ABSTRAKTY GRUP TEMATYCZNYCH MIĘDZYOŚRODKOWYCH

Save this PDF as:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ABSTRAKTY GRUP TEMATYCZNYCH MIĘDZYOŚRODKOWYCH"

Transkrypt

1 ABSTRAKTY GRUP TEMATYCZNYCH MIĘDZYOŚRODKOWYCH GRUPA ŁĄCZONA 36 Temat grupy łączonej (stream): STUDIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI SPO- ŁECZNE I KULTUROWE KONTEKSTY NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI Organizatorzy: dr hab. Jakub Niedbalski, IS UŁ, dr hab. Mariola Racław ISNS UW (sesja I); dr Marta Sałkowska Colegium Civitas, hab. dr hab. Elżbieta Zakrzewska-Manterys ISNS UW (sesja II) Charakter sesji: regularna (sesja I); nieregularna (sesja II) Osoby kontaktowe: Mariola Racław (sesja I) Marta Sałkowska (sesja II) Abstrakt grupy łączonej: Socjologowie ogłaszają zmianę modelu definiowania niepełnosprawności: odchodzi się od modelu medycznego i indywidualnego w kierunku modelu społecznego, opartego na prawach człowieka oraz założeniach społecznego konstruowania niepełnosprawności. Również w Polsce wzrasta liczba prowadzonych badań, a także powstaje coraz więcej publikacji anonsujących transformację postrzegania niepełnosprawności jako zjawiska społecznego. Językowym odzwierciedleniem proponowanych zmian jest wprowadzenie do publicznego (naukowego i potocznego) obiegu określenia osoby z niepełnosprawnością. Ma ono, na wzór anglosaski, odzwierciedlić społeczny dystans utworzony pomiędzy osobą a jej niepełnosprawnością, co pozwala jednostce na budowanie tożsamości wokół innych elementów osobowości niż uwidoczniona czy ujawniona dysfunkcja. Jednocześnie niepełnosprawność coraz częściej staje się tematem debaty publicznej. Niejednokrotnie towarzyszy temu zakłopotanie pełnosprawnej większości, ponieważ biedni niepełnosprawni i ich matki, ojcowie oraz inni opiekunowie nagle ze sfery prywatnej przenoszą się do publicznej. Swoją obecnością i odgrywaniem prywatnych do tej pory ról w przestrzeni publicznej mogą zmuszać normalsów do zajęcia stanowiska wobec ich sprawy. Proponujemy stworzenie grupy łączonej, dla której wspólną ramą jest dyskurs o społecznych i kulturowych determinantach definiowania niepełnosprawności. Szczegółowe dyskusje przenosimy do dwóch sesji tematycznych o odmiennych charakterach (regularna, nieregularna). Pozwoli to zachować ciągłość poruszanej tematyki, zaś uczestnikom daje możliwość zapoznania się z różnymi perspektywami i formami jej ujmowania. SESJA I Temat sesji I: OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE/OSOBY Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ. NOWA TOŻSAMOŚĆ - STARE ROLE CZY STARA TOŻSAMOŚĆ - NOWE ROLE? Organizatorzy: dr hab. Jakub Niedbalski, IS UŁ, dr hab. Mariola Racław ISNS UW Charakter sesji: regularna Osoby kontaktowe: Mariola Racław Abstrakt: Przeobrażenia modelu definicyjnego wiążą się z repozycjonowaniem kategorii osób niepełnosprawnych. Idzie za tym żądanie udostępniania osobom niepełnosprawnym ról społecznych, na które do tej pory nie było pełnego społecznego przyzwolenia. Osoba niepełnosprawna/z niepełnosprawnością zaczyna uzyskiwać dostęp - jak każdy obywatel do zatrudnienia na otwartym rynku pracy, podejmuje obowiązki rodzicielskie, czynnie 1

2 działa na rzecz społeczności miejsca zamieszkania, jest sportowcem, studentem czy uczeniem, odgrywając te role w publicznej przestrzeni, dostępnej dla wszystkich. Pytanie jakie stawiamy sobie oraz które proponujemy uczestnikom naszej grupy brzmi: czy faktycznie współcześnie w Polsce osoby niepełnosprawne zyskują nową tożsamość osób z niepełnosprawnością, która pozwala im na odgrywanie nowych ról społecznych? Być może jednak, nowa tożsamość anonsowana postulowaną przez aktywistów zmianą etykiety na osoby z niepełnosprawnością ma wymiar fasadowy i w dalszym ciągu role społeczne są wydzielone dla osób niepełnosprawnych a niektóre z nich bez społeczno-medycznego uzasadnienia blokowane? A może wspomniana zmiana etykiety nie ma znaczenia, a determinantą jest długi historyczny proces społecznej transformacji w oparciu o wartości demokratyczne, otwierający różnym grupom i kategoriom drogę do przyjmowania nowych ról społecznych. Interesuje też nas wewnętrzne zróżnicowanie samej kategorii osób niepełnosprawnych - w tym zakresie odgrywania ról społecznych - i włączania ich do nowej grupowej tożsamości osób z niepełnosprawnościami. Chcielibyśmy również poznać opinie badaczy i praktyków dotyczące akceptacji samych osób niepełnosprawnych dla zachodzących zmian społecznych. Zapraszamy zatem wszystkich zainteresowanych zarówno postawionymi pytaniami jak i zagadnieniami pokrewnymi (czy nie wyrażonymi przez nas wątpliwościami) do dyskusji a przez to do wzmocnienia debaty o społecznym procesie konstruowania niepełnosprawności i jego polityzowaniu w grze o władzę i prestiż. Słowa kluczowe: niepełnosprawność, tożsamość, role społeczne, model społeczny SESJA II Temat sesji II: SPOŁECZNE I KULTUROWE (RE)INTERPRETACJE NIEPEŁNO- SPRAWNOŚCI Organizatorki: dr Marta Sałkowska Collegium Civitas, prof. dr hab. Elżbieta Zakrzewska-Manterys ISNS UW Charakter sesji: nieregularna Osoby kontaktowe: Marta Sałkowska Abstrakt: Przedmiotem refleksji w grupie są właśnie sposoby odgrywania niepełnosprawności, jej kulturowe i społeczne reinterpretacje. Chcemy spojrzeć na niepełnosprawność nie tylko z perspektywy socjologii zdrowia (medycyny), ale również z perspektywy mniejszościowej, kulturowej. Traktujemy niepełnosprawność jako cechę, która przez pełnosprawną większość jest ujmowana jako odmienność, a więc w kategoriach obcości. Warto zauważyć, że obecnie wiele środowisk osób niepełnosprawnych zaczyna spostrzegać swoje funkcjonowanie w kategoriach własnej normy, która jest traktowana jako podstawa do życia według własnych zasad. Zastanawiamy się, w jaki sposób warunki do życia po swojemu osobom z niepełnosprawnościami stwarza (lub nie) pełnosprawna większość? Kto i w jaki sposób określa, jak to życie po swojemu ma wyglądać? W jaki sposób niepełnosprawność jest odgrywana (performed)? W jaki sposób niepełnosprawność jest społecznie i kulturowo przetwarzana i reinterpretowana? Jaki udział w tych działaniach mają same osoby z niepełnosprawnościami? A w jakich rolach występuje pełnosprawna większość? Założeniem grupy jest jej interdyscyplinarny charakter. Dlatego też zapraszamy przedstawicieli psychologii, socjologii, antropologii kulturowej, kulturoznawstwa oraz innych nauk. Zapraszamy również osoby z niepełnosprawnością, przedstawicieli organizacji pozarządowych i instytucji zajmujących się problemem niepełnosprawności Grupa ma nieregularny charakter, więc, obok referatów, planujemy performance, pokazy i inne działania. Planujemy stworzyć sytuację w której osoby sprawne poczują się jak obcy, niedopasowani, 2

3 niepełnosprawni. Chcemy pokazać, jak najbardziej jest to możliwe, emiczną perspektywę niepełnosprawności odnosząc się do tradycji dynamicznie rozwijającej się dyscypliny jaka są studia o niepełnosprawności (disability studies). Słowa kluczowe: kultura, performance, niepełnosprawność, mniejszość GRUPA ŁĄCZONA 37 Title of group: FOOD PRACTICES IN SOCIAL LIFE/ PRAKTYKI JEDZENIOWE W ŻYCIU SPOŁECZNYM Organizers: dr Wojciech Goszczyński, Instytut Socjologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Torunia, Zakład Badań Kultury; dr Ruta Śpiewak, Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN, Zakład Socjologii Wsi (session I); dr Ewa Kopczyńska, Instytut Socjologii, Uniwersytet Jagielloński (session II) Type of group: regular; the proceeding language is English Cobtacts: Ruta Śpiewak (session I) Ewa Kopczyńska (session II) Abstract: The objective of two integrated groups is to discuss various dimensions of food practices: production, consumption, social relations, stratification mechanisms, the cognitive and axiological eating universe, as well as relationships of food practices with other elements of social life. The first group will be devoted to the description of new phenomena related to the consumption and production of food, their relationships with the identities of consumers, socio-cultural processes of differentiation and mediation. The second group focuses on the role of various types of knowledge and ignorance in food practices: scientific and expert knowledge, but also alternative knowledge, pseudoscience, doubt, distrust, ignoring etc. An additional, framework for the both groups will be the identity of the research area of food studies in local contexts, in particular Eastern European. Key words: food, food production, social practices, social innovations, food practices, consumption, non-knowledge, ignorance, alternative knowledge, common sense SESSION I Title of session: SOCIAL DIMENSIONS OF FOOD: NEW SOCIAL PRACTICES RE- LATED TO PRODUCTION AND CONSUMPTION Organizers: Ruta Śpiewak, Institute of Rural and Agricultural Development PAN, Wojciech Goszczyński, Institue of Sociology, Nicolaus Copernicus University, Torun Type of group: regular Contacts: Ruta Śpiewak Abstract: Studies on social dimensions of food attract an increasing number of researchers in the field of sociology and related disciplines. They explore issues related to food production, consumption and distribution. Scientists are interested in phenomena associated with production systems, social innovations, the nature of relationships among actors of the food and nutrition system, the role of local and global development policies as well as the role of food as an element of distinction, social inequalities and lifestyles. Social research on food combines various theoretical perspectives, research methodologies and types of knowledge from rural sociology and anthropological studies on consumption and 3

4 symbolic meaning of food to studies of science and technology. Our group is to deliver on two main goals. The first one is to describe new phenomena related to changing/stabilizing consumer lifestyles. In the case of food, new social practices may be observed that emerge at the intersection of such areas as materiality, social context and social relations. This raises a number of questions: Are these new social phenomena present in Central and Eastern European societies? If they are, how do they manifest themselves? Are they reflected in social studies on food? Inevitably, more questions come to mind: Can changes in the identity of Poles and residents of Central and Eastern Europe be described through new practices in food consumption and production? What changes are these? What is their scope and impact on the dynamics of social structure? Another important issue that will be addressed by the group is related to the (mediating or distinctive) nature of new phenomena associated with food: To what extent do new culinary and shopping practices solidify the existing divisions, and to what extent do they connect the previously separated groups, spaces and cultural sub-worlds under a collective identity? The second goal refers to the identity of the discipline itself. Despite intensive development social studies focused on food are still a new sub-discipline of research. Their theoretical merits, methodological standards and links to other intellectual and empirical traditions must be further defined and reinforced. Our work within the group may be seen as one of the stages towards the institutionalization of this area of sociological research in this region of Europe. Researchers who address this subject under the proposed framework are welcome to join our group. Key words: food, food production, social practices, social innovations SESSION II Title of session: KNOWLEDGE AND NON-KNOWLEDGE IN FOOD PRACTICES. THEORETICAL PERSPECTIVES AND EMPIRICAL APPLICATIONS Organizers: Ewa Kopczyńska, Institute of Sociology, Jagiellonian University in Krakow Type of group: regular Contacts: Ewa Kopczyńska Abstract: The aim of the session is to discuss changing statuses of knowledge and non-knowledge in contemporary food practices and consumption practices. Theories of contemporary cultural change emphasize the importance of information flows and knowledge exchange, reflexivity, and cognitive competence. They all provide the basis for multiplication of various expert systems as well as for alternative knowledge and other kinds of information systems. Heterogeneity of knowingness widens our perspective: the choice of products, consumption practices and lifestyles. At the same time more and more research perspectives question simple models of rational choice and informed consumer. Ignorance studies date back to wide spectrum of theories: classics of social and cultural anthropology, ethnology of belief and knowledge (folklore, common, tacit, practical, embodied etc.), studies of rationality, social consciousness, up till contemporary theories of negative knowledge, non-knowing, epistemic cultures, open and closed ignorance, known and unknown unknowns, unpredictabilities, risks etc. Those theoretical concepts helps to study and interpret cognitive and symbolic level of consumption practices in more nuanced and complex way and to develop more contextualized, empirically grounded reflection on how people make their everyday choices and how they use the symbolic resources in everyday consumption practices. The role of expert knowledge and the processes of cultural recycling: de-composing and recomposing everyday food-related know-how is of our particular interest. At the same time we would like to take a closer look at how doubt and programmatic ignorance may be used as resistance strategy against the healthism hegemony and medicalization of diet. Presentations based on both theoretical or empirical systematic research on food practices analyzed in the light of knowing and non-knowing, ignorance, irrationalities and inconsequences, quasi-science and alternative science, doubts, and 4

5 uncertainties are welcome. Let s discuss how contemporary changes of food cultures are located within practical knowledge and non-knowledge. Let s think how differences of knowledge systems are practiced in heterogeneous foodscapes. Let s contextualize food-related knowledge in specific structural, political and economic localities. Key words: food practices, consumption, non-knowledge, ignorance, alternative knowledge, common sense GRUPA ŁĄCZONA 38 Temat grupy łączonej (stream): TRWAŁOŚĆ I PŁYNNOŚĆ MIGRACJI MIĘDZYNA- RODOWYCH CYRKULACJA, OSIEDLANIE, INTEGRACJA MIGRANTÓW Organizatorzy: dr hab. Katarzyna Andrejuk, Instytut Filozofii i Socjologii PAN; dr Aleksandra Winiarska, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych UW (sesja I); dr Marcin Gońda, Instytut Socjologii UŁ; dr Magdalena Lesińska, Ośrodek Badań nad Migracjami UW (sesja II) Charakter sesji: regularne; dwujęzyczna (sesja I: anglojęzyczna; sesja II: polskojezyczna) Osoby kontaktowe: Katarzyna Andrejuk (sesja I) Marcin Gońda (sesja II) Abstrakt grupy łączonej: Migracje międzynarodowe stanowią coraz ważniejszy obszar badań i mają fundamentalne znaczenie dla zrozumienia współczesnych wyzwań społecznych, demograficznych, politycznych czy kulturowych. Różnorodność form migracji można badać w odniesieniu do przyczyn mobilności (np. polityczne, zarobkowe, rodzinne), ale też w odniesieniu do ich trwałości: migracje krótkotrwałe i długoterminowe, cyrkulacyjne i osiedleńcze. Częste migracje stają się coraz łatwiejsze z uwagi na rozwój techniki i swobodę przepływu osób w Unii Europejskiej, z drugiej strony rodzą też nowe problemy, np. nasilenie migracji tranzytowych, czy brak stabilności i poczucia bezpieczeństwa. Tematem sesji jest mobilność międzynarodowa w kontekście dynamiki i trwałości procesów migracyjnych. Zapraszamy do zgłaszania referatów dotyczących różnych aspektów migracji długoi krótkoterminowych, analizujących zjawisko w wymiarze zarówno mikro-, jak i makrospołecznym. Interesują nas też sposoby powstawania, trwania i transformacji społeczności imigranckich (diaspor), zagadnienia powiązań transnarodowych oraz interakcje społeczne wśród migrantów krótkoterminowych i osiedleńczych, a także strategie adaptacji w nowym otoczeniu. Przykładowe tematy: 1. migracje Polaków za granicę oraz imigracja do Polski w kontekście tymczasowości lub trwałości pobytu; relacje między przyczynami migracji a ich trwałością; 2. migracje cyrkulacyjne, migracje wielokrotne (mobilność jednostki obejmująca kolejno różne kraje), migracje powrotne (pierwszego i kolejnych pokoleń); indywidualne strategie mobilności oraz tworzenie projektów migracyjnych; 3. procesy integracji cudzoziemców w wymiarze kulturowym, społecznym, politycznym (np. nabywanie obywatelstwa, partycypacja polityczna); wyzwania adaptacji z perspektywy migrantów i państw przyjmujących; proces zakotwiczania ; 4. polityki publiczne oraz praktyczne interwencje nakierowane na migracje cyrkulacyjne, wielokrotne i powrotne własnych obywateli oraz z drugiej strony integrację cudzoziemców; 5

6 5. nowe wyzwania migracyjne w Europie (np. Brexit a Polacy w Wielkiej Brytanii, migracje uchodźców) i na świecie; 6. praktyki transnarodowe z perspektywy trwałości i tymczasowości migracji; 7. dyskursy publiczne, polityczne i medialne dotyczące trwałości migracji (np. zachęty do powrotów do krajów pochodzenia, repatriacje, deportacje); 8. aktualność koncepcji dotyczących migracji długotrwałych i krótkoterminowych (np. mobilność niepełna, płynne migracje liquid migration ) w świetle najnowszych badań empirycznych; nowe konceptualizacje i ujęcia teoretyczne procesów migracyjnych. Zapraszamy do zgłaszania referatów w języku polskim, jak i angielskim. SESJA I/SESSION I Tytuł sesji I/Title of session: DURABILITY AND LIQUIDITY OF INTERNATIONAL MIGRATION FROM A SOCIOLOGICAL PERSPECTIVE CIRCULATION, SETTLE- MENT, INTEGRATION OF MIGRANTS/ TRWAŁOŚĆ I PŁYNNOŚĆ MIGRACJI MIĘ- DZYNARODOWYCH Z PERSPEKTYWY SOCJOLOGICZNEJ CYRKULACJA, OSIE- DLANIE, INTEGRACJA MIGRANTÓW Organizatorki/Organizers: dr hab. Katarzyna Andrejuk, Instytut Filozofii i Socjologii PAN; dr Aleksandra Winiarska, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych, Uniwersytet Warszawski Charakter grupy/type of group: rgularna/regular; grupa otwarta na referaty polsko- i anglojęzyczne Osoba kontaktowa/contact: Katarzyna Andrejuk Abstract: International migration is an increasingly important area of sociological research that has fundamental importance for the understanding of contemporary societal, demographic, political and cultural challenges. The diversity of forms of migration can be researched with regard to reasons of mobility (political, economic, familial), but also with regard to durability: migration can be long-term or short-term, of a circular or settlement character. On the one hand, technological development and free movement of persons within the European Union facilitate frequent migrations; on the other hand, increased international mobility causes new problems, for example the intensification of transit migrations, lack of stability and sense of safety. The topic of the session is international mobility in the context of the dynamics and durability of migration processes. We invite presentations focused on various aspects of both long-term and short-term migration, which examine the phenomenon from a micro- as well as a macro-sociological perspective. We are also interested in issues of transnational ties, social interactions among short-term and long-term migrants, strategies of adaptation in new environments. The session may include such topics as: 1. emigration of Poles abroad and immigration to Poland in the context of the temporariness or permanence of stay; relations between the motives of migration and its duration; 2. circular migration, multiple migration (mobility encompassing various countries one after another), return migration; individual strategies of mobility and developing migration projects ; 3. integration of foreigners cultural, social and political dimensions of integration (e.g. acquisition of citizenship, political participation); challenges of adaptation 6

7 from the perspective of migrants and host states; the process of anchoring ; public policies and practical interventions aimed at integration; 4. new migration challenges in Europe (e.g. Brexit and Poles in the UK; refugee migration) and in the world; 5. transnational practices in the context of both durability and temporariness of migration; 6. validity of theoretical concepts regarding long-term and short-term migration (e.g. incomplete migration, liquid migration ) in the light of most recent empirical research; new conceptualisations and theoretical approaches to the migration process. We invite presentations in English as well as in Polish Key words: international migration, emigration from Poland, migration to Poland, settlement of foreigners, circulation of migrants **** Abstrakt: Migracje międzynarodowe stanowią coraz ważniejszy obszar badań socjologicznych i mają fundamentalne znaczenie dla zrozumienia współczesnych wyzwań społecznych, demograficznych, politycznych czy kulturowych. Różnorodność form migracji można badać w odniesieniu do przyczyn mobilności (np. polityczne, zarobkowe, rodzinne), ale też w odniesieniu do ich trwałości: migracje krótkotrwałe i długoterminowe, cyrkulacyjne i osiedleńcze. Częste migracje stają się coraz łatwiejsze z uwagi na rozwój techniki i swobodę przepływu osób w Unii Europejskiej, z drugiej strony rodzą też nowe problemy, np. nasilenie migracji tranzytowych, czy brak stabilności i poczucia bezpieczeństwa. Tematem sesji jest mobilność międzynarodowa w kontekście dynamiki i trwałości procesów migracyjnych. Zapraszamy referaty dotyczące różnych aspektów migracji długo- i krótkoterminowych, analizujących zjawisko w wymiarze zarówno mikro-, jak i makrospołecznym. Interesują nas też zagadnienia powiązań transnarodowych oraz interakcje społeczne wśród migrantów krótkoterminowych i osiedleńczych, a także strategie adaptacji w nowym otoczeniu. Przykładowe tematy: - migracje Polaków za granicę oraz imigracja do Polski w kontekście tymczasowości lub trwałości pobytu; relacje między przyczynami migracji a ich trwałością 1. migracje cyrkulacyjne, migracje wielokrotne (mobilność jednostki obejmująca kolejno różne kraje), migracje powrotne; indywidualne strategie mobilności oraz tworzenie projektów migracyjnych 2. procesy integracji cudzoziemców w wymiarze kulturowym, społecznym, politycznym (np. nabywanie obywatelstwa, partycypacja polityczna); wyzwania adaptacji z perspektywy migrantów i państw przyjmujących; proces zakotwiczania ; polityki publiczne oraz praktyczne interwencje nakierowane na proces integracji 3. nowe wyzwania migracyjne w Europie (np. Brexit a Polacy w Wielkiej Brytanii, migracje uchodźców) i na świecie 4. praktyki transnarodowe z perspektywy trwałości i tymczasowości migracji 5. aktualność koncepcji dotyczących migracji długotrwałych i krótkoterminowych (np. mobilność niepełna, płynne migracje liquid migration ) w świetle najnowszych badań empirycznych; nowe konceptualizacje i ujęcia teoretyczne procesów migracyjnych Zapraszamy referaty w języku polskim, jak i angielskim. Słowa kluczowe: migracje międzynarodowe, emigracja z Polski, migracja do Polski, osiedlanie cudzoziemców, cyrkulacja migrantów 7

8 SESJA II Temat sesji II: MIGRACJE POWROTNE DO POLSKI:TOŻSAMOŚĆ POLITYKA - DYSKURS Organizatorzy: dr Marcin Gońda, Instytut Socjologii UŁ ; anglojęzyczna(grupa otwarta na referaty polsko- i anglojęzyczne) Osoba kontaktowa: Marcin Gońda Abstrakt: Migracje powrotne stanowią istotny, choć rzadziej dyskutowany wymiar mobilności przestrzennej człowieka. W Polsce, kraju tradycyjnie emigracyjnym, większą uwagę przypisywano dotąd przyczynom i konsekwencjom masowego wychodźstwa niż nielicznym powrotom. W sytuacji kryzysu migracyjnego w Europie z 2015 r. (propozycji relokacji uchodźców), jak i nasilającej się w ostatnich latach imigracji do Polski kwestia powrotów migrantów poakcesyjnych i członków polskiej diaspory (zwłaszcza ze Wschodu) stała się jednak przedmiotem debaty publicznej. Również polskie władze zaczęły deklarować większe wsparcie dla sprowadzania Polaków i osób polskiego pochodzenia do kraju. Pojawiające się postulaty ułatwiania powrotów rodaków do kraju rodzą pytania nie tylko o związane z tym koszty czy procedury administracyjne, ale i o ich dalsze losy po przyjeździe do kraju. Członkowie diaspory często doświadczają bowiem ambiwalencji, co do lokalizacji ich rzeczywistego domu i ojczyzny. Wobec upowszechniających się transnarodowych wzorców zamieszkania owe miejsca mogą być postrzegane jednocześnie jako stałe i płynne, rzeczywiste i wyobrażone, określone przestrzennie i zdeterytorializowane. Ta niejednoznaczność jeszcze bardziej wzmacniana jest po powrocie do kraju pochodzenia, z którym łączą ich emocje, rodzinne przekazy, symbole czy język. Powrót często oznacza konieczność skonfrontowania się z całkowicie odmienną rzeczywistością społeczno-kulturową, która nie przystaje do zapamiętanej ojczyzny lub (w przypadku potomków emigrantów) wyobrażonego jej ideału przekazywanego przez kolejne pokolenia emigrantów, członków diaspory i jej instytucje, agendy samego państwa pochodzenia. Problemy te mogą mieć jednak różny przebieg i nasilenie w zależności od przyczyn wcześniejszego wychodźstwa (dobrowolne migracje zarobkowe a przymusowe przesiedlenia), okresu pobytu poza ojczyzną, kraju pobytu itd. W konsekwencji, w ramach grupy tematycznej będzie nas m.in interesować prześledzenie: 1. procesów negocjowania tożsamości emigrantów z Polski i ich potomków wobec wyzwań, jakim muszą stawić czoła po powrocie do kraju pochodzenia; 2. wyzwań i strategii integracyjnych ze starym-nowym społeczeństwem podejmowanych przez migrantów powrotnych; 3. celów i charakteru praktyk transnarodowych emigrantów i ich potomków w kraju powrotu; 4. obszarów i kierunków wsparcia państwa polskiego dla powrotów Polaków z emigracji; 5. dyskursów publicznych, politycznych i medialnych dotyczących migracji powrotnych. Do wygłoszenia referatów w grupie tematycznej zachęcamy przedstawicieli różnych dyscyplin, perspektyw teoretycznych i metodologicznych. Zapraszamy zwłaszcza osoby gotowe podzielić się wynikami badań empirycznych dotyczących ww. kwestii. Słowa kluczowe: migracje, migracje powrotne, polska diaspora, tożsamość 8

9 GRUPA ŁĄCZONA 39 Temat grupy łączonej (stream): SOCJOLOGICZNE ASPEKTY MODY Organizatorzy: dr Kalina Kukiełko Rogozińska, Instytut Socjologii USz; dr hab. Urszula Jarecka, IFiS PAN (sesja I); dr Aleksandra Perchla-Włosik, Instytut Socjologii UWr, dr Alicja Raciniewska, Instytut Socjologii UAM (sesja II) Charakter sesji: regularne Osoby kontaktowe: Kalina Kukiełko Rogozińska (sesja I); Aleksandra Perchla-Włosik (sesja II) Abstrakt grupy łączonej: W socjologii życia codziennego ważny dział stanowią także badania nad kontekstami wykorzystywania ubioru - od wyznaczników tożsamości po przemoc symboliczną. Sesje tematyczne w organizowanej przez nas grupie starają się odpowiedzieć na pytania dotyczące socjologicznych aspektów mody, obejmujące także uniformizację ideologiczną, tradycję oraz codzienność odzieżową w różnych warunkach kulturowych. SESJA I Temat sesji I: MUNDUR, HIDŻAB I FUTRO Z NOREK. O SPOŁECZNYM KONTEK- ŚCIE UBIORU Organizatorki: dr Kalina Kukiełko Rogozińska, Uniwersytet Szczeciński; dr hab. Urszula Jarecka, IFiS PAN Osoba kontaktowa: Kalina Kukiełko-Rogozińska Abstrakt: Na początku ubiegłego wieku Georg Simmel, zauważył, że człowiek nosząc określony ubiór stara się albo naśladować swoją grupę, albo przeciwnie wyrażać swój indywidualizm. Ta prosta obserwacja odnosząca się w istocie do każdej formy ludzkiej ekspresji, od niemal stu lat towarzyszy rozważaniom nad społecznym znaczeniem ubioru. To co na sobie nosimy nie jest przecież jedynie opakowaniem ciała, ale może być również formą eksponowania cech osobowości, istotnym komunikatem dotyczącym płci, tożsamości, statusu, narodowości, wyznawanej religii czy przynależności do określonej społeczności itd. Kontekstem rozważań o modzie jest cielesność i jej konceptualizacja w kulturze popularnej, co sprawia, iż odzież i jej ekwiwalenty (np. tatuaże) są ważnym motywem tych badań. Manipulacje wizerunkiem, płcią w projektowaniu strojów pokazują ideologiczne i realne pęknięcia w kulturowej rzeczywistości XXI wieku. Badania symboliki poszczególnych elementów okrycia/odsłonięcia ciała są jednym z ważnych motywów tej sesji. W nawiązaniu i w dyskusji do Systemu mody Rolanda Barthesa szukamy powiązań między różnymi sferami społeczno-kulturowego funkcjonowania ubioru. Z kolei w sztuce (nie tylko współczesnej) interesują nas przykłady związków obrazu ciała i ubioru oraz odniesień do natury; coraz częściej powstają ekologiczne kolekcje mody, odzież wzorowana na świecie przyrody itd. Poza wrażliwością artystyczną kontekstem jest także luksus zarówno w odniesieniu do munduru, hidżabu czy futra z norek. Celem proponowanej grupy jest refleksja nad społecznym znaczeniem ubioru. Przede wszystkim zastanowimy się nad tym, czy ubieranie się może i powinno być przedmiotem zainteresowania socjologii. W tym kontekście spróbujemy odpowiedzieć na pytanie czym charakteryzuje się socjologia ubioru, jakie funkcje 9

10 pełni ubranie, na czym polega status ubioru jako formy komunikacji, a także czym jest moda i jak funkcjonuje jej rynek. Komu potrzebna jest moda? Jakie są konsekwencje przekształceń wizerunku i dress code obowiązującego współcześnie. Słowa kluczowe: społeczne funkcje ubioru, ubiór jako komunikat, indywidualizm i naśladownictwo, okrycie/odsłonięcie ciała, wzory kulturowe SESJA II Temat sesji II: JA-MY-ONI: ROLA MODY I UBIORU W TWORZENIU TOŻSAMOŚCI Organizatorki: dr Aleksandra Perchla-Włosik, Instytut Socjologii UWr; dr Alicja Raciniewska, Instytut Socjologii UAM Osoba kontaktowa: Aleksandra Perchla-Włosik Abstrakt: Moda, ubiór i tożsamość to z jednej strony jeden z istotniejszych aspektów praktyk odzieżowych w życiu codziennym z drugiej jeden z najobszerniejszych i najlepiej rozpoznanych wątków w ramach zachodnich fashion studies i dress studies. Od pierwszych socjologicznych i psychologicznych teorii Thorsteina Veblena, Georga Simmla, Louisa Flaccusa, Williama I. Thomasa i Johna C. Flügla, przez późniejsze opracowania powstałe od końca XX wieku po dzień dzisiejszy, relacja między ubiorem, modą i tożsamością zgłębiana była do tego stopnia, że wydaje się, że nic już nic więcej w tym temacie dodać już nie można. W naszym przekonaniu jest on jednak wart podjęcia w ramach zjazdu socjologicznego z kilku względów. Po pierwsze, dostrzegamy, że we współczesnym zglobalizowanym świecie zagadnienie to stało się bardzo złożone i pełnie niuansów wiąż czekających na swoich badaczy. Po drugie, na polskim gruncie wciąż nie zostało ono opracowane w podobnym sposób jak na Zachodzie, zwłaszcza problematyka roli mody w wytwarzaniu kategorii My i Oni. Jednocześnie chciałybyśmy zwrócić uwagę na rolę konsumpcji mody w kreowaniu tożsamości. Badacze są zgodni, iż wiele ludzkich zachowań (w tym konsumpcyjnych) powodowanych jest tym, jak postrzegamy i jak chcielibyśmy postrzegać siebie, a także tym, jak chcielibyśmy być postrzegani przez innych. Konsumpcja wiąże się z tożsamością (koncepcją Ja). Na gruncie symbolicznego interakcjonizmu i społecznego konstruktywizmu dowodzi się, iż ludzie podzielają społecznie przekonanie, że posiadane rzeczy można traktować jako symbole tożsamości i ról. Inni ludzie odnoszą się do danej jednostki, biorąc pod uwagę posiadane przez nią dobra materialne (jednostka jest oceniana przez pryzmat dóbr konsumpcyjnych). W rezultacie, jednostka określa to kim jest, z perspektywy symbolicznego znaczenia posiadanych przez siebie dóbr. Tożsamość innych jest również postrzegana w kategoriach posiadania i konsumpcji. Znaczenie dóbr i aktów konsumpcji jest ustalane i modyfikowane w interakcjach. Symboliczne znaczenie produktów jest ostatecznie definiowane przez społeczeństwo (lub jego część). W związku z powyższym zapraszamy do udziału w sesji wszystkich zainteresowanych zagadnieniem roli mody i ubioru w tworzeniu, odgrywaniu, ekspresji, podtrzymywaniu i przekształcaniu tożsamości tak indywidualnych jak i zbiorowych różnego rodzaju - klasowe, płciowe, etniczne, narodowe, rasowe, seksualne, związane z wiekiem itd. Szczególnie interesować będą nas także kwestie zachowań konsumenckich realizowanych w obszarze mody i wpływ różnych determinant kulturowych na przebieg procesów zaspokajania potrzeb związanych z odzieżą i ubieraniem się jako formą uspołecznienia oraz czy nadal pomimo przemian w zakresie podkreślania prestiżu społecznego, istnieją dobra, marki, usługi związane z modą, które ten prestiż podkreślają oraz wpływają na postrzeganie siebie i innych. Słowa kluczowe: moda, ubiór, tożsamość, konsumpcja 10

11 GRUPA MIĘDZYOŚRODKOWA 41 Temat grupy: BUNT MAS CZY ELIT? W POSZUKIWANIU ODPOWIEDZIALNYCH ZA KRYZYS Organizatorzy: Tomasz Peciakowski, KUL; Jarosław Charchuła, Akademia Ignatium w Krakowie Osoba kontaktowa: Tomasz Peciakowski Abstrakt: Przeobrażenia cywilizacyjne ostatnich lat generują tak duże stężenie nieznanych dotąd problemów, nowych wyzwań, wielopłaszczyznowych zmian, z którymi jako społeczeństwa trudno nam się zmierzyć, że coraz częściej diagnozuje się narastające kryzysy: wartości, tożsamości, kultury, kapitalizmu czy liberalnej demokracji. Nie trudno też o konkluzje bardziej generalne, mówiące o kryzysie cywilizacji, wynikającym z buntu mas... lub buntu elit. Od opublikowania klasycznego cyklu tekstów Joségo Ortegi y Gasseta minęło 90 lat, tymczasem jego spostrzeżenia i przewidywania w dobie demokratyzacji wiedzy, przyśpieszonej komunikacji i mediatyzacji debaty publicznej zamiast się dezaktualizować, nabierają coraz większego znaczenia. Bunt człowieka masowego to konsekwencja hermetyczności intelektualnej, baniek informacyjnych, jednoźródłowych informacji, zamknięcia w zbiorze komunałów i toposów, to brak zaufania do instytucji autorytetu, to zakwestionowanie naturalnej dla dotychczasowego systemu wiedzy hierarchii. Bunt mas to generalne wypowiedzenie posłuszeństwa elitom społecznym, ich przywództwu. W tym kontekście niedawne zaskakujące rozstrzygnięcia wyborcze w świecie zachodnim nazywane przez niektórych narastającą falą populizmu to raczej ekspansja Gassetowskiej hiperdemokracji. Znana jest też bardziej współczesna diagnoza narastającego kryzysu pióra Christophera Lascha, przekonującego, że głównym problemem są oderwane od rzeczywistości elity, zrzekające się odpowiedzialności za rzeczone przywództwo, buntujące się przeciwko spłacaniu długu wobec przodków i przyjmowaniu zobowiązań wobec przyszłych pokoleń. To arystokracja talentu, która nie poczuwa się do idei dobra wspólnego, budowania wspólnoty, wyrażająca się najlepiej w interesie grupowym i arogancji wobec mas. Pytanie zasadnicze to nie tyle kwestia rozstrzygnięcia, która z tych diagnoz jest współcześnie bardziej trafna, ale raczej, czy nie są to dwa bieguny jednego problemu. Jednego kryzysu, którego konsekwencją jest rozpad rzeczywistości społecznej na dwa równoległe światy, nie potrafiące się skomunikować, między którymi coraz bardziej zaczyna brakować buforów. To rzeczywistość bez autorytetów publicznych, intelektualistów, tłumaczy łączących świat wysokiej kultury z masowością, dostarczających intelektualnych produktów pośrednich. To rzeczywistość dwóch różnych przestrzeni: hermetycznej kultury wysokiej i masowej kultury indyferencji; przestrzeni elit, tworzących i działających w poczuciu braku obowiązku i bez specjalnej potrzeby komunikacji z resztą społeczeństwa oraz przestrzeni społecznej masy, zanurzonej w środkach komunikacji masowej podtrzymujących ich dobre samopoczucie i brak kulturowych aspiracji. W ramach grupy tematycznej proponujemy m. in. następujące zagadnienia do dyskusji: 1. -My Oni: kryteria podziałów na elity i masy oraz ich społeczne konsekwencje 2. Aktualność Buntu mas J. Ortegi y Gasseta 3. Od Czasu plemion do Buntu elit kryzys przywództwa? 4. Populizm czy hiperdemokracja 5. Dyskursy antyelitarne i elitarystyczne 6. Upadek autorytetów, śmierć intelektualistów i co dalej? Słowa kluczowe: elity, masy, autorytet, kultura wysoka, kultura masowa, intelektualiści 11

12 GRUPA MIĘDZYOŚRODKOWA 42 Title of group: CROSS-BORDER REGIONS. IN SEARCH FOR SOCIAL COHESION Organizers: Joanna Frątczak-Müller, University of Zielona Góra; Anna Mielczarek- Żejmo, University of Zielona Góra; Olga Zvyeryeva, V.N. Karazin Kharkiv National University, Ukraine Type of group: regular Contacts: Anna Mielczarek-Żejmo Joanna Frątczak-Müller Olga Zvyeryewa Title of group: CROSS-BORDER REGIONS. IN SEARCH FOR SOCIAL COHESION Organizers: Joanna Frątczak-Müller, University of Zielona Góra; Anna Mielczarek- Żejmo, University of Zielona Góra; Olga Zvyeryeva, V.N. Karazin Kharkiv National University, Ukraine Type of group: regular Contacts: Anna Mielczarek-Żejmo Joanna Frątczak-Müller Olga Zvyeryewa Abstract: Contemporary challenges contribute to the growing importance of regions in meeting citizens' needs and solving local problems. Living conditions in the borderlands take a special form resulting from being influenced by diverse cultural and political systems and the intensity of intercultural contacts. They also require special ways to manage them (efficiency of the public sphere), launch (potentials) and dealing with them (barriers). This is where the special importance of border regions comes from. In the sense adopted here, regions are construed both as territories determined by familiarity and regional identity and as a constructs formulated by elite. Cross-border regions can be seen as contact zones, or socio-cultural space where cultures meet, clash and grapple with each other, often in contexts of highly asymmetrical relations of power. But in this process they are able to make changes in the cultural sphere by removing social barriers and initiating crossborder contacts with representatives from all of their part. In result trust between neighbors increases and their common interests are implemented. The aim of the session is the search for conditions that contribute to the development of social cohesion in borderlands that requires a certain level of functional equality, enabling communication and collaboration and restraining alienation within decision-making processes. Regional communities (having a balanced living standard) may be more oriented to increase their well-being, with behavior based on trust, good communication and organization skills and social sensitivity. Cross-border regions can be seen as a challenge for reformulate the operation of national structures to ensure representation and political coordination. They overcome the horizontal divisions and conflicts between regional political or administrative bodies or within them for involving partners from all sectors on both sides of the border. Their significance is manifested in decrease the distance and mistrust in the vertical relationships between the two levels of governance: national and supranational. The thematic group welcomes papers focusing on, but not limited to, the following aspects: 1. Relationships between individual (inhabitants, leaders) and collective (institutions and organizations) actors of cross-border regions 12

13 2. The scope of cross-border cooperation 3. Factors and barriers of cross-border cooperation 4. Mechanisms of making public decisions regarding the needs and problems of communities living in the borderlands 5. Effects and effectiveness of managing the public sphere in the cross-border regions. We encourage interested scientists to submit theoretical, methodological and empirical contributions. Key words: cross-border regions, socio-cultural space, cross-border cooperation, social cohesion GRUPA MIĘDZYOŚRODKOWA 43 Temat grupy: - INTERNET I ŚRODOWISKO ON-LINE JAKO NARZEDZIE BADAWCZE, A TAKŻE PODMIOT ORAZ PRZEDNIOT BADANIA Organizatorki: dr Marta Bierca, Uniwersytet SWPS; dr Katarzyna Archanowicz, UKSW Osoba kontaktowa: Marta Bierca Abstrakt: Wraz z lawinowym rozwojem technologicznym, rosnącą penetracją Internetu, a także coraz trudniejszym postawieniem granicy pomiędzy światem realnym i wirtualnym zwiększa się pokusa, by w środowisko on-line przenieść także badania społeczne. Popularność Big Data i tego co cyfrowe, daje podstawy przypuszczać, że Internet będzie tu idealnym rozwiązaniem - szybszym, tańszym, a ponadto bardziej dopasowanym do nowego, sieciowego badanego, sam stając się także nowym obszarem badawczym (patrz: netnografia). Wraz z rosnącą dostępnością, nowe technologie komunikacyjne w coraz większym stopniu wpływają na życie prywatne użytkowników czyniąc to w bardziej lub mniej oczywisty sposób wspomnijmy choćby digital intimacy i wpływ internetowych portali randkowych na wyobrażenia społeczne w zakresie nawiązywania i utrzymywania związków intymnych. Zasady współpracy między dostawcami inteligentnych rozwiązań a ich nabywcami także prowokują do coraz poważniejszych dyskusji. Najnowsze rozwiązania technologiczne, prowadząc ciągły nadzór nad ich użytkownikami, redefiniują pojęcia anonimowości czy prywatności, a użytkownik, zyskując szereg udogodnień w codziennym życiu, rzadko ma świadomość kto i w jakim celu gromadzi i analizuje dane na jego temat (patrz: Facebook i Cambridge Analytica). Zakres tematyczny obrad naszej grupy obejmuje między innymi następujące zagadnienia: 1. Jak Internet wpływa na nasze życie? 2. Czy cyfryzacja pomaga czy przeszkadza badaniom społecznym? 3. Czy badania społeczne on-line i off-line mogą dostarczyć tych samych wyników? Czy też Internet jako medium sprawia, że badacz dociera do innych danych? 4. Czy nadchodzi zmierzch tradycyjnych badań? 5. Czy da się robić badania (także jakościowe) przez Internet? Czy udaje się dostosować znane nam techniki badawcze, przenosząc je w środowisko on-line, czy też potrzeba znaleźć zupełnie inne i nowe? Jak badać dobrze, by technologia pomogła badaczowi znaleźć inną jakość, a sama forma nie przerosła treści? 6. Jak badać sam Internet i aktywność badanego w sieci, aby dotrzeć do 13

14 wartościowych i wiarygodnych danych? 7. Jaka jest relacja pomiędzy użytkownikiem i nie-użytkownikiem nowoczesnej technologii? Czy nosi ona znamiona współczesnej gettoizacji? 8. Na ile penetracja Internetu i kompetencje cyfrowe użytkowników sieci w Polsce ułatwiają lub utrudniają proces prowadzenia badań w sieci? 9. Jak z nową rzeczywistością radzą sobie analogowi badacze? 10. Na ile jesteśmy w stanie (jako badani i badacze) zrzec się swojej prywatności, aby mieć dostęp do informacji (np. Korzystanie z sieci Wi-Fi), i czym w takim razie stają się anonimowość, prywatność i informacja? 11. Czy podając rękę Wielkiemu Bratu wiemy na co się decydujemy? Jednym zdaniem - czy dzisiejszy świat to przyjazny Smart Word czy może już Matrix? Słowa kluczowe: Internet, badania-on line, digital-intimacy, digital tribe GRUPA MIĘDZYOŚRODKOWA 44 Title of group: SERVICE DESIGN AND AGING SOCIETY: ACTIVATION, CO-PRO- DUCTION AND SOCI AL INCLUSION OF SENIORS Organziers: dr Grzegorz Gawron, Institute of Sociology, University of Silesia; dr Paulina Rojek- Institute of Philosophy and Sociology, Pedagogical University of Cracow; dr Thomas Watkin, Université de Nîmes Type of group: regular Contacts: Grzegorz Gawron Paulina Rojek-Adamek Abstract: Contemporary demographic changes identified mainly with the global aging of societies are frequently one of the most discussed issues in political, cultural and scientific discourse at every organizational level - from local to international. Currently, researchers reject catastrophic visions of the future, replacing them with postulates about the developmental potential of aging generations and the possibilities of its pragmatic use. Emphasizing the multidimensional activity of seniors becomes dominant in the current discourse, creating a broad vision of the role and participation of aging members of society in shaping social reality. As a consequence, the treatment of older people as active, self-sufficient, developing, and fulfilling members of society started to become of gradual importance. It is also reflected in the development and popularity of the concept of active, successful and positive aging. They refer to the direct use of the potential of seniors by stimulating their productivity and encouraging co-production activities. Thus, older people are treated not only as consumers or beneficiaries of certain goods and services, but also as dispatchers and creators of valuable contribution to society. A good example is the field of service design, which is including solutions that support the quality of life and applies to the functionality of users. Its aim is to ensure that a solution will be useful and desirable to the client. This practice emphasizes that the most important in service design is participation and involvement of participants and stakeholders because they have valuable knowledge and opinions, have insights and ideas that are equally valuable for each participant who can contribute to decision making. The methodological approach, therefore, implies commitment and cooperation, which also gives a sense of social integration. The latest trends show that it is a very useful approach in activating community, especially the elderly. 14

15 Therefore, inspired by the approach used in the service design and the general value of this form of design, we want to show how it is possible to act for social inclusion, activating and provoking co-operation and co-production among seniors. Key words: aging, senior co-production, public services, design, service design GRUPA MIĘDZYOŚRODKOWA 45 Temat grupy: DZIECKO I RODZINA JAKO PODMIOTY POLITYK PUBLICZNYCH Organizatorki: dr Monika Wiktorowicz-Sosnowska, IS UWr; dr hab. Magdalena Arczewska, ISNS UW Osoba kontaktowa: Magdalena Arczewska Abstrakt: Prezentowane w ramach grupy referaty ogniskują się wokół problematyki dziecka i rodziny jako podmiotów polityk publicznych w szerokim ich rozumieniu (zbiór środków i zasobów, które są używane aby wpływać na rozwój w określonym obszarze życia społecznego oraz aby rozwiązywać problemy w pożądany i zaplanowany sposób (za M. Pawlakiem). Wystąpienia Referentek i Referentów dotyczą analizy aktualnych rozwiązań z zakresu różnych polityk, w tym polityki rodzinnej, polityki socjalnej, polityki rynku pracy, polityki edukacyjnej i polityki zdrowotnej, które warunkują sytuację dziecka i rodziny w wybranych obszarach życia społecznego. Tworzenie polityk publicznych sporadycznie planowane jest jako pewien proces, składający się z sekwencji zamierzonych działań. Zawsze obejmuje on jednak identyfikowanie potrzeb i diagnozowanie problemów, tworzenie i wdrażanie polityki, jej ewaluację oraz wskazywanie rekomendacji. Studia nad politykami publicznymi koncentrują się też na sprawcy działania publicznego i organizacji tego działania, a jego skutki są istotne dla oceny efektywności tychże polityk. Działania publiczne prowadzone w rożnych warunkach społecznych, ekonomicznych i kulturowych przynoszą odmienne rezultaty. Polityki publiczne warunkowane są poprzez typy relacji i więzi społecznych, poziom kompetencji społecznych, doświadczenia zbiorowe czy wartości uznawane w danym społeczeństwie za kluczowe. Zakres analizy pozwoli na odtworzenie i redefiniowanie podmiotowości dziecka i rodziny w treści wybranych polityk z uwzględnieniem wskazanych wyżej czynników. Prezentowane referaty odnosiłyby się zarówno do wniosków z badań jak i analizy teoretycznej prowadzonej w ramach różnych nurtów socjologii, a dotyczyłyby zarówno kategorii dziecka jako zależnego członka rodziny, którego dobro podlega szczególnej ochronie, jak i rodziny jako mikrostruktury społecznej. Proponowana tematyka wpisuje się zatem w ideę Ogólnopolskiego Zjazdu Socjologicznego. Dyskusja w tej grupie tematycznej będzie koncentrować się również wokół tożsamości dziecka i rodziny, analizy problemów oraz stanie się okazją do wymiany refleksji na temat przestrzeni współdziałania podmiotów polityk publicznych w procesie decyzyjnym. Słowa kluczowe: dziecko, rodzina, polityki publiczne, diagnozowanie problemów społecznych 15

16 GRUPA MIĘDZYOŚRODKOWA 46 Temat grupy/title of group: EDUKACJA PRZEZ DEMOKRACJĘ - JEJ ROLA I ZNACZENIE W KONTEKŚCIE ZMIAN WE WSPÓŁCZESNYM SPOŁECZEŃSTWIE EDUCATION THROUGH DEMOCRACY - ITS ROLE AND SIGNIFICANCE IN THE CONTEXT OF CHANGES IN CONTEMPORARY SOCIETY Organizatorzy/Organizers: Anna Babicka-Wirkus, Akademia Pomorska w Słupsku; Antoni Tort Bardolet, University of Vic Charakter grupy/type of group: regularna/regular; grupa otwarta na referaty polsko- i anglojęzyczne Osoba kontaktowa/contact: Anna Babicka-Wirkus Abstrakt: Współczesne społeczeństwo podlega licznym przeobrażeniom zachodzącym na rożnych poziomach jego funkcjonowania. Jednym z nich jest powrót tendencji nacjonalistycznych i populistycznych zagrażających dalszemu istnieniu społeczeństw demokratycznych. Stawiamy tezę, że jednym z kluczowym sposobów poradzenia sobie z tym problemem jest skupienie się na edukacji poprzez demokrację. W ramach sekcji chcielibyśmy przyjrzeć się zatem roli, jaką w tym kontekście odgrywa szkoła, będąca z jednej strony instytucją, w której ma ona miejsce, z drugiej zaś - namiastką społeczeństwa - jak twierdził John Dewey. W szkole jak w soczewce skupiają się problemy, z jakimi boryka się społeczeństwo. Jest ona miejscem, w którym dokonywać się może zmiana poprzez zaangażowaną edukację nastawioną na poszanowanie równości uczestniczących w niej podmiotów. Realna demokratyzacja życia szkolnego, zachodząca w wyniku edukacji nastawionej na urzeczywistnianie ideału równości i partycypacji, niesie ze sobą konsekwencje również dla życia obywatelskiego. Stanowi ona zatem istotne zagadnienie wymagające interdyscyplinarnej refleksji, w szczególności socjologicznej, pedagogicznej i kulturowej. Do międzynarodowej sekcji chcielibyśmy zaprosić praktyków oraz badaczy zajmujących się problematyką szkoły i jej miejsca w społeczeństwie. Nasza refleksja, w ramach obrad koncentrować będzie się na poszukiwaniu odpowiedzi na następujące pytania: jakie cele powinny przyświecać współczesnej edukacji?, w jakim zakresie w środowisku szkolnym mamy do czynienia z edukacją poprze demokrację, a na ile jest to edukacja do demokracji i o jej podstawowych ideach?, jak przebiega proces demokratyzacji współczesnej szkoły?, jaką rolę odgrywają w nim poszczególni aktorzy życia szkolnego: uczniowie, nauczyciele, rodzice, personel niepedagogiczny?, jakie znaczenie ma proces demokratyzacji rzeczywistości szkoły dla kształtowania postaw obywatelskich i podejmowania działań wynikających z obywatelskiego nieposłuszeństwa? Przewidujemy interdyscyplinarna dyskusję nad powyższymi zagadnieniami z udziałem przedstawicieli polskich i zagranicznych ośrodków naukowych. Zapraszamy referaty w języku polskim, jak i angielskim. Słowa kluczowe: edukacja przez demokrację, szkoła, postawy obywatelskie, obywatelskie nieposłuszeństwo **** Abstract: Modern society undergoes numerous transformations on various levels of its functioning. One of those changes is the resurgence of nationalistic and populist tendencies that threaten the survival of democratic societies. We argue that one of the key means of dealing with this issue is focusing on education through democracy. Under the section, we would like to examine the role of school in this context; on the one hand, it is an institution where education takes place, but on the other hand, it is a substitute of society, according to John Dewey. The issues of society are concentrated and condensed in school, 16