POLECAMY W SERII: AUDIOWIZUALNE USŁUGI MEDIALNE. REGLAMENTACJA W WARUNKACH KONWERSJI CYFROWEJ OCHRONA PATENTOWA PRODUKTÓW LECZNICZYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POLECAMY W SERII: AUDIOWIZUALNE USŁUGI MEDIALNE. REGLAMENTACJA W WARUNKACH KONWERSJI CYFROWEJ OCHRONA PATENTOWA PRODUKTÓW LECZNICZYCH"

Transkrypt

1

2 POLECAMY W SERII: AUDIOWIZUALNE USŁUGI MEDIALNE. REGLAMENTACJA W WARUNKACH KONWERSJI CYFROWEJ KATARZYNA CHAŁUBIŃSKA-JENTKIEWICZ OCHRONA PATENTOWA PRODUKTÓW LECZNICZYCH ŻANETA PACUD NARUSZENIE PRAWA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ W PRAWIE PRYWATNYM MIĘDZYNARODOWYM MAREK ŚWIERCZYŃSKI WOLNOŚĆ PRASOWEJ WYPOWIEDZI SATYRYCZNEJ. STUDIUM CYWILISTYCZNE NA TLE PORÓWNAWCZYM PIOTR WASILEWSKI STOSUNEK PRAWA OCHRONY KONKURENCJI DO PRAWA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ DAWID MIĄSIK UMOWY W ZAKRESIE WSPÓŁCZESNYCH SZTUK WIZUALNYCH PIOTR ŚLĘZAK NAJEM I UŻYCZENIE EGZEMPLARZY UTWORU JAKO ODRĘBNE POLA EKSPLOATACJI JERZY SZCZOTKA

3 WOLNOŚĆ PRASY A OCHRONA PRYWATNOŚCI OSÓB WYKONUJĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ PUBLICZNĄ PROBLEM ROZSTRZYGANIA KONFLIKTU ZASAD Zofia Zawadzka Warszawa 2013

4 Stan prawny na 1 marca 2013 r. Recenzent Prof. dr hab. Ewa Nowińska Redakcja serii Janusz Barta Ryszard Markiewicz Alicja Pollesch Wydawca Monika Pawłowska Redaktor prowadzący Ewa Wysocka Opracowanie redakcyjne Julia Genusa Układ typograficzny Marta Baranowska Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na POLSKA IZBA KSI KI Copyright by Wolters Kluwer Polska SA, 2013 ISBN ISSN Wydane przez: Wolters Kluwer Polska SA Redakcja Książek Warszawa, ul. Płocka 5a tel , fax księgarnia internetowa

5 Spis treści Wykaz skrótów / 11 Wprowadzenie / 15 Rozdział I Wolność prasy i prawo do prywatności jako zasady prawa / Uwagi ogólne / Pojęcie, charakter prawny i znaczenie zasad prawa w świetle polskiej doktryny / Teoretycznoprawne koncepcje zasad prawa w poglądach H.L.A. Harta, R. Dworkina i R. Alexy'ego / Koncepcja reguł pierwotnych i wtórnych H.L.A. Harta / Koncepcja zasad prawa w filozofii R. Dworkina / Zasady prawa jako normy optymalizacyjne w koncepcji R. Alexy'ego / Wolność prasy i prawo do prywatności jako zasady prawa / Prawo do prywatności i wolność prasy jako prawa i wolności konstytucyjne / 53 Rozdział II Wolność prasy i prawo do prywatności w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz w porządku prawnym Niemiec i Polski / Uwagi ogólne / Wolność wypowiedzi prasowej w świetle art. 10 EKPC / Wolność prasy w orzecznictwie ETPC / Funkcje wolności prasy w świetle orzecznictwa ETPC / Wolność prasy w prawie niemieckim / 71 5

6 Spis treści Gwarancje wolności prasy w prawie niemieckim / Funkcje wolności prasy w prawie niemieckim / 74 Wolność prasy w prawie polskim / Wolność prasy w Konstytucji RP / Funkcje wolności prasy w prawie polskim / Wolność prasy w świetle ustawy Prawo prasowe / Pojęcie prasy w ustawie Prawo prasowe / 89 Rozdział III Prawo do prywatności w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz w porządku prawnym Niemiec i Polski / Uwagi ogólne / Pojęcie i przedmiot ochrony prawa do prywatności na gruncie EKPC i w orzecznictwie ETPC / Prawo do poszanowania życia prywatnego na gruncie art. 8 EKPC / Pojęcie i zakres ochrony życia prywatnego w świetle orzecznictwa ETPC / Niemieckie koncepcje doktrynalne dotyczące rozumienia prawa do prywatności / Pojęcie prawa do prywatności na gruncie Konstytucji RP i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego / Pojęcie i przedmiot ochrony prawa do prywatności w polskim prawie cywilnym / Charakter prawa do prywatności w świetle art. 23 k.c. / Koncepcja sfer i ochrona sfery intymności w polskiej doktrynie i orzecznictwie / Przedmiot ochrony prawa do prywatności w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych / 138 Rozdział IV Prawo do prywatności osób wykonujących działalność publiczną / Uwagi ogólne / 142 Ochrona prywatności osób wykonujących działalność publiczną w orzecznictwie ETPC / 145 6

7 Spis treści Prawo do prywatności osób historii współczesnej w niemieckiej doktrynie i judykaturze / Absolutne osoby historii współczesnej i zakres ochrony ich prywatności / Względne osoby historii współczesnej / Krytyka podziału na absolutne i względne osoby historii współczesnej / 164 Ochrona prywatności osób wykonujących działalność publiczną w prawie polskim / Osoba wykonująca działalność publiczną a osoba publiczna / Osoba wykonująca działalność publiczną a osoba pełniąca funkcje publiczne / Osoba wykonująca działalność publiczną a osoba powszechnie znana / Zakres prawa do prywatności osób wykonujących działalność publiczną / 194 Rozdział V Sposoby rozstrzygania konfliktu zasad: wolność prasy a ochrona prywatności osób wykonujących działalność publiczną / Uwagi ogólne / Zasada proporcjonalności w procesie rozstrzygania konfliktu zasad / Zastosowanie zasady proporcjonalności w relacjach horyzontalnych / Przesłanki zasady proporcjonalności / Wymóg konieczności dokonywania ograniczeń / Zakaz naruszania istoty praw i wolności / Zasada proporcjonalności w ograniczaniu prawa do prywatności osób pełniących funkcje publiczne w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego / Teoretycznoprawne koncepcje rozstrzygania konfliktu zasad / Metoda rozstrzygania konfliktu zasad według R. Dworkina / Metoda ważenia konkurujących zasad według R. Alexy'ego / 227 7

8 Spis treści Sposób rozstrzygania konfliktu między wolnością prasy a prawem do prywatności w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka / 234 Sposoby rozstrzygania konfliktu zasad w poglądach niemieckiej doktryny i judykatury / 244 Metoda rozstrzygania konfliktu zasad w polskiej doktrynie i orzecznictwie / 254 Rozdział VI Kryteria rozstrzygania konfliktu między wolnością prasy a prawem do prywatności w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i sądów krajowych na przykładzie Niemiec i Polski / Uwagi ogólne / 263 Wkład informacji w debatę publiczną jako okoliczność decydująca dla rozstrzygania konfliktu zasad w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka / Rodzaj ujawnionych informacji z prywatnej sfery życia / Inne okoliczności istotne przy ocenie wkładu informacji w debatę publiczną / 273 Rozstrzyganie konfliktu między wolnością prasy a prawem do prywatności w niemieckiej doktrynie i orzecznictwie / Stanowisko sądów niemieckich przed orzeczeniem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Von Hannover v. Niemcy / Zmiana stanowiska sądów niemieckich po orzeczeniu Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Von Hannover v. Niemcy / 282 Zmodyfikowana koncepcja ochrony w orzecznictwie Bundesgerichtshof i Bundesverfassungsgericht / 287 Ocena zmodyfikowanej koncepcji ochrony w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawach Von Hannover v. Niemcy (II) i Axel Springer AG v. Niemcy / 296 Rozstrzyganie konfliktu między wolnością prasy a prawem do prywatności w poglądach polskiej doktryny i orzecznictwa / Kryterium bezpośredniego związku publikowanej informacji z działalnością publiczną / 299

