prezes NBP; 2) Rada Polityki Pieniężnej; 3) Zarząd NBP. Źródło:

Bardziej szczegółowo

Metody: pogadanka, pokaz, symulacja, ćwiczenie interaktywne, ćwiczenia praktyczne.

Metody: pogadanka, pokaz, symulacja, ćwiczenie interaktywne, ćwiczenia praktyczne. Scenariusz zajęć nr 13 Temat: Jak mądrze robić zakupy? Cele operacyjne: Uczeń: rozróżnia będące w obiegu monety i banknot 10 zł, odczytuje wartość pieniędzy, wymienia banknoty na bilon, ustala listę zakupów,

Bardziej szczegółowo

Za jakie przestępstwa nie może być skazany członek zarządu spółki z o.o.

Za jakie przestępstwa nie może być skazany członek zarządu spółki z o.o. Zgodnie z art. 18 1 KSH tylko osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych może być członkiem zarządu. Inne ograniczenie wynika z 2 tego przepisu, w którym zapisane jest, że osoba skazana prawomocnym

Bardziej szczegółowo

Szwecja wprowadza nowe banknoty i monety

Szwecja wprowadza nowe banknoty i monety Szwecja wprowadza nowe banknoty i monety SPRAWDŹ SWOJE PIENIĄDZE! S V E R I G E S R I K S B A N K 1 korona 2 korony 5 koron 10 koron W Szwecji wprowadzane są nowe banknoty i monety W roku 2015 i 2016 w

Bardziej szczegółowo

Spotkanie nr 5 Bank centralny a inne banki

Spotkanie nr 5 Bank centralny a inne banki Scenariusz pilotażowy dla prowadzącego spotkanie O finansach w bibliotece Spotkanie nr 5 Bank centralny a inne banki styczeń 2014 Cele: przypomnienie wiadomości o banku centralnym, kursach walutowych oraz

Bardziej szczegółowo

Moje finanse Moduł II. Warszawa,

Moje finanse Moduł II. Warszawa, Moje finanse Moduł II Warszawa, 8-10.12.2017 Zawartość Barter - gospodarka bez pieniądza W banku Mam konto w banku - co to znaczy? Produkty bankowe dla oszczędzających Który bank wybrać - analiza oferty

Bardziej szczegółowo

PIENIADZ WCZORAJ, DZIŚ I JUTRO P R O J E K T R E A L I Z O W A N Y Z N B P W R A M A C H E D U K A C J I E K O N O M I C Z N E J

PIENIADZ WCZORAJ, DZIŚ I JUTRO P R O J E K T R E A L I Z O W A N Y Z N B P W R A M A C H E D U K A C J I E K O N O M I C Z N E J PIENIADZ WCZORAJ, DZIŚ I JUTRO P R O J E K T R E A L I Z O W A N Y Z N B P W R A M A C H E D U K A C J I E K O N O M I C Z N E J WPROWADZENIE Naszym pierwszym zadaniem było zbadanie historii pieniądza

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY DYDAKTYCZNE

MATERIAŁY DYDAKTYCZNE ZAKŁAD SZKOLEŃ a SPECJALNYCH 165 MATERIAŁY DYDAKTYCZNE Waldemar Weremko DOWÓD OSOBISTY WZÓR 2015 ZABEZPIECZENIA CENTRUM SZKOLENIA POLICJI Legionowo 2017 1 Zakład Szkoleń Specjalnych Korekta, skład i druk:

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA

PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA Lekcja 3, klasy I-III Co robią banki? Materiały zostały objęte Patronatem: Lekcja 3 WPROWADZENIE MERYTORYCZNE: CO ROBIĄ BANKI? Istnieją różne sposoby oszczędzania

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ NA ROWERY Dziewczyny na rowery! SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Czas trwania zajęć: 90 minut CELE LEKCJI Po zajęciach uczniowie będą potrafili:

Bardziej szczegółowo

ARESZTOWANI ZA FAŁSZYWE DOLARY I AMFETAMINĘ

ARESZTOWANI ZA FAŁSZYWE DOLARY I AMFETAMINĘ POLICJA.PL Źródło: http://www.policja.pl/pol/aktualnosci/136151,aresztowani-za-falszywe-dolary-i-amfetamine.html Wygenerowano: Czwartek, 9 lutego 2017, 19:30 Strona znajduje się w archiwum. ARESZTOWANI

