Konferencja. Rzecz / obraz / niezwykłość [pamięci Piotra Szackiego] Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie października 2010

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Konferencja. Rzecz / obraz / niezwykłość [pamięci Piotra Szackiego] Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie 28-29 października 2010"

Transkrypt

1 Konferencja Rzecz / obraz / niezwykłość [pamięci Piotra Szackiego] Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie października 2010

2 Program konferencji: 28 października 2010 /czwartek/ Prowadzenie obrad: prof. dr hab. Czesław Robotycki 9.30 Rozpoczęcie rejestracji uczestników Powitanie, dr Adam Czyżewski /Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie/. Wspomnienie prof. dr hab. Zofia Sokolewicz /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW/: Ekomuzeum i współczesność: wspomnienie o Piotrze Szackim Marcin Pios /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW/: Człowiek, muzealnik, antropolog: o postawie badawczej Piotra Szackiego. /Przerwa na kawę/ Ze Studzianego Lasu Film Garnki ze Studzianego Lasu, reż. K. Chojnacki, P. Szacki, L. Mróz, dr Adam Czyżewski /Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie/: Neostreamline ze Studzianego Lasu dr Ewa Klekot /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW/: Glina: o dyskursywnej nieprzekazywalności mētis dr Andrzej Perzanowski /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW/: Narracja autobiograficzna jako źródło etnograficzne: Walerian Kułakowski ze Studzianego Lasu Dyskusja /Przerwa obiadowa/ Znaczenia muzeum Iwona Święch /Muzeum Historii Fotografii/, prof. dr hab. Jan Święch /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ/: Fluktuacje znaczeń muzeum: postscriptum do rozważań Piotra Szackiego o funkcjonowaniu niektórych pojęć w muzealnictwie, zwłaszcza etnograficznym dr Justyna Laskowska-Otwinowska /Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie/: Tradycja i wyobraźnia: tworzywo pracy muzealnej Marek Wołodźko /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM/: Sztuka współczesna i wystawiennictwo etnograficzne w przedstawieniu przedmiotu badań antropologicznych Magdalena Weronika Zych /Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie/: Ogródek działkowy do życia koniecznie potrzebny: o kolekcji dzieło-działka. 2

3 16.30 Dyskusja, przerwa na kawę. Obrazowanie dr Sławomir Sikora /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW/: O filmie, antropologii Jeanie Rouchu i Piotrze Andrzej Różycki /reżyser, fotografik/: Piotrze, kto tak naprawdę tam w niebie garnki lepi? Joanna Bartuszek /Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie/: Przedmioty kalekie, czyli o wartości dokumentacji fotograficzno-filmowej w muzealnictwie Sonia Wilk /Muzeum Śląskie w Katowicach/: Obrazowanie rzeczywistości i nierzeczywistości jako opowieść o człowieku: refleksje na temat sztuki innej Dyskusja, przerwa na kawę Blok filmów Piotra Szackiego. 29 października 2010 /piątek/ Prowadzenie obrad: prof. dr hab. Jan Święch Życie rzeczy prof. dr hab. Czesław Robotycki /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ/: Piotr Szacki o rzeczach dr Jarosław Kolczyński /Warszawska Szkoła Filmowa/: O zaletach metody hermeneutycznej w badaniu rzeczy dr hab. Janusz Barański /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ /: O sprawczości przedmiotu (muzealnego) Karolina Dudek /Szkoła Nauk Społecznych IFiS PAN, Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie/: W czym tkwi rzecz? Antyesencjalizm, doświadczenie i etnograficzne media Dyskusja, przerwa na kawę dr Antoni Bartosz /Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie/: O dialogu z samym sobą poprzez przedmiot (czyli o tym, jak budowaliśmy wystawę Passages et repassages ) dr Hubert Czachowski /Muzeum Etnograficzne w Toruniu/: Życie rzeczy: o autonomii przedmiotów projekcie Joanny Wróblewskiej Maria Niemyjska /Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Galeria Sztuki Wozownia w Toruniu/: Rzecz pozornie oczywista: o przedmiotach-atrapach w sztuce współczesnej Dyskusja. 3

4 /Przerwa obiadowa/ Ewa Maciejewska-Mroczek /Szkoła Nauk Społecznych IFiS PAN/: Przedmiot służący dzieciom do zabawy : problemy ze współczesnymi zabawkami Magdalena Górecka /Muzeum Zabawek i Zabawy w Kielcach/: Z piaskownicy do inwentarza: o zabawkach na poważnie Tomasz Madej /Muzeum Azji i Pacyfiku/: Od prymitywnych narzędzi z epoki brązu, aż po współczesną maszynkę elektryczną: przyrządy do tatuowania, ich historia i kontekst Dyskusja, przerwa na kawę. Pamiętać dr Anna Weronika Brzezińska /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM/: Kronika wsi żuławskiej: kolekcja wspomnień o życiu lokalnym Michał Maleszka /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ/: O pamięci miejsca i historycznej nieciągłości Klara Sielicka-Baryłka /Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie/: Nieskończone przestrzenie pamięci w muzeum Dyskusja. Zakończenie konferencji. 4

5 prof. dr hab. Zofia Sokolewicz /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW/ Eko-muzeum i współczesność: wspomnienie o Piotrze Szackim Ksiądz profesor Tischner pisał o sobie, że najpierw jest człowiekiem, potem filozofem, potem kapłanem. Piotr Szacki podobnie, był przede wszystkim człowiekiem, potem etnologiem i muzealnikiem. To człowieczeństwo emanowało z niego niezwykłą życzliwością wobec ludzi, odczuwali i mówili o tym studenci i Jego współpracownicy. Pamiętam dobrze Piotra z okresu bezpośrednio po studiach, gdy tworzyliśmy Polskie Towarzystwo Filmu Etnograficznego i gdy razem z Jackiem Olędzkim, Lechem Mrozem i Krzysztofem Chojnackim uczestniczył w realizacji pierwszych filmów etnograficznych w Polsce. W późniejszym czasie, w latach 70. XX wieku wspierał mnie radą przy tworzeniu programu badań w ramach tzw. problemu Wisła. Wspomnę więc nasze rozmowy na temat koncepcji eko-muzeów, rozumianych jako zachowanie nie tylko pojedynczego zabytku, ale większej przestrzeni krajobrazowej oraz całościowej inwentaryzacji zagrody. W tej ostatniej koncepcji Szacki zrywał z zasadą inwentaryzacji wyłącznie przedmiotów określanych jako tradycyjne, z myślą o zachowaniu ich dla potomności, ale przyjmował zasadę opisu całości, zakładając, że przedmioty obecnie pomijane stają się w pewnym momencie także świadkami przeszłości. Wprowadzał w ten sposób współczesność do opisu etnograficznego. Wprowadzał też do niej człowieka, który swoimi działaniami nadawał kształt rzeczywistości, której ochrona stawała się zadaniem lub wręcz misją muzealnika.. 5

6 Marcin Pios /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW/ Człowiek, muzealnik, antropolog: o postawie badawczej Piotra Szackiego 1) Wprowadzenie scharakteryzowanie znajomości z Piotrem Szackim - działalność dydaktyczna Piotra Szackiego (mentor) 2) Streszczenie pracy magisterskiej na temat Piotra Szackiego - źródła, metoda zbierania materiału - tło współczesnej refleksji nad kulturą materialną - zawartość tematyczna pracy 3) Przedstawienie podejścia badawczego Piotra Szackiego - zakres zainteresowań Piotra Szackiego - metody prowadzenia badań (podejście do informatorów) - Prezentacja fragmentu filmy pt. Kierat do kruszenia kory z Suchowoli - Muzeum i wystawa muzealna - przedstawienie całościowej inwentaryzacji oraz filmu jako prób wprowadzenia obiektywnej metodologii badawczej (przykłady) 4) Podsumowanie 6

7 dr Adam Czyżewski /Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie/ Neostreamline ze Studzianego Lasu Jedna z projektowanych lecz niezrealizowanych przez Szackiego wystaw posłuży tu za pretekst do sporządzenia szkicu tła, na którym można by umieść taką wystawę dzisiaj, zastanawiając się nad tym, dlaczego ludzkie ciało jest źródłem takich a nie innych form, tak a nie inaczej ukształtowanych artefaktów, już nie tylko rzemieślniczych, lecz także, a od dłuższego czasu nawet przede wszystkim, produkowanych fabrycznie przemysłowych. Refleksji wymagać będzie zarówno dobór pojęć, służących analizie tak spokrewnionych artefaktów, jak i teoria kultury, która to pokrewieństwo tłumaczyłaby lepiej, niż czynimy to w myśleniu potocznym czy bliskim potocznemu, używając prostych, mimetycznych zestawień (łącząc podobne z podobnym), chociażby określając proweniencję stylową. I z drugiej strony, ta poszukiwana teoria kultury musiałaby w pełni uwzględniać również wyjaśnienia należące do porządku emicznego, które do tej pory z reguły odrzucano jako wtórne racjonalizacje, archaiczne lub współczesne wersje rozumianej po frazerowsku magii sympatycznej. 7

8 dr Ewa Klekot /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW/ Glina: o dyskursywnej nieprzekazywalności mētis Piotr Szacki był autorem dwóch filmów, poświęconych wytwarzaniu ceramiki: pierwszy z nich pokazuje zainscenizowany na użytek etnografów wyrób naczyń na wolnoobrotowym kole we wsi Studziany Las; drugi poświęcony jest działającemu w czasie kręcenia filmu ośrodkowi garncarskiemu w Chałupkach. W obu filmach, których narracja konstruowana jest w oparciu o zasady etnograficznego realizmu, autor stara się pokazać pewną uniwersalną wiedzę o pracy garncarza; jego techné. Wynika to z przyjętej konwencji przekazu: realizm etnograficzny, choć ukazuje konkretne lokalne nisze ekologiczne, stara się przedstawiać wydarzenia poszczególne i ogólne zarazem, właściwe dla określonej formy życia. Narracja obu filmów, zdeterminowana przyjętą konwencją, ukazuje działania garncarza jako sekwencję rutynowo następujących po sobie czynności. Jednak sposób filmowania tych czynności czasem indywidualizuje je do tego stopnia, że każe myśleć o specyfice i zmienności poszczególnych kęsów gliny, naczyń czy wypałów. Garncarz-rękodzielnik osiąga sukces nie dlatego, że udaje mu się osiągnąć idealną powtarzalność warunków wypału, plastycznych właściwości gliny itd., choć stara się je jak najdokładniej kontrolować, lecz dlatego, że dzięki mētis potrafi dostosować tryb swej pracy do niepowtarzalności rzeczywistych zdarzeń. Dzięki mētis wie, kiedy konkretny kęs gliny nadaje się do toczenia, czy kiedy konkretny wypał dobiegł końca. Episteme i techne to jak pisze James C. Scott wiedza, należąca do zupełnie innego porządku niż mētis. Mētis ma charakter kontekstualny i szczegółowy, techne jest uniwersalna stąd jej współbrzmienie z konwencją realizmu etnograficznego; mētis dotyczy umiejętności konkretnej osoby, jej ręki i praktycznego działania; nauczyć się jej można tylko przez uczestnictwo. 8