9 Spis treści 4.2. Inne okoliczności wpływające na ocenę dopuszczalności naruszenia prywatnej sfery życia osoby wykonującej działalność publiczną / 306 Rozdział VII Interes publiczny jako decydujące kryterium rozstrzygania konfliktu: wolność prasy a ochrona prywatności osób wykonujących działalność publiczną / Uwagi ogólne / Pojęcie interesu w naukach prawnych / Interes publiczny a interes społeczny / Interes publiczny a interes prywatny / 323 Pojęcie interesu publicznego w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego / 325 Pojęcie interesu publicznego w ustawodawstwie polskim dotyczącym ochrony dóbr osobistych / Pojęcie interesu społecznego w świetle prawa karnego materialnego i procesowego / Ważny interes publiczny jako negatywna przesłanka zabezpieczenia roszczeń w sprawach przeciwko środkom społecznego przekazu na gruncie kodeksu postępowania cywilnego / 341 Działanie w obronie interesu publicznego jako okoliczność wyłączająca bezprawność naruszenia prywatności przez prasę / Zakres przedmiotowy informacji publikowanych w interesie publicznym na gruncie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka / 349 Ujęcie interesu publicznego w orzecznictwie sądów niemieckich / 353 Działanie w uzasadnionym interesie publicznym jako decydujące kryterium rozstrzygania konfliktu między wolnością prasy a prawem do prywatności osób wykonujących działalność publiczną w orzecznictwie sądów polskich / 358 Zakończenie / 367 9

10 Spis treści Bibliografia / 401 Akty normatywne / 425 Orzecznictwo / 427

11 Wykaz skrótów Źródła prawa BGB EKPC GG k.c. k.k. Konstytucja RP k.p.c. k.p.k. Bürgerliches Gesetzbuch z dnia 18 sierpnia 1896 r. (BGBl. I S. 42, ber. S und BGBl. I 2003 S. 738) Konwencja z dnia 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.) Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland z dnia 23 maja 1949 r. (BGBl. S. 1), ostatnio zmieniona ustawą z dnia 21 lipca 2010 r. (BGBl. I S. 944) ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) 11

12 Wykaz skrótów KUG pr. aut. pr. pras. UrhG Gesetz betreffend das Urheberrecht an Werken der bildenden Künste und der Photographie z dnia 9 stycznia 1907 r. (Kunsturhenerrechtsgesetz) ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.) ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 z późn. zm.) Gesetz über Urheberrecht und verwandte Schutzrechte z dnia 9 września 1965 r. (Urheberrechtsgesetz) Czasopisma, publikatory, zbiory orzeczeń AfP Apel.-W-wa AUWr PPiA AUWr Prawo BGBl. CzPKiNP D.R. Dz. U. EPS GRUR GRUR Int HRLJ Zeitschrift für Medien- und Kommunikationsrecht Apelacja. Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Warszawie Acta Universitatis Wratislaviensis Przegląd Prawa i Administracji Acta Universitatis Wratislaviensis Prawo Bundesgesetzblatt Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych Decisions & Reports Dziennik Ustaw Europejski Przegląd Sądowy Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht Internationaler Teil Human Rights Law Journal 12

13 Wykaz skrótów ICLQ JZ KPP M. Praw. NJW NJW-RR NP ONSA OSA OSNC OSNKW OSNP OSP OTK OTK-A Pal. PiP POSAG PPH PPP Prok. i Pr. Prz. Sejm. PS International and Comparative Law Quarterly Juristenzeitung Kwartalnik Prawa Prywatnego Monitor Prawniczy Neue Juristische Wochenschrift Neue Juristische Wochenschrift Rechtsprechungsreport Nowe Prawo Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna i Wojskowa Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Orzecznictwo Sądów Polskich Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór Urzędowy. Seria A Palestra Państwo i Prawo Przegląd Orzecznictwa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku Przegląd Prawa Handlowego Przegląd Prawa Publicznego Prokuratura i Prawo Przegląd Sejmowy Przegląd Sądowy 13

14 Wykaz skrótów PUG RGZ RJD RPEiS St. Praw. St. Pr.-Ek. TPP ZNUJ ZRP ZUM Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego Entscheidungen des Reichsgerichts in Zivilsachen Reports of Judgments and Decisions Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny Studia Prawnicze Studia Prawno-Ekonomiczne Transformacje Prawa Prywatnego Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego Zeitschrift für Rechtspolitik Zeitschrift für Urheber- und Medienrecht Organy orzekające BGH BVerfG ETPC KG NSA OLG SA SN SO TK WSA Bundesgerichtshof Bundesverfassungsgericht Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu Kammergericht Naczelny Sąd Administracyjny Oberlandesgericht sąd apelacyjny Sąd Najwyższy sąd okręgowy Trybunał Konstytucyjny wojewódzki sąd administracyjny 14

15 Wprowadzenie Zagadnienie rozstrzygania konfliktu między wolnością prasy a ochroną prywatności osób wykonujących działalność publiczną stanowi aktualną i doniosłą, a zarazem trudną problematykę badawczą. Doniosłość wynika z faktu, że naruszanie przez prasę sfery życia prywatnego osób wykonujących działalność publiczną staje się zjawiskiem nie tylko coraz częstszym na łamach tzw. prasy bulwarowej, ale również występującym nierzadko w tzw. prasie poważnej. Problem ten dotyczy w szczególności polityków, członków rządu i innych osób pełniących funkcje publiczne, jak również osób powszechnie znanych z życia społecznego, kulturalnego, artystycznego, zwłaszcza aktorów, piosenkarzy, prezenterów telewizyjnych czy sportowców. Tematem pracy jest problematyka rozstrzygania konfliktu zasad: wolność prasy a ochrona prywatności osób wykonujących działalność publiczną. Zagadnienie to nie było dotąd przedmiotem pogłębionych rozważań w polskiej literaturze przedmiotu. W doktrynie polskiej można znaleźć wiele pozycji poświęconych odrębnie wolności prasy i prawu do prywatności, natomiast brak jest monografii odnoszącej się do tematu zakreślonego w niniejszej pracy. Nieliczne odniesienia do problematyki prywatności w konflikcie z wolnością prasy nie są w stanie sprostać potrzebom praktyki. Zwraca uwagę jedynie monografia autorstwa Jacka Sadomskiego Konflikt zasad ochrona dóbr osobistych a wolność prasy, jednakże Autor ogniskuje swoje rozważania wokół analizy zasad i wzorców cywilnoprawnej ochrony dóbr osobistych w ogólności, nie odnosząc się do konfliktu wyrażonego w temacie pracy. Tematykę konfliktu między wolnością prasy a ochroną prywatności podejmowała także Joanna Sieńczyłło-Chlabicz w monografii Naruszenie prywatności osób publicznych przez prasę. Analiza cywilnoprawna, koncentrowała się jednak przede wszystkim na kwestii naruszeń pry- 15