Bardziej szczegółowo

Ilość wody potrzebnej do wytworzenia produktu

Ilość wody potrzebnej do wytworzenia produktu SCENARIUSZ Imię i nazwisko autorki/autora: Justyna Smuda Nazwa szkoły: Gimnazjum nr 16 w Zabrzu Temat: Odczytywanie danych statystycznych (przedmiot: matematyka). Czas trwania: 45 minut Poziom edukacyjny:

Bardziej szczegółowo

O OSZCZĘDZANIU. O ważnej roli pieniądza w życiu człowieka. Klasa IV VI Zajęcia 1 MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELI

O OSZCZĘDZANIU. O ważnej roli pieniądza w życiu człowieka. Klasa IV VI Zajęcia 1 MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELI O OSZCZĘDZANIU MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELI Klasa IV VI Zajęcia 1 O ważnej roli pieniądza w życiu człowieka. ZAJĘCIA 1: O ważnej roli pieniądza w życiu człowieka. Grupa wiekowa: klasy IV VI, szkoła podstawowa

Bardziej szczegółowo

Rozdział XXXVI. Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu

Rozdział XXXVI. Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu Art. 296. 1. Kto, będąc obowiązany na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki

Bardziej szczegółowo

Trwa wymiana banknotów i monet

Trwa wymiana banknotów i monet Trwa wymiana banknotów i monet SPRAWDŹ SWOJE PIENIĄDZE! S V E R I G E S R I K S B A N K Szwedzkie banknoty i monety Trwa wymiana banknotów i monet W roku 2015 Riksbank rozpoczął wydawanie nowych banknotów

Bardziej szczegółowo

Scenariusz 2. Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą?

Scenariusz 2. Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą? Scenariusz 2 Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą? Cel: zwiększenie wrażliwości na krzywdę innych, wypracowanie skutecznych sposobów obrony

Bardziej szczegółowo

koordynator: nauczyciele wspomagający: mgr Jadwiga Greszta mgr Magdalena Kosiorska mgr Iwona Pałka

koordynator: nauczyciele wspomagający: mgr Jadwiga Greszta mgr Magdalena Kosiorska mgr Iwona Pałka koordynator: mgr Jadwiga Greszta nauczyciele wspomagający: mgr Magdalena Kosiorska mgr Iwona Pałka Opracowanie słownictwa dotyczącego bankowości i finansów. Od Grosika do Złotówki rozwiązywanie łamigłówek

Bardziej szczegółowo

ZABEZPIECZENIA POLSKICH BANKNOTÓW

ZABEZPIECZENIA POLSKICH BANKNOTÓW ZABEZPIECZENIA POLSKICH BANKNOTÓW Narodowy Bank Polski emituje 5 nominałów banknotów: 10zł, 20zł, 50zł, 100zł i 200zł. Banknoty mają różne zabezpieczenia, pozwalające odróżnić je od falsyfikatów. Papier

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Walutowa wieża Babel Dr Grzegorz Wojtkowiak Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 6 listopada 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Pieniądze

Bardziej szczegółowo

Fałszowanie. Środków Ochrony Roślin

Fałszowanie. Środków Ochrony Roślin Fałszowanie Środków Ochrony Roślin Środki Ochrony Roślin Są niejednokrotnie niezbędnym narzędziem w uprawie roślin Mają korzystny wpływ na zdrowotność Ŝywności Mają wpływ na opłacalność produkcji Fałszerstwa

Bardziej szczegółowo

1.Papier wartościowy będący potwierdzeniem bycia współwłaścicielem spółki akcyjnej to: a)obligacja b)akcja c)jednostka inwestycyjna d)płacidło

1.Papier wartościowy będący potwierdzeniem bycia współwłaścicielem spółki akcyjnej to: a)obligacja b)akcja c)jednostka inwestycyjna d)płacidło Imię i nazwisko (czytelnie).. Nazwa szkoły. Drogi Uczniu! Masz przed sobą test złożony z 30 pytań jednokrotnego wyboru. Oznacza to, że w każdym pytaniu poprawna jest tylko jedna odpowiedź. Zaznacz ją w

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Przestępstwa przeciwko mieniu. Zagadnienia ogólne 1. Wprowadzenie 2. Ujęcie historyczno-prawne 3. Ujęcie prawno-porównawcze

Spis treści Rozdział I. Przestępstwa przeciwko mieniu. Zagadnienia ogólne 1. Wprowadzenie 2. Ujęcie historyczno-prawne 3. Ujęcie prawno-porównawcze str. Przedmowa..................................................... V Wykaz skrótów.................................................. XV Rozdział I. Przestępstwa przeciwko mieniu. Zagadnienia ogólne........

