110 lat Politechniki Gdaƒskiej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "110 lat Politechniki Gdaƒskiej"

Transkrypt

1 110 lat Politechniki Gdaƒskiej Obchodzàca w bie àcym roku jubileusz 110 lat istnienia Politechnika Gdaƒska jest jednà z najstarszych uczelni technicznych w Polsce. Uroczysta inauguracja dzia alnoêci Królewsko-Pruskiej Szko y Technicznej odby a si 6 paêdziernika 1904 r. w obecnoêci cesarza Niemiec Wilhelma II. Inicjatorem powstania uczelni by o Gdaƒskie Towarzystwo Przyrodnicze, a g ównym projektantem ówczesnego kampusu uczelni znany berliƒski architekt Albert Carsten, póêniejszy profesor architektury i prorektor gdaƒskiej politechniki. Pierwszym rektorem zosta wybitny matematyk Hans von Mangoldt. Z politechnikà od poczàtku jej istnienia zwiàzani byli wybitni profesorowie, poza wspomnianymi Albertem Carstenem i Hansem von Mangoldtem byli to m.in.: s awny w owym czasie budowniczy mostów Reinhold Krohn, historyk architektury Adalbert Matthaei; znany rekonstruktor zamku w Malborku Konrad Steinbrecht; chemik Otton Ruff; fizyk Max Wien. Do grona nauczycieli nale eli tak e wybitni fizycy: Walther Kossel, badacz rentgenowskich widm kryszta ów i twórca teorii wiàzaƒ oraz Carl Ramsauer, ws awiony badaniami oddzia ywaƒ mi dzy elektronami i moleku ami, chemik Wilhelm Klemm, wspó twórca magnetochemii, Karl Kupfmuller elektrotechnik, kierujàcy przez wiele lat badaniami naukowymi w firmach Siemens i Halsie w Berlinie, mi dzynarodowej s awy fizyk Georg Hass, który po II wojnie kierowa laboratoriami badawczymi i rozwojowymi w Fort Belvoir w USA. W okresie mi dzywojennym wyk ada tu Adolf Butenandt, który za wyodr bnienie i syntez hormonów ludzkich uzyska w roku 1939 Nagrod Nobla. W 1904 roku na uczelni funkcjonowa o 6 wydzia ów: Architektury, Budownictwa, Budowy Maszyn i Elektrotechniki, Budowy Okr tów i Maszyn Okr towych, Chemii oraz Nauk Ogólnych. W roku akademickim 1904/1905 kadr naukowo-dydaktycznà politechniki stanowi o: 28 profesorów etatowych, 1 profesor honorowy, 12 docentów, 4 lektorów oraz 40 asystentów. W Wolnym MieÊcie Gdaƒsku studenci Polacy stanowili drugà pod wzgl dem liczebnoêci po Niemcach grup narodowoêciowà na gdaƒskiej uczelni. Po II wojnie Êwiatowej dekretem Rady Ministrów z dnia 24 maja 1945 roku Politechnika Gdaƒska zosta a przekszta cona w polskà paƒstwowà szko akademickà. Uczelnia podzielona zosta a na 6 wydzia ów: Wydzia In ynierii Làdowej, Wydzia Mechaniczno- -Elektryczny, Wydzia Budowy Okr tów, Wydzia Chemiczny, Wydzia Architektury oraz Wydzia Elektryczny. W tym czasie kadr naukowà politechniki w Gdaƒsku stanowili profesorowie z Politechnik: Lwowskiej i Warszawskiej, z Uniwersytetu Wileƒskiego, a tak e wielu przedwojennych absolwentów gdaƒskiej uczelni. Obecnie na 9 wydzia ach, pod kierunkiem 1260 nauczycieli akademickich kszta ci si ponad 27 tys. studentów. W ofercie kszta cenia sà unikatowe w skali kraju kierunki, np. in ynieria mechaniczno-medyczna czy te chemia budowlana. Uczelnia majàca za sobà wiele lat istnienia wcià si rozwija. W lutym br. na Politechnice Gdaƒskiej rozpocz to realizacj projektu In ynier Przysz oêci. W ramach projektu zmodernizowane b dà obiekty wydzia ów: mechanicznego oraz oceanotechniki. Powstanie ponad 900 nowoczesnych stanowisk edukacyjnych do prowadzenia zaj ç praktycznych. Celem projektu wartego ponad 67 mln z jest podniesienie atrakcyjnoêci i poziomu studiowania przez stworzenie nowoczesnej infrastruktury wraz z odpowiednià aparaturà i wyposa eniem edukacyjnym. Dzi ki tej inwestycji Politechnika Gdaƒska b dzie mog a wdro yç Zintegrowany System Kszta cenia In- ynierów Przysz oêci, który wykorzystuje koncepcj systemu kszta cenia CDIO (Conceive Design Implement Operate) opracowanà przez MIT w USA. Koncepcja ta polega m.in. na realizacji programu kszta cenia zorganizowanego wokó wzajemnie wspierajàcych si dyscyplin, du ej liczbie projektów studenckich oraz aktywnym i doêwiadczalnym kszta ceniu realizowanym w nowoczesnych laboratoriach i halach konstrukcyjnych. Gmach G ówny Politechniki Gdaƒskiej, projekt Alberta Carstena ROK WYD. LXXIII ZESZYT 6/2014 3

2 Wydzia Mechaniczny Mechanika i zwiàzane nià zagadnienia zajmowa y zawsze wa ne miejsce w dzia alnoêci naukowej i dydaktycznej gdaƒskiej politechniki. W pierwszym okresie istnienia uczelni powsta Oddzia In ynierii Mechanicznej i Elektrotechniki. W 1922 r. rozdzielono je i w àczono do wspólnego Wydzia u Techniki Maszynowej, Techniki Okr towej i Elektrotechniki. W 1926 r. nazw wydzia u zmieniono na Wydzia Budowy Maszyn, Elektrotechniki i Techniki Okr towej i Lotniczej, który od 1938 roku dzia a ju tylko pod nazwà Wydzia u Maszynowego. W okresie powojennym zosta powo any Wydzia Mechaniczny, a pierwsze zaj cia dydaktyczne po wojnie odby y si 22 paêdziernika 1945 r. Pierwszym dziekanem Wydzia u Mechanicznego zosta d ugoletni dziekan Wydzia u Mechanicznego Politechniki Warszawskiej prof. Karol Taylor, b dàcy tak- e kierownikiem Katedry Silników Spalinowych na Wydziale Mechanicznym Politechniki Gdaƒskiej. W tym czasie z Wydzia em Mechanicznym Politechniki Gdaƒskiej zwiàzanych by o wielu wybitnych naukowców, m.in. prof. Maksymilian Tytus Huber* twórca hipotezy energii w aêciwej odkszta cenia postaciowego, tzw. hipotezy Hubera, prof. Robert Szewalski specjalista w dziedzinie energetyki cieplnej, za o yciel Instytutu Maszyn Przep ywowych PAN, prof. Adolf Polak konstruktor pierwszych budowanych w Polsce wysokopr nych silników spalinowych, prof. Edward Geisler, prof. Wiktor WiÊniewski i wielu innych. Do osiàgni ç wydzia u z tamtego okresu mo na zaliczyç pierwszy polski samochód ci arowy Star-20, produkowany w Starachowicach, którego konstrukcja zosta a opracowana przez zespó prof. Mieczys awa D bickiego. Równie pierwsza powojenna obrabiarka do metali wytwarzana przez Zak ady H. Cegielskiego w Poznaniu, to konstrukcja zespo u kierowanego przez prof. Edwarda Geislera. Pod kierunkiem prof. * Prof. M.T. Huber by równie autorem publikacji w Przeglàdzie Mechanicznym Dziedziniec im. Daniela Gabriela Fahrenheita Antoniego Koz owskiego zaprojektowany zosta kocio parowy okr towy, a tak e maszyna parowa o N 1300 KM skonstruowana pod kierunkiem prof. Polaka, zamontowana jako g ówny nap d na l polskim rudow glowcu So dek. Prezentujàc wybitnych mechaników zwiàzanych z Politechnikà Gdaƒskà, nie sposób nie wspomnieç o prof. Janie Kruszewskim-Majewskim, autorze oryginalnej, polskiej metody modelowania i analizy dynamicznej z o onych uk adów mechanicznych zwanej metodà sztywnych elementów skoƒczonych. Potwierdzeniem wysokiego poziomu naukowego Wydzia u Mechanicznego PG sà liczne nagrody i wyró nienia przyznawane jego pracownikom, m.in. laureatem Nagrody Naukowej Miasta Gdaƒska imienia Jana Heweliusza zosta prof. Edmund Wittbrodt, pe niàcy w latach funkcj rektora Politechniki Gdaƒskiej, senator RP od roku 1997 i minister edukacji narodowej w okresie Z kolei prof. dr hab. in. Jan Stàsiek, prof. zw. PG, obecny dziekan Wydzia u Mechanicznego uhonorowany zosta nagrodà premiera za wybitny dorobek naukowy za rok Od 1992 r. nastàpi o po àczenie podzielonego w 1956 r. wydzia u i powrót do pierwotnej nazwy. Wydzia Mechaniczny jest jednym z najwi kszych w Politechnice Gdaƒskiej i mo e pochwaliç si wieloma osiàgni ciami naukowymi i wdro eniowymi. Obecnie na wydziale wiedz zdobywa ok studentów na studiach stacjonarnych i zaocznych. Wydzia Mechaniczny oferuje studia na kierunkach: energetyka, zarzàdzanie i in ynieria produkcji, mechatronika, mechanika i budowa maszyn, in ynieria materia owa oraz in ynieria mechaniczno-medyczna. Ten ostatni kierunek prowadzony wspólnie z Gdaƒskim Uniwersytetem Medycznym jest unikatowy w skali kraju. Studenci tego kierunku zdobywajà wiedz z zakresu projektowania z wykorzystaniem nowoczesnych narz dzi obliczeniowych, wytwarzania, budowy i eksploatacji maszyn, ze szczególnym uwzgl dnieniem in ynierii medycznej. W planie zaj ç oprócz zagadnieƒ zwiàzanych z wiedzà in ynierskà znajdujà si tak e zaj cia z wiedzy medycznej, m.in. wyk ady z anatomii i fizjologii cz owieka, chirurgii, biochemii, neurologii, immunologii i wielu innych. Studenci majà do wyboru dwie specjalnoêci: Konstrukcja, eksploatacja oraz Technologie, materia y, implanty. Absolwenci tego kierunku mogà znaleêç zatrudnienie w sferze projektowej, konstrukcyjnej i technologicznej, obszarach zwiàzanych z produkcjà i eksploatacjà mechanicznych urzàdzeƒ stosowanych w zabiegach operacyjnych, procedurach leczniczych i rehabilitacyjnych itd. Sà poszukiwani tak e przez firmy specjalizujàce si w projektowaniu oraz wytwarzaniu sztucznych narzàdów i protez oraz zak ady us ugowe zajmujàce si doborem, zakupem, instalacjà i naprawà tych urzàdzeƒ. Absolwenci specjalnoêci in ynieria mechaniczno-medyczna sà autorami ciekawych wdro eƒ. Przyk adem takiego wdro enia jest urzàdzenie pod nazwà SKOL-AS, które s u y rehabilitacji dzieci w wieku 3 16 lat. Wykorzystuje biomechaniczne uwarunkowania przyczyniajàce si do progresji skrzywienia kr gos upa oraz umo liwia odbudowanie funkcji mi Êni odpowiedzialnych za prawid owe u o enie kr gów. Dzi ki urzàdzeniu mo na skorygowaç skrzywiony kr gos up o kilkanaêcie stopni w pó roku! Co wi cej jest czternastokrotnie taƒsze ni inne dost pne na rynku urzàdzenia tego typu. Autorami tego wdro enia sà ukasz Piekarski i Mateusz Pawelec z firmy Terma Sp. z o.o. Równie urzàdzenie Avior umo liwiajàce skutecznà i kompleksowà rehabilitacj koƒczyny dolnej, 4 ROK WYD. LXXIII ZESZYT 6/2014

3 Najnowsze pakiety Autodesk Design Suite 2015 NowoÊci obejmujà: rozszerzone portfolio oprogramowania i jego Êcis à integracj z Autodesk 360, ulepszony AutoCAD, elastyczne i dogodne opcje subskrypcji Dokoƒczenie z 4 str. szczególnie stawu skokowego za pomocà çwiczeƒ biernych, czynnych, oporowych oraz funkcjonalnych zosta o zaprojektowane przez absolwentów gdaƒskiej politechniki. Szczególnie ciekawà konstrukcjà jest innowacyjny chodzik Pomykacz autorstwa in. Moniki Wilczyƒskiej. Pomykacz jest efektem pracy in ynierskiej powsta ej pod kierunkiem prof. Marka Szkodo, kierownika Katedry In ynierii Materia owej i Spajania. Konstrukcja sk ada si z trzech po àczonych ze sobà dmuchanych kó ek, wewnàtrz których znajduje si siedzisko. Oprócz nauki chodzenia urzàdzenie u atwi ma ym dzieciom tak e p ywanie. Autorka chodzika z o y a wniosek o obj cie urzàdzenia ochronà patentowà. Warto dodaç, e Wydzia Mechaniczny w ubieg ym roku po raz pierwszy zorganizowa warsztaty MedDESIGN. Razem dla niepe nosprawnych konstruktorzy i projektanci. Warsztaty wspó organizowa a Akademia Sztuk Pi knych w Gdaƒsku oraz Terma Sp. z o.o. W roku 2005 Paƒstwowa Komisja Akredytacyjna pozytywnie oceni a kierunek in ynieria materia owa, a w roku 2006 kierunek mechanika i budowa maszyn. Autodesk wprowadzi na rynek najnowsze pakiety Autodesk Design Suite 2015, ÊciÊle zintegrowane z us ugami w chmurze Autodesk 360. Dzi ki temu niektóre symulacje, analizy oraz inne czynnoêci mogà byç wykonywane za pomocà jednego klikni cia. Ka dy pakiet Autodesk Design Suite 2015 zawiera AutoCAD 2015 najbardziej zaawansowanà wersj z dotychczasowych. Nowy interfejs i ulepszone narz dzia zwi kszajàce wydajnoêç pracy umo liwiajà osiàganie nowych standardów projektowania i tworzenia dokumentacji. Ponadto, subskrypcja Autodesk pozwala klientom dzia aç elastycznie, oferujàc wszechstronne i dogodne sposoby korzystania z narz dzi, zawsze gdy sà potrzebne. Nowe funkcje i mo liwoêci w pakietach Autodesk Product Design Suite 2015 Autodesk AutoCAD Design Suite oferuje udoskonalony interfejs i zapewnia lepszà obs ug chmur punktów, pozwalajàcà przenosiç Êwiat rzeczywisty do Auto- CAD oraz prostsze sposoby pracy z mapami online i innymi informacjami o lokalizacjach geograficznych. Autodesk Factory Design Suite umo liwia atwiejsze przechodzenie z dwuwymiarowych rysunków w AutoCAD do trójwymiarowych uk adów zak adów produkcyjnych, u atwione wykorzystanie klasycznych procesów projektowych, obs ug chmur punktów do uchwycenia bie àcego stanu zak adu, rozszerzone wykorzystanie danych Factory Design oraz ulepszenia aplikacji Factory Design Mobile. Siemens PLM Software, w ramach inwestycji w edukacj w dziedzinie nauki, technologii, in ynierii i matematyki (STEM), udost pni darmowà licencj oprogramowania Tecnomatix Jack, przeznaczonà dla studentów. Tecnomatix Jack firmy Siemens to oprogramowanie do symulacji wirtualnych modeli postaci ludzkich, analizujàce ergonomi manualnych zadaƒ w zak adach produkcyjnych. Celem programu jest pokazanie in ynierom odpowiedzialnym za ergonomi i bezpieczeƒstwo stanowiska pracy, w jaki sposób oprogramowanie mo e pomóc im w przeprowadzaniu wirtualnych analiz dla czynników ludzkich i w konsekwencji we wprowadzaniu korekt przed rozpocz ciem produkcji. Studenci mogà pobraç darmowà licencj Tecnomatix Jack na 12 miesi cy. Autodesk Plant Design Suite wprowadza znaczàce ulepszenia programu AutoCAD Plant 3D, w tym obs ug Êrodka ci koêci, zestawieƒ materia owych (BOM), modelowania z wykorzystaniem odcinków rur o sta ej d ugoêci, rysowania schematów orurowania i oprzyrzàdowania (P&ID), a tak e usprawnienia tworzenia rysunków izometrycznych. Autodesk Product Design Suite wprowadza wyjàtkowe mo liwoêci modelowania swobodnego, nowy sposób obs ugi i ulepszenia zwiàzane z wydajnoêcià projektowania. Konkretne funkcje i mo liwoêci uzale nione sà od wersji (Standard, Premium, Ultimate) ka dego z pakietów. Klienci z bran y produkcyjnej zyskujà atwy dost p do nowej us ugi w chmurze, jakà jest Process Analysis 360, pozwalajàcej in ynierom i projektantom systemów modelowaç, analizowaç i optymalizowaç procesy produkcyjne. Owa dost pnoêç w powiàzaniu z innymi ulepszeniami i rozszerzeniami eliminuje bariery wejêcia, zwi kszajàc dost pnoêç oprogramowania, równie dla poczàtkujàcych u ytkowników. Szczegó owe informacje mo na znaleêç na Tecnomatix Jack dla studentów Opis produktu Przedsi biorstwa produkcyjne z ró nych bran zajmujà si problemem ergonomii czynnoêci wykonywanych manualnie ju na wczesnych etapach projektowania produktu i planowania produkcji. Produkty Tecnomatix do symulacji Jack and Process Simulate Human umo liwiajà zwi kszenie bezpieczeƒstwa, wydajnoêci i komfortu Êrodowiska pracy dzi ki wykorzystaniu wirtualnych modeli postaci ludzkich. Ârodowisko pracy mo na analizowaç, dopasowujàc charakterystyk modeli do specyficznych cech danej populacji. Projekty i procesy mo na testowaç pod wzgl dem wielu ró nych czynników, takich jak ryzyko obra eƒ, wygoda u ytkownika, dost pnoêç, linia wzroku, wydatek energii, limity zu ycia oraz inne wa ne parametry. ROK WYD. LXXIII ZESZYT 6/2014 5

4 Najwa niejsze funkcje i korzyêci Funkcje Skalowalne postacie ludzkie o du ej precyzji antropometrycznej i biomechanicznej Wsparcie dla analizy ergonomicznej personelu na ca ym Êwiecie dzi ki wykorzystaniu baz danych specyficznych dla danego kraju Kompleksowy pakiet narz dzi do analizy ergonomii Zaawansowany algorytm sylwetki, który pozwala równie na analiz, w jaki sposób cia o reaguje na zwi kszonà si dzia ajàcà w okreêlonym kierunku Zarzàdzanie szerokà gamà scenariuszy miejsca pracy, które uwzgl dniajà prac na ró nych poziomach, na schodach i rampach Analiza obszarów niewidocznych i pola widzenia Zakresy zasi gu w celu szybkiej konfiguracji miejsca pracy Obs uga szerokiego zakresu urzàdzeƒ do rejestrowania ruchu w rzeczywistoêci wirtualnej, w tym Microsoft Kinect dla Windows KorzyÊci Poprawa zgodnoêci ze standardami ergonomii podczas etapu konstrukcji i in ynierii produkcji Unikni cie kosztów dzi ki szybkiemu ujawnianiu problemów z wydajnoêcià ludzkà i mo liwoêciami Usprawnienie komunikacji problemów in ynieryjnych zwiàzanych z naruszeniami przepisów bezpieczeƒstwa miejsca pracy Wizualne rejestrowanie i przechowywanie najlepszych praktyk na potrzeby przysz ych projektów Wi ksze bezpieczeƒstwo i wydajnoêç miejsca pracy Programowanie kompleksowych cykli szlifowania Oferowana przez producenta szlifierek, firm Okamoto, technologia sterowania iq daje u ytkownikom z ró nych bran przemys u mo liwoêç szybszego szlifowania, w sposób bardziej precyzyjny i ekonomiczny. Wystarczy wprowadziç kilka parametrów, aby system iq samoczynnie ustawi optymalne wartoêci dla cykli szlifowania równie dla bardzo z o onych aplikacji. Operator mo e wprowadziç na interfejsie graficznym za poêrednictwem ekranu dotykowego z przejrzystymi symbolami zarówno dane Êciernicy, jak i parametry szlifowania (fot.). Za pomocà wyêwietlanych na interfejsie u ytkownika tekstów mo e atwo i szybko zaprogramowaç równie skomplikowane procesy szlifowania powierzchni, frontów, rowków, skosów i promieni oraz elementów po obróbce wg bnej. Mo liwe jest tak e wyrównywanie promieni i skosów przez proste wprowadzenie kilku danych. Do przedstawionych graficznie kszta tów elementów bardzo szybko przypisywane sà odpowiednie wymiary, po czym nast puje ich obróbka. Ponadto system sterowania sam proponuje odpowiednie parametry szlifowania i wyrównywania, odpowiednie do rodzaju i ziarnistoêci tarczy szlifierskiej. Operator maszyny mo e tak e w ka dej chwili zmieniç bezpoêrednio na ekranie wartoêci posuwów i dosuwów podczas procesu szlifowania. System iq mo na rozszerzyç z wersji podstawowej, s u àcej wy àcznie do szlifowania p askiego, do kompletnie wyposa onej wersji CNC. Pozwala to na przyk ad na bezproblemowà integracj z systemami CAM s u àcymi do tworzenia programów Du y ekran dotykowy TFT oraz w wi kszoêci intuicyjny interfejs u ytkownika to tylko niektóre z wyró niajàcych si cech nowo zaprojektowanego systemu sterujàcego; kszta t elementu wybiera si na przyk ad z listy, a dane wprowadza przy u yciu maski (fot. Okamoto Europe) do dowolnych kszta tów dla tarczy szlifierskiej oraz elementu. Firma Okamoto zastosowa a ju technologi iq w wielu nowych modelach. System sterowania iq przyczynia si na przyk ad do wy szej wydajnoêci szlifierek p askich serii ACC-CA Li. W po àczeniu z elementami nap dowymi o najwy szej wydajnoêci u ytkownik mo e, zdaniem firmy Okamoto, wykonywaç szlifowanie wg bne o maksymalnie 46% szybciej, a szlifowanie p askie o maksymalnie 30% szybciej ni w przypadku zwyk ych maszyn. 6 ROK WYD. LXXIII ZESZYT 6/2014

5 M odzi chcà czegoê wi cej! Cz onkowie ko a naukowego PolSl Racing z Politechniki Âlàskiej ju w wakacje wystartujà w wyêcigu Formu y Student we W oszech! M odzi ludzie zapragn li zaanga owaç si w coê wielkiego, wychodzàcego poza krajowe ramy kszta cenia. Tak powsta a idea samodzielnego zaprojektowania i zbudowania bolidu, który ju wkrótce ma ruszyç na tor Riccardo Paletti pod Modenà. Formu a Student to najwi ksze i najbardziej presti owe zawody motoryzacyjne dla studentów z ca ego Êwiata. àcznie zaanga owanych jest w nie ponad 500 zespo ów! Zawody odbywajà si na czterech kontynentach, w kilkunastu krajach, m.in. na torze Silverstone w Wielkiej Brytanii oraz Hockenheimring w Niemczech. Ideà zawodów jest samodzielne zaprojektowanie, zbudowanie i przetestowanie prototypu pojazdu wyêcigowego o stylistyce Formu y 1. Rang zawodów podkreêla fakt, i sà one obj te patronatem tak znanych marek jak np. Jaguar, Porsche czy Bosch. Stworzenie gotowego samochodu wyêcigowego na podstawie za o eƒ regulaminowych wymaga ogromnej wiedzy, kreatywnoêci i dok adnoêci. Pasjonaci motoryzacji, jakimi sà cz onkowie Zespo u PolSl Racing, nie mogli pozostaç oboj tnymi wobec takiego wyzwania. Doskonale zdajà sobie spraw, e uczestniczàc w zawodach FSAE Italy, majà ogromne szanse poszerzenia swojej wiedzy, zdobycia cennego doêwiadczenia i zaprezentowania si wêród potencjalnych przysz ych pracodawców. Aby usprawniç dzia ania Zespo u, zosta on podzielony na sektory, takie jak: Rama, Zawieszenie, Ârodowisko Kierowcy, Uk ad Hamulcowy, Aerodynamika, Elektronika, Uk ad Nap dowy, Zarzàdzanie i Marketing oraz Dobór Materia ów. W ten sposób mo liwe jest prowadzenie kilku prac jednoczeênie, a ka dy cz onek zespo- u zajmuje si tym, co szczególnie go interesuje. Ko o zrzesza studentów ró nych wydzia ów Politechniki Âlàskiej, dzi ki czemu mo liwa jest mi dzy nimi wymiana wiedzy i doêwiadczeƒ z ró nych dziedzin nauki. Zapa do pracy nie opuszcza tych m odych, ambitnych ludzi. Zamkni to prace projektowe ramy pojazdu oraz przeprowadzono niezb dne analizy wytrzyma oêciowe. Prowadzone sà równie prace nad poszyciem pojazdu, których efekty ju wkrótce b dzie mo na zobaczyç. Równie intensywne dzia ania trwajà w podzespole Ârodowiska Kierowcy, gdzie ju niebawem ukoƒczone b dà: model kierownicy, deski rozdzielczej, fotela oraz jego mocowania, a tak e pasów bezpieczeƒstwa. Cz onkowie zespo u Elektroniki równie majà pe ne r ce roboty trwajà prace nad uk adem telemetrii, który umo liwi Êledzenie wszystkich parametrów bolidu, takich jak temperatura oleju czy pr dkoêç. Aktywnie dzia a tak e zespó Zarzàdzania i Marketingu, którego g ównym zadaniem jest pozyskiwanie sponsorów. Ze wzgl du na charakter zawodów Formu a Student niezwykle wa ne jest wsparcie merytoryczne i finansowe wielu przedsi biorstw. Wszystkie podzespo y pracujà na najwy szych obrotach, zdajàc sobie spraw z presji czasu, która wcale ich nie przera a, a wr cz przeciwnie motywuje do jeszcze efektywniejszego dzia ania. ROK WYD. LXXIII ZESZYT 6/2014 7

6 Nowa technologia mycia przemys owego z zastosowaniem preparatów rozpuszczalnikowych Organiczne rozpuszczalniki sà powszechnie stosowane do mycia powierzchni po obróbce mechanicznej elementów: mocno zaolejonych, trudnych do wysuszenia, w których odt uszczone powierzchnie poddawane sà póêniej specjalistycznym procesom, np. utwardzaniu. Firma Dürr Ecoclean oferuje ekonomiczne, niezawodne i ekologiczne systemy myjàce wyposa one w: system odzysku ciep a, ciàg à filtracj w by-passie, wymuszony przep yw. Zapewniajà one tak e: wysokà wydajnoêç, zredukowanà emisj LZO, energooszcz dnà prac urzàdzenia. Systemy myjàce Dürr Ecoclean mogà równie pracowaç z zastosowaniem w glowodorów chlorowcopochodnych oraz alkoholi modyfikowanych. Urzàdzenia pracujà w podciênieniu i zawsze wyposa- one sà w wanny okapowe. Systemy te mogà byç równie zaadaptowane do bardzo rygorystycznych wymagaƒ dotyczàcych czystoêci, wydajnoêci, skomplikowania kszta tów i (jeêli to konieczne) konserwacji, co jest mo liwe dzi ki odpowiednio dobranym rozmiarom, technologii, systemowi suszenia oraz oczyszczania medium. Krótkie czasy cykli minimalizujà czasy przestojów Aby osiàgnàç optymalnà wydajnoêç mycia nawet przy rygorys- tycznych wymaganiach czystoêci, w urzàdzeniach firmy Dürr Ecoclean stosuje si systemy pró niowe, które sà wyposa one we wzmocnione pompy i system po àczeƒ o du ej Êrednicy. Te w aênie cz Êci sk adowe umo liwiajà szybkie nape nianie i opró nianie komory roboczej oraz zbiorników, jednoczeênie zapewniajàc dop yw medium myjàcego do kosza, w którym umieszczone sà elementy. System pró niowy z ciênieniem koƒcowym poni ej 1 mbara zapewnia szybkie suszenie nawet w przypadku cz Êci o bardzo skomplikowanej geometrii. Powoduje to skrócenie czasu cyklu mycia oraz zwi ksza wydajnoêç procesu. Bardzo wyspecjalizowane procesy (np. w przemyêle medycznym), gdzie wymagane sà niezaolejone powierzchnie, wymagajà niezwykle precyzyjnego mycia, poniewa mycie cz sto poprzedza takie procesy, jak: utwardzanie, powlekanie CVD/ PVD, lutowanie, spawanie lub klejenie. W tym celu systemy myjàce firmy Dürr mogà byç wyposa one w wi kszà liczb zbiorników umo liwiajàcych wieloetapowe mycie. Komora robocza wykonana z elektropolerowanego materia u oraz optymalne warunki przep ywu medium gwarantujà brak pozosta oêci zanieczyszczeƒ w systemie, tak aby czyste cz Êci nie zosta y ponownie zabrudzone. Wysoka jakoêç mycia jest mo liwa dzi ki systemowi ciàg ej filtracji w by-passie, który filtruje medium myjàce 100 razy w ciàgu godziny. Oznacza to, e w ka dym dwuminutowym cyklu medium jest filtrowane przynajmniej trzykrotnie. System oczyszczania medium myjàcego Aby utrzymywaç stale dobrà jakoêç medium myjàcego, systemy Dürr Ecoclean w standardowym wyposa eniu majà wbudowane jednostki destylacyjne oraz systemy ciàg ej filtracji w by-passie. Destylarka zapewnia dobre efekty odt uszczania nawet przy iloêci wnoszonego oleju na poziomie 5 l/h. Przy wi kszych iloêciach oleju lub w wypadku bardziej dok adnego mycia, system mo na wyposa yç w dodatkowà jednostk do separacji oleju. Destylarka zmniejsza iloêç medium w usuni tym oleju do mniej ni 1%, dzi ki czemu mo liwe jest jego ponowne zastosowanie. System ciàg ej filtracji oczyszcza medium zarówno w czasie nape niania, jak i opró niania komory roboczej. Wszystkie obudowy filtrów umo liwiajà stosowanie filtrów workowych lub patronowych i mo na je atwo wymieniaç. Aby uzyskaç jeszcze lepsze efekty filtracji, mo liwe jest zastosowanie filtrów o przepustowoêci do 1 mikrometra. Energooszcz dnoêç Systemy myjàce firmy Dürr sà równie energooszcz dne. Pierwszy zbiornik na medium jest podgrzewany wy àcznie przez ciep o odzyskane z destylarki. Dzi ki inteligentnemu systemowi kontrolnemu (wykonanemu zgodnie ze specyfikà trybu pracy u ytkownika) mo liwe jest zaoszcz dzenie do 20% energii elektrycznej. Na yczenie klienta mo e zostaç równie wprowadzona dodatkowa regulacja mocy grzewczej w systemie destylacji, co redukuje zu ycie energii na tym etapie nawet do 40%. Równie system ch odzenia jest energooszcz dny, jako e do obs ugi nie jest potrzebna energia elektryczna. Inteligentna technologia redukuje emisj LZO Wszystkie systemy firmy Dürr emitujà mniej LZO, ni jest to okreêlone przez dopuszczalny próg, tj. 1 tona rozpuszczalnika, zgodnie z dyrektywà dotyczàcà emisji LZO. Jest to mo liwe dzi ki efektywnemu systemowi oczyszczania medium oraz zastosowaniu skraplaczy, pracujàcych w niskich temperaturach, które och adzajà wychodzàce powietrze do temperatury w zakresie 0 do +5 C. Powoduje to, e st enie rozpuszczalnika w powietrzu na wyjêciu jest bardzo niskie w porównaniu z tradycyjnymi systemami ch odzàcymi, które uzyskujà temperatur ok. +25 C. èród o: Dürr Ecoclean GmbH 8 ROK WYD. LXXIII ZESZYT 6/2014

7 ROK WYD. LXXIII ZESZYT 6/2014 9

8 Targi przemys u maszynowego w Kielcach Kolejna, VII edycja Targów Obróbki Metali, Obrabiarek i Narz dzi STOM-TOOL oraz Targów Obróbki Blach STOM-BLECH odbywa a si w terminie marca br. Fot. Targi Kielce w Kielcach. W czasie trzech dni targowych odby o si 8 imprez wystawienniczych, które odwiedzi o blisko 6000 zwiedzajàcych. Podczas tegorocznych wystaw 554 wystawców na m 2 prezentowa o mi dzy innymi maszyny do obróbki metali, w tym maszyny, urzàdzenia i technologie do obróbki wiórowej, wycinarki laserowe, wykrawarki oraz oprzyrzàdowanie technologiczne obrabiarek. RównoczeÊnie z targami STOM- -TOOL i STOM-BLECH odbywa y si dwie premierowe wystawy: Targi Laserów i Technologii Laserowych STOM-LASER oraz Targi Wirtualizacji Procesów WIRTOPROCESY. Podczas STOM-LASER prezentowane by y mechanizmy i oprzyrzàdowanie wykorzystywane w systemach laserowych, oprogramowanie, procesy rapid prototyping oraz technologie przygotowania powierzchni. Na targach WIRTO- PROCESY mo na by o zapoznaç si z najnowoczeêniejszymi technologiami projektowania i tworzenia prototypów od momentu projektowania komputerowego do drukowania przestrzennego. WÊród wydarzeƒ towarzyszàcych du ym zainteresowaniem cieszy y si takie wydarzenia jak Dzieƒ druku 3D oraz Konferencja Skaner 3D. W tym samym terminie odbywa a si IX edycja Mi dzynarodowych Targów Technologii i Urzàdzeƒ dla Spawalnictwa organizowana przy wspó pracy z Instytutem Spawalnictwa oraz Polskà Izbà Spawalniczà, a tak e targi PNEUMATICON oraz CONTROL-STOM. Zakres bran- owy VII Targów Pneumatyki, Hydrauliki, Nap dów i Sterowaƒ obejmowa, mi dzy innymi: silniki, filtry, turbiny, spr arki i przetworniki. XIX Targi Przemys owej Techniki Pomiarowej to prezentacja najnowoczeêniejszych maszyn i urzàdzeƒ, a tak e liczne pokazy innowacyjnych metod pomiarowych i badania materia ów. WÊród imprez towarzyszàcych targom du à popularnoêcià cieszy a si konferencja 4Poland zorganizowana przez Grup Polskie Centrum Narz dziowe S.A. W czasie wystawy EXPO-SURFACE odbywa y si wyk ady prowadzone przez ekspertów naukowych z Katedry Chemii i Korozji Metali Wydzia u Odlewnictwa Akademii Górniczo- -Hutniczej w Krakowie. Piàta edycja Targów Technologii Antykorozyjnych oraz Ochrony Powierzchni by a tak e okazjà do wymiany doêwiadczeƒ zwiàzanych z technologiami antykorozyjnymi, m.in. wyg oszony zosta referat pt. Roto-Arc Innowacyjny System Rozpylania do natryskiwania cieplnego pow ok antykorozyjnych. Na uwag zas ugiwa o tak e seminarium Innowacje szansà krajowego sektora hydrauliki i pneumatyki wobec wyzwaƒ rynku, wspó organizowane przez Korporacj Nap dów i Sterowaƒ Hydraulicznych i Pneumatycznych oraz Katedr Urzàdzeƒ Mechatronicznych Wydzia u Mechatroniki i Budowy Maszyn Politechniki Âwi tokrzyskiej w ramach targów PNEUMATICON. Jak co roku, podczas targów w Kielcach wystawcy prezentowali nowe innowacyjne urzàdzenia i technologie. Firma Premium Solutions przedstawi a ofert z zakresu zaawansowanych systemów informatycznych wspomagajàcych procesy projektowania i produkcji, w tym kompleksowe rozwiàzania CAD/ CAM SolidCAM do programowania maszyn CNC. Firma prezentowa a tak e nowà strategi frezowania imachining na obrabiarkach FANUC Robodrill Alpha D21SiA5 3-axis oraz AVIA VMC 800. Na stoisku by a tak e oferowana nowoêç drukarka 3D firmy Zmorth. Firma Agie Charmilles Sp. z o.o. prezentowa a centra obróbkowe z serii HSM LP, które umo liwiajà przyrostowy ruch narz dzia z dok adnoêcià do 100 nanometrów. Aby zapewniç optymalne poch anianie energii obróbki, drzwi urzàdzenia skonstruowane sà ze wspierajàcych polimerowo-betonowà podstaw zoptymalizowanych wagowo i bardzo sztywnych, eliwnych przesuwalnych wózków. Wszystkie osie sà nap dzane bezpoêrednio w celu umo liwienia w pe ni symultanicznej mikroobróbki. Osie liniowe sà obs ugiwane przez precyzyjne liniowe prowadnice i o yskowane wózki toczne. Firma TRUMPF oferowa a maszyny do obróbki plastycznej blachy, mi dzy innymi kompaktowà wycinark laserowà TruLaser 3030 fiber 10 ROK WYD. LXXIII ZESZYT 6/2014

9 wyposa onà w rezonator zintegrowany z korpusem maszyny. Na stoisku firmy 3DMaster mo na by o si zapoznaç z najnowszà wersjà zintegrowanego systemu CAD/CAM ZW3D 2014, oprogramowaniem Eureka do symulacji pracy maszyn CNC oraz z systemami zapewniajàcymi wsparcie in ynierii odwrotnej wraz ze skanerami 3D Artec. Najlepsze, najciekawsze produkty otrzyma y medale i wyró nienia Targów Kielce. WÊród nagrodzonych podczas VII edycji Targów Obróbki Metali, Obrabiarek i Narz dzi znaleêli si : AGIE CHARMILLES, AMP, Fanuc FA POLSKA, Instytut Zaawansowanych Technologii Wytwarzania z Krakowa oraz TRUMPF POLSKA. Laureatem Medalu Targów Kielce zosta równie wystawca STOM- -BLECH firma STIGAL z Legnicy. Cztery najwa niejsze nagrody przyznano równie uczestnikom Mi dzynarodowych Targów Technologii i Urzàdzeƒ dla Spawalnictwa, w tym TECHNICE SPAWALNICZEJ z Poznania oraz Zak adowi Elektromechanicznemu ELKO-77. Podwójnie nagrodzony w tej kategorii zosta tak e Instytut Spawalnictwa z Gliwic za topnik niskofluorkowy F10 do twardego lutowania stali wysokostopowych i mosiàdzu oraz system do badania w asnoêci wytrzyma oêciowych materia ów i z àczy spawanych w wysokich temperaturach z wykorzystaniem nagrzewania indukcyjnego. SpoÊród wystawców targów CONTROL- -STOM i PNEUMATICON nagrody otrzymali: Przedsi biorstwo Rozwoju i Wdro eƒ OBERON oraz Politechnika Âwi tokrzyska w Kielcach. Pierwszy Medal Targów Kielce przyznany podczas debiutujàcych Targów Wirtualizacji Procesów pow drowa do UIBS Teamwork. Jedynà firmà wyró nionà w czasie targów EXPO-SURFACE by o przedsi biorstwo REMIX S.A. ze Âwiebodzina. Relacja z I Kongresu Armatury Przemys owej Przedstawiciele ze Êrodowiska naukowego i praktycy z bran y dyskutowali na temat stanu i perspektyw rozwoju polskiego przemys u armaturowego podczas I Kongresu Armatury Przemys owej. Spotkanie, które odby o si w terminie 8 9 kwietnia 2014 r. w Tarnowie Podgórnym k. Poznania, okaza o si sukcesem, a organizatorzy ju zapowiedzieli realizacj kolejnych edycji. Uczestnicy Kongresu dyskutowali w ramach trzech bloków tematycznych: I. Wyzwania i perspektywy, II. Materia y i technologie, III. Dyrektywy, certyfikacja i akredytacja. Ka dy blok sk ada si z kilku referatów. Prelegentami Kongresu byli zarówno praktycy, jak i teoretycy, co pozwoli o na spojrzenie na omawiane problemy z ró nych perspektyw. Osoby, które prowadzi y wyk ady, to kluczowi przedstawiciele dziedzin przemys u, uznane autorytety z wiodàcych uczelni, jak Politechnika Wroc awska, AGH, oraz praktycy: z Instytutu Metalurgii elaza i Instytutu Spawalnictwa z Gliwic oraz GAZOPROJEKT S.A., przedstawiciele NCBiR, instytucji technicznych i certyfikujàcych: UDT, CLDT, TÜV NORD, Bureau Veritas, Instytutu Nafty i Gazu z Krakowa. Na Kongresie pojawili si równie przedstawiciele Stowarzyszenia Naukowo-Przemys owego Producentów Armatury Przemys owej (NPAA) z Rosji, z którym Stowarzyszenie Polska Armatura Przemys- owa wspó pracuje od lat. Oceniamy Kongres jako bardzo wa ne wydarzenie gospodarcze w kraju, rang podnosi dodatkowo fakt obj cia Kongresu honorowym patronatem przez Ministerstwo Gospodarki. Cieszymy si tak e, e tak licznie wspar y nas media bran owe doda Leszek Jurasz Prezes SPAP. W ramach pierwszego dnia Kongresu dyskutowano w ramach dwóch bloków tematycznych. I blok Wyzwania i perspektywy dotyczy tematów zwiàzanych z nowymi inwestycjami oraz tendencjami rozwoju armatury w wyniku wykorzystania nowych procesów technologicznych. Poruszono zagadnienia dotyczàce budowy elektrowni jàdrowej w Polsce, mo liwoêci i perspektyw wykorzystania LGN (skroplonego w temperaturze -163 C gazu ziemnego), nowoczesnych mechatronicznych metod sterowania zaworami oraz ich zastosowania, a tak e mo liwoêci pozyskania grantów na rozwój nowych technologii. II blok Materia y i technologie odnosi si do zastosowania nowych materia- ów produkcyjnych i mo liwoêci udoskonalenia procesów technologicznych. Nowe materia y (m.in. stale o osnowie ferrytycznej w urzàdzeniach ciênieniowych), trwa oêç elementów armatury oraz jej badania to g ówne tematy, które poruszono w ramach tego bloku. Drugi dzieƒ Kongresu zosta przeznaczony na III blok Dyrektywy, certyfikacja i akredytacja. ROK WYD. LXXIII ZESZYT 6/

10 Dotyczy on uregulowaƒ prawnych odnoszàcych si do bran y armaturowej w ramach przepisów unijnych. Prelegenci omówili wymagania producentów i u ytkowników w ramach dyrektywy PED dotyczàcej urzàdzeƒ ciênieniowych, dyrektywy ATEX, przepisów ASME zwiàzanych z armaturà rurociàgowà i zaworami oraz regulacje prawne zwiàzane z armaturà metalowà przeznaczonà do sieci gazowych. Uczestnicy pozytywnie ocenili zagadnienia poruszone podczas Kongresu, a pojawiajàce si pytania i póêniejsze dyskusje pokazujà, e tematyka nie zosta a wyczerpana. Zg aszana przez uczestników ch ç rozszerzenia Kongresu w zakresie zagadnieƒ praktycznych, case study czy zagadnieƒ projektowych, szczególnie cieszy, bo otwiera kolejne obszary do dyskusji, jak równie stanowi most àczàcy biznes i nauk, jako podstawowy kierunek dla wdro enia innowacyjnych rozwiàzaƒ w polskiej gospodarce powiedzia Leszek Jurasz, Prezes SPAP. W czasie trwania Kongresu cz onkowie Stowarzyszenia Polska Armatura Przemys owa prezentowali swoje produkty na wystawie zorganizowanej w ramach tego wydarzenia. Mo na by o na niej zapoznaç si z profilem dzia ania poszczególnych firm i ich ofertà. Wszyscy uczestnicy otrzymali tak e karty wst pu na odbywajàce si w tym czasie Targi Instalacje na terenie Mi dzynarodowych Targów Poznaƒskich. Organizatorem Kongresu by o Stowarzyszenie Polska Armatura Przemys owa. To pierwsze wydarzenie na tak du à skal, organizowane przez ten podmiot. Okaza o si ono sukcesem, dlatego organizatorzy majà zamiar kontynuowaç je w przysz oêci i za rok lub dwa planujà kolejnà edycj. Kongres to pierwsze takiego rodzaju wydarzenie w naszym kraju, ale nie ostatnie wydarzenie zakoƒczone sukcesem. Stowarzyszenie zak ada organizowanie kolejnych tego typu spotkaƒ. Nasze refleksje sà takie, e Kongres mo na potraktowaç jeszcze szerzej, ju dziê planujemy rozmowy z organizacjami o podobnym charakterze w kwestii wspó pracy przy kolejnych edycjach Kongresu podsumowa Leszek Jurasz, Prezes SPAP. Oprawki narz dziowe firmy SCHUNK optymalizacja mocowania narz dzi w ka dej aplikacji Zdj cie oprawek narz dziowych firmy SCHUNK zosta o zamieszczone na ok adce Przeglàdu Mechanicznego nr 3/2014. Na potrzeby mikroobróbki firma Schenck RoTec stworzy a nowà wywa ark Tooldyne µicro kompaktowy system odpowiedni dla wirników o wadze do 500 g i narz dzi o Êrednicy do 100 mm. Schenck RoTec jest jednym z liderów rynkowych w technologii wywa ania dla mikro- i ma ych wirników, takich jak te znajdujàce si np. w turbinach dentystycznych, silnikach miniaturowych lub balansach zegarowych. W technologii wytwarzania na znaczeniu zyskuje aktualnie mikroobróbka, w której maleƒkie precyzyjne narz dzia frezujà i wiercà w metalach i tworzywach sztucznych z pr dkoêcià obrotowà wrzeciona ponad min -1. Poniewa w tym procesie nie da si skorygowaç nawet najmniejszych wad produkcyjnych, mimoêrodowoêç narz dzi powinna byç ni sza ni Oprawka narz dziowa spe nia w obróbce skrawaniem bardzo wa nà rol jako po àczenie mi dzy narz dziem i maszynà. Przy wyborze elementu mocujàcego nale y uwzgl dniç: dok adnoêç wymiaru, jakoêç powierzchni, czasy przestojów, zu ycie narz dzi, a tak e oczekiwanà jakoêç obrabianej cz Êci i poniesione koszty. Ka da aplikacja ma inne wymagania dotyczàce mocowania narz dzi i nie ma na rynku jednego systemu, który obejmuje wszystkie. Dlatego SCHUNK stworzy program ró nych systemów mocowania dla ca ego spektrum zastosowaƒ. Innowacyjne i wysoce precyzyjne systemy mocowania narz dzi z programu firmy obejmujà szerokà gam wymagaƒ klientów i zadaƒ obróbki skrawaniem. Dzi ki temu mo liwe jest przygotowanie zoptymalizowanej kosztowo i jakoêciowo produkcji. W ramach programu TOTAL TOOLING firma SCHUNK oferuje swoim klientom mo liwoêç bezp atnego przetestowania produktów, aby mieli oni pewnoêç, e wybierajà narz dzie najbardziej w aêciwe do swoich zadaƒ. W celu wst pnego wyboru w aêciwego systemu mocowania narz dzi, zapraszamy do kontaktu z naszym doradcà technicznym oraz na naszà stron gdzie znajdziecie Paƒstwo obszerne informacje o oferowanych produktach. SCHUNK Intec Sp. z o.o. tel Tooldyne µicro system wywa ania mikronarz dzi 1 µm. Warunkiem spe nienia tego kryterium jest odpowiednie wywa- enie mikronarz dzi i ich adapterów. Do tego celu przeznaczona jest Fot. 1. Tooldyne µicro : System wywa ania mikronarz dzi (fot. Schenck) wywa arka Tooldyne µicro, za pomocà której, przy u yciu systemu Plug&Play, mo liwe jest precyzyjne wywa enie mikronarz dzi o maksymalnej Êrednicy 100 mm i wadze do 500 g. 12 ROK WYD. LXXIII ZESZYT 6/2014

11 Tooldyne µicro jest kompaktowym systemem wywa ania mikronarz dzi do bezpoêredniego wykorzystania w procesie produkcji. Do jej uruchomienia w trybie Plug&Play potrzebny jest jedynie zasilacz i dop yw spr onego powietrza. Proces wywa ania odbywa si w kilku prostych krokach: pneumatyczny mechanizm zaciskowy pociàga narz dzie w warunkach pracy i w powtarzalny sposób do adaptera, np. za pomocà interfejsu HSK-E25, a umieszczone w polu widzenia urzàdzenie pomiarowe umo liwia wprowadzanie danych przez ekran Fot. 2. Tooldyne µicro : atwoêç obs ugi i najwy sza perfekcja (fot. Schenck) dotykowy. Proces pomiaru mo na rozpoczàç od razu po wprowadzeniu danych geometrycznych narz dzi, poniewa wywa arka Tooldyne µicro jest permanentnie skalibrowana i nie wymaga kalibracji ani przed, ani w trakcie wywa ania, a pomimo to jest absolutnie precyzyjna: najni sze osiàgalne niewywa enie resztkowe wynosi 0,5 gmm/kg, co odpowiada mimoêrodowoêci 0,5 µm. Wszystkie elementy funkcyjne Tooldyne µicro sà atwo dost pne, a obs uga jest bardzo prosta. Firma Schenck RoTec zaprojektowa a swój kompaktowy system wywa ania zgodnie z najnowszymi standardami ergonomicznymi. Urzàdzenie spe nia wszystkie wymogi okreêlone w Dyrektywie Maszyn 2006/42/EG, wa nej od poczàtku 2010 roku i jest certyfikowane znakiem CE. Pokrywa bezpieczeƒstwa spe nia wysokie standardy i wymogi wyznaczone przez ISO Klasa C (ochrona przed odpadajàcymi elementami). èród o: Mat. firmy Schenck Nagrodzony na targach AUTO- MATICON 2014 Z otym Medalem RACER osiowy robot przemys owy mia swojà premier podczas organizowanych w ub.r. dni otwartych COMAU Open House. Zbudowany z zastosowaniem najnowoczeêniejszej technologii robot zosta tak e wczeêniej doceniony w konkursie organizowanym przez miesi cznik Control Engineering, w którym zdoby tytu Produkt Roku Robot ten odznacza si doskona ymi parametrami ruchowymi. Rami mechaniczne RACERA zosta o zoptymalizowane pod wzgl dem sztywnoêci (zapewniajàcej m.in. bardzo du à precyzj i powtarzalnoêç ruchów, dok adnoêç pozycjonowania), pr dkoêci kàtowych poszczególnych osi i obcià enia dzi ki zwi kszonym momentom zastosowanych nap dów (udêwig robota RACER wynosi 7 kg). Efektem zastosowania nowego generatora trajektorii ruchu robota emotion, Fot. AM Z oty Medal dla Robota COMAU Fot. AM który zosta zaimplementowany w jednostce sterujàcej C5Comapct, jest du a dynamika RACERA oraz uzyskiwane pr dkoêci. Robot cechuje si smuk à sylwetkà, a zintegrowane okablowanie (hollow wrist) ukryte w ramieniu umo liwia zaoszcz dzenie przestrzeni roboczej. Okablowanie poprowadzone wewnàtrz ramienia jest tak e w mniejszym stopniu nara one na rozciàganie, zginanie i inne uszkodzenia. RACER zapewnia równie mniejsze zu ycie pràdu dzi ki instalacji systemu redukcji poboru energii zgodnie z zasadami zarzàdzania energià systemu ecomau. Robot przeznaczony jest do zastosowania w aplikacjach, w których szybkoêç i dok adnoêç sà najwa niejszymi kryteriami, takich jak np.: systemy pakowania, przenoszenia i manipulacji drobnych cz Êci, aplikacje obs ugi maszyn CNC, kontrola jakoêci, spawanie. Wybrane parametry techniczne robota RACER Budowa/liczba osi antropomorficzna/6 Dodatkowe obcià enie ramienia, kg 10 Moment obrotowy czwartej osi, Nm 13 Moment obrotowy piàtej osi, Nm 13 Moment obrotowy szóstej osi, Nm 7,5 Maksymalny zasi g, mm 1436 Masa, kg 160 PowtarzalnoÊç, mm +/- 0,05 Flansza przy àczeniowa dla narz dzia ISO A 40 Nap d silniki AC bezszczotkowe System pozycjonowania enkodery Ca kowita moc 3 KVA Stopieƒ ochrony IP 65 Temperatura pracy 5 C + 45 C Temperatura przechowywania -40 C + 60 C Pozycja monta u pod oga/sufit/nachylona(45 maks.) ROK WYD. LXXIII ZESZYT 6/

12 Szyby do zadaƒ specjalnych Firma NordGlass od wielu lat specjalizuje si w produkcji szyb specjalnych o ró nym przeznaczeniu, takich jak np.: szyby wzmocnione i kuloodporne, szyby do nowoczesnych pojazdów szynowych, szyby do jachtów i statków, a tak e szyby przeznaczone do specjalistycznych urzàdzeƒ. NordGlass jest w aêcicielem najwi kszej w Polsce sieci naprawy i wymiany szyb oraz dwóch nowoczesnych fabryk zlokalizowanych w Specjalnych Strefach Ekonomicznych w Koszalinie i S upsku. PopularnoÊç marki, zarówno na polskim, jak i zagranicznym rynku wynika z faktu, e spó ka specjalizuje si nie tylko w produkcji szyb samochodowych, ale i pojazdów specjalnych. W ofercie szyb specjalnych NordGlass szczególne miejsce zajmujà szyby kuloodporne przeznaczone do pojazdów s u àcych do przewozu wartoêci i do pojazdów wojskowych które znajdujà zastosowanie tak e w bankach, komendach policji i sàdach oraz w prywatnych domach. Asortyment obejmuje klasy kuloodpornoêci szyb bezodpryskowych i odpryskowych. Równie popularne sà szyby wzmocnione przeznaczone dla architektury oferta firmy obejmuje najwy sze klasy odpornoêci na r czny atak. Gwarancjà najwy szej jakoêci i zgodnoêci wszystkich parametrów z normami sà certyfikaty zgodnoêci uzyskane w czo owych niemieckich laboratoriach badawczych w Ulm i Melrichstadt. W kraju firma stale wspó pracuje z Wojskowym Instytutem Techniki Pancernej i Samochodowej oraz Instytutem Ceramiki i Materia ów Budowlanych. Produkowane wspó czeênie pojazdy komunikacji zbiorowej majà szyby o znacznie wi kszej powierzchni i kszta tach bardziej skomplikowanych ni dawniej. Szybom tym stawia si aktualnie wysokie wymagania normatywne (wy sze ni w przypadku innych Êrodków transportu ko owego), takie jak: niska masa szyby, szczególne w aêciwoêci optyczne, wysoka wytrzyma oêç mechaniczna. Do produkcji takich w aênie szyb niezb dne jest stosowanie coraz nowszych technologii i zaawansowanych rozwiàzaƒ technicznych. Firma NordGlass ma w tym zakresie zarówno doêwiadczenie, jak i odpowiednie zaplecze produkcyjne, co doceni y m.in. takie firmy jak: PESA SA, NEWAG SA, Solaris Bus & Coach SA, Bombardier i Siemens. Obecnie NordGlass dla PESA SA realizuje projekt, w ramach którego produkuje szyby czo owe do pociàgów dla Deutsche Bahn. Jako jedyny producent w Polsce Nord- Glass oferuje szyby czo owe do pojazdów szynowych zgodne z wymaganiami normy EN W ofercie spó ki znaleêç mo na równie specjalistyczne szyby do statków i jachtów zgodne z normami ISO 3254, ISO 3434 oraz Technifor, Êwiatowy lider w dziedzinie znakowania na potrzeby Êledzenia, wprowadzi do swojej oferty zielony laser TG400. To nowe urzàdzenie o d ugoêci fali 532 nm umo liwia znakowanie na materia ach, które nie podlegajà tradycyjnej obróbce laserem (promieniowanie w paêmie podczerwonym) YAG, Fibre czy CO 2. Nowe rozwiàzanie odpowiada na potrzeby szczególnych rynków, takich jak: bran a medyczna, ISO 614. Sà to najcz Êciej szyby o konstrukcjach sk adajàcych si z dwóch i wi cej warstw szk a. Oferowane konstrukcje to kombinacje szyb hartowanych o gruboêciach od 4 do 19 mm laminowanych i ogrzewanych. Do jachtów firma oferuje szyby ogrzewane laminowane gi te i p askie oraz szyby hartowane. WÊród klientów korzystajàcych z wyspecjalizowanej oferty firmy znaleêç mo na m.in.: Galeon, Delphia Yachts, Lubmor i Bohamet. Szyby do statków NordGlass sprzedaje tak e na rynku w oskim. Od 2006 r. w ofercie NordGlass znajdujà si szyby hartowane. Szyby o bardzo szerokim zastosowaniu przeznaczone sà w szczególnoêci do komunikacji oraz pojazdów specjalnych, choç firma realizuje tak e zamówienia przeznaczone na rynek budowlany. Standardy jakoêci produktów na rynku automotive sà w odniesieniu do szyb szczególnie wysokie, co sytuuje NordGlass w szeregu z najwi kszymi producentami. JakoÊç wyrobów NordGlass uzna y takie firmy, jak: Volvo, JCB, a od 2013 roku firma jest dostawcà szyb bocznych do autobusów Solaris. èród o: Mat. firmy NordGlass Nowy laser marki Technifor elektronika i elektryka, przetwórstwo tworzyw sztucznych itd., gdy umo liwia znakowanie na takich materia ach, jak: silikon, metale odbijajàce Êwiat o (miedê, srebro, z oto itd.), obwody drukowane, ceramika i szeroka gama tworzyw sztucznych. Wàska wiàzka lasera (30 µm) zapewnia doskona à jakoêç znakowania: precyzyjne znakowanie ma ych znaków i kodów Data Matrix. Znakowanie przy u yciu lasera TG400 nie uszkadza materia u przez nagrzewanie. Oprogramowanie sterujàce do zielonego lasera TG400, specjalnie opracowane przez Grup Gravotech, umo liwia realizacj znakowaƒ na potrzeby identyfikacji i Êledzenia. àcznoêç z bazami danych nawiàzywana jest bardzo szybko, a integracja kodów (kreskowych, Data Matrix, QR), rysunków i logo wykonywana w kilka klikni ç. èród o: Mat. firmy Technifor 14 ROK WYD. LXXIII ZESZYT 6/2014

13 WARUNKI PRENUMERATY Przeglàdu Mechanicznego w 2014 r. Prenumerat czasopisma mo na zamawiaç za poêrednictwem nast pujàcych instytucji: Zak ad Kolporta u Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o.o. ul. Ku WiÊle Warszawa tel , tel./fax RUCH S.A. Oddzia Warszawa oraz oddzia y w ca ym kraju Infolinia: KOLPORTER S.A. ul. Zagnaƒska Kielce Infolinia: GARMOND PRESS S.A. ul. Nakielska Warszawa tel , Redakcja PRZEGLÑD MECHANICZNY ul. Racjonalizacji 6/8, Warszawa tel , w Cena 1 egz. w 2014 r.: wersja drukowana 24 z (w tym 5% VAT) wersja na CD 12,20 z (w tym 23% VAT) Cena prenumeraty w 2014 r. (w tym VAT) wersja drukowana na noêniku CD (pdf) kwartalnie 72 z kwartalnie 36,60 z pó rocznie 144 z pó rocznie 73,20 z rocznie 288 z rocznie 146,40 z Redakcja przyjmuje zamówienia na prenumerat przez ca y rok. Warunkiem przyj cia i realizacji zamówienia jest otrzymanie z banku potwierdzenia wp aty. Prenumerata ze zleceniem wysy ki za granic dla osób prawnych i fizycznych jest dwukrotnie wy sza. Wp at na prenumerat mo na dokonaç na ogólnie dost pnych blankietach w urz dach pocztowych (przekazy pieni ne) lub w bankach (polecenie przelewu), przekazujàc Êrodki pod adresem: Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego Przeglàd Mechaniczny ul. Racjonalizacji 6/8, Warszawa konto: BPH S.A. O/Warszawa Na blankiecie wp aty nale y podaç liczb egzemplarzy, okres prenumeraty oraz adres wysy kowy. ROK WYD. LXXIII ZESZYT 6/

14 O FIRMACH Z oty medal AUTOMATICON 2014 za koncepcj Open Core Engineering Firma Bosch Rexroth otrzyma a Z OTY MEDAL AUTOMATICON 2014 za nowatorskà koncepcj Open Core Engineering, dajàcà niespotykanà dotychczas swobod programowania. Wyró nieniem tym nagradzane sà od 1997 roku najbardziej innowacyjne produkty, prezentowane podczas Mi dzynarodowych Targów Automatyki i Pomiarów AUTOMA- TICON. Open Core Engineering umo liwia producentom maszyn samodzielne opracowywanie innowacyjnych funkcji przez bezpoêredni dost p do sterownika. W efekcie producenci maszyn mogà samodzielnie tworzyç Akademia Wynalazców 2013 Flextronics w Tczewie produkuje drukarki 3D Fabryka Flextronics w Tczewie rozpocz a kompleksowà produkcj drukarek 3D dla skandynawskiego klienta, wykorzystujàc mo liwoêci swoich dwóch hal produkcyjnych: mechanicznej i PCBA. W hali PCBA przygotowywana jest elektronika produktu m.in. control board, display board oraz interface board. W hali mechanicznej odbywa si produkcja obudowy i elementów metalowych. Za wspó prac z klientem odpowiada we Flextronics dzia New Product Introduction (NPI), który zajmuje si wdra aniem nowych produktów do masowej produkcji. Wydzielony w strukturach firmy departament NPI jest kompleksowo funkcjonujàcà jednostkà, posiadajàcà w asny magazyn, lini produkcyjnà czy testy. Zespó NPI tworzà specjaliêci z ró nych dziedzin in ynierowie, operatorzy, logistycy, inspektorzy jakoêci, którzy zapewniajà klientom ca oêciowà realizacj prototypowych zamówieƒ. Prototyp drukarki 3D powsta w Flextronics i tam produkt zosta przygotowany do masowej produkcji, która jest teraz realizowana w tczewskiej fabryce. zindywidualizowane funkcje programistyczne oraz integrowaç systemy IT oparte na j zykach wysokiego poziomu z tworzonymi przez siebie rozwiàzaniami w obszarze automatyki. Dodatkowo, interfejs Open Core umo liwia integracj z systemami zarzàdczymi MES (Management Execution System). Co wi cej, proces tworzenia zindywidualizowanych rozwiàzaƒ jest du o prostszy i taƒszy ni wczeêniej. Dzi ki interfejsowi Open Core producenci maszyn mogà dowolnie wybieraç platform, na której ma dzia aç dana aplikacja komputer osobisty, sterownik lub urzàdzenie przenoêne oraz j zyk programowania: od C/C++, C# (.NET), Visual Basic, VBA (Office), LabView, Objective-C i Java, a po wszelkiego rodzaju aplikacje programujàce, umo liwiajàce integracj bibliotek Microsoft COM. Targi AUTOMATICON sà od 20 lat najwi kszym w Polsce profesjonalnym forum producentów i odbiorców automatyki przemys owej. Prezentowane sà na nich osiàgni cia w dziedzinie automatyki, pomiarów przemys owych i robotyki. To co wyró nia drukark produkowanà we Flextronics to brak koniecznoêci stosowania dodatkowych materia ów pomocniczych i fikstur, a tak e mo liwoêç drukowania kilku ró nych komponentów w trakcie tego samego procesu. Firma Flextronics to Êwiatowy dostawca us ug produkcyjnych, projektowych, logistycznych i posprzeda owych. Firma jest jednym z najch tniej wybieranych producentów kontraktowych przez uznane marki z bran : telekomunikacyjnej, elektronicznej, mechanicznej, automatycznej, energetycznej, medycznej czy automotive. Flextronics pomaga klientom w projektowaniu, produkcji, dostarczaniu i serwisowaniu ich produktów w 70 fabrykach znajdujàcych si w 30 krajach na 4 kontynentach. Polski oddzia koncernu Flextronics od 2000 r. dzia a w Tczewie, na terenie Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Firma dostarcza us ugi produkcyjne oraz wspierajàce (door-todoor) dla kilkunastu Êwiatowych marek z bran y telekomunikacyjnej, przemys owej oraz elektroniki u ytkowej. www. flextronics.pl Electric Tubular Motor nowy silnik liniowy od firmy Parker Firma Parker wprowadza na rynek nowà seri silników liniowych ETT Electric Tubular Motor. Seria silników ETT, dost pna w trzech d ugoêciach i trzech rozmiarach, jest w stanie zapewniç znaczne wartoêci si osiowych do 512 N, pr dkoêci jazdy do 4 m/s, a przyspieszenie do 200 m/s 2. Z powtarzalnoêcià ± 0,05 mm, ETT jest idealnym rozwiàzaniem dla wszelkiego rodzaju liniowych manipulacji i aplikacji pick&place, wymagajàcych du ej dynamiki. Precyzyjne sterowanie i pozycjonowanie jest zapewnione dzi ki zastosowaniu enkodera 1 Vpp Sin/Cos. ETT jest nap dem bezpoêrednim, dlatego ruch jest wytwarzany bez udzia u mechanicznych elementów transmisyjnych, takich jak Êruby kulkowe, pasy z bate i przek adnie, które mogà stwarzaç problemy i koszty przy instalacji, obs udze i konserwacji. Innà wa nà cechà ETT jest jego przydatnoêç do pracy o du ej cz stotliwoêci ruchów bez potrzeby dodatkowego ch odzenia. Z tego powodu sprawnoêç cieplna, niezawodnoêç i ywotnoêç mechaniczna silnika sà bardzo wysokie. ETT jest przeznaczony do sterowania przez dowolny standardowy serwonap d zasilany napi ciem 230 V, co eliminuje koniecznoêç u ywania specjalnych niskonapi ciowych nap dów. Bosch Engineering partnerem rozwojowym sportowej limuzyny QUANT Spó ka Bosch Engineering GmbH zosta a partnerem rozwojowym spó ki nanoflowcell AG w pracach przygotowawczych nad elektrycznà, sportowà limuzynà QUANT. Najwa niejszym zadaniem Bosch Engi- 16 ROK WYD. LXXIII ZESZYT 6/2014

15 O FIRMACH neering by o zaprojektowanie uk adu przeniesienia nap du dla prototypu limuzyny. Proces projektowania obejmowa przede wszystkim zgranie uk adów, budow systemu zarzàdzania energià oraz opracowanie sterowania komponentami wysokoi niskonapi ciowymi. Równie istotna by a sieç komunikacyjna zapewniajàca szybkà i bezb dnà wymian danych pomi dzy komponentami zabudowanymi w pojeêdzie. Opracowano równie sterownik Vehicle Control Unit zarzàdzajàcy energià, uk ad ABS, konsol oraz komputer pok adowy sterujàcy zasilaniem. Indywidualne rozwiàzania zastosowane w limuzynie opracowano z wykorzystaniem bogatej wiedzy i doêwiadczenia w zakresie wspó pracy nap du, uk adu jezdnego oraz multimediów. Wspó praca ma na celu przygotowanie uk adów limuzyny do produkcji krótkoseryjnej, w tym uk adu sterujàcego zasobnikiem energii nanoflowcell. Rozwiàzania dla elektrycznej, sportowej limuzyny QUANT sà opracowywane we wspó pracy z oêrodkiem badawczo-rozwojowym w Liechtensteinie. Zak ad GM w Tychach b dzie produkowa nowà generacj silników 11 lutego br. przedstawiciele General Motors poinformowali, e w zak adzie General Motors Manufacturing Poland Oddzia w Tychach b dzie produkowana nowa generacja silników Êredniej pojemnoêci. W spotkaniu wzi li udzia m.in. Peter Thom, cz onek zarzàdu spó ki Adam Opel AG oraz wiceprezes General Motors Europe, odpowiedzialny za produkcj w Europie, wicepremier i minister gospodarki Janusz Piechociƒski, Andrzej Korpak, dyrektor generalny GMMP i Rafa Trojca, dyrektor zak adu GMMP Oddzia Tychy. Nowe silniki wysokopr ne, ca kowicie aluminiowe, o pojemnoêci 1,6 l, b dà spe niaç norm Euro 6. Obecnie w Tychach wytwarzany jest silnik 1,7 l, w którym blok wykonany jest z eliwa. Nowe czterocylindrowe jednostki cechujà si wysokimi parametrami pracy oraz niskim zu yciem paliwa. GM zainwestuje w tyski zak ad 250 mln euro. Jak podkreêlajà przedstawiciele koncernu, to najwi ksza inwestycja w historii tego zak adu, a jej zakres obejmowaç b dzie budow nowych obiektów i instalacj nowej technologii produkcyjnej. Maksymalna àczna moc produkcyjna zak adu wyniesie 200 tys. jednostek rocznie. Powierzchnia zak adu zostanie powi kszona o oko o 12 tys. m 2 (30%). W ramach rozbudowy powstanà obszar magazynowania produktów oraz nowe, zaawansowane technicznie linie produkcyjne i testowe. Dzi ki temu mo liwe b dzie przekszta cenie dotychczasowego procesu monta u w zak adzie w pe ny proces produkcji. Modernizacja, która rozpocznie si w tym roku, potrwa do 2016 r. Suma inwestycji GM w Polsce, àcznie z najnowszym tyskim projektem, wyniesie ponad 1 miliard euro. Nowy rodzaj stali wysokowytrzyma ej od Ruukki Firma Ruukki wprowadzi a do sprzeda y stal o polepszonej udarnoêci przeznaczonà do pracy w ekstremalnych warunkach Ruukki Optim 700 QL1. Hartowana i odpuszczana stal konstrukcyjna Optim 700 QL/QL1 polepsza parametry, trwa oêç i bezpieczeƒstwo pojazdów, sprz tu dêwigowego i konstrukcji stalowych. Mo na jà atwo spawaç, giàç i ciàç. Stal Optim 700 QL/QL1 sprawia, e konstrukcje mogà byç l ejsze, co zwi ksza ich adownoêç oraz efektywnoêç energetycznà. Ta wysokowytrzyma a, hartowana i odpuszczana (Q), o dobrej udarnoêci w niskich temperaturach (L) stal konstrukcyjna spe nia wymagania normy EN Stal Optim 700 QL odpowiada stali S690QL, a stal Optim 700 QL1 odpowiada stali S690QL1. Typowe zastosowania obejmujà konstrukcje noêne o du ych wymaganiach, m.in.: konstrukcje maszyn, konstrukcje stalowe, konstrukcje ramowe, urzàdzenia dêwigowe i samojezdne, pojazdy i urzàdzenia transportowe. ABB otwiera w Polsce nowy zak ad komponentów transformatorowych Nowy zak ad, który ma pe niç rol dostawcy dla innych zak adów produkcyjnych ABB, b dzie produkowaç komponenty do transformatorów, jak równie efektywne energetycznie transformatory dystrybucyjne typu TriDry. W nowej, uruchomionej w odzi fabryce, której produkcja zostanie przeznaczona na potrzeby jednostek transformatorowych ABB w Europie, docelowo znajdzie zatrudnienie oko o 140 osób. Komponenty stanowià integralnà cz Êç transformatorów dystrybucyjnych, trakcyjnych oraz transformatorów mocy. Inwestycja zak ada utworzenie centrum, które b dzie odpowiedzialne w g ównej mierze za optymalizacj metod produkcyjnych i technologii. Nowy zak ad b dzie pierwszym tego typu w Europie, który wdro y produkcj transformatorów suchych z rdzeniem trójkàtnym na skal przemys owà. Transformatory typu TriDry charakteryzujà si mniejszymi o 20 proc. stratami ja owymi, mniejszà masà oraz zmniejszonym poziomem ha asu w porównaniu ze standardowym transformatorem suchym. Fabryka b dzie pe niç jednoczeênie rol dostawcy dla dwóch sàsiednich zak adów ABB w odzi, w których powstajà transformatory mocy o napi ciach do 500 kv, a tak e olejowe transformatory dystrybucyjne w tym transformatory z rdzeniem z blachy amorficznej o obni onych stratach ja owych i obcià eniowych. Nowy zak ad komponentów transformatorowych cechuje si budowà modu owà. Ka dy z modu ów mo e funkcjonowaç niezale nie od pozosta ych. Ma to szczególne znaczenie wtedy, gdy jeden lub kilka modu ów nie sà w pe ni obcià one produkcjà. W takim przypadku mo na poszczególnym modu om ograniczyç zasilanie w energi elektrycznà. Projekt zak adu, w po àczeniu z instalacjà transformatorów suchych, wymiennika ciep a i systemów ogrzewania o podwy szonej sprawnoêci prze o y si na oszcz dnoêci w energii elektrycznej i ogrzewaniu, które wyniosà do 25 proc. ROK WYD. LXXIII ZESZYT 6/

16 18 ROK WYD. LXXIII ZESZYT 6/2014

Phaseo Telemecanique Nowoczesny sposób zasilania. DoÊwiadczenie w zasilaniu elektrycznym

Phaseo Telemecanique Nowoczesny sposób zasilania. DoÊwiadczenie w zasilaniu elektrycznym Phaseo Telemecanique Nowoczesny sposób zasilania DoÊwiadczenie w zasilaniu elektrycznym Phaseo, Oferta zasilaczy dopasowana do Twoich potrzeb Wiele zastosowaƒ Sprawne u ytkowanie kompaktowe Zaprojektowane

Bardziej szczegółowo

MAKSYMALNA WYDAJNOŚĆ MŁOTY HYDRAULICZNE TYPU TXH

MAKSYMALNA WYDAJNOŚĆ MŁOTY HYDRAULICZNE TYPU TXH MAKSYMALNA WYDAJNOŚĆ MŁOTY HYDRAULICZNE TYPU TXH MŁOTY HYDRAULICZNE TYPU TXH SKONCENTROWANA MOC Solidność i precyzja Wysokowydajne młoty hydrauliczne Terex, poszerzające wszechstronność koparko-ładowarek,

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne technologie - Program doskonalenia zawodowego nauczycieli zawodu w przedsiębiorstwach Klastra Obróbki Metali

Nowoczesne technologie - Program doskonalenia zawodowego nauczycieli zawodu w przedsiębiorstwach Klastra Obróbki Metali Nowoczesne technologie - Program doskonalenia zawodowego nauczycieli zawodu w przedsiębiorstwach Klastra Obróbki Metali oraz budżetu państwa Nowoczesne w ramach Programu technologie Operacyjnego - Program

Bardziej szczegółowo

KREATOR MOTION. drukarka 3D

KREATOR MOTION. drukarka 3D KREATOR MOTION drukarka 3D 3DKreator Sp. z o.o. ul. Celna 9; 30-507 Kraków 3DKreator.com Email: biuro@3dkreator.com Tel. +48 12 307 23 77 P&S Consulting Sp. z o.o. Xerox Business Partner ul. Wierzbowa

Bardziej szczegółowo

Oferta współpracy Wydziału Mechanicznego UZ z przemysłem

Oferta współpracy Wydziału Mechanicznego UZ z przemysłem Wydział Mechaniczny Uniwersytetu Zielonogórskiego www.wm.uz.zgora.pl Oferta współpracy Wydziału Mechanicznego UZ z przemysłem Dziekan Wydziału Mechanicznego UZ Dr hab. inż. Sławomir Kłos, prof. UZ Instytut

Bardziej szczegółowo

Informacje o kierunku

Informacje o kierunku Edukacja techniczno-informatyczna Informacje o kierunku 1. Inżynierskie studia pierwszego stopnia stacjonarne i niestacjonarne (3,5-letnie - 7 semestrów) specjalności: - materiały inżynierskie - techniki

Bardziej szczegółowo

Gazowa pompa ciepła firmy Panasonic

Gazowa pompa ciepła firmy Panasonic Gazowa pompa ciepła firmy Panasonic Gazowa pompa ciepła różni się od pompy ciepła zasilanej energią elektryczną tym, że jej kompresor napędzany jest przez silnik gazowy. Agregat GHP (gazowej pompy ciepła)

Bardziej szczegółowo

newss.pl Ultraszybki internet nowej generacji - UPC Fiber Power

newss.pl Ultraszybki internet nowej generacji - UPC Fiber Power UPC Polska, lider w zakresie prędkości przesyłu danych i jeden z największych polskich dostawców usług internetowych, wprowadza na rynek ultraszybki internet kablowy najnowszej generacji UPC Fiber Power,

Bardziej szczegółowo

21-22 października 2010, hotel Marriott, Warszawa OFERTA. dla sponsorów partnerów wystawców reklamodawców

21-22 października 2010, hotel Marriott, Warszawa OFERTA. dla sponsorów partnerów wystawców reklamodawców 21-22 października 2010, hotel Marriott, Warszawa OFERTA dla sponsorów partnerów wystawców reklamodawców Kongres Badaczy Rynku i Opinii Kongres organizowany przez Polskie Towarzystwo Badaczy Rynku i Opinii

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Zarys finansowania RPO WL 2014-2020 Na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 przeznaczono łączną kwotę

Bardziej szczegółowo

Piece rozp³ywowe. www.renex.com.pl. Maschinen- und Vertriebs GmbH & Co.KG

Piece rozp³ywowe. www.renex.com.pl. Maschinen- und Vertriebs GmbH & Co.KG Piece rozp³ywowe Maschinen- und Vertriebs GmbH & Co.KG Historia SMT W ci¹gu ponad dwadziestu lat od powstania firmy w 1987 roku, nasze rodzinne przedsiêbiorstwo sta³o siê œwiatowym liderem w produkcji

Bardziej szczegółowo

Firma NUKON jeden z czo³owych producentów wycinarek laserowych typu fiber. Wieloletnie doœwiadczenie w dziedzinie produkcji urz¹dzeñ do ciêcia stali

Firma NUKON jeden z czo³owych producentów wycinarek laserowych typu fiber. Wieloletnie doœwiadczenie w dziedzinie produkcji urz¹dzeñ do ciêcia stali FIBER LASER 2013 Firma NUKON jeden z czo³owych producentów wycinarek laserowych typu fiber. Wieloletnie doœwiadczenie w dziedzinie produkcji urz¹dzeñ do ciêcia stali przyczyni³o siê do stworzenia niezawodnego,

Bardziej szczegółowo

Fundusze Europejskie bez barier. Usprawnienia dla osób z niepełnosprawnością

Fundusze Europejskie bez barier. Usprawnienia dla osób z niepełnosprawnością Fundusze Europejskie bez barier Usprawnienia dla osób z niepełnosprawnością Dostępne Fundusze Europejskie Osoby z niepełnosprawnościami stanowią ok. 12 proc. mieszkańców Polski. Osoby z niepełnosprawnością

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW

DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW Opole, 29.01.2016 r. Danuta Michoń Opolski Ośrodek Badań Regionalnych Badania z zakresu innowacji ujęte w PBSSP Podstawowe pojęcia Działalność innowacyjna przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Korzyści sklepu mobilnego. Błyskawiczne rozpoczęcie sprzedaży. Doskonała forma reklamy i budowania prestiżu. Łatwość adaptacji wyposażenia sklepu 1

Korzyści sklepu mobilnego. Błyskawiczne rozpoczęcie sprzedaży. Doskonała forma reklamy i budowania prestiżu. Łatwość adaptacji wyposażenia sklepu 1 Lambox Food Truck Korzyści sklepu mobilnego Błyskawiczne rozpoczęcie sprzedaży Doskonała forma reklamy i budowania prestiżu firmy Łatwość adaptacji wyposażenia sklepu 1 1 Zabudowa LAMBox LAMBox to jeden

Bardziej szczegółowo

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników poradnik dla bezpoêredniego prze o onego wprowadzanego pracownika WZMOCNIENIE ZDOLNOÂCI ADMINISTRACYJNYCH PROJEKT BLIèNIACZY PHARE PL03/IB/OT/06 Proces

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Zarządzanie i inżynieria produkcji

Kierunek: Zarządzanie i inżynieria produkcji Kierunek: Zarządzanie i inżynieria produkcji Absolwenci studiów pierwszego stopnia (inżynierskich) na kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji posiadają interdyscyplinarną wiedzę w wybranym zakresie

Bardziej szczegółowo

Transport - studia I stopnia

Transport - studia I stopnia Transport - studia I stopnia Organizacja i logistyka transportu Absolwent tej specjalności jest wyposażony w kwalifikacje umożliwiające podjęcie zatrudnienia w charakterze: inżyniera transportu, w przedsiębiorstwach

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Biuro Karier Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie, zwane dalej BK EWSPA to

Bardziej szczegółowo

INNOFORM. Mi dzynarodowetargi Kooperacyjne Przemysłu Narz dziowo-przetwórczego 25-27kwietnia 2017, Bydgoszcz. www.innoform.pl

INNOFORM. Mi dzynarodowetargi Kooperacyjne Przemysłu Narz dziowo-przetwórczego 25-27kwietnia 2017, Bydgoszcz. www.innoform.pl INNOFORM Mi dzynarodowetargi Kooperacyjne Przemysłu Narz dziowo-przetwórczego 25-27kwietnia 2017, Bydgoszcz www.innoform.pl DoÊwiadczeni ORGANIZATORZY Bydgoski Klaster Przemysłowy oraz Targi w Krakowie

Bardziej szczegółowo

Naprawa. Kwalifikacja M.18.2. pojazdów samochodowych REFORMA 2012. Seweryn Orzełowski, Stanisław Kowalczyk

Naprawa. Kwalifikacja M.18.2. pojazdów samochodowych REFORMA 2012. Seweryn Orzełowski, Stanisław Kowalczyk REFORMA 2012 Naprawa pojazdów samochodowych Seweryn Orzełowski, Stanisław Kowalczyk Kwalifikacja M.18.2 Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH MECHANIK POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH Rozdziały:

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13 Zapytanie ofertowe - Działanie PO IG 8.2 Warszawa, dnia 13.12.2013 r. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13 ISTOTNE INFORMACJE O PROJEKCIE: Celem projektu "Wdrożenie zintegrowanego systemu

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Produkcją II

Zarządzanie Produkcją II Zarządzanie Produkcją II Dr Janusz Sasak Poziomy zarządzania produkcją Strategiczny Taktyczny Operatywny Uwarunkowania decyzyjne w ZP Poziom strategiczny - wybór strategii - wybór systemu produkcyjnego

Bardziej szczegółowo

Geomagic Design X jest najbardziej wszechstronnym oprogramowaniem, które umożliwia:

Geomagic Design X jest najbardziej wszechstronnym oprogramowaniem, które umożliwia: Geomagic Design X Oprogramowanie Geomagix Design X jest obecnie najbardziej wydajnym narzędziem w procesach inżynierii odwrotnej (RE - Reverse Engineering) opartych o zebrane skanerem 3d chmury punktów.

Bardziej szczegółowo

Zespó Szkó Samochodowych

Zespó Szkó Samochodowych Program sta owy w ramach projektu S t a i n w e s t y c j w p r z y s z o Zespó Szkó Samochodowych Rodzaj zaj : Sta e zawodowe dla uczniów Imi i nazwisko nauczyciela: Mariusz Rakowicz Liczba uczniów w

Bardziej szczegółowo

Dedykowane aplikacje automatyki dla gospodarki wodno-ściekowej. Aplikacje automatyki dla procesów oczyszczania i uzdatniania wody oraz przepompowni

Dedykowane aplikacje automatyki dla gospodarki wodno-ściekowej. Aplikacje automatyki dla procesów oczyszczania i uzdatniania wody oraz przepompowni Dedykowane aplikacje automatyki dla gospodarki wodno-ściekowej Aplikacje automatyki dla procesów oczyszczania i uzdatniania oraz przepompowni woda_okladka_ok2.indd 1 Podstawowy cyjanpodstawowy cyjanpodstawowy

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami w dziale utrzymania ruchu

Zarządzanie kosztami w dziale utrzymania ruchu Zarządzanie kosztami w dziale utrzymania ruchu Cele szkolenia Zapotrzebowanie na wykwalifikowanych menedżerów zarządzania procesami i kosztami utrzymania ruchu potęguje się wraz ze wzrostem postrzegania

Bardziej szczegółowo

Przeciąganie Gratowanie Automatyzacja

Przeciąganie Gratowanie Automatyzacja Przeciąganie Gratowanie Automatyzacja M A S C H I N E N F A B R I K P r z edsiębiorstw o Kim jest? Rausch jest średniej wielkości firmą rodzinną. Czym zajmuje się? Rausch jest wyspecjalizowanym producentem

Bardziej szczegółowo

Modułowy system aluminiowy o nieograniczonych możliwościach. Nieograniczony wybór różnych urządzeń o dowolnych. do zastosowania w służbie zdrowie.

Modułowy system aluminiowy o nieograniczonych możliwościach. Nieograniczony wybór różnych urządzeń o dowolnych. do zastosowania w służbie zdrowie. Modułowy system aluminiowy o nieograniczonych możliwościach Nieograniczony wybór różnych urządzeń o dowolnych wymiarach do zastosowania w służbie zdrowie. PVS RVS System profili i połączeń dla rozwiązań

Bardziej szczegółowo

Phargalis. Oferta dla przemys u farmaceutycznego. www.pl.airliquide.com

Phargalis. Oferta dla przemys u farmaceutycznego. www.pl.airliquide.com Phargalis Oferta dla przemys u farmaceutycznego www.pl.airliquide.com GALIS PHAR Poszukujecie Paƒstwo ciàgle nowych rozwiàzaƒ w celu optymalizacji jakoêci i kosztów działalnoêci oraz zwi kszenia bezpieczeƒstwa

Bardziej szczegółowo

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PC-05 PROGRAM Certyfikacja zgodności z Kryteriami Grupowymi certyfikacja dobrowolna Warszawa, PROGRAM

Bardziej szczegółowo

Wrocław, 20 października 2015 r.

Wrocław, 20 października 2015 r. 1 Wrocław, 20 października 2015 r. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Działanie 1.1.1 Badania przemysłowe i prace rozwojowe realizowane przez przedsiębiorstwa (Szybka Ścieżka) MŚP i duże Informacje

Bardziej szczegółowo

Roboty przemysłowe. Budowa i zastosowanie, wyd, 2 Honczarenko Jerzy WNT 2010

Roboty przemysłowe. Budowa i zastosowanie, wyd, 2 Honczarenko Jerzy WNT 2010 Roboty przemysłowe. Budowa i zastosowanie, wyd, 2 Honczarenko Jerzy WNT 2010 Wstęp 1. Rozwój robotyki 1.1. Rys historyczny rozwoju robotyki 1.2. Dane statystyczne ilustrujące rozwój robotyki przemysłowej

Bardziej szczegółowo

Międzywydziałowy, priorytetowy kierunek studiów Inżynieria Biomedyczna na Politechnice Gdańskiej zostanie uruchomiony w roku akademickim 2009/2010!!!

Międzywydziałowy, priorytetowy kierunek studiów Inżynieria Biomedyczna na Politechnice Gdańskiej zostanie uruchomiony w roku akademickim 2009/2010!!! Międzywydziałowy, priorytetowy kierunek studiów Inżynieria Biomedyczna na Politechnice Gdańskiej zostanie uruchomiony w roku akademickim 2009/2010!!! Nowy międzywydziałowy kierunek Inżynieria Biomedyczna

Bardziej szczegółowo

Klub Absolwenta rozwiązuje, obecnie najpoważniejsze problemy z jakimi spotykają się obecnie młodzi ludzie:

Klub Absolwenta rozwiązuje, obecnie najpoważniejsze problemy z jakimi spotykają się obecnie młodzi ludzie: Klub Absolwenta Klub Absolwenta rozwiązuje, obecnie najpoważniejsze problemy z jakimi spotykają się obecnie młodzi ludzie: Pierwszy, problem wysokiego bezrobocia wśród absolwentów uczelni wyższych (gwarancja

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2015/16 t

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2015/16 t Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Mechaniczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2015/16 t Kierunek studiów: Inżynieria Produkcji Forma

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU NA ZAKUP LINII TECHNOLOGICZNEJ DO PRODUKCJI METALOWYCH KORON I MOSTÓW WYKONYWANYCH W TECHNOLOGII RAPID PROTOTYPING

OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU NA ZAKUP LINII TECHNOLOGICZNEJ DO PRODUKCJI METALOWYCH KORON I MOSTÓW WYKONYWANYCH W TECHNOLOGII RAPID PROTOTYPING Strona 1 z 5 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU NA ZAKUP LINII TECHNOLOGICZNEJ DO PRODUKCJI METALOWYCH KORON I MOSTÓW WYKONYWANYCH W TECHNOLOGII RAPID PROTOTYPING Projekt współfinansowany przez Unię Europejska z

Bardziej szczegółowo

UKŁAD ROZRUCHU SILNIKÓW SPALINOWYCH

UKŁAD ROZRUCHU SILNIKÓW SPALINOWYCH UKŁAD ROZRUCHU SILNIKÓW SPALINOWYCH We współczesnych samochodach osobowych są stosowane wyłącznie rozruszniki elektryczne składające się z trzech zasadniczych podzespołów: silnika elektrycznego; mechanizmu

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie systemu Inteligentnego Opomiarowania (AMI) w Energa-Operator. 8 grudnia 2010

Wdrożenie systemu Inteligentnego Opomiarowania (AMI) w Energa-Operator. 8 grudnia 2010 Wdrożenie systemu Inteligentnego Opomiarowania (AMI) w Energa-Operator 8 grudnia 2010 Agenda Cel i zakres wdrożenia Inteligentnego Opomiarowania Status projektu Standaryzacja i interoperacyjność Kluczowe

Bardziej szczegółowo

DZIENNICZEK PRAKTYKI ZAWODOWEJ

DZIENNICZEK PRAKTYKI ZAWODOWEJ DZIENNICZEK PRAKTYKI ZAWODOWEJ ZESPÓŁ SZKÓŁ HOTELARSKO TURYSTYCZNYCH im. WŁADYSŁAWA ZAMOYSKIEGO w ZAKOPANEM ul. Partyzantów 1/5, 34-500 Zakopane Typ szkoły: TECHNIK INFORMATYK 312[01] (Imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

Raport_Inter_2009_converted52:Layout 1 4/20/09 1:02 PM Page 18 Ubezpieczenia {

Raport_Inter_2009_converted52:Layout 1 4/20/09 1:02 PM Page 18 Ubezpieczenia { { Ubezpieczenia Klienci InterRisk SA Vienna Insurance Group to zarówno osoby fizyczne, jak firmy, przedsiębiorstwa i szkoły. Oferujemy im ponad 150 produktów ubezpieczeniowych. Nasze ubezpieczenia zapewniają

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY I TECHNOLOGIE MECHANICZNE SP. Z O.O.

SYSTEMY I TECHNOLOGIE MECHANICZNE SP. Z O.O. Warszawa, 01.01.2014 Oferta na znakowarkę laserową ULYXE 6W INFORMACJE OGÓLNE Znakowarki laserowe należące do serii Ulyxe (moc 6W, długość fali 1064nm) należą do rodziny laserów DPSS (lasery pompowane

Bardziej szczegółowo

Czteropompowy zestaw do podnoszenia ciśnienia ZKA35/3-6/4

Czteropompowy zestaw do podnoszenia ciśnienia ZKA35/3-6/4 1 Czteropompowy zestaw do podnoszenia ciśnienia ZKA35/3-6/4 2 Spis treści 1. Wstęp... 3 2. Konstrukcja zestawu ZKA35/3-6/4... 4 3. Zastosowanie... 7 4. Regulacja pracy pompy w zestawie... 7 5. Montaż zestawu

Bardziej szczegółowo

SŁAWOMIR WIAK (redakcja)

SŁAWOMIR WIAK (redakcja) SŁAWOMIR WIAK (redakcja) Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT Recenzenci: Prof. Janusz Turowski Politechnika Łódzka Prof. Ewa Napieralska Juszczak University Lille Nord de France, LSEE, UA, Francja Autorzy

Bardziej szczegółowo

Rodzaje i metody kalkulacji

Rodzaje i metody kalkulacji Opracowały: mgr Lilla Nawrocka - nauczycielka przedmiotów ekonomicznych w Zespole Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego w Miętnem mgr Maria Rybacka - nauczycielka przedmiotów ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

Miesięczne opłaty abonamentowa w promocji DIALOG bez ograniczeń

Miesięczne opłaty abonamentowa w promocji DIALOG bez ograniczeń Megaszybki internet o prędkości do 12 Mb/s i rozmowy bez ograniczeń w ramach abonamentu telefonicznego to nowa oferta promocyjna Telefonii DIALOG SA. Od 27 lutego Klienci wybrać mogą jedną z trzech opcji

Bardziej szczegółowo

ZWROT PODATKU VAT NALICZONEGO W INNYM PAŃSTWIE UNII EUROPEJSKIEJ

ZWROT PODATKU VAT NALICZONEGO W INNYM PAŃSTWIE UNII EUROPEJSKIEJ ZWROT PODATKU VAT NALICZONEGO W INNYM PAŃSTWIE UNII EUROPEJSKIEJ Informacje o usłudze Numer usługi 2016/01/12/8058/982 Cena netto 599,00 zł Cena brutto 599,00 zł Cena netto za godzinę 0,00 zł Cena brutto

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 1 Postanowienia ogólne 1. Organizatorem konkursu jest Stowarzyszenie Czerwonej

Bardziej szczegółowo

Pracownia budowy pojazdów samochodowych.

Pracownia budowy pojazdów samochodowych. Autor: Zdzisław Skupiński Zespół Szkół Zawodowych im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Dynowie PROJEKT DYDAKTYCZNY W REALIZACJI EDUKACJI ZAWODOWEJ Pracownia budowy pojazdów samochodowych. CEL OGÓLNY Poznanie

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i podwyżki w poszczególnych województwach Średnie podwyżki dla specjalistów zrealizowane w 2010 roku ukształtowały się na poziomie 4,63%.

Bardziej szczegółowo

Rodzaj środka technicznego. Stan techniczny obiektu. Opis działania, przeznaczenie środka technicznego. Podstawa metodologiczna wyceny.

Rodzaj środka technicznego. Stan techniczny obiektu. Opis działania, przeznaczenie środka technicznego. Podstawa metodologiczna wyceny. UWAGA: DEKRA - Centrala 02-284 Warszawa, al. Krakowska 2A tel. (022) 577 36 13, faks (022) 577 36 36 Rzeczoznawca: Grzegorz Charko Ze względu na przeznaczenie dokumentu usunięto w nim wszelkie informacje

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA Ładowarka kołowa przegubowo-teleskopowa

KARTA INFORMACYJNA Ładowarka kołowa przegubowo-teleskopowa OPINIA TECHNICZNA NR 3166/BK/09/2015 KARTA INFORMACYJNA Ładowarka kołowa przegubowo-teleskopowa Schaffer 6370T, S/N: 4670B030 Wykonał: mgr inż. Bartłomiej Kosma Rzeczoznawca ds. wyceny pojazdów, maszyn

Bardziej szczegółowo

elero VarioTec Instrukcja obs ugi Instrukcj nale y zachowaç!

elero VarioTec Instrukcja obs ugi Instrukcj nale y zachowaç! VarioTec elero Instrukcja obs ugi Instrukcj nale y zachowaç! elero GmbH Antriebstechnik Linsenhofer Str. 59 63 D-72660 Beuren info@elero.de www.elero.com 309023 Nr. 18 100.3401/0604 Spis treêci Wskazówki

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY I UKŁADY PNEUMATYKI I HYDRAULIKI

ELEMENTY I UKŁADY PNEUMATYKI I HYDRAULIKI Ćwiczenie 18 ELEMENTY I UKŁADY PNEUMATYKI I HYDRAULIKI 1. Wstęp W różnego rodzaju maszynach produkcyjnych wyszczególnić można zasadniczo trzy rodzaje napędów: elektryczne, pneumatyczne i hydrauliczne.

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: MECHATRONIKA Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium ROBOTYKA Robotics Forma studiów: stacjonarne Poziom przedmiotu: I stopnia Liczba godzin/tydzień:

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Karta pracy III.. Imię i nazwisko klasa Celem nauki jest stawianie hipotez, a następnie ich weryfikacja, która w efekcie

Bardziej szczegółowo

KONKURS NA NAJLEPSZE LOGO

KONKURS NA NAJLEPSZE LOGO KONKURS NA NAJLEPSZE LOGO Stowarzyszenie Unia Nadwarciańska ogłasza konkurs na logo. Regulamin konkursu: I. POSTANOWIENIA WSTĘPNE 1. Regulamin określa: cele konkursu, warunki uczestnictwa w konkursie,

Bardziej szczegółowo

Wykorzystaj szans na wi kszy zysk Inwestuj w metale szlachetne. Inwestycyjne ubezpieczenie na ycie subskrypcja Z OTO i PLATYNA

Wykorzystaj szans na wi kszy zysk Inwestuj w metale szlachetne. Inwestycyjne ubezpieczenie na ycie subskrypcja Z OTO i PLATYNA Wykorzystaj szans na wi kszy zysk Inwestuj w metale szlachetne Inwestycyjne ubezpieczenie na ycie subskrypcja Z OTO i PLATYNA Inwestycyjne ubezpieczenie na ycie to: mo liwoêç udzia u w zyskach z inwestycji

Bardziej szczegółowo

Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT. Departament Ceł, Ministerstwo Finansów

Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT. Departament Ceł, Ministerstwo Finansów Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT Departament Ceł, Ministerstwo Finansów Usługa e-tranzyt System NCTS 2 Aktualny stan wdrożenia Ogólnopolskie

Bardziej szczegółowo

Poznań, 03 lutego 2015 r. DO-III.272.1.2015

Poznań, 03 lutego 2015 r. DO-III.272.1.2015 Poznań, 03 lutego 2015 r. DO-III.272.1.2015 Zapytanie ofertowe pn.: Opracowanie wzorów dokumentów elektronicznych (e-usług), przeznaczonych do umieszczenia na platformie epuap w ramach projektu e-um: elektronizacja

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z ankiety Uczelni Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie w roku akademickim 2012/2013

Sprawozdanie z ankiety Uczelni Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie w roku akademickim 2012/2013 Sprawozdanie z ankiety Uczelni Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie w roku akademickim 2012/2013 TERMIN ANKIETYZACJI: Rok akademicki 2012/2013 DATA OPRACOWANIA: 22.10.2013 r.

Bardziej szczegółowo

Przykładowe stawki kosztów podlegających refundacji w ramach działania Funkcjonowanie LGD

Przykładowe stawki kosztów podlegających refundacji w ramach działania Funkcjonowanie LGD Przykładowe stawki kosztów podlegających refundacji w ramach działania Funkcjonowanie LGD Opracowane na podstawie wytycznych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi dla ARiMR dotyczących Pomocy Technicznej

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Krzysiak. Projektowanie 2D w programie AutoCAD

Zbigniew Krzysiak. Projektowanie 2D w programie AutoCAD Zbigniew Krzysiak Projektowanie 2D w programie AutoCAD Recenzenci Dr hab. inż. Józef Drewniak, prof. ATH w Bielsku-Białej Dr inż. Kamil Sybilski Projekt okładki Andrzej Leśkiewicz Redakcja Krzysztof Janus

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANIE PROCESÓW PRODUKCYJNYCH

PROJEKTOWANIE PROCESÓW PRODUKCYJNYCH PROJEKTOWANIE PROCESÓW PRODUKCYJNYCH Do celów projektowania naleŝy ustalić model procesu wytwórczego: Zakłócenia i warunki otoczenia Wpływ na otoczenie WEJŚCIE materiały i półprodukty wyposaŝenie produkcyjne

Bardziej szczegółowo

Informacje organizacyjne dot. konferencji. w ramach targów HydroSilesia 2012, EkoWaste 2012 i MELIORACJE 2012

Informacje organizacyjne dot. konferencji. w ramach targów HydroSilesia 2012, EkoWaste 2012 i MELIORACJE 2012 Informacje organizacyjne dot. konferencji w ramach targów HydroSilesia 2012, EkoWaste 2012 i MELIORACJE 2012 Organizatorzy Śląski Związek Gmin i Powiatów to stowarzyszenie, którego misją jest słuŝba na

Bardziej szczegółowo

Konstrukcja sterownika oparta na 32-bitowym procesorze

Konstrukcja sterownika oparta na 32-bitowym procesorze Konstrukcja sterownika oparta na 32-bitowym procesorze Nowa generacja sterowników System sekwencyjnego wtrysku gazu STAG-4 QBOX BASIC jest pierwszym z rodziny nowej generacji sterowników produkowanych

Bardziej szczegółowo

Segment detaliczny. Strategia

Segment detaliczny. Strategia P K N O R L E N R A P O R T R O C Z N Y 2 0 0 6 Segment detaliczny Dzia alnoêç detaliczna Grupy ORLEN obejmowa a rynki Polski, Niemiec oraz Republiki Czeskiej. Wraz z przej ciem AB Mažeikiu Nafta pod koniec

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Załącznik nr 4 do SIWZ BZP.243.1.2012.KP Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Usługa polegająca na przygotowaniu i przeprowadzeniu badania ewaluacyjnego projektu pn. Rozwój potencjału i oferty edukacyjnej

Bardziej szczegółowo

Kredyt technologiczny premia dla innowacji

Kredyt technologiczny premia dla innowacji Kredyt technologiczny premia dla innowacji Bogus awa Skomska Zast pca Dyrektora Departamentu Wspierania Przedsi biorczo ci i Innowacji Warszawa, 2 pa dziernika 2009 r. Kredyt technologiczny PO Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

NAJWAŻNIEJSZE ZALETY LAMP DIODOWYCH

NAJWAŻNIEJSZE ZALETY LAMP DIODOWYCH NAJWAŻNIEJSZE ZALETY LAMP DIODOWYCH Pozwalają zaoszczędzić do 80% energii elektrycznej i więcej! Strumień światła zachowuje 100% jakości w okresie eksploatacji nawet do 50.000 do 70.000 h tj. w okresie

Bardziej szczegółowo

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence.

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. Informacje dla kadry zarządzającej Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. 2010 Cisco i/lub firmy powiązane. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten dokument zawiera

Bardziej szczegółowo

A. Kryteria do standardu w zakresie sposobu realizacji programu kształcenia. Punktacja Tak - 1 Nie 0

A. Kryteria do standardu w zakresie sposobu realizacji programu kształcenia. Punktacja Tak - 1 Nie 0 Załącznik nr 2 do Uchwały KRASZM z dnia 3 listopada 2005 r. Nr 2/II/05 SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENY SPEŁNIANIA STANDARDÓW DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA KIERUNEK PIELĘGNIARSTWO W UCZELNIACH WYSTĘPUJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r.

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. UWAGA w obecnej perspektywie UE maksymalna kwota dotacji nie przekracza

Bardziej szczegółowo

Lublin, 19.07.2013. Zapytanie ofertowe

Lublin, 19.07.2013. Zapytanie ofertowe Lublin, 19.07.2013 Zapytanie ofertowe na wyłonienie wykonawcy/dostawcy 1. Wartości niematerialne i prawne a) System zarządzania magazynem WMS Asseco SAFO, 2. usług informatycznych i technicznych związanych

Bardziej szczegółowo

Uwaga - Bezpłatne usługi innowacyjne dla firm

Uwaga - Bezpłatne usługi innowacyjne dla firm Uwaga - Bezpłatne usługi innowacyjne dla firm Izba Przemysłowo-Handlowa w Krakowie serdecznie zaprasza do skorzystania z bezpłatnych usług innowacyjnych, których celem jest usprawnienie funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego CZĘŚĆ I - DANE OSOBOWE (*wypełnienie obowiązkowe) imię i nazwisko*: tel. / faks: e-mail*: wyrażam

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu na logo POWIATU ŚREDZKIEGO

Regulamin konkursu na logo POWIATU ŚREDZKIEGO Regulamin konkursu na logo POWIATU ŚREDZKIEGO I. Organizator konkursu Organizatorem konkursu jest Zarząd Powiatu w Środzie Śląskiej, zwany dalej Organizatorem. Koordynatorem konkursu z ramienia Organizatora

Bardziej szczegółowo

W dobie postępującej digitalizacji zasobów oraz zwiększającej się liczby dostawców i wydawców

W dobie postępującej digitalizacji zasobów oraz zwiększającej się liczby dostawców i wydawców W dobie postępującej digitalizacji zasobów oraz zwiększającej się liczby dostawców i wydawców oferujących dostępy do tytułów elektronicznych, zarówno bibliotekarze jak i użytkownicy coraz większą ilość

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 Cel zadania: Zaplanować 20-letni plan rozwoju energetyki elektrycznej w Polsce uwzględniając obecny

Bardziej szczegółowo

Usługa Powszechna. Janusz Górski Michał Piątkowski Polska Telefonia Cyfrowa

Usługa Powszechna. Janusz Górski Michał Piątkowski Polska Telefonia Cyfrowa Usługa Powszechna Janusz Górski Michał Piątkowski Polska Telefonia Cyfrowa Konferencja PIIT: Przyszłość Usługi Powszechnej i mobilnego Internetu w technologiach UMTS/LTE 9 czerwca 2010 roku, Hotel Mercure

Bardziej szczegółowo

Kategoria środka technicznego

Kategoria środka technicznego DEKRA Polska - Centrala tel. (022) 577 36 13, faks (022) 577 36 36 Rzeczoznawca: Grzegorz Charko UWAGA: Ze względu na przeznaczenie dokumentu usunięto w nim wszelkie informacje dotyczące wartości pojazdu,

Bardziej szczegółowo

PRAKTYKA ZAWODOWA. TECHNIK INFORMATYK 312 [01]/T, SP/MENiS/2004.06.14. Stara podstawa programowa. TRWANIA PRAKTYKI 4 TYGODNIE x 5 dni = 20 dni

PRAKTYKA ZAWODOWA. TECHNIK INFORMATYK 312 [01]/T, SP/MENiS/2004.06.14. Stara podstawa programowa. TRWANIA PRAKTYKI 4 TYGODNIE x 5 dni = 20 dni PRAKTYKA ZAWODOWA TECHNIK INFORMATYK 312 [01]/T, SP/MENiS/2004.06.14 Stara podstawa programowa CZAS TRWANIA PRAKTYKI 4 TYGODNIE x 5 dni = 20 dni Szczegółowe cele kształcenia: W wyniku procesu kształcenia

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne Dr inż. Andrzej Tatarek Siłownie cieplne 1 Wykład 3 Sposoby podwyższania sprawności elektrowni 2 Zwiększenie sprawności Metody zwiększenia sprawności elektrowni: 1. podnoszenie temperatury i ciśnienia

Bardziej szczegółowo

Generowanie kodów NC w środowisku Autodesk Inventor 2014

Generowanie kodów NC w środowisku Autodesk Inventor 2014 Biuletyn techniczny Inventor nr 41 Generowanie kodów NC w środowisku Autodesk Inventor 2014 Opracowanie: Tomasz Jędrzejczyk 2014, APLIKOM Sp. z o.o. 94-102 Łódź ul. Nowe Sady 6 tel.: (+48) 42 288 16 00

Bardziej szczegółowo

Województwo Lubuskie, 2016 r.

Województwo Lubuskie, 2016 r. Województwo Lubuskie, 2016 r. Kursy kwalifikacyjne, szkolenia doskonalące dla nauczycieli w zakresie tematyki związanej z nauczanym zawodem. Studia podyplomowe itp. Np. uczelnie wyższe w przypadku szkoleń

Bardziej szczegółowo

Gospodarowanie mieniem Województwa

Gospodarowanie mieniem Województwa Projekt pn. Budowa zintegrowanego systemu informatycznego do zarządzania nieruchomościami Województwa Małopolskiego i wojewódzkich jednostek organizacyjnych 1/13 Gospodarowanie mieniem Województwa Zgodnie

Bardziej szczegółowo

DOTACJE NA INNOWACJE. Zapytanie ofertowe

DOTACJE NA INNOWACJE. Zapytanie ofertowe Wrocław, dnia 03.01.2013 r. Nitrotek Sp. z o.o. ul. Krynicka 40/7 50-555 Wrocław Zapytanie ofertowe W związku z realizacją projektu Wdrożenie nowoczesnego systemu B2B automatyzującego współpracę Nitrotek

Bardziej szczegółowo

Organizatorzy KRPUT. i n f o r m a c j a p r a s o w a. Fundacja Edukacyjna Perspektywy. Konferencja Rektorów Polskich Uczelni Technicznych

Organizatorzy KRPUT. i n f o r m a c j a p r a s o w a. Fundacja Edukacyjna Perspektywy. Konferencja Rektorów Polskich Uczelni Technicznych Fundacja Edukacyjna Perspektywy Organizatorzy Fundacja Edukacyjna Perspektywy jest niezale nà organizacjà non-profit promujàcà szkolnictwo wy sze i wspierajàcà proces internacjonalizacji polskich uczelni

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 132 8903 Poz. 1238 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 czerwca 2003 r.

Dziennik Ustaw Nr 132 8903 Poz. 1238 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 czerwca 2003 r. Dziennik Ustaw Nr 132 8903 Poz. 1238 1238 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 czerwca 2003 r. w sprawie ciàg ych szkoleƒ farmaceutów zatrudnionych w aptekach i hurtowniach farmaceutycznych Na

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja dla Zadania 1: Kurs operatora obrabiarek CNC dla uczniów grupy I w ZSP nr 2 w Brzesku.

Specyfikacja dla Zadania 1: Kurs operatora obrabiarek CNC dla uczniów grupy I w ZSP nr 2 w Brzesku. Specyfikacja dla Zadania 1: Kurs operatora obrabiarek CNC dla uczniów grupy I w ZSP nr 2 w Brzesku. 1. Liczba uczestników zajęć 10 uczniów 2. Czas trwania zajęć wynosi 160 godzin, w tym część teoretyczna

Bardziej szczegółowo

Automatyczne Systemy Infuzyjne

Automatyczne Systemy Infuzyjne Automatyczne Systemy Infuzyjne Wype nienie luki Nie ma potrzeby stosowania skomplikowanych i czasoch onnych udoskonaleƒ sprz tu infuzyjnego wymaganych do specjalistycznych pomp. Pompy towarzyszàce pacjentowi

Bardziej szczegółowo

OFERTA. Biuletyn Górniczy Informacje o wydawnictwie Cennik stron reklamowych Specyfikacja techniczna reklam BIULETYN GÓRNICZY 2016

OFERTA. Biuletyn Górniczy Informacje o wydawnictwie Cennik stron reklamowych Specyfikacja techniczna reklam BIULETYN GÓRNICZY 2016 OFERTA BIULETYN GÓRNICZY 2016 Biuletyn Górniczy Informacje o wydawnictwie Cennik stron reklamowych Specyfikacja techniczna reklam Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa 40-048 Katowice ul. Kościuszki 30 tel.

Bardziej szczegółowo

Oferta kompleksowego serwisu sprzętu komputerowego dla przedsiębiorstw, instytucji oraz organizacji.

Oferta kompleksowego serwisu sprzętu komputerowego dla przedsiębiorstw, instytucji oraz organizacji. Oferta dla FIRM Outsourcing IT Oferta kompleksowego serwisu sprzętu komputerowego dla przedsiębiorstw, instytucji oraz organizacji. OUTSOURCING INFORMATYCZNY W PRAKTYCE Outsourcing informatyczny to w praktyce

Bardziej szczegółowo

OPINIA TECHNICZNA NR 33777/4/10-10501 Koparka gąsienicowa CAT 320 B WYCENA WARTOŚCI

OPINIA TECHNICZNA NR 33777/4/10-10501 Koparka gąsienicowa CAT 320 B WYCENA WARTOŚCI Wycena nr 33777/4/10-10501 Koparka gąsienicowa CAT 320 B DEKRA POLSKA Sp. z o.o. Tel. 0 664 421 361 e-mail: bogdan.boguszewski@dekra.pl OPINIA TECHNICZNA NR 33777/4/10-10501 Koparka gąsienicowa CAT 320

Bardziej szczegółowo