INWESTYCJE I NIERUCHOMOŚCI WYBRANE ZAGADNIENIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "INWESTYCJE I NIERUCHOMOŚCI WYBRANE ZAGADNIENIA"

Transkrypt

1 INWESTYCJE I NIERUCHOMOŚCI WYBRANE ZAGADNIENIA

2 Studia Ekonoiczne ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁOWE UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO W KATOWICACH

3 INWESTYCJE I NIERUCHOMOŚCI WYBRANE ZAGADNIENIA Redaktor naukowy Krzysztof Marcinek Katowice 2012

4 Koitet Redakcyjny Krystyna Lisiecka (przewodnicząca), Anna Lebda-Wyborna (sekretarz), Florian Kuźnik, Maria Michałowska, Antoni Niederliński, Irena Pyka, Stanisław Swadźba, Tadeusz Trzaskalik, Janusz Wywiał, Teresa Żabińska Koitet Redakcyjny Wydziału Finansów i Ubezpieczeń Halina Buk (redaktor naczelny), Anna Kuzior (sekretarz), Anna Kostur, Gabriela Łukasik, Artur Walasik Rada Prograowa Lorenzo Fattorini, Mario Glowik, Miloš Král, Bronisław Micherda, Zdeněk Mikoláš, Marian Noga, Gwo-Hsiu Tzeng Redaktor Patrycja Keller Skład Krzysztof Słaboń Copyright by Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonoicznego w Katowicach 2012 ISBN ISSN Wersją pierwotną Studiów Ekonoicznych jest wersja papierowa Wszelkie prawa zastrzeżone. Każda reprodukcja lub adaptacja całości bądź części niniejszej publikacji, niezależnie od zastosowanej techniki reprodukcji, wyaga pisenej zgody Wydawcy WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO W KATOWICACH ul. 1 Maja 50, Katowice, tel , fax e-ail:

5 SPIS TREŚCI WSTĘP... 7 Jan Czepas: ZASTOSOWANIE MIERNIKA ROZWOJU DO OCENY MOŻLIWOŚCI INWESTOWANIA MIAST NA PRAWACH POWIATU WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO... 9 Suary Monika Foltyn-Zarychta: METODA WYCENY WARUNKOWEJ W OCENIE EFEKTYWNOŚCI PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Suary Rafał Buła: O WYCENIE OBLIGACJI Z RÓŻNĄ CZĘSTOŚCIĄ WYPŁATY ODSETEK Suary Jacek Kuczowic: ZARZĄDZANIE WARTOŚCIĄ BIZNESU W DZIAŁALNOŚCI MAŁEGO PRZEDSIĘBIORSTWA Suary Karina Kuczowic: INWESTYCJE PRZEDSIĘBIORSTW W NIERUCHOMOŚCI I ICH FINANSOWANIE KREDYTEM W LATACH Suary Bartłoiej Jabłoński: MODEL POLITYKI DYWIDENDOWEJ NA TLE POLITYKI DYWIDENDOWEJ SPÓŁEK NOTOWANYCH NA GIEŁDZIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE Suary Jan Konowalczuk: RYZYKO WYWŁASZCZENIA NIERUCHOMOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Suary

6 Katarzyna Śietana: MODEL DZIAŁALNOŚCI DEWELOPERSKIEJ W POLSCE ANALIZA STATUSU SPÓŁEK GIEŁDOWYCH UCZESTNIKÓW INDEKSU WIG-DEWELOPERZY Suary Krzysztof Marcinek: SPOŁECZNIE ODPOWIEDZIALNE INWESTOWANIE NA RYNKU NIERUCHOMOŚCI Suary Toasz Raian: PROBLEMATYKA ZUŻYCIA W WYCENIE SPECJALISTYCZNYCH NIERUCHOMOŚCI PRZEMYSŁOWYCH Suary Elżbieta Zagórska: SPOŁECZNO-EKONOMICZNE KONSEKWENCJE PROCESU REWITALIZACJI Suary WSPOMNIENIE O PROFESORZE HENRYKU WALICY

7 WSTĘP Niniejsze Studia Ekonoiczne są kolejną publikacją pracowników Katedry Inwestycji i Nieruchoości, prezentującą rezultaty prowadzonych w ostatnich latach prac studialnych, jak i badań naukowych o charakterze epiryczny. Przediote 11 artykułów są rzadko podejowane w polskiej literaturze, a ty say wyagające naukowego rozpoznania, specjalistyczne zagadnienia należące do obszaru inwestycji rzeczowych i finansowych oraz nieruchoości. Wśród rozległych teatów artykułów ożna znaleźć kwestie dotyczące oceny projektów inwestycyjnych przy zastosowaniu różnych etod i narzędzi czy też sposobów wyceny instruentów finansowych wraz z propozycją ich odyfikacji. Wiele z nich jest poświęconych inwestowaniu na szczeblu przedsiębiorstw (krytycznej analizie zasadności stosowania zarządzania przez wartość w ałych przedsiębiorstwach, badanio nad dynaiką inwestycji oraz ich finansowaniu kredyte, probleatyce polityki dywidendowej spółek oraz identyfikacji ryzyka wywłaszczeniowego nieruchoości przedsiębiorstw wraz ze stosowanyi w tych zakresach narzędziai etodycznyi i propozycjai ich zian, a także odelo działalności deweloperskiej). Godnyi uwagi probleai są również rozwój tzw. inwestycji społecznie odpowiedzialnych, rewitalizacja iast (wraz z negatywny zjawiskie jej towarzyszący gentryfikacją), a także kwestia wartości nieruchoości i jej oszacowania. Zaieszczone w niniejszy opracowaniu artykuły zawierają zagadnienia będące przediote aktualnych zainteresowań poszczególnych pracowników Katedry. Ich duże zróżnicowanie teatyczne wskazuje na rozległość przediotową oraz wielowątkowość saej probleatyki inwestowania i nieruchoości, a także na jej powiązania z innyi dyscyplinai nauk. Ma nadzieję, że prezentowane artykuły wzbudzą zainteresowanie i pozwolą choć w bardzo drobnej ierze lepiej poznać obszar wiedzy o inwestowaniu i nieruchoościach, który cieszy się coraz większy zainteresowanie, a równocześnie charakteryzuje się szybki postępe teoretyczny i etodologiczny. Krzysztof Marcinek

8

9 Jan Czepas ZASTOSOWANIE MIERNIKA ROZWOJU DO OCENY MOŻLIWOŚCI INWESTOWANIA MIAST NA PRAWACH POWIATU WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Wprowadzenie Ostatnie lata to okres niewątpliwego skracania dystansu cywilizacyjnego dzielącego nasz kraj od państw wysoko rozwiniętych. Duża w ty zasługa odradzającego się saorządu terytorialnego i inwestycji styulowanych przez tę część sektora publicznego. Inwestowanie staje się koniecznością i eleentarny wyogie reprodukcji rozszerzonej. Długoletni działacz saorządowy A. Porawski podał w 2011 r. ważne liczby ilustrujące skalę saorządowego inwestowania: Zakres polskiej decentralizacji powoduje, że w sektorze publiczny to saorząd jest główny gospodarze państwa: wydatki ajątkowe saorządów w dwóch ostatnich latach sięgają 45 ld zł rocznie, podczas gdy budżet państwa inwestuje zaledwie 15 ld zł rocznie (trzeba paiętać, że inwestują ponadto spółki saorządowe). Łączne wydatki ajątkowe budżetów JST w latach wyniosły 270 ld zł, podczas gdy budżet państwa w ty say okresie zainwestował tylko 115 ld zł. 1 Udział inwestycji saorządowych w PKB jest w Polsce najwyższy w całej Unii Europejskiej i przekracza 3%, co częściowo jest efekte napływu funduszy europejskich, które współfinansują większość inwestycji 2. Cele badania była ocena, jak zienia się sytuacja dochodowa i skłonność do ponoszenia nakładów inwestycyjnych 19 iast-gin o statusie powiatów grodzkich województwa śląskiego w latach , gdy te dwie zienne potraktuje się jako ważne kryteria oceny ożliwości rozwoju tych gin. Sytuację dochodową autor proponuje ierzyć osiągany pozioe dochodów własnych, a skłonność do inwestowania pozioe wydatków ajątkowych są one epiryczny obraze zrealizowanej, a więc efektywnej ich skłonności do 1 A. Porawski: Jaki jest prawdziwy obraz polskiego saorządu. Rzeczpospolita z 17 aja M. Stańczuk, I. Morawski: Zielone parki i nowoczesne finanse. Rzeczpospolita z 11 arca 2011.