9 dr Andrzej Perzanowski /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW/ Narracja autobiograficzna jako źródło etnograficzne: Walerian Kułakowski ze Studzianego Lasu W 1967 r. powstał niezwykły tekst: opowieść Waleriana Kułakowskiego, człowieka wówczas niespełna osiemdziesięcioletniego, będąca czymś, co dzisiaj nazwalibyśmy narracją autobiograficzną. Autor (w tym wypadku określenie dalece bardziej adekwatne niż informator ) był mieszkańcem wsi Studziany Las na Suwalszczyźnie, gdzie powstał jeden z ważnych filmów Piotra Szackiego. Opowieść, nawet jeśli została napisana z inspiracji etnografa, nie była ustrukturyzowana żadnymi narzuconymi wymogami; najwyraźniej autor własnoręcznie spisał ją na maszynie do pisania. Jest to szczególnie istotne z perspektywy współczesnej analizy narracyjnej. Swoboda opowiadania dana autorowi pozwala nam skupić się nie tylko na warstwie formalnej czy językowej. Być może istotniejsze jest przejście od pytania jak jest konstruowana narracja, do tego, o czym opowiada. Jakie aspekty życia zyskują, a jakie tracą na znaczeniu; jak egzystencja i doświadczenie jednostki umieszczone zostają w kontekście szerszych, ogólniejszych zjawisk społecznych czy historycznych. Perspektywa indywidualna pozwala dostrzec refleksyjny, świadomy wymiar uczestnictwa jednostki w życiu społecznym; nie tylko oddziaływania, jakim podlega, ale i ważne wybory, jakich dokonuje. Indywidualne historie życia dają ograniczone podstawy do ogólniejszych konstatacji na temat życia społecznego. Ich analiza oferuje jednak etnografowi unikalną szansę na dostrzeżenie dystansu, jaki nierzadko oddziela jego świat (świat ważnych problemów antropologicznych ) od egzystencji badanych, dla których często zupełnie co innego jest istotne. 9

10 Iwona Święch /Muzeum Historii Fotografii/ prof. dr hab. Jan Święch /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ/ Fluktuacje znaczeń muzeum: postscriptum do rozważań Piotra Szackiego o funkcjonowaniu niektórych pojęć w muzealnictwie, zwłaszcza etnograficznym Współczesne tendencje w muzealnictwie konfrontowane są z rozważaniami Piotra Szackiego, dotyczącymi fundamentalnych zasad funkcjonowania tych placówek. W Polsce dyskusja wokół muzeów toczy się z pewnym poślizgiem" w stosunku do tzw. Zachodu i ubrana jest w efektowny język zorientowanego rynkowo przemysłu kultury lub w ściśle naukowy wykład z karkołomnymi niekiedy klaskadami interpretacyjnymi. W obu jednak przypadkach rzadko odwołuje się do praktyki muzealnej, która mimo zmian tendencji intelektualnych i myśli społecznej, wykazuje niezmienność i trwałość w dwóch czynnikach: zbiorów i tkwiących w nich możliwościach wywoływania doznań jako generatora funkcjonowania muzeum oraz ludzkiej kondycji, powracającej do pytań natury ontologicznej o poczuciu tożsamości, przemijania i sytuacji granicznych. 10

11 dr Justyna Laskowska-Otwinowska /Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie/ Tradycja i wyobraźnia: tworzywo pracy muzealnej Obecność reprezentacji tradycji w muzeum etnograficznym to rzecz pożądana i oczywista: artefakty tradycji to bogactwo muzealnych wystaw i magazynów. Pamiątki tradycji, sens muzealnego istnienia, obrazują jednak nie tylko przeszłość, ale też wszechobecną zmianę kulturowo-społeczną. Tradycja jest bowiem twardym jądrem niemal każdej, a nawet, jak chcą niektórzy badacze, wręcz każdej zmiany. W proponowanym referacie skupię się na pokazaniu szerszego kontekstu funkcjonowania tradycji, zwracając uwagę na jej rolę w zmianie społecznej. Można powiedzieć, że tradycja realizuje to zadanie tradycyjnie. Jednak obok niej dostrzega się ostatnio coraz częściej inny narzędzie zmiany wyobraźnię. Dlatego w referacie będę wskazywać również na rolę wyobraźni w zmianie społecznej, sugerując możliwość jej wykorzystania w praktyce muzealnej. 11

12 Marek Wołodźko /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM/ Sztuka współczesna i wystawiennictwo etnograficzne w przedstawieniu przedmiotu badań antropologicznych Od dłuższego już czasu można zauważyć, że przedmiot badań antropologicznych np. odmienność kulturowa, obcy, rozumienie innej kultury staje się przedmiotem zainteresowania różnych innych dyscyplin naukowych: psychologii międzykulturowej, socjologii kultury, kulturoznawstwa etc., co jest oczywiste. Ale również współczesna praktyka artystyczna w obręb swego zainteresowania włącza zagadnienia z obszaru tradycyjnych badań antropologicznych i mówi o nich językiem współczesnej sztuki krytycznej, co nie jest już tak widoczne i oczywiste np. dla etnograficznej praktyki muzealnej. Wypowiedzi na tematy antropologiczne w obszarze samej sztuki nie są może też liczne, ale sposób, w jaki sztuka wypowiada się o przedmiocie etnografii/etnologii/antropologii może być moim zdaniem bardzo inspirujący dla wystawiennictwa etnograficznego, które, operując językiem wypowiedzi wizualnej stawia sobie za najważniejszy cel ukazanie podmiotowej rekonstrukcji sensu i znaczenia prezentowanych obiektów i zjawisk kulturowych. W referacie przedstawię kilka sposobów recepcji w sztuce współczesnej zagadnień, które są domeną antropologii, np. możliwość poznania i interpretowania innej kultury (Laura Anderson Barbata), proces i możliwości komunikowania się pomiędzy kulturami (Lea i Pekka Kantonen). Przybliżę też postawę artystyczną, która umożliwia mówienie o współczesności za pomocą dyskursu etnicznego (Kim Sooja), jak również ujęcie w dyskurs kulturoznawczy zagadnień współczesności, jak choćby depresja (fotografia fińska). Następnie, w celach porównawczych, przedstawię kilka współczesnych realizacji wystawienniczych w muzealnictwie etnograficznym, pochodzących z Musée du Quai Branly w Paryżu, Muzeum Etnograficznego w Warszawie i Muzeum Etnograficznego w Toruniu. Formuła, którą posłużę się w porównywaniu tych przedstawień, będzie kategoria przeniesienia, odwołująca się do sytuacji, w której obiekt kulturowy (rzecz, przedmiot, zjawisko) po przeniesieniu z kontekstu macierzystego środowiska kulturowego w przestrzeń wystawienniczą bądź muzealną, pomimo założenia o podmiotowej rekonstrukcji jego pierwotnego sensu i znaczenia, nadaje mu swoje kolejne znaczenie, znaczenie własnej kultury edukacyjno-interpretacyjnej, odnoszącej prezentowane zjawiska do takich kategorii wyjaśniających, jak np. zrozumiały, cenny, dydaktyczny, estetyczny, unikalny, odmienny. Pokażę, jak kategoria przeniesienia wygląda w subiektywnej sztuce współczesnej i w obiektywnej nauce (muzealnictwie etnograficznym). Na koniec przedstawię dwie zupełnie odmienne realizacje wystawiennicze w muzealnictwie etnograficznym, które jak mniemam w perspektywie konstruowania ekspozycji muzealnej środkami wizualnymi, łączą w sobie na różne sposoby aspekt rozumiejący subiektywnej sztuki i wyjaśniająco-intepretacyjny obiektywnej nauki; będą to wystawa La Fabrique des images ( Tworzenie wyobrażeń ) w paryskim Musée du Quai Branly i wystawa Opowieści świętych figurek. Odsłona druga w Wielkopolskim Parku Etnograficznym. 12

13 Magdalena Weronika Zych /Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie/ Ogródek działkowy do życia koniecznie potrzebny: o kolekcji dzieło-działka Wiosną 2009 roku Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie rozpoczęło projekt badawczy dzieło-działka. Badacze z kilkunastoosobowego zespołu spotykali się z działkowcami w rodzinnych ogrodach działkowych Krakowa, Katowic i Wrocławia. Te doświadczenia miejskiego ogródka stały się etnograficznym punktem wyjścia powstającej kolekcji projektu. W trybie badań terenowych, we wspólnej pracy badaczy i działkowców, powstaje zbiór wypowiedzi, relacji, materiałów wizualnych i przedmiotów, stanowiący opowieść o działkowaniu. Jednocześnie ów zbiór reprezentacji życia na współczesnej działce, oprócz posiadania znaczeń zupełnie nowych, koresponduje (zaskakująco) z dotychczas zgromadzoną w muzeum kolekcją. Chciałabym opowiedzieć o tym, jak łączą się te dwa światy. Przybliżając rozmaite perypetie i zakręty, towarzyszące powoływaniu antropologicznych dowodów na działkę, chcę także podzielić się refleksjami na temat możliwej dziś drogi kolekcjonowania w muzeum etnograficznym (w tym wypadku powoływania kolekcji projektu ) oraz wspomnieć o sposobach uruchamiania tak powstałego zbioru. Chciałabym także omówić planowaną wystawę, która zakłada m. in. przywołanie sytuacji działkowego ogródka. Ma on stanowić tło dla nieoczywistych przedmiotów, znajdujących się na działkach. Ważnym dopełnieniem wystawy stanie się internetowa prezentacja kolekcji. Jedną ze ścieżek, jakie tu zaproponujemy będzie wejrzenie w świat działek poprzez portrety roślin, wykraczające poza zielnikowe ramy. Będzie to także miejsce zorientowane na dialog z publicznością, jako że zaprosimy odbiorców do współtworzenia jednego z wątków. Wystawę, którą chcemy zamienić w przestrzeń rozmowy o doświadczeniu działkowania, otworzymy w kwietniu Refleksje z badań przedstawimy również w osobnej publikacji. 13

14 dr Sławomir Sikora /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW/ O filmie, antropologii Jeanie Rouchu i Piotrze Jean Rouch i Piotr Szacki zakończyli swoje życie w tym samym roku. Jednak zestawiając w tytule te dwie postaci nie chciałbym tworzyć fałszywej i naciąganej analogii, a raczej wskazać na kilka potencjalnych podobieństw, nie starając się jednocześnie zacierać różnic. Dla Roucha film był głównym miejscem wypowiedzi antropologicznej, dla Piotra raczej pobocznym, choć jednocześnie także bardzo ważnym. Rouch, choć jego twórczość filmowa bywa różnie dziś oceniana, uchodzi za jeden z filarów filmu antropologicznego, Piotr swoje filmy zwykł nazywać skromnie zapisami. Rekonstruując różne nurty w twórczości filmowej Roucha, chciałbym wskazać na pewną filozofię, jaka mu przyświecała i która przez jego twórczość prześwituje (której nie da się zresztą sprowadzić do jednego wzoru). Do tej konstrukcji chciałbym odnieść pewne pomysły interpretacyjne, dotyczące mojego spojrzenia na etnografię Piotra. Nie będzie to rzetelna analiza jego twórczości, lecz raczej zbiór sugestii i domniemań dotyczących Jego spojrzenia. Wystąpienie nie jest pomyślane jako tekst o charakterze wspomnieniowym, choć może zawierać takie elementy. Chodzi mi raczej o wskazanie na pewną szczególną opcję w uprawianiu etnografii. Wydaje się, że sugestia Claude a Lévi-Straussa, że antropologia może być osobliwym miejscem ucieczki i azylu, pasuje dobrze przynajmniej do pewnych osób, które podjęły tę osobliwą przygodę życia, jaką może być etnografia. Jak mniemam, całkiem nieźle przylega ona również do osoby Piotra. 14

15 Andrzej Różycki /reżyser, fotografik/ Piotrze, kto tak naprawdę tam w niebie garnki lepi? Piotr w realizacji: w założeniu, idei i formie wykonania filmów o rękodzielnikach był muzealnikiem w 100%. W słowie, komentarzu do filmu ukazywał drugie oblicze: artysty. Może poety, a już na pewno pisarza-nowelisty, mistrza miniatur. Według mnie wierzył w głęboki sens istnienia muzeów jako przechowalni dorobku i dziedzictwa kultury ludowej. Ale był świadom, że przedmiot-narzędzie, które dostarcza do muzeum, to niezwykle okrojony element wiedzy o człowieku, jego kulturze, miejscu i czasie. Był najdoskonalszym znawcą kultury, która zbudowana była na samowystarczalności mieszkańców wsi, potrafiących z wszystkich elementów geologii i przyrody uczynić wiele narzędzi, które poprzez rozumienie natury, tworzywa i funkcji, było nadzwyczaj piękne w formie, co potrafił dostrzec właśnie Piotr. Stąd o twórcach tych narzędzi myślał jako o artystach. Piotr był swoistym klucznikiem tych skarbów. O ich twórcach mógł rozmawiać godzinami. 15