16 Wprowadzenie watności oraz granic dozwolonej ingerencji prasy w prywatność tzw. osób publicznych. Wybór sposobu sformułowania tytułu niniejszej pracy: Wolność prasy a ochrona prywatności osób wykonujących działalność publiczną problem rozstrzygania konfliktu zasad, uzasadniony jest przyjętymi przez autorkę założeniami. Jako zasady pozostające w konflikcie wskazano z jednej strony wolność prasy, a z drugiej ochronę prywatności. O ile ujęcie drugiej z tych zasad nie budzi w doktrynie wątpliwości, o tyle pewne kontrowersje wzbudza kwestia, czy poprawne jest sformułowanie wolność prasy czy też sformułowanie wolność wypowiedzi prasowej. W doktrynie reprezentowany jest pogląd, zgodnie z którym prasa nie jest nośnikiem własnych wolności, lecz depozytariuszem wolności jej odbiorców czytelników, słuchaczy i widzów. W związku z powyższym prasa sama nie korzysta z wolności, lecz czyni to jedynie w interesie i dla dobra społeczeństwa, będąc instrumentem społecznym gromadzenia, przetwarzania i przekazywania informacji i opinii między ludźmi 1. Powyższy pogląd przyjął również Sąd Najwyższy, wskazując, że wolna prasa ma za zadanie służyć człowiekowi i obywatelowi, pełniąc funkcje informacyjną i kontrolną. Jednocześnie dziennikarze muszą być świadomi, że chociaż są w pierwszej kolejności beneficjentami wolności prasy, to prasa ma służyć całemu społeczeństwu, realizując prawo obywatela do rzetelnej, czyli prawdziwej, uczciwej, jasnej, niewprowadzającej w błąd i odpowiedzialnej informacji 2. W świetle powyższego poglądu bardziej prawidłowe jest posługiwanie się zwrotem wolność wypowiedzi prasowej. Nie kwestionując zasadności zaprezentowanego stanowiska, należy jednak zauważyć, że powszechnie przyjmuje się, iż wolność prasy jest pochodną konstytucyjnie zagwarantowanej wolności wypowiedzi 3 i funkcjonuje jako odrębna wolność, aczkolwiek ściśle powiązana z wolnością wypowiedzi. Ponadto termin wolność prasy jest powszechnie przyjęty na gruncie poglądów piśmiennictwa oraz orzecznictwa zarówno polskiego, jak i zagranicznego czy międzynarodowego (freedom of press, liberté de la presse, Pressefreiheit). Pojęcie wolności prasy jest więc szeroko wykorzystywane, nawet w sytuacji, gdy akty normatywne nie gwarantują tej wolności wprost, lecz 1 Zob. m.in. G. Kuczyński (w:) Prawo prasowe. Komentarz, red. B. Kosmus, G. Kuczyński, Warszawa 2011, s Postanowienie SN z dnia 12 listopada 2003 r., V KK 52/03, OSNKW 2004, nr 3, poz J. Sobczak, Prawo prasowe. Komentarz, Warszawa 2008, s

17 Wprowadzenie jedynie przez odniesienie do wolności wypowiedzi. Z uwagi więc na powszechne stosowanie określenia wolność prasy, a zarazem nie negując, że prasa korzysta z wolności wypowiedzi w interesie społeczeństwa, zarówno w tytule, jak i w dalszych rozważaniach przyjęto używanie terminu wolność prasy. Kolejnym zagadnieniem, które wywołuje wątpliwości i kontrowersje, jest pojęcie osób wykonujących działalność publiczną. Zostało ono wyinterpretowane z treści art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe 4, zgodnie z którym nie wolno bez zgody osoby zainteresowanej publikować informacji oraz danych dotyczących prywatnej sfery życia, chyba że wiąże się to bezpośrednio z działalnością publiczną danej osoby. Wątpliwości budzi zastosowana terminologia. Osoby, o których mowa w art. 14 ust. 6 pr. pras., określane są mianem prowadzących działalność publiczną, wykonujących działalność publiczną lub podejmujących działalność publiczną. Doktryna ani orzecznictwo nie wypowiadają się na temat rozróżnienia tych określeń, celowe jest więc odniesienie się do ich literalnego znaczenia. Wykonywać oznacza robić coś, wprowadzać w życie 5. Z kolei podejmowanie określonej działalności to rozpoczęcie jakiegoś działania, przedsięwzięcie czegoś 6. Natomiast prowadzenie działalności publicznej należy rozumieć jako bycie odpowiedzialnym za funkcjonowanie i przebieg czegoś, kierowanie czy przewodzenie działaniom 7. Zastosowana terminologia wydaje się pozostawać bez wpływu na zakres podmiotowy tego pojęcia. Z uwagi na znaczenie słownikowe zasadne wydaje się użycie terminu wykonywanie działalności publicznej. Stosowanie dwóch pozostałych sformułowań w zbędny i niecelowy sposób ogranicza zakres podmiotowy kategorii osób określonej w art. 14 ust. 6 pr. pras. Dlatego też niniejsza praca operuje pojęciem osoby wykonującej działalność publiczną. Na przestrzeni ostatnich lat odnotowuje się wyraźny wzrost liczby spraw sądowych z tytułu naruszenia przez prasę prywatności osób wykonujących działalność publiczną. Znajduje to odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów apelacyjnych, mających siedziby zwłaszcza w Warszawie i Krakowie, jak również w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Dorobek judykatury może więc stanowić materiał badawczy do 4 Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 z późn. zm.); dalej jako prawo prasowe lub pr. pras. 5 Słownik języka polskiego PWN, red. M. Szymczak, t. 3, Warszawa 1985, s Słownik języka polskiego PWN, red. M. Szymczak, t. 2, Warszawa 1984, s Ibidem, s

18 Wprowadzenie rozważań nad problematyką rozstrzygania konfliktu zasad: wolność prasy a ochrona prywatności osób wykonujących działalność publiczną. Znamienne jest jednak, że modele rozstrzygania konfliktu zasad nie były przedmiotem szerszych i pogłębionych rozważań sądów. Z uwagi na powyższe konieczne było skorzystanie z bogatego dorobku orzeczniczego Bundesgerichtshof i Bundesverfassungsgericht, zwłaszcza w zakresie przeprowadzenia pogłębionej analizy modeli rozstrzygania konfliktu zasad, stanowiska sądów co do procesu ważenia i zasady proporcjonalności. Celem pracy jest ustalenie, w jaki sposób powinien być rozstrzygany konflikt zasad: wolność prasy a ochrona prywatności osób wykonujących działalność publiczną, i jakie kryteria decydują o pierwszeństwie jednej z nich. Autorka podjęła próbę wskazania najbardziej odpowiedniego modelu dla rozstrzygnięcia wskazanego konfliktu. Jest to zagadnienie trudne i kontrowersyjne, ponieważ obie wartości znajdują oparcie w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej 8 i stanowią wartości równocenne, które Konstytucja ma obowiązek chronić, a rozstrzygnięcie konfliktu prowadzi zawsze do ograniczenia jednej z tych wartości. Rozważania w tym przedmiocie zostały przeprowadzone na podstawie analizy poglądów doktryny i orzecznictwa na gruncie europejskiej konwencji praw człowieka 9 oraz w prawie prywatnym na przykładzie Niemiec i Polski. Analiza zagadnienia rozstrzygania konfliktu zasad w płaszczyźnie prawnoporównawczej umożliwia w sposób pełniejszy przedstawienie omawianego zagadnienia. Wybór europejskiej konwencji praw człowieka jako płaszczyzny porównawczej podyktowany jest faktem, że Polska jako strona konwencji obowiązana jest do jej przestrzegania, a orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oddziałuje na wykładnię i interpretację przepisów prawa krajowego. Istotnym argumentem przemawiającym za wykorzystaniem dorobku niemieckiej doktryny i judykatury jest bogata literatura przedmiotu, co umożliwiło przeprowadzenie znacznie szerszych rozważań w zakresie metodologii rozstrzygania konfliktu zasad oraz kryteriów decydujących o przyznaniu pierwszeństwa wolności prasy lub prawu do prywatności w okoliczno- 8 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.); dalej jako: Konstytucja RP lub Konstytucja. 9 Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzona dnia 4 listopada 1950 r. w Rzymie (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.); dalej jako: europejska konwencja praw człowieka, europejska konwencja lub EKPC. 18

19 Wprowadzenie ściach konkretnej sprawy. Dokonana analiza dostarczyła impulsów do formułowania wniosków na gruncie polskiego porządku prawnego. Należy również podkreślić, że orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 24 czerwca 2004 r. w sprawie Von Hannover v. Niemcy było szeroko komentowane w doktrynie niemieckiej i wpłynęło na zmianę orzecznictwa sądów niemieckich w kwestii sposobu rozstrzygania konfliktu między wolnością prasy a ochroną prywatności. Sformułowana przez Bundesgerichtshof i zaakceptowana przez Bundesverfassungsgericht zmodyfikowana koncepcja rozstrzygania wskazanego konfliktu stanowi ważne tło przemyśleń i umożliwia szersze spojrzenie na zagadnienia stanowiące przedmiot dysertacji. Nie bez znaczenia jest okoliczność, że poglądy na temat rozstrzygania konfliktu między wolnością prasy a prawem do prywatności w Niemczech są wyważone i nie stanowią rozwiązań skrajnych, przyznających z zasady przewagę wolności prasy, jak m.in. w państwach systemu common law w Stanach Zjednoczonych czy Wielkiej Brytanii, ani maksimum ochrony prywatności, co jest charakterystyczne dla Francji. Istotny jest również fakt, że niemieckie ustawodawstwo i poglądy przedstawicieli doktryny tradycyjnie stanowią punkt odniesienia na gruncie polskiej literatury przedmiotu. Analiza problematyki rozstrzygania konfliktu zasad wymagała odwołania się do poglądów teorii i filozofii prawa, zwłaszcza do koncepcji teoretycznych R. Dworkina i R. Alexy'ego. Obaj filozofowie w swoich pracach wiele miejsca poświęcili zagadnieniom zasad prawa, ich istoty i charakteru oraz sposobów rozwiązywania konfliktu zasad. Przeprowadzone rozważania umożliwiły przedstawienie w sposób pełniejszy problematyki będącej tematem pracy. Pozwoliły na wskazanie modelu rozstrzygania konfliktu zasad w drodze ważenia przy wykorzystaniu zasady proporcjonalności. Analiza poglądów teoretycznoprawnych miała więc istotne znaczenie praktyczne. Zadania, jakie postawiono pracy, sprowadzają się do: rozważenia, czy wolność prasy i prawo do prywatności stanowią zasady, przedstawienia wolności prasy jako elementu wolności wypowiedzi i relacji pomiędzy nimi, wskazania zadań i funkcji prasy w społeczeństwie demokratycznym, przedstawienia koncepcji dotyczących pojęcia i istoty prawa do prywatności oraz modeli ochrony tego prawa, 19