Bardziej szczegółowo

Brief. Czas trwania 45 minut Poziom Starter. Plan zajęć

Brief. Czas trwania 45 minut Poziom Starter. Plan zajęć Brief W trakcie tej lekcji uczniowie będą mieli możliwość zapoznania się z zasadami działania algorytmów próbując przypasować je do codziennych czynności, w tym wypadku do robienia papierowych samolotów.

Bardziej szczegółowo

OFERTA INFORMACYJNA POLSKIEJ WYTWÓRNI PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH S.A. NR ZSD-6156-146/2012 W ZAKRESIE PROJEKTOWANIA I DRUKU DYPLOMÓW UKOŃCZENIA STUDIÓW

OFERTA INFORMACYJNA POLSKIEJ WYTWÓRNI PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH S.A. NR ZSD-6156-146/2012 W ZAKRESIE PROJEKTOWANIA I DRUKU DYPLOMÓW UKOŃCZENIA STUDIÓW OFERTA INFORMACYJNA NR ZSD-6156-146/2012 POLSKIEJ WYTWÓRNI PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH S.A. W ZAKRESIE PROJEKTOWANIA I DRUKU DYPLOMÓW UKOŃCZENIA STUDIÓW Warszawa, 03.09.2012 Strona 1/6 WSTĘP Polska Wytwórnia

Bardziej szczegółowo

Komenda Stołeczna Policji 00-150 Warszawa ul.nowolipie2

Komenda Stołeczna Policji 00-150 Warszawa ul.nowolipie2 Komenda Stołeczna Policji 00-150 Warszawa ul.nowolipie2 Punkt Obsługi Interesanta 22 603-66-26 (08.00-16.00) Dyżurny KSP 22 603-65-55 24 h tel. 112 24 h http://www.policja.waw.pl/portal/pl/ Wydział do

Bardziej szczegółowo

Tytuł: Nic o Was bez Was debata o przystąpieniu Polski do NATO. Autor: Urszula Małek. Rodzaj materiału: scenariusz zajęć. Data publikacji:

Tytuł: Nic o Was bez Was debata o przystąpieniu Polski do NATO. Autor: Urszula Małek. Rodzaj materiału: scenariusz zajęć. Data publikacji: Tytuł: Nic o Was bez Was debata o przystąpieniu Polski do NATO Autor: Urszula Małek Rodzaj materiału: scenariusz zajęć Data publikacji: 01-09-2011 Temat: Nic o Was bez Was Na czym polega skuteczność w

Bardziej szczegółowo

Test z wiedzy o społeczeństwie dla kl. II gimnazjum z działu: Człowiek i gospodarka

Test z wiedzy o społeczeństwie dla kl. II gimnazjum z działu: Człowiek i gospodarka Ola Bednarska olabednarska@wp.pl nauczyciel: wiedzy o społeczeństwie i języka polskiego Publiczne Gimnazjum w Nowej Brzeźnicy Test z wiedzy o społeczeństwie dla kl. II gimnazjum z działu: Człowiek i gospodarka

Bardziej szczegółowo

Rola banku w gospodarce Po co potrzebne są banki? Katarzyna Szarkowska-Ludew

Rola banku w gospodarce Po co potrzebne są banki? Katarzyna Szarkowska-Ludew Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Rola banku w gospodarce Po co potrzebne są banki? Katarzyna Szarkowska-Ludew Uniwersytet w Białymstoku 5 grudnia 2013 r. O czym będziemy rozmawiać? 1.Jak powstały banki?

Bardziej szczegółowo

Bilans przedsiębiorstwa co to takiego? Autor: mgr Gabriela Jagsz

Bilans przedsiębiorstwa co to takiego? Autor: mgr Gabriela Jagsz Bilans przedsiębiorstwa co to takiego? Autor: mgr Gabriela Jagsz Cele lekcji W trakcie zajęć uczeń powinien: ćwiczyć umiejętności pracy w grupie, ćwiczyć umiejętności autoprezentacji, prezentować efekty

Bardziej szczegółowo

Kto puka do naszych drzwi?

