Przykładowy rozdział książki: Kryzys w śniegu. Kampania zimowa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "http://grzbiet.pl/sklep/kryzys-w-sniegu-kampania-zimowa-1806-1807 Przykładowy rozdział książki: Kryzys w śniegu. Kampania zimowa 1806-1807"

Transkrypt

1 SPIS TREŚCI WST:ĘP DO POLSKIEGO WYDANIA. PODZI:ĘKOWANIA LEGENDA SPIS MAP SPIS ILUSTRACJI. WST:ĘP ROZDZIALI HISTORIA DWÓCH MORDERSTW.... RoznziALII NAPOLEON RUSZA NA WSCHÓD. RoznziAL III NAPOLEOŃSKA MACHINA WOJENNA RoznziALIV ROSYJSKA MACHINA WOJENNA RoznziAL v POSUNIJ?CIA STRATEGICZNE ROZDZIAL VI KWESTIA DOWODZENIA ROZDZIAL VII POCZ4TEK OFENSYWY FRANCUSKIEJ RoznziAL VIII MGŁA WOJNY ROZDZIALIX BITWA O PUŁTUSK. RoznziALX SPRAWY PAŃSTWOWE lo Ił

2 --- 6 Sr>rs TREścr ROZDZIAŁ XI ROSYJSKA OFENSYWA ZIMOWA. ROZDZIAŁ XII WALKI ODWROTOWE BENNIGSENA.. ROZDZIAŁ XIII PRZEDOSTATNI DZIEŃ ROZDZIAŁ XIV KRYZYS W ŚNIEGU RozDZIAŁ XV IŁAWSKIE POPOŁUDNIE ROZDZIAŁ XVI BEZOWOCNA RZEŹ ROZDZIAŁ XVII WINA I OKOLICZNOŚCI ZAŁ4CZNIKI ZAŁ~CZNIKI RAcHUNEK su.. ZAŁ~CZNIK II SKŁAD I ORGANIZACJA ARMII ROSYJSKIEJ I PRUSKIEJ. ZAŁ~CZNIK III SKŁAD I ORGANIZACJA ARMII FRANCUSKIEJ ZAŁ~CZNIK IV BITWA POD GOŁYMINEM ( 0RDRE DE BATAILLE). ZAŁ~CZNIKV BITWA POD PUŁTUSKIEM ( 0RDRE DE BATAILLE). ZAŁ~CZNIK VI BITWA POD PRusą IŁAW~ ( 0RDRE DE BATAILLE) ZAŁ~CZNIK VII PRZEDSTAWIENIE BITWY NA MAPACH ZAŁ~CZNIK VIII LOGISTYKA W POLSCE BIBLIOGRAFIA. INDEKS 467