20 Wprowadzenie ustalenia zakresu prawa do prywatności przysługującego osobom wykonującym działalność publiczną, ustalenia, czy status osoby ma bezpośredni wpływ na zakres przysługującego jej prawa do prywatności, określenia relacji terminów: osoba wykonująca działalność publiczną, osoba pełniąca funkcję publiczną, osoba publiczna i osoba powszechnie znana, wskazania kryterium decydującego o pierwszeństwie wolności prasy nad ochroną prywatności osób wykonujących działalność publiczną, sformułowania otwartego katalogu informacji, których publikacja jest uzasadniona interesem publicznym. Zakreślone zadania nie pozostają bez wpływu na strukturę pracy. Obejmuje ona łącznie siedem rozdziałów. Rozdział pierwszy został poświęcony problematyce wolności prasy i prawa do prywatności jako zasadom prawa. W tym celu zaprezentowane zostały poglądy przedstawicieli doktryny odnoszące się do zagadnień pojęcia, cech charakterystycznych i znaczenia zasad prawa. Analiza terminu zasady prawa dokonana została także w ujęciu teoretycznoprawnym w poglądach R. Dworkina i R. Alexy'ego. W rozdziale drugim pracy wyprowadzono zasadę wolności prasy z szerszego pojęcia wolności wypowiedzi oraz przedstawiono gwarancje wolności prasy. Autorka jest świadoma toczącej się dyskusji nad problemem, czy wolność wypowiedzi zagwarantowana została konstytucyjnie jedynie człowiekowi czy także prasie, i w sporze stoi na stanowisku, że prasa jest również beneficjentem wolności wypowiedzi. Temat pracy odwołuje się jednak do wolności prasy, a nie wolności wypowiedzi prasowej, ponieważ wynika to z terminologii trwale zakorzenionej w prawie i poglądach doktryny polskiej, jak i zagranicznej oraz międzynarodowej. W rozdziale drugim skonstruowano ponadto katalog uprawnień stanowiących elementy wolności wypowiedzi i wolności prasy. Niezbędne do realizacji tematu było także wskazanie zadań i funkcji prasy, czego dokonano, badając orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, sądów niemieckich i polskich. Podjęto również próbę analizy terminu wolność prasy na gruncie definicji legalnej sformułowanej w przepisach ustawy Prawo prasowe. Rozdział trzeci poświęcony został prawu do prywatności. W doktrynie i orzecznictwie nie została sformułowana definicja prywatności 20

21 Wprowadzenie ani prywatnej sfery życia. Wskazuje się wręcz, że nie ma ani możliwości, ani potrzeby jej tworzenia. Pojęcie prywatności jest dynamiczne, zmienne, niemożliwe do ujęcia w ramy definicji normatywnej. Podjęto jednak próbę ustalenia katalogu informacji zaliczanych do sfery życia prywatnego jednostki. Podjęto również rozważania dotyczące modelu ochrony sfery intymności, który to problem wywołuje kontrowersje zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie. Przedmiotem rozważań w rozdziale czwartym było to, czy status osoby wpływa bezpośrednio na zakres przysługującej jej ochrony w ramach prawa do prywatności. W literaturze przedmiotu i w orzecznictwie obserwuje się chaos terminologiczny wynikający z zamiennego używania terminów: osoba wykonująca działalność publiczną, osoba pełniąca funkcję publiczną, osoba publiczna i osoba powszechnie znana. Z uwagi na powyższe konieczne było ustalenie wzajemnego stosunku pomiędzy wyżej wymienionymi pojęciami. Rozdział piąty został poświęcony problematyce modeli rozstrzygania konfliktu zasad. Scharakteryzowano zasadę proporcjonalności odgrywającą doniosłą rolę w procesie rozstrzygania konfliktu zasad. Następnie omówiono zakres obowiązywania zasady proporcjonalności nie tylko w relacjach wertykalnych, ale także horyzontalnych. Rozważono wpływ i znaczenie teorii zasad R. Dworkina i R. Alexy'ego na praktykę sądów w zakresie rozstrzygania konfliktu zasad. W rozdziale szóstym, na podstawie szczegółowej analizy orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, sądów niemieckich i polskich, sformułowano decydujące kryterium stosowane przez sądy przy ustalaniu, której z zasad wolności prasy czy prawu do prywatności powinien być przyznany prymat w okolicznościach konkretnej sprawy. Skatalogowano również okoliczności, które wpływają na istnienie interesu usprawiedliwiającego ingerencję w prywatność. Ostatni rozdział siódmy dotyczy problematyki interesu publicznego jako decydującego kryterium rozstrzygania konfliktu zasad: wolność prasy a ochrona prywatności osób wykonujących działalność publiczną. Dokonano analizy pojęcia interesu w naukach prawnych, rozważono, czy terminy interes publiczny i interes społeczny stanowią synonimy i mogą być stosowane zamiennie. Następnie zbadano, w jaki sposób rozumiane jest pojęcie interesu publicznego na gruncie Konstytucji i w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz w świetle polskiego ustawodawstwa dotyczącego ochrony dóbr osobistych. Na podstawie wniosków płynących z analizy orzecznictwa Euro- 21

22 Wprowadzenie pejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz sądów niemieckich i polskich został sformułowany katalog informacji, za których publikacją przemawia interes publiczny usprawiedliwiający ingerencję w prywatność osób wykonujących działalność publiczną. Publikację zamyka obszerne zakończenie, które zawiera wnioski płynące z rozważań przeprowadzonych w poszczególnych rozdziałach. Przyjęte w pracy hipotezy badawcze przedstawiają się następująco: 1. Wolność prasy i prawo do prywatności stanowią zasady prawa. 2. Prasa pełni zwłaszcza funkcję informacyjną i kontrolną. 3. Prawo do prywatności jest pojęciem dynamicznym i zmiennym, niemożliwym do ujęcia w ramy definicji normatywnej. 4. Przedmiot informacji objętych sferą życia prywatnego jest szeroko zakreślony w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz w orzecznictwie sądów polskich, znacznie węziej rozumiany na gruncie judykatury niemieckiej. 5. Termin osoba wykonująca działalność publiczną w świetle art. 14 ust. 6 pr. pras. ma szeroki zakres podmiotowy, wykraczający poza krąg osób pełniących funkcje publiczne. 6. Osobom wykonującym działalność publiczną przysługuje węższy zakres ochrony prywatności, jednakże status osoby nie stanowi samodzielnej okoliczności warunkującej zakres przysługującego jej prawa do prywatności. 7. Rozstrzygnięcie konfliktu zasad następuje w drodze ważenia zasad, z uwzględnieniem zasady proporcjonalności w ograniczaniu korzystania z konstytucyjnych wolności i praw. 8. O dopuszczalności publikacji informacji z prywatnej sfery życia osoby wykonującej działalność publiczną na gruncie art. 14 ust. 6 pr. pras. decyduje istnienie bezpośredniego związku publikowanych informacji z działalnością publiczną danej osoby. 9. Interes publiczny stanowi decydujące kryterium rozstrzygania konfliktu: wolność prasy a ochrona prywatności osób wykonujących działalność publiczną. Poza zakresem rozważań pozostawiono problematykę odpowiedzialności cywilnej i karnej z tytułu naruszenia prawa do prywatności oraz roszczeń o charakterze majątkowym i niemajątkowym. Zagadnienia te nie były niezbędne do omówienia tematu. Ponadto z uwagi na ich złożoność i obszerność kwestie te powinny być przedmiotem odrębnego opracowania. Należy również podkreślić, że tak istotne rozszerzenie 22

