Zespoły padaczkowe u dzieci

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zespoły padaczkowe u dzieci"

Transkrypt

1 Zespoły padaczkowe u dzieci Konspekt spotkania SKN Neurologii Dziecięcej WUM, Autorzy: Małgorzata Łukawska, Kamila Saramak Napad padaczkowy nagłe, przejściowe zaburzenie czynności mózgu wskutek nadmiernych i gwałtownych wyładowań elektrycznych w komórkach nerwowych. Mechanizm: uwolnienie glutaminianu -> jony Na otwierają recept. AMPA -> zapoczątkowanie napadowych wyładowań depolaryzacyjnych (PDS paroxysmal depolarization shift) -> depolaryzacja błony neuronów -> otwarcie recept. NMDA i napięciozależnych kanałów Ca -> napływ Ca do komórek -> dalsza depolaryzacja. Powoduje to przekroczenie progu drgawkowego i wystąpienie klinicznego oraz widocznego w EEG napadu padaczkowego. Mechanizmy hamujące = powodujące hiperpolaryzację błony neuronów: pobudzenie recept. GABA, wypływ K z komórki. Wymienione neurotransmitery i kanały jonowe są punktem uchwytu dla leków przeciwpadaczkowych. Padaczka (def. 2005) - zaburzenie czynności mózgu cechujące się trwałą skłonnością do napadów padaczkowych oraz neurobiologicznymi, poznawczymi, psychologicznymi i społecznymi następstwami tego stanu: 2 napady padaczkowe nieprowokowane/odruchowe w odstępie >24h 1 napad padaczkowy nieprowokowany/odruchowy z ryzykiem nawrotu >60% (wcześniejsze uszkodzenie mózgu) Zespół padaczkowy [8] Zespół padaczkowy zaburzenie o podłożu padaczkowym charakteryzujące się wieloma klinicznymi i elektrofizjologicznymi objawami występującymi jednocześnie. EPIDEMIOLOGIA [6] Częstość padaczki: ok. 1% populacji Na padaczkę choruje: 50 mln ludzi na świecie 400 tys. ludzi w Polsce 8% populacji będzie miało 1 napad padaczkowy w życiu (w tym drgawki gorączkowe) -> z tego u 10% rozpozna się padaczkę. 1

2 KLASYFIKACJA NAPADÓW PADACZKOWYCH [8] 1. Napady uogólnione (początek w obu półkulach jednocześnie) Napady toniczno-kloniczne (grand mal; GTCS) Napady nieświadomości (petit mal; absence) Napady miokloniczne Napady kloniczne Napady toniczne Napady atoniczne 2. Napady ogniskowe (początek w jednej półkuli) A. Bez zaburzenia przytomności i świadomości (dawniej częściowe proste ) B. Z zaburzeniem świadomości/przytomności (dawniej częściowe złożone ) C. Napady A/B przechodzące w obustronny napad drgawek (dawniej częściowe wtórnie uogólnione ) 3. Napady o nieznanym początku Napady zgięciowe (zespół Westa) NAPAD TONICZNO-KLONICZNY (GRAND MAL) [10] FAZA TONICZNA (10 sekund) Krzyk (płacz padaczkowy) Oczy otwarte, źrenice rozszerzone Szczękościsk Bezdech > sinica Pozycja zgięciowa kończyn górnych: ramiona nawrócone, łokcie zgięte, dłonie zaciśnięte Pozycja wyprostna kończyn dolnych Utrata kontroli nad zwieraczami pęcherza, rzadziej odbytu FAZA KLONICZNA (1-2 minuty) Drgawki uogólnione Źrenice rozszerzone, niereaktywne na światło Tachykardia Naprzemienne ruchy gałek ocznych do góry i dołu Możliwe przygryzienie języka STAN PONAPADOWY Sen z charakterystycznym oddechem Splątanie, ból głowy, ból mięśni, urazy Niepamięć wsteczna 2

3 NAPADY OGNISKOWE [10] 1. Czołowe (ruchowe) Padaczka jacksonowska (marsz ruchów mimowolnych) Automatyzmy ruchowe kończyn (ruchy pedałowania) Czasami ponapadowe porażenie Todda (trwa 2-48h) -> WAŻNE: różnicowanie z TIA (przemijającym napadem niedokrwiennym mózgu) [6] 2. Ciemieniowe (czuciowe) Parestezje (mrowienie, drętwienie) Odczucie bólu ( kłucie igłami, ciarki, robaki pod skórą ) 3. Skroniowe (bardzo różne) Dyskomfort w nadbrzuszu, mdłości Automatyzmy oralne (cmokanie, oblizywanie ust, żucie) Omamy węchowe i smakowe Omamy słuchowe Deja vu, jamais vu 4. Potyliczne (wzrokowe) Proste omamy wzrokowe: białe/kolorowe światło migające/stałe Złożone omamy wzrokowe : ludzie, sceny, liczby Napadowa ślepota Ślepota ponapadowa Zaburzenie widzenia barw (achromatopsja), Zaburzenia: rozmiarów (mikro-/makropsje), kształtu (metamorfopsja) PRZYCZYNY PADACZKI [11] 1. Idiopatyczne a) Prawidłowy rozwój psychoruchowy dziecka b) Badanie neurologiczne bez odchyleń c) Czasami dodatni wywiad rodzinny d) Brak chorób uszkadzających OUN w wywiadzie e) Charakterystyczne zmiany w EEG Przykłady: dziecięca padaczka z napadami nieświadomości, młodzieńcza padaczka z napadami nieświadomości, padaczka Rolanda, młodzieńcza padaczka miokloniczna. 2. Objawowe a. Opóźniony rozwój psychoruchowy dziecka b. Odchylenia w badaniu neurologicznym c. Choroby uszkadzające OUN w wywiadzie, badaniach Przykłady: infekcje OUN, udar mózgu niedokrwienny/krwotoczny, uraz głowy, choroby nerwowo-skórne (np. stwardnienie guzowate, zespół Sturge-Webera), guz mózgu, malformacje naczyniowe. 3

4 WYWIAD [6] Wiek, w którym wystąpił pierwszy napad Częstość napadów Pora dnia (np. tylko w nocy) Czynniki wyzwalające i okoliczności, m.in.: Hiperwentylacja Fotostymulacja (telewizja, komputer) Brak snu/sen Niepokój Alkohol Dokładny przebieg: Początek napadu (napady ogniskowe wtórnie uogólnione!!!) Opis całego napadu Stan świadomości Czas trwania (stan padaczkowy >5 min!) Objawy ponapadowe Czynniki wyzwalające napad padaczkowy, które wykorzystujemy w trakcie badania EEG: hiperwentylacja (m.in. napady nieświadomości!), fotostymulacja, deprywacja snu. ROZPOZNANIE RÓŻNICOWE m.in.: [7] Drgawki gorączkowe Refluks żołądkowo przełykowy (zespół Sandifera) Napady afektywnego bezdechu (omdlenie blade) Zespoły hiperwentylacji Metaboliczne (hipoglikemia) Napadowe zaburzenia ruchowe (tiki, dyskinezy napadowe) Migrena Toksyczne (odstawienie alkoholu, polekowe) Sercowo naczyniowe (zespół wydłużonego odstępu QT, arytmie) Napadowe zaburzenia hormonalne Psychogenne napady rzekomopadaczkowe Onanizm dziecięcy BADANIA DODATKOWE 1. Elektroencefalografia (EEG), szczególnie wideo-eeg, z metodami aktywacji zapisu (hiperwentylacja, fotostymulacja, deprywacja snu). Czasami 2 zapisy: w czasie snu i czuwania. 2. Badania obrazowe (CT, MRI, fmri) 3. Radioizotopowe (SPECT) 4