3 WST:JiP DO POLSKIEGO WYDANIA Bitwa pod Pruską Iławą uchodzi za jedną z większych rzezi, mających miejsce w czasie wojen napoleońskich. Autorzy niniejszej pracy stoją na podobnym stanowisku, które prezentują w końcowej części pracy. Całe dzieło skupia się na opisie działań wojennych od końca listopada 1806 roku do bitwy pod Pruską lławą włącznie. Nie jest to jedyna praca na ten temat, która ukazała się w naszym kraju. Pierwsza poważna książka naukowa, poświęcona w całości bitwie ukazała się w Nakle nad Notecią w 1995 roku i została napisana przez Tomasza Rogackiego 1 Na kolejne opracowania przyszło czekać do 2008 roku, kiedy to ukazały się prace Summerville'a 2 oraz Jasińskiego i Skowronka 3 To pierwsze dzieło jest jednak bardzo słabe, dość skrótowe, w dodatku fatalnie przetłumaczone. Z kolei druga praca nie opisuje całej kampanii, a jedynie jej epizody. I wreszcie ostatnim opracowaniem przedstawiającym szczegółowo zimowe walki na terenie Polski jest książka G. Lechartiera Manewr na Pułtusk, która ukazała się w 2011 roku, nakładem wydawnictwa Napoleon V 4 Autor skupił się w niej na działaniach, mających miejsce na ziemiach polskich od wkroczenia wojsk francuskich, aż do końca grudnia, kładąc szczególny nacisk na ostatnią fazę walk. Jest to praca oparta w dużej mierze na źródłach i pozbawiona tak charakterystycznych dla zachodnich dzieł wtrąceń z pamiętników, w związku z tym może się wydawać trudna w odbiorze. Z drugiej strony autor jest bardzo obiektywny i mimo swojego pochodzenia nie staje po żadnej ze stron. Czy to oznacza, że niniejsze opracowanie nie powinno ukazać się w Polsce, albowiem temat został wyczerpany? Osobiście nie trafiłem w życiu na takie dzieło, a poza tym jestem zwolennikiem tezy, że kolejne publikacje poruszające tematykę mają sens o ile wnoszą coś do przedstawianego tematu. A tak niewątpliwie jest z Kryzysem w śniegu. Jednocześnie warto zauważyć, że jest to pierwsza praca, poruszająca tak szczegółowo tematykę tej części kampanii. Ponieważ ukazało się już jedno opracowanie obu autorów nie trzeba przedsta- ' Nieco rozszerzone wydanie tego samego autora wyszło w 2004 roku w znanej serii Historyant B1twy wydawnictwa Bełłona: T. Rogacki, Pruskallawa 1807, Warszawa Ch. Summerviłłe, Polska kampania Napoleona, Warszawa J. Jasiński, S. Skowronek, Wschodniopruskie kampanie Napoleona, 'G. Lechartier, Manewr na Pultusk, Oświęcim 2011.

4 _.-_. 8 WSTĘP DO POLSKJEGO WYDANIA wiać ich czytelnikowi s. Warto natomiast przypomnieć, że ich styl charakteryzuje się żywą narracją i obfitym korzystaniem z licznych źródeł, wydanych przez wszystkie strony uczestniczące w konflikcie. Lekturę ułatwiają mapy oraz wprowadzenie w sytuację polityczną, które tłumaczy przyczyny konfliktu. Bardzo ciekawe jest też opisanie armii obu stron, przedstawione w pierwszych rozdziałach książki, które co prawda stawia w przesadnie złym świetle armię rosyjską, niemniej pokazuje różnice w obu systemach szkolenia i walki 6. Za to w dalszej części tekstu autorzy dość wyraźnie stają po stronie Rosjan, nie tyle sympatyzując z nimi, co oceniając ich sukcesy (albo zamieniając porażki na zwycięstwa) i postawę w konfrontacji z Francuzami. Widać to szczególnie mocno w momentach, kiedy krytykują pomysły napoleońskich dowódców na czele z Napoleonem. Dodając do tego stawianie wyżej rzetelności rosyjskich raportów prezentuje się obraz pracy, która niekoniecznie jest obiektywna. Może to być związane z fascynacją autora osobą Davida Chandlera, który przy ogromnej wiedzy był jednak nieodrodnym dzieckiem imperium mającego do dziś dnia wielki żal do Cesarza Francuzów o fakt, że stanął im na drodze do sukcesu (cóż z tego, że na krótko). Nie oznacza to jednak, że nie oddają cesarskiemu, co cesarskie i wiele opisów walk pokazuje jakość napoleońskiej machiny wojennej. Szczególne wrażenie wywiera finałowa bitwa, która przedstawiona jest niczym starcie tytanów, w iście epickim stylu, pełna dramatyzmu i nagłych zwrotów akcji. Z jakością tego obrazu idzie również rzetelność naukowa, albowiem jest on oparty na źródłach w postaci raportów i pamiętników uczestniczących w nim bohaterów. Autorzy nie stronią od mniej romantycznej strony wojny i piszą o bezustannej walce z warunkami atmosferycznymi, głodem oraz monotonią wojskowego żywota. Nie zapomnieli też o tym co się dzieje, gdy milkną działa i 11do boju" ruszają sanitariusze. Pokazanie losu rannych po bitwie pod Pruską Iławą nie jest może tak przejmujące, jak to, które było ich udziałem w czasie kampanii 1812 roku, ale z pewnością robi wrażenie. Ponieważ dzieło ukazuje się na rynku polskim, należy też wspomnieć o sprawie narodowej. Na pewno rzuca się w oczy opis naszej ojczyzny, jako miejsca zapomnianego przez Boga i ludzi. Kilkakrotnie wspomina się polskie pustkowi,l i wrogą postawę części miejscowej ludności. Trzeba jednak pamiętać, że opis dotyczy głównie terenów położonych na wschód od Dolnej Wisły, które w opisywanym okresie nie mogły wytrzymać porównania z Niemcami, Włochami, czy Francją, na terenach których walczyli dotychczas żołnierze Wielkiej Armii. Jeśli dodamy do tego ogromne tempo walk w Prusach, niesprzyjającą aurę i problemy z zaopatrzeniem, związane z ubogą siecią dróg i miast to trudno mieć za złe, że taki właśnie obraz Polski prezentują autorzy, tym bardziej, że zasadniczo mówią ustami swoich bohaterów. Natomiast kwestią dyskusyjną jest podejście Napoleona do Polaków, które znów wzorem Chandlera było 1 Więcej informacji na ten temat, J. R. Arnold, R. R. Reinertsen, Triumf N,l~ oln>lhl. Kumpullhl frvdlandzka 1807 roku, Oświęcim Chodzi tutaj głównie o zbytnią krytykę rosyjskiej musztry i regulaminów, które same w sobie nie były złe.

5 WSTĘI' DO I'OLSKIEGO WYDANIA bardzo cyniczne i z góry zakładało wykorzystanie naszych przodków, jako mięsa armatniego i bufora, mającego stanowić strażnicę wschodnich rubieży cesarstwa. Ostatnim zarzutem pod adresem autorów, jest brak stosowania przypisów w miejscach, gdzie przedstawione są koncepcje planów stron, w związku z czym nie zawsze można śledzić, skąd pojawił się konkretny pomysł. Nie jest to nagminne, niemniej zdarza się w kilku sytuacjach. Mam nadzieję, że powyższa krytyka nie zniechęciła czytelnika do lektury, albowiem prezentowane dzieło ma zdecydowanie więcej plusów, niż minusów. Chciałbym też zapewnić, że zarówno tłumacz, jak i redaktor oraz wydawca włożyli mnóstwo wysiłku w to, żeby kolejna praca autorów była jak najlepsza i przyjemna w odbiorze dla czytelnika. Podobnie jak w innych opracowaniach przyjęto pisownię jednostek od brygady wzwyż z dużej litery. System numeracji jest naprzemienny (liczby arabskie/rzymskie), za wyjątkiem numerów pruskich batalionów fizylierów. Nazwy własne jednostek pisane są małymi literami (poza słowem 11Gwardia" i oddziałami niemieckimi oraz kozackimi, noszącymi nazwy od dowódcy l szefa). Cytaty w tekście pisane są kursywą, natomiast zwroty określające pewne umowne nazwy umieszczone są w cudzysłowie. Tam, gdzie było to możliwe, wstawiono polskie nazwy miejscowości, nawet wtedy, gdy nie istnieją one dziś na mapach. Mam nadzieję, że uniknąłem w tej kwestii pomyłek i szczególnie Ci czytelnicy, którzy pochodzą z okolic ówczesnych bitew będą zadowoleni. Jeśli stanie się inaczej, jest to tylko moją winą. Przy okazji chciałbym podziękować dr. Sławomirowi Skowronkowi za cenne uwagi i wyjaśnienia, zwłaszcza te poświęcone armii rosyjskiej i nazwom miejscowości na Mazurach. Bez tych wskazówek praca byłaby z pewnością gorsza. Mariusz Promis

6 466 BIBLIOGRAFIA Simond, Emile, Le 28e regiment de ligne; historique du regiment d'apres les documents d u Ministere de la guerre paremile Simond, Rouen Vernon, Fran-rois Simon Marie Jules, baron Gay de, Historique du 2e regiment