WZORY PISM PISMA W SPRAWACH INTERPRETACJI PRAWA PODATKOWEGO WYJAŚNIENIA, POSTĘPOWANIE, ORZECZNICTWO REDAKCJA NAUKOWA JACEK BROLIK

WZORY PISM PISMA W SPRAWACH INTERPRETACJI PRAWA PODATKOWEGO WYJAŚNIENIA, POSTĘPOWANIE, ORZECZNICTWO REDAKCJA NAUKOWA JACEK BROLIK PISMA W SPRAWACH INTERPRETACJI PRAWA PODATKOWEGO WYJAŚNIENIA, POSTĘPOWANIE, ORZECZNICTWO REDAKCJA NAUKOWA JACEK BROLIK JACEK BROLIK ELŻBIETA MUCHA Warszawa 2013 WZORY PISM Stan prawny na 1 września 2013

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie dochodów nieujawnionych. Piotr Pietrasz

Opodatkowanie dochodów nieujawnionych. Piotr Pietrasz Opodatkowanie dochodów nieujawnionych Piotr Pietrasz Opodatkowanie dochodów nieujawnionych Piotr Pietrasz monografie Wydawca: Ewa Fonkowicz Redaktor prowadz¹cy: Ewa Fonkowicz Sk³ad i ³amanie: Studio Lotus

Bardziej szczegółowo

S K A R G A na bezczynność Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

S K A R G A na bezczynność Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Warszawa, 15 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z a p o ś r e d n i c t w e m Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Skarżący: Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich

Bardziej szczegółowo

W SERII UKAZAŁY SIĘ: O 2. J G VAT T B VAT. P K Z K. W A G, A S, A C D D S G,, E Ś O M J, S K

W SERII UKAZAŁY SIĘ: O 2. J G VAT T B VAT. P K Z K. W A G, A S, A C D D S G,, E Ś O M J, S K W SERII UKAZAŁY SIĘ: O 2. J G VAT T B VAT. P K Z K. W A G, A S, A C D D S G,, E Ś O M J, S K Rafał Styczyński NAJEM NIERUCHOMOŚCI A PODATKI Warszawa 2015 Stan prawny na 1 stycznia 2015 r. Wydawca Grzegorz

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r.

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. dla Okręgowej Izby Lekarskiej w Płocku w sprawie : czy w obecnym stanie prawnym tj. wobec wejścia w życie z dniem 01 lipca 2011 r. nowelizacji art. 53 ustawy z dnia 05

Bardziej szczegółowo

154/2/B/2011. POSTANOWIENIE z dnia 15 lutego 2011 r. Sygn. akt Ts 1/10. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat,

154/2/B/2011. POSTANOWIENIE z dnia 15 lutego 2011 r. Sygn. akt Ts 1/10. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat, 154/2/B/2011 POSTANOWIENIE z dnia 15 lutego 2011 r. Sygn. akt Ts 1/10 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Benedykta

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 lipca 2001 r.

Warszawa, 25 lipca 2001 r. Warszawa, 25 lipca 2001 r. Opinia na temat wniosku Stowarzyszenia Związek Polskich Artystów Plastyków do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Sygn. akt III CZ 6/15 Sąd Najwyższy w składzie: POSTANOWIENIE Dnia 26 lutego 2015 r.. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 9. Wykaz skrótów... 13

Wstęp... 9. Wykaz skrótów... 13 Spis treści Wstęp... 9 Wykaz skrótów... 13 Rozdział 1. Polski model dostępu do informacji w administracji publicznej. Zagadnienia ogólne (Grzegorz Rydlewski)... 14 1.1. Doktrynalne i normatywne aspekty

Bardziej szczegółowo

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych OBOWIĄZYWANIE PRAWA I. Zasady konstytucyjne: 1. Zasada państwa prawa i jej konsekwencje w procesie stanowienia prawa: niezwykle ważna dyrektywa w zakresie stanowienia i stosowania prawa wyrok 9 V 2005

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266).

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-154(5)/09 Warszawa, 18 lutego 2010 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Aleje Ujazdowskie 1/3 00-071 Warszawa W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na dzień 26 stycznia 2012 r. podpisaniu przez Polskę

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02)

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Warszawa, dnia 16 grudnia 2002 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Stosownie do zlecenia z dnia 18 listopada

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi

Bardziej szczegółowo

OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH. Semestr zimowy 2015/2016 SSP I

OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH. Semestr zimowy 2015/2016 SSP I OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH Semestr zimowy 2015/2016 SSP I Zajęcia nr 3 Publiczne bazy orzeczeń Cz. I Serwis Sądu Najwyższego Serwis Naczelnego Sądu Administracyjnego i Centralna Baza Orzeczeń Sądów

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SK 23/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 grudnia 2014 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa Elektrociepłowni Z. S.A. z siedzibą w Z. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy...

Spis treści. Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy... Wykaz skrótów... 11 Przedmowa do wydania drugiego... 13 Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy... 20 ROZDZIAŁ 1. Pojęcie, rodzaje

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CK 277/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 listopada 2005 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Maria Grzelka SSN Iwona

Bardziej szczegółowo

Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności.

Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności. Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności. HARD CASE tzw. trudny przypadek stosowania prawa > brak jednoznacznej normy, która została wytworzona przez określony autorytet >przypadki trudności

Bardziej szczegółowo

Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ

Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ Rodzaj postępowania: skarga konstytucyjna Inicjator: osoba fizyczna Skład orzekający: 5 sędziów Zdania odrębne: 0 Przedmiot kontroli Wzorce kontroli

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Polskie Prawo Konstytucyjne na kierunku Prawo (Słubice)

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Polskie Prawo Konstytucyjne na kierunku Prawo (Słubice) Poznań, dnia 6 kwietnia 2015 r. Prof. zw. dr hab. Zdzisław Kędzia OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Polskie Prawo Konstytucyjne na kierunku Prawo (Słubice) I. Informacje ogólne 1. Nazwa

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05

Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05 Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05 Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Barbara Myszka Sędzia SN Marek Sychowicz Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Skarbu

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE z dnia 5 listopada 2001 r. Sygn. T 33/01

POSTANOWIENIE z dnia 5 listopada 2001 r. Sygn. T 33/01 1 47 POSTANOWIENIE z dnia 5 listopada 2001 r. Sygn. T 33/01 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zdzisław Czeszejko-Sochacki przewodniczący Janusz Niemcewicz Jadwiga Skórzewska-Łosiak sprawozdawca po wstępnym

Bardziej szczegółowo

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r.

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z DNIA 24 WRZEŚNIA 2013 R. (SYGN. AKT K 35/12) DOTYCZĄCYM USTAWY O SYSTEMIE OŚWIATY I. METRYKA ORZECZENIA

Bardziej szczegółowo

Prawo człowieka do samostanowienia a obowiązek udzielenia pomocy przez instytucje pomocy społecznej

Prawo człowieka do samostanowienia a obowiązek udzielenia pomocy przez instytucje pomocy społecznej Dr Ewa Kulesza Prawo człowieka do samostanowienia a obowiązek udzielenia pomocy przez instytucje pomocy społecznej Współcześnie obowiązujące przepisy prawa, także przepisy prawa międzynarodowego, przepisy

Bardziej szczegółowo

215/6B/2005. POSTANOWIENIE z dnia 8 sierpnia 2005 r. Sygn. akt Tw 30/05. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jerzy Stępień,

215/6B/2005. POSTANOWIENIE z dnia 8 sierpnia 2005 r. Sygn. akt Tw 30/05. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jerzy Stępień, 215/6B/2005 POSTANOWIENIE z dnia 8 sierpnia 2005 r. Sygn. akt Tw 30/05 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jerzy Stępień, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Ogólnopolskiego Związku

Bardziej szczegółowo

BIBLIOTEKA PRAWA PRACY. redakcja naukowa. Zbigniew Góral. Krzysztof Stefański CZAS PRACY

BIBLIOTEKA PRAWA PRACY. redakcja naukowa. Zbigniew Góral. Krzysztof Stefański CZAS PRACY BIBLIOTEKA PRAWA PRACY redakcja naukowa Zbigniew Góral Krzysztof Stefański CZAS PRACY Warszawa 2013 Stan prawny na 15 czerwca 2013 r Wydawca Magdalena Stojek-Siwińska Redaktor prowadzący Joanna Maź Opracowanie

Bardziej szczegółowo

Literatura przykładowa

Literatura przykładowa Literatura przykładowa Samorząd terytorialny w RP Zbigniew Leoński Podręcznik "Samorząd terytorialny w RP" omawia formy organizacyjne lokalnego życia publicznego, tj. gminy, powiatu i województwa. Tok

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) Warszawa, dnia 30 czerwca 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) I. Cel i przedmiot ustawy

Bardziej szczegółowo

Zasady upowszechniania informacji. Zagadnienia wybrane.