5 DRGAWKI NOWORODKOWE 2,6/1000 noworodków donoszonych [1] /1000 wcześniaków [1] Przyczyny: [1] 1. Przedporodowe Najczęściej zespół niedotlenieniowo niedokrwienny (asfiksja) (trombofilia, stan przedrzucawkowy, uciśnięcie pępowiny, zbyt mała/duża masa łożyska, przechodzenie smółki do płynu owodniowego) Czynniki środowiskowe (toksyczne, zakaźne, metaboliczne) 2. Porodowe 3. Po urodzeniu Asfiksja (sinicza wrodzona wada serca, posocznica, ZOMR, zapalenie mózgu, krwotok śródczaszkowy) Typy napadów: [13] Napady subtelne (amorficzne) najczęstsze, często lekooporne Ruchy gałek ocznych, mruganie, automatyzmy ust (cmokanie, ruchy żucia, oblizywanie ust), ruchy kończyn Napady kloniczne Napady toniczne Napady miokloniczne Różnicowanie napadów z drżeniem u noworodków Napad padaczkowy Nie Czy ruchy mogą być zatrzymane? Symetryczne ruchy Nie Tak Tachykardia Tak Nie Zatrzymanie oddechu Czasami Nie Drżenie Tak, poprzez delikatne przytrzymanie kończyny Rokowanie U 25-50% padaczka + zaburzenia zachowania i funkcji poznawczych w późniejszym okresie [1] Kontrowersyjne dział. leków przeciwpadaczkowych u noworodków (uszkodzenie mózgu pod wpływem napadów padaczkowych, ale też leczenia) Leki stosowane w drgawkach noworodkowych: I rzut - fenobarbital, II rzut - fenytoina, nowe - topiramat [1] 5

6 DZIECIĘCA PADACZKA Z NAPADAMI NIEŚWIADOMOŚCI 8-15% padaczek dziecięcych [1] Początek: 2-10 r.ż (szczyt 5-7 r.ż.) [6] Częściej dziewczynki (60-75%) [6] Przyczyna idiopatyczna (prawidłowy rozwój, badanie neurologiczne bez zmian) 15% dodatni wywiad rodzinny [1] U 30% drgawki gorączkowe w wywiadzie [1] Częstsze: zaburzenia zachowania, trudności w nauce, problemy społeczne Napady nieświadomości: Należą do napadów uogólnionych Częste (do kilkuset/dobę) Możliwe wywołanie przez hiperwentylację Dzieci w trakcie krótkich napadów mogą być uznawane za nieuważne, niegrzeczne - niesłuchające nauczycieli i rodziców Typowe napady nieświadomości Atypowe napady nieświadomości Początek i koniec napadu Nagły Stopniowy Czas trwania napadu 5-30 s >30 s Utrata świadomości Pełna Niepełna Upadki Rzadko Często Dodatkowe objawy Automatyzmy (cmokanie, żucie, Skurcze toniczne Przykłady padaczek mruganie) Dziecięca padaczka z napadami nieświadomości, Młodzieńcza padaczka z napadami nieświadomości Zespół Lennoxa-Gastauta, młodzieńcza padaczka miokloniczna (zespół Janza) Charakterystyczne EEG napadowe: zespoły iglica fala wolna o częstotliwości 3 Hz EEG międzynapadowe: prawidłowe EEG, ale u 1/3 po zamknięciu oczu i hiperwentylacji: w odprowadzeniach tylnych obustronne fale delta (prawidłowo w czasie snu). Różnicowanie napadu nieświadomości i napadu częściowego złożonego [12] Objaw Napad nieświadomości Napad częściowy złożony Początek napadu Nagły Może się rozpoczynać jako napad częściowy prosty Ustępowanie napadu Nagłe Powolne Czas trwania napadu 5-30 s 30s 3min Automatyzmy (cmokanie, Tak Tak żucie, oblizywanie ust) Świadomość Zaburzona Zaburzona Rokowanie: Ustępuje do 18. r.ż. (70%) lub uogólnione napady toniczno-kloniczne w wieku dorosłym 6

7 ZESPÓŁ LENNOXA-GASTAUTA 3-10,7% padaczek dziecięcych [6] Początek: 1-8 r.ż. (szczyt 3-5 r.ż.) [6] Częściej chłopcy Etiologia: Idiopatyczne Objawowa: okołoporodowe (np. zespoły niedotlenieniowo - niedokrwienne), zapalenie mózgu, uraz 20-30% jest ewolucją zespołu Westa (napady zgięciowe) [6] Triada objawów: 1. Różne napady uogólnione, częste (do kilkuset/dobę), lekooporne: Toniczne (często we śnie) Atoniczne Kloniczne Miokloniczne Atypowe napady nieświadomości u 60-70% 2. Opóźniony rozwój umysłowy 3. Zmiany w EEG: zespoły iglica-fala wolna na tle wolnej czynności podstawowej Rokowanie złe: U >50% w ciągu życia 1 stan padaczkowy (w postaci zaburzeń świadomości, napadu tonicznego) Lekooporne, częste napady paczkowe Upośledzenie umysłowe 25% zgonów z przyczyn neurologicznych PADACZKA ROLANDA (łagodna padaczka ogniskowa z iglicami w okolicy centralno skroniowej, BECTS) Wiek : 2-13 rok życia (zwykle 5-10 r.ż.), > Napady: NAPADY CZĘŚCIOWE (ruchowe lub czuciowo-ruchowe) w obrębie twarzy, warg, języka, gardła i krtani mogące objawiać się zatrzymaniem mowy, bulgotaniem i pochrząkiwaniem, ślinieniem się GTCSs(general tonic-clonic seizures) czasami bez początku ogniskowego 70 % pacjentów ma napady w trakcie snu Występowanie rodzinne : dziedziczenie wieloczynnikowe Etiologia: padaczka idiopatyczna, rzadko w wywiadzie choroba OUN poprzedzająca napady 7

8 Rozwój intelektualny : raczej prawidłowy; niekiedy opóźnienie mowy, upośledzenie pamięci i deficyt uwagi Rokowanie: ustępuje samoistnie do 16 r.ż. Leczenie: często nie jest konieczne; CBZ, VPA, LEV MŁODZIEŃCZA PADACZKA MIOKLONICZNA (JME, zespół Janza) Wiek : 6-26 rok życia (szczyt r.ż.) Napady : MIOKLONIE % (tułów, kończyny górne), mogą powodować wypuszczanie przedmiotów z rąk i upadki GTCSs 58-93% NAPADY NIEŚWIADOMOŚCI 9-30% [1,3] NAPADY WYSTĘPUJĄ ZWYKLE ZARAZ PO PRZEBUDZENIU!!! (fizjologiczne mioklonie występują często u zdrowych osób przy zasypianiu) Występowanie rodzinne : % [2] kilka znanych nieprawidłowości genetycznych Etiologia: padaczka idiopatyczna Rozwój intelektualny : prawidłowy Rokowanie: <10 % z łagodną JME nie rozwija GTCSs, ale padaczka utrzymuje się do końca życia [2] Leczenie: VPA, LEV, LTG (choć może nasilać napady miokloniczne) ZESPÓŁ WESTA (kurcze niemowlęce) triada kliniczna i elektroencefalograficzna: napady zgięciowe, opóźnienie rozwoju, hipsarytmia w EEG ( 1/3 pacjentów ma w EEG hipsarytmię, pozostali tzw. hipsarytmię zmodyfikowaną 2 ) Wiek : 3-14 miesiąc życia (zwykle 4-7 m.ż.) 3 Napady : NAPADY ZGIĘCIOWE Występowanie rodzinne : - Etiologia: encefalopatia niedotlenieniowo niedokrwienna, dysplazja korowa, choroby nerwowo-skórne (TSC stwardnienie guzowate) Rozwój intelektualny : opóźnienie lub regresja Rokowanie: śmiertelność 5 %; 60 % rozwija inną formę napadów: Lennox- Gastout lub częściowe złożone 1/2 pacjentów - upośledzenie funkcji ruchowych 2/3 - zaburzenia funkcji poznawczych i zaburzenia psychiczne [1] Leczenie: ACTH (skuteczność % 1),VGB, TPM (?), VPA 8

9 Pierwsza pomoc w przypadku napadu padaczkowego, napad GTCS: zabezpiecz głowę pacjenta przed urazem (np. podłóż pod nią bluzę) nie wkładaj niczego do ust pacjenta, nie przytrzymuj go usuń z otoczenia pacjenta wszystkie niebezpieczne przedmioty, o które mógłby się zranić ułóż pacjenta w bezpiecznej pozycji poluźnij ubranie pacjenta (np. krawat) wezwij pogotowie ratunkowe - większość napadów mija samoistnie, ale potencjalnie mogą one przejść w stan padaczkowy oceniaj czas ile trwa napad jeśli napad ustąpił zaoferuj pomoc, oceń stan świadomości, orientację w czasie i przestrzeni, poczekaj na pogotowie STAN PADACZKOWY: STAN PADACZKOWY na dzieci/rok 4 (1)ciągła, kliniczna i/lub elektroencefalograficzna aktywność padaczkowa lub (2) powtarzające się napady padaczkowe, między którymi pacjent nie odzyskuje świadomości (nie wraca do stanu przed napadem). 5 > 5 min!! (stara definicja: > 30 minut) u dzieci najczęściej etiologia stanu padaczkowego jest ostra objawowa: Bakteryjne ZOMR Infekcje wirusowe OUN Zaburzenia metaboliczne Zaburzenia elektrolitowe Niskie stężenie LPP Uraz głowy Incydent naczyniowy Anoksja/ hipoksja Postępowanie: zabezpieczenie dziecka przed wtórnym urazem, zachłyśnięciem i udrożnienie dróg oddechowych monitorowanie HR, RR, oddechu, założenie dostępu do żyły pomiar stężenia glukozy (glukometrem) podanie LEKÓW RATUNKOWYCH DIAZEPAMU (0,5 mg/kg mc. p.r. lub 0,3 mg/kg mc. i.v.) MIDAZOLAMU (0,15 mg/kg mc. i.v.) KLONAZEPAMU (0,01-0,03 mg/kg mc. i.v.) podanie leków p/gorączkowych lub schładzanie w przypadku gorączki 9

10 UWAGA : Należy koniecznie dowiedzieć się kiedy i jaką dawkę BZD podali ratownicy medyczni! Dalsze postępowanie gdy stan padaczkowy nie ustępuje po podaniu pochodnych BZD: tlenoterapia badania laboratoryjne monitorowanie EKG, SpO 2 ponowne podanie benzodiazepin (diazepam max. 3 razy) lub fenytoiny 20 mg/kg mc. i.v. (można powtórzyć) lub rozważyć podanie VPA, LEV, PB REFRACTORY STATUS EPILEPTICUS (RSE) - stan padaczkowy oporny - utrzymywanie się klinicznej lub elektroencefalograficznej aktywności napadowej mimo podania pochodnej BZD oraz drugiego leku przeciwdrgawkowego w odpowiednich dawkach, bez względu na to ile czasu upłynęło kontynuacja leczenia i planowanie przeniesienia na OIT podanie innych leków kontrolujących objawy w trypie pilnym (LEV, VPA, PB) lub wprowadzenie chorego w śpiączkę farmakologiczną pod kontrolą EEG(24-48h): MIDAZOLAM lub PENTOBARBITAL LECZENIE FARMAKOLOGICZNE PADACZKI Typ napadu Lek pierwszego rzutu Inne leki, np.: Napady częściowe proste i złożone, wtórnie uogólnione napady toniczno - kloniczne Napady nieświadomości Napady miokloniczne Napady tonicznokloniczne karbamazepina okskarbazepina fenytoina lamotrygina lewetiracetam KWAS WALPROINOWY lamotrygina etosuksymid KWAS WALPROINOWY lewetiracetam KWAS WALPROINOWY lamotrygina topiramat kwas walproinowy topiramat zonisamid tiagabina gabapentyna lakozamid felbamat klonazepam topiramat *lamotrygina (stosowana w JME, ale p/wsk w napadach mioklonicznych może je nasilać.) zonisamid, felbamat, karbamazepina fenytoina fenobarbital 10

11 BIBLIOGRAFIA 1. Werz A.W., Pita I.L.: Zespoły padaczkowe, red.. Jędrzejczak J., Elsevier CP Panayiotopulous A Clinical Guide to Epileptic Syndromes and their Treatment Springer Możliwość rozpoznawania zespołów padaczkowych oraz ocena częstości ich występowania u dzieci i młodzieży chorych na padaczkę Pismo PTND Vol.12/ Chin RF, Neville BG et al. Incidence, cause, and short-term outcome of convulsive status epilepticus in childhood: prospective population-based study. Lancet 2006 Jul 15; Brophy GM, Bell R, Classen J, Alldrege B.et al. Guidelines for the evaluation and management of status epilepticus. Neurocrit Care 2012 Aug;17(1): Jędrzejczak J.: Padaczka, Czelej Steinborn B i in.: Sandardy postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w schorzeniach układu nerwowego u dzieci i młodzieży, Bifoliim Turaj W.: Omówienie zmian dotyczących terminologii i podstaw teoretycznych klasyfikacji napadów padaczkowych i padaczek International League Against Epilepsy, Medycyna Praktyczna Neurologia 6, Fisher S. R. i in.: Praktyczna definicja kliniczna padaczki, tłum. Turaj W., Medycyna Praktyczna Neurologia 5, Lindsay K. W., Bone I., Fuller G.: Neurologia i neurochirurgia, tłum. Buraczyńska K., Jaworski J., red. Kozubski W., Elsevier 2010, s Aspasia Michoulas i in.: Approach to a child with a first afebrile seizures. BC Medical Journal 2011; 53: Toy E.C., Simpson E. i in.: Interesujące przypadki neurologiczne, red. Stępień A., Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2008, s Dobrzańska A., Ryżko J. i in.: Pediatria. Podręcznik do Państwowego Egzaminu Lekarskiego i egzaminu specjalizacyjnego, Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner 2005, s

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych. Dziennik Ustaw Nr 241 15978 Poz. 2097 2097 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych. Na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 6 wrzeênia

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych DOPALACZE - nowa kategoria substancji psychoaktywnych CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują

Bardziej szczegółowo

Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era)

Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era) Wersja 2016 1. CZYM SĄ MŁODZIEŃCZE SPONDYLOARTROPATIE/MŁODZIEŃCZE

Bardziej szczegółowo

STAN PADACZKOWY. postępowanie

STAN PADACZKOWY. postępowanie STAN PADACZKOWY postępowanie O Wytyczne EFNS dotyczące leczenia stanu padaczkowego u dorosłych 2010; Meierkord H., Boon P., Engelsen B., Shorvon S., Tinuper P., Holtkamp M. O Stany nagłe wydanie 2, red.:

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO I PIERWSZA POMOC PRZEDLEKARSKA MATERIAŁY DO ZAJĘĆ

BEZPIECZEŃSTWO I PIERWSZA POMOC PRZEDLEKARSKA MATERIAŁY DO ZAJĘĆ BEZPIECZEŃSTWO I PIERWSZA POMOC PRZEDLEKARSKA MATERIAŁY DO ZAJĘĆ Wypadek Nagłe zaburzenie funkcji życiowych Nagłe ostre zachorowanie Urazy Ciała Zatrucia S t a n z a g r o ż e n i a ż y c i a l u b z d

Bardziej szczegółowo

Leczenie padaczki lekoopornej podstawy racjonalnej politerapii

Leczenie padaczki lekoopornej podstawy racjonalnej politerapii Leczenie padaczki lekoopornej podstawy racjonalnej politerapii Ewa Nagańska Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP Przyczyny niepowodzenia stosowania monoterapii LPP Niewłaściwe rozpoznanie padaczki (rodzaju

Bardziej szczegółowo

Zasady leczenia nowo rozpoznanej padaczki

Zasady leczenia nowo rozpoznanej padaczki Zasady leczenia nowo rozpoznanej padaczki Ewa Nagańska Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP Zasady ogólne jeden incydent napadowy wait and see diagnostyka: wywiad!!!! EEG, TK + kontrast, MRI, wideo-eeg

Bardziej szczegółowo

RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA dotyczącego profilu klinicznego i terapeutycznego pacjentów leczonych levetiracetamem

RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA dotyczącego profilu klinicznego i terapeutycznego pacjentów leczonych levetiracetamem RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA dotyczącego profilu klinicznego i terapeutycznego pacjentów leczonych Opis badania Przebieg badania Analiza wyników Podsumowanie Cele badania Głównym celem badania była ocena profilu

Bardziej szczegółowo

Producent P.P.F. HASCO-LEK S.A nie prowadził badań klinicznych mających na celu określenie skuteczności produktów leczniczych z ambroksolem.

Producent P.P.F. HASCO-LEK S.A nie prowadził badań klinicznych mających na celu określenie skuteczności produktów leczniczych z ambroksolem. VI.2 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktów leczniczych z ambroksolem VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Wskazania do stosowania: Ostre i przewlekłe choroby płuc i oskrzeli

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja autyzmu wg ICD 10 (1994) zakłada, że jest to całościowe zaburzenie rozwojowe (F84)- autyzm dziecięcy (F.84.0) charakteryzujące się:

Klasyfikacja autyzmu wg ICD 10 (1994) zakłada, że jest to całościowe zaburzenie rozwojowe (F84)- autyzm dziecięcy (F.84.0) charakteryzujące się: Co to jest autyzm? Autyzm to całościowe, rozległe zaburzenie rozwojowe charakteryzujące się licznymi nieprawidłowościami w rozwoju, uwidaczniającymi się przed ukończeniem trzeciego roku życia w co najmniej

Bardziej szczegółowo

Choroby alergiczne układu pokarmowego

Choroby alergiczne układu pokarmowego Choroby alergiczne układu pokarmowego Zbigniew Bartuzi Katedra i Klinika Alergologii, Immunologii Klinicznej i Chorób Wewnętrznych Collegium Medicum w Bydgoszczy UMK 4 Reakcje alergiczne na pokarmy Typy

Bardziej szczegółowo

KWALIFIKACJA I WERYFIKACJA LECZENIA DOUSTNEGO STANÓW NADMIARU ŻELAZA W ORGANIZMIE

KWALIFIKACJA I WERYFIKACJA LECZENIA DOUSTNEGO STANÓW NADMIARU ŻELAZA W ORGANIZMIE Opis świadczenia KWALIFIKACJA I WERYFIKACJA LECZENIA DOUSTNEGO STANÓW NADMIARU ŻELAZA W ORGANIZMIE 1. Charakterystyka świadczenia 1.1 nazwa świadczenia Kwalifikacja i weryfikacja leczenia doustnego stanów

Bardziej szczegółowo

LEKCJA 3 STRES POURAZOWY

LEKCJA 3 STRES POURAZOWY LEKCJA 3 STRES POURAZOWY Stres pourazowy definicje Stres pourazowy definiuje się jako zespół specyficznych symptomów, które mogą pojawić się po przeżyciu ekstremalnego, traumatycznego zdarzenia. Są to

Bardziej szczegółowo

... 2. Opis rodzaju schorzenia będącego przyczyną orzeczenia niepełnosprawności......

... 2. Opis rodzaju schorzenia będącego przyczyną orzeczenia niepełnosprawności...... Stempel zakładu opieki zdrowotnej /praktyki lekarskiej ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE O STANIE ZDROWIA wydane dla potrzeb programu Aktywny Samorząd ( prosimy wypełnić czytelnie w języku polskim ) Imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

ROZDZIA 4 OBRAZ KLINICZNY. Tomasz Tomasik

ROZDZIA 4 OBRAZ KLINICZNY. Tomasz Tomasik ROZDZIA 4 OBRAZ KLINICZNY Tomasz Tomasik Rozwój i przebieg nadciênienia t tniczego... 58 Zagro enie ycia chorego... 59 Rokowanie... 60 NadciÊnienie bia ego fartucha.... 61 Repetytorium... 62 PiÊmiennictwo...

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz - wizyta wstępna

Kwestionariusz - wizyta wstępna Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - PZH 00-791 Warszawa, ul. Chocimska 24 Tel: (22) 542-13-72, E-mail: beki@pzh.gov.pl Badanie Epidemiologii Krztuśca Kwestionariusz - wizyta wstępna 1.1. Data wizyty

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków problemem wieku podeszłego. Umiarawiać czy nie w tej populacji? Zbigniew Kalarus

Migotanie przedsionków problemem wieku podeszłego. Umiarawiać czy nie w tej populacji? Zbigniew Kalarus Migotanie przedsionków problemem wieku podeszłego. Umiarawiać czy nie w tej populacji? Zbigniew Kalarus Katedra Kardiologii, Wrodzonych Wad Serca i Elektroterapii Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu

Bardziej szczegółowo

Opracował : Robert Pietryszyn Norbert Kaczmarek 2010

Opracował : Robert Pietryszyn Norbert Kaczmarek 2010 NZK w praktyce ZRM typu podstawowego. Doświadczenia własne - Pogotowie Ratunkowe w Jeleniej Górze. Opracował : Robert Pietryszyn Norbert Kaczmarek 2010 NZK Definicja....... Nagłe zatrzymanie krążenia (

Bardziej szczegółowo

Wyłączenia świadomości u dziecka w wieku 11 lat. Katarzyna Kotulska IPCZD Klinika Neurologii i Epileptologii

Wyłączenia świadomości u dziecka w wieku 11 lat. Katarzyna Kotulska IPCZD Klinika Neurologii i Epileptologii Wyłączenia świadomości u dziecka w wieku 11 lat Katarzyna Kotulska IPCZD Klinika Neurologii i Epileptologii W przychodni 1 Dziewczynka 11-letnia Bardzo dobrze się uczy, ale dysgrafia Ostatnio nauczyciele

Bardziej szczegółowo

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania Przodem do kierunku jazdy? Bokiem? Tyłem? Jak ustawić wózek, aby w razie awaryjnego hamowania dziecko było jak najbardziej bezpieczne? Na te

Bardziej szczegółowo

PADACZKA. Liliana Araucz kl. III

PADACZKA. Liliana Araucz kl. III PADACZKA CHOROBY UKŁADU NERWOWEGO Liliana Araucz kl. III INFORMACJE OGÓLNE Choroby układu nerwowego możemy podzielić na: Ogniskowe umiejscowione w jednej określonej okolicy np. guz, krwiak Rozsiane atakujące

Bardziej szczegółowo

Padaczka charakterystyka oraz metody leczenia

Padaczka charakterystyka oraz metody leczenia Padaczka charakterystyka oraz metody leczenia Konferencja Warszawskiej Akademii Pediatrii: Padaczka czy można jej zapobiec? O najnowszych osiągnięciach w dziedzinie epileptologii i metodach leczenia, 21.05.2016,

Bardziej szczegółowo

ZGONY NIEMOWLĄT W WOJEWÓDZTWIE KATOWICKIM W 1991 R.

ZGONY NIEMOWLĄT W WOJEWÓDZTWIE KATOWICKIM W 1991 R. » WOJEWÓDZKI URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH ZGONY NIEMOWLĄT W WOJEWÓDZTWIE KATOWICKIM W 1991 R. MARZEC. 1992 Opracowała mgr Małgorzata WIOUCH Celem opracowania jest przedstawienie poziomu timieralności

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-17/10:16:18

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-17/10:16:18 Europejski Dzień Prostaty obchodzony jest od 2006 roku z inicjatywy Europejskiego Towarzystwa Urologicznego. Jego celem jest zwiększenie społecznej świadomości na temat chorób gruczołu krokowego. Gruczoł

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków

Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków Dokładniejsze badania i leczenie retinopatii cukrzycowej Closer monitoring and treatment for diabetic retinopathy Ważne informacje o ochronie zdrowia Important

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE- Legalne nie znaczy bezpieczne

DOPALACZE- Legalne nie znaczy bezpieczne DOPALACZE- Legalne nie znaczy bezpieczne 29.10. Katowice CO TO SĄ DOPLACZE? Dopalacz, czy Dopalacz, dopalacze czy to dopalacze termin to termin nieposiadający nieposiadającycharakteru naukowego. UŜywa

Bardziej szczegółowo

Grypa Objawy kliniczne choroby Przeziębieniem Objawy przeziębienia

Grypa Objawy kliniczne choroby Przeziębieniem Objawy przeziębienia Grypa jest ostrą, bardzo zaraźliwą chorobą układu oddechowego, wywołaną przez RNA wirusy z rodziny Orthomyxoviridae. Wyróżniamy wirusy A i B tworzące jeden rodzaj i wirus C rodzajowo odmienny. Grypa występuje

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zdrowotna osób z niepełnosprawnością intelektualną. Monika Karwacka Stowarzyszenie Na Tak

Sytuacja zdrowotna osób z niepełnosprawnością intelektualną. Monika Karwacka Stowarzyszenie Na Tak Sytuacja zdrowotna osób z niepełnosprawnością intelektualną Monika Karwacka Stowarzyszenie Na Tak Stan zdrowia jest jednym z ważniejszych czynników determinujących jakość życia Brak zdrowia stanowi znaczne

Bardziej szczegółowo

Tomograficzne obrazowanie zmian ogniskowych w nerkach

Tomograficzne obrazowanie zmian ogniskowych w nerkach Tomograficzne obrazowanie zmian ogniskowych w nerkach Zmiany ogniskowe w nerkach torbielowate łagodne guzy lite złośliwe guzy lite Torbielowate Torbiel prosta (niepowikłana) 50% populacji powyżej 50 r.ż.

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Pragiola przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Pragiola przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Pragiola przeznaczone do publicznej wiadomości Ze względu na zachowanie pełnej informacji, w nawiązaniu do art. 11 Dyrektywy

Bardziej szczegółowo

8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia!

8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia! 8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia! Wiemy jak Państwu pomóc Jesteśmy po to, aby Państwu doradzić! Czym jest zapalenie przyzębia (periodontitis)? Przyzębie to zespół tkanek otaczających ząb i utrzymujących

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN Programu Pakiet dietetyczny badania z konsultacją dietetyczną i zaleceniami

REGULAMIN Programu Pakiet dietetyczny badania z konsultacją dietetyczną i zaleceniami REGULAMIN Programu Pakiet dietetyczny badania z konsultacją dietetyczną i zaleceniami DANE NABYWCY Imię i Nazwisko:...... PESEL:... Data ur.:... Dokument tożsamości:... Seria i numer:...... Adres zamieszkania:...

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Bakterie a wirusy.

Temat lekcji: Bakterie a wirusy. Anna Tomicka Scenariusz lekcji biologii Dział: Różnorodność organizmów. Klasa: I b Temat lekcji: Bakterie a wirusy. 1.Cele lekcji: Cel ogólny: Uczeń: omawia budowę komórki bakterii oraz wirusów, wyjaśnia

Bardziej szczegółowo

Analiza czynników wpływających. na wystąpienie padaczki u dzieci.

Analiza czynników wpływających. na wystąpienie padaczki u dzieci. Agnieszka Matheisel Analiza czynników wpływających na wystąpienie padaczki u dzieci. Rozprawa doktorska Promotor Prof. dr hab. Ewa Dilling Ostrowska Klinika Neurologii Rozwojowej Katedra Neurologii Akademii

Bardziej szczegółowo

Gorączka reumatyczna i popaciorkowcowe reaktywne zapalenie stawów

Gorączka reumatyczna i popaciorkowcowe reaktywne zapalenie stawów www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Gorączka reumatyczna i popaciorkowcowe reaktywne zapalenie stawów Wersja 2016 1. CO TO JEST GORĄCZKA REUMATYCZNA 1.1 Co to jest? Gorączka reumatyczna jest

Bardziej szczegółowo

Sanitariusz szpitalny kurs kwalifikacyjny PROGRAM Tryb nauki: e-learning + praktyka w szpitalu

Sanitariusz szpitalny kurs kwalifikacyjny PROGRAM Tryb nauki: e-learning + praktyka w szpitalu Sanitariusz szpitalny kurs kwalifikacyjny PROGRAM Tryb nauki: e-learning + praktyka w szpitalu CEL KSZTAŁCENIA Kurs Sanitariusz szpitalny przeznaczony jest dla osób, chcących podnieść swoje kwalifikacje

Bardziej szczegółowo

Czy ofiary wypadków mogą liczyć na pomoc ZUS

Czy ofiary wypadków mogą liczyć na pomoc ZUS Czy ofiary wypadków mogą liczyć na pomoc ZUS Autor: Bożena Wiktorowska Ze względu na to, że podwładny uległ wypadkowi przy pracy, za okres niezdolności do pracy spowodowanej tym wypadkiem nie zachowuje

Bardziej szczegółowo

Drgawki czy mioklonie??? Iwona Terczyńska IMID

Drgawki czy mioklonie??? Iwona Terczyńska IMID Drgawki czy mioklonie??? Iwona Terczyńska IMID Termin mioklonia u pacjenta z JME został po raz pierwszy zaproponowany przez Herpina w 1867 Mioklonie przysenne opisał Friedreich 1881 Nadal.nie ma powszechnie

Bardziej szczegółowo

OPERACYJNE USUNIĘCIE ZAĆMY POŁĄCZONE Z WSZCZEPEM SZTUCZNEJ SOCZEWKI

OPERACYJNE USUNIĘCIE ZAĆMY POŁĄCZONE Z WSZCZEPEM SZTUCZNEJ SOCZEWKI OPERACYJNE USUNIĘCIE ZAĆMY POŁĄCZONE Z WSZCZEPEM SZTUCZNEJ SOCZEWKI Szanowni Państwo, Rutynowe badanie okulistyczne wykazało u Pani/Pana obecność zaćmy, która powoduje zaburzenia widzenia w jednym lub

Bardziej szczegółowo

. Wiceprzewodniczący

. Wiceprzewodniczący Uchwała Nr 542/LVI/2014 Rady Miasta Ostrołęki z dnia 30 stycznia 2014 r. w sprawie przyjęcia Wieloletniego Programu Osłonowego w zakresie pomocy społecznej Pomoc w zakresie dożywiania w mieście Ostrołęka

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM?

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? Cele: - rozpoznawanie oznak stresu, - rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem, - dostarczenie wiedzy na temat sposobów

Bardziej szczegółowo

Czym naprawdę jest picie alkoholu w czasie ciąŝ

Czym naprawdę jest picie alkoholu w czasie ciąŝ Czym naprawdę jest picie alkoholu w czasie ciąŝ ąŝy? Anna Dobrzańska Warszawa 2008 CZYM JES FAS? (Fetal Alcohol Syndrom) FAS to skutek spustoszeń,, jakie czyni alkohol przyjmowany przez cięŝ ęŝarną kobietę,,

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Montespir 10 mg, tabletki powlekane Montelukastum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Montespir 10 mg, tabletki powlekane Montelukastum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Montespir 10 mg, tabletki powlekane Montelukastum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Dziecko z cukrzycą Co to jest cukrzyca? Cukrzyca to przewlekła choroba metaboliczna, charakteryzująca się wysoką hiperglikemią (wysoki poziom glukozy we krwi). Wynika ona z nieprawidłowego wydzielania

Bardziej szczegółowo

Rekrutacja do Szkoły Podstawowej w Lubiszewie w roku szkolnym 2016/2017

Rekrutacja do Szkoły Podstawowej w Lubiszewie w roku szkolnym 2016/2017 Rekrutacja do Szkoły Podstawowej w Lubiszewie w roku szkolnym 2016/2017 Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 2156 z późn. zm); 2. Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Oddział Neurologii z Pododdziałem Udarowym mieści się na II piętrze Szpitala. Dysponuje 32 łóżkami, a w tym 16 tworzącymi Pododdział Udarowy.

Oddział Neurologii z Pododdziałem Udarowym mieści się na II piętrze Szpitala. Dysponuje 32 łóżkami, a w tym 16 tworzącymi Pododdział Udarowy. Oddział Neurologii oraz Oddział Udarowy Oddział Neurologii z Pododdziałem Udarowym mieści się na II piętrze Szpitala. Dysponuje 32 łóżkami, a w tym 16 tworzącymi Pododdział Udarowy. W skład Oddziału Udarowego

Bardziej szczegółowo

Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta

Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta 1 Dostarczone przez Janssen Healthcare Innovation (Szczegóły na tylnej stronie okładki). Str 01 Czym zajmuje się program Care4Today? Program Care4Today został stworzony

Bardziej szczegółowo

Świadomość Polaków na temat zagrożenia WZW C. Raport TNS Polska. Warszawa, luty 2015. Badanie TNS Polska Omnibus

Świadomość Polaków na temat zagrożenia WZW C. Raport TNS Polska. Warszawa, luty 2015. Badanie TNS Polska Omnibus Świadomość Polaków na temat zagrożenia WZW C Raport TNS Polska Warszawa, luty 2015 Spis treści 1 Informacje o badaniu Struktura badanej próby 2 Kluczowe wyniki Podsumowanie 3 Szczegółowe wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Lekcja 173, 174. Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe.

Lekcja 173, 174. Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe. Lekcja 173, 174 Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe. Silnik elektryczny asynchroniczny jest maszyną elektryczną zmieniającą energię elektryczną w energię mechaniczną, w której wirnik obraca się z

Bardziej szczegółowo

KLAUZULE ARBITRAŻOWE

KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE arbitrażowe ICC Zalecane jest, aby strony chcące w swych kontraktach zawrzeć odniesienie do arbitrażu ICC, skorzystały ze standardowych klauzul, wskazanych poniżej. Standardowa

Bardziej szczegółowo

ROLA SZKOŁY W PROFILAKTYCE OTYŁOŚCI DZIECI I MŁODZIEŻY Barbara Woynarowska Kierownik Zakładu Biomedycznych i Psychologicznych Podstaw Edukacji, Wydział Pedagogiczny UW Przewodnicząca Rady Programowej ds.

Bardziej szczegółowo

Ulotka dla pacjenta. KETOTIFEN WZF (Ketotifenum) 1 mg/5 ml, syrop

Ulotka dla pacjenta. KETOTIFEN WZF (Ketotifenum) 1 mg/5 ml, syrop Ulotka dla pacjenta Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać. Należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty,

Bardziej szczegółowo

Korekta jako formacja cenowa

Korekta jako formacja cenowa Korekta jako formacja cenowa Agenda Co to jest korekta i jej cechy Korekta a klasyczne formacje cenowe Korekta w teorii fal Geometria Czas - jako narzędzie Przykłady Korekta To ruch ceny na danym instrumencie

Bardziej szczegółowo

W N I O S E K. w miejscu zamieszkania osoby niepełnosprawnej. Proszę o dofinansowanie (nazwa urządzenia)... Kwota wnioskowana dofinansowania...

W N I O S E K. w miejscu zamieszkania osoby niepełnosprawnej. Proszę o dofinansowanie (nazwa urządzenia)... Kwota wnioskowana dofinansowania... .../.../... numer kolejny wniosku powiat rok złożenia wniosku... data wpływu kompletnego wniosku (dzień, miesiąc, rok) W N I O S E K o p r z y z n a n i e d o f i n a n s o w a n i a z e ś r o d k ó w

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ

KONSPEKT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ Temat: Stres w moim życiu. KONSPEKT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ Cel: Uczeń precyzuje pojęcie stres,odróżnia jego objawy i podaje przyczyny. Metody: pogadanka, burza mózgów. Forma: grupowa, zespołowa. Pomoce dydaktyczne:

Bardziej szczegółowo

Odkrywanie wiedzy z danych przy użyciu zbiorów przybliżonych. Wykład 3

Odkrywanie wiedzy z danych przy użyciu zbiorów przybliżonych. Wykład 3 Odkrywanie wiedzy z danych przy użyciu zbiorów przybliżonych Wykład 3 Tablice decyzyjne Spójnośd tablicy decyzyjnej Niespójna tablica decyzyjna Spójnośd tablicy decyzyjnej - formalnie Spójnośd TD a uogólniony

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla osób niepełnosprawnych z zaburzeniami psychicznymi szansą na rozwój lokalnej gospodarki społecznej. Lublin, 25.03.

Wsparcie dla osób niepełnosprawnych z zaburzeniami psychicznymi szansą na rozwój lokalnej gospodarki społecznej. Lublin, 25.03. Wsparcie dla osób niepełnosprawnych z zaburzeniami psychicznymi szansą na rozwój lokalnej gospodarki społecznej mgr Marzena Kruk Katedra Polityki Społecznej i Etyki Politycznej Katolicki Uniwersytet Lubelski

Bardziej szczegółowo

Wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności

Wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Miejscowość:...dnia..r. DO POWIATOWEGO ZESPOŁU DO SPRAW ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI W GOSTYNINIE Wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Nr sprawy:... Dane osoby zainteresowanej: Imię

Bardziej szczegółowo

Potrzeby zdrowotne i opiekuńcze ludzi starych. Kamila Mroczek

Potrzeby zdrowotne i opiekuńcze ludzi starych. Kamila Mroczek Potrzeby zdrowotne i opiekuńcze ludzi starych Kamila Mroczek Plan prezentacji 1. Definicje: stary, starzenie się, zdrowie 2. Naturalny proces starzenia a inne czynniki wpływające na stan zdrowia 3. Zdrowie

Bardziej szczegółowo

Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Bydgoszczy

Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Bydgoszczy Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Bydgoszczy Bydgoszcz, dnia lipca 2010 r. R/10/003 LBY-4110-01-01/2010 Pani Izabella Lewandowska Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Brodnicy WYSTĄPIENIE

Bardziej szczegółowo

Ulotka dla pacjenta MEPIVASTESIN. (Mepivacaini hydrochloridum) 30 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań.

Ulotka dla pacjenta MEPIVASTESIN. (Mepivacaini hydrochloridum) 30 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. ULOTKA DLA PACJENTA Ulotka dla pacjenta Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed rozpoczęciem stosowania leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać. -

Bardziej szczegółowo

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA WAD KOŃCZYN DOLNYCH U DZIECI I MŁODZIEŻY A FREQUENCY APPEARANCE DEFECTS OF LEGS BY CHILDREN AND ADOLESCENT

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA WAD KOŃCZYN DOLNYCH U DZIECI I MŁODZIEŻY A FREQUENCY APPEARANCE DEFECTS OF LEGS BY CHILDREN AND ADOLESCENT Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogiki i Administracji w Poznaniu Nr 3 2007 Grażyna Szypuła, Magdalena Rusin Bielski Szkolny Ośrodek Gimnastyki Korekcyjno-Kompensacyjnej im. R. Liszki w Bielsku-Białej

Bardziej szczegółowo

Biuro Ruchu Drogowego

Biuro Ruchu Drogowego KOMENDA GŁÓWNA G POLICJI Biuro Ruchu Drogowego Kampania pod hasłem ODBLASKI ŻYCIA W okresie od stycznia do października 2008 roku miało miejsce: 40 725 wypadków drogowych, w wyniku których 51 987 osób

Bardziej szczegółowo

WITAMINY. www.pandm.prv.pl

WITAMINY. www.pandm.prv.pl WITAMINY - wpływa na syntezę białek, lipidów, hormonów a szczególnie hormonów tarczycy - pomaga w utrzymaniu prawidłowej czynności uk.immunologicznego - pomaga w leczeniu : rozedmy płuc i nadczynności

Bardziej szczegółowo

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Koszty obciążenia społeczeństwa chorobami układu krążenia. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Badania kosztów chorób (COI Costof illnessstudies) Ekonomiczny ciężar choroby;

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI

LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI Załącznik nr 14 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI NEREK ICD-10 N 18 przewlekła niewydolność

Bardziej szczegółowo

Padaczka post powanie diagnostyczne i terapeutyczne

Padaczka post powanie diagnostyczne i terapeutyczne 1 Padaczka post powanie diagnostyczne i terapeutyczne Dr n. med. Krystyna Niedzielska Zak ad Neurofizjologii Klinicznej Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa II Klinika Neurologiczna Dr n. med. Maria

Bardziej szczegółowo

Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011

Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 Nr wniosku.../... Bobrowniki, dnia... Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 1. Dane osobowe WNIOSKODAWCY Nazwisko

Bardziej szczegółowo

jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Praktyczny poradnik Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. W zakładce "wnioski

Bardziej szczegółowo

Program edukacyjny dotyczący alergicznego nieżytu nosa

Program edukacyjny dotyczący alergicznego nieżytu nosa Tekst: dr n. med. Mikołaj Dąbrowski, Klinika Chirurgii Kręgosłupa, Ortopedii Onkologicznej i Traumatologii, Ortopedyczno-Rehabilitacyjny Szpital Kliniczny im. Wiktora Degi Uniwersytetu Medycznego im. Karola

Bardziej szczegółowo

ANALOGOWE UKŁADY SCALONE

ANALOGOWE UKŁADY SCALONE ANALOGOWE UKŁADY SCALONE Ćwiczenie to ma na celu zapoznanie z przedstawicielami najważniejszych typów analogowych układów scalonych. Będą to: wzmacniacz operacyjny µa 741, obecnie chyba najbardziej rozpowszechniony

Bardziej szczegółowo

Druk nr 1013 Warszawa, 9 lipca 2008 r.

Druk nr 1013 Warszawa, 9 lipca 2008 r. Druk nr 1013 Warszawa, 9 lipca 2008 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Komisja Nadzwyczajna "Przyjazne Państwo" do spraw związanych z ograniczaniem biurokracji NPP-020-51-2008 Pan Bronisław

Bardziej szczegółowo

Pierwszy raz użyto okreslenia staus epilepticus w 1868 roku (Trousseau) Pierwszy opublikowany opis stanu padaczkowego 1876 (Desire Borneville) Pełna

Pierwszy raz użyto okreslenia staus epilepticus w 1868 roku (Trousseau) Pierwszy opublikowany opis stanu padaczkowego 1876 (Desire Borneville) Pełna Różnicowanie i leczenie stanu padaczkowego drgawkowego i niedrgawkowego Maria Mazurkiewicz-Bełdzińska Klinika Neurologii Rozwojowej, Katedra Neurologii Gdański Uniwersytet Medyczny Stan padaczkowy Rys

Bardziej szczegółowo

Zasady rekrutacji do Publicznego Gimnazjum nr 1 im. Józefa Piłsudskiego w Brzegu zasady, tryb, postępowanie, dokumentacja rok szkolny 2016/2017

Zasady rekrutacji do Publicznego Gimnazjum nr 1 im. Józefa Piłsudskiego w Brzegu zasady, tryb, postępowanie, dokumentacja rok szkolny 2016/2017 Zasady rekrutacji do Publicznego Gimnazjum nr 1 im. Józefa Piłsudskiego w Brzegu zasady, tryb, postępowanie, dokumentacja rok szkolny 2016/2017 Podstawy prawne: 1. Rozdział 2 a ustawy z dnia 6 grudnia

Bardziej szczegółowo

Co każdy rodzic powinien wiedzieć o rozwoju mowy swojego dziecka?

Co każdy rodzic powinien wiedzieć o rozwoju mowy swojego dziecka? Co każdy rodzic powinien wiedzieć o rozwoju mowy swojego dziecka? Rodzice są pierwszymi i najważniejszymi nauczycielami mowy swojego dziecka Mowa jest podstawowym środkiem komunikacji i ma szczególne znaczenia

Bardziej szczegółowo

Alkoholizm i uzależnienia mieszane

Alkoholizm i uzależnienia mieszane Alkoholizm i uzależnienia mieszane ALKOHOLIZM i UZALEŻNIENIA MIESZANE Alkoholizm jest chroniczną, postępującą chorobą. Szacuje się, że około 5% populacji osób dorosłych to osoby uzależnione od alkoholu.

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Ruch harmoniczny i fale"

Ćwiczenie: Ruch harmoniczny i fale Ćwiczenie: "Ruch harmoniczny i fale" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

Część VI: Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego

Część VI: Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Część VI: Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego VI.1 Elementy dla tabel podsumowujących w Europejskim Publicznym Sprawozdaniu Oceniającym VI.1.1 Tabela podsumowująca

Bardziej szczegółowo

Protokół z kontroli doraźnej w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Piekoszowie w dniu 24 listopada 2010 r.

Protokół z kontroli doraźnej w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Piekoszowie w dniu 24 listopada 2010 r. Protokół z kontroli doraźnej w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Piekoszowie w dniu 24 listopada 2010 r. I. Oznaczenie jednostki podlegającej kontroli: Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Piekoszowie

Bardziej szczegółowo

Laboratorium analityczne ZAPRASZA. do skorzystania

Laboratorium analityczne ZAPRASZA. do skorzystania Laboratorium analityczne ZAPRASZA do skorzystania z promocyjnych PAKIETÓW BADAŃ LABORATORYJNYCH Pakiet I Pakiet II Pakiet III Pakiet IV Pakiet V Pakiet VI Pakiet VII Pakiet VIII Pakiet IX Pakiet X "CUKRZYCA"

Bardziej szczegółowo

MIŚ I KREDKA Newsletter Przedszkola Nr 110

MIŚ I KREDKA Newsletter Przedszkola Nr 110 MIŚ I KREDKA Newsletter Przedszkola Nr 110 S.1 TEMAT MIESIĄCA NA RATUNEK - CZYLI JAK SOBIE PORADZIĆ Z ATOPOWYM ZAPALENIEM SKÓRY BIERZE SIĘ ZNIKĄD. PO CICHU I NIEZAUWAŻALNIE ZACZYNA ODKRYWAĆ SWOJE OBLICZE.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ

WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ Anna Gutt- Kołodziej ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI Podczas pracy

Bardziej szczegółowo

7. REZONANS W OBWODACH ELEKTRYCZNYCH

7. REZONANS W OBWODACH ELEKTRYCZNYCH OBWODY SYGNAŁY 7. EZONANS W OBWODAH EEKTYZNYH 7.. ZJAWSKO EZONANS Obwody elektryczne, w których występuje zjawisko rezonansu nazywane są obwodami rezonansowymi lub drgającymi. ozpatrując bezźródłowy obwód

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna CEL/42/07/09. Aktywność fizyczna. Schemat postępowania w cukrzycy

Aktywność fizyczna CEL/42/07/09. Aktywność fizyczna. Schemat postępowania w cukrzycy CEL/42/07/09 Aktywność fizyczna Schemat postępowania w cukrzycy Aktywność fizyczna Ćwiczenia i gimnastyka są korzystne dla każdego, a w szczególności dla osób chorych na cukrzycę. Regularny ruch pomaga

Bardziej szczegółowo

I. Rekrutacja uczniów do Gimnazjum nr 35 w Zespołu Szkół nr 12 im. Jana III Sobieskiego odbywa się na podstawie:

I. Rekrutacja uczniów do Gimnazjum nr 35 w Zespołu Szkół nr 12 im. Jana III Sobieskiego odbywa się na podstawie: Zasady rekrutacji do Gimnazjum nr 35 w Zespole Szkół nr 12 w Bydgoszczy na rok szkolny 2016/2017 Oferta edukacyjna W roku szkolnym 2016/2017 oferujemy naukę w klasach ogólnodostępnych z innowacjami pedagogicznymi:

Bardziej szczegółowo

Nowy program terapeutyczny w RZS i MIZS na czym polega zmiana.

Nowy program terapeutyczny w RZS i MIZS na czym polega zmiana. Nowy program terapeutyczny w RZS i MIZS na czym polega zmiana. Brygida Kwiatkowska Narodowy Instytut Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher Programy lekowe dla

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE EUROPEJSKIE DLA ROZWOJU REGIONU ŁÓDZKIEGO

FUNDUSZE EUROPEJSKIE DLA ROZWOJU REGIONU ŁÓDZKIEGO Dotyczy projektu: Wzrost konkurencyjności firmy poprzez wdrożenie innowacyjnej technologii nestingu oraz Województwa Łódzkiego na lata 2007-2013. Numer umowy o dofinansowanie: UDA-RPLD.03.02.00-00-173/12-00

Bardziej szczegółowo

Regulamin Rekrutacji do Zespołu Szkół Zawodowych im. Piastów Opolskich w Krapkowicach

Regulamin Rekrutacji do Zespołu Szkół Zawodowych im. Piastów Opolskich w Krapkowicach Załącznik nr 1 do Zarządzenia Dyrektora Nr 02/2014 z dnia 24 lutego 2014 r. Regulamin Rekrutacji do Zespołu Szkół Zawodowych im. Piastów Opolskich w Krapkowicach zasady, tryb, postępowanie, dokumentacja

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju sieci dróg rowerowych w Łodzi w latach 2015-2020+

Strategia rozwoju sieci dróg rowerowych w Łodzi w latach 2015-2020+ Strategia rozwoju sieci dróg rowerowych w Łodzi w latach 2015-2020+ Projekt: wersja β do konsultacji społecznych Opracowanie: Zarząd Dróg i Transportu w Łodzi Ul. Piotrkowska 175 90-447 Łódź Spis treści

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 4

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 4 INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 4 Temat: Badanie wpływu obciąŝenia (wysiłku fizycznego) na parametry fizjologiczne organizmu oraz na szybkość zuŝywania powietrza w aparatach powietrznych 1. Cel ćwiczenia: Celem

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Druk: Drukarnia VIVA Copyright by Infornext.pl ISBN: 978-83-61722-03-8 Wydane przez Infornext Sp. z o.o. ul. Okopowa 58/72 01 042 Warszawa www.wieszjak.pl Od

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO. z dnia 31 marca 2014 r.

UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO. z dnia 31 marca 2014 r. UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO z dnia 31 marca 2014 r. w sprawie w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Przodkowo.

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia weterynaryjna

Epidemiologia weterynaryjna Jarosław Kaba Epidemiologia weterynaryjna Testy diagnostyczne I i II i III Zadania 04, 05, 06 Warszawa 2009 Testy diagnostyczne Wzory Parametry testów diagnostycznych Rzeczywisty stan zdrowia chore zdrowe

Bardziej szczegółowo

OGÓLNOPOLSKI TURNIEJ WIEDZY POŻARNICZEJ

OGÓLNOPOLSKI TURNIEJ WIEDZY POŻARNICZEJ ... (imię i nazwisko).............. dnia......... (nazwa szkoły) OGÓLNOPOLSKI TURNIEJ WIEDZY POŻARNICZEJ Pytania eliminacji pisemnych szczebla powiatowego I GRUPA WIEKOWA uczniowie szkół podstawowych test

Bardziej szczegółowo

Polskie Towarzystwo Flebologiczne

Polskie Towarzystwo Flebologiczne Polskie Towarzystwo Flebologiczne Raport na temat świadomości społecznej w zakresie znajomości czynników ryzyka, występowania, objawów oraz możliwości leczenia przewlekłych chorób żył kończyn dolnych.

Bardziej szczegółowo