Kto puka do naszych drzwi? scenariusz III etap edukacyjny. Przedmiot: geografia Przedmiot: geografia str 1 Tytuł scenariusza: Kto puka do naszych drzwi? Autor scenariusza: Tomasz Majchrzak Krótki opis scenariusza: Scenariusz lekcji

Bardziej szczegółowo

KOMPLET SCENARIUSZY LEKCJI O FINANSACH DLA NAUCZYCIELA

KOMPLET SCENARIUSZY LEKCJI O FINANSACH DLA NAUCZYCIELA KOMPLET SCENARIUSZY LEKCJI O FINANSACH DLA NAUCZYCIELA Lekcja 1, klasy IV-VI Czy mogę mieć jeden rachunek bankowy przez całe życie? Materiał został objęty patronatem honorowym Ministra Edukacji Narodowej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 8. Uwagi końcowe...

Spis treści. 8. Uwagi końcowe... Wykaz skrótów... XIII Wykaz aktów prawnych i dokumentów... XVII Wykaz literatury... XXIII Wykaz orzecznictwa... XXXIX Wykaz tabel i rysunków... XLI Wprowadzenie... XLV Rozdział I. Znak towarowy: geneza,

Bardziej szczegółowo

3.01 Rola pieniądza w gospodarce

3.01 Rola pieniądza w gospodarce Być przedsiębiorczym nauka przez praktykę Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 3.01 Rola pieniądza w gospodarce Alina Kużdżał al. T. Rejtana 16c, 35-959

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE CYKLU LEKCJI, ZREALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU SEKRETY BANKÓW W LICEACH OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH SPOŁECZNEGO TOWARZYSTWA OŚWIATOWEGO

SCENARIUSZE CYKLU LEKCJI, ZREALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU SEKRETY BANKÓW W LICEACH OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH SPOŁECZNEGO TOWARZYSTWA OŚWIATOWEGO SCENARIUSZE CYKLU LEKCJI, ZREALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU SEKRETY BANKÓW W LICEACH OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH SPOŁECZNEGO TOWARZYSTWA OŚWIATOWEGO I. Lekcje wprowadzające Mogą to być zajęcia przeprowadzone w ramach

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Agnieszka Świętek Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 5.7 Temat zajęć: Struktura biznesplanu 1. Cele lekcji: Uczeń: zna pojęcie biznesplan, rozumie potrzebę pisania biznesplanu dla celów wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

Temat: Instrukcja obsługi życia codziennego", czyli kto czyta, nie błądzi.

Temat: Instrukcja obsługi życia codziennego, czyli kto czyta, nie błądzi. LEKCJA 1 Temat: Instrukcja obsługi życia codziennego", czyli kto czyta, nie błądzi. Formy realizacji: Po zakończeniu zajęć uczeń: wie, w jakich pomieszczeniach w szkole znajdują się regulaminy, potrafi

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Przestępstwa przeciwko mieniu. Zagadnienia ogólne 1. Wprowadzenie 2. Ujęcie historyczno-prawne 3. Ujęcie prawno-porównawcze

Spis treści Rozdział I. Przestępstwa przeciwko mieniu. Zagadnienia ogólne 1. Wprowadzenie 2. Ujęcie historyczno-prawne 3. Ujęcie prawno-porównawcze str. Przedmowa... V Wykaz skrótów... XV Rozdział I. Przestępstwa przeciwko mieniu. Zagadnienia ogólne... 1 1. Wprowadzenie... 3 2. Ujęcie historyczno-prawne... 8 I. Geneza i rozwój karnoprawnej ochrony

Bardziej szczegółowo

NOWA TWARZ EURO. Poznajemy nowy banknot 10 euro. www.nowe-banknoty-euro.eu www.euro.ecb.europa.eu

NOWA TWARZ EURO. Poznajemy nowy banknot 10 euro. www.nowe-banknoty-euro.eu www.euro.ecb.europa.eu NOWA TWARZ EURO Poznajemy nowy banknot 10 euro INFORMACJE OGÓLNE INFORMACJE OGÓLNE ZABEZPIECZENIA Łatwe do sprawdzenia, trudne do podrobienia Dzięki ulepszonym zabezpieczeniom nowe banknoty 5 i 10 euro

Bardziej szczegółowo

Temat: Co można zrobić, aby zmniejszyć emisję dwutlenku węgla do atmosfery?

Temat: Co można zrobić, aby zmniejszyć emisję dwutlenku węgla do atmosfery? Autor: Bożena Sienkiewicz Dla kogo: gimnazjum, klasy I-III Temat: Co można zrobić, aby zmniejszyć emisję dwutlenku węgla do atmosfery? Cele lekcji: Uświadamianie zagrożeń ekologicznych związanych ze wzrostem

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji: Poznajemy prawa i obowiązki ucznia.

Scenariusz lekcji: Poznajemy prawa i obowiązki ucznia. Scenariusz lekcji: Poznajemy prawa i obowiązki ucznia. Autor: Katarzyna Karwacka Przedmiot: Edukacja historyczna i obywatelska w szkole podstawowej Podstawa programowa: Treści nauczania wymagania szczegółowe:

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć Temat: Bawimy się w sklep

Scenariusz zajęć Temat: Bawimy się w sklep Scenariusz zajęć Temat: Bawimy się w sklep Cele operacyjne: Uczeń: rozpoznaje monety 1 zł, 2 zł, 5zł oraz banknot 10 zł, porządkuje monety od najmniejszej do największej wartości, używa zwrotów grzecznościowych

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości

Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości Temat: Dochody z kapitału Opracowała Grażyna Drożdżowska Uwagi realizacyjne Lekcja jest przewidziana jako jednostka 2- godzinna stanowiąca utrwalenie

Bardziej szczegółowo

PODRĘCZNY INFORMATOR o zabezpieczeniach banknotów euro

PODRĘCZNY INFORMATOR o zabezpieczeniach banknotów euro 1 EUR = 3,45280 LTL NASZ PIENIĄDZ PODRĘCZNY INFORMATOR o zabezpieczeniach banknotów euro Szczegółowych informacji udzielają: EUROPEJSKI BANK CENTRALNY Sonnemannstrasse 20 D-60314 Frankfurt am Main Germany

Bardziej szczegółowo

Wolontariusz - bohater naszych czasów

Wolontariusz - bohater naszych czasów Joanna Żepielska Wolontariusz - bohater naszych czasów Scenariusz zajęć z edukacji humanitarnej dla gimnazjum Informacja o scenariuszu: Lekcja dotyczy takich pojęć, jak: wolontariusz, praca społeczna,

Bardziej szczegółowo

Co dalej, gimnazjalisto? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości

Co dalej, gimnazjalisto? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Co dalej, gimnazjalisto? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Treść nauczania Możliwości nauki w szkołach ponadgimnazjalnych, oferta szkół ponadgimnazjalnych profile, fakultety. Po zakończonych

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ Z GRUPĄ WYCHOWAWCZĄ. Co zrobić, aby chciało się chcieć. Sposoby skutecznego motywowania do działania.

SCENARIUSZ ZAJĘĆ Z GRUPĄ WYCHOWAWCZĄ. Co zrobić, aby chciało się chcieć. Sposoby skutecznego motywowania do działania. SCENARIUSZ ZAJĘĆ Z GRUPĄ WYCHOWAWCZĄ Tytuł: Co zrobić, aby chciało się chcieć. Sposoby skutecznego motywowania do działania. Po spotkaniu uczeń/wychowanek powinien: znać czynniki, które motywują go do

Bardziej szczegółowo

Uwaga na skimmerów! Eksperci KNF radzą, jak bezpiecznie wypłacać z bankomatów

Uwaga na skimmerów! Eksperci KNF radzą, jak bezpiecznie wypłacać z bankomatów Uwaga na skimmerów! Eksperci KNF radzą, jak bezpiecznie wypłacać z bankomatów W październiku Sąd Apelacyjny w Białymstoku skazał trzech obywateli Łotwy na kary od 2,5 roku do 6 lat więzienia i grzywny

Bardziej szczegółowo

KOMPLET SCENARIUSZY LEKCJI O FINANSACH DLA NAUCZYCIELA

KOMPLET SCENARIUSZY LEKCJI O FINANSACH DLA NAUCZYCIELA KOMPLET SCENARIUSZY LEKCJI O FINANSACH DLA NAUCZYCIELA Lekcja 4, klasy I-III Lew czy kuna? Materiał został objęty patronatem honorowym Ministra Edukacji Narodowej Lekcja 4 Klasy I-III LEW CZY KUNA? Materiał

Bardziej szczegółowo

5. Wynagrodzenia nominalne pana Kowalskiego wzrosło o 2% przy 3% inflacji. Realne wynagrodzenie pana Kowalskiego: a) spadło

5. Wynagrodzenia nominalne pana Kowalskiego wzrosło o 2% przy 3% inflacji. Realne wynagrodzenie pana Kowalskiego: a) spadło Imię i nazwisko (czytelnie).. Nazwa szkoły. Drogi Uczniu! Masz przed sobą test złożony z 30 pytań jednokrotnego wyboru. Oznacza to, że w każdym pytaniu poprawna jest tylko jedna odpowiedź. Zaznacz ją w

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie biznes planu. Autor: mgr inż. Halina Duraj, mgr Ewelina Holesz, mgr Urszula Sawa

Przygotowanie biznes planu. Autor: mgr inż. Halina Duraj, mgr Ewelina Holesz, mgr Urszula Sawa Autor: mgr inż. Halina Duraj, mgr Ewelina Holesz, mgr Urszula Sawa Cele lekcji Cel ogólny uczeń potrafi założyć własną firmę w oparciu o przygotowany biznes plan. Cele szczegółowe Uczeń potrafi przedstawić

Bardziej szczegółowo

(Akty ustawodawcze) DYREKTYWY

(Akty ustawodawcze) DYREKTYWY 21.5.2014 L 151/1 I (Akty ustawodawcze) DYREKTYWY DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2014/62/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie prawnokarnych środków ochrony euro i innych walut przed fałszowaniem,

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny

Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny Autor: Mateusz Machaj #bank centralny #inflacja #polityka pieniężna #stopy procentowe W tym rozdziale dowiesz się: Czym są banki centralne

Bardziej szczegółowo

Złoto. Korzystna inwestycja w bezpieczną przyszłość. Trwała forma kapitału. Niebanalny prezent

Złoto. Korzystna inwestycja w bezpieczną przyszłość. Trwała forma kapitału. Niebanalny prezent Złoto Korzystna inwestycja w bezpieczną przyszłość Jeśli szukasz zróżnicowanych form lokowania kapitału lub po prostu chcesz czuć wartość swoich pieniędzy, zainwestuj w złoto. Inwestycja w złoto od zarania

Bardziej szczegółowo

Artykuł 2 Niniejsza decyzja wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Artykuł 2 Niniejsza decyzja wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. L 19/64 DECYZJA KOMISJI (UE) 2017/124 z dnia 24 stycznia 2017 r. w sprawie zmiany załącznika do Układu monetarnego pomiędzy Unią Europejską a Państwem Watykańskim KOMISJA EUROPEJSKA, uwzględniając Traktat

Bardziej szczegółowo

Jerzy Skorupka. Pojęcie pieniądza w przestępstwie z art. 310 k.k. s. 444. Prokuratura i Prawo 7 8, 2007 51

Jerzy Skorupka. Pojęcie pieniądza w przestępstwie z art. 310 k.k. s. 444. Prokuratura i Prawo 7 8, 2007 51 Jerzy Skorupka Pojęcie pieniądza w przestępstwie z art. 310 k.k. W przestępstwie z art. 310 k.k. jednym z przedmiotów wykonawczych jest polski albo obcy pieniądz. Analizując to pojęcie, pozornie sprawa

Bardziej szczegółowo

karty z paskiem magnetycznym płatności zbliżeniowe karta wirtualna karty kredytowe karty debetowe

karty z paskiem magnetycznym płatności zbliżeniowe karta wirtualna karty kredytowe karty debetowe Wspólnie Wstęp Spis treści Co to jest plastikowy pieniądz?? Rodzaje kart Karta kredytowa a debetowa Trochę Historia Jakie zabezpieczenia posiada? Wady i zalety Podsumowanie Plastikowy pieniądz Słysząc

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDSIĘBIORCZOŚCI klasa 4

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDSIĘBIORCZOŚCI klasa 4 WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDSIĘBIORCZOŚCI klasa 4 Ocenę dopuszczająca otrzyma uczeń, który zna pojęcia opisuje wielkość i wartość monet omawia i charakteryzuje strony monety awers i rewers wykonuje obliczenia

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna. Prof. dr hab. Marian Górski

Polityka pieniężna. Prof. dr hab. Marian Górski Polityka pieniężna Prof. dr hab. Marian Górski Spis wykładów Wykład 1 Pieniądz pochodzenie i formy współczesnego pieniądza Wykład 2 Dwuszczeblowy sektor bankowy gospodarki rynkowej Wykład 3 Podaż pieniądza

Bardziej szczegółowo

WYMIAR SPRAWIEDLIWOŚCI I JEGO ORGANY. Lekcja wiedzy o społeczeństwie przeprowadzona metodami aktywnymi

WYMIAR SPRAWIEDLIWOŚCI I JEGO ORGANY. Lekcja wiedzy o społeczeństwie przeprowadzona metodami aktywnymi WYMIAR SPRAWIEDLIWOŚCI I JEGO ORGANY Lekcja wiedzy o społeczeństwie przeprowadzona metodami aktywnymi Bogumiła Łobodzińska, Gimn. nr17 Temat: Wymiar sprawiedliwościijegoorgany.. Poziom nauczania, klasa,

Bardziej szczegółowo

Jakie szkody powodują? Czym są podrabiane środki ochrony roślin? Pewne jest jedynie to, że:

Jakie szkody powodują? Czym są podrabiane środki ochrony roślin? Pewne jest jedynie to, że: Czym są podrabiane środki ochrony roślin? Czy zastosowałbyś nieznane substancje chemiczne na swoim polu? Jakie jest ryzyko dla Twojego zdrowia, portfela, upraw, środowiska? Jak uchronić się przed podróbkami?

Bardziej szczegółowo

PRAWDZIWY CZY FAŁSZYWY?

PRAWDZIWY CZY FAŁSZYWY? 1 EUR = 3,45280 LTL NASZ PIENIĄDZ PRAWDZIWY CZY FAŁSZYWY? PRAWDZIWY CZY FAŁSZYWY? Informator dla osób mających zawodowo do czynienia z gotówką: opisuje zabezpieczenia banknotów euro i uczy, jak rozpoznawać

Bardziej szczegółowo

Banknot z marszałkiem Józefem Piłsudskim do kupienia w siedzibie NBP w Białymstoku

Banknot z marszałkiem Józefem Piłsudskim do kupienia w siedzibie NBP w Białymstoku Banknot z marszałkiem Józefem Piłsudskim do kupienia w siedzibie NBP w Białymstoku W związku ze zbliżającym się Narodowym Świętem Niepodległości Narodowy Bank Polski przypomina wyjątkowy banknot, którym

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ 1. Liczby naturalne

DZIAŁ 1. Liczby naturalne kl. 5, Scenariusz lekcji Dzielenie pisemne DZIAŁ. Liczby naturalne Temat w podręczniku: Dzielenie pisemne 2 godz. lekcyjne CELE OGÓLNE doskonalenie sprawności rachunkowej wykorzystywanie i tworzenie informacji

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 6.9 Temat zajęć: Jak przyciągniemy klientów? Działania marketingowe (2)

Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 6.9 Temat zajęć: Jak przyciągniemy klientów? Działania marketingowe (2) Strona1 Anna Irena Szymańska Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 6.9 Temat zajęć: Jak przyciągniemy klientów? Działania marketingowe (2) 1. Cele lekcji: Uczeń: wyjaśnia znaczenie pojęć: marketing, marketing-mix,

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5 Narodowy Bank Polski Wykład nr 5 NBP podstawy prawne NBP reguluje ustawa z dn.29.08.1997 roku o Narodowym Banku Polskim (Dz.U nr 140 z późn.zm). Cel działalności NBP Podstawowym celem działalności NBP

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Finanse dla sprytnych Dlaczego inteligencja finansowa popłaca? Łukasz Szewczyk Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 4 kwietnia 2016 Pieniądz to nie wszystko ale wszystko

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica?

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Autor: Krzysztof Romaniuk 1. Temat: Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza

Bardziej szczegółowo

INIME na żywo. matematyka/ekonomia/kawa. kawiarnia Cudowne lata

INIME na żywo. matematyka/ekonomia/kawa. kawiarnia Cudowne lata INIME na żywo matematyka/ekonomia/kawa kawiarnia Cudowne lata Ewolucja wymiany walut Poznaj specyfikę polskiego rynku kantorów internetowych. Emil Policha i Marcin Mazgaj Kantory internetowe Produkt polski,

Bardziej szczegółowo

Sześciolatek w pierwszej klasie

Sześciolatek w pierwszej klasie Sześciolatek w pierwszej klasie -rozwiązania metodyczno - organizacyjne Małgorzata Lewandowska Szkoła Podstawowa Integracyjna w Inowrocławiu Dzieci najłatwiej przyswajają wiedzę poprzez doświadczenie,

Bardziej szczegółowo

2. Formy popełnienia przestępstwa... 19 2.1. Stadialne formy popełnienia przestępstwa... 19 2.2. Zjawiskowe formy popełnienia przestępstwa...

2. Formy popełnienia przestępstwa... 19 2.1. Stadialne formy popełnienia przestępstwa... 19 2.2. Zjawiskowe formy popełnienia przestępstwa... Spis treści Wstęp... 7 1. Definicja i struktura przestępstwa... 9 1.1. Definicja przestępstwa... 9 1.2. Elementy przestępstwa... 9 1.3. Ustawowe znamiona czynu zabronionego... 10 1.4. Podział przestępstw...

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Bitcoin a przepisy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy

Bitcoin a przepisy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy Bitcoin a przepisy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy 29 czerwca 2015 Jacek Czarnecki Prawnik II Digital Money & Currency Forum, Warszawa Bitcoin a AML Czym jest pranie pieniędzy? Przestępstwo prania

Bardziej szczegółowo

System finansowy gospodarki

System finansowy gospodarki System finansowy gospodarki Zajęcia nr 2 Pieniądz, Kreacja pieniądza Funkcje pieniądza Środek płatniczy (funkcja transakcyjna); Pośrednik wymiany (funkcja cyrkulacyjna); Środek przechowywania majątku (funkcja

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć - 45 min

Scenariusz zajęć - 45 min Scenariusz zajęć - 45 min Grupa wiekowa: Szkoła ponadgimnazjalna Temat: ODZYSKAJ - KORZYSTAJ Cel ogólny zajęć: Kształtowanie świadomości ekologicznej uczniów z zakresu gospodarki odpadami. Zapoznanie uczniów

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1. Rozwiąż krzyżówkę

Załącznik nr 1. Rozwiąż krzyżówkę Załącznik nr 1 Rozwiąż krzyżówkę 1. Zawsze powinniśmy mówić tylko.... 2. Na zgodę podajemy komuś.... 3. Bohater bajki Mickiewicza pt. Przyjaciele. 4. Przychodzi nam do głowy. 5. Poznajemy ich w biedzie.

Bardziej szczegółowo

2014/2015 Opracowanie: Beata Sułuja

2014/2015 Opracowanie: Beata Sułuja 2014/2015 Opracowanie: Beata Sułuja ADRESACI: uczniowie klas I VI Szkoły Podstawowej nr 7 PROWADZĄCY: wychowawcy klas CZAS I MIEJSCE ZAJĘĆ: - sala lekcyjna - październik listopad 2014 CEL GŁÓWNY: - poznanie

Bardziej szczegółowo

Każde państwo posiada walutę, w której rozlicza się wszelkie płatności na jego terenie. W Polsce jest nią złoty, dzielący się na 100 groszy.

Każde państwo posiada walutę, w której rozlicza się wszelkie płatności na jego terenie. W Polsce jest nią złoty, dzielący się na 100 groszy. Każde państwo posiada walutę, w której rozlicza się wszelkie płatności na jego terenie. W Polsce jest nią złoty, dzielący się na 100 groszy. Państwo: Sprawuje kontrolę nad stabilnością swojej waluty.(np.,

Bardziej szczegółowo

www.filmotekaszkolna.pl

www.filmotekaszkolna.pl Temat: Jak zbudować dobre relacje z rodzicami? Rozważania na podstawie filmu Ojciec Jerzego Hoffmana Opracowanie: Lidia Banaszek Etap edukacyjny: ponadgimnazjalny Przedmiot: godzina wychowawcza Czas: 2

Bardziej szczegółowo

Przewodnik po przedsiębiorczości społecznej dla nastolatków Skrypt dla nauczyciela

Przewodnik po przedsiębiorczości społecznej dla nastolatków Skrypt dla nauczyciela Zrób coś dobrego! Przewodnik po przedsiębiorczości społecznej dla nastolatków Skrypt dla nauczyciela Publikacja przygotowana przez Stowarzyszenie W stronę dziewcząt przy wsparciu finansowym Biura Edukacji

Bardziej szczegółowo