10 10 Jan Czepas inwestowania 3. Obydwie zienne są wyrażone w wielkościach przeliczonych na głowę ieszkańca. Dane pochodzą z ewidencji prowadzonej przez Regionalną Izbę Obrachunkową w Katowicach. Przez skłonność gin do inwestowania należy rozuieć zjawisko polegające na celowy odkładaniu przez ginne organy stanowiące, jakii są rady, i przez zarządy w osobach wójta, buristrza lub prezydenta bieżącej konsupcji, w ty zbiorowej, w celu powiększenia zasobów giny w przyszłości. Skłonności rozstrzygają o funkcji celu 4. Powiększenie przyszłych zasobów będzie zate równocześnie cele i korzyścią uzyskaną przez wspólnotę lokalną. Skłonność do inwestowania będzie ty większa i większa będzie oczekiwana korzyść wspólnoty z odłożenia lub zaniechania bieżącej konsupcji 5. Przez skłonność gin do inwestowania rozuieć należy zjawisko polegające na powiększani jej trwałych zasobów aterialnych. Powiększenie przyszłych zasobów będzie zate korzyścią uzyskaną przez wspólnotę lokalną. Skłonność do inwestowania będzie ty większa i większa jest oczekiwana korzyść wspólnoty z odłożenia lub zaniechania bieżącej, szeroko rozuianej konsupcji. Najważniejszyi czynnikai przesądzającyi o pozioie tej skłonności stają się ożliwości finansowe oraz cele stawiane przez ieszkańców. Możliwości inwestycyjne saorządów oraz zakres realizowanych przez nie zadań są bardzo silnie zróżnicowane. 1. Statystyczna wielowyiarowa analiza porównawcza cele, systeatyka, etapy postępowania Próba oceny przestrzennego zróżnicowania sytuacji dochodowej gin, jako ważnego czynnika deterinującego ożliwości inwestycyjne iast wraz z ich skłonnością do inwestowania jako dwóch ważnych czynników rozwoju, jest nierozłącznie związana z analizą porównawczą. Ocenie funkcjonowania jedno- 3 Można porównać procedurę doboru ziennych w opracowaniu M. Salaangi: Statystyczna analiza skłonności do oszczędzania w gospodarstwach doowych w Polsce. W: Statystyka w praktyce społeczno-gospodarczej. Red. J. Kolonko i W. Garot. Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Katowice Interesujące propozycje dotyczące wyboru ziennych odwołujących się do wydatkowej i dochodowej strony budżetów saorządowych przy ocenie ich kondycji finansowej zaproponował T. Skica (Wykorzystanie struktury budżetu giny w ocenie potencjału jednostki saorządu terytorialnego. Saorząd Terytorialny 2011, nr 3, s. 43). 4 J. Hozer: Mateatyczno-ekonoiczne odele funkcjonowania gospodarki. Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2004, s Por. A. Drobniak: Zastosowanie analizy kosztów i korzyści w ocenie projektów publicznych. Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Katowice 2002, s. 65; M. Foltyn-Zarychta: Metodyczne aspekty wykorzystania kategorii skłonności do zapłaty oraz skłonności do przyjęcia rekopensaty w wycenie dóbr publicznych. W: Finanse kierunki badań. II Foru Akadeii Ekonoicznej w Katowicach, Katowice 2006, s. 66.

11 ZASTOSOWANIE MIERNIKA ROZWOJU DO OCENY MOŻLIWOŚCI 11 stek społeczno-gospodarczych zawsze towarzyszy ich porównanie z innyi obiektai. Czasai jest to porównanie iędzy sobą obiektów tworzących określony syste, czasai określenie relacji iędzy stanai wyróżnionego obiektu w różnych okresach, a czasai odniesienie do obiektów realnie nieistniejących, uznawanych jako pewien wzorzec 6. Współrzędne obiektu uznawanego za wzorzec ożna określić na podstawie oceny ekspertów, ogólnie przyjętych nor lub na podstawie danych epirycznych 7. Wielowyiarową analizę porównawczą (WAP) 8 uznaje się za etodę zajującą się wykrywanie prawidłowości w zbiorowościach statystycznych, których jednostki są opisane przez stosunkowo liczny zespół ziennych. Jedny z zadań WAP jest porównywanie i porządkowanie obiektów wielocechowych, w ty odnajdywanie obiektu pierwszego (najlepszego) i ostatniego (najgorszego) 9. Punkte wyjścia wielowyiarowej analizy porównawczej staje się zbudowanie acierzy obserwacji o badanych obiektach o wyiarach n x k. Poszczególne eleenty x ij tej acierzy oznaczają realizację j-tej cechy w i-ty obiekcie. Spośród zagadnień, jakie ogą być analizowane z wykorzystanie WAP-u w niniejszy artykule zostaną przedstawione te, których efekte jest: klasyfikacja obserwacji, czyli wyodrębnienie hoogenicznych grup typologicznych wraz z oceną zgodności klasyfikacji, porządkowanie liniowe. 6 E. Nowak: Badania procesów społeczno-ekonoicznych z zastosowanie etod statystycznej analizy porównawczej. W: Rozwój etodologii badań statystycznych w Polsce. Biblioteka Wiadoości Statystycznych, to 44, GUS, Warszawa 1995, s R. Warżała: Taksonoiczna analiza lokalizacji bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Wiadoości Statystyczne 2006, nr 4. 8 Inne, spotykane w piśiennictwie, nazwy wielowyiarowej analizy porównawczej to: taksonoia, statystyczna analiza wielowyiarowa, etody analizy danych, teoria rozpoznawania obrazów, analiza skupień, teoria grupowania obiektów wielocechowych; por. K. Zając: Stan i rozwój etod taksonoicznych. W: Rozwój etodologii badań statystycznych w Polsce. Biblioteka Wiadoości Statystycznych, to 44, GUS, Warszawa 1995, s. 69. Teat nogości nazw, które funkcjonują w obiegu naukowy na określenie etod i technik podziału zbioru obiektów wielocechowych na niej lub bardziej hoogeniczne podzbiory oraz licznych nieporozuień związanych z taksonoetrią oawiał Z. Hellwig w artykule: Taksonoetria ekonoiczna, jej osiągnięcia, zadania i cele. W: Taksonoia teoria i jej zastosowania, Materiały z konferencji naukowej, Mogilany, r., Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Kraków 1990, s. 7-11; E. Gatnar: Statystyczne odel struktury przyczynowej zjawisk ekonoicznych. Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Katowice 2003; Metody statystycznej analizy wielowyiarowej w badaniach arketingowych. Red. E. Gatnar, M. Walesiak. Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Wrocław E. Nowak: Metody taksonoiczne w klasyfikacji obiektów społeczno-ekonoicznych. PWE, Warszawa Por. Z. Hellwig: Stabilność i odporność struktur taksonoicznych. W: Taksonoia. Zeszyt nr 2, Sekcja Klasyfikacji i Analizy Danych Polskiego Towarzystwa Statystycznego, Jelenia Góra Wrocław Kraków 1995, s. 12.

12 12 Jan Czepas Autorzy prowadzący badania wykorzystujące etody taksonoiczne wyodrębniają następujące etapy: 1. Sforułowanie celu analizy (wstępnych hipotez badawczych). 2. Określenie zakresu erytorycznego, terytorialnego i czasowego badań, a w szczególności wyspecyfikowanie eleentów zbioru obiektów oraz zbioru cech wyjściowych. 3. Zebranie kopletnych, aktualnych, istotnych i wiarygodnych danych statystycznych. 4. Analiza statystyczna danych wejściowych. 5. Dobór optyalnego podzbioru ziennych diagnostycznych. 6. Porządkowanie i grupowanie obiektów w przestrzeni cech. 7. Analiza i interpretacja wyników, sforułowanie wniosków końcowych 10. Procedura postępowania z ateriałe epiryczny będzie przebiegać według tych wyszczególnionych etapów. W badaniach autora przediote klasyfikacji są giny oraz jednostki czasu. Przestrzeń klasyfikacji dwuwyiarową będą tworzyły zienne charakteryzujące sytuację dochodową gin oraz pozio wydatków ajątkowych (cechy diagnostyczne) 11. W. Sobczak i M. Malina piszą, że przez pojęcie cech należy rozuieć istotne i reprezentatywne charakterystyki obiektów lub ich odwzorowanie w postaci liczb, foruł, opisów, rysunków, syboli i innych abstrakcyjnych charakterystyk 12. Dobór cech obiektu, na podstawie których a być przeprowadzona klasyfikacja, usi być podporządkowany celowi, jakieu będzie ona służyć. Diagnostyczność przyjętych cech warunkuje uchwycenie rzeczywistych relacji występujących iędzy eleentai, a każde uporządkowanie ulega zianie w zależności od przyjętego zespołu cech (własności) Taksonoiczna analiza przestrzennego zróżnicowania poziou życia w Polsce w ujęciu dynaiczny. Red. A. Zeliaś. Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Kraków 2000, s Wyjaśnienie oraz opis zjawisk i procesów gospodarczych posiadających aspekt przestrzenny za poocą etod ekonoetrycznych niektórzy autorzy traktują jako przediot odrębnej gałęzi nauki, która byłaby połączenie teorii ekonoii, ateatyki, statystyki ateatycznej i geografii. J.H.P. Paelinck nazwał ją ekonoetrią przestrzenną (por. Ekonoetria przestrzenna. Red. A. Zeliaś). PWE, Warszawa 1991, s. 11). 12 W. Sobczak, M. Malina: Metody selekcji inforacji. Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 1978, s J. Steczkowski, A. Zeliaś: Statystyczne etody analizy cech jakościowych. PWE, Warszawa 1981, s. 25. Probleatyką diagnostyczności cech zajowali się również K. Szyanowicz, M. Woźniak, Z. Zioło w artykule: Diagostyczność cech w wielowyiarowej analizie porównawczej. W: Klasyfikacja i analiza danych. Teoria i zastosowania. Taksonoia. Zeszyt 5, Sekcja Klasyfikacji i Analizy Danych Polskiego Towarzystwa Statystycznego, Jelenia Góra Łódź Wrocław 1998, s. 136; T. Grabiński: Metody taksonoetrii. Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Kraków 1992.