16 Joanna Bartuszek /Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie/ Przedmioty kalekie, czyli o wartości dokumentacji fotograficzno-filmowej w muzealnictwie Tytułowe przedmioty kalekie to określenie użyte przez Piotra Szackiego w odniesieniu do muzealnych eksponatów, które są jedynie fragmentami rzeczywistości, pozbawione swojego naturalnego kontekstu i środowiska zdają się być nieczytelne. Ich uzupełnieniem może być opis słowny, ale przede wszystkim dokumentacja wizualna, która pomaga zrozumieć ów przedmiot, ożywić go, poprzez ukazanie procesu jego powstawiania i późniejszego funkcjonowania, co jest niezwykle istotne w odczytywaniu treści zabytku. Szczególnie rejestracja filmowa niematerialnych sfer kultury, jak: umiejętności, gesty ciała, a także zwyczaje i obrzędy jest nie do przecenienia w tworzeniu muzealnych kolekcji, wystaw czy opisów kultury. Trudno jest bowiem pokazać tego typu zjawiska poprzez przedmioty. Z tego też względu ich wizualne reprezentacje stają się materiałami zabytkowymi. Większość zgromadzonych w archiwum materiałów fotograficznych i filmowych ukazuje dawne sposoby życia, należące już do przeszłości: pracę, rzemiosło, zwyczaje, obrzędy. Świetnym przykładem wartości tego typu materiałów jest kolekcja zapisów filmowych wykonywanych przez Piotra Szackiego lub przy jego współudziale. Wiele tych filmów ma charakter wybitnie specjalistyczny i naukowy, a ich często słaba jakość techniczna i brak wyjaśniającego komentarza nie pozwala na szerszą popularyzacje. Mimo tego stanowią cenny materiał archiwalny i mogą posłużyć do wielostronnych analiz dla etnografów i antropologów. Są bowiem śladem minionej rzeczywistości, zapisem nieistniejących już technik rzemieślniczych czy obyczajów. Przede wszystkim jednak portretują człowieka w jego naturalnym otoczeniu, a także ukazują wiele niematerialnych aspektów kultury, wymykających się zwykłym dokumentacjom. Odkryte niedawno materiały video (których fragmenty przedstawię w czasie referatu) pokazują także warsztat badawczy etnografa, Piotra Szackiego, a wiec stają się jeszcze cenniejszym materiałem. 16

17 Sonia Wilk /Muzeum Śląskie w Katowicach/ Obrazowanie rzeczywistości i nierzeczywistości jako opowieść o człowieku: refleksje na temat sztuki innej Zgodnie z definicją leksykalną obraz stanowi wizualizację przedmiotu, przestrzeni lub zjawiska. Obrazowanie (imaging) natomiast to termin znany między innymi z medycyny i najczęściej oznacza proces tworzenia obrazów w celu szczegółowego poznania ludzkiego ciała, a wykorzystywane jest najczęściej w diagnostyce. Przyjmując, że proces twórczy jest sposobem pozawerbalnego komunikowania się ze światem, można dokonywać prób poznania człowieka poprzez analizę wytworów artystycznych, stanowiących wykładnię jego osobowości. Sztuka inna, tak jak mówił o niej Aleksander Jackowski, to twórczość nieprofesjonalna, której najważniejszym wyznacznikiem jest przemożna chęć tworzenia i przekazania odbiorcom prawdy o sobie. Twórcy nieprofesjonalni (naiwni, intuicyjni, amatorzy) w różnorodny sposób rejestrują rzeczywistość oraz swój do niej stosunek, w różnorodny sposób ukazują także własne relacje ze światem realnym. Być może mimowolnie, ale jednak bardzo często chcą także odsłonić kawałek prawdy o samym sobie. Wprowadzają wtedy odbiorcę we własną intymność, posługując się symbolem lub przedstawieniami świata wyobrażonego, nierzeczywistego (unreality). Spośród twórców nieprofesjonalnych ciekawą grupę stanowią tak zwani twórcy nurtu art brut. Są to zazwyczaj osoby niepełnosprawne intelektualnie albo chorzy psychicznie, dla których sztuka bywa często jedynym sposobem komunikowania się ze światem zewnętrznym. Dla nich zazwyczaj jedynym światem realnym jest przestrzeń własnych przeżyć i emocji. Środowisko, otoczenie, to co dane jest w poznaniu zmysłowym, często bywa o wiele mniej realne od wyobraźni. Poza funkcją komunikacyjną sztuka art brut może również pełnić rolę mechanizmu, pozwalającego na społeczną rehabilitację osób odizolowanych, gdyż dzięki swoim wytworom zwracają nam one uwagę na to, że istnieją, czują, mają nam coś do przekazania. 17

18 prof. dr hab. Czesław Robotycki /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ/ Piotr Szacki o rzeczach W 1996 roku Piotr Szacki zrealizował według własnego projektu czasową wystawę zatytułowaną Mieć. Los zdarzył, że pomagałem w przygotowywaniu tej ekspozycji, gdy trafiła ona do Muzeum Etnograficznego w Poznaniu. Poznałem wtedy bliżej Piotra Szackiego, a przy konkretnej pracy nad organizacją przestrzeni wystawowej przez całą noc (nie było ekipy technicznej) prowadziliśmy rozmowy o idei wystawy. Traktowano w niej rzeczy i przedmioty inaczej niż w tradycji ekspozycyjnej muzeum etnograficznego, zmuszając widza do wysiłku intelektualnego w odczytywaniu sensów innych niż naoczne, jakie niosły w sobie rzeczy. Ówczesny pomysł Piotra Szackiego uważam za prekursorski w wystawiennictwie etnograficznym i w moim referacie szczegółowo zostanie on zanalizowany. 18

19 dr Jarosław Kolczyński /Warszawska Szkoła Filmowa/ O zaletach metody hermeneutycznej w badaniu rzeczy Współczesna antropologia w poszukiwaniu coraz bardziej subtelnych sposobów kontaktowania się z innymi rzeczywistościami kulturowymi zauważyła również rzecz/przedmiot w jej pierwotnym, a zatem stricte etymologicznym (dla nas) znaczeniu: res. Zdumieni odkryciem bezpośredniości przekazu, zaczęliśmy wątpić w uznane i śmiem powiedzieć dobrze wypróbowane metody badania rzeczy, które dowolną rzecz traktują przede wszystkim jako tekst. W niczym nie pomniejszając wartości tej zmiany punktu widzenia, chciałbym jednak upomnieć się o wyrównanie wag na szali i oczywistej krytyce jednostronnej optyki semiotycznej w badaniu rzeczy przeciwstawić zalety klasycznej metody hermeneutycznej. W telegraficznym skrócie ujmując problem, chciałbym sprawdzić zalety koła hermeneutycznego na wybranym przykładzie trójnogów (gr. tripod, łac. tripous), form, których użytkowe właściwości są oczywiste (stabilność) i które zarazem ostentacyjnie wykraczają poza historię garncarstwa lub meblarstwa. Dopiero w kole hermeneutycznym możemy zobaczyć, jak forma użytkowa przeobraża się w formę rytualną (o różnych funkcjach: ściśle kultowej bądź teurgicznej) i w ostatecznym rezultacie wytwarza skomplikowany dyskurs symboliczny. Nie ukrywam, że zamierzam sięgnąć do moich wcześniejszych badań nad symboliką trójnożności, ale tym razem chciałbym spiąć ze sobą modus existentiae tej szczególnej formy od epoki neolitu do epoki rewolucji francuskiej. Najistotniejsze pytanie, które kryje się w tych poszukiwaniach, dotyczy formy rzeczy jako źródła znaczeń i emocji, przenoszących rzecz z wymiaru fizycznego poza (meta) ten wymiar. Wkraczając na taką ścieżkę badań, nieuchronnie spotykamy się z roszczeniami antropologii do tłumaczenia zjawisk być może nie zawsze dających się ująć w prawa, wzorce, dyrektywy interpretacyjne itd. Wszelako lęk przed pułapką nadinterpretacji nie powinien obezwładniać. Być może to właśnie droga hermeneutyczna w największym stopniu zmusza badacza do autokrytycznej refleksji. 19

20 dr hab. Janusz Barański /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ / O sprawczości przedmiotu (muzealnego) Jednym z najbardziej dyskutowanych teoretycznych dylematów nauk społecznych jest zagadnienie struktury/sprawczości, które dotyczy stopnia obecności zbiorowych form uprawomocniania wobec udziału jednostek w kreowaniu ludzkich światów życia (Bourdieu, Giddens, Rorty). Namysłu nad tą perspektywą nie może uniknąć również muzeologia (muzealnictwo), co znajduje wyraz w rozumieniu roli badacza kultury materialnej i muzealnika reprezentowanym przez Piotra Szackiego. W swych nielicznych wypowiedziach drukiem, jak i poprzez charakter organizowanych wystaw, wyrażał pośrednio pogląd o potrzebie większego skupienia na działaniu sprawczym, co pociąga poważne poznawcze konsekwencje dla rozumienia kultury materialnej, w tym przedmiotu muzealnego. Obiekt zainteresowania badacza zyskuje wówczas rys ujednostkawiający, przybliżając zarazem do fenomenologicznej prawdy przedmiotu, działania wytwórczego i odbiorczego. Epistemologiczną tego konsekwencją była również krytyka podejść scjentystycznych w muzealnictwie, które praktykuje się kosztem empatycznych, niesformalizowanych form oglądu, skupionych na jednostkowych walorach przedmiotów, procesów twórczych oraz ich znaczeń kulturowych. W tym zakresie Szacki był kontynuatorem muzeologii Wojciecha Gluzińskiego, jak również współczesnej mu anglosaskiej new museology (np. Susan Pearce). 20

21 Karolina Dudek /Szkoła Nauk Społecznych IFiS PAN, Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie/ W czym tkwi rzecz? Antyesencjalizm, doświadczenie i etnograficzne media W czym tkwi rzecz? To nieco przewrotnie postawione, tytułowe pytanie, to pytanie o procesy kontekstualizacji rzeczy. W jaki sposób ujmujemy rzeczy w procesie badawczym? W jaki sposób możemy o nich opowiadać, wykorzystując różne dostępne etnografom media? Zwrot ku doświadczeniu, dialogiczności i narracyjności w antropologii, nowe myślenie o rzeczach (szczególnie w nurcie radykalnej humanistyki, ANT, biografie rzeczy) i zainteresowanie badaniem wiedzy milczącej, przyniosły zmiany sposobów opowiadania o rzeczach. Na przykładzie wybranych projektów badawczych i wystaw muzealnych postaram się omówić te kwestie. Zwrócę także uwagę na sposoby wykorzystania różnych środków opisu i prezentacji. Coraz powszechniej przyjmuje się, że poza tekstem nie tylko film i fotografia, ale także wystawa muzealna mogą być równoprawną formą wypowiedzi etnograficznej. Muzeum jest wszakże medium, jak podkreśla Rossella Raggazzi. Nowe pomysły, kwestionujące wypracowaną dotychczas formę tego szczególnego artefaktu zachodniej kultury (krytyczne badania nad muzealnictwem i kolekcjami, muzeum jako boundary object i miejsce kulturowego wytwarzania obiektów), dały zresztą istotny impuls do zmiany myślenia o rzeczach, którego nie sposób pominąć w tym wywodzie. Obalenie hegemonii pozytywistycznej gabloty i odrzucenie jej jako radykalny gest, przywracający przedmiot człowiekowi i doświadczeniu, zrewidowało praktyki muzealnicze (hands-on-objects approach, czyli nacisk na taktylne doświadczanie przedmiotów; wystawa jako immersive experience). Rozważania o miejscu rzeczy w dzisiejszej praktyce antropologicznej chciałabym zakończyć refleksją na temat prowokacyjnego pomysłu stworzenia muzeum nowoczesnej kultury materialnej wysuniętego przez Daniela Millera. Miałoby ono zbierać i przechowywać współcześnie wytwarzane artefakty, by zachować je dla potomności. Według Millera projekt ten jest zgoła utopijny. Dotarliśmy do punktu, w którym świat nie poddaje się już naszemu porządkowaniu przekracza to nasze możliwości. Konieczne jest nowe podejście do budowania kolekcji. 21