Zasady upowszechniania informacji. Zagadnienia wybrane. NATALIA DUDEK Zasady upowszechniania informacji. Zagadnienia wybrane. Moja praca podejmuje dość złożoną problematykę udostępniania informacji publicznych na tle ochrony danych osobowych. W wielu przypadkach

Bardziej szczegółowo

MONOGRAFIE PRAWNICZE

MONOGRAFIE PRAWNICZE MONOGRAFIE PRAWNICZE Instytucja wadium w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego Małgorzata Sieradzka Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE MAŁGORZATA SIERADZKA INSTYTUCJA WADIUM W POSTĘPOWANIU

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99

POSTANOWIENIE. z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99 20 POSTANOWIENIE z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Lech Garlicki przewodniczący Wiesław Johann sprawozdawca Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska po rozpoznaniu na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski

POSTANOWIENIE. SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski Sygn. akt I CSK 18/06 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 27 kwietnia 2006 r. SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI Warszawa, 20 maja 2014 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI PODSEKRETARZ STANU Roman Dmowski DSI-WPIPSI.070.1.2014 DSI-WPIPSI.070.1.2014 Pan Stanisław Duda Sekretarz Stanu w

Bardziej szczegółowo

Copyright by Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE

Copyright by Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE Książka dofinansowana przez Kancelarię Adwokatów i Radców Prawnych T. Studnicki, K. Płeszka, Z. Ćwiąkalski, J. Górski Spółka Komandytowa Redakcja: Katarzyna Rybczyńska Redakcja serii: Alicja Pollesch Wydawca:

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 20 maja 2011 r., III CZP 14/11

Uchwała z dnia 20 maja 2011 r., III CZP 14/11 Uchwała z dnia 20 maja 2011 r., III CZP 14/11 Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący) Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) Sędzia SN Marian Kocon Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jerzego

Bardziej szczegółowo

Wolność wypowiedzi prasowej. Ewa Nowińska

Wolność wypowiedzi prasowej. Ewa Nowińska Wolność wypowiedzi prasowej Ewa Nowińska W serii ukazały się również: Andrzej Matlak Charakter prawny regulacji dotyczących zabezpieczeń technicznych utworów Janusz Barta, Ryszard Markiewicz Telewizja

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) Sygn. akt III CZP 46/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 lipca 2012 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) w sprawie z wniosku A.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. I. Uwagi wstępne... 46

Spis treści. I. Uwagi wstępne... 46 Wykaz skrótów... Bibliografia... XIII Przedmowa do tomu I... XXXV Rozdział 1. Krytyka wartości poznawczej i analitycznej funkcji ochronnej prawa pracy... 1 1. Uwagi wstępne... 1 2. Funkcje prawa pracy

Bardziej szczegółowo

ROZWIĄZANIE UMOWY O PRACĘ PRAWA PRACOWNIKA I OBOWIĄZKI PRACODAWCY

ROZWIĄZANIE UMOWY O PRACĘ PRAWA PRACOWNIKA I OBOWIĄZKI PRACODAWCY E-PORADNIK ROZWIĄZANIE UMOWY O PRACĘ PRAWA PRACOWNIKA I OBOWIĄZKI PRACODAWCY Stan prawny na 1 stycznia 2013 r. Autorzy Część I: Jarosław Masłowski Część II: Jarosław Masłowski, Katarzyna Pietruszyńska,

Bardziej szczegółowo

E-PORADNIK UMOWA O PRACĘ A UMOWA ZLECENIE, O DZIEŁO

E-PORADNIK UMOWA O PRACĘ A UMOWA ZLECENIE, O DZIEŁO E-PORADNIK UMOWA O PRACĘ A UMOWA ZLECENIE, O DZIEŁO Stan prawny na 1 stycznia 2013 r. Autorzy Cz. I: Monika Latos-Miłkowska Cz. II: Jarosław Masłowski, Magdalena Kuba, Ewa Suknarowska-Drzewiecka, Monika

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 13 stycznia 2006 r., III CZP 122/05

Uchwała z dnia 13 stycznia 2006 r., III CZP 122/05 Uchwała z dnia 13 stycznia 2006 r., III CZP 122/05 Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) Sędzia SN Dariusz Zawistowski Sąd Najwyższy w

Bardziej szczegółowo

TRZYNASTKI PO WYROKU TK

TRZYNASTKI PO WYROKU TK E-PORADNIK TRZYNASTKI PO WYROKU TK Stan prawny na 1 stycznia 2013 r. Autorzy Cz. I: Jarosław Marciniak, Joanna Lesińska Cz. II: Michał Culepa, Małgorzata Skibińska, Paulina Zawadzka-Filipczyk Redaktor

Bardziej szczegółowo

Zasada ciągłości planowania przestrzennego jako dyrektywa wykładni w procesach stosowania prawa administracyjnego

Zasada ciągłości planowania przestrzennego jako dyrektywa wykładni w procesach stosowania prawa administracyjnego Dr hab. Wojciech Jakimowicz Katedra Prawa Administracyjnego Uniwersytetu Jagiellońskiego Zasada ciągłości planowania przestrzennego jako dyrektywa wykładni w procesach stosowania prawa administracyjnego

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE Red.: Dariusz Górecki Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa Rozdział

Bardziej szczegółowo

43/1/B/2006. POSTANOWIENIE z dnia 24 stycznia 2006 r. Sygn. akt Ts 92/05. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marian Grzybowski,

43/1/B/2006. POSTANOWIENIE z dnia 24 stycznia 2006 r. Sygn. akt Ts 92/05. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marian Grzybowski, 43/1/B/2006 POSTANOWIENIE z dnia 24 stycznia 2006 r. Sygn. akt Ts 92/05 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marian Grzybowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

75/1/B/2012. POSTANOWIENIE z dnia 2 sierpnia 2011 r. Sygn. akt Ts 102/10

75/1/B/2012. POSTANOWIENIE z dnia 2 sierpnia 2011 r. Sygn. akt Ts 102/10 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Kotlinowski, 75/1/B/2012 POSTANOWIENIE z dnia 2 sierpnia 2011 r. Sygn. akt Ts 102/10 po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Development

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski. Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 19/15 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 maja 2015 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski Protokolant Katarzyna Bartczak

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT. Wykład nr 0. Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej. Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej

KONSPEKT. Wykład nr 0. Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej. Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej Wykład nr 0 Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej KONSPEKT wykład adów Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej OPRACOWAŁ dr hab.inŝ.wojciech Chmielowski prof. PK Wykład

Bardziej szczegółowo

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r.

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 10 LUTEGO 2015 R. (SYGN. AKT P 10/11) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 20 LISTOPADA 1999 R. O ZMIANIE USTAWY O

Bardziej szczegółowo

(wyciąg według stanu prawnego na dzień 31 stycznia 2009 r.)