13 ZASTOSOWANIE MIERNIKA ROZWOJU DO OCENY MOŻLIWOŚCI 13 A. Zeliaś przez klasyfikację rozuie podział danego zbioru obiektów na rozłączne i jednorodne podzbiory złożone z obiektów o zbliżony pozioie wartości ziennych 14. Dobór ziennych diagnostycznych oże ieć charakter foralny lub erytoryczny. W badaniach autora do oceny sytuacji dochodowej gin i skłonności do inwestowania cechy zostały dobrane według kryteriu przydatności erytorycznej. Wobec doboru erytorycznego ziennych oczekuje się: ujowania koniecznych i istotnych, a nie arginalnych właściwości analizowanych zjawisk, jasnego, jednoznacznego i ścisłego zdefiniowania oraz opisu logicznych wzajenych powiązań, uożliwienia wzajenej kontroli poprzez znajoość statystycznych i erytorycznych związków iędzy ziennyi, uwzględnianie tylko wspólnych dla wszystkich obiektów właściwości i unikanie specyficznych, dotyczących tylko niektórych obiektów, zapewnienie zgodności proporcji iędzy liczbą ziennych reprezentujących dany aspekt badanych zjawisk a ich znaczenie erytoryczny 15. Punkte wyjścia do badań autora jest dobór erytoryczny w ścisły tego słowa znaczeniu 16. Taki dobór wyklucza jednak eliinowanie z listy ziennych opisujących zjawisko złożone tych, które są ocno ze sobą skorelowane 17. Skorelowanie ziennych jest bowie w sprzeczności z podstawowy postulate uwzględniany w zagadnieniach klasyfikacji i porządkowania liniowego zbioru obiektów wyboru zestawu ziennych wzajenie niezależnych, a zależnych jedynie od ziennych niewchodzących do wybranego zestawu. Dwie podstawowe zienne, które posłużyły autorowi do oceny potencjału rozwojowego giny: przeliczone na głowę ieszkańca wydatki ajątkowe oraz przeliczone na głowę dochody własne, są ze sobą powiązane (skorelowane) w uiarkowany stopniu. Można bez trudu się przekonać, że współczynniki korelacji Pearsona były w badanych latach równe od 0,45 (w 2007 r.) do 0,78 (w 2005 r.). Zdanie autora podstawową wielkością deterinującą potencjalne ożliwości rozwoju są dochody własne. Taka bazowa zienna diagnostyczna jak dochody własne jest znacznie lepsza do opisu interesującego nas zjawiska niż 14 A. Zeliaś: Proste etody oceny ważności ziennych diagnostycznych. Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Kraków 1994, s T. Grabiński: Metody taksonoetrii. Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Kraków 1992, s. 43 oraz M. Sobczyk: Syntetyczny iernik w badaniach przestrzennego zróżnicowania popytu na usługi. Wiadoości Statystyczne 1998, nr 8, s Por.: M. Walesiak: Metody analizy danych arketingowych. Wydawnictwa Naukowe PWN, Warszawa 1996, s K. Kukuła określa zjawisko złożone jako abstrakcyjny twór obrazujący stan jakościowo nieierzalny rzeczywistych obiektów opisywany przez pewna liczbę (większą od jeden) ziennych diagnostycznych (K. Kukuła: Metody unitaryzacji zerowanej. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000).

14 14 Jan Czepas dochody ogółe, które są ściśle powiązane z zakrese zadań realizowanych przez giny nie tylko zadań własnych, ale także zleconych i powierzonych, na których realizację gina uzyskuje środki w forie subwencji lub dotacji z budżetu państwa bądź też z funduszy celowych lub zagranicznych. Przy znaczny zróżnicowaniu zakresu zadań realizowanych przez giny, a tak jest np. iędzy ginai typowo wiejskii i ginai wielkoiejskii, realizującyi również zadania ponadlokalne czy nawet etropolitalne porównywalność wielkości przypadających na głowę ieszkańca w tych dwóch kategoriach gin jest ocno ograniczona. To dochody własne w znacznej ierze odzwierciedlają prorozwojową wartość lokalnych zasobów i politykę władz giny, albowie jak pisze W. Roszkowski [...] to [władze] z rozysłe stosując ulgi, uorzenia, zwolnienia, zaniechania oraz obniżenia górnych stawek podatków, a także poprzez sprzedaż ajątku, decydują o pozioie wpływów budżetowych 18. Z wielu badań przeprowadzonych przez autora wynika, że dochody własne odzwierciedlają nie tylko stopień saowystarczalności, potencjał gospodarczy, lokalne źródła zaożności, lecz również stopień skłonności do inwestowania 19. Dochody własne są też najbardziej stabilny eleente budżetu, pozwalający ginie uniezależnić się finansowo od środków pozabudżetowych lub od takich czynników zewnętrznych, jak choćby ogólnokrajowa koniunktura gospodarcza czy polityczna. Należy również zauważyć, że dochody własne są ty rodzaje zasileń budżetów gin, który oprócz względnej odporności na niestabilność systeu ich finansowania, jest również dość odporny na ziany etodologiczno-organizacyjne, ziany sprawozdawczości i stale poszerzany zakres zadań realizowanych przez giny. 18 W. Roszkowski: Najlepsze giny. Wspólnota 1998, nr 47(454). 19 Sytuacja dochodowa gin województwa warszawskiego. Próba oceny w oparciu o iernik rozwoju. Wiadoości Statystyczne 1998, nr 10; Przestrzenne zróżnicowanie budżetów gin według województw w latach Finanse Kounalne 1998, nr 4; Czynniki różnicujące inwestycje w ginach województwa katowickiego. Wiadoości Statystyczne 1998, nr 11; Ranking gin według syntetycznych ierników rozwoju. Finanse Kounalne 1996, nr 3; Skłonność do inwestowania w ginach województwa katowickiego w latach W: Teoria i praktyka procesów inwestycyjnych. Studia Ekonoiczne, nr 6, Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Katowice 1999; Przestrzenne zróżnicowanie skłonności do inwestowania i potencjału inwestycyjnego gin woj. katowickiego w latach W: Finanse, ryzyko i ekologia w procesach inwestycyjnych. Śląsk, Katowice 1999; Ziany intensywności inwestowania w ginach byłego województwa katowickiego w latach Finanse Kounalne 1999, nr 6; Ziany sytuacji dochodowej gin-powiatów grodzkich woj. śląskiego w latach W: Konsuent, przedsiębiorstwo, przestrzeń. Centru Badań i Ekspertyz, Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Katowice 2004; Analiza zian sytuacji dochodowej wybranych gin woj. śląskiego w latach na podstawie ilorazu potencjału. W: Działalność jednostek saorządu terytorialnego. Wybrane zagadnienia prawne i ekonoiczne. Red. J. Czepas. Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Katowice 2006; Zróżnicowanie pozycji rankingowych gin ze względu na ich sytuację finansową (na przykładzie wybranych gin woj. śląskiego). W: Podsektor saorządowy w sektorze finansów publicznych w warunkach akcesji Polski do Unii europejskiej. Red. L. Patrzałek. Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej, Poznań-Wrocław 2006.

15 ZASTOSOWANIE MIERNIKA ROZWOJU DO OCENY MOŻLIWOŚCI 15 Wielkość dochodów własnych wraz z dochodai udziałowyi, czyli tzw. dochody generowane lokalnie, ożna uznać za dobry iernik siły dochodowej poszczególnych gin, a ty say dobrą bazę dla tworzenia ierników określających pozio skłonności do inwestowania. Obydwie te kategorie zasileń budżetu są bowie ściśle powiązane z iejsce ich powstania obszare giny 20. W procesie oceniania badanych obiektów wszystki zienny ożna nadawać jednakowe znaczenie lub też ożna preferować niektóre z nich, poprzez wprowadzenie różnorakich systeów ważenia cech diagnostycznych 21. Najpopularniejszy syste ważenia preferuje zienne o dużej wartości inforacyjnej, czyli takie, które charakteryzują się wysoki pozioe współczynnika zienności 22. B. Pawełek oraz A. Zeliaś udowadniają, że zienne niosą wyższą wartość inforacyjną o badany zjawisku i lepiej różnicują badane obiekty, jeśli charakteryzują się silną asyetrią prawostronną 23. Można wykazać, że obydwie wybrane zienne spełniają ten warunek. Wśród potencjalnych ziennych diagnostycznych ożna wyodrębnić tzw. styulanty, destyulanty oraz noinanty. Nie wnikając w ich foralne definicje, zostanie podane jedynie, że styulantą nazywa się taką zienną, której wysokie wartości świadczą korzystnie o oceniany obiekcie. Destyulanta to zienna, której wysokie wartości świadczą na niekorzyść ocenianego obiektu. Noinantą jest zienną, której jedynie wybrane wartości (np. z określonego przedziału) świadczą korzystnie o oceniany obiekcie Por.: S. Owsiak, P. Kurowski, K. Stepaniuk: Alokacyjna funkcja systeu finansów publicznych. Układ przestrzenny. W: Finanse i bankowość przekształcenia systeowe. Cz. I Finanse publiczne. Syste bankowy. Red. K. Piotrowska-Marczak. Absolwent, Łódź Proble redukcji przestrzeni klasyfikacji oawiał A. Sokołowski w pracy: Epiryczne testy istotności w taksonoii. Monografie, nr 108, Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Kraków 1992, s Z badań przeprowadzonych przez T. Grabińskiego wynika, że najbardziej wskazane jest używanie systeu stałych wag (Metody określania charakteru ziennych w wielowyiarowej analizie porównawczej. Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Kraków 1985). M. Sobczyk wyróżnia względną i absolutną wartość inforacyjną cechy, przy czy współczynnik zienności traktuje on jako iarę absolutną; wartość względna i-tej cechy diagnostycznej to udział współczynnika zienności tej cechy w suie współczynników odpowiadających wszystki uwzględniony w badaniu cecho (Syntetyczny iernik jakości środowiska przyrodniczego. W: Taksonoia, Zeszyt nr 2, Sekcja Klasyfikacji i Analizy Danych Polskiego Towarzystwa Statystycznego, Jelenia Góra Wrocław Kraków 1995, s. 93). 23 B. Pawełek, A. Zeliaś: Proste etody oceny ważności ziennych diagnostycznych w badaniach taksonoicznych. Folia Oeconoica Cracoviensis 1995, vol. XXXVI/XXXVIII, cyt. za: Taksonoiczna analiza przestrzennego zróżnicowania poziou życia w Polsce, op. cit., s. 133, 24 Por. np. A. Błaczkowska, J. Dziechciarz, G. Kowalewski: Noinanty w ocenie atrakcyjności segentów rynkowych. W: Klasyfikacja i analiza danych. Teoria i zastosowania. Taksonoia, Zeszyt 5, Sekcja Klasyfikacji i Analizy Danych Polskiego Towarzystwa Statystycznego, Jelenia Góra Łódź Wrocław 1998, s. 145; K. Kukuła: Metoda unitaryzacji zerowanej. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000; ide: O pewnej etodzie relatywizacji cech diagnostycznych z preferowanie wartości ponadprzeciętnych. Przegląd Statystyczny 1994, nr 2; B. Bajorski, T. Tokarski: Przestrzenne zróżnicowanie rozwoju ekonoicznego powiatów woj. podkarpackiego. Wiadoości Statystyczne 2011, nr 5, s. 43.