22 dr Antoni Bartosz /Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie/ O dialogu z samym sobą poprzez przedmiot (czyli o tym, jak budowaliśmy wystawę Passages et repassages ) W swoim wystąpieniu chciałbym przedstawić eksperyment, który legł u podstaw tworzenia wystawy Muzeum Etnograficznego w Krakowie pt. Passages et repassages. (Na początku miała być kierowana do odbiorcy zagranicznego, proponując pole do dialogu kultur. Dziś planujemy pokazywać ją także w kraju.) Eksperyment ten łączy w jeden proces różne elementy: introspekcję, przywołującą przedmiot jako znak i tworzywo samoświadomości, próbę wytyczenia nowych ścieżek dostępu do etnograficznej kolekcji, poszukiwanie scenariusza i scenografii dla wyrażenia podobnych przeżyć i refleksji. Rozpoczynając pracę nad wystawą, wyszliśmy od osobistego doświadczenia grupy osób (zespół MEK oraz zaproszeni goście). Przywołaj w sobie ważne dla Ciebie wspomnienie z dzieciństwa, spróbuj je opisać, zastanów się, co znaczy dla Ciebie dziś brzmiało warsztatowe zadanie. Pod koniec dnia mieliśmy spisanych ponad czterdzieści iście proustowskich historii. Stopniowo docieraliśmy też do tego, jak owe zwyczajne na ogół zdarzenia wpłynęły na nasze życie i jak nas ukształtowały. Okazało się, że ważne miejsce w naszych wspomnieniach zajmują zwyczajne przedmioty, proste czynności. I że choć powtarzalne, dla każdego z nas mogą znaczyć coś innego. Idąc tym tropem, postanowiliśmy przeczesać muzealne magazyny i wydobyć z nich te obiekty, które były nam w tej perspektywie najbliższe i mocno rezonowały z materiałem z warsztatów. Z nich właśnie zbudowaliśmy naszą wystawę, a ściślej 13 przystanków, które można zwiedzać bez narzuconego kierunku. Uruchamiają one pytania o podszewkę życia widzianą poprzez przedmioty, zaś pamięć, świadomość, tożsamość stają się w tym ujęciu ciągłą pracą. Wszyscy posiadamy rzeczy. Nawet nie domyślamy się światów, które przed nami otwierają 22

23 dr Hubert Czachowski /Muzeum Etnograficzne w Toruniu/ Życie rzeczy: o autonomii przedmiotów projekcie Joanny Wróblewskiej Komunikat jest prezentacją i odczytaniem idei na temat przedmiotów, ich roli w życiu człowieka, wzajemnych relacji, wpływu na tożsamość, zawartych w instalacji multimedialnej toruńskiej artystki, prezentowanej w październiku 2010 roku w Muzeum Etnograficznym w Toruniu. Sam projekt jest wg słów samej autorki "umiejscowiony w strefie granicznej, pomiędzy dokumentem a wirtualnym światem wyobrażeń", ale także wpisuje się idealnie we współczesny, interdyscyplinarny dyskurs o "tożsamości" przedmiotów. 23

24 Maria Niemyjska /Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Galeria Sztuki Wozownia w Toruniu/ Rzecz pozornie oczywista: o przedmiotach-atrapach w sztuce współczesnej Przedmiotem referatu będzie problematyka związana z rzeczami jako dziełami sztuki. Przedmioty od roku 1913, kiedy Marcel Duchamp wykonał swoje pierwsze readymade, zajmują w sztuce wiele miejsca. Oprócz przedmiotów gotowych pojawiły się obiekty preparowane przez artystów własnoręcznie lub wykonywane metodami przemysłowymi bez ich fizycznego udziału. Zadomowienie się przedmiotów w świecie sztuki przyczyniło się do powstania nurtów takich jak process art czy site-specific i tym samym zmieniło myślenie o przestrzeni ekspozycyjnej, prowokując pytania o miejsce oraz jego fenomenologiczny i semiotyczny potencjał. Nie mając ambicji prześledzenia historii przedmiotu w sztuce ani dokonania systematycznego opisu przemian przestrzeni ekspozycyjnej, zamierzam w niniejszym referacie zwrócić uwagę na jedną z dróżek, którą udały się rzeczy w najbardziej współczesnej sztuce. Interesować mnie będą przedmioty-atrapy i to, w jaki sposób nasycają one sensami przestrzenie, w których się pojawiają. Zagadnienie zamierzam prześledzić na podstawie twórczości dwóch polskich artystów: Roberta Kuśmirowskiego i Macieja Kuraka. Punktem odniesienia dla proponowanej refleksji będą teksty Arthura C. Danto skoncentrowane na uchwyceniu momentu, w którym przedmiot staje się dziełem sztuki, a kiedy nim jeszcze nie jest. Siła prac Kuraka i Kuśmirowskiego tkwi właśnie w nieustannym zacieraniu i przesuwaniu tej granicy. Służy temu zarówno implantacja niestandardowych elementów w obszar przestrzeni miejskiej, jak również tworzenie quasi-etnograficznych kolekcji rzeczy udających artefakty z odległych czasowo i przestrzennie kultur. Artyści aktualizują złożoną problematykę relacji sztuki i rzeczywistości w sposób odmienny niż twórcy awangardowi, ale bliższy tematom współczesnej humanistyki, pytając o status rzeczy w kontekście pojęć realności, reprezentacji, symulacji. 24

25 Ewa Maciejewska-Mroczek /Szkoła Nauk Społecznych IFiS PAN/ Przedmiot służący dzieciom do zabawy : problemy ze współczesnymi zabawkami Tematem mojego wystąpienia będą rozważania na temat roli, jaką odgrywa w kulturze współczesnej zabawka jako przedmiot. Zabawki stanowią jeden z najistotniejszych elementów krajobrazu kulturowego tworzonego z myślą o odbiorcach dziecięcych. Razem z filmami, także animowanymi, grami komputerowymi, ilustracjami w czasopismach, tworzą wizualny świat dzieciństwa. Jako obiekty materialne wyróżnia je dodatkowo to, że wchodzą one w ścisłe interakcje z ciałem dziecka, zachęcając do dotykania, manipulowania itp. Warto więc przyjrzeć się zabawkom bliżej, zastanowić się nad ich statusem we współczesnej kulturze. Ich status jako przedmiotów jest bowiem niejednoznaczny, trudny do zdefiniowania wiąże się to z niejednoznacznym statusem ich projektowanych odbiorców, dzieci (Jacyno, Szulżycka 1999). Zabawka, choć jest rzeczą powszednią, niemal wszechobecną, bardziej niż większość przedmiotów wymyka się teoriom i klasyfikacjom. Dzieje się tak, ponieważ jej funkcjonowanie w kulturze daleko wykracza poza role, jakie odgrywać mogą przedmioty codziennego użytku. Jednocześnie zabawa zabawkami postrzegana jest jako doświadczenie uniwersalne, odwieczne. Osadzenie w tradycji stanowi jej legitymizację jako przedmiotu użytecznego. Rolę zabawki wyznaczają zaś dwa dominujące dyskursy: dyskurs postępu i dyskurs przyjemności. W moich badaniach dużą rolę odgrywało właśnie przyglądanie się (dosłownie) zabawkom. To między innym poprzez ich zewnętrzny wygląd, formę, wyrażane są znaczenia, przekazywane są sygnały od świata dorosłych do świata dzieci. Wygląd zabawki stanowi sygnał, dotyczący jej funkcji, możliwych sposobów zabawy. Wysyła komunikaty, dotyczące swojego związku ze społecznie kształtującymi się: wiedzą, władzą, płcią kulturową, klasą społeczną czy rasą. W swoim wystąpieniu proponuję przyjrzenie się zabawce jako przedmiotowi nieoczywistemu, którego znaczenie jest płynne, zmienne. Posiłkując się definicją zaczerpniętą ze słownika, według której zabawka to przedmiot służący dzieciom do zabawy (Szymczak1981), pokażę niejednoznaczność i nieostrość tej definicji. Bazując na przykładach trzech rodzajów przedmiotów (ant farm, lalki-reborny i zabawki edukacyjne), będę udowadniać, że zabawka to nie zawsze przedmiot, że może ona służyć nie tylko dzieciom i że głównym celem jej istnienia niekoniecznie jest zabawa. 25

26 Magdalena Górecka /Muzeum Zabawek i Zabawy w Kielcach/ Z piaskownicy do inwentarza: o zabawkach na poważnie W tekście autorka stawia sobie pytania: o czym opowiadają zabawki, jak o nich opowiadać i czy zabawka w muzeum służy do zabawy? Na bazie zaprezentowanych przykładowych opisów obiektów wybranych ze zbiorów Muzeum Zabawek i Zabawy w Kielcach, formułuję tezę o narracyjnym charakterze zabawki-eksponatu, przeciwstawiając ją stereotypowym przekonaniom odbiorców oferty tegoż muzeum, którzy oczekują, że w takim miejscu zabawka nadal będzie podlegać konwencjonalnym zastosowaniom. Próbuję dokonać klasyfikacji sposobów odkrywania treści zawartych w zabawkach. Proponuję 4 kategorie, poprzez które można o zabawkach opowiadać: mikrohistoria przedmiotu, architektura wspomnień, treść ukryta w formie, od tożsamości przedmiotu do tożsamości podmiotu. Punktem wyjścia do postawionych problemów badawczych są osobiste, codzienne doświadczenia w pracy muzealnej (w dziale inwentaryzacji zbiorów i organizacji wystaw) podparte teorią z zakresu antropologii rzeczy. Referat uzupełnia prezentacja, dotycząca m. in. działalności wystawienniczej i edukacyjnej w Muzeum Zabawek i Zabawy. 26

27 Tomasz Madej /Muzeum Azji i Pacyfiku/ Od prymitywnych narzędzi z epoki brązu, aż po współczesną maszynkę elektryczną: przyrządy do tatuowania, ich historia i kontekst Tatuaż jest jednym z najstarszych sposobów dekoracji ludzkiego ciała, występującym w każdej szerokości geograficznej. Na przestrzeni dziejów zjawisko to ulegało ciągłej reinterpretacji, od kontekstu rytualnego, aż po przedmiot estetycznej adoracji czy identyfikacji ze światkiem przestępczym. Odrodzenie tatuażu w Europie zawdzięczmy angielskiemu podróżnikowi Jamesowi Cookowi. W wydanej w 1773 r. relacji z wyprawy użył on po raz pierwszy wyrazu tattow. Termin ten pochodził od tahitańskiego słowa tatau, określającego onomatopeicznie sztukę zdobienia ciała. Słowo to naśladowało charakterystyczny dźwięk, powstający przy rytmicznym uderzaniu w narzędzie zaopatrzone w rząd drobnych zębów, które następnie przebijało skórę, trwale ją naznaczając. Przez stulecia tatuatorzy doskonalili narzędzia do zdobienia ciała. Poczynając od najbardziej prymitywnych, jak kijek zaopatrzony w cierń pomarańczy, igłę z nasączoną w pigmencie nicią, poprzez maoryskie uhi, birmański rylec, japoński zestawy igieł, skończywszy na elektrycznej maszynce ostatnim ogniwo w rozwoju tatuowania. Autor pragnie zwrócić uwagę na świat przedmiotów wykorzystywanych do tatuowania świat przedmiotów porzuconych poza główny nurt dociekań naukowych. Brak zainteresowania naukowców, podróżników czy misjonarzy był związany z pewną penalizacją zjawiska tatuowania poza nawias życia społeczeństw Zachodu. Był zwyczajem przypisywanym plemionom barbarzyńskim, znakiem marynarzy, środowisk marginesu społecznego aż po światek przestępczy. W pierwszej części autor przedstawi narzędzia i techniki wykorzystywane przez poszczególne plemiona do wprowadzania tuszu pod skórę, ich rolę i miejsce w praktyce tatuatora oraz rytuały, towarzyszące samemu procesowi. Dalsza część tekstu jest poświęcona kwestii ewolucji przyrządu do tatuowania oraz zmianie kontekstu. Autor opisuje rolę, jaką pełnią te narzędzia we współczesnej kulturze europejskiej. Ponadto omawia renesans tradycyjnych metod tatuowania, jaki obecnie ma miejsce w Europie. Ostatecznie podejmuje próbę analizy kontekstu, jaki jest nadawany narzędziom do tatuowania przez współczesnych artystów. Na pracę składają się materiały zebrane podczas badań prowadzonych do pracy doktorskiej. Prezentacja będzie poparta materiałem video. 27

28 dr Anna Weronika Brzezińska /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM/ Kronika wsi żuławskiej: kolekcja wspomnień o życiu lokalnym Pamięć społeczna i pamięć jednostek, życie codzienne i odświętne, tradycja i zmiana, kategorie swój-obcy słowa wytrychy dla antropologa, kategorie, porządkujące świat będący przedmiotem obserwacji i naukowej refleksji. Zdobywanie informacji poprzez rozmowę, obserwację, przeglądanie starych dokumentów, albumów rodzinnych, rękopisów, po to, by móc opowiadać o tym świecie, by ocalać od zapomnienia, by pamiętać Niewyczerpane źródło informacji dla antropologa to kroniki, prowadzone przez nauczycieli, urzędników, proboszczów, dzieci i młodzież, pasjonatów i miłośników. Nigdy niewysychające źródło wiedzy o życiu lokalnym? O czasie pracy i czasie wolnym, o zabawach i pogrzebach, o dożynkach, roku szkolnym, świętach państwowych. Zdjęcia, wycinki z gazet, mapki, rysunki. Świat zatrzymany na kilkudziesięciu pożółkłych stronach, przechowywanych na najwyższej półce meblościanki. Dla etnografa rzecz bezcenna wraz z pakietem informacji o historii miejsca, dostaje gotową mapę mentalną, zapis emocji i pasji kronikarza. Gotowa opowieść o losach jednej z żuławskich wsi naznaczonej przez historię fala osadnictwa olęderskiego, wojny i klęski żywiołowe, zmiana składu ludności, powojennych osadników z całej Europy, dożynki partyjne, zburzenie kościoła ewangelickiego, zamknięcie przedszkola, śmierć pana Ambrożego, budowa nowej drogi Kronikarz ze swoim dziełem tworzy minimuzeum opowieści, gotowe show, w którym sceną staje się skrzyżowanie we wsi, aktorami są potomkowie reemigrantów z Francji, a głównym wydarzeniem ich ciężka praca i tworzenie funkcjonującej do dziś spółdzielni produkcyjnej. Czy kronika może być eksponatem muzealnym? Jak ożywić ten osobisty i subiektywny zapis rzeczywistości? Jak przedstawić czyjąś pamięć? Czy wciągnąć kronikę do muzealnej księgi inwentarzowej, czy zostawić ją na najwyższej półce meblościanki w mieszkaniu Kronikarza? 28

29 Michał Maleszka /Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ/ O pamięci miejsca i historycznej nieciągłości Intencją upamiętniania jest budowa mitu początku. Idąc tropem myśli Piotra Szackiego, chcę zapytać o ten mit w społeczności, w której pokoleniowy przekaz pamięci został przerwany. Jaką opowieść o początku snują ludzie, którzy swój dom znaleźli pośród ścian niebudowanych ich rękoma? Chcę poruszyć kwestię pamięci i upamiętniania na terenach tzw. Ziem Odzyskanych. Mój referat będzie oparty o materiał terenowy z obszaru Warmii i Mazur. Problem pamięci w interesującym mnie regionie to przede wszystkim kwestia wyobcowania pamięci indywidualnej lub społecznej od pamięci miejsca materialnych pamiątek minionej przeszłości. Oprócz szerszego problemu narracyjnych strategii, legitymizujących obecność osób lub grup w regionie, pozostaje jeszcze kwestia bezpośredniego radzenia sobie z zastanym nieswoim dziedzictwem. Pytanie, które chcę postawić, brzmi: w jaki sposób można snuć cudze wspomnienia?. Chcę spróbować naświetlić ten problem z dwóch perspektyw. Pierwszą z nich jest obraz rdzennej ludności regionu Warmiaków i Mazurów widziany oczami powojennych osadników. Jak wygląda to wspomnienie dziś, w momencie, w którym lokalną tożsamość związaną z tymi pogranicznymi grupami etnicznymi powszechnie uważa się za coś historycznego, minionego. Zamierzam skupić się na wymiarze traumatycznym, który przenika i definiuje wiele sposobów mówienia o lokalności. Właśnie ten aspekt wydaje się być kluczowym przy próbie opisania pęknięcia pomiędzy miejscem a pamięcią. Drugą perspektywą jest skupienie się na nowoprzybyłych i ich związku z historią miejsca. Zamierzam spojrzeć na przeszłość regionu oczami współczesnych zbieraczy regionalnych osobliwości. Chcę pokazać narrację o czasie początku zapisaną w apokryficznych opowieściach z burzliwego okresu końca drugiej wojny światowej. Chcę pokazać spojrzenie, które w materialnych reliktach niedawnej przeszłości widzi zagadkę, do której należy odnaleźć klucz. 29

30 Klara Sielicka-Baryłka /Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie/ Nieskończone przestrzenie pamięci w muzeum Jak pokazać w ograniczonej przestrzeni muzeum wielowątkową, wielościeżkową pamięć rzeczy, wydarzeń? Historię i trwanie? Jak zrealizować ideę takiej wystawy, by inspirować, poszerzać konteksty, nie brnąc przy tym w stereotypy i zamknięcie spojrzenia li tylko na obiekt czy dokument w gablocie opatrzony podpisem? Podczas wystąpienia zaprezentowane zostaną wybrane realizacje wyjątkowych wystaw z całego świata, poruszające tę problematykę: poddane krótkiej analizie, posłużą jako punkt wyjścia do wstępnych rozważań nad ewentualną realizacją tego konceptu w naszym Muzeum. 30

Program zajęć artystycznych w gimnazjum

Program zajęć artystycznych w gimnazjum Program zajęć artystycznych w gimnazjum Klasy II Beata Pryśko Cele kształcenia wymagania ogólne I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. II. Tworzenie wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

określone Uchwałą Senatu Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego Nr 156/2012/2013

określone Uchwałą Senatu Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego Nr 156/2012/2013 Załącznik Nr 2.9 do Uchwały Nr 156/2012/2013 Senatu UKW z dnia 25 września 2013 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA określone Uchwałą Senatu Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego Nr 156/2012/2013 z dnia 25 września 2013

Bardziej szczegółowo

Autorzy i autorki Ewa Filipp Beata Kunat Sławomir Magala Robert McMurray Margaret Mead Krzysztof Olechnicki Sarah Pink Sławomir Sikora Samantha Warren

Autorzy i autorki Ewa Filipp Beata Kunat Sławomir Magala Robert McMurray Margaret Mead Krzysztof Olechnicki Sarah Pink Sławomir Sikora Samantha Warren Etnografia wizualna Etnografia wizualna Świat ludzi ma wymiar estetyczny Kultura składa się z symboli Zmysły odgrywają ważną rolę w nadawaniu i odczytywaniu sensu; zmysł wzoru kluczowy dla wielu osób Ewa

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 1 gimnazjum

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 1 gimnazjum Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 1 gimnazjum Zgodnie z Podstawą Programową jako priorytetowe przyjmuje się na lekcjach plastyki w gimnazjum wymagania ogólne: 1. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Two zen e przestrzen biur. socjologiczny projekt badawczy

Two zen e przestrzen biur. socjologiczny projekt badawczy Two zen e przestrzen biur socjologiczny projekt badawczy Wywiady pogłębione Storytelling OBSERWACJA UCZESTNICZĄCA Motto projektu Zadaniem etnografii, a w każdym razie jednym z zadań, jest dostarczanie,

Bardziej szczegółowo

Karta przedmiotu: Etnologia

Karta przedmiotu: Etnologia Kierunek Wydział Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II Filozofia rok akademicki 2012/2013 stopień drugi studia stacjonarne Karta przedmiotu: Etnologia Forma zajęć: wykład Wymiar

Bardziej szczegółowo

CELE SZCZEGÓŁOWE - poznanie właściwości i rodzajów gliny - poznanie technik ceramicznych - usprawnianie koordynacji wzrokowo ruchowej

CELE SZCZEGÓŁOWE - poznanie właściwości i rodzajów gliny - poznanie technik ceramicznych - usprawnianie koordynacji wzrokowo ruchowej Scenariusz warsztatów garncarskich zorganizowanych dnia 4 lipca 2017 r. w ramach projektu "Pamięć przeszłości nadzieją jutra - ocalamy od zapomnienia ginące zawody i tradycje Roztocza dofinansowanego ze

Bardziej szczegółowo

Plan pracy z plastyki do programu nauczania Do dzieła! Klasa VII

Plan pracy z plastyki do programu nauczania Do dzieła! Klasa VII Numer i temat lekcji 1. i 2. ABC sztuki 3. Źródła współczesności sztuka nowoczesna 4., 5. i 6. Fotografia Liczba godzin podstawowe 2 - charakteryzuje sztukę współczesną, - wymienia przykładowe formy dzieł

Bardziej szczegółowo

Ludzie z fabryki porcelany

Ludzie z fabryki porcelany Przydatne informacje Źródło Finansowania: Narodowy Program Rozwoju Humanistyki [1] Nr grantu: 2bH 15 0264 83 Nr umowy: 0264/NPRH4/H2b/83/2016 Kierownik grantu: dr Ewa Klekot Wysokość dofinansowania: 150

Bardziej szczegółowo

Program studiów podyplomowych z zakresu etnologii, edycja 2014/2015

Program studiów podyplomowych z zakresu etnologii, edycja 2014/2015 Program studiów podyplomowych z zakresu etnologii, edycja 2014/2015 Ogólna charakterystyka studiów podyplomowych Wydział prowadzący studia podyplomowe: Nazwa studiów podyplomowych: Nazwa studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów do obszaru wiedzy MODUŁ 20 Seminarium magisterskie Seminarium

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Moja mała Ojczyzna Program ścieżki - edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie rawskim.