(wyciąg według stanu prawnego na dzień 31 stycznia 2009 r.) Dobre praktyki legislacyjne 7 Obowiązywanie rozporządzenia w sytuacji pośredniej zmiany przepisu upoważniającego do jego wydania Teza Utrata mocy obowiązującej rozporządzenia następuje nie tylko w sytuacji

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. PRAWO AUTORSKIE

CZĘŚĆ I. PRAWO AUTORSKIE WYDZIAŁ PRAWA UwB STUDIA NIESTACJONARNE EUROPEISTYKA I STOPNIA ROK AKAD. 2009/200 Nazwa przedmiotu: Ochrona własności Punkty ECTS: 2 intelektualnej Kod przedmiotu: 0700-EN-OWI Język przedmiotu: polski

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 9 grudnia 2008 r. I UK 138/08

Wyrok z dnia 9 grudnia 2008 r. I UK 138/08 Wyrok z dnia 9 grudnia 2008 r. I UK 138/08 Umowa o zarządzanie przedsiębiorstwem (spółką) lub kontrakt menedżerski wskazane w art. 13 pkt 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Bardziej szczegółowo

Marek Safjan przewodniczący Marek Mazurkiewicz sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska,

Marek Safjan przewodniczący Marek Mazurkiewicz sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska, 79 POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt Tw 72/02 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Safjan przewodniczący Marek Mazurkiewicz sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska, po wstępnym rozpoznaniu

Bardziej szczegółowo

DP/2310/6/14 ZAŁĄCZNIK NR 2 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

DP/2310/6/14 ZAŁĄCZNIK NR 2 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA System Informacji Prawnej Opisane poniżej funkcjonalne wymagania mają jedynie charakter minimalny. Wykonawca może zaproponować szerszą niż opisana funkcjonalność.

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 13 stycznia 2006 r. I UK 155/05

Wyrok z dnia 13 stycznia 2006 r. I UK 155/05 Wyrok z dnia 13 stycznia 2006 r. I UK 155/05 Studia podyplomowe nie są ostatnim rokiem studiów w szkole wyższej w rozumieniu art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Bardziej szczegółowo

Stosunek prawa ochrony konkurencji do prawa własności intelektualnej Dawid Miąsik Wolters Kluwer Polska - LEX, Seria: MONOGRAFIE

Stosunek prawa ochrony konkurencji do prawa własności intelektualnej Dawid Miąsik Wolters Kluwer Polska - LEX, Seria: MONOGRAFIE Stosunek prawa ochrony konkurencji do prawa własności Dawid Miąsik Wolters Kluwer Polska - LEX, Seria: MONOGRAFIE.. Ksiazka jest pierwszym na polskim rynku wydawniczym kompleksowym opracowaniem zagadnien

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VII/64/15 Rady Gminy w Gnojniku z dnia 16 czerwca 2015 r.

Uchwała Nr VII/64/15 Rady Gminy w Gnojniku z dnia 16 czerwca 2015 r. Uchwała Nr VII/64/15 Rady Gminy w Gnojniku z dnia 16 czerwca 2015 r. w sprawie przekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargi Pani B.S. zam. Biesiadki na uchwałę Rady Gminy Gnojnik

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SK 56/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 21 czerwca 2013 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa Cyfrowy Polsat Spółki Akcyjnej w W. przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji

Bardziej szczegółowo

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-634333-X-09/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Pani Ewa Kopacz Minister Zdrowia W toku analizy przepisów

Bardziej szczegółowo

Warszawa, marca 2014 roku. RZECZPOSPOLITA POLSKA / Rzecznik Praw Dziecka. Marek Michalak

Warszawa, marca 2014 roku. RZECZPOSPOLITA POLSKA / Rzecznik Praw Dziecka. Marek Michalak Pan ZSRI5 OO/4/20 14/MM Marek Michalak Kwestię uregulowania treści wokandy sądowej określa zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z 12 grudnia 2003 roku w sprawie organizacji i zakresu działania salą, w

Bardziej szczegółowo

Marta Kłopocka-Jasińska, Skarga konstytucyjna w Królestwie Hiszpanii, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2010, ss. 262

Marta Kłopocka-Jasińska, Skarga konstytucyjna w Królestwie Hiszpanii, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2010, ss. 262 Recenzja Marta Kłopocka-Jasińska, Skarga konstytucyjna w Królestwie Hiszpanii, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2010, ss. 262 Instytucja skargi konstytucyjnej jest szczególnym środkiem ochrony praw i wolności

Bardziej szczegółowo

przedstawiam następujące stanowisko:

przedstawiam następujące stanowisko: RZECZPOSPOLITA POLSKA PROKURATOR GENERALNY Warszawa, dnia grudnia 2015 r. PG VIII TK 135/15 (K 36/15) TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY W związku z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie niezgodności

Bardziej szczegółowo

PREZES URZĘDU TRANSPORTU KOLEJOWEGO

PREZES URZĘDU TRANSPORTU KOLEJOWEGO PREZES URZĘDU TRANSPORTU KOLEJOWEGO ZAGADNIENIA ADMINISTRACYJNOPRAWNE Aleksandra Wiktorowska Warszawa 2013 Stan prawny na 1 sierpnia 2013 r. Recenzent Prof. UAM dr hab. Krystyna Wojtczak Wydawca Izabella

Bardziej szczegółowo

Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r.

Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r. Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r. Szanowna Pani dr n. med. Agnieszka Ruchała-Tyszler Wiceprezes Okręgowej Rady Lekarskiej Okręgowa Izba Lekarska w Szczecinie w miejscu OPINIA PRAWNA wydana na zlecenie

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów Idea

Bardziej szczegółowo

WYKAZ TYTUŁÓW CZASOPISM NAUKOWYCH I WYDAWNICTW CIĄGŁYCH PROPONOWANYCH W 2010 ROKU

WYKAZ TYTUŁÓW CZASOPISM NAUKOWYCH I WYDAWNICTW CIĄGŁYCH PROPONOWANYCH W 2010 ROKU WYKAZ TYTUŁÓW CZASOPISM NAUKOWYCH I WYDAWNICTW CIĄGŁYCH PROPONOWANYCH W 2010 ROKU Annales UMCS Sec.F: Historica Acta Poloniae Historica Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica Acta Universitatis

Bardziej szczegółowo

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa.

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. VII EDYCJA Konwent Prawa Pracy Joanna Kaleta Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. 1 1 Treść stosunku pracy art. 22 k.p. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje

Bardziej szczegółowo

określenie stanu sprawy/postępowania, jaki ma być przedmiotem przepisu

określenie stanu sprawy/postępowania, jaki ma być przedmiotem przepisu Dobre praktyki legislacyjne 13 Przepisy przejściowe a zasada działania nowego prawa wprost Tezy: 1. W polskim porządku prawnym obowiązuje zasada działania nowego prawa wprost. Milczenie ustawodawcy co

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski Sygn. akt III CZP 57/09 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 17 września 2009 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 203/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 7 grudnia 2010 r. SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III CZP 5/12. Dnia 30 marca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III CZP 5/12. Dnia 30 marca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 5/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 30 marca 2012 r. SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) SSN Anna Owczarek w sprawie z urzędu na

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Z DNIA 27 PAŹDZIERNIKA 2005 R. I KZP 32/05

UCHWAŁA Z DNIA 27 PAŹDZIERNIKA 2005 R. I KZP 32/05 UCHWAŁA Z DNIA 27 PAŹDZIERNIKA 2005 R. I KZP 32/05 Przedmiotem ochrony przepisu art. 45 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 75, poz. 468, w brzmieniu przed nowelizacją

Bardziej szczegółowo

Utrzymanie czystości i porządku w gminie w prawie polskim

Utrzymanie czystości i porządku w gminie w prawie polskim Utrzymanie czystości i porządku w gminie w prawie polskim Bartosz Rakoczy Wydanie 1 Warszawa 2013 Redaktor prowadzący: Katarzyna Gierłowska Opracowanie redakcyjne: Katarzyna Gierłowska, Joanna Ołówek Opracowanie

Bardziej szczegółowo

ZASADA INFORMACJI PRAWNEJ W POLSKIM PROCESIE KARNYM W ŚWIETLE ART. 16 K.P.K. Jakub Kosowski

ZASADA INFORMACJI PRAWNEJ W POLSKIM PROCESIE KARNYM W ŚWIETLE ART. 16 K.P.K. Jakub Kosowski ZASADA INFORMACJI PRAWNEJ W POLSKIM PROCESIE KARNYM W ŚWIETLE ART. 16 K.P.K. Jakub Kosowski Warszawa 2011 Mojej Agnieszce Spis treści Wykaz skrótów / 11 Słowo wstępne / 15 Rozdział I Miejsce zasady informacji

Bardziej szczegółowo

Pyt. 2 Pojęcie Prawa Gospodarczego

Pyt. 2 Pojęcie Prawa Gospodarczego Pyt. 2 Pojęcie Prawa Gospodarczego Czym jest prawo publiczne? Czym jest prawo prywatne? Gdzie zaliczamy prawo gospodarcze? (metody, przedmiot, prawo interwencji, stosunki wertykalne i horyzontalne, określa

Bardziej szczegółowo

USTAWA O KRAJOWYM REJESTRZE SĄDOWYM

USTAWA O KRAJOWYM REJESTRZE SĄDOWYM USTAWA O KRAJOWYM REJESTRZE SĄDOWYM KOMENTARZ Agnieszka Michnik Warszawa 2013 Stan prawny na 1 czerwca 2013 r. Wydawca Magdalena Stojek-Siwińska Redaktor prowadzący Ewa Wysocka Opracowanie redakcyjne Anna

Bardziej szczegółowo

TAJEMNICE ZAWODOWE I OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH W INSTYTUCJACH FINANSOWYCH

TAJEMNICE ZAWODOWE I OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH W INSTYTUCJACH FINANSOWYCH TAJEMNICE ZAWODOWE I OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH W INSTYTUCJACH FINANSOWYCH Mariusz Krzysztofek Zamów książkę w księgarni internetowej Warszawa 2015 Stan prawny na 1 października 2015 r. Wydawca Grzegorz

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH dr Edyta Bielak-Jomaa Warszawa, dnia 10 maja 2016 r. DOLiS 035 1170/16 Wójt Gminy L. WYSTĄPIENIE Na podstawie art. 19a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 14 lutego 2005 r. I UK 166/04

Wyrok z dnia 14 lutego 2005 r. I UK 166/04 Wyrok z dnia 14 lutego 2005 r. I UK 166/04 Powództwo pracownika przeciwko pracodawcy o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy podlega oddaleniu ze względu na brak biernej legitymacji procesowej

Bardziej szczegółowo

Prawo zatrudnienia. Małgorzata Gersdorf. Wydanie 1

Prawo zatrudnienia. Małgorzata Gersdorf. Wydanie 1 Prawo zatrudnienia Małgorzata Gersdorf Wydanie 1 Warszawa 2013 Redaktor prowadzący: Joanna Choroszczak-Magiera Redakcja techniczna: Krzysztof Koziarek Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Piotrowski

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI O PRAWIE Norma prawna

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI O PRAWIE Norma prawna Norma prawna PRAWO zbiór wszystkich obowiązujących w danym państwie norm prawnych. NORMA PRAWNA reguła ustanowiona lub uznana przez państwo, która określa jak należy postępować w oznaczonych okolicznościach.

Bardziej szczegółowo

BL-112-254-TK/15 Warszawa, 30 grudnia 2015 r.

BL-112-254-TK/15 Warszawa, 30 grudnia 2015 r. BL-112-254-TK/15 Warszawa, 30 grudnia 2015 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 2 CZERWCA 2015 R. (SYGN. AKT K 1/13) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 23 MAJA 1991 R. O ZWIĄZKACH ZAWODOWYCH

Bardziej szczegółowo

Recenzent prof. zw. dr hab. Eugeniusz Zieliński. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-08-0

Recenzent prof. zw. dr hab. Eugeniusz Zieliński. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-08-0 Recenzent prof. zw. dr hab. Eugeniusz Zieliński Projekt okładki Jan Straszewski Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-08-0 Copyright by Wyższa Szkoła Zarządzania i Prawa im. Heleny

Bardziej szczegółowo

Ustawa o ewidencji ludności Komentarz

Ustawa o ewidencji ludności Komentarz Ustawa o ewidencji ludności Komentarz Zbigniew Czarnik Wojciech Maciejko Paweł Zaborniak Wydanie 1 Warszawa 2012 Poszczególne części komentarza opracowali: Wojciech Maciejko rozdziały 1, 2, 3, 7 Zbigniew

Bardziej szczegółowo

Wymogi regulacji kodeksowej. Tomasz Bąkowski

Wymogi regulacji kodeksowej. Tomasz Bąkowski Wymogi regulacji kodeksowej Tomasz Bąkowski Kodeks - pojęcie Najpełniejsza forma porządkowania i systematyzacji danej dziedziny prawa w celu zespolenia rozproszonych w całym systemie norm regulujących

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRAW NABYWCY LOKALU MIESZKALNEGO LUB DOMU JEDNORODZINNEGO

OCHRONA PRAW NABYWCY LOKALU MIESZKALNEGO LUB DOMU JEDNORODZINNEGO OCHRONA PRAW NABYWCY LOKALU MIESZKALNEGO LUB DOMU JEDNORODZINNEGO KOMENTARZ Andrzej Burzak Małgorzata Okoń Piotr Pałka Warszawa 2012 Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów 9 Ustawa z dnia 16 września 2011

Bardziej szczegółowo

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski Projekt okładki Jan Straszewski Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Copyright by Wyższa Szkoła Zarządzania i Prawa im. Heleny

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 411/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 29 stycznia 2014 r. SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski SSN Zbigniew Korzeniowski

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów...7 Wstęp...9 Rozdział 1. System opieki zdrowotnej w Polsce...11 Rozdział 2. Charakter prawny relacji między podmiotami uczestniczącymi w systemie...20 1. Charakter prawny stosunku

Bardziej szczegółowo

WYJAŚNIENIA I ZMIANA TREŚCI SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

WYJAŚNIENIA I ZMIANA TREŚCI SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA SĄD OKRĘGOWY w LUBLINIE ul. Krakowskie Przedmieście 43 20-076 Lublin Lublin, dnia 18 grudnia 2013 r. D.ZP-2820/20/13 WYJAŚNIENIA I ZMIANA TREŚCI SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Do Zamawiającego

Bardziej szczegółowo

PRAWO KARNE WYKONAWCZE 4. WYDANIE

PRAWO KARNE WYKONAWCZE 4. WYDANIE PRAWO KARNE WYKONAWCZE 4. WYDANIE Joanna Hołda Zbigniew Hołda Beata Żórawska Warszawa 2012 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 9 Wstęp... 11 Rozdział 1 Prawo karne wykonawcze i jego nauka... 13 1.1. Prawo karne

Bardziej szczegółowo

Zakres i kierunki zmian ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zakres i kierunki zmian ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prof. zw. dr habil. Roman Hauser Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Zakres i kierunki zmian ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W roku 2012 minie 10 lat od uchwalenia ustaw

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 Dopuszczalne jest orzeczenie na podstawie art. 42 1 k.k. zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, kierowanie którymi nie wymaga posiadania uprawnień

Bardziej szczegółowo

II UK 97 Page 1 of 4

II UK 97 Page 1 of 4 II UK 97 Page 1 of 4 Waloryzacja rent i emerytur a zasada lex retro non agit Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych 2010-09-01, II UK 97/10 Opubl.: Legalis Teza:

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka Sygn. akt III CZP 122/05 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 13 stycznia 2006 r. SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III CZP 15/13. Dnia 18 kwietnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III CZP 15/13. Dnia 18 kwietnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt III CZP 15/13 POSTANOWIENIE Dnia 18 kwietnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

PRAWO AUTORSKIE I PRAWA POKREWNE

PRAWO AUTORSKIE I PRAWA POKREWNE PRAWO AUTORSKIE I PRAWA POKREWNE 5. WYDANIE wprowadzenie Janusz Barta Ryszard Markiewicz Warszawa 2011 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów... 11 Od autorów... 15 Rozdział pierwszy Uwagi wstępne... 17

Bardziej szczegółowo

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb,

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb, 8 POSTANOWIENIE z dnia 22 stycznia 2003 r. Sygn. akt K 44/01 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian

Bardziej szczegółowo

Postanowienie. z dnia 17 maja 2007 r. Sąd Najwyższy III CZP 44/07

Postanowienie. z dnia 17 maja 2007 r. Sąd Najwyższy III CZP 44/07 Postanowienie z dnia 17 maja 2007 r. Sąd Najwyższy III CZP 44/07 Przewodniczący: Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (spr.). Sędziowie SN: Iwona Koper, Zbigniew Kwaśniewski. Protokolant: Bożena Nowicka. Sąd

Bardziej szczegółowo