16 16 Jan Czepas 2. Noralizacja ziennych Warunkie stosowania etod taksonoicznych do grupowania oraz porządkowania liniowego obiektów jest doprowadzenie różnoiiennych cech do wzajenej porównywalności. Można to osiągnąć poddając zienne procedurze przekształceń ilorazowych: standaryzacji bądź unitaryzacji 25. Różnice poiędzy poszczególnyi forułai noralizacyjnyi sprowadzają się do: różnych przedziałów zienności wartości znoralizowanych, różnej wariancji wartości znoralizowanych wokół ich wartości przeciętnej, zachowania w zbiorze wartości znoralizowanych takich saych proporcji jak w zbiorze wartości cechy pierwotnej 26. W przekształceniach ilorazowych podstawą odniesienia jest zwykle inialna, aksyalna albo średnia wartość cechy, w zależności od charakteru cech: styulanty, destyulanty, noinanty 27. Standaryzacji pierwotnej wartości j-tej cechy, czyli wyrażenia odchyleń od średniej w jednostkach odchylenia standardowego, dokonuje się według wzorów: ~ yij y j yij = (dla styulant) (1) S y j y ~ j ij yij = (dla destyulant) (2) S j 25 W pracy Taksonoiczna analiza przestrzennego zróżnicowania jakości życia ludności w Polsce 1994 r. ( Przegląd Statystyczny 1997, nr 1, s ), A. Zeliaś oraz A. Malina terine noralizacja określają to, co w niniejszej pracy nazywane jest unitaryzacją. 26 T. Grabiński: Metody analizy zbieżności wyników dyskryinacji zbiorów. Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Kraków Liczne przykłady takich przekształceń (foruł noralizacyjnych) podają: T. Grabiński, S. Wydyus, A. Zeliaś: Metody prognozowania rozwoju społeczno-gospodarczego. Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Kraków 1993, s. 144 i n.; Ekonoetria przestrzenna, op. cit., s. 87 i n.; D. Strahl: Modelowanie struktury portfela kredytowego banku w układzie przestrzenno-sektorowy. W: Przestrzenno-czasowe odelowanie i prognozowanie zjawisk gospodarczych. Red. A. Zeliaś. Materiały z XVIII Ogólnopolskiego Seinariu Naukowego zorganizowanego przez Zakład Teorii Prognoz. Katedra Statystyki, Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Kraków 1997; M. Walesiak: O probleie wyboru właściwej etody w klasyfikacji hierarchicznej. W: Ekonoetria. Materiały z XXVIII Konferencji Ekonoetrycznej i X Seinariu Naukowego i. Z. Pawłowskiego. Katowice-Kraków-Wrocław. Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Katowice 1994; L.J. Dziebała: Badanie zagrożenia życia na obszarze klęski ekologicznej. Studiu statystyczno-deograficzne na przykładzie województwa katowickiego. Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Katowice 1991; M. Markowska, E. Sobczak: Sektorowe struktury pracujących w regionach Polski. Zarządzanie i Marketing, nr 11, Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Wrocław 1999; D. Strahl, D. Głuszczak: Infrastruktura finansowa Polski. Zarządzanie i Marketing, nr 11, Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Wrocław 1999; Finansowe aspekty rozwoju lokalnego. Red. T. Faulska, K. Znaniecka). Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Katowice 2004, s. 13.

17 ZASTOSOWANIE MIERNIKA ROZWOJU DO OCENY MOŻLIWOŚCI 17 gdzie: y ij oraz y~ ij odpowiednio pierwotne i standaryzowane wartości j-tej cechy (j = 1, 2,..., ) dla i-tego obiektu (i = 1, 2,..., n), y j średnia arytetyczna j-tej cechy, S j odchylenie standardowe j-tej cechy. Wartości tak znoralizowanej ziennej ają średnią równą 0 i odchylenie standardowe równe 1. Unitaryzacja ziennych a za zadanie tak przekształcić pierwotne, absolutne wartości j-tej cechy w nowe wielkości relatywne, by znalazły się one w przedziale [0;1]. Podstawowyi forułai są tu: ~ xij x j in zij = (dla styulanty) (3) x x oraz ~ z ij j ax j ax j in x j ax xij = (dla destyulanty) (4) x x j in gdzie: x jin oraz x jax to odpowiednio: najniższa i najwyższa zaobserwowana realizacja j-tej ziennej. Zaletą takiego przekształcenia unitaryzacyjnego względe standaryzacji jest nie tylko uniknięcie niedogodności związanych z pojawienie się ujenych wartości ziennych zestandaryzowanych, lecz również to, że unitaryzacja pozwala na zachowanie jak piszą A. Zeliaś i A. Malina zróżnicowanych wariancji poszczególnych ziennych i proporcji iędzy wartościai zunitaryzowanyi a pierwotnyi. Dzięki teu jest ożliwe nadanie i zróżnicowanego znaczenia Konstrukcja iar syntetycznych Porównanie ze sobą wartości bezwzględnych poszczególnych cech wyrażonych w odiennych jednostkach iary lub w tych saych, lecz różniących się skalą (pozioe zienności) jest nieożliwe. Jedny z prostszych, tradycyjnych sposobów porównań takich nieaddytywnych wartości cech jest uwzględnienie rang uzyskanych przez każdy obiekt ze względu na wszystkie zienne diagnostyczne, a następnie zsuowanie tych rang i uporządkowanie obiektów od najlepszego do najgorszego. 28 A. Zeliaś, A. Malina: Taksonoiczna analiza przestrzennego zróżnicowania jakości życia ludności w Polsce 1994 r. Przegląd Statystyczny 1997, nr 1, s. 15.

18 18 Jan Czepas Inna etoda syntetycznej oceny obiektów wielocechowych polega na agregacji standaryzowanych lub unitaryzowanych wielkości cech odpowiadających poszczególny obiekto (etoda su standaryzowanych) 29. Otrzyany sztuczny agregate (nieianowana etacecha) oże być sua (ważona lub zwykła) albo średnia arytetyczna (ważona lub zwykła) przekształconych ziennych bazowych. Agregacji dokonuje się więc przez transforację jednostek opisywanych za poocą kilku ziennych w przestrzeń jednowyiarową, otrzyując tzw. zienną syntetyczną 30. Agregaty utworzone dla każdego wielowyiarowego wektora obserwacji (w interpretacji geoetrycznej są to punkty w przestrzeni cech diagnostycznych o wyiarze taki, jak ich liczba) porównuje się iędzy sobą (w etodach bezwzorcowych np. uśredniając wartości znoralizowanych cech diagnostycznych) lub też z przyjęty wzorce. W ty drugi przypadku jest obliczana odległość każdego obiektu od obiektu wzorcowego (tzw. wzorca lub antywzorca rozwoju, zadanego wektore liczb). Istnienie takiego uownego wzorca uożliwia jak to określa Z. Hellwig wyznaczenie ścieżki jakościowej ewolucji obiektów oraz stanowi ważny punkt odniesienia we wzajenych porównaniach obiektów 31. Otrzyane odległości pozwalają na uporządkować obiekty od najbardziej rozwiniętego (leżącego najbliżej wzorca rozwoju, a najdalej od antywzorca rozwoju) do najniej rozwiniętego (położonego najdalej od wzorca rozwoju lub najbliżej antywzorca) oraz podzielić je na względnie jednorodne klasy obiektów podobnych, wyróżnionych na podstawie wspólnych właściwości (obiekty o względnie podobny pozioie zjawiska-ziennej, pełniącego rolę kryteriu). 4. Porządkowanie liniowe obiektów Porządkowanie obiektów jest szczególny rodzaje klasyfikacji. Porządkowanie zbioru w rozuieniu intuicyjny oznacza ustawienie jego eleentów w kolejności od najniejszego do największego lub odwrotnie. Porządkowanie obiektów wielocechowych ożna dokonać ze względu na każdą cechę oddzielnie (porównanie analityczne) albo ze względu na cechę agregatową (porównanie syntetyczne). Najbardziej rozpowszechnione etody porządkowania liniowego opierają się na taksonoicznych iernikach rozwoju. Porządkowanie na pod- 29 Wiele przykładowych foruł agregacji ziennych podaje T. Grabiński w pracy: Metody taksonoetrii, op. cit., s. 141 i n. 30 Taksonoiczna analiza przestrzennego zróżnicowania poziou życia w Polsce, op. cit., s Z. Hellwig: Stabilność i odporność struktur taksonoicznych. W: Taksonoia, Zeszyt nr 2, Sekcja Klasyfikacji i Analizy Danych Polskiego Towarzystwa Statystycznego, Jelenia Góra Wrocław Kraków 1995, s. 18.

19 ZASTOSOWANIE MIERNIKA ROZWOJU DO OCENY MOŻLIWOŚCI 19 stawie wyznaczonych ziennych syntetycznych oże następnie stanowić punkt wyjścia do grupowania obiektów względnie podobnych do siebie. Idea tych etod sprowadza się do podzielenia zakresu zienności badanej ziennej wyjściowej lub syntetycznej na przedziały na podstawie pewnych charakterystyk szczegółowego szeregu przekrojowego tych ziennych 32. Możliwości stworzenia dowolnej liczby względnie jednorodnych podzbiorów stwarza etoda, która bazuje na obszarze zienności (rozstępie, przedziale zienności) iary syntetycznej. Chcąc utworzyć h klas, najpierw obliczay wielkość kroku c (interwału iędzygrupowego, interwału grupowania), dzieląc całkowity obszar zienności przez h: g ax g in c = h (5) gdzie: g ax najwyższa wartość iernika, g in najniższa wartość iernika, h arbitralnie przyjęta liczba klas. Liczba przedziałów klasowych przy stosowaniu tej etody jest zależna od liczebności zbioru danych. Zdanie autora taką sensowną liczbą tworzonych klas jest wielkość bliska liczbie n. Należy dodać, że we wszystkich przedstawionych etodach grupowania obiekty należące do każdej klasy są również uporządkowane ze względu na wysokość iernika syntetycznego. Jeżeli badania dotyczą struktur przestrzennych, to wyniki takiego przestrzennego porządkowania liniowego ożna nanieść na apę obszaru, co niejednokrotnie ułatwia i pogłębia interpretację wyników. Stopień zdolności iernika syntetycznego (lub innej ziennej) do hierarchizacji liniowej obiektów uporządkowanych według niealejących jego wielkości g i ożna ocenić stosując wielkość zdefiniowaną wzore 33 : H g g i = + g (6) n 1 1 ax in in ( g i gi 1 ); ax g in i= 1 n 1 Podana iara a przedział zienności [1 / (n 1);1]. Najniejszą zdolność hierarchizacji liniowej a zienna, której wszystkie realizacje oprócz jednej ają taką saą wartość. I niższa jest wartość H i, ty lepsza jest zdolność grupowania tej ziennej. Doskonała zdolność hierarchizacji zachodzi wtedy, gdy 32 E. Nowak: Analiza kosztów. Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Wrocław 1994, s. 85 i n. 33 A. Sokołowski: Epiryczne testy istotności w taksonoii. Monografie, nr 108, Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Kraków 1992, s. 13.

20 20 Jan Czepas odległości iędzy sąsiednii (uporządkowanyi) obserwacjai są takie sae. Zdolność grupowania jest w taki przypadku pełna. Należy w ty iejscu dodać, że efektywność podziału eleentów na grupy należałoby zbadać poprzez statystyczną analizę klas, np. pozio jednorodności w sensie statystyczny ożna wyrazić stosunkie suy zienności wewnętrznej wyodrębnionych grup do suy zienności występującej iędzy grupai. I ta iara będzie niejsza, ty podział będzie bardziej efektywny. Gdy natoiast jak piszą J. Steczkowski i A. Zeliaś zbliży się do jedności lub nawet ją przekroczy, wówczas wyniki deliitacji trzeba odrzucić i szukać innych rozwiązań Mierniki rozwoju i klasy gin podobnych opis badania i wnioski Przeprowadzone badanie iało na celu dokonać klasyfikację badanych iast ze względu na ich potencjał dochodowo-inwestycyjny. W ty celu zastosowano etodę syntetycznej oceny obiektów wielocechowych, polegającą na agregacji zunitaryzowanych wielkości ziennych odpowiadających poszczególny obiekto. O ostateczny rezultacie prowadzonej typologii decyduje dobór wskaźników w naszy przypadku ziennych który jest zawsze decyzją subiektywną, a poprawność tego wstępnego, bardzo ważnego etapu jest zależna od wiedzy i doświadczenia badaczy. Za kryteria oceny ożliwości rozwojowych giny autor przyjął wskazania tzw. statystycznego iernika rozwoju, czyli ziennej syntetycznej bazującej na zunitaryzowanych wielkościach z lat urealnionych dochodów własnych oraz wydatków ajątkowych przypadających na głowę ieszkańca 35 (tabele 1 i 2). Tworząc zienne syntetyczne zastosowano procedurę nieważoną, czyli obydwie cechy diagnostyczne uznano za jednakowo ważne dla oceny sytuacji dochodowo-inwestycyjnej iast. Obliczone ierniki rozwoju przedstawiono w tabelach 5 i 6 oraz na rysunku 1, a nuery zajętych przez giny iejsc w tej klasyfikacji zawarto w tabeli 5 i na rysunku 2. W tabelach 3 i 4 zaieszczono wielkości, na podstawie których obliczono przykładowe ierniki rozwoju dla roku J. Steczkowski, A. Zeliaś: op. cit., s. 25; E. Nowak: Taksonoiczna analiza struktury kosztów, op. cit., s. 62 i n. 35 Autor jest świadoy dyskusyjności takiego wyboru ziennych diagnostycznych. Konstrukcja jakiegokolwiek iernika syntetycznego nie oże się jednak obejść bez udziału eleentów subiektywnych (por. uwagi na ten teat w: E. Sojka: Z badań nad rozwoje deograficzny i gospodarczy powiatów województwa śląskiego analiza taksonoiczna. W: Ryzyko w procesach gospodarczych, społecznych i inwestycjach kapitałowych. Red. W. Szkutnik. Wydawnictwo Akadeii Ekonoicznej, Katowice 2009, s. 165.

INWESTYCJE I NIERUCHOMOŚCI WYBRANE ZAGADNIENIA

INWESTYCJE I NIERUCHOMOŚCI WYBRANE ZAGADNIENIA INWESTYCJE I NIERUCHOMOŚCI WYBRANE ZAGADNIENIA Studia Ekonoiczne ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁOWE UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO W KATOWICACH INWESTYCJE I NIERUCHOMOŚCI WYBRANE ZAGADNIENIA Redaktor naukowy Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Zielone powiaty województwa śląskiego

Zielone powiaty województwa śląskiego Zielone powiaty województwa śląskiego Raport analityczny opracowany w oparciu o Indeks Zielonych Powiatów Strona2 Spis treści Koncepcja Indeksu Zielonych Powiatów... 3 Metodologia badawcza... 4 Indeks

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Santok na lata

Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Santok na lata Załącznik Nr 2 do UCHWAŁY Nr XVI/114/15 RADY GMINY SANTOK z dnia 29 grudnia 2015 r. Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Santok na lata 2016-2020. Obowiązek sporządzenia

Bardziej szczegółowo

2. Cel, metoda, zakres badań Grażyna Korzeniak, Tadeusz Grabiński

2. Cel, metoda, zakres badań Grażyna Korzeniak, Tadeusz Grabiński 2. Cel, metoda, zakres badań Grażyna Korzeniak, Tadeusz Grabiński [w] Małe i średnie miasta w policentrycznym rozwoju Polski, G.Korzeniak (red), Instytut Rozwoju Miast, Kraków 2014, str. 7-13 W publikacji

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA EKONOMICZNA

STATYSTYKA EKONOMICZNA STATYSTYKA EKONOMICZNA Analiza statystyczna w ocenie działalności przedsiębiorstwa Opracowano na podstawie : E. Nowak, Metody statystyczne w analizie działalności przedsiębiorstwa, PWN, Warszawa 2001 Dr

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 746 EKONOMICZNE PROBLEMY USŁUG NR 101 2012 RAFAŁ KLÓSKA Uniwersytet Szczeciński REGIONALNE ZRÓŻNICOWANIE POZIOMU ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO W POLSCE

Bardziej szczegółowo

Informacja sygnalna. Rynek nieruchomości mieszkaniowych w Katowicach oraz w niektórych miastach aglomeracji śląskiej II kwartał 2016 r.

Informacja sygnalna. Rynek nieruchomości mieszkaniowych w Katowicach oraz w niektórych miastach aglomeracji śląskiej II kwartał 2016 r. Sierpień 216 r. Rynek nieruchomości mieszkaniowych w Katowicach oraz w niektórych miastach aglomeracji śląskiej II kwartał 216 r. NBP Oddział Okręgowy w Katowicach Katowice, 216 r. Synteza Synteza Informację

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyczna teoria korelacji i regresji (1) Jest to dział statystyki zajmujący

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2016 2035 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2. Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Bielice na lata 2016-2035.

Załącznik nr 2. Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Bielice na lata 2016-2035. Załącznik nr 2 Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Bielice na lata 2016-2035. Obowiązek sporządzenia Wieloletniej Prognozy Finansowej jest jedną z zasadniczych zmian

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Powiatu Nowotomyskiego na lata 2014-2022 1.Założenia wstępne

Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Powiatu Nowotomyskiego na lata 2014-2022 1.Założenia wstępne Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Powiatu Nowotomyskiego na lata 2014-2022 1.Założenia wstępne Wieloletnia Prognoza Finansowa Powiatu Nowotomyskiego przygotowana została

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego w Polsce - w ujęciu regionalnym

Statystyczna analiza poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego w Polsce - w ujęciu regionalnym Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu Nr 42/2012 Rafał Klóska Uniwersytet Szczeciński Statystyczna analiza poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego w Polsce - w ujęciu regionalnym Streszczenie.

Bardziej szczegółowo

Wielowymiarowa analiza regionalnego zróżnicowania rolnictwa w Polsce

Wielowymiarowa analiza regionalnego zróżnicowania rolnictwa w Polsce Wielowymiarowa analiza regionalnego zróżnicowania rolnictwa w Polsce Mgr inż. Agata Binderman Dzienne Studia Doktoranckie przy Wydziale Ekonomiczno-Rolniczym Katedra Ekonometrii i Informatyki SGGW Opiekun

Bardziej szczegółowo

Opracowanie Zespół w składzie: Dr Jacek Sierak Dr Michał Bitner Dr Andrzej Gałązka Dr Remigiusz Górniak

Opracowanie Zespół w składzie: Dr Jacek Sierak Dr Michał Bitner Dr Andrzej Gałązka Dr Remigiusz Górniak Opracowanie Zespół w składzie: Dr Jacek Sierak Dr Michał Bitner Dr Andrzej Gałązka Dr Remigiusz Górniak Analiza wykorzystania środków unijnych przez podmioty sektora publicznego w latach 2007-2011 Oszacowanie

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji Statystyka dla jakości produktów i usług Six sigma i inne strategie Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji StatSoft Polska Wybrane zagadnienia analizy korelacji Przy analizie zjawisk i procesów stanowiących

Bardziej szczegółowo

5.1. Własny potencjał dochodowy

5.1. Własny potencjał dochodowy Grupa dochodów własnych jst obejmujących podatki, opłaty, wpływy z czynszów i dzierżawy powiększyła się o dochody z udziałów w PIT i CIT oraz ze źródeł związanych ze środkami unijnymi. Zmiany w ustawie

Bardziej szczegółowo

Statystyka i opracowanie danych Podstawy wnioskowania statystycznego. Prawo wielkich liczb. Centralne twierdzenie graniczne. Estymacja i estymatory

Statystyka i opracowanie danych Podstawy wnioskowania statystycznego. Prawo wielkich liczb. Centralne twierdzenie graniczne. Estymacja i estymatory Statystyka i opracowanie danych Podstawy wnioskowania statystycznego. Prawo wielkich liczb. Centralne twierdzenie graniczne. Estymacja i estymatory Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok 407 adrian@tempus.metal.agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

RAPORT Stan finansów (budżetu) miasta Janów Lubelski

RAPORT Stan finansów (budżetu) miasta Janów Lubelski I. Wskaźniki RAPORT Stan finansów (budżetu) miasta Janów Lubelski 05-06-2012 A. Dochody gminy ogółem na mieszkańca (PLN/mieszk) - wsk.sas 1.2 Wskaźnik pokazuje ogólny poziom łącznych dochodów miasta, przypadający

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Zadanie 3. Temat 1. Zbieranie danych, obliczanie współczynników wielorakich dla raka płuca; określenie rejonów endemii

Zadanie 3. Temat 1. Zbieranie danych, obliczanie współczynników wielorakich dla raka płuca; określenie rejonów endemii Zadanie 3. Temat 1. Zbieranie danych, obliczanie współczynników wielorakich dla raka płuca; określenie rejonów endemii Prof. dr hab. n. med. B. Zemła Centrum Onkologii Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Finanse i Rachunkowość pytania podstawowe 1. Miernik dobrobytu alternatywne

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. Opracowania sygnalne PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2009 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow

Bardziej szczegółowo

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE.

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE. Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE Marcin Kautsch Opracowanie dla Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego Kraków,

Bardziej szczegółowo

Wykład 4: Statystyki opisowe (część 1)

Wykład 4: Statystyki opisowe (część 1) Wykład 4: Statystyki opisowe (część 1) Wprowadzenie W przypadku danych mających charakter liczbowy do ich charakterystyki można wykorzystać tak zwane STATYSTYKI OPISOWE. Za pomocą statystyk opisowych można

Bardziej szczegółowo

Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Kościan na lata 2011-2014

Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Kościan na lata 2011-2014 Załącznik Nr 3 do uchwały Nr III/8/2010 Rady Gminy Kościan z dnia 28.12. 2010 r. Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Kościan na lata 2011-2014 1. Założenia wstępne Wieloletnia

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH STUDIA STACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2009/2010

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH STUDIA STACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2009/2010 TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH STUDIA STACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2009/2010 Katedra Gospodarki Nieruchomościami i Rozwoju Regionalnego (nazwa Jednostki Organizacyjnej) Geodezja

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA REGIONALNA Marcin Salamaga Wydatki gospodarstw domowych według województw w 2006 r.

STATYSTYKA REGIONALNA Marcin Salamaga Wydatki gospodarstw domowych według województw w 2006 r. Spis treści nr 4/2009 Wiadomości Statystyczne STUDIA METODOLOGICZNE Jacek Białek, Henryk Gadecki Szacowanie współczynników w teście normalności Shapiro-Wilka Andrzej Młodak Hierarchiczność a porządkowanie

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE

CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE 2.2.1. CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE I. REGULACJE PRAWNE Tryb prac nad budżetem jednostki samorządu terytorialnego reguluje ustawa o finansach publicznych

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2007 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2007 R. Opracowania sygnalne PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow

Bardziej szczegółowo

FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE

FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE WOJCIECH MISIĄG * FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE * INSTYTUT BADAŃ I ANALIZ FINANSOWYCH WYŻSZEJ SZKOŁY INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA NAJWYŻSZA IZBA KONTROLI FINANSE SAMORZĄDOWE 1990 2015:

Bardziej szczegółowo

Barometr społeczno-gospodarczy Małopolski

Barometr społeczno-gospodarczy Małopolski Barometr społeczno-gospodarczy Małopolski to wieloletni projekt badawczy prowadzony przez Małopolskie Obserwatorium Gospodarki, którego cykliczne raporty dotyczące różnych obszarów pozwalają na rozpoznanie,

Bardziej szczegółowo

Benchmarking narzędzie efektywnej kontroli zarządczej w urzędach miast na prawach powiatu, urzędach gmin i starostwach powiatowych

Benchmarking narzędzie efektywnej kontroli zarządczej w urzędach miast na prawach powiatu, urzędach gmin i starostwach powiatowych Benchmarking narzędzie efektywnej kontroli zarządczej w urzędach miast na prawach powiatu, urzędach gmin i starostwach powiatowych IX. Egzekwowanie zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości

Bardziej szczegółowo

W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta.

W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta. W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta. Wycena spółki, sporządzenie raportu z wyceny Metodą wyceny, która jest najczęściej

Bardziej szczegółowo

O C O Ś O 1 C B Ę. Katowice, 12 listopada 2007 r.

O C O Ś O 1 C B Ę. Katowice, 12 listopada 2007 r. A Ł A I B I O C O Ś K T S O 1 S L Z A E C BI MI IOR B Ę I S D E Z R P Katowice, 12 listopada 2007 r. Bielsko-Biała to miasto ludzi przedsiębiorczych, czego potwierdzeniem jest wysoki odsetek zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE. Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Rewal. na lata

UZASADNIENIE. Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Rewal. na lata UZASADNIENIE Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Rewal na lata 2017-2022. Obowiązek sporządzenia Wieloletniej Prognozy Finansowej jest jedną z zasadniczych zmian wprowadzonych

Bardziej szczegółowo

Struktura terminowa rynku obligacji

Struktura terminowa rynku obligacji Krzywa dochodowości pomaga w inwestowaniu w obligacje Struktura terminowa rynku obligacji Wskazuje, które obligacje są atrakcyjne a których unikać Obrazuje aktualną sytuację na rynku długu i zmiany w czasie

Bardziej szczegółowo

PRACUJĄCY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2006 R.

PRACUJĄCY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2006 R. Opracowania sygnalne PRACUJĄCY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2006 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 032 779

Bardziej szczegółowo

ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO

ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Kierunek Analityka Gospodarcza Studia stacjonarne I stopnia ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO Zagadnienia ogólnoekonomiczne 1. Aktualna sytuacja na europejskim

Bardziej szczegółowo

Wykład ze statystyki. Maciej Wolny

Wykład ze statystyki. Maciej Wolny Wykład ze statystyki Maciej Wolny T1: Zajęcia organizacyjne Agenda 1. Program wykładu 2. Cel zajęć 3. Nabyte umiejętności 4. Literatura 5. Warunki zaliczenia Program wykładu T1: Zajęcia organizacyjne T2:

Bardziej szczegółowo

Sterowanie wielkością zamówienia w Excelu - cz. 3

Sterowanie wielkością zamówienia w Excelu - cz. 3 Sterowanie wielkością zamówienia w Excelu - cz. 3 21.06.2005 r. 4. Planowanie eksperymentów symulacyjnych Podczas tego etapu ważne jest określenie typu rozkładu badanej charakterystyki. Dzięki tej informacji

Bardziej szczegółowo

Controlling operacyjny i strategiczny

Controlling operacyjny i strategiczny Controlling operacyjny i strategiczny dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan zajęć 1, 2. Wprowadzenie do zagadnień

Bardziej szczegółowo

Wycena przedsiębiorstwa

Wycena przedsiębiorstwa Wycena przedsiębiorstwa O usłudze: Wycena przedsiębiorstwa jest jednym z najważniejszych problemów współczesnej teorii finansów. Zapotrzebowanie na ustalenie wartości udziałów czy akcji powstaje w związku

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE I. REGULACJE PRAWNE

CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE I. REGULACJE PRAWNE 2.2.1. CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE I. REGULACJE PRAWNE Tryb prac nad budżetem jednostki samorządu terytorialnego reguluje ustawa o finansach publicznych

Bardziej szczegółowo

I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE. Nie dotyczy. podstawowy i kierunkowy

I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE. Nie dotyczy. podstawowy i kierunkowy 1.1.1 Statystyka opisowa I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE STATYSTYKA OPISOWA Nazwa jednostki organizacyjnej prowadzącej kierunek: Kod przedmiotu: P6 Wydział Zamiejscowy w Ostrowie Wielkopolskim

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia statystyczne

Podstawowe pojęcia statystyczne Podstawowe pojęcia statystyczne Istnieją trzy rodzaje kłamstwa: przepowiadanie pogody, statystyka i komunikat dyplomatyczny Jean Rigaux Co to jest statystyka? Nauka o metodach ilościowych badania zjawisk

Bardziej szczegółowo

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA AMFETAMINY Waldemar S. Krawczyk Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji, Warszawa (praca obroniona na Wydziale Chemii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Statystyka opisowa Opracował: dr hab. Eugeniusz Gatnar, prof. WSBiF

Statystyka opisowa Opracował: dr hab. Eugeniusz Gatnar, prof. WSBiF Statystyka opisowa Opracował: dr hab. Eugeniusz Gatnar, prof. WSBiF 120 I. Ogólne informacje o przedmiocie Cel przedmiotu: Opanowanie podstaw teoretycznych, poznanie przykładów zastosowań metod statystycznych.

Bardziej szczegółowo

Inteligentna analiza danych

Inteligentna analiza danych Numer indeksu 150946 Michał Moroz Imię i nazwisko Numer indeksu 150875 Grzegorz Graczyk Imię i nazwisko kierunek: Informatyka rok akademicki: 2010/2011 Inteligentna analiza danych Ćwiczenie I Wskaźniki

Bardziej szczegółowo

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko.

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko. Inwestycje finansowe Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. yzyko. Inwestycje finansowe Instrumenty rynku pieniężnego (np. bony skarbowe). Instrumenty rynku walutowego. Obligacje. Akcje. Instrumenty pochodne.

Bardziej szczegółowo

Badania rachunkowości rolnej gospodarstw rolnych

Badania rachunkowości rolnej gospodarstw rolnych Pomorskie gospodarstwa rolne w latach 2004-2012 na podstawie badań PL FADN Daniel Roszak Badania rachunkowości rolnej gospodarstw rolnych w ramach systemu PL FADN umożliwiają wgląd w sytuację produkcyjno-finansową

Bardziej szczegółowo

Mieczysław Prystupa. WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym

Mieczysław Prystupa. WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym Mieczysław Prystupa WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym Warszawa 2012 Recenzenci prof. zw. dr hab. Stanisław Kasiewicz prof. nadzw. dr hab. Elżbieta Mączyńska Korekta Paulina Chmielak

Bardziej szczegółowo

W1. Wprowadzenie. Statystyka opisowa

W1. Wprowadzenie. Statystyka opisowa W1. Wprowadzenie. Statystyka opisowa dr hab. Jerzy Nakielski Zakład Biofizyki i Morfogenezy Roślin Plan wykładu: 1. O co chodzi w statystyce 2. Etapy badania statystycznego 3. Zmienna losowa, rozkład

Bardziej szczegółowo

Ranking pisma samorządu terytorialnego Wspólnota (nr 22/1158) z 31 października 2014 r. Sukces mijającej kadencji ( )

Ranking pisma samorządu terytorialnego Wspólnota (nr 22/1158) z 31 października 2014 r. Sukces mijającej kadencji ( ) Ranking pisma samorządu terytorialnego Wspólnota (nr 22/1158) z 31 października 2014 r. Sukces mijającej kadencji (2010-2014) Opublikowany ranking Wspólnoty Sukces mijającej kadencji 2010-2014 stanowi

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 429 EKONOMICZNE PROBLEMY TURYSTYKI NR 7 2006 RAFAŁ CZYŻYCKI, MARCIN HUNDERT, RAFAŁ KLÓSKA STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 Rady Gminy w Jasienicy Rosielnej z dnia 25 stycznia 2012 r. w sprawie wieloletniej prognozy finansowej Gminy Jasienica Rosielna na lata 2012-2025

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki do oceny sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego w latach 2008-2010

Wskaźniki do oceny sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego w latach 2008-2010 MINISTERSTWO FINANSÓW Wskaźniki do oceny sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego w latach 2008-2010 Warszawa 2011 r. SPIS TREŚCI I. Wstęp II. III. Opis wskaźników Wskaźniki dla gmin miejskich

Bardziej szczegółowo

Dr Sławomir Sitek Uniwersytet Śląski

Dr Sławomir Sitek Uniwersytet Śląski Projekt badawczy Społeczno-gospodarcze i przestrzenne kierunki zmian regionalnego oraz lokalnych rynków pracy województwa śląskiego SGP WSL Człowiek najlepsza inwestycja Dr Sławomir Sitek Uniwersytet Śląski

Bardziej szczegółowo

Benchmarking miast. Prezentacja aplikacji online. 6 XI 2013 Warszawa Katarzyna Wojnar

Benchmarking miast. Prezentacja aplikacji online. 6 XI 2013 Warszawa Katarzyna Wojnar Benchmarking miast Prezentacja aplikacji online 6 XI 2013 Warszawa Katarzyna Wojnar Benchmarking miast Benchmarking miast w praktyce omówienie metody w oparciu o przykłady 6 XI 2013 Warszawa Jakub Rok

Bardziej szczegółowo

REGIONALNY WYMIAR INTERWENCJI ŚRODOWISKOWEJ (NSRO )

REGIONALNY WYMIAR INTERWENCJI ŚRODOWISKOWEJ (NSRO ) REGIONALNY WYMIAR INTERWENCJI ŚRODOWISKOWEJ (NSRO 2007-2013) KONTEKST ANALIZY Badanie dotyczące Wpływu polityki spójności 2007-2013 na środowisko naturalne, realizowane jest w ramach ewaluacji expost NSRO

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Kwilcz na lata 2013-2023

Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Kwilcz na lata 2013-2023 Załącznik Nr 3 do uchwały Rady Gminy Kwilcz z dnia... 2012 r. Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Kwilcz na lata 2013-2023 1. Założenia wstępne Wieloletnia Prognoza Finansowa

Bardziej szczegółowo

Dynamika zmian warunków społecznogospodarczych w gminach powiatu krakowskiego w latach

Dynamika zmian warunków społecznogospodarczych w gminach powiatu krakowskiego w latach Dynamika zmian warunków społecznogospodarczych w gminach powiatu krakowskiego w latach 2010-2014 Barbara Prus Małgorzata Dudzińska Uwarunkowania społeczno-gospodarcze Typologia gmin powiatu krakowskiego

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW ST3/4820/21/2008 Warszawa, dnia 10 października 2008 r. Wójt Gminy Burmistrz Miasta i Gminy Burmistrz Miasta Prezydent Miasta Wszyscy Zgodnie z art. 33 ust.1 pkt

Bardziej szczegółowo

Próbny sprawdzian informacja o wynikach w wylosowanych szkołach województwa śląskiego

Próbny sprawdzian informacja o wynikach w wylosowanych szkołach województwa śląskiego Próbny sprawdzian informacja o wynikach w wylosowanych szkołach województwa śląskiego Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Jaworznie przygotowała, uwzględniając sygnały ze szkół, standardowy zestaw zadań egzaminacyjnych

Bardziej szczegółowo

Wieloletnia Prognoza Finansowa 2012-2020 SPIS TREŚCI

Wieloletnia Prognoza Finansowa 2012-2020 SPIS TREŚCI OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI W WIELOLETNIEJ PROGNOZIE FINANSOWEJ GMINY KOLBUSZOWA NA LATA 2012-2020 1 SPIS TREŚCI 1. Wstęp... 3 2. Założenia do Wieloletniej Prognozy Finansowej... 4 2.1. Założenia makroekonomiczne...

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu czynników miko i makroekonomicznych na rynek nieruchomości.

Analiza wpływu czynników miko i makroekonomicznych na rynek nieruchomości. TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH studia stacjonarne pierwszego stopnia ROK AKADEMICKI REALIZACJI PRACY 2015/2016 Katedra Gospodarki Nieruchomościami i Rozwoju Regionalnego Doradztwo na rynku Promotor

Bardziej szczegółowo

Uwagi z analizy prac uczniów przesłanych przez szkoły, które przeprowadziły próbny sprawdzian 8 lutego 2005 r.

Uwagi z analizy prac uczniów przesłanych przez szkoły, które przeprowadziły próbny sprawdzian 8 lutego 2005 r. Uwagi z analizy prac uczniów przesłanych przez szkoły, które przeprowadziły próbny sprawdzian 8 lutego 2005 r. Eksperci Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Jaworznie przygotowali, jak co roku, materiały

Bardziej szczegółowo

czerwiec 2013 Uwaga: Przy rozwiązywaniu zadań, jeśli to konieczne, należy przyjąć poziom istotności 0,1 i współczynnik ufności 0,90

czerwiec 2013 Uwaga: Przy rozwiązywaniu zadań, jeśli to konieczne, należy przyjąć poziom istotności 0,1 i współczynnik ufności 0,90 Uwaga: Przy rozwiązywaniu zadań, jeśli to konieczne, należy przyjąć poziom istotności 0,1 i współczynnik ufności 0,90 czerwiec 2013 Zadanie 1 Poniższe tabele przestawiają dane dotyczące umieralności dzieci

Bardziej szczegółowo

Metodologia badań psychologicznych

Metodologia badań psychologicznych Metodologia badań psychologicznych Lucyna Golińska SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK Psychologia jako nauka empiryczna Wprowadzenie pojęć Wykład 5 Cele badań naukowych 1. Opis- (funkcja deskryptywna) procedura definiowania

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM. Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik

PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM. Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik Katowice 2007 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 I. WPŁYW ROZWOJU RYNKU KAPITAŁOWEGO NA WYBORY WSPÓŁCZESNEGO - PRZEDSIĘBIORSTWA 13 1.

Bardziej szczegółowo

Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie?

Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie? Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie? Danuta Palonek dpalonek@gddkia.gov.pl Czym jest analiza

Bardziej szczegółowo

Nadwyżka operacyjna w jednostkach samorządu terytorialnego w latach

Nadwyżka operacyjna w jednostkach samorządu terytorialnego w latach Nadwyżka operacyjna w jednostkach samorządu terytorialnego w latach 2013-2015 Warszawa, wrzesień 2016 Spis treści Wprowadzenie... 2 Część I Wykonanie budżetów jednostek samorządu terytorialnego... 4 1.

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WEDŁUG STANU NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2011 ROKU I. WSTĘP 1. EFIX DOM MAKLERSKI S.A., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej Województwa Małopolskiego na lata

Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej Województwa Małopolskiego na lata Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej Województwa Małopolskiego na lata 2013-2028 Uwagi ogólne: Do obliczeń wielkości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej Województwa

Bardziej szczegółowo

Prezentacja projektu: Logistyka Bytom. GC Investment, Katowice, 2014

Prezentacja projektu: Logistyka Bytom. GC Investment, Katowice, 2014 Prezentacja projektu: Logistyka Bytom GC Investment, Katowice, 2014 1 Lokalizacja: Górny Śląsk Powierzchnia: 1 218 km 2 Liczba ludności: 1 978,6 tys. Najatrakcyjniejszy subregion w Polsce - wg. raportu

Bardziej szczegółowo

Z-ZIPN1-004 Statystyka. Zarządzanie i Inżynieria Produkcji I stopień Ogólnoakademicki Niestacjonarne Wszystkie Katedra Matematyki dr Zdzisław Piasta

Z-ZIPN1-004 Statystyka. Zarządzanie i Inżynieria Produkcji I stopień Ogólnoakademicki Niestacjonarne Wszystkie Katedra Matematyki dr Zdzisław Piasta KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Z-ZIPN-004 Statystyka Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Statistics Obowiązuje od roku akademickiego 0/04 A. USYTUOWANIE MODUŁU W SYSTEMIE STUDIÓW

Bardziej szczegółowo

Teoretyczne podstawy analizy indeksowej klasyfikacja indeksów, konstrukcja, zastosowanie

Teoretyczne podstawy analizy indeksowej klasyfikacja indeksów, konstrukcja, zastosowanie Teoretyczne podstawy analizy indeksowej klasyfikacja indeksów, konstrukcja, zastosowanie Szkolenie dla pracowników Urzędu Statystycznego nt. Wybrane metody statystyczne w analizach makroekonomicznych dr

Bardziej szczegółowo

Etapy modelowania ekonometrycznego

Etapy modelowania ekonometrycznego Etapy modelowania ekonometrycznego jest podstawowym narzędziem badawczym, jakim posługuje się ekonometria. Stanowi on matematyczno-statystyczną formę zapisu prawidłowości statystycznej w zakresie rozkładu,

Bardziej szczegółowo

FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE

FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE WOJCIECH MISIĄG * FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE * INSTYTUT BADAŃ I ANALIZ FINANSOWYCH WYŻSZEJ SZKOŁY INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA NAJWYŻSZA IZBA KONTROLI NAJWAŻNIEJSZE PYTANIA 1. Jaka

Bardziej szczegółowo

Metody niedyskontowe. Metody dyskontowe

Metody niedyskontowe. Metody dyskontowe Metody oceny projektów inwestycyjnych TEORIA DECYZJE DŁUGOOKRESOWE Budżetowanie kapitałów to proces, który ma za zadanie określenie potrzeb inwestycyjnych przedsiębiorstwa. Jest to proces identyfikacji

Bardziej szczegółowo

Wieloletnia prognoza finansowa Powiatu Ostrowieckiego na lata objaśnienia przyjętych wartości.

Wieloletnia prognoza finansowa Powiatu Ostrowieckiego na lata objaśnienia przyjętych wartości. Wieloletnia prognoza finansowa Powiatu Ostrowieckiego na lata 2011-2014-objaśnienia przyjętych wartości. Bazą do przygotowania prognozy makroekonomicznej na potrzeby Planu Wieloletniego jest scenariusz

Bardziej szczegółowo

Jakość życia w koncepcji rozwoju regionalnego. prof. WSB, dr hab. Krzysztof Safin

Jakość życia w koncepcji rozwoju regionalnego. prof. WSB, dr hab. Krzysztof Safin Jakość życia w koncepcji rozwoju regionalnego prof. WSB, dr hab. Krzysztof Safin Jakość życia w koncepcji rozwoju Wytyczne polityki gospodarczej wymagają definiowania jej głównych celów (i środków realizacji).

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Lubiszyn na lata

Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Lubiszyn na lata Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Lubiszyn na lata 2016-2024 1. Założenia wstępne Obowiązek sporządzenia Wieloletniej Prognozy Finansowej jest jedną z zasadniczych

Bardziej szczegółowo

Metody analizy przestrzennej. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 30. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 18

Metody analizy przestrzennej. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 30. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 18 Karta przedmiotu Wydział: Wydział Finansów Kierunek: Gospodarka przestrzenna I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Metody analizy przestrzennej Nazwa przedmiotu w j. ang. Język prowadzenia przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Budżety jednostek samorządu terytorialnego w województwie lubuskim w 2011 r.

Budżety jednostek samorządu terytorialnego w województwie lubuskim w 2011 r. UWAGI OGÓLNE Niniejsze opracowanie zawiera informacje o dochodach, wydatkach i wynikach budżetów jednostek samorządu terytorialnego w województwie lubuskim w 2011 r. przygotowane na podstawie sprawozdań

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW WYBORU FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH NA OBCIĄŻENIA FISKALNE W MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW WYBORU FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH NA OBCIĄŻENIA FISKALNE W MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH Arkadiusz Żabiński ROZDZIAŁ 10 WPŁYW WYBORU FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH NA OBCIĄŻENIA FISKALNE W MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH 1. Wstęp Osoby fizyczne prowadzące działalność

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKI ZWIĄZEK GMIN I POWIATÓW Ul. Stalmacha Katowice Tel / , Fax /

ŚLĄSKI ZWIĄZEK GMIN I POWIATÓW Ul. Stalmacha Katowice Tel / , Fax / Raport z identyfikacji dobrych praktyk w obszarze XV. Organizacja pracy urzędu w ramach projektu Benchmarking narzędzie efektywnej kontroli zarządczej w urzędach miast na prawach powiatu, urzędach gmin

Bardziej szczegółowo

Wieloletnia Prognoza Finansowa (WPF) miasta Łodzi na lata 2014-2031

Wieloletnia Prognoza Finansowa (WPF) miasta Łodzi na lata 2014-2031 Wieloletnia Prognoza Finansowa (WPF) miasta Łodzi na lata 2014-2031 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr Rady Miejskiej w Łodzi z dnia Lp. Wyszczególnienie 2013 (plan po zmianach 2014 2015 2016 2017 2018 2019

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r.

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r. Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej Andrzej Regulski 28 września 2015 r. moduł 1 moduł 2 moduł 3 Analiza zmian społecznogospodarczych

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM Urząd Statystyczny we Wrocławiu 50-950 Wrocław, ul. Oławska 31, tel. 71 371 63 00, fax 71 371 63 60 PLAN PREZENTACJI Wprowadzenie Województwo

Bardziej szczegółowo