Moja mała Ojczyzna Program ścieżki - edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie rawskim. Moja mała Ojczyzna Program ścieżki - edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie rawskim. Program szkoły zakłada wychowanie i przygotowanie człowieka do rozumienia otaczającego go świata. Człowiek

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SZTUK PIĘKNYCH IM. JANA MATEJKI W KRAKOWIE WYDZIAŁ ARCHITEKTURY WNĘTRZ

AKADEMIA SZTUK PIĘKNYCH IM. JANA MATEJKI W KRAKOWIE WYDZIAŁ ARCHITEKTURY WNĘTRZ EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU ARCHITEKTURA WNĘTRZ STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA profil ogólnoakademicki w obszarze w zakresie sztuki WIEDZA u obszarowego 1. Wiedza o realizacji prac artystycznych K1_W01

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET ARTYSTYCZNY W POZNANIU

UNIWERSYTET ARTYSTYCZNY W POZNANIU UNIWERSYTET ARTYSTYCZNY W POZNANIU 26 KWIETNIA 2017 *R Rezerwacja miejsc: http://festiwal.amu.edu.pl oraz przez e-mail: agnieszka.krupa@uap.edu.pl Nazwa Opis Miejsce Sala Godzina Limit Wiek R* Ceramika

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen PLASTYKA kl. 6

Kryteria ocen PLASTYKA kl. 6 Kryteria ocen PLASTYKA kl. 6 konieczne ocenę dopuszczającą. podstawowe ocenę dostateczną. Z pomocą nauczyciela uczeń: tłumaczy zasady zachowania się w muzeum, wskazuje zabytki znajdujące się w regionie,

Bardziej szczegółowo

Manggha jest miejscem szczególnym dla Rafała Pytla, mało który polski artysta tak bardzo wpisuje się w tradycyjną estetyką japońską, gdzie nacisk położony jest bardziej na sugestię i nieokreśloność niż

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA POSZCZEGÓLNYCH ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN Z PLASTYKI W KLASIE IV

WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA POSZCZEGÓLNYCH ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN Z PLASTYKI W KLASIE IV WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA POSZCZEGÓLNYCH ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN Z PLASTYKI W KLASIE IV Z pomocą nauczyciela uczeń: wymienia placówki działające na rzecz kultury, tłumaczy zasady

Bardziej szczegółowo

określone Uchwałą Senatu Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego Nr 156/2012/2013

określone Uchwałą Senatu Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego Nr 156/2012/2013 Załącznik Nr 2.9 do Uchwały Nr 156/2012/2013 Senatu UKW z dnia 25 września 2013 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA określone Uchwałą Senatu Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego Nr 156/2012/2013 z dnia 25 września 2013

Bardziej szczegółowo

2. KIEROWNIK PRACOWNI Dr hab. Weronika Węcławska-Lipowicz prof. ndzw. UAP

2. KIEROWNIK PRACOWNI Dr hab. Weronika Węcławska-Lipowicz prof. ndzw. UAP WYDZIAŁ ARCHITEKTURY WNĘTRZ I SCENOGRAFII KIERUNEK ARCHITEKTURA WNĘTRZ STUDIA I STOPNIA STACJONARNE ROK AKADEMICKI 2018/2019 PROGRAM PRACOWNI 1. NAZWA PRACOWNI Pracownia Architektury Wnętrz II 2. KIEROWNIK

Bardziej szczegółowo

MUZEUM DLA PRZEDSZKOLAKA

MUZEUM DLA PRZEDSZKOLAKA MUZEUM DLA PRZEDSZKOLAKA - projekt zajęć muzealnych dla dzieci w wieku przedszkolnym zgodny z założeniami Podstawy programowej wychowania przedszkolnego dla przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach

Bardziej szczegółowo

Panel dyskusyjny Odbiorca jako współtwórca nowoczesnego muzeum - relacja

Panel dyskusyjny Odbiorca jako współtwórca nowoczesnego muzeum - relacja PL RU EN A A A Szukaj Panel dyskusyjny Odbiorca jako współtwórca nowoczesnego muzeum - relacja Muzeum Pamięci Sybiru, jako nowa placówka muzealna na etapie budowy siedziby i tworzenia wystawy stałej, wciąż

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia drugiego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia drugiego stopnia Załącznik nr 2 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia drugiego stopnia Profil

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Lp. K_W01 K_W02 Nazwa Wydziału: Wydział Filozoficzny Nazwa kierunku

Bardziej szczegółowo

innowacyjna przestrzeń edukacyjna: doświadczenie estetyczne jako narzędzie przekazywania wartości kulturowych

innowacyjna przestrzeń edukacyjna: doświadczenie estetyczne jako narzędzie przekazywania wartości kulturowych innowacyjna przestrzeń edukacyjna: doświadczenie estetyczne jako narzędzie przekazywania wartości kulturowych Pan Tadeusz powstał w Paryżu w latach 1833-34, w czasie gdy Polska na ponad sto lat zniknęła

Bardziej szczegółowo

Co się kryje w muzeum? Co sie kryje w muzeum?

Co się kryje w muzeum? Co sie kryje w muzeum? Co sie kryje w muzeum? Każdy człowiek posiada potrzebę obcowania z dziełem sztuki, nie każdy jednak potrafi odebrać nadany przez twórcę dzieła komunikat. Społeczeństwo w trakcie edukacji szkolnej wdraża

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Nauk Społecznych. Efekty kształcenia

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Nauk Społecznych. Efekty kształcenia Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Załącznik nr 74 do uchwały nr Senatu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach z dnia 29 maja 2012 r. Efekty kształcenia dla: nazwa kierunku poziom kształcenia profil kształcenia

Bardziej szczegółowo

Seria Współczesne Społeczeństwo Polskie wobec Przeszłości tom VI

Seria Współczesne Społeczeństwo Polskie wobec Przeszłości tom VI Warszawa 2013 Seria Współczesne Społeczeństwo Polskie wobec Przeszłości tom VI Redaktor naukowy serii: prof. dr hab. Andrzej Szpociński Recenzent: dr hab. prof. UW Jerzy Bartkowski Redaktor prowadząca:

Bardziej szczegółowo

PIWNICA ODOLAŃSKA 10 CHEŁCHOWSKI*WÓJCIK CHOJECKI*TURCZYŃSKI GREGOREK*SZPINDLER

PIWNICA ODOLAŃSKA 10 CHEŁCHOWSKI*WÓJCIK CHOJECKI*TURCZYŃSKI GREGOREK*SZPINDLER PIWNICA ODOLAŃSKA 10 CHEŁCHOWSKI*WÓJCIK CHOJECKI*TURCZYŃSKI GREGOREK*SZPINDLER Od góry: Bartek Gregorek Kuba Turczyński Staszek Wójcik Wojtek Chełchowski Michał Chojecki INFORMACJE O WYSTAWIE: Wystawa

Bardziej szczegółowo

Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie Wydział Sztuki Lalkarskiej w Białymstoku SYLABUS PRZEDMIOTU /MODUŁU KSZTAŁCENIA

Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie Wydział Sztuki Lalkarskiej w Białymstoku SYLABUS PRZEDMIOTU /MODUŁU KSZTAŁCENIA SYLABUS PRZEDMIOTU /MODUŁU KSZTAŁCENIA Elementy składowe sylabusu Opis Nazwa przedmiotu/modułu Animacje komputerowe Kod przedmiotu PPR56 Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Sztuki Lalkarskiej

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Wzornictwo studia I stopnia

Efekty kształcenia dla kierunku Wzornictwo studia I stopnia Efekty kształcenia dla kierunku Wzornictwo studia I stopnia Oznaczenia: KW kierunkowe efekty kształcenia dla Wzornictwa studia I stopnia W kategoria wiedzy w efektach kształcenia U kategoria umiejętności

Bardziej szczegółowo

LITERATURA. Bohater z książką w ręku. Omów wpływ lektur na życie postaci literackich na podstawie analizy wybranych przykładów.

LITERATURA. Bohater z książką w ręku. Omów wpływ lektur na życie postaci literackich na podstawie analizy wybranych przykładów. Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Jana Pawła II Tematy na ustną część egzaminu maturalnego z języka polskiego stara formuła w roku szkolnym 2018/2019. LITERATURA 1 Nr Temat Uwagi Artysta jako bohater

Bardziej szczegółowo

Inny Obcy Potwór. Kulturowo-społeczne aspekty odmienności przez wieki

Inny Obcy Potwór. Kulturowo-społeczne aspekty odmienności przez wieki Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych zaprasza do udziału w Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej Inny Obcy Potwór. Kulturowo-społeczne aspekty odmienności przez wieki Bydgoszcz, 10-11 wrzesień

Bardziej szczegółowo

ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE KLASA 3 GIM

ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE KLASA 3 GIM Temat działu 1. Tajniki malarstwa 2. Grafika sztuka druku Treści nauczania Czym jest malarstwo? malarstwo jako forma twórczości (kolor i kształt, plama barwna, malarstwo przedstawiające i abstrakcyjne)

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu plastyka w zakresie klas 6 szkoły podstawowej

Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu plastyka w zakresie klas 6 szkoły podstawowej Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu plastyka w zakresie klas 6 szkoły podstawowej Temat Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca KLASA 6 71. Dowiadujemy

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ARCHITEKTURY WNĘTRZ I SCENOGRAFII KIERUNEK ARCHITEKTURA WNĘTRZ STUDIA II STOPNIA STACJONARNE ROK AKADEMICKI 2018/2019 PROGRAM PRACOWNI

WYDZIAŁ ARCHITEKTURY WNĘTRZ I SCENOGRAFII KIERUNEK ARCHITEKTURA WNĘTRZ STUDIA II STOPNIA STACJONARNE ROK AKADEMICKI 2018/2019 PROGRAM PRACOWNI WYDZIAŁ ARCHITEKTURY WNĘTRZ I SCENOGRAFII KIERUNEK ARCHITEKTURA WNĘTRZ STUDIA II STOPNIA STACJONARNE ROK AKADEMICKI 2018/2019 PROGRAM PRACOWNI 1. NAZWA PRACOWNI Pracownia Architektury Wnętrz II 2. KIEROWNIK

Bardziej szczegółowo

ZAKŁADANE EFEKTY KSZTAŁCENIA

ZAKŁADANE EFEKTY KSZTAŁCENIA Załącznik nr 8 do uchwały nr 507 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunków studiów pierwszego i drugiego stopnia prowadzonych

Bardziej szczegółowo

ANKIETA SAMOOCENY OSIĄGNIĘCIA KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

ANKIETA SAMOOCENY OSIĄGNIĘCIA KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Szanowny Studencie, ANKIETA SAMOOCENY OSIĄGNIĘCIA KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA bardzo prosimy o anonimową ocenę osiągnięcia kierunkowych efektów kształcenia w trakcie Twoich studiów. Twój głos pozwoli

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu plastyka w klasie VII w roku szkolnym 2018/2019

Wymagania edukacyjne z przedmiotu plastyka w klasie VII w roku szkolnym 2018/2019 Wymagania edukacyjne z przedmiotu plastyka w klasie VII w roku szkolnym 2018/2019 Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który: - nie opanował zakresu wiadomości i umiejętności przewidzianych w podstawie

Bardziej szczegółowo

S Y L A B U S. MODUŁU KSZTAŁCENIA rok akademicki 2012/2013. Dramaturgia / Dramaturgy. Dramaturg teatru. Reżyseria teatru muzycznego

S Y L A B U S. MODUŁU KSZTAŁCENIA rok akademicki 2012/2013. Dramaturgia / Dramaturgy. Dramaturg teatru. Reżyseria teatru muzycznego S Y L A B U S MODUŁU KSZTAŁCENIA rok akademicki 2012/2013 1. NAZWA PRZEDMIOTU polska/angielska 2. KOD PRZEDMIOTU Dramaturgia / Dramaturgy 3. KIERUNEK Reżyseria dramatu WYDZIAŁ 4. SPECJALNOŚĆ Reżyseria

Bardziej szczegółowo

Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE. Autor: Małgorzata Marzec

Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE. Autor: Małgorzata Marzec Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE W SZKOŁACH PONADGIMNAZJALNYCH Autor: Małgorzata Marzec Podstawa programowa przedmiotu wiedza o kulturze CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE I.

Bardziej szczegółowo

CZŁOWIEK WE WSPÓŁCZESNEJ KULTURZE. Beata Pituła

CZŁOWIEK WE WSPÓŁCZESNEJ KULTURZE. Beata Pituła CZŁOWIEK WE WSPÓŁCZESNEJ KULTURZE Beata Pituła Kłopoty z kulturą Nie ma nic bardziej nieokreślonego niż słowo kultura Johann Gottfried Herder, Myśli o filozofii dziejów, przeł. J. Gałecki, Warszawa 1952,

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen PLASTYKA kl. 7

Kryteria ocen PLASTYKA kl. 7 Kryteria ocen PLASTYKA kl. 7 konieczne ocenę dopuszczającą. podstawowe ocenę dostateczną. Z pomocą nauczyciela uczeń: wskazuje podstawowe środki wyrazu plastycznego znajdujące się w najbliższym otoczeniu

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Socjologia. Kod Punktacja ECTS* 3. Koordynator Dr hab. Piotr Stawiński, prof. UP Zespół dydaktyczny

KARTA KURSU. Socjologia. Kod Punktacja ECTS* 3. Koordynator Dr hab. Piotr Stawiński, prof. UP Zespół dydaktyczny KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Socjologia Sociology Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator Dr hab. Piotr Stawiński, prof. UP Zespół dydaktyczny Opis kursu (cele kształcenia) Celem zajęć jest dostarczenie

Bardziej szczegółowo

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Scenariusz wywiadu pogłębionego z Nauczycielem Filozofii Scenariusz wywiadu pogłębionego z nauczycielem filozofii Dzień Dobry, Nazywam

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów ENGLISH STUDIES (STUDIA ANGLISTYCZNE) studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów ENGLISH STUDIES (STUDIA ANGLISTYCZNE) studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Załącznik nr 2 do Uchwały Nr XXIII 24.5/15 z dnia 25 marca 2015 r. Efekty kształcenia dla kierunku studiów ENGLISH STUDIES (STUDIA ANGLISTYCZNE) studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Umiejscowienie

Bardziej szczegółowo

Opowieści nocy reż. Michel Ocelot

Opowieści nocy reż. Michel Ocelot Opowieści nocy reż. Michel Ocelot 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Jak powstaje film? 2. Karta pracy. (str. 5) MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI SPIS TREŚCI SCENARIUSZ LEKCJI Opracowała: Paulina

Bardziej szczegółowo

KOLEKCJE WYSTAWY MUZEALIA: PROBLEMATYKA PRAWNA

KOLEKCJE WYSTAWY MUZEALIA: PROBLEMATYKA PRAWNA KOLEKCJE WYSTAWY MUZEALIA: PROBLEMATYKA PRAWNA Konferencja naukowa PROGRAM ORGANIZATORZY: Uniwersytet Opolski Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Wrocławski Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze.

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI 1. Dawne i współczesne wzorce rodziny. Omawiając zagadnienie, zinterpretuj sposoby przedstawienia tego tematu w dziełach literackich różnych epok oraz w wybranych

Bardziej szczegółowo

OSKAR I ZOFIA HANSENOWIE. FORMA OTWARTA

OSKAR I ZOFIA HANSENOWIE. FORMA OTWARTA OSKAR I ZOFIA HANSENOWIE. FORMA OTWARTA 15.09 29.10.2017 OSKAR HANSEN, LINEARNY SYSTEM CIĄGŁY. PASMO ZACHODNIE, 1968. DZIĘKI UPRZEJMOŚCI FUNDACJI ZOFII I OSKARA HANSEN. SZKOŁA W MUZEUM Na udany początek

Bardziej szczegółowo

Alberta Einsteina: Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. Nasza wiedza jest zawsze ograniczona, podczas gdy wyobraźnią ogarniamy cały świat.

Alberta Einsteina: Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. Nasza wiedza jest zawsze ograniczona, podczas gdy wyobraźnią ogarniamy cały świat. PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PLASTYKI W Gimnazjum ROK SZKOLNY 2015/2016 Nauczyciel: Agnieszka Kwiatkowska Alberta Einsteina: Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. Nasza wiedza jest zawsze ograniczona,

Bardziej szczegółowo

KULTUROTWÓRCZA ROLA BIBLII

KULTUROTWÓRCZA ROLA BIBLII Kierunek Wydział Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II rok akademicki 2012/2013 kulturoznawstwo stopień pierwszy studia stacjonarne Forma zajęć: KULTUROTWÓRCZA ROLA BIBLII wykład

Bardziej szczegółowo

W zakresie dziejów sztuki oraz zadań o charakterze humanistycznych ocenie z plastyki podlega:

W zakresie dziejów sztuki oraz zadań o charakterze humanistycznych ocenie z plastyki podlega: 1 Plastyka w gimnazjum PSO wraz z kryteriami W zakresie dziejów sztuki oraz zadań o charakterze humanistycznych ocenie z plastyki podlega: - wypowiedź ustna odpowiedź na pytanie, prezentacja - wypowiedź

Bardziej szczegółowo

I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem:

I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem: Załącznik nr 2 do uchwały nr 182/09/2013 Senatu UR z 26 września 2013 roku EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia

Bardziej szczegółowo

Na ścieżkach wyobraźni

Na ścieżkach wyobraźni G A L E R I A Na ścieżkach wyobraźni Prezentowana wystawa prac jest efektem kontynuacji realizowanego od 2013 r. projektu edukacyjnego Na ścieżkach wyobraźni. Głównym motywem działania uczniów jest odniesienie

Bardziej szczegółowo

Zakład Historii Sztuki, Filozofii i Sportu Katedra Edukacji Artystycznej

Zakład Historii Sztuki, Filozofii i Sportu Katedra Edukacji Artystycznej Rok studiów/semestr; I, sem. 1 i 2 Cel zajęć 1. Wprowadzenie podstawowej terminologii z zakresu teorii sztuki Zapoznanie z literaturą ogólną przedmiotu 4. Zrozumienie znaczenia teorii sztuki w interpretacji

Bardziej szczegółowo

Uchwała Senatu Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego. Nr 135/2012/2013. z dnia 25 czerwca 2013 r.

Uchwała Senatu Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego. Nr 135/2012/2013. z dnia 25 czerwca 2013 r. Uchwała Senatu Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego Nr 135/2012/2013 z dnia 25 czerwca 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku studiów kulturoznawstwo na Wydziale Humanistycznym. Na

Bardziej szczegółowo

STARA FABRYKA. ul. Plac Żwirki i Wigury Bielsko-Biała. www: muzeum.bielsko.pl tel:

STARA FABRYKA. ul. Plac Żwirki i Wigury Bielsko-Biała. www: muzeum.bielsko.pl   tel: Strona 1 / 5 PROGRAM W OBIEKCIE STARA FABRYKA ul. Plac Żwirki i Wigury 8 43-300 Bielsko-Biała www: muzeum.bielsko.pl email: sekretariat@muzeum.bielsko.pl tel: +48 33 8122367 ZWIEDZANIE STAREJ FABRYKI Zwiedzający

Bardziej szczegółowo

STARA FABRYKA Bielsko-Biała. www: muzeum.bielsko.pl tel:

STARA FABRYKA Bielsko-Biała. www: muzeum.bielsko.pl   tel: Strona 1 / 6 PROGRAM W OBIEKCIE STARA FABRYKA ul. Żwirki i Wigury 8 43-300 Bielsko-Biała www: muzeum.bielsko.pl email: sekretariat@muzeum.bielsko.pl tel: +48 33 8122367 ZWIEDZANIE MUZEUM 10.06.2017 09:00-21:00

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych 2011-10-01 Plan wykładu 1 Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych 2 Podział dyscyplin filozoficznych Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych:

Bardziej szczegółowo

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Pod redakcją naukową Martyny Pryszmont-Ciesielskiej Copyright by Uniwersytet Wrocławski

Bardziej szczegółowo

Uchwała o zmianach w programie studiów doktoranckich. 1. Plan roku I studiów doktoranckich obejmuje następujące przedmioty:

Uchwała o zmianach w programie studiów doktoranckich. 1. Plan roku I studiów doktoranckich obejmuje następujące przedmioty: Uchwała o zmianach w programie studiów doktoranckich 1. Plan roku I studiów doktoranckich obejmuje następujące przedmioty: a) Konwersatorium I 30 godzin 3 ECTS b) Konwersatorium II 30 godzin 3 ECTS c)

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE W KLASIE SZÓSTEJ I PÓŁROCZE PRZEDMIOT: PLASTYKA

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE W KLASIE SZÓSTEJ I PÓŁROCZE PRZEDMIOT: PLASTYKA SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE W KLASIE SZÓSTEJ I PÓŁROCZE PRZEDMIOT: PLASTYKA OCENĘ CELUJĄCĄ otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania na ocenę bardzo dobrą oraz wykazuje się wiedzą ponadprzedmiotową

Bardziej szczegółowo

KULTURA JAKO ZMIENNA WEWNĘTRZNA. związek efektywności i kultury organizacyjnej

KULTURA JAKO ZMIENNA WEWNĘTRZNA. związek efektywności i kultury organizacyjnej KULTURA JAKO ZMIENNA NIEZALEŻNA - narodowe style zarządzania - podobieństwa i różnice w sposobie zarządzania w różnych krajach związek efektywności i kultury narodowej Oprac. na podst. Smircich (1983).

Bardziej szczegółowo

Emocje- polityka-wspomnienia. Pamięć czasów transformacji dr hab. Edyta Pietrzak prof. AHE

Emocje- polityka-wspomnienia. Pamięć czasów transformacji dr hab. Edyta Pietrzak prof. AHE Emocje- polityka-wspomnienia. Pamięć czasów transformacji dr hab. Edyta Pietrzak prof. AHE Projekt "Connecting Memories/ Łączenie wspomnień" realizowanego pod patronatem programu Erasmus+ podejmuje tematykę

Bardziej szczegółowo

ZAKRESY ZAGADNIEŃ NA EGZAMIN LICENCJACKI OBOWIĄZUJĄCE W INSTYTUCIE DZIENNIKARSTWA I KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ

ZAKRESY ZAGADNIEŃ NA EGZAMIN LICENCJACKI OBOWIĄZUJĄCE W INSTYTUCIE DZIENNIKARSTWA I KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ ZAKRESY ZAGADNIEŃ NA EGZAMIN LICENCJACKI OBOWIĄZUJĄCE W INSTYTUCIE DZIENNIKARSTWA I KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ A. DLA KIERUNKU DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA I. Wiedza o mediach 1. Funkcje mediów.

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów TECHNOLOGIE CYFROWE W ANIMACJI KULTYRY studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów TECHNOLOGIE CYFROWE W ANIMACJI KULTYRY studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Załącznik nr 1 Efekty kształcenia dla kierunku studiów TECHNOLOGIE CYFROWE W ANIMACJI KULTYRY studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa 2011-10-01 Tematyka wykładu 1 Arystoteles - filozof systematyczny 2 3 4 Różnice w metodzie uprawiania nauki Krytyka platońskiej teorii idei Podział

Bardziej szczegółowo

Szwedzki dla imigrantów

Szwedzki dla imigrantów Szwedzki dla imigrantów Cel kształcenia Celem kształcenia w ramach kursu Szwedzki dla imigrantów (sfi) jest zapewnienie osobom dorosłym, które nie posiadają podstawowej znajomości języka szwedzkiego, możliwości

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EUKACYJNE NA POSCZEGÓLNE STOPNIE Z PLASTYKI W KLASIE VI

WYMAGANIA EUKACYJNE NA POSCZEGÓLNE STOPNIE Z PLASTYKI W KLASIE VI WYMAGANIA EUKACYJNE NA POSCZEGÓLNE STOPNIE Z PLASTYKI W KLASIE VI Opracowanie: Andrzej Murzydło 1) Na ocenę dopuszczającą z plastyki, uczeo: wyjaśnia pojęcie funkcjonalność wykonuje projekty przedmiotów

Bardziej szczegółowo

Detal architektoniczny widoczny ale czy znany

Detal architektoniczny widoczny ale czy znany Detal architektoniczny widoczny ale czy znany 2004 W tym roku po raz dziesiąty spotykać się będziemy w wielu miejscowościach naszego regionu na wydarzeniach, organizowanych w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa.

Bardziej szczegółowo

Przepisy ogólne. Termin sprawdzianu kwalifikacyjnego ustala JM Rektor UAP.

Przepisy ogólne. Termin sprawdzianu kwalifikacyjnego ustala JM Rektor UAP. REGULAMIN ORGANIZACJI I PRZEPROWADZANIA SPRAWDZIANU KWALIFIKACYJNEGO UNIWERSYTETU ARTYSTYCZNEGO W POZNANIU STUDIA STACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA NA ROK AKADEMICKI 2013/2014 Przepisy ogólne Termin sprawdzianu

Bardziej szczegółowo

Wychować Mistrza. Jak rozwojowo wspierać młodych sportowców?

