Dziesięć lat doświadczeń pierwszej polskiej specjalnej strefy ekonomicznej Mielec

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dziesięć lat doświadczeń pierwszej polskiej specjalnej strefy ekonomicznej Mielec 1995-2005"

Transkrypt

1 Dziesięć lat doświadczeń pierwszej polskiej specjalnej strefy ekonomicznej Mielec

2 Ten years of the first Polish special economic zone Mielec

3 Dziesięć lat doświadczeń pierwszej polskiej specjalnej strefy ekonomicznej Mielec Pod redakcją Bolesława Domańskiego i Krzysztofa Gwosdza Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Mielcu Urząd Miejski w Mielcu 2005

4 Publikację przygotował zespół Zakładu Rozwoju Regionalnego Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ pod kierunkiem prof. dr. hab. Bolesława Domańskiego Skład Zespołu: mgr Wojciech Biernacki prof. dr hab. Bolesław Domański dr Robert Guzik dr Krzysztof Gwosdz mgr Maciej Huculak mgr Woyciech Jarczewski mgr Katarzyna Kwiecińska mgr Grzegorz Micek dr Agnieszka Sobala-Gwosdz mgr Krzysztof Wiedermann Recenzent: dr. hab. Tadeusz Stryjakiewicz, prof. UAM Skład tekstu: Agnieszka Sobala-Gwosdz, Grzegorz Micek Projekt okładki: Krzysztof Wiedermann Projekt wydawniczy: Małgorzata Ciemborowicz Korekta: Andrzej Jarczewski Tłumaczenie: Paweł Pilch Zdjęcia: Marek Graniczkowski, Maciej Huculak, Wiesław Madej Copyright by Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego and Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Mielcu Kraków 2005 Printed in Poland ISBN Nakład: 1000 egz. Publikacja finansowana przez Agencję Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Mielcu i Urząd Miejski w Mielcu Druk i oprawa: Poligrafia Towarzystwa Salezjańskiego, ul. Konfederacka 6, Kraków, tel. (012) ; fax. (012)

5 Spis treści Wprowadzenie 9 (Bolesław Domański, Krzysztof Gwosdz) Cele i zakres badań 10 Źródła informacji i metody analizy 10 Układ pracy 14 Podziękowania 15 1 Specjalne strefy ekonomiczne w Polsce. Założenia a praktyka 17 (Krzysztof Gwosdz, Woyciech Jarczewski, Maciej Huculak, Krzysztof Wiedermann) Rozwój gospodarczy a idea i istota specjalnej strefy ekonomicznej 18 Zmieniające się podejście do lokalizacji SSE w Polsce 20 Zmieniające się uwarunkowania prawne funkcjonowania firm w SSE 25 Efekty funkcjonowania SSE w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem SSE Euro-Park Mielec 28 Wnioski 33 2 Kontekst powstania SSE w Mielcu 39 (Woyciech Jarczewski) Kształtowanie się lokalnej koalicji prorozwojowej w Mielcu 39 Powstawanie ustawy i strefy w Mielcu 43 Wnioski 46

6 3 Rozwój SSE Euro-Park Mielec 47 (Grzegorz Micek) Etap narodzin ( ) 48 Etap wzrostu faza pierwsza ( ) 54 Etap wzrostu faza druga ( ) 57 Etap dojrzałości (od 2002 roku) 59 Wnioski 65 4 Wpływ SSE Euro-Park Mielec na rynek pracy 67 (Krzysztof Gwosdz, Katarzyna Kwiecińska) Cechy mieleckiego rynku pracy na tle regionu 67 Mielecki rynek pracy do 1990 roku 68 Załamanie rynku pracy w Mielcu w latach Wpływ SSE Euro-Park Mielec na lokalny rynek pracy 70 Geograficzny zasięg rynku pracy SSE 75 Firmy SSE jako pracodawcy cechy nowych miejsc pracy 77 Warunki pracy i poziom wynagrodzeń 79 Lokalny rynek pracy i szkolnictwo w ocenie menedżerów 84 Perspektywy mieleckiego rynku pracy 86 Wnioski 87 5 Oddziaływanie SSE Euro-Park Mielec na otoczenie lokalne. Powiązania firm i efekty mnożnikowe 89 (Bolesław Domański, Krzysztof Gwosdz, Maciej Huculak, Krzysztof Wiedermann) Rodzaje efektów mnożnikowych i kształtujące je czynniki 89 Zaopatrzeniowe efekty produkcyjne 93 Powiązania w obrębie SSE 94 Inne powiązania na terenie miasta i powiatu poza SSE 96 Zaopatrzenie z Polski południowo-wschodniej i innych regionów kraju 97 Import 99 Zmiany skali powiązań lokalnych i regionalnych od 1999 roku 99 Wielkość i uwarunkowania produkcyjnych efektów mnożnikowych SSE w Mielcu 100 Zaopatrzeniowe efekty usługowe 102 Usługi podstawowe 105 Usługi specjalistyczne 109 Efekty mnożnikowe powstające w wyniku pozaprodukcyjnej obsługi firm SSE 114 Efekty dochodowe 115 Świadczenia firm SSE na rzecz miasta i społeczności lokalnej 119

7 Aktywność ekonomiczna mieszkańców oraz jej związek ze strefą ekonomiczną 121 Ocena wielkości lokalnych efektów mnożnikowych oraz warunkujące je czynniki Rozwój Mielca na tle województwa podkarpackiego 133 (Agnieszka Sobala-Gwosdz) Położenie Mielca na tle głównych szlaków komunikacyjnych Polski 134 Funkcje Mielca i jego pozycja w województwie podkarpackim 136 Poziom życia i poziom rozwoju gospodarczego w powiecie mieleckim 139 Aktywność endogeniczna w subregionie mieleckim 143 Wnioski Relacje między funkcjonowaniem strefy i gminy 147 (Krzysztof Gwosdz, Woyciech Jarczewski) SSE a dochody budżetowe miasta Mielec i okolicznych gmin 147 SSE a rozwój infrastruktury miejskiej 153 Relacje między władzami lokalnymi a Agencją Rozwoju Przemysłu 156 Rola SSE w rozwoju przestrzennym miasta i promocji jego wizerunku 157 Wnioski Wpływ specjalnej strefy ekonomicznej w Mielcu na środowisko przyrodnicze 161 (Wojciech Biernacki, Robert Guzik) Zanieczyszczenie powietrza 162 Zanieczyszczenie wód 163 Hałas 164 Inne problemy środowiskowe 165 Wnioski Czynniki zakorzenienia inwestorów w strefie mieleckiej 167 (Bolesław Domański, Krzysztof Gwosdz) Teoretyczne zagadnienia trwałości inwestycji 167 Cechy i rola przedsiębiorstw i zakładów zlokalizowanych w Mielcu 169 Koszty utopione i powiązania lokalne 171 Czynniki wyboru lokalizacji w Mielcu i jej współczesna ocena 174 Zakorzenienie inwestorów w SSE Euro-Park Mielec 176 Wnioski 179

8 10 SSE Euro-Park Mielec w opinii mieszkańców 181 (Robert Guzik, Grzegorz Micek) Wpływ SSE na rozwój Mielca w opinii mieszkańców miasta 182 Postrzeganie rynku pracy i poziomu zarobków w Mielcu na tle sąsiadujących miast powiatowych 185 Firmy SSE w opinii mieszkańców Mielca 186 Postrzeganie przyszłości Mielca 190 SSE w opinii miejscowych elit 190 Wnioski 192 Rola specjalnej strefy ekonomicznej. Spojrzenie syntetyczne 195 (Bolesław Domański, Krzysztof Gwosdz) Literatura 203 Akty prawne 213 Załączniki 215 Załącznik I. Przedsiębiorstwa prowadzące działalność na terenie Mieleckiej SSE według stanu na 30 września 2004 roku 215 Załącznik II. Charakterystyka respondentów w badaniach ankietowych 223 Ten years of the first Polish special economic zone: Mielec (summary) 225 Research objectives, scope and methods 225 Results 227 Spis tabel 231 Spis rysunków 235 Spis fotografii 239 Autorzy 241

9 Wprowadzenie Wprowadzenie Bolesław Domański, Krzysztof Gwosdz Powołanie i funkcjonowanie w Polsce obszarów uprzywilejowanych w postaci specjalnych stref ekonomicznych (SSE) wywołuje żywą dyskusję co do ich celowości i efektów. Mają strefy swoich zdeklarowanych zwolenników, ale i też zaciętych krytyków. Inaczej problem specjalnych stref ekonomicznych wygląda z perspektywy krajowej, a inaczej z punktu widzenia środowisk lokalnych, które wiążą z nimi duże nadzieje na przezwyciężenie zapaści gospodarczej. W roku bieżącym mija dziesięć lat od utworzenia w Mielcu pierwszej specjalnej strefy ekonomicznej w Polsce. Specjalna Strefa Ekonomiczna Euro-Park Mielec, która powstała w wyniku działań różnych instytucji i osób na szczeblu lokalnym i krajowym, jest dziś ważnym elementem krajobrazu gospodarczego i społecznego Mielca oraz województwa podkarpackiego. Brakuje tymczasem pogłębionych analiz funkcjonowania stref ekonomicznych w Polsce i ich efektów. Nie powstała jak dotąd praca, która podjęłaby się wszechstronnej oceny wpływu specjalnej strefy ekonomicznej na jej otoczenie lokalne i regionalne w oparciu o różne źródła danych, z wykorzystaniem różnych metod i technik badawczych. W tej sytuacji, zespół Zakładu Rozwoju Regionalnego Uniwersytetu Jagiellońskiego przyjął zaproszenie mieleckiego oddziału Agencji Rozwoju Przemysłu do realizacji projektu badawczego, mającego na celu określenie wpływu specjalnej strefy ekonomicznej na gospodarkę Mielca i powiatu mieleckiego. Propozycja była interesująca nie tylko z racji tego, że badania miały dotyczyć pierwszej polskiej SSE. Strefa funkcjonuje w mieście, które posiada silne tradycje przemysłowe w prestiżowej branży, a równocześnie szczególnie boleśnie doświadczyło szoku transformacji. Nie bez znaczenia jest to, że Mielec jest miastem średniej wielkości, względnie izolowanym od dużych aglomeracji miejskich, co pozwala uchwycić efekty nowatorskiego w polskich warunkach eksperymentu, jakiemu poddano miasto przed dziesięciu laty. 9

10 Dziesięć lat doświadczeń pierwszej polskiej specjalnej strefy ekonomicznej. Mielec Cele i zakres badań Celem projektu było poznanie efektów funkcjonowania SSE Euro-Park Mielec, a w szczególności jej oddziaływania na rozwój gospodarczy Mielca i powiatu mieleckiego. Realizacja tak postawionego celu wymagała zbadania następujących zjawisk: 1) wpływu specjalnej strefy ekonomicznej na rynek pracy 2) lokalnych i regionalnych powiązań firm zlokalizowanych w SSE Euro-Park Mielec 3) zaopatrzeniowych i dochodowych efektów mnożnikowych tworzonych przez firmy SSE 4) wpływu strefy ekonomicznej na budżet, infrastrukturę i wizerunek Mielca 5) oddziaływania firm SSE na środowisko naturalne 6) zmian poziomu rozwoju gospodarczego i poziomu życia mieszkańców Mielca i gmin powiatu mieleckiego w porównaniu do innych miast i gmin w województwie podkarpackim 7) czynników składających się na zakorzenienie działalności inwestorów w Mielcu 8) postrzegania SSE przez mieszkańców miasta i miejscowe elity. Przedstawiono również genezę i rozwój SSE Euro-Park Mielec oraz efekty jej funkcjonowania na tle innych specjalnych stref ekonomicznych w Polsce. Jak wszystkie specjalne strefy ekonomiczne działające w Polsce, SSE Euro-Park Mielec jest obecnie strefą rozproszoną i obejmuje podstrefy w Gorlicach, Dębicy, Pustkowie, Sanoku, Jarosławiu i Leżajsku. Ze względu na krótki czas funkcjonowania i bardzo niewielką skalę aktywności w nowych podstrefach badania skoncentrowano wyłącznie na podstrefie mieleckiej. Skupia ona 99% kapitału i 97% miejsc pracy w całej SSE Euro-Park Mielec. Źródła informacji i metody analizy Realizacja projektu obejmowała cztery podstawowe etapy. Pierwszym było zebranie materiałów źródłowych. Obejmowały one: roczne sprawozdania finansowe firm, publikowane w Monitorze Polskim B; obejmują one głównie spółki akcyjne i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością a także niektóre inne podmioty gospodarcze.w SSE Euro-Park Mielec sprawozdania te składa 16 podmiotów (bez firm powstałych z WSK PZL-Mielec), które łącznie reprezentują 80% zatrudnionych i 95% nakładów inwestycyjnych; bilans każdej firmy obejmuje m.in. informacje o wartości środków trwałych, przychodach i zyskach (stratach) oraz strukturze kosztów raporty Ministerstwa Gospodarki i Pracy, dotyczące efektów funkcjonowania SSE w Polsce; szczególnie cenne były dane na temat wielkości zatrudnienia oraz nakładów inwestycyjnych w poszczególnych podstrefach i obszarach przemysłowych według stanu na 30 września 2004 roku dokumenty udostępnione przez Zarządzającego SSE Euro-Park Mielec, obejmujące m.in. materiały z okresu powstania i pierwszych lat działania SSE oraz raporty roczne systematycznie dokumentujące kolejne fazy jej rozwoju 10

11 Wprowadzenie niepublikowane dokumenty mieleckich instytucji samorządowych, zwłaszcza Urzędu Miejskiego w Mielcu, Starostwa Powiatowego i Powiatowego Urzędu Pracy w Mielcu; dotyczyły one m.in. budżetu miasta, mieleckiego rynku pracy, aktywności budowlanej oraz stanu środowiska w Mielcu i powiecie mieleckim strategie rozwoju miasta Mielec, gminy wiejskiej Mielec, powiatu mieleckiego oraz województwa podkarpackiego dane statystyczne Banku Danych Regionalnych (BDR), udostępniane przez Główny Urząd Statystyczny oraz wyniki spisów powszechnych z 1988 i 2002 roku informacje pozyskane z baz danych o firmach, głównie HBI Bonnier, TeleAdreson oraz biznes.mielec.pl raporty roczne i inne dane, pochodzące od poszczególnych przedsiębiorstw, a publikowane na ich witrynach internetowych akty prawne normujące funkcjonowanie specjalnych stref ekonomicznych w Polsce dane źródłowe zebrane przez Agnieszkę Sobalę-Gwosdz w ramach projektu badawczego KBN Ośrodki wzrostu i obszary stagnacji w województwie podkarpackim (3 P04E ), dotyczące m.in. pozyskanych przez gminy i przedsiębiorstwa środków pomocowych z funduszy UE oraz wielkości, struktury i rozmieszczenia inwestycji zagranicznych w województwie podkarpackim. Równolegle prowadzono przegląd prasy, publikowanych materiałów źródłowych oraz dotychczasowego dorobku badawczego. Autorzy przeprowadzili systematyczną kwerendę prasy krajowej ogólnej i branżowej (dzienniki Rzeczpospolita i Puls Biznesu), a także prasy regionalnej (Gazeta Codzienna Nowiny) i lokalnej (Korso, Echo Dnia, Nadwisłocze). Artykuły, zamieszczone w prasie lokalnej i regionalnej, traktowano nie tylko jako źródło informacji, ale również jako wyraz społecznego obrazu sytuacji w Mielcu. Strefie Euro-Park Mielec poświęcono dotychczas szereg prac naukowych podejmujących różne zagadnienia szczegółowe. Jednakże do tej pory brakuje całościowego opracowania na temat jej wpływu na gospodarkę i społeczeństwo Mielca oraz powiatu mieleckiego. Opracowanie takie wymaga bowiem badań na szeroką skalę, co jest trudne do zrealizowania w przypadku pojedynczych osób lub małych zespołów. Istniejący dorobek był jednak ważnym punktem wyjścia dla autorów niniejszych badań. Wykorzystaną literaturę można podzielić na cztery grupy tematyczne. 1. Prace poświęcone uprzywilejowanym obszarom ekonomicznym w Polsce i na świecie. Odwołano się tu do rozważań M. Guangwena (2003), I. Knotha (2000), a także wątków interesującej dyskusji Do the benefits of special economic zones outweigh their costs? (Czy korzyści specjalnych stref ekonomicznych przewyższają ich koszty?). W Polsce najszersze dotąd opracowanie, poświęcone specjalnym strefom ekonomicznym, zawiera praca pod redakcją E. Kryńskiej (2000) oraz artykuł J. Kiryło (2000). Najczęściej analizowano uwarunkowania ekonomiczne i prawne SSE (Olszewski 1995; A. Grabowski 1996; Budzowski, Światowiec 1997; Korenik 1998; Robotowska 2000; Ofiarska 2000), niektóre 11

12 Dziesięć lat doświadczeń pierwszej polskiej specjalnej strefy ekonomicznej. Mielec prace poświęcone były szczegółowym zagadnieniom, jak np. wpływ SSE na przyciąganie kapitału zagranicznego (Domański 2001, Warżała 2003), budżety gmin (Cieślukowski 2001), rozwój lokalny (Kryńska 2001), krajobraz miejski (Mazur 2003). Obszernej literatury doczekało się funkcjonowanie SSE w świetle warunków przystąpienia Polski do UE (m.in. Kamińska 2001; Holik, Nowak 2004a, 2004b). O poszczególnych strefach pisali m.in. A. Kowaluk (1998), M. Bubel (1999), B. Rogoda (1999), F. Adamczuk (2000), H. Chwistecka-Dudek i M. Stolarczyk (2000), H. Sobocka-Szczapa (2001) oraz A. Sołoma (2003). 2. Opracowania dotyczące SSE Euro-Park Mielec. Szeroka jej analiza po pięciu latach funkcjonowania zawarta została w pracy W. Dziemianowicza, J. Hausnera i J. Szlachty (2000), a także w opracowaniach A. Bazydło (2000a, 2000b). Jednymi z pierwszych były prace A. Błaszkiewicz (1996) i S. Stachowicza (1998). Oddziaływanie strefy na rozwój społeczno-ekonomiczny subregionu mieleckiego badali R. Królikowski (2001), P. Białynicki-Birula i Ł. Mamica (2002) oraz A. Prusek i W. Nelec (2004). A. Prusek (2001) oraz A. Prusek i W. Nelec (2001) zajmowali się ponadto konkurencyjnością firm SSE. Strefie ekonomicznej w Mielcu poświęcono także co najmniej kilkanaście prac magisterskich i licencjackich realizowanych m.in. w WSGiZ w Mielcu, KUL w Lublinie, AE i UJ w Krakowie. 3. Publikacje związane z funkcjonowaniem i przemianami Mielca i subregionu mieleckiego. Na uwagę zasługują tutaj prace zajmujące się mieleckim rynkiem pracy autorstwa K. Leśniak-Moczuk (1997a, 1997b), M. Kujdy (1994) oraz Raportu z badań rynku pracy w powiecie mieleckim (2004). Restrukturyzację przemysłu lotniczego przedstawił B. Ostrowski (2001). Warte wymienienia jest także studium rozwoju przedsiębiorczości w regionie mieleckim pod redakcją J. Skrzypczaka (2004). Skorzystano ponadto z Encyklopedii miasta Mielca, autorstwa J. Witka (2004), oraz pracy Mielec. Studia z dziejów miasta i regionu pod redakcją F. Kiryka (1988). 4. Prace dotyczące różnych zagadnień rozwoju lokalnego i regionalnego. Odwołano się tu do autorów, zajmujących się efektami mnożnikowymi (Lloyd, Dicken 1977; Stryjakiewicz 2004), rynkiem pracy (Kryńska 2001, 2003; Jerzak 2004), zakorzenieniem firm i trwałością inwestycji (Dicken i in. 1994; Phelps 2000; Wortman i in. 2000; Zimmermann 2002; Domański 2005a, 2005b). Badania terenowe, stanowiące trzeci i podstawowy etap niniejszego projektu, przeprowadzono w miesiącach luty kwiecień 2005 roku. Badania oparte były na technice wywiadu strukturyzowanego oraz ankietach. Objęły one cztery grupy podmiotów: firmy działające na terenie SSE Euro-Park Mielec, przedsiębiorstwa funkcjonujące w Mielcu i gminach wiejskich otaczających miasto, liderów i ekspertów lokalnych oraz mieszkańców Mielca. Firmy SSE, które zgodziły się wziąć udział w badaniach, w liczbie 33 podmiotów, reprezentują 80% nowych miejsc pracy, utworzonych w SSE Euro-Park Mielec i 94% zainwestowanego tu kapitału (bez firm wywodzących się z WSK PZL-Mielec). Tylko jedna z firm, zatrudniających powyżej 250 osób, nie zgodziła się na udostępnienie informacji. Badaniami objęto także wszystkie spółki infrastrukturalne, działające w strefie. 12

13 Wprowadzenie Celem uzyskania jak najpełniejszych i wiarygodnych informacji opracowano dwa kwestionariusze wywiadu dla firm SSE. Pierwszy z nich, liczący 63 pytania, nastawiony był głównie na badanie opinii osób zarządzających firmami. Obejmował siedem głównych zagadnień: (i) przyczyny lokalizacji w SSE Euro-Park Mielec i ocenę tej lokalizacji ex post, (ii) powiązania z dostawcami i odbiorcami, (iii) kompetencje pozaprodukcyjne zakładu w Mielcu, (iv) pozycję rynkową firmy i jej innowacyjność, (v) kwestie pracownicze i ocenę lokalnego rynku pracy, (vi) korzystanie z usług dla firm oraz (vii) lokalne i regionalne sieci współpracy. Dwadzieścia osiem z trzydziestu trzech rozmów przeprowadzono na najwyższym szczeblu, tzn. wzięli w nich udział właściciele, prezesi oraz dyrektorzy zarządzający firmami SSE. W pozostałych przypadkach rozmówcami były inne osoby zajmujące wysokie stanowiska menedżerskie. Drugi kwestionariusz, skierowany do firm SSE (16 pytań), zawierał wyłącznie pytania o dane ilościowe, dotyczące wpływu przedsiębiorstwa na lokalny rynek pracy oraz jego powiązań produkcyjnych i usługowych. Odpowiedzi zostały przygotowane przez pracowników odpowiednich departamentów przedsiębiorstwa, np. działu kadr lub zaopatrzenia w formie pisemnej, co gwarantowało ich rzetelność i kompletność. Ważnym elementem badań było poznanie opinii miejscowych przedsiębiorców, funkcjonujących poza strefą, na temat roli, jaką w gospodarce miasta i regionu odgrywają podmioty zlokalizowane w SSE. Do ponad 200 firm, działających w Mielcu i powiecie mieleckim, zwrócono się z pisemną ankietą na temat wpływu SSE Euro-Park Mielec na ich funkcjonowanie. Kwestionariusz ankiety zawierał 21 pytań, poświęconych m.in. powiązaniom dostawczym z firmami SSE, korzyściom i niekorzyściom współpracy z tymi firmami oraz konkurencji na rynku pracy. Na ankietę odpowiedziały 54 firmy. W niektórych działalnościach, na które SSE mogła mieć szczególny wpływ, przeprowadzono dodatkowo pogłębione wywiady z właścicielami lub osobami z kadry zarządzającej. Rozmówcy pełnili w tym przypadku rolę ekspertów, oceniających wpływ SSE na branżę, którą reprezentowali. Wytypowane branże obejmowały hotele i restauracje, banki i towarzystwa ubezpieczeniowe, firmy budowlane i projektowe, biura nieruchomości, hurtownie, przedsiębiorstwa informatyczne i telekomunikacyjne, producentów wyrobów z metalu, maszyn i urządzeń itp., firmy serwisujące urządzenia, transportowe, ochroniarskie oraz świadczące usługi sprzątania. Pytania dla liderów i ekspertów lokalnych objęły w standardowym kwestionariuszu 18 zagadnień, dotyczących oceny wpływu SSE na rozwój Mielca i powiatu z punktu widzenia instytucji reprezentowanej przez respondenta, m.in. korzyści i niekorzyści funkcjonowania SSE, ocenę relacji pomiędzy firmami SSE i zarządem strefy a innymi instytucjami w mieście, ocenę trwałości inwestycji w SSE Euro-Park Mielec. Przeprowadzono łącznie ponad 30 wywiadów z respondentami, reprezentującymi wysokie stanowiska w następujących instytucjach (w kolejności alfabetycznej): Agencja Rozwoju Przemysłu Oddział w Mielcu, Mielecka Agencja Rozwoju Regionalnego i Inkubator Przedsiębiorczości, NSZZ Solidarność, organizacje pozarządowe, Powiatowy Urząd Pracy, redakcja tygodnika Korso, Starostwo Powiatowe, Urząd Miejski w Mielcu i podległe mu jednostki organizacyjne. Przeprowadzono ponadto wywiady 13

14 Dziesięć lat doświadczeń pierwszej polskiej specjalnej strefy ekonomicznej. Mielec z osobami, które czynnie uczestniczyły w procesie tworzenia SSE Euro-Park Mielec lub zajmowały w tym czasie wysokie stanowiska we władzach lokalnych i centralnych. W celu poznania postaw społeczności Mielca wobec SSE przeprowadzono badania ankietowe wśród mieszkańców. Ankiety rozprowadzono poprzez szkoły podstawowe i gimnazja, wręczając je uczniom wybranej szkoły z prośbą o wypełnienie ich przez rodziców lub dziadków i zwrot w dostarczonej kopercie z powrotem do szkoły. Wybrano cztery szkoły, tak by reprezentowały dzielnice o różnym statusie społecznym mieszkańców, okresie powstania i odmiennej lokalizacji w stosunku do SSE. Rozdano 520 kwestionariuszy uzyskując wysoki, 65% zwrot. Kolejnym etapem badań była analiza zebranych materiałów, połączona z wizualizacją wyników. Jej rezultatem jest między innymi kilkadziesiąt tabel, map i wykresów, sporządzonych na podstawie wymienionych wyżej źródeł danych. Dodatkowo opracowano bazę lokalnych podmiotów gospodarczych. W trakcie badań zagwarantowano przedsiębiorcom nieujawnianie indywidualnych danych, co do których zastrzegli sobie poufność. W takich przypadkach podawane tu dane pochodzą ze źródeł wtórnych: publikowanych w Monitorze Polskim B rocznych sprawozdań finansowych przedsiębiorstw, informacji udostępnionych na stronach internetowych Ministerstwa Gospodarki i Pracy, źródeł prasowych lub bezpośrednio z witryn internetowych firm. Układ pracy Książka składa się z dwóch części. Pierwsza z nich obejmuje trzy początkowe rozdziały. Rozdział pierwszy stanowi wprowadzenie do problematyki specjalnych stref ekonomicznych w Polsce. Pokazuje zmieniające się podejście do tego instrumentu rozwoju regionalnego oraz skutki jego zastosowania, porównując wielkość inwestycji i zatrudnienia w poszczególnych strefach. Przedmiotem rozważań w rozdziale drugim jest kontekst powstania pierwszej polskiej specjalnej strefy ekonomicznej. W rozdziale trzecim, wykorzystując model cyklu życiowego strefy, pokazano poszczególne etapy rozwoju SSE Euro-Park Mielec. Znajduje się tu także podstawowa charakterystyka inwestorów obecnych na terenie strefy. Zasadniczą, składającą się z siedmiu rozdziałów, część pracy stanowi ocena efektów funkcjonowania strefy w Mielcu. Rozdział czwarty omawia wpływ SSE na lokalny rynek pracy. Rozważane są w nim m.in. zagadnienia wielkości i struktury zatrudnienia w strefie, cechy firm SSE jako pracodawców, geograficzny zasięg dojazdów do pracy oraz ocena rynku pracy przez zarządzających przedsiębiorstwami. Najobszerniejszy jest rozdział piąty, poświęcony oddziaływaniu strefy na otoczenie lokalne poprzez powiązania firm i efekty mnożnikowe. Przedmiotem szczegółowej analizy są zaopatrzeniowe efekty produkcyjne i usługowe, efekty dochodowe, świadczenia na rzecz społeczności lokalnej oraz aktywność ekonomiczna mieszkańców i jej związek z SSE. Dynamikę rozwoju gospodarczego Mielca i gmin powiatu mieleckiego oraz zmiany poziomu życia ich mieszkańców na tle innych obszarów w województwie podkarpackim pokazuje rozdział szósty. W kolejnym rozdziale rozważany jest wpływ SSE na budżet Mielca, jego infrastrukturę i przestrzeń miejską. Dalsze fragmenty 14

15 Wprowadzenie pracy poświęcone są wpływowi firm SSE na środowisko naturalne (rozdział ósmy). W rozdziale dziewiątym rozważane jest zakorzenienie inwestorów w Mielcu m.in. w świetle roli miejscowych zakładów w ramach całej firmy, analizy kosztów utopionych, powiązań lokalnych i oceny lokalizacji ze strony przedsiębiorców. Zwrócono ponadto uwagę na wrażliwość lokalnej gospodarki na ewentualne ograniczenie działalności przez dużych inwestorów. Analizę empiryczną kończy rozdział dziesiąty, w którym skupiono uwagę na postrzeganiu SSE przez mieszkańców i liderów lokalnych. Ostatni fragment pracy, podsumowujący dotychczasowe rozważania, w sposób syntetyczny pokazuje rolę specjalnej strefy ekonomicznej w Mielcu. W celu uzyskania większej klarowności i zwięzłości wywodu stosowane są w pracy następujące terminy: lokalny odnosi się do przestrzeni geograficznej, zawartej w granicach administracyjnych powiatu mieleckiego subregion mielecki używany jest jako synonim powiatu mieleckiego region i regionalny odnoszą się do województwa podkarpackiego w jego aktualnych granicach administracyjnych firma SSE oznacza firmę, posiadającą zezwolenie na prowadzenie działalności na terenie specjalnej strefy ekonomicznej w Mielcu, bez spółek powstałych w wyniku restrukturyzacji dawnej WSK; przez termin SSE lub strefa należy rozumieć specjalną strefę ekonomiczną skrót WSK oznacza WSK PZL-Mielec; w odniesieniu do firm powstałych w wyniku restrukturyzacji WSK PZL-Mielec, stosowane bywa określenie firmy post-wsk. Podziękowania Książka jest wynikiem pracy licznego zespołu osób oraz wsparcia i współpracy różnych instytucji. Inicjatorem całego przedsięwzięcia był kierowany przez Dyrektora Mariusza Błędowskiego mielecki oddział Agencji Rozwoju Przemysłu S.A., który też sfinansował podstawowe badania. Agencja jest wraz z Urzędem Miejskim w Mielcu wydawcą niniejszej publikacji. Instytucje te oraz Starostwo Powiatowe i Powiatowy Urząd Pracy w Mielcu udostępniły liczne dane i opracowania własne. Badania terenowe przeprowadzone zostały przez pracowników i doktorantów Zakładu Rozwoju Regionalnego Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego, będących również autorami książki. Autorzy chcą wyrazić wdzięczność wszystkim osobom, bez zaangażowania których praca ta nie mogłaby powstać. Na początek wymienić trzeba pracowników ARP, Danutę Borowiec i Małgorzatę Hoszowską, które od wstępnego etapu opracowywania koncepcji badań, poprzez ich realizację na terenie Mielca, po końcowe prace nad ostatecznym redagowaniem tekstu, służyły nieustanną pomocą w kwestiach praktycznych i merytorycznych. Trudne do przecenienia były wielokrotne konsultacje, jakich udzielali autorom Wiesław Magda ze Starostwa Powiatowego, Tadeusz Witek oraz Józef Witek z Urzędu Miejskiego, Grzegorz Durak z Powiatowego Urzędu Pracy w Mielcu i Bogumiła Tuczyńska z ARP Oddział w Mielcu. Podziękowania należą się 15

16 Dziesięć lat doświadczeń pierwszej polskiej specjalnej strefy ekonomicznej. Mielec menedżerom oraz pracownikom licznych firm i instytucji, którzy poświęcili swój czas przygotowując i udostępniając informacje wykorzystane w pracy. Projekt wydawniczy książki opracowała Małgorzata Ciemborowicz z Pracowni Wydawniczej Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Agnieszka Sobala-Gwosdz i Grzegorz Micek dokonali komputerowego składu książki. Tytaniczną pracę korekty językowej całej książki wykonał w ekspresowym tempie Andrzej Jarczewski. Wiele wymienionych osób wniosło znaczący wkład w kształt niniejszego dzieła, zgłaszając liczne uwagi do pierwotnej wersji tekstu, co pozwoliło wyeliminować błędy i dokonać istotnych uzupełnień. Tym niemniej opinie wyrażone w pracy nie muszą pokrywać się z ich opiniami, a odpowiedzialność za wszelkie niedoskonałości spada wyłącznie na autorów. 16

17 Specjalne strefy ekonomiczne w Polsce. Założenia a praktyka 1 Specjalne strefy ekonomiczne w Polsce. Założenia a praktyka Krzysztof Gwosdz, Woyciech Jarczewski, Maciej Huculak, Krzysztof Wiedermann Wstęp Tereny w Polsce, objęte statusem specjalnej strefy ekonomicznej (SSE), zajmowały w końcu grudnia 2004 roku obszar 6526,3 hektarów (0,02% powierzchni kraju), rozpościerając się na terytorium 79 miast i 55 gmin wiejskich. Owe 134 lokalizacje są częściami 14 specjalnych stref ekonomicznych. Rozproszenie terenów uprzywilejowanych jest tak duże, że nazwy poszczególnych stref w niewielkim stopniu oddają obecnie miejsce ich lokalizacji, wskazując co najwyżej na położenie największej ich części. Na terenie stref działało w końcu 2004 roku ponad 420 przedsiębiorstw, posiadających zezwolenie 1 na prowadzenie działalności, oraz liczna grupa firm nie korzystających z przywilejów. Firmy posiadajace zezwolenie mogą być podzielone na siedem typów, różniących się zasadami udzielania pomocy publicznej. Ta różnorodność geograficzna i prawna niewątpliwie zadziwiłaby architektów Ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych, uchwalonej 20 października 1994 roku. Celem autorów niniejszego rozdziału jest pokazanie, jak zmieniające się podejście do specjalnych stref ekonomicznych w Polsce wpływało na przekształcenia tego narzędzia wspierania rozwoju regionalnego. Na takim tle pokazano efekty funkcjonowania SSE, ze szczególnym uwzględnieniem miejsca SSE Euro-Park Mielec. 1 Zezwolenie na działalność w specjalnej strefie ekonomicznej jest podstawą do korzystania z pomocy publicznej. Wydawane jest ono przez Zarządzającego daną strefą i określa przedmiot działalności gospodarczej oraz warunki dotyczące wielkości zatrudnienia i inwestycji. Na terenie stref można prowadzić działalność gospodarczą bez zezwolenia, ale dochody z tej działalności nie podlegają zwolnieniu z podatku dochodowego. 17

18 Dziesięć lat doświadczeń pierwszej polskiej specjalnej strefy ekonomicznej. Mielec Autorzy odpowiadają na trzy główne pytania. 1. Jak zmieniały się pierwotne założenia tworzenia SSE w Polsce? 2. Jakie są podstawowe efekty działania stref ekonomicznych w Polsce pod względem wielkości inwestycji i zatrudnienia? 3. Jak zmieniające się podejście do SSE wpłynęło na atrakcyjność SSE Euro-Park Mielec? Ogólne problemy i dylematy związane z powoływaniem i funkcjonowaniem SSE w Polsce i na świecie omówiono tylko w zakresie niezbędnym dla realizacji postawionego celu. Ta sama uwaga dotyczy szczegółowych uregulowań prawnych. Problemy te są szeroko komentowane w literaturze, do której odsyłamy zainteresowanych czytelników. Rozwój gospodarczy a idea i istota specjalnej strefy ekonomicznej Idea specjalnej strefy ekonomicznej, czyli wydzielonego obszaru na terytorium państwa, gdzie na skutek przyjętych rozwiązań prawnych obowiązują korzystniejsze niż na innych obszarach warunki prowadzenia działalności gospodarczej, jest bardzo stara. Zaczątki wolnych portów, które są najstarszym typem takiej polityki, pojawiły się w czasach rzymskich (Delos w Grecji), a popularne stały się od średniowiecza wraz z rozwojem związku wolnego handlu (ligi hanzeatyckiej). Rozwiązań uprzywilejowujących dany obszar można dopatrywać się w przyznawanym miastom prawie składu, czy wolniźnie w czasie zagospodarowania terenów na surowym korzeniu. M. Guangwen (2003) wskazuje, że idea uprzywilejowanych obszarów ekonomicznych przeszła długą ewolucję: od stref opartych na handlu (popularne co najmniej od XVI wieku), poprzez strefy mieszane przemysłowo-usługowe (od roku 1940), parki przemysłowo-naukowe (od roku 1970) i strefy transgraniczne (od roku 1990). Za pierwszą strefę o charakterze przemysłowym uważa się bezcłową strefę w Puerto Rico założoną w 1951 roku, chociaż już pod koniec lat trzydziestych w amerykańskich strefach ekonomicznych dopuszczono działalność wytwórczą. Duży sukces odniosła założona w 1958 roku strefa w Shannon (Irlandia), która stała się wzorem dla pierwszej polskiej SSE w Mielcu. Różnego rodzaju wolne obszary celne, strefy wolnego handlu i strefy produkcji na eksport łączy wspólna cecha: mają poprzez sprzyjające inwestorom regulacje promować rozwój gospodarczy, najczęściej poprzez inwestycje kapitału z zewnątrz. Znawcy przedmiotu podkreślają różnorodność funkcjonujących obecnie obszarów uprzywilejowanych i bogactwo definicji. T. Kellegher (1993) wymienia 23 terminy używane do określenia takich obszarów. Termin strefa (zone), chociaż mieści w sobie wyraźnie zdefiniowane terytorium, jest różnie stosowany w praktyce. W niektórych państwach strefy obejmują wyraźnie wydzielone enklawy (np. Dominikana), w innych strefą jest cały obszar kraju (Mauritius, Sri Lanka) lub prowincje czy miasta (Chiny). W Polsce strefa składa się zazwyczaj z wielu enklaw oddalonych od siebie o kilkadziesiąt, a w skrajnym przypadku nawet o 340 kilometrów, jak to ma miejsce w Tarnobrzeskiej SSE 2. 2 Odległość między podstrefą w Ożarowie Mazowieckim i w Jaśle. 18

19 Specjalne strefy ekonomiczne w Polsce. Założenia a praktyka Nie wchodząc w fascynujące bogactwo typów specjalnych stref ekonomicznych (por. Budzowski, Światowiec 1997; Guangwen 2003) należy wskazać, że głównymi oczekiwanymi efektami ich tworzenia są: tworzenie nowych miejsc pracy, w szczególności w obszarach depresji gospodarczej zwiększenie powiązań gospodarki krajowej z zagranicą (promocja eksportu) poprawa konkurencyjności gospodarki poprzez transfer technologii i wzrost kwalifikacji pracowników. Dość zgodne jest przekonanie, że SSE powinny stanowić jeden z elementów polityki regionalnej, mającej na celu przyciągnięcie kapitału dla aktywizacji gospodarczej wybranych obszarów i przyspieszenie tą drogą ich rozwoju gospodarczego (Kiryło 2000; Kryńska 2000b). Odwołując się do klasycznego modelu lokalizacji działalności gospodarczej D. Smitha (1966), zauważmy, że jest to forma subsydiowania inwestorów, która ma na celu skierowanie ich do miejsc, które w innym przypadku nie byłyby przedmiotem zainteresowania. Obszary takie położone są albo poza przestrzennymi granicami opłacalności produkcji, albo są postrzegane przez inwestorów jako mało atrakcyjne w porównaniu z lokalizacjami konkurencyjnymi (rys. 1). Polityka tworzenia obszarów uprzywilejowanych jest przedmiotem krytyki ekonomistów, hołdujących ideom szkoły klasycznej i neoklasycznej. Ich zdaniem wpływ stref polega nie tyle na kreowaniu nowych miejsc pracy, ile na ich tworzeniu Rys. 1. Przestrzenne granice zyskowności a istota subsydiów Źródło: D. Smith (1966). w jednych obszarach kosztem innych, co określa się jako efekt substytucji (Kryńska 2000a). Polityka wspierania niektórych obszarów pojmowana jest jako ingerencja w gospodarkę, mająca prowadzić do osiągnięcia celów równości terytorialnej i społecznej kosztem mniejszej efektywności gospodarki jako całości. Jak jednak celnie podkreślają J. Crittle i G. Akinci (2004) to, czy korzyści SSE przewyższą ich koszty, zależy od sposobu wdrożenia idei specjalnej strefy w gospodarce. Dobrze zaprojektowana, wprowadzona i konsekwentnie realizowana polityka SSE przynosi wiele pożądanych skutków dla państwa: zwiększenie zatrudnienia, 19

20 Dziesięć lat doświadczeń pierwszej polskiej specjalnej strefy ekonomicznej. Mielec przyciągnięcie zagranicznych inwestycji, wzrost eksportu i ogólny rozwój gospodarczy. Z drugiej strony źle zrealizowana może zaowocować negatywnymi skutkami, takimi jak obniżenie bazy podatkowej, niska jakość inwestycji, ich nietrwałość i słabe powiązanie z otoczeniem gospodarczym i społecznym strefy. M. Ahmad (2004) zauważa, że SSE ma sens tylko w takim państwie, które zdolne jest stworzyć właściwe regulacje i ich przestrzegać. Tym tłumaczy się niepowodzenie stref w niektórych krajach rozwijających się. Co zatem czyni przedsięwzięcie udanym? W sensie ogólnym jest to właściwa strategia, idące za nią regulacje prawne i spójny sposób ich wdrażania. Powodzenie specjalnej strefy ekonomicznej to zazwyczaj wypadkowa konsekwentnych działań politycznych, trafnej lokalizacji, odpowiedniej infrastruktury, siły powiązań z gospodarką krajową i międzynarodową, a także odpowiedniego kapitału ludzkiego (Djumena 2004). Zmieniające się podejście do lokalizacji SSE w Polsce Ustawa z dnia 20 października 1994 roku o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz.U. nr 123, poz. 600) przewiduje tworzenie specjalnych stref ekonomicznych w celu przyspieszenia rozwoju gospodarczego części terytorium kraju, stanowiących regionalne otoczenie stref poprzez: rozwój określonych dziedzin działalności gospodarczej rozwój nowych rozwiązań technicznych i technologicznych rozwój eksportu zwiększenie konkurencyjności wytwarzanych wyrobów i świadczonych usług zagospodarowanie istniejącego majątku przemysłowego i infrastruktury społecznej tworzenie nowych miejsc pracy zagospodarowanie niewykorzystanych zasobów naturalnych z zachowaniem zasad równowagi ekologicznej. Tak zakreślone przez ustawodawcę cele odpowiadają generalnie celom tworzenia stref ekonomicznych w innych krajach. Nacisk, położony na zagospodarowanie istniejącego majątku przemysłowego, jeszcze silniej podkreślony w Założeniach ustanowienia SSE w Polsce, jest rysem polskim. Wynika on z faktu, że zespół przygotowujący założenia ustawy związany był z przeżywającym szok transformacji ośrodkiem przemysłowym, gdzie problem ten miał szczególne znaczenie. Ma także związek z problemem zagospodarowania terenu po zaniechanej budowie elektrowni atomowej w Żarnowcu. W każdym razie głównym celem ustanowienia SSE w Polsce miało być tworzenie nowych miejsc pracy (Założenia 1993). Podobnie uważają autorzy najnowszego raportu Specjalne strefy ekonomiczne (2005), podkreślając, że główną ideą tworzenia specjalnych stref ekonomicznych było dążenie do złagodzenia strukturalnego bezrobocia w wybranych regionach kraju poprzez skierowanie tam nowych inwestycji dzięki zastosowaniu pakietu zachęt finansowych. Obszary szczególnie kwalifikujące się do objęcia taką pomocą obejmowały stare okręgi przemysłowe, wymagające głębokiej restrukturyzacji (Górnośląski Okręg Przemysłowy, Łódzki, Sudecki, Staropolski), miasta o monokulturze przemysłowej, zagrożone recesją i degradacją społeczną regiony rolnicze zdo- 20

Wprowadzenie. Bolesław Domański, Krzysztof Gwosdz

Wprowadzenie. Bolesław Domański, Krzysztof Gwosdz Wprowadzenie Wprowadzenie Bolesław Domański, Krzysztof Gwosdz Powołanie i funkcjonowanie w Polsce obszarów uprzywilejowanych w postaci specjalnych stref ekonomicznych (SSE) wywołuje żywą dyskusję co do

Bardziej szczegółowo

Regulacje prawno - systemowe specjalnych strefy ekonomicznych.

Regulacje prawno - systemowe specjalnych strefy ekonomicznych. Regulacje prawno - systemowe specjalnych strefy ekonomicznych. Autor: Wenanta Anna Rolka Zasady regulujące tworzenie oraz funkcjonowanie stref ekonomicznych w Polsce zostały określone w ustawie z 20 października

Bardziej szczegółowo

przyciągającym inwestorów

przyciągającym inwestorów Specjalna strefa ekonomiczna magnesem przyciągającym inwestorów Koncepcja Rozwoju Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej Andrzej Kail Dyrektor Marketingu Kołobrzeg, 02.06. 2011. Magnes trwały

Bardziej szczegółowo

zmieniające rozporządzenie w sprawie kamiennogórskiej specjalnej strefy ekonomicznej

zmieniające rozporządzenie w sprawie kamiennogórskiej specjalnej strefy ekonomicznej Projekt z 21-03-2012 Wersja 1.1. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia..2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kamiennogórskiej specjalnej strefy ekonomicznej Na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w specjalnych strefach ekonomicznych szansą rozwoju regionów

Inwestycje w specjalnych strefach ekonomicznych szansą rozwoju regionów Inwestycje w specjalnych strefach ekonomicznych szansą rozwoju regionów Koncepcja Rozwoju Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej Andrzej Kail Marketing Maciejewo, 2010.09.30 Specjalna strefa

Bardziej szczegółowo

Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO PARK MIELEC. Mariusz Błędowski Dyrektor Oddziału ARP S.A. w Mielcu

Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO PARK MIELEC. Mariusz Błędowski Dyrektor Oddziału ARP S.A. w Mielcu Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO PARK MIELEC Mariusz Błędowski Dyrektor Oddziału ARP S.A. w Mielcu Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO PARK MIELEC to wydzielony, uprzywilejowany obszar, zarządzany przez

Bardziej szczegółowo

SPECJALNA STREFA EKONOMICZNA EURO-PARK MIELEC PODSTREFA LUBLIN

SPECJALNA STREFA EKONOMICZNA EURO-PARK MIELEC PODSTREFA LUBLIN SPECJALNA STREFA EKONOMICZNA EURO-PARK MIELEC PODSTREFA LUBLIN SPECJALNA STREFA EKONOMICZNA EURO-PARK MIELEC INFORMACJE Specjalna Strefa Ekonomiczna PODSTREFA LUBLIN stanowi integralną część SPECJALNEJ

Bardziej szczegółowo

czynników Twojego sukcesu Specjalne Strefy Ekonomiczne czynników Twojego sukcesu

czynników Twojego sukcesu Specjalne Strefy Ekonomiczne czynników Twojego sukcesu czynników Twojego sukcesu Specjalne Strefy Ekonomiczne czynników Twojego sukcesu 14 Specjalnych Stref Ekonomicznych - powierzchnia i nakłady inwestycyjne wg stref Źródło: projekt Koncepcji Rozwoju SSE

Bardziej szczegółowo

POLISH INFORMATION AND FOREIGN INVESTMENT AGENCY. Specjalne Strefy Ekonomiczne. Mirosław Odziemczyk Pełnomocnik Zarządu PAIiIZ ds.

POLISH INFORMATION AND FOREIGN INVESTMENT AGENCY. Specjalne Strefy Ekonomiczne. Mirosław Odziemczyk Pełnomocnik Zarządu PAIiIZ ds. POLISH INFORMATION AND FOREIGN INVESTMENT AGENCY Specjalne Strefy Ekonomiczne Mirosław Odziemczyk Pełnomocnik Zarządu PAIiIZ ds. Współpracy ze SSE Warszawa, 17 grudnia 2013 r. Plan prezentacji Specjalne

Bardziej szczegółowo

Specjalne strefy ekonomiczne

Specjalne strefy ekonomiczne Dla Polskiej Gospodarki Specjalne strefy ekonomiczne JANUSZ PIECHOCIŃSKI Warszawa, luty 2013 r. Co to jest specjalna strefa ekonomiczna? To wyodrębniona, niezamieszkała część terytorium RP, na której terenie

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Przemysłu S.A.

Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Mirosław Semczuk Wicedyrektor Departament Innowacyjnej Gospodarki ul. Wołoska 7 02-675 Warszawa tel. (+48 22) 460 3701 faks (+48 22) 460 3702 www.arp.com.pl 1 Obszary działania

Bardziej szczegółowo

Specjalne Strefy Ekonomiczne - zwiększenie atrakcyjności inwestycyjnej Polski

Specjalne Strefy Ekonomiczne - zwiększenie atrakcyjności inwestycyjnej Polski Specjalne Strefy Ekonomiczne - zwiększenie atrakcyjności inwestycyjnej Polski Mimo, że w tym roku upływa już 20 lat od uchwalenia ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych, to w warunkach globalnej konkurencji

Bardziej szczegółowo

Specjalne Strefy Ekonomiczne po 2020 roku

Specjalne Strefy Ekonomiczne po 2020 roku Specjalne Strefy Ekonomiczne po 2020 roku Analiza dotychczasowej działalności i perspektywy funkcjonowania Paweł Tynel Czy Europa oraz Polska jest atrakcyjnym miejscem na lokalizację inwestycji? Który

Bardziej szczegółowo

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13 Spis treści Słowo wstępne (Marek Matejun).................................................. 11 Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami.................................

Bardziej szczegółowo

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014 Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur Działdowo, 27-28 listopada 2014 Perspektywy inwestycyjne. Co przyciąga inwestorów zagranicznych i polskich? prognozy i trendy Ocena działań gmin w celu przyciągnięcia

Bardziej szczegółowo

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014 Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur Działdowo, 27-28 listopada 2014 Prezentacja dobrych praktyk w zakresie przyciągania inwestycji przez specjalne strefy ekonomiczne z województwa warmińsko-mazurskiego

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto inwestować w specjalnych strefach ekonomicznych. dr Tomasz Soliński Zastępca Prezydenta Miasta Krosna

Dlaczego warto inwestować w specjalnych strefach ekonomicznych. dr Tomasz Soliński Zastępca Prezydenta Miasta Krosna Dlaczego warto inwestować w specjalnych strefach ekonomicznych dr Tomasz Soliński Zastępca Prezydenta Miasta Krosna Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO PARK Mielec SSE to wyodrębniony obszar, na którym obowiązują

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

SPECJALNA STREFA EKONOMICZNA W KRAKOWIE KRAKOWSKI PARK TECHNOLOGICZNY PODSTREFA W TARNOWIE PARK PRZEMYSŁOWY MECHANICZNE

SPECJALNA STREFA EKONOMICZNA W KRAKOWIE KRAKOWSKI PARK TECHNOLOGICZNY PODSTREFA W TARNOWIE PARK PRZEMYSŁOWY MECHANICZNE SPECJALNA STREFA EKONOMICZNA W KRAKOWIE KRAKOWSKI PARK TECHNOLOGICZNY PODSTREFA W TARNOWIE PARK PRZEMYSŁOWY MECHANICZNE Przywileje strefowe * Przedsiębiorcy inwestujący w Specjalnej Strefie Ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 11

Spis treści. Wstęp... 11 Spis treści Wstęp... 11 Rozdział 1. Pojęcie i znaczenie handlu międzynarodowego... 13 1.1. Elementy handlu zagranicznego... 13 1.1.1. Pojęcie i funkcje handlu zagranicznego... 13 1.1.2. Formy handlu zagranicznego...

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r.

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r. FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Jelenia Góra, grudzień 2014 r. I. Fundusz pożyczkowy dla kobiet... 3 1. Termin przyjmowania wniosków... 3 2. Limity

Bardziej szczegółowo

PARKI NAUKOWO -TECHNOLOGICZNE W POWIECIE RZESZOWSKIM. - dlaczego warto tutaj inwestować?

PARKI NAUKOWO -TECHNOLOGICZNE W POWIECIE RZESZOWSKIM. - dlaczego warto tutaj inwestować? PARKI NAUKOWO -TECHNOLOGICZNE W POWIECIE RZESZOWSKIM - dlaczego warto tutaj inwestować? Podkarpacki Park Naukowo-Technologiczny AEROPOLIS realizowany przez RARR S.A. przy współfinansowaniu Samorządu Województwa

Bardziej szczegółowo

inwestycji? Co kierowało tymi, którzy już

inwestycji? Co kierowało tymi, którzy już Dlaczego warto inwestycji? wybrać Karlino na miejsce swoich Co kierowało tymi, którzy już zdecydowali się tutaj zainwestować? Dla każdego przedsiębiorcy inny czynnik jest najważniejszy, ale nawet najbardziej

Bardziej szczegółowo

O C O Ś O 1 C B Ę. Katowice, 12 listopada 2007 r.

O C O Ś O 1 C B Ę. Katowice, 12 listopada 2007 r. A Ł A I B I O C O Ś K T S O 1 S L Z A E C BI MI IOR B Ę I S D E Z R P Katowice, 12 listopada 2007 r. Bielsko-Biała to miasto ludzi przedsiębiorczych, czego potwierdzeniem jest wysoki odsetek zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Idealne miejsce dla inwestycji

Idealne miejsce dla inwestycji Idealne miejsce dla inwestycji Specjalna Strefa Ekonomiczna Jest to wydzielona część terytorium kraju, w której działalność gospodarcza może być prowadzona na preferencyjnych warunkach. Oznacza to, że

Bardziej szczegółowo

1: Jaki problem jest ~any?

1: Jaki problem jest ~any? Nazwa projektu projekt rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie mieleckiej specjalnej strefy ekonomicznej Ministerstwo Gospodarki Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra,

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Poland a true special economic zone

Poland a true special economic zone Poland a true special economic zone Raport EY Paweł Tynel 25 listopada 2013 r. Dlaczego powstał raport Poland a true special economic zone Zebranie w jednym dokumencie ważnych informacji dla inwestorów

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Korzyści z inwestowania w Podstrefie Koszalin SSSE:

Korzyści z inwestowania w Podstrefie Koszalin SSSE: Koszalin położony jest w województwie zachodniopomorskim w Polsce, w odległości 6 km w linii prostej od Morza Bałtyckiego. Koszalin to ważny węzeł komunikacyjny, przez który przebiega międzynarodowa trasa

Bardziej szczegółowo

STREFA AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ W NOWYM TARGU

STREFA AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ W NOWYM TARGU STREFA AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ W NOWYM TARGU NOWOTARSKA STREFA AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ Uwarunkowania dla Miasta Nowy Targ Miasto Nowy Targ jest obszarem o znacznym potencjale sprzyjającym rozwojowi gospodarki.

Bardziej szczegółowo

MIELECKI PARK PRZEMYSŁOWY

MIELECKI PARK PRZEMYSŁOWY MIELECKI PARK PRZEMYSŁOWY 1. Mielecki Park Przemysłowy (MPP) Mielecki Park Przemysłowy jest obszarem inwestycyjnym powołanym w dniu 17 marca 2005 przez Radę Miejską w Mielcu w celu zagospodarowania majątku

Bardziej szczegółowo

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Maciej Tarkowski Sympozjum Wsi Pomorskiej. Obszary wiejskie - rozwój lokalnego rynku pracy - przykłady, szanse, bariery 31 maja - 1 czerwca

Bardziej szczegółowo

WAŁBRZYSKA SPECJALNA STREFA EKONOMICZNA Warunki i korzyści inwestowania w WSSE. Kalisz 02.10.2014 r.

WAŁBRZYSKA SPECJALNA STREFA EKONOMICZNA Warunki i korzyści inwestowania w WSSE. Kalisz 02.10.2014 r. WAŁBRZYSKA SPECJALNA STREFA EKONOMICZNA Warunki i korzyści inwestowania w WSSE Kalisz 02.10.2014 r. WAŁBRZYSKA SPECJALNA STREFA EKONOMICZNA INVEST-PARK 44 miejscowości w 4województwach Polski południowo-

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5 ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5 LP Działanie Dotychczasowe brzmienie w brzmieniu zaakceptowanym przez KM 1. 4.5 W projekcie przewidziano komponent B+R - (utworzenie

Bardziej szczegółowo

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy:

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy: ŚRODA Z FUNDUSZAMI FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW Rzeszów, 02.09.2015 r. PO IR PODZIAŁ ALOKACJI PO IR STRUKTURA DLA PRZEDSIĘBIORCÓW EFRR 8,6 mld euro Nr i nazwa osi priorytetowej

Bardziej szczegółowo

Politechnika Łódzka Wydział Organizacji i Zarządzania Mgr Andrzej Sikorski

Politechnika Łódzka Wydział Organizacji i Zarządzania Mgr Andrzej Sikorski Innowacje w Specjalnych Strefach Ekonomicznych Politechnika Łódzka Wydział Organizacji i Zarządzania Mgr Andrzej Sikorski 1. Innowacyjność regionu Regionalna Strategia Innowacji (RSI). Regionalna Strategia

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra...

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra... Załącznik nr 2 do ZZW Kwestionariusz dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012 A. CHARAKTERYSTYKA KLASTRA 1. Nazwa klastra... 2. Rok utworzenia klastra (podjęcia inicjatywy lub

Bardziej szczegółowo

Ulgi i zwolnienia podatkowe w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej

Ulgi i zwolnienia podatkowe w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Ulgi i zwolnienia podatkowe w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Gdzie jesteśmy 30 lokalizacji Dostępne 378 ha Komunikacja Granica Uni Europejskiej z Obwodem Kaliningradzkim, Federacją

Bardziej szczegółowo

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE Możliwo liwości finansowania branży y IT z funduszy UE CO TO JEST DOTACJA? Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową W wielu przypadkach jest to refundacja kosztów, które przedsiębiorca poniósł. Dlatego

Bardziej szczegółowo

Tu się rodzi przedsiębiorczość 2015-03-24 14:14:51

Tu się rodzi przedsiębiorczość 2015-03-24 14:14:51 Tu się rodzi przedsiębiorczość 2015-03-24 14:14:51 2 Wielkopolska wspiera nowe inwestycje poprzez tworzenie przyjaznego klimatu biznesowego i zachęt, np. podatkowych. Od 1990 r. w województwie wielkopolskim

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE ZAMIARU KORZYSTANIA Z REGIONALNEJ POMOCY INWESTYCYJNEJ

ZGŁOSZENIE ZAMIARU KORZYSTANIA Z REGIONALNEJ POMOCY INWESTYCYJNEJ Wskazówki dotyczące korzystania z programu regionalnej pomocy inwestycyjnej dla przedsiębiorców na terenie miasta Stargard Szczeciński na podstawie uchwały Nr XLII/490/2014 Rady Miejskiej w Stargardzie

Bardziej szczegółowo

Specjalne strefy ekonomiczne jako instrument wsparcia rozwoju regionalnego na przykładzie specjalnej strefy ekonomicznej Euro-Park Mielec

Specjalne strefy ekonomiczne jako instrument wsparcia rozwoju regionalnego na przykładzie specjalnej strefy ekonomicznej Euro-Park Mielec Specjalne strefy ekonomiczne jako instrument wsparcia rozwoju... 249 mgr Małgorzata Frańczuk Politechnika Lubelska Katedra Finansów i Rachunkowości / Wydział Zarządzania Specjalne strefy ekonomiczne jako

Bardziej szczegółowo

Perspektywa województwa podkarpackiego

Perspektywa województwa podkarpackiego Potencjalne tematy współpracy pomiędzy subregionem tarnowskim a ośrodkami województwa podkarpackiego: Mielcem i Dębicą Perspektywa województwa podkarpackiego Jerzy Rodzeń Dyrektor Departamentu Strategii

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 13 sierpnia 2013 r. Poz. 921 OBWIESZCZENIE MINISTRA GOSPODARKI. z dnia 5 marca 2013 r.

Warszawa, dnia 13 sierpnia 2013 r. Poz. 921 OBWIESZCZENIE MINISTRA GOSPODARKI. z dnia 5 marca 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 13 sierpnia 2013 r. Poz. 921 OBWIESZCZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 5 marca 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Szczecinek. Obszar Szczecinek. Słupskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej

Urząd Miasta Szczecinek. Obszar Szczecinek. Słupskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej Urząd Miasta Szczecinek Obszar Szczecinek Słupskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej 2015 P l a c W o l n o ś c i 1 3, S z c z e c i n e k Specjalne strefy ekonomiczne (SSE) to wyodrębnione administracyjnie

Bardziej szczegółowo

Doing business in Poland

Doing business in Poland Doing business in Poland Dlaczego warto inwestować w Polsce Polska zajmuje 13. miejsce na świecie i 5. w Europie wśród krajów najbardziej atrakcyjnych dla inwestorów zagranicznych - wynika z ogłoszonego

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP Iwona Szendel Dyrektor Zespołu Instrumentów Inwestycyjnych Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Mirosław Marek PARP, Prezes Zarządu Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

Bardziej szczegółowo

Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna. Atrakcyjność inwestycyjna obszarów węzłów autostradowych

Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna. Atrakcyjność inwestycyjna obszarów węzłów autostradowych Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna Atrakcyjność inwestycyjna obszarów węzłów autostradowych Specjalna Strefa Ekonomiczna Jest to wydzielona część terytorium kraju, w której działalność gospodarcza może

Bardziej szczegółowo

ANKIETA OCENIAJĄCA KLIMAT DO ROZWOJU I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W GMINIE KOŁACZYCE

ANKIETA OCENIAJĄCA KLIMAT DO ROZWOJU I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W GMINIE KOŁACZYCE ANKIETA OCENIAJĄCA KLIMAT DO ROZWOJU I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W GMINIE KOŁACZYCE Szanowni Państwo! Gmina Kołaczyce, pragnąc zapewnić jak najlepsze warunki do rozwoju i wspierania przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

LIST INTENCYJNY DOTYCZĄCY PLANOWANEJ NOWEJ INWESTYCJI ORAZ UZYSKANIA ZEZWOLENIA NA PROWADZENIE DZIAŁALNOŚCI NA TERENIE ŁSSE

LIST INTENCYJNY DOTYCZĄCY PLANOWANEJ NOWEJ INWESTYCJI ORAZ UZYSKANIA ZEZWOLENIA NA PROWADZENIE DZIAŁALNOŚCI NA TERENIE ŁSSE data aktualizacji wzoru listu intencyjnego: 31.07.2015 LIST INTENCYJNY DOTYCZĄCY PLANOWANEJ NOWEJ INWESTYCJI ORAZ UZYSKANIA ZEZWOLENIA NA PROWADZENIE DZIAŁALNOŚCI NA TERENIE ŁSSE Data: List należy skierować

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

Zmień adres na strefowy Ulgi i zwolnienia podatkowe w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej

Zmień adres na strefowy Ulgi i zwolnienia podatkowe w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Zmień adres na strefowy Ulgi i zwolnienia podatkowe w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Mrągowo, 22.11.2012 r. Specjalne Strefy Ekonomiczne w Polsce SSE to wydzielone obszary na terytorium

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Kraków 27 stycznia 2010 r. Źródła prawa Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (2003); Ustawa o ochronie przyrody

Bardziej szczegółowo

Katedra Polityki Europejskiej, Finansów Publicznych i Marketingu KIEROWNIK KATEDRY: DR HAB. JOANNA SZWACKA MOKRZYCKA PROF. SGGW

Katedra Polityki Europejskiej, Finansów Publicznych i Marketingu KIEROWNIK KATEDRY: DR HAB. JOANNA SZWACKA MOKRZYCKA PROF. SGGW Katedra Polityki Europejskiej, Finansów Publicznych i Marketingu KIEROWNIK KATEDRY: DR HAB. JOANNA SZWACKA MOKRZYCKA PROF. SGGW Struktura Katedry Polityki Europejskiej, Finansów Publicznych i Marketingu

Bardziej szczegółowo

Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych. Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski

Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych. Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych regionu Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski Struktura opracowania 1. Źródła informacji, metoda oceny

Bardziej szczegółowo

Specjalne Strefy Ekonomiczne po 2020 roku

Specjalne Strefy Ekonomiczne po 2020 roku Specjalne Strefy Ekonomiczne po 2020 roku Analiza dotychczasowej działalności i perspektywy funkcjonowania Paweł Tynel Czy Europa oraz Polska jest atrakcyjnym miejscem na lokalizację inwestycji? Który

Bardziej szczegółowo

SPO RZL. PARP jako Beneficjent Końcowy Działania 2.3. DZIAŁANIE 2.3. Rozwój kadr nowoczesnej gospodarki

SPO RZL. PARP jako Beneficjent Końcowy Działania 2.3. DZIAŁANIE 2.3. Rozwój kadr nowoczesnej gospodarki PARP jako Beneficjent Końcowy Działania 2.3 PRIORYTET 2 SPO RZL Rozwój społeczeństwa opartego na wiedzy DZIAŁANIE 2.3. Rozwój kadr nowoczesnej gospodarki CEL: Podniesienie konkurencyjności i rozwój potencjału

Bardziej szczegółowo

TARNOBRZESKI Park Przemysłowo Technologiczny

TARNOBRZESKI Park Przemysłowo Technologiczny Tarnobrzeska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. ul. M. Dąbrowskiej 15, 39-400 Tarnobrzeg tel/fax. (0-15)822 61 87, 823 19 52 e-mail: tarr@tarr.pl T A R R TARNOBRZESKI Park Przemysłowo Technologiczny Tarnobrzeski

Bardziej szczegółowo

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Terytorium i mieszkańcy Jeżeli rozwój lokalny dotyczy zarówno jednostek, jak

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Start rekrutacji w ramach projektu Aktywny emeryt

Start rekrutacji w ramach projektu Aktywny emeryt Informacja prasowa Warszawa, 31.05.2012 r. Start rekrutacji w ramach projektu Aktywny emeryt Rozpoczął się proces rekrutacji do udziału w projekcie Aktywny emeryt. Usługa szkoleniowo-doradcza realizowana

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Przepisy ogólne. Rozdział 2 Ustanawianie, łączenie, znoszenie stref oraz zmiana ich obszaru (1)

Rozdział 1 Przepisy ogólne. Rozdział 2 Ustanawianie, łączenie, znoszenie stref oraz zmiana ich obszaru (1) zmiany: 2008-08-04 Dz.U.2008.118.746 art. 1 2009-03-07 Dz.U.2009.18.97 art. 12 USTAWA z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (tekst pierwotny: Dz. U. 1994 r. r 123 poz. 600)

Bardziej szczegółowo

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO SAMOTNE OJCOSTWO Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2006 Copyright by Anna Dudak Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Recenzent: prof. zw. dr hab. Józef Styk Redakcja

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY Załącznik do Uchwały Nr X/71/2003 Rady Powiatu Polickiego z dnia 28 sierpnia 2003 roku POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY Police Czerwiec 2003 Podstawa

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Plan prezentacji 1. Metody badań 2. Dynamika napływu inwestycji 3. Typy inwestycji 4. Struktura branżowa inwestycji

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Zwrotne instrumenty finansowe - narzędzia wspierania innowacyjnych projektów przez ARR S.A.

Zwrotne instrumenty finansowe - narzędzia wspierania innowacyjnych projektów przez ARR S.A. Konferencja TECHNOBIT VENTURE - WIEDZA I KAPITAŁ DLA INNOWACJI. DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY Zwrotne instrumenty finansowe - narzędzia wspierania innowacyjnych projektów przez ARR S.A. 28-29 października

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności

Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności Kryteria merytoryczno-techniczne dopuszczające szczególne L.p. Kryterium tak nie nie dotyczy 1 Trwałość prowadzonej działalności z zakresu innowacji

Bardziej szczegółowo

Proponowane tematy prac dyplomowych

Proponowane tematy prac dyplomowych KATEDRA ANALIZY SYSTEMOWEJ I FINANSÓW 1. Podatki i opłaty lokalne jako źródło dochodów własnych gminy 2. Analiza dochodów budżetowych jednostek samorządów terytorialnych na przykładzie gminy... w latach...

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej

Bardziej szczegółowo

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze.

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Jej prowadzenie służy realizacji celu publicznego, jakim jest ochrona

Bardziej szczegółowo

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców.

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców. PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Jak założyć i prowadzić własną firmę? Autor: red. Hanna Godlewska-Majkowska, Wstęp W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie firmy, tworzone przez indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Przebieg usługi w przedsiębiorstwie Projekt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Przebieg usługi w przedsiębiorstwie Projekt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Przebieg usługi w przedsiębiorstwie Projekt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Usługa szkoleniowo doradcza z zakresu zarządzania kompetencjami w MSP jest realizowana

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy

Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy Konferencja pt. Innowacyjność i e-rozwój Województwa Mazowieckiego jako kluczowe czynniki wdrażania polityki strukturalnej w latach 2007-2013 26

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 4 grudnia 2015 r. Poz. 2036 OBWIESZCZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI 2012-04-24 Jacek Woźniak Pełnomocnik Zarządu WM ds. planowania strategicznego WYZWANIA ORAZ SILNE STRONY MIAST KRAKÓW KATOWICE Źródło: Raport

Bardziej szczegółowo

IDENTYFIKACJA PROBLEMU

IDENTYFIKACJA PROBLEMU PREZENTACJA IDENTYFIKACJA PROBLEMU Problematyka rewitalizacji terenów zdegradowanych dotyczy każdego regionu poprzemysłowego. Również władze Miasta Piekary Śląskie zauważyły, że problem terenów przekształconych

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE TERENÓW KOLEJOWYCH W PLANOWANIU PRZESTRZENNYM

ZNACZENIE TERENÓW KOLEJOWYCH W PLANOWANIU PRZESTRZENNYM ZNACZENIE TERENÓW KOLEJOWYCH W PLANOWANIU PRZESTRZENNYM Konferencja pt. Planowanie przestrzenne na terenach kolejowych Departament Polityki Przestrzennej w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo