+ 10. prosta. ekonomia jest. Jan Gmurczyk

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "+ 10. prosta. ekonomia jest. Jan Gmurczyk"

Transkrypt

1 ! + 10? Jan Gmurczyk ekonomia jest prosta

2 Jan Gmurczyk ekonomia jest prosta Instytut Obywatelski Warszawa 2012

3 Cześć! Zastanawialiście się kiedyś, dlaczego samochód jest droższy od roweru lub za co kupić mieszkanie? Albo co to są banki i jak działają? Spróbujmy znaleźć odpowiedź na te zagadki. Zapraszamy Was na wycieczkę do świata ekonomii. Nie wiecie, co to za świat? Nie martwcie się! Za chwilę wspólnie go odkryjemy. Podczas tej wycieczki po ekonomicznych ścieżkach będzie nam towarzyszyć czwórka przyjaciół: Ania, Bartek, Filip i Zosia. Na pewno nie będzie męcząco podczas wędrówki zrobimy sobie kilka przystanków. Porozmawiamy o ważnych, ale też arcyciekawych tematach, takich jak pieniądze, zakupy i oszczędzanie.

4 Gotowi? No to w drogę! 3, 2, 1 start! 4 Ania chodzi do piątej klasy szkoły podstawowej. Uwielbia czytać książki i jeździć na rowerze. Zosia uczy się w czwartej klasie szkoły podstawowej. Jej hobby to taniec i rysowanie. Jest siostrą Bartka. Filip jest z Zosią w tej samej klasie. W przyszłości chciałby zostać sławnym gitarzystą. Bartek chodzi do drugiej klasy gimnazjum. Jego pasje to sport i gry komputerowe. Ma młodszą siostrę Zosię.

5 Pieniądze Mama poprosiła Zosię i Bartka, żeby wybrali się do sklepu spożywczego po kilogram pomidorów. Okazało się jednak, że żadne z nich nie wzięło ze sobą portfela. Nie mieli więc pieniędzy na zakup warzyw! Hmm czym tak naprawdę są pieniądze? I czy nie możemy zapłacić za pomidory później? zaczęła się zastanawiać Zosia. Pieniądze dajemy komuś w zamian za coś innego, na przykład za piłkę lub książkę. Albo, tak jak dzisiaj, za pomidory próbował tłumaczyć Zosi Bartek. Czyli: jedna osoba oferuje jakąś rzecz, a druga daje jej za to pieniądze. Nie można mieć nic za darmo dodał po chwili namysłu. Bartek ma rację. Pieniądze służą do wymiany. A czy wiecie, że kiedyś ludzie nie znali pieniędzy? Tak? To jak się wtedy wymieniali? wykrzyknęli zdziwieni Zosia i Bartek. Prosto. Jeśli chcieli dostać od kogoś buty, musieli dać mu w zamian coś innego, na przykład kilogram jabłek. Taka wymiana towar za towar nazywa się barterem. A jeśli ktoś nie miał ochoty na jabłka? Wtedy trzeba mu było zaproponować coś innego coś, co by mu się spodobało. Może wolałby czapkę albo płaszcz. Skąd jednak wziąć wystarczająco dużo rzeczy do wymiany? Nie wszyscy mają to, co inni by chcieli. I przecież nikt nie będzie chciał zamienić roweru na cebulę! Albo na ziemniaki. Pewne rzeczy są bardziej wartościowe, inne mniej. 5

6 Dlatego ludzie wymyślili pieniądze. Dawno temu były nimi kły rekina albo zboże. W przeszłości jako pieniędzy często używano także różnych metali, takich jak miedź, żelazo, srebro i złoto. Metalowe monety wymyślono około 2600 lat temu, czyli w czasach, kiedy żyli starożytni Fenicjanie, Grecy i Rzymianie. Z kolei papierowych banknotów zaczęto używać 1200 lat temu w dalekich Chinach, które słynęły z produkcji papieru. Tak powstała gotówka, czyli monety i banknoty w naszych kieszeniach. Są to wspaniałe wynalazki do dziś służą nam jako pieniądze. Pieniądze mogą mieć jednak postać nie tylko gotówki. Współcześnie ludzie bardzo chętnie korzystają z zalet pieniądza bezgotówkowego. 6

7 Pieniądz bezgotówkowy to zapis na specjalnym rachunku bankowym, zwanym kontem. Przykładowo, zamiast banknotu stuzłotowego w ręku, mamy zapis w wysokości 100 złotych na koncie. Takimi pieniędzmi można posługiwać się, używając plastikowych kart płatniczych. To szczególnie wygodne, kiedy chcemy zrobić większe zakupy, na przykład zapłacić 2 tysiące złotych za wycieczkę do Egiptu. Do biura podróży zamiast torby wypchanej pieniędzmi weźmiemy wtedy tylko kartę płatniczą, która zajmuje w naszym portfelu małą przegródkę! 100 Pieniądze mogą mieć postać gotówki czyli banknotów i monet. Pieniędzmi można posługiwać się także bez banknotów i monet. Służą do tego specjalne karty z plastiku nazywa się je kartami debetowymi, płatniczymi lub kredytowymi. Kartą można płacić tak jak zwykłymi monetami i banknotami podaje się ją w sklepie, a sprzedawca rozlicza rachunek przy pomocy specjalnego terminalu płatniczego. Dzięki kartom można także wypłacić banknoty z bankomatu, specjalnej maszyny, która przechowuje pieniądze. 7

8 Zarabianie pieniędzy Wszyscy mamy najróżniejsze marzenia chcemy mieć nowy rower, zegarek i codziennie chodzić na lody i pizzę. Ale to wszystko kosztuje! Żeby kupić rower czy najnowszy model telefonu komórkowego, potrzebujemy przecież pieniędzy. A skąd biorą się pieniądze? spytali od razu Filip i Ania. Pieniądze najczęściej się zarabia. Oznacza to, że otrzymuje się je za wykonaną pracę na przykład nauczyciela, ogrodnika, sprzedawcy czy architekta. Pieniądze otrzymane w zamian za wykonane obowiązki nazywamy płacą, wynagrodzeniem lub pensją. Oczywiście pieniądze można też dostać od rodziców. 8 Czy Wy dostajecie od swoich rodziców kieszonkowe? Tak! wykrzyknęli jednogłośnie Filip i Ania. A skąd rodzice mają pieniądze? To proste: rodzice pracują i w ten sposób je zarabiają. Tata Filipa jest strażakiem gasi pożary i ratuje ludzi. Za tę pracę otrzymuje co miesiąc pensję w wysokości 2500 złotych. Mama jest pielęgniarką pracuje w szpitalu i zarabia miesięcznie 2300 złotych.? Dzięki pracy rodzice mają pieniądze na opłacenie rachunków za mieszkanie, telefon i światło. Mogą też dać Filipowi kieszonkowe. Ile według Was powinien dostawać od rodziców pieniędzy na własne wydatki? 10, 20 czy może 50 złotych?

9 Wydawanie pieniędzy Załóżmy, że mamy już pieniądze w kieszeni możemy więc ruszać na zakupy. Jak to działa? Kiedy jesteśmy w sklepie, wymieniamy pieniądze na inne rzeczy. Możemy kupować chleb, komiksy, gumę do żucia czy gry komputerowe. W każdym sklepie jest mnóstwo produktów, które można kupić. Mają one różne ceny. Cena określa, ile pieniędzy trzeba wydać, aby otrzymać daną rzecz. Im niższa cena, czyli produkt jest tańszy, tym lepiej dla nas. Dlaczego? Bo więcej pieniędzy zostaje w naszej kieszeni. Zosia dostała od mamy 5 złotych na zakupy w lokalnym sklepie. Kupiła butelkę wody za 2 złote i komiks za 3 złote. Ile wydała?? 9

10 Oszczędzanie Pieniądze można wydać, ale można ich także nie wydawać. Jeśli je zostawimy w skarbonce, skarpecie czy kieszeni możemy powiedzieć, że je zaoszczędziliśmy. Oszczędzanie pozwala zachować pieniądze i skorzystać z nich w dowolnym momencie w przyszłości, na przykład za tydzień lub za rok. Ale dlaczego nie wydawać pieniędzy od razu? zaczęła się zastanawiać Ania. No właśnie, po co oszczędzać? - zawtórował jej Bartek. Oszczędzanie jest bardzo ważne. Jeśli dosta niemy od babci 10 złotych, możemy za nie kupić lody lub czekoladę. Słodycze jednak szybko zjemy, a nie zawsze wiadomo, kiedy znów dostaniemy 10 pieniądze. Oszczędzanie to takie planowanie na przyszłość. Dzięki niemu możemy mieć pieniądze nawet wtedy, kiedy przez chwilę ich nie otrzymujemy. Kiedy oszczędzamy, odłożone pieniądze się sumują. Oznacza to, że nawet z małych kwot możemy uzbierać dużą sumę pieniędzy. A cierpliwość popłaca. Jeśli trochę poczekamy i nie wydamy od razu wszystkich pieniędzy, po dłuższym czasie będziemy mogli kupić większą i droższą rzecz. Co tydzień Bartek dostaje od rodziców 10 złotych kieszonkowego. Chłopiec uwielbia gry komputerowe i marzy o najnowszej produkcji, która kosztuje aż 40 złotych.

11 ? Co powinien zrobić Bartek? Żeby kupić grę, chłopiec decyduje się oszczędzać. Przez cztery tygodnie nie wydaje z kieszonkowego ani grosza. Po miesiącu ma w skarbonce odłożone 40 złotych. Wtedy może kupić w sklepie komputerowym wymarzoną grę! 11

12 Budżet domowy Budżet domowy to zestawienie pieniędzy, które otrzymujemy, i pieniędzy, które wydajemy. Innymi słowy, to wydatki i zarobki zebrane w jednym miejscu. Planując wydatki, musimy zawsze pamiętać o tym, czy mamy na nie wystarczającą ilość pieniędzy. Jeśli w danym miesiącu planujemy wydać mniej pieniędzy, niż mamy do dyspozycji, to, co nam zostanie (czyli nadwyżkę), warto zaoszczędzić na przyszłość. 12 Otrzymane pieniądze kieszonkowe +25 zł prezent od wujka +10 zł Wydatki i oszczędności lody -5 zł książka -15 zł Oto budżet Ani W tym miesiącu dostała od rodziców 25 złotych kieszonkowego i 10 złotych w prezencie od wujka. Czyli łącznie Ania ma 35 złotych. Ania postanowiła pójść na zakupy. Za lody zapłaciła 5 złotych, kupiła jeszcze książkę za 15 złotych. W sumie wydała 20 złotych. Ponieważ Ania miała 35 złotych, a wydała tylko 20 złotych, w kieszeni zostało jej jeszcze 15 złotych. Te pieniądze dziewczynka postanowiła odłożyć. 15 złotych to jej oszczędności. Zaoszczędzone 15 zł Być może w przyszłym miesiącu przeznaczy je na jakąś przyjemność?

13 Jeśli zaplanowane zakupy i wydatki pokrywają się z ilością dostępnych pieniędzy, wtedy nasz budżet jest zrównoważony (zbilansowany).? A co możemy zrobić, kiedy w domowym budżecie brakuje pieniędzy na pewne wydatki? Nie jest to takie proste. Albo musimy zarobić więcej pieniędzy, albo zrezygnować z części wydatków. W ostateczności możemy też rozważyć zaciągnięcie pożyczki. Jak to zrobić i na czym to polega? Tego dowiecie się w następnym rozdziale. 13

14 Pożyczanie pieniędzy Czy można wydawać więcej pieniędzy, niż się zarabia? spytała Ania, przyglądając się swojemu pustemu portfelowi. Tak, ale jest jeden warunek: te brakujące pieniądze ktoś nam musi pożyczyć odpowiedział szybko Bartek. To prawda. Pamiętajcie jednak, że pożyczone pieniądze zawsze trzeba zwrócić! Pożyczanie jest kosztowne, ponieważ każda pożyczka ma swoją cenę. Polega to na tym, że najczęściej trzeba oddać większą kwotę, niż się pożyczyło. Pożyczanie może też być niebezpieczne. Dlaczego? Nigdy nie wiemy, co będzie się działo w przyszłości. Możliwe, że za kilka miesięcy nie będziemy mieć wystarczająco dużo pieniędzy, żeby te pożyczone pieniądze oddać. Wtedy mamy problem. 14 A od kogo można pożyczyć pieniądze? zapytała Ania. Najczęściej ludzie pożyczają pieniądze od banków. Nazywa się to zaciąganiem pożyczki, braniem pożyczki lub braniem kredytu. Mama Ani zaciągnęła w banku pożyczkę w wysokości 400 złotych. Zamierza opłacić za nią wycieczkę do Krakowa. Pożyczkę będzie musiała oddać za trzy tygodnie. Ile kosztuje ta pożyczka? Jej koszt to 20 złotych. Czyli w sumie za trzy tygodnie mama Ani odda bankowi 420 złotych.

15 Jak można oszczędzać? Co zrobić z pieniędzmi, których nie wydaliśmy od razu, czyli które udało nam się zaoszczędzić? Można wrzucić do skarbonki wymyślił Bartek. Albo schować do skarpety! Albo pod łóżko! dodała Zosia. Rzeczywiście, można zrobić i tak. Istnieje jednak lepsze rozwiązanie. Pieniądze w skarbonce lub w skarpecie po prostu leżą. Zamiast tego mogłoby ich przybywać. Żeby tak się stało, pieniądze można komuś pożyczyć. Pamiętacie, jak mówiliśmy, że pożyczki mają swoją cenę? Jeśli pożyczamy od kogoś pieniądze na nasze wydatki, zawsze musimy zwrócić więcej, niż pożyczyliśmy. Czyli jesteśmy stratni. Jeśli jednak ktoś pożycza pieniądze od nas, wtedy to on nam płaci za pożyczkę. A my otrzymujemy kwotę większą, niż pożyczyliśmy. Najprostszą i najbezpieczniejszą metodą jest pożyczenie pieniędzy bankowi. Taka pożyczka (od nas dla banku) nazywa się lokatą albo depozytem. 15

16 Oszczędzanie w banku opłaca się bardziej niż chowanie pieniędzy do skarbonki lub skarpety. Zamiast bezczynnie leżeć, nasze pieniądze rosną! Zupełnie jak kwiatki na balkonie. Tylko nie trzeba ich podlewać. Z pieniędzmi i oszczędzaniem jest podobnie jak z ziarnami pszenicy. Zboże można schować do spichlerza lub zmielić na mąkę i upiec z niej chleb. Jeśli jednak zamiast tego pszenicę, która teraz nie jest nam potrzebna, zasiejemy, po pewnym czasie wyrośnie nowa pszenica, zbierzemy plony i będziemy mieć więcej ziarna niż na początku. Zosia zaoszczędziła 80 złotych. Postanowiła, że pożyczy je bankowi na miesiąc, czyli założy lokatę. Bank zapłaci jej za tę pożyczkę 5 złotych. Po miesiącu bank odda Zosi 80 złotych powiększone o 5 złotych, czyli razem 85 złotych. 16

17 Idziemy do banku Zosia, Filip i Bartek wybrali się z rodzicami na spacer. Niedaleko parku zobaczyli ogromny budynek, na którym widniał napis BANK. Co robi się w banku? spytała od razu Zosia. Najprościej byłoby powiedzieć, że bank to budynek, w którym znajdują się pieniądze. Rzeczywistość jest jednak dużo bardziej skomplikowana. Bank to duża firma, która zarabia na pożyczaniu pieniędzy. Najpierw banki pożyczają pieniądze od osób, które mają oszczędności. Jak to działa? Ludzie przynoszą do banku swoje pieniądze i zakładają lokaty. Za te pożyczki bank płaci im pieniądze, dzięki czemu po jakimś czasie otrzymują więcej, niż mieli na początku. 17