Wychować Mistrza. Jak rozwojowo wspierać młodych sportowców? Wychować Mistrza Jak rozwojowo wspierać młodych sportowców? 16 marca 2014 r. Warszawa Cena: 349 zł Wychować Mistrza jak rozwojowo wspierać młodych sportowców? Wstęp Każdy rodzic marzy o tym aby jego dziecko

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 23 października 2016 Metodologia i metoda naukowa 1 Metodologia Metodologia nauka o metodach nauki

Bardziej szczegółowo

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU KIERUNEK INSTRUMENTALISTYKA OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA PROGRAMU KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów i kod programu Poziom kształcenia Profil kształcenia

Bardziej szczegółowo

Opis zakładanych efektów kształcenia

Opis zakładanych efektów kształcenia Załącznik do uchwały nr 218 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego z dnia 18 grudnia 2013 r Nazwa kierunku studiów: Psychologia Obszar kształcenia: Obszar nauk społecznych Poziom kształceni: jednolite studia

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT : TEORIA URBANISTYKI WSPÓŁCZESNEJ PROWADZĄCY : Prof. dr hab. inż. arch. KRZYSZTOF BIEDA OPRACOWANIE: KAROLINA ŁABĘCKA, ANETA GRZYMKOWSKA,

PRZEDMIOT : TEORIA URBANISTYKI WSPÓŁCZESNEJ PROWADZĄCY : Prof. dr hab. inż. arch. KRZYSZTOF BIEDA OPRACOWANIE: KAROLINA ŁABĘCKA, ANETA GRZYMKOWSKA, PRZEDMIOT : TEORIA URBANISTYKI WSPÓŁCZESNEJ PROWADZĄCY : Prof. dr hab. inż. arch. KRZYSZTOF BIEDA OPRACOWANIE: KAROLINA ŁABĘCKA, ANETA GRZYMKOWSKA, MAREK WĘGLARZ TEMAT: Zieleń jako 'tworzywo' w kompozycji

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu kształcenia na kierunku Socjologia Studia pierwszego stopnia

Matryca efektów kształcenia dla programu kształcenia na kierunku Socjologia Studia pierwszego stopnia Załącznik nr 4 do Uchwały nr 1647 Senatu Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 17 grudnia 2014 r. Matryca efektów kształcenia dla programu kształcenia na kierunku Socjologia Studia pierwszego stopnia Efekty

Bardziej szczegółowo

MAX WEBER zainteresowania: socjologia, ekonomia polityczna, prawo, teoria polityki, historia gospodarcza, religioznawstwo, metodologia nauk

MAX WEBER zainteresowania: socjologia, ekonomia polityczna, prawo, teoria polityki, historia gospodarcza, religioznawstwo, metodologia nauk OBIEKTYWIZM W NAUCE MAX WEBER 1864 1920 zainteresowania: socjologia, ekonomia polityczna, prawo, teoria polityki, historia gospodarcza, religioznawstwo, metodologia nauk społecznych uosobienie socjologii

Bardziej szczegółowo

Opis zakładanych efektów kształcenia. Absolwent studiów drugiego stopnia: WIEDZA

Opis zakładanych efektów kształcenia. Absolwent studiów drugiego stopnia: WIEDZA Nazwa wydziału: Wydział Polonistyki Nazwa kierunku studiów: wiedza o teatrze Obszar kształcenia w zakresie: nauk humanistycznych Poziom kształcenia: studia drugiego stopnia Profil kształcenia: profil ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

OPIS ZAKŁADANYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Dla studiów podyplomowych KOLOR W KREACJI WNĘTRZA

OPIS ZAKŁADANYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Dla studiów podyplomowych KOLOR W KREACJI WNĘTRZA Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Wydziału Architektury Wnętrz z dn. 6.06.2017 r. OPIS ZAKŁADANYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Dla studiów podyplomowych KOLOR W KREACJI WNĘTRZA Studia podyplomowe ( 2 semestry) Akademia

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET ARTYSTYCZNY W POZNANIU 20 KWIETNIA 2016 *R Rezerwacja miejsc: pracowniawarsztatow@o2.pl Wydział Animacji PREZENTACJE SYSTEM MOTION CAPTURE W PROCESIE TWORZENIA FILMU ANIMOWANEGO I GIER KOMPUTEROWYCH

Bardziej szczegółowo

Multimedialny przekaz. historyczny. Marek Woźniak

Multimedialny przekaz. historyczny. Marek Woźniak Multimedialny przekaz historyczny Marek Woźniak 2004-08-19 1 Wstęp Czy potrzebujemy historii multimedialnych? Multimedia narzędzie, środek komunikacji, który przy pomocy obrazu, tekstu, dźwięku przekazuje

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych. klasa II gimnazjum

Program zajęć artystycznych. klasa II gimnazjum Program zajęć artystycznych klasa II gimnazjum Moduł I. Zajęcia teatralne i literackie. Moduł II. Zajęcia muzyczno - ruchowe. Moduł III. Zajęcia plastyczne. Opracowała : Beata Sikora Sztuka jest wieczną

Bardziej szczegółowo

6 godz. (edukacja polonistyczna, edukacja matematyczna, plastyczna) 2 godz. (prezentacja projektu i jego ocena)

6 godz. (edukacja polonistyczna, edukacja matematyczna, plastyczna) 2 godz. (prezentacja projektu i jego ocena) SCENARIUSZ PROJEKTU EDUKACYJNEGO NR 1/II Tytuł: Klasa: Kształtowane kompetencje: Efekty kształcenia: Szkoła dawniej i dziś druga - społeczne, - językowe, - matematyczne. Uczeń: - podaje temat projektu

Bardziej szczegółowo

Raportowanie badań jakościowych i ilościowych. Ukryte podobieństwa i wyraźne różnice. Pisanie naukowe jest:

Raportowanie badań jakościowych i ilościowych. Ukryte podobieństwa i wyraźne różnice. Pisanie naukowe jest: Raportowanie badań jakościowych i ilościowych. Ukryte podobieństwa i wyraźne różnice Emilia Soroko Instytut Psychologii UAM kwiecień 2008 Pisanie naukowe jest: 1. działalnością publiczną 2. czynnością

Bardziej szczegółowo

Recenzja opracowania M. Bryxa. pt: Rynek nieruchomości. System i funkcjonowanie.

Recenzja opracowania M. Bryxa. pt: Rynek nieruchomości. System i funkcjonowanie. C:\DOKUMENTY\RECENZJE\Recenzja M. Bryxa rynek.doc Recenzja opracowania M. Bryxa pt : Rynek nieruchomości. System i funkcjonowanie. Rynek nieruchomości jest w Polsce stosunkowo nowym, lecz wzbudzającym

Bardziej szczegółowo

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania,

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania, I. Przedmiotem oceny są: 1) wiadomości i umiejętności według programu nauczania z języka polskiego dla zasadniczej szkoły zawodowej w zakresie podstawowym, o programie nauczania z języka polskiego w danej

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA DRUGIEGO STOPNIA POLSKIEJ RAMY KWALIFIKACJI DLA KIERUNKU: NAUKI O RODZINIE

CHARAKTERYSTYKA DRUGIEGO STOPNIA POLSKIEJ RAMY KWALIFIKACJI DLA KIERUNKU: NAUKI O RODZINIE CHARAKTERYSTYKA DRUGIEGO STOPNIA POLSKIEJ RAMY KWALIFIKACJI DLA KIERUNKU: NAUKI O RODZINIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA (POZIOM 6) PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Objaśnienie oznaczeń: P6S kod składnika opisu kwalifikacji

Bardziej szczegółowo

dr Barbara CURYŁO 1. Zainteresowania badawcze:

dr Barbara CURYŁO 1. Zainteresowania badawcze: dr Barbara CURYŁO 1. Zainteresowania badawcze: Stosunki międzynarodowe, w szczególności: negocjacje międzynarodowe, dyplomacja publiczna, protokół dyplomatyczny, europeistyka, paradygmaty teoretyczne.

Bardziej szczegółowo

O kompetencjach społecznych raz jeszcze W jaki sposób nauczyciel przedszkola może celowo i świadomie rozwijać kompetencje społeczne?

O kompetencjach społecznych raz jeszcze W jaki sposób nauczyciel przedszkola może celowo i świadomie rozwijać kompetencje społeczne? O kompetencjach społecznych raz jeszcze W jaki sposób nauczyciel przedszkola może celowo i świadomie rozwijać kompetencje społeczne? Pracuję w przedszkolu i jako jeden z nielicznych mężczyzn, mam możliwość

Bardziej szczegółowo

PL_1027 Fundacja Ważka Wrocław Kleczkowska 46/14. Dożynki Numer zespołu/zbioru PL_1027_4

PL_1027 Fundacja Ważka Wrocław Kleczkowska 46/14. Dożynki Numer zespołu/zbioru PL_1027_4 PL_1027 Fundacja Ważka 50-227 Wrocław Kleczkowska 46/14 Dożynki 2016 Numer zespołu/zbioru PL_1027_4 1 Wstęp do inwentarza zespołu/zbioru: Dożynki I Charakterystyka twórcy zespołu/zbioru Fundacja Ważka:

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPIS PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPIS PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) 1. Nazwa przedmiotu/modułu w języku polskim Muzealnictwo etnograficzne 2. Nazwa przedmiotu/modułu w języku angielskim Ethnographic museology 3. Jednostka prowadząca

Bardziej szczegółowo

Autor: Przemysław Jóskowiak. Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa. Kontakt: kontakt@stratego24.

Autor: Przemysław Jóskowiak. Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa. Kontakt: kontakt@stratego24. Autor: Przemysław Jóskowiak 2 Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa Kontakt: kontakt@stratego24.pl Treści prezentowane w ramach tej publikacji są subiektywną oceną autora

Bardziej szczegółowo

Kolorowy świat Łukasza

Kolorowy świat Łukasza Łukasz Wiśnia Waśniowski Kolorowy świat Łukasza Biblioteka Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UJ 29.01.2018 28.02.2018 Fotoreportaż z wystawy Rehabilitacja przez sztukę Integracja osób

Bardziej szczegółowo

Tabela 1. Efekty kierunkowe w odniesieniu do Polskiej Ramy Kwalifikacji PRK profil ogólnoakademicki

Tabela 1. Efekty kierunkowe w odniesieniu do Polskiej Ramy Kwalifikacji PRK profil ogólnoakademicki Załącznik nr 2 do uchwały nr 397 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego z dnia 29 maja 2019 r. Opis zakładanych efektów uczenia się z przyporządkowaniem kierunku studiów do dziedzin nauki i dyscyplin naukowych

Bardziej szczegółowo

PLASTYKA KLASA 7 ZASADY I KRYTERIA OCENIANIA

PLASTYKA KLASA 7 ZASADY I KRYTERIA OCENIANIA PLASTYKA KLASA 7 ZASADY I KRYTERIA OCENIANIA Uzdolnienia plastyczne ucznia nie mogą być podstawowym kryterium oceniania. Powinno ono być systematyczne, gdyż jest ważną informacją dla ucznia o poczynionych

Bardziej szczegółowo

Wymagania do przedmiotu Etyka w gimnazjum, zgodne z nową podstawą programową.

Wymagania do przedmiotu Etyka w gimnazjum, zgodne z nową podstawą programową. Wymagania do przedmiotu Etyka w gimnazjum, zgodne z nową podstawą programową. STANDARDY OSIĄGNIĘĆ: Rozwój osobowy i intelektualny uczniów wynikający z ich uczestnictwa w zajęciach etyki podążając za przyjętymi

Bardziej szczegółowo

TRZY GŁÓWNE PERSPEKTYWY FUNKCJONALIZM ROZWÓJ MYŚLI SOCJOLOGICZNEJ. WSPÓŁCZESNE PERSPEKTYWY SOCJOLOGICZNE FUNKCJONALIZM TEORIE KONFLIKTU

TRZY GŁÓWNE PERSPEKTYWY FUNKCJONALIZM ROZWÓJ MYŚLI SOCJOLOGICZNEJ. WSPÓŁCZESNE PERSPEKTYWY SOCJOLOGICZNE FUNKCJONALIZM TEORIE KONFLIKTU ROZWÓJ MYŚLI SOCJOLOGICZNEJ. WSPÓŁCZESNE PERSPEKTYWY SOCJOLOGICZNE dr Agnieszka Kacprzak TRZY GŁÓWNE PERSPEKTYWY Auguste Comte Emile Durkheim TEORIE KONFLIKTU Karol Marks INTERAKCJONIZM SYMBOLICZNY Max

Bardziej szczegółowo