18 Oszczędności wszystkich ludzi, którzy założyli sobie lokaty, banki pożyczają dalej. Komu? Najczęściej osobom, którym brakuje pieniędzy, a które chcą robić zakupy. Pożyczki od banku nazywają się kredytami. Tak jak za wszystko, także za kredyt ludzie płacą. Te pieniądze wędrują do kasy banku. Jak działa bank? 1. Ludzie pożyczają bankom swoje oszczędności, czyli zakładają lokaty. 1 BANK 2 2. Inni ludzie pożyczają od banków pieniądze, czyli zaciągają kredyty Bank oddaje zwiększone lokaty Bank dostaje więcej pieniędzy za kredyty, niż sam musi oddać za lokaty. Różnica to jego zarobek Ludzie oddają więcej, niż pożyczają. 3

19 W banku można też założyć konto osobiste. Konto to rachunek, na który ludzie mogą wpłacać pieniądze i bezpiecznie je tam trzymać. Banki pożyczają i gromadzą bardzo dużo pieniędzy. Dlatego ich działalność czujnie nadzoruje państwo. Zgodnie z prawem i dla bezpieczeństwa obywateli, pieniądze umieszczone w bankach w postaci lokat (depozytów) są chronione gwarancjami państwowymi. Oznacza to, że nasze oszczędności, nawet jeśli mają wartość kilkuset tysięcy złotych, nie przepadną, gdyby bank zbankrutował. Oprócz banków istnieją również firmy, które udzielają ludziom pożyczek i dają im możliwość gromadzenia oszczędności. Pozornie przypominają banki, bo też zajmują się pieniędzmi, ale tak naprawdę nimi nie są. Nazywa się je parabankami. Państwo nie nadzoruje działalności parabanków w taki sam sposób, jak kontroluje banki. Na przykład umieszczone w parabankach pieniądze nie podlegają gwarancjom państwa czyli nie mamy pewności, że jeśli firma zbankrutuje, otrzymamy z powrotem nasze pieniądze. Dlatego parabanki są dużo bardziej niepewnymi miejscami lokowania własnej gotówki niż banki. Jak odróżnić bank od parabanku? Pierwszą wskazówką może być to, czy w nazwie rozważanej firmy w ogóle widnieje słowo bank. Dla pewności warto jednak zajrzeć?do spisu banków w internecie. 19

20 Budżet państwa Czy zastanawialiście się kiedyś, kto buduje drogi i boiska szkolne? Albo kto płaci wynagrodzenie za pracę policjantów i strażaków? To rola państwa. A na te wszystkie wydatki potrzeba pieniędzy. A skąd państwo ma je wziąć? Przecież państwo nie dostaje pensji? zdumiał się Filip. Odpowiedzią są podatki. Na finansowanie swoich usług (ochrona, edukacja, budowa dróg) państwo zbiera od ludzi pieniądze. Czyli mówi się, że obywatele płacą podatki. Te podatki mają różną postać. Część z nich jest pobierana jako część wynagrodzenia za pracę, czyli kawałek pensji. Podatki mogą też być wliczone w cenę różnych rzeczy, na przykład zabawek i ubrań Podatki trafiają do budżetu państwa, który przypomina budżet domowy. Jest to zestawienie pieniędzy, które państwo otrzymuje z podatków, i pieniędzy, które wydaje. Państwo może wydawać mniej pieniędzy, niż zbiera z podatków. Wtedy mówimy, że budżet państwowy ma nadwyżkę. To pozytywna sytuacja, ponieważ państwo może oszczędzić pieniądze na przyszłość. Z kolei kiedy państwo wydaje dokładnie tyle pieniędzy, ile otrzymuje w ramach podatków, mówi się, że krajowy budżet jest zrównoważony (inaczej: zbilansowany). Państwo może też wydawać więcej pieniędzy, niż przynoszą mu podatki. Wtedy mówimy, że budżet ma dziurę, czyli deficyt. I jest to sytuacja niekorzystna. Państwo jest wtedy na minusie.

21 Deficyt powoduje, że państwo musi obcinać wydatki, czyli rezygnować z pewnych działań, albo jest zmuszone zwiększać podatki. Innym sposobem na załatanie dziury budżetowej jest pożyczenie pieniędzy, czyli zaciągnięcie długu. A jak już wiemy z poprzednich rozdziałów, za każdą pożyczkę trzeba zapłacić cenę. Dlatego w sumie państwo musi oddać więcej pieniędzy, niż pożyczyło. To nie jest więc opłacalny wariant. Mimo tego wiele państw tak właśnie robi. Filip kupił pudełko klocków za 10 złotych. W cenę klocków jest wliczony podatek w wysokości 1,87 złotego. Płacąc za klocki w sklepowej kasie, chłopiec automatycznie opłaca też podatek od klocków. Te pieniądze powiększą budżet państwa. 21

22 Zagadki Rozwiąż krzyżówkę, a następnie odczytaj hasło utworzone z tęczowych pól Cenny metal, którym dawniej płacono za zakupy 2. Pieniądze, które otrzymujemy za swoją pracę 3. Można ją założyć w banku 4. Zestawienie dochodów i wydatków państwa lub rodziny 5. Pieniądze, które mamy w kieszeni, a nie w banku 6. Buduje drogi, płaci strażakom za ich pracę i zajmuje się edukacją 7. Udziela kredytów 8. Pieniądze, które państwo otrzymuje od obywateli 22

23 Pomóż Ani, Zosi, Filipowi i Bartkowi znaleźć 10 ekonomicznych słów, które ukryły się w gąszczu liter: bank, banknot, budżet, oszczędności, państwo, pieniądze, podatek, pożyczka, skarbonka, wydatki C A O G Y S B A N K W Ł J S T I K Ą G R P Y P Ś Z A Ę A F Z P M D A I C Z H R W Ż O E A Ń J Z K N B U D Ż E T S A Ę T C O B D Y W K T W D Y T N M A C Ą I W O N K B K A O Z Y Ś O P O B A A I C K L J U S Ś C N L Ó T A C W H Z C E K Y W Z O A Ł A P I E N I Ą D Z E L Ń E L K O K J I N L A P O D A T E K P Ź A E 23

24 Słowniczek Bank duża firma, która zajmuje się naszymi pieniędzmi: przyjmuje lokaty, udziela kredytów i umożliwia założenie konta. Budżet domowy zestawienie pieniędzy otrzymywanych i wydawanych przez osobę lub rodzinę. Budżet państwa zestawienie pieniędzy otrzymywanych i wydawanych przez państwo. Gospodarka system wytwarzający rzeczy i usługi, które potem można kupić. Kredyt pieniądze, które bank pożycza komuś na pewien cel, na przykład na zakup mieszkania. Lokata (inaczej: depozyt) pieniądze, które ktoś pożycza bankowi. Pieniądze szczególna rzecz, którą można wymienić na inne rzeczy, za nie dokonujemy zakupów. Płaca (wynagrodzenie, pensja) pieniądze otrzymywane w zamian za wykonaną pracę. Podatek pieniądze przekazywane przez wszystkich obywateli do budżetu państwa. Waluta pieniądze używane w danym kraju. Na przykład w Polsce korzysta się ze złotówek, w Niemczech z euro, a Brytyjczycy płacą funtami szterlingami. 24

25 Copyright by Instytut Obywatelski Warszawa 2012 Publikacja dostępna na stronie Redakcja Aleksandra Kaniewska Korekta Magdalena Jankowska Projekt graficzny skład, łamanie Hanna Milanowicz Druk Drukarnia EFEKT Warszawa ISBN Instytut Obywatelski ul. Wiejska 12 lok Warszawa tel

26 ??? Czy to Chińczycy wymyślili banknoty? Czy można wydawać więcej, niż się zarabia? Czy warto trzymać pieniądze w skarpecie? Jak ustrzec się przed parabankiem? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań znajdziesz w środku

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Bank zaufanie na całe życie Czy warto powierzać pieniądze bankom? nna Chmielewska Miasto Bełchatów 24 listopada 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Uniwersytet Dziecięcy,

Bardziej szczegółowo

koordynator: nauczyciele wspomagający: mgr Jadwiga Greszta mgr Magdalena Kosiorska mgr Iwona Pałka

koordynator: nauczyciele wspomagający: mgr Jadwiga Greszta mgr Magdalena Kosiorska mgr Iwona Pałka koordynator: mgr Jadwiga Greszta nauczyciele wspomagający: mgr Magdalena Kosiorska mgr Iwona Pałka Opracowanie słownictwa dotyczącego bankowości i finansów. Od Grosika do Złotówki rozwiązywanie łamigłówek

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia finansowa dr Agata Trzcińska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 listopada 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Kto pokaże

Bardziej szczegółowo

Historia inna niż wszystkie. Przyszedł czas na banki

Historia inna niż wszystkie. Przyszedł czas na banki Historia inna niż wszystkie Jest rok 1949, Nowy Jork, USA. Frank McNamara wybrał się do restauracji. Przy płaceniu rachunku okazało się, że zapomniał portfela, wziął więc kawałek kartoniku i napisał na

Bardziej szczegółowo

O OSZCZĘDZANIU. O ważnej roli pieniądza w życiu człowieka. Klasa IV VI Zajęcia 1 MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELI

O OSZCZĘDZANIU. O ważnej roli pieniądza w życiu człowieka. Klasa IV VI Zajęcia 1 MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELI O OSZCZĘDZANIU MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELI Klasa IV VI Zajęcia 1 O ważnej roli pieniądza w życiu człowieka. ZAJĘCIA 1: O ważnej roli pieniądza w życiu człowieka. Grupa wiekowa: klasy IV VI, szkoła podstawowa

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty kademia Młodego Ekonomisty Banki w Praktyce nna Chmielewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 20 kwietnia 2010 r. Banki w Praktyce 2 Każdy chce więcej - potrzebny nam pośrednik 3 Skąd bank ma pieniądze?

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Temat spotkania: Finanse dla sprytnych Dlaczego inteligencja finansowa popłaca? Prowadzący: dr Anna Miarecka Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 28 maj

Bardziej szczegółowo

Finanse dla sprytnych

Finanse dla sprytnych Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Uniwersytet w Białymstoku 28 kwietnia 2011 r. Finanse dla sprytnych Dlaczego inteligencja finansowa popłaca? dr Adam Wyszkowski EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Temat spotkania: Matematyka finansowa dla liderów Temat wykładu: Matematyka finansowa wokół nas Prowadzący: Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 14 października 2014 r. Matematyka finansowa dla liderów Po

Bardziej szczegółowo

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. banki i jakie

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. banki i jakie O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI K banki i jakie ZAJĘCIA 2: Dlaczego powstały banki i jakie są ich zadania? Grupa wiekowa: klasy I III szkoła podstawowa Czas zajęć: 1,5 godziny Wprowadzenie Zajęcia powinny

Bardziej szczegółowo

Serdecznie zapraszamy do korzystania z naszej publikacji.

Serdecznie zapraszamy do korzystania z naszej publikacji. 1-2 z wielu badań wynika, że Polakom brakuje wiedzy na temat finansów osobistych. Jedynie część z nas systematycznie oszczędza i planuje swoje wydatki. Powszechnym usprawiedliwieniem są niskie zarobki.

Bardziej szczegółowo

Grosikowa Gazetka. Wydanie specjalne nr 3/2012

Grosikowa Gazetka. Wydanie specjalne nr 3/2012 Grosikowa Gazetka Wydanie specjalne nr 3/2012 Pan Grosik Pan Grosik znowu w ostrowskiej Dziewiątce zagościł i zaczął drugoklasistów uczyć oszczędności. Przez jedenaście miesięcy dzieci na ciekawych planetach

Bardziej szczegółowo

I Konkurs Matematyka i Ekonomia dla uczniów klas V-VI szkół podstawowych Etap I 28 lutego 2013 r.

I Konkurs Matematyka i Ekonomia dla uczniów klas V-VI szkół podstawowych Etap I 28 lutego 2013 r. I Konkurs Matematyka i Ekonomia dla uczniów klas V-VI szkół podstawowych Etap I 28 lutego 2013 r... Imię i nazwisko, klasa Test składa się z 30 zadań wielokrotnego wyboru (w każdym zadaniu dokładnie jedna

Bardziej szczegółowo

Milton Friedman ma rację przekazanie pieniędzy cyfrowych bez pytania o ID jest możliwe przedstawiamy Państwu cyfrową gotówkę

Milton Friedman ma rację przekazanie pieniędzy cyfrowych bez pytania o ID jest możliwe przedstawiamy Państwu cyfrową gotówkę Milton Friedman ma rację przekazanie pieniędzy cyfrowych bez pytania o ID jest możliwe przedstawiamy Państwu cyfrową gotówkę Coś czego jeszcze nie ma, ale wkrótce zostanie stworzone to wiarygodna cyfrowa

Bardziej szczegółowo

2. Konstruowanie budżetu domowego

2. Konstruowanie budżetu domowego 1. Uczeń: 2. Konstruowanie budżetu domowego a. 1. Cele lekcji i. a) Umiejętności analizuje strukturę dochodów i wydatków rodziny, ustala źródła potencjalnych oszczędności w budżecie domowym, ocenia zdolność

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA

PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA Lekcja 3, klasy I-III Co robią banki? Materiały zostały objęte Patronatem: Lekcja 3 WPROWADZENIE MERYTORYCZNE: CO ROBIĄ BANKI? Istnieją różne sposoby oszczędzania

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty Matematyka finansowa dla liderów Albert Tomaszewski Grupy 1-2 Zadanie 1.

Akademia Młodego Ekonomisty Matematyka finansowa dla liderów Albert Tomaszewski Grupy 1-2 Zadanie 1. Grupy 1-2 Zadanie 1. Sprawdźcie ofertę dowolnych 5 banków i wybierzcie najlepszą ofertę oszczędnościową (lokatę lub konto oszczędnościowe). Obliczcie, jaki zwrot przyniesie założenie jednej takiej lokaty

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Miniekonomia kieszonkowa. Aleksandra Grobelna EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY. Ekonomia

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Miniekonomia kieszonkowa. Aleksandra Grobelna EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY. Ekonomia Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Miniekonomia kieszonkowa Aleksandra Grobelna Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 2 grudnia 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Ekonomia

Bardziej szczegółowo

Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego

Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego Przedstawiony zestaw zadań jest przeznaczony dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych i ma na celu ukazanie praktycznej strony matematyki, jej zastosowania

Bardziej szczegółowo

Dorota Drążek Szkoła Podstawowa w Bychawie Klasa IIc

Dorota Drążek Szkoła Podstawowa w Bychawie Klasa IIc Dorota Drążek Szkoła Podstawowa w Bychawie Klasa IIc Pan Grosik zagościł w Szkole Podstawowej w Bychawie i zaczął drugoklasistów uczyć oszczędności. Przez jedenaście miesięcy dzieci na ciekawych planetach

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola banku w gospodarce Po co są potrzebne banki? dr Marek Szewczyk

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola banku w gospodarce Po co są potrzebne banki? dr Marek Szewczyk Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Rola banku w gospodarce Po co są potrzebne banki? dr Marek Szewczyk Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 6 listopada 2013 r. Bank, co to znaczy Słowo bank pochodzi

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Walutowa wieża Babel Dr Grzegorz Wojtkowiak Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 6 listopada 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Pieniądze

Bardziej szczegółowo

Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt?

Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt? Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt? Poniższy tekst jest przeniesiony z książki TAJNA BROŃ KREDYTOBIORCY praktycznego poradnika dla wszystkich kredytobiorców. Założenie

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Bankiem

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czy warto powierzać pieniądze bankom Dr Robert Jagiełło Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 kwietnia 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY 1 WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Uwaga: od 9 marca oprocentowanie Nowego Konta Oszczędnościowego wynosi 4% w skali roku.

Uwaga: od 9 marca oprocentowanie Nowego Konta Oszczędnościowego wynosi 4% w skali roku. Uwaga: od 9 marca oprocentowanie Nowego Konta Oszczędnościowego wynosi 4% w skali roku. 1. Dlaczego Bank obniżył oprocentowanie NKO? Pierwotnym zadaniem NKO było przyciągnięcie do nas nowych Klientów i

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Finanse dla sprytnych Dlaczego inteligencja finansowa popłaca? Łukasz Szewczyk Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 4 kwietnia 2016 Pieniądz to nie wszystko ale wszystko

Bardziej szczegółowo

KARTA PRACY Z PROCENTÓW - nowa

KARTA PRACY Z PROCENTÓW - nowa KARTA PRACY Z PROCENTÓW - nowa ZADANIE 1. Zamień procenty na ułamki ( : 100 ) 25%= 50%= % % 62%= 16 % 138%= 11 % 2%= 33 % 2340%= 3 % 0,4%= 66 % 0,35%= % 1,05%= 1%= 2,3%= 4%= 27,4%= 16%= 0,004%= 28%= %

Bardziej szczegółowo

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. Gimnazju m. konto bankowe?

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. Gimnazju m. konto bankowe? O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI Gimnazju m konto bankowe? ZAJĘCIA 2: Czy warto mieć konto bankowe? Grupa wiekowa: gimnazjum Czas zajęć: 1,5 godziny Wprowadzenie Obecnie posiadanie konta bankowego jest

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA

PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA Lekcja 2, klasy IV-VI Jak działają banki? Materiały zostały objęte Patronatem: Lekcja 2 WPROWADZENIE MERYTORYCZNE: JAK DZIAŁAJĄ BANKI? Bank komercyjny jest to instytucja

Bardziej szczegółowo

Zbuduj swoją historię kredytową

Zbuduj swoją historię kredytową Krzysztof Nyrek Zbuduj swoją historię kredytową Niniejszy ebook jest wartością prywatną. Niniejsza publikacja może być kopiowana, oraz dowolnie rozprowadzana tylko i wyłącznie w formie, w jakiej została

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Oblicz: 65 % liczby 80, 28 % liczby 12,4, 4,6 % liczby 32 3

Zadanie 1. Oblicz: 65 % liczby 80, 28 % liczby 12,4, 4,6 % liczby 32 3 Zadanie 1. Oblicz: 65 % liczby 80, 28 % liczby 12,4, 4,6 % liczby 32 3 2. Odp.: 52; 3,472; 1 377/450 Zadanie 2. Oblicz: 40 % z 28 % liczby 38, 24,6 % z 15 % liczby 27,4. Odp.: 4,256; 1,01106 Zadanie 3.

Bardziej szczegółowo

GRY I ZABAWY. Edukacja finansowa dzieci w wieku 3-5 lat

GRY I ZABAWY. Edukacja finansowa dzieci w wieku 3-5 lat GRY I ZABAWY Edukacja finansowa dzieci w wieku 3-5 lat GRY I ZABAWY EDUKACJA FINANSOWA DZIECI W WIEKU 3-5 LAT SPIS TREŚCI CO KUPUJEMY?..................................................... 4 Zabawa edukacyjna.

Bardziej szczegółowo

Portfele Comperii - wrzesień 2011

Portfele Comperii - wrzesień 2011 1 S t r o n a Portfele Comperii - wrzesień 2011 Czym są Portfele Comperii? Portfele Comperii (dawniej zwane Wskaźnikami Comperii ) to analiza ukazująca, jak w ostatnich kilku tygodniach (a także miesiąc

Bardziej szczegółowo

Sprawić aby każdy mógł generować korzyści finansowe na rzeczach, za które normalnie trzeba płacić...

Sprawić aby każdy mógł generować korzyści finansowe na rzeczach, za które normalnie trzeba płacić... Witaj, Istnieje pewnie kilka(naście) albo i więcej powodów, dla których teraz czytasz te słowa. Niezależnie więc od tego, dlaczego teraz je czytasz, chcę Ci podziękować za to, że inwestujesz swój czas

Bardziej szczegółowo

Jak z pomocą matematyki realizować marzenia Andrzej Ubik

Jak z pomocą matematyki realizować marzenia Andrzej Ubik Jak z pomocą matematyki realizować marzenia Andrzej Ubik ilustr.1 1 Spis treści Wstęp... 3 Część teoretyczna... 4 Część praktyczna... 6 Podsumowanie... 13 2 Wstęp Niniejsza praca dotyczy mojego biznes

Bardziej szczegółowo

Instytut Badania Opinii HOMO HOMINI BADANIE OPINII PUBLICZNEJ PRZEPROWADZONE NA ZLECENIE BZWBK JAK POLACY KORZYSTAJĄ Z KART PŁATNICZYCH?

Instytut Badania Opinii HOMO HOMINI BADANIE OPINII PUBLICZNEJ PRZEPROWADZONE NA ZLECENIE BZWBK JAK POLACY KORZYSTAJĄ Z KART PŁATNICZYCH? BADANIE OPINII PUBLICZNEJ JAK POLACY KORZYSTAJĄ Z KART PŁATNICZYCH? CZERWIEC 2010 Instytut Badania Opinii HOMO HOMINI BADANIE OPINII PUBLICZNEJ PRZEPROWADZONE NA ZLECENIE BZWBK JAK POLACY KORZYSTAJĄ Z

Bardziej szczegółowo

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie.

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie. Fundusze inwestycyjne to instytucje, które zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje oszczędności każdy, kto nie chce ich trzymać w skarpecie. Wynajęci

Bardziej szczegółowo

Diagnoza postaw i zachowań związanych zanych z wykluczeniem finansowym w Polsce potencjał zmian

Diagnoza postaw i zachowań związanych zanych z wykluczeniem finansowym w Polsce potencjał zmian Diagnoza postaw i zachowań związanych zanych z wykluczeniem finansowym w Polsce potencjał zmian Prezentacja na podstawie badań ilościowych i jakościowych zrealizowanych dla Narodowego Banku Polskiego Dr

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości

Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości Temat: Dochody z kapitału Opracowała Grażyna Drożdżowska Uwagi realizacyjne Lekcja jest przewidziana jako jednostka 2- godzinna stanowiąca utrwalenie

Bardziej szczegółowo

więcej kasy? Jak mieć nie tracić? Jak jej czyli Bądź mądry przed szkodą! Jak unikać pułapek kredytowych?

więcej kasy? Jak mieć nie tracić? Jak jej czyli Bądź mądry przed szkodą! Jak unikać pułapek kredytowych? Jak mieć więcej kasy? Jak jej nie tracić? czyli Bądź mądry przed szkodą! Jak unikać pułapek kredytowych? Oprocentowanie to nie jedyny koszt. Opłata za rozpatrzenie wniosku, opłata manipulacyjna, ubezpieczenie

Bardziej szczegółowo

MÓJ POMYSŁ NA OSZCZĘDZANIE I SKUTECZNE WYKORZYSTYWANIE WŁASNYCH ZASOBÓW FINANSOWYCH

MÓJ POMYSŁ NA OSZCZĘDZANIE I SKUTECZNE WYKORZYSTYWANIE WŁASNYCH ZASOBÓW FINANSOWYCH MÓJ POMYSŁ NA OSZCZĘDZANIE I SKUTECZNE WYKORZYSTYWANIE WŁASNYCH ZASOBÓW FINANSOWYCH Autor: Paweł Czekaj, uczeń klasy pierwszej Gimnajzum im. Noblistów Polskich w Polanowie III 2009-1 - Mam na imię Paweł

Bardziej szczegółowo

Młodzi pożyczają finansowy portret młodych

Młodzi pożyczają finansowy portret młodych Młodzi pożyczają finansowy portret młodych Życie na kredyt jest dla wielu młodych ludzi jedyną możliwością na rozpoczęcie samodzielnego życia. Jak wynika z badania Finansowy portret młodych Krajowego Rejestru

Bardziej szczegółowo

ZESTAW ZADAŃ Konkurs Finanse w matematyce

ZESTAW ZADAŃ Konkurs Finanse w matematyce ZESTAW ZADAŃ Konkurs Finanse w matematyce 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Cena wymurowania pierwszego metra komina to 540zł. Każdy następny metr jest droższy o 90zł. Zatem wybudowanie komina o wysokości 20m

Bardziej szczegółowo

Złota Emerytura http://zlotaemerytura.blogspot.com

Złota Emerytura http://zlotaemerytura.blogspot.com Złota Emerytura http://zlotaemerytura.blogspot.com 1 Złota Emerytura W jakim wieku przejdziesz na emeryturę? Dzisiaj już nikt nie wie kiedy przejdziemy na emeryturę ani jakiej wielkości emeryturę dostaniemy.

Bardziej szczegółowo

Jak zostać posiadaczem konta bankowego mając 13 lat?

Jak zostać posiadaczem konta bankowego mając 13 lat? Jak zostać posiadaczem konta bankowego mając 13 lat? Anna Cichy Ewa Kęsik Departament Ochrony Klientów Urząd Komisji Nadzoru Finansowego 21 października 2014r. 1 Co kto może? Nazwa czynności młodzież dorośli

Bardziej szczegółowo

Copyright BiznesTUBE Sp. z o. o.

Copyright BiznesTUBE Sp. z o. o. Kraków 2015 Copyright BiznesTUBE Sp. z o. o. Gdybym dostawała choć jeden złoty za każdym razem, kiedy ludzie kupują fałszywkę twierdząc, że to złoto; albo kiedy przepłacają dużo za dużo za złoto, byłabym

Bardziej szczegółowo

Procent prosty Def.: Procent prosty Zad. 1. Zad. 2. Zad. 3

Procent prosty Def.: Procent prosty Zad. 1. Zad. 2. Zad. 3 Procent prosty Zakładając konto w banku, decydujesz się na określone oprocentowanie tego rachunku. Zależy ono między innymi od czasu, w jakim zobowiązujesz się nie naruszać stanu konta, czyli tzw. lokaty

Bardziej szczegółowo

NOWATORSKI PROJEKT OSZCZĘDZANIA I ZARABIANIA. na codziennych zakupach w oparciu o familo.com. Skorzystaj z wyjątkowego źródła dochodu!

NOWATORSKI PROJEKT OSZCZĘDZANIA I ZARABIANIA. na codziennych zakupach w oparciu o familo.com. Skorzystaj z wyjątkowego źródła dochodu! NOWATORSKI PROJEKT OSZCZĘDZANIA I ZARABIANIA na codziennych zakupach w oparciu o familo.com Skorzystaj z wyjątkowego źródła dochodu! Karty rabatowo - lojalnościowe Zakupy w Internecie TRENDY XXI WIEKU

Bardziej szczegółowo

Kredyty w euro rata o 20 proc. niższa

Kredyty w euro rata o 20 proc. niższa KOMENTARZ Open Finance, 14.12.2009 r. Kredyty w euro rata o 20 proc. niższa Średnia marża kredytu w euro to w tej chwili 3,75, o 1,15 pkt proc. więcej niż średnia dla złotego. Nawet przy uwzględnieniu

Bardziej szczegółowo

SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY???

SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY??? SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY??? Działalność Powiatu, w tym oczywiście finanse są jawne. Mówi o tym art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i ustawa o dostępie do informacji publicznej.

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Bank zaufanie na całe życie Czy warto powierzać pieniądze bankom? Uniwersytet w Białymstoku 23 kwietnia 2015 r. dr Ewa Tokajuk EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Tekst łatwy do czytania. foto: Anna Olszak. Dofinansowanie zakupu sprzętu lub wykonania usług z zakresu likwidacji barier technicznych

Tekst łatwy do czytania. foto: Anna Olszak. Dofinansowanie zakupu sprzętu lub wykonania usług z zakresu likwidacji barier technicznych Tekst łatwy do czytania foto: Anna Olszak Dofinansowanie zakupu sprzętu lub wykonania usług z zakresu likwidacji barier technicznych Bariery techniczne to wszystko, co przeszkadza ci sprawnie funkcjonować

Bardziej szczegółowo

Czy warto korzystać z rachunków bankowych i płatności bezgotówkowych?

Czy warto korzystać z rachunków bankowych i płatności bezgotówkowych? Szczecin, 21 maja 2012 r. Wstęp bezpłatny! Czy warto korzystać z rachunków bankowych i płatności bezgotówkowych? Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Narodowy Bank Polski Agenda 1.

Bardziej szczegółowo

Jakie mamy rodzaje kart i do czego może służyć bankomat.

Jakie mamy rodzaje kart i do czego może służyć bankomat. Jakie mamy rodzaje kart i do czego może służyć bankomat. Zgodnie z ustawą - Prawo bankowe - kartą płatniczą jest karta identyfikująca wydawcę i upoważnionego posiadacza do wypłaty gotówki lub dokonywania

Bardziej szczegółowo

Rola banku w gospodarce Po co potrzebne są banki? Katarzyna Szarkowska-Ludew

Rola banku w gospodarce Po co potrzebne są banki? Katarzyna Szarkowska-Ludew Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Rola banku w gospodarce Po co potrzebne są banki? Katarzyna Szarkowska-Ludew Uniwersytet w Białymstoku 5 grudnia 2013 r. O czym będziemy rozmawiać? 1.Jak powstały banki?

Bardziej szczegółowo

Rozsądni Polacy w akcji, czyli najbardziej poszukiwane lokaty bankowe

Rozsądni Polacy w akcji, czyli najbardziej poszukiwane lokaty bankowe Raport: Warszawa, 20 październik 2011 Rozsądni Polacy w akcji, czyli najbardziej poszukiwane lokaty bankowe Eksperci porównywarki finansowej Comperia.pl zbadali preferencje użytkowników dotyczące lokat

Bardziej szczegółowo

Darmowy Rachunek Maklerski

Darmowy Rachunek Maklerski Jak samodzielnie założyć Darmowy Rachunek Maklerski Jak kupować certyfikaty na ZŁOTO I SREBRO - bez pośrednika - bez dodatkowych kosztów - jak zarabiać na zmianach kursu złota i srebra Darmowy Rachunek

Bardziej szczegółowo

Trening INTEGRA Dodatkowe dialogi

Trening INTEGRA Dodatkowe dialogi Trening INTEGRA Dodatkowe dialogi Pobieranie pieniędzy z banku Wersja 1 - Chciałbym/abym wypłacić pieniądze. - Ile dokładnie? - 100 Euro - Proszę o okazanie dokumentu tożsamości. - Mam ze sobą mój paszport

Bardziej szczegółowo

ODKŁADAMY NA KONCIE OSZCZĘDNOŚCIOWYM

ODKŁADAMY NA KONCIE OSZCZĘDNOŚCIOWYM Zadanie: ODKŁADAMY NA KONCIE OSZCZĘDNOŚCIOWYM Cel zadania: przybliżenie uczniom zagadnień związanych z zakładaniem i korzystaniem z konta bankowego oraz oszczędnościowego. Poszukiwanie najkorzystniejszej

Bardziej szczegółowo

II Konkurs Matematyka i Ekonomia dla uczniów klas V - VI szkół podstawowych Etap I - półfinał 11 kwietnia 2014 r.

II Konkurs Matematyka i Ekonomia dla uczniów klas V - VI szkół podstawowych Etap I - półfinał 11 kwietnia 2014 r. II Konkurs Matematyka i Ekonomia dla uczniów klas V - VI szkół podstawowych Etap I - półfinał 11 kwietnia 2014 r. Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru (w każdym zadaniu dokładnie jedna odpowiedź

Bardziej szczegółowo

Wioletta Błaż. Moje wydatki. Jak osoba z niepełnosprawnością intelektualną może zadbać o swoje pieniądze. Biblioteka self adwokata

Wioletta Błaż. Moje wydatki. Jak osoba z niepełnosprawnością intelektualną może zadbać o swoje pieniądze. Biblioteka self adwokata Wioletta Błaż Moje wydatki Jak osoba z niepełnosprawnością intelektualną może zadbać o swoje pieniądze Biblioteka self adwokata Copyright by PSOUU, 2014 ISBN 978 83 60105 96 2 Polskie Stowarzyszenie na

Bardziej szczegółowo

1. Jaką kwotę zgromadzimy po 3 latach na lokacie bankowej jeśli roczna NSP wynosi 4%, pierwsza wpłata wynosi 300 zl i jest dokonana na poczatku

1. Jaką kwotę zgromadzimy po 3 latach na lokacie bankowej jeśli roczna NSP wynosi 4%, pierwsza wpłata wynosi 300 zl i jest dokonana na poczatku 1. Jaką kwotę zgromadzimy po 3 latach na lokacie bankowej jeśli roczna NSP wynosi 4%, pierwsza wpłata wynosi 300 zl i jest dokonana na poczatku miesiąca a każda następna miesięczna wpłata jest (a) Większa

Bardziej szczegółowo

Spis barier technicznych znajdziesz w Internecie. Wejdź na stronę www.mopr.poznan.pl

Spis barier technicznych znajdziesz w Internecie. Wejdź na stronę www.mopr.poznan.pl 1 Bariery techniczne to wszystko, co przeszkadza ci sprawnie funkcjonować w twoim środowisku i wśród ludzi. Bariery techniczne to również to, co przeszkadza, by inni mogli sprawnie się tobą opiekować.

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie długoterminowe - opinie, postawy i oczekiwania polskiego społeczeństwa

Oszczędzanie długoterminowe - opinie, postawy i oczekiwania polskiego społeczeństwa Oszczędzanie długoterminowe - opinie, postawy i oczekiwania polskiego społeczeństwa 25 listopada 201 TNS Polska dla Związku Banków Polskich Informacje o badaniu Cel badania Odpowiedź na pytanie, jakie

Bardziej szczegółowo

Rozdział drugi Poznajemy banknoty

Rozdział drugi Poznajemy banknoty 2. Zobacz, co można kupić za 50 zł. Co kupisz mając 50 zł? Napisz X przy wybranym produkcie. Trening umiejętności dokonywania zakupów. Wyjście do sklepu. 65 Obliczenia pieniężne w zakresie 50 zł. Posługiwanie

Bardziej szczegółowo

Dariusz Wardowski Katedra Analizy Nieliniowej. Bankowość i metody statystyczne w biznesie - zadania i przykłady

Dariusz Wardowski Katedra Analizy Nieliniowej. Bankowość i metody statystyczne w biznesie - zadania i przykłady Wydział Matematyki Uniwersytetu Łódzkiego w Łodzi Dariusz Wardowski Katedra Analizy Nieliniowej Bankowość i metody statystyczne w biznesie - zadania i przykłady Łódź 2006 Rozdział 1 Oprocentowanie lokaty

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ LEKCYJNY (SPOTKANIE DLA II KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ)

PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ LEKCYJNY (SPOTKANIE DLA II KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ) PRZYKŁADOWY SCENARIUSZ LEKCYJNY (SPOTKANIE DLA II KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ) Temat Cele WINDYKACJA BEZ TAJEMNIC Wyjaśnienie pojęd: dług, dłużnik, wierzyciel, windykacja. Omówienie sposobów pozyskiwania

Bardziej szczegółowo

Colorful B S. Autor: Beata Mazurek-Kucharska. Wydawca: Colorful Media. Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: 83-919772-9-3

Colorful B S. Autor: Beata Mazurek-Kucharska. Wydawca: Colorful Media. Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: 83-919772-9-3 Autor: Beata Mazurek-Kucharska Wydawca: Colorful Media Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: 83-919772-9-3 Copyright by COLORFUL MEDIA Poznań 2012 Okładka: Colorful Media Skład i łamanie: Colorful Media Colorful

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Zamiast z banku pożyczamy od rodziny badania

Zamiast z banku pożyczamy od rodziny badania 05.08.2014 Informacja prasowa Biura Prasowego portalu pożyczek społecznościowych Give & Take Anna Stekla, tel.: 513 402 180, ania@lemonpr.pl Wszelkie wypowiedzi zawarte w tekście są autoryzowane. Zarówno

Bardziej szczegółowo

Wychowawca klasy: Opiekunowie grupy: Maciej Dziwisz Magdalena Kosiorska Jadwiga Greszta

Wychowawca klasy: Opiekunowie grupy: Maciej Dziwisz Magdalena Kosiorska Jadwiga Greszta Wychowawca klasy: Maciej Dziwisz Opiekunowie grupy: Magdalena Kosiorska Jadwiga Greszta luty maj 2013r. zainteresowanie przedmiotem, ukazanie powiązania matematyki i fizyki z innymi naukami i dziedzinami

Bardziej szczegółowo

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 biuro@assman.com.pl http://www.assman.com.pl 21-11-2006 W części

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA

PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA Lekcja 3, Gimnazjum, VI klasa szkoły podstawowej Korzystam z banku Materiały zostały objęte Patronatem: Lekcja 3 WPROWADZENIE MERYTORYCZNE: KORZYSTAM Z BANKU Banki

Bardziej szczegółowo

LEKCJA # 5. Jak wybrać kredyt mieszkaniowy i wykorzystać dźwignię finansową?

LEKCJA # 5. Jak wybrać kredyt mieszkaniowy i wykorzystać dźwignię finansową? LEKCJA # 5 Jak wybrać kredyt mieszkaniowy i wykorzystać dźwignię finansową? Co musisz wiedzieć? 1) Wszystko jest dla ludzi kredyty również. Musisz tylko wiedzieć jak się poruszać w tej materii by właściwie

Bardziej szczegółowo

Czy słyszałeś o sklepie, w którym

Czy słyszałeś o sklepie, w którym Czy słyszałeś o sklepie, w którym co miesiąc wydając 7,50zł kupisz produkty które normalnie kosztują 75zł! (bez wydawania żadnych dodatkowych pieniędzy) Czy już znasz sklep FM GROUP? A czy wiesz dlaczego

Bardziej szczegółowo

MAŁY PABLO I DWIE ŚWINKI

MAŁY PABLO I DWIE ŚWINKI ROBERT MAICHER MAŁY PABLO I DWIE ŚWINKI Poleca: SuperKid.pl Zapewnij dzieciom dobry start! Copyright by Robert Maicher Data: 03.02.2008 Tytuł: Mały Pablo i dwie świnki Autor: Robert Maicher Wydanie I Seria:

Bardziej szczegółowo

Od juniora do seniora Program Edukacji Ekonomicznej

Od juniora do seniora Program Edukacji Ekonomicznej Od juniora do seniora Program Edukacji Ekonomicznej Roman Pomianowski Program realizowany jest przy wsparciu Czym jest edukacja ekonomiczna (EE) Znaczenie umiejętności odraczania nagrody Dziecko klientem

Bardziej szczegółowo

... ale najpierw trzeba mieć te pieniądze...

... ale najpierw trzeba mieć te pieniądze... Skąd bierzemy pieniądze... i na co je wydajemy? Czyli budżet miasta na 2009 rok w pigułce. Budżet miasta - co to jest?? W budżecie spotkacie Państwo takie pojęcia, jak: dochody, wydatki, przychody i rozchody.

Bardziej szczegółowo

JAK ŁATWO POLECAĆ FM INNYM? Prezentacja podstawowa

JAK ŁATWO POLECAĆ FM INNYM? Prezentacja podstawowa JAK ŁATWO POLECAĆ FM INNYM? Prezentacja podstawowa CZY ZNASZ WSZYSTKIE KORZYŚCI Z BYCIA W FM? MOŻESZ W ŁATWY SPOSÓB ZAOSZCZĘDZIĆ PIENIĄDZE I MIEĆ DOSTĘP DO WYSOKIEJ JAKOŚCI PRODUKTÓW! MOŻESZ W ŁATWY SPOSÓB

Bardziej szczegółowo

2a 20 uczniów prowadzące: mgr Magdalena Waligórska mgr Agnieszka Wrzesińska. 2c 23 uczniów prowadząca: mgr Alicja Homan-Ciszewska

2a 20 uczniów prowadzące: mgr Magdalena Waligórska mgr Agnieszka Wrzesińska. 2c 23 uczniów prowadząca: mgr Alicja Homan-Ciszewska 2a 20 uczniów prowadzące: mgr Magdalena Waligórska mgr Agnieszka Wrzesińska 2c 23 uczniów prowadząca: mgr Alicja Homan-Ciszewska 2d 20 uczniów prowadząca: Barbara Wodzińska Realizacja projektu trwała 10

Bardziej szczegółowo

ZADANIA MATURALNE LICZBY RZECZYWISTE - POZIOM PODSTAWOWY. Opracowała mgr Danuta Brzezińska

ZADANIA MATURALNE LICZBY RZECZYWISTE - POZIOM PODSTAWOWY. Opracowała mgr Danuta Brzezińska ZADANIA MATURALNE LICZBY RZECZYWISTE - POZIOM PODSTAWOWY Zad1 ( 5 pkt) 1 0 8 1 2 11 5 4 Dane są liczby x 5, y 5 2 2 1 5 a) Wyznacz liczbę, której 60% jest równe x Wynik podaj z dokładnością do 0,01 b)

Bardziej szczegółowo

Pocztowa Karta Kredytowa

Pocztowa Karta Kredytowa Pocztowa Karta Kredytowa Elementarz Posiadacza karty bezpieczny polski bank Wybierz bezpieczeństwo i wygodę! Przedstawiamy Pocztową Kartę Kredytową praktyczne narzędzie, które ułatwi Ci zarządzanie domowym

Bardziej szczegółowo

Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka

Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka Gdyby, to była mafia już bym nie żyła... Oto jak z koleżankami otrzymujemy kosmetyki, bawimy się wyśmienicie i jeszcze przy tym zarabiamy (oraz jak możesz do

Bardziej szczegółowo

SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO WYDAJEMY!!!! Środki publiczne to nie tajemnica. Co to jest budżet?

SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO WYDAJEMY!!!! Środki publiczne to nie tajemnica. Co to jest budżet? SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO WYDAJEMY!!!! Przedstawiamy informator budżetowy dla mieszkańców Powiatu Kołobrzeskiego, tym razem na rok 2013. Uchwała budżetowa Nr XXVI/173/2012 w sprawie przyjęcia budżetu

Bardziej szczegółowo

Jak rozliczyć projekt

Jak rozliczyć projekt Jak rozliczyć projekt Inicjatywy młodzieżowe Z tego poradnika, dowiesz się: 1. Czym dokumentować swoje wydatki 2. Jak wygląda Faktura VAT i Rachunek Uproszczony 3. Jak opisywać dokumenty 4. Jak zrobić

Bardziej szczegółowo

Warto mieć już w umowie kredytowej zagwarantowaną możliwość spłaty rat w walucie kredytu lub w złotych.

Warto mieć już w umowie kredytowej zagwarantowaną możliwość spłaty rat w walucie kredytu lub w złotych. Warto mieć już w umowie kredytowej zagwarantowaną możliwość spłaty rat w walucie kredytu lub w złotych. Na wyrażoną w złotych wartość raty kredytu walutowego ogromny wpływ ma bardzo ważny parametr, jakim

Bardziej szczegółowo

Portfele Comperii - lipiec 2011

Portfele Comperii - lipiec 2011 Portfele Comperii - lipiec 2011 Czym są Portfele Comperii? Portfele Comperii (dawniej zwane Wskaźnikami Comperii ) to analiza ukazująca, jak w ostatnich kilku tygodniach (a także miesiąc wcześniej oraz

Bardziej szczegółowo

Przewodnik po płatnościach zbliżeniowych. czyli jak szybko, wygodnie i bezpiecznie zapłacisz za drobne zakupy

Przewodnik po płatnościach zbliżeniowych. czyli jak szybko, wygodnie i bezpiecznie zapłacisz za drobne zakupy Przewodnik po płatnościach zbliżeniowych czyli jak szybko, wygodnie i bezpiecznie zapłacisz za drobne zakupy Co to jest karta zbliżeniowa i płatność zbliżeniowa? Karta zbliżeniowa to karta, która poza

Bardziej szczegółowo

Darmowa publikacja dostarczona przez PatBank.pl - bank banków

Darmowa publikacja dostarczona przez PatBank.pl - bank banków Powered by TCPDF (www.tcpdf.org) Ten ebook zawiera darmowy fragment publikacji "Finanse dla każdego" Darmowa publikacja dostarczona przez PatBank.pl - bank banków Copyright by Złote Myśli &, rok 2008 Autor:

Bardziej szczegółowo

Analiza przepływów pieniężnych spółki

Analiza przepływów pieniężnych spółki Analiza przepływów pieniężnych spółki Przepływy pieniężne mierzą wszystkie wpływy i wypływy gotówki z i do spółki, a do tego od razu przyporządkowują je do jednej z 3 kategorii: przepływy operacyjne -

Bardziej szczegółowo

WYDATKI KONTROLOWANE: RAPORT RAPORT. przygotowany przez P.R.E.S.C.O. GROUP SA

WYDATKI KONTROLOWANE: RAPORT RAPORT. przygotowany przez P.R.E.S.C.O. GROUP SA RAPORT przygotowany przez P.R.E.S.C.O. GROUP SA Lipiec 2014 1 Spis treści Wprowadzenie... 3 Dług chcę, czy muszę?... 4 Mam dług mam problem?... 5 Długi do remontu... 6 Z długiem w świat... 7 Dzieci ważniejsze

Bardziej szczegółowo

Jak mieć. zdrowie, czas. i pieniądze

Jak mieć. zdrowie, czas. i pieniądze Jak mieć zdrowie, czas i pieniądze Pewnie zastanawiasz się. O co chodzi? Jak można mieć zdrowie, czas i pieniądze? Zaraz poznasz sekret, jak niektórzy ludzie mają te trzy rzeczy naraz! Jest system, który

Bardziej szczegółowo

MÓJ UDZIAŁ W ŻYCIU GOSPODARCZYM POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014

MÓJ UDZIAŁ W ŻYCIU GOSPODARCZYM POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014 MÓJ UDZIAŁ W ŻYCIU GOSPODARCZYM POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014 Pieniądz to powszechnie akceptowany środek wymiany towarów i usług oraz miernik ich wartości. PIENIĄDZ HISTORIA PIENIĄDZA W

Bardziej szczegółowo

Polacy o instytucjach i produktach finansowych Raport z badania ilościowego THINKTANK

Polacy o instytucjach i produktach finansowych Raport z badania ilościowego THINKTANK Polacy o instytucjach i produktach finansowych Raport z badania ilościowego THINKTANK 2015 Spis treści I. II. III. IV. V. Główne wnioski z badania Cele i metodologia badania Ocena i zaufanie do instytucji

Bardziej szczegółowo

Zajęcia 1. Pojęcia: - Kapitalizacja powiększenie kapitału o odsetki, które zostały przez ten kapitał wygenerowane

Zajęcia 1. Pojęcia: - Kapitalizacja powiększenie kapitału o odsetki, które zostały przez ten kapitał wygenerowane Zajęcia 1 Pojęcia: - Procent setna część całości; w matematyce finansowej korzyści płynące z użytkowania kapitału (pojęcie używane zamiennie z terminem: odsetki) - Kapitalizacja powiększenie kapitału o

Bardziej szczegółowo

Planowanie finansów osobistych

Planowanie finansów osobistych Planowanie finansów osobistych Osoby, które planują znaczne wydatki w perspektywie najbliższych kilku czy kilkunastu lat, osoby pragnące zabezpieczyć się na przyszłość, a także wszyscy, którzy dysponują

Bardziej szczegółowo

Komunikacja. Materiały szkoleniowe i coachingowe. Gra: Skarbonka

Komunikacja. Materiały szkoleniowe i coachingowe. Gra: Skarbonka Opis: Gra pokazuje w jaki sposób komunikacja wpływa na współpracę oraz rywalizację. Uczy tego, że przed każdym działaniem warto porozmawiać z partnerami, ustalić wspólny plan działania oraz zrealizować

Bardziej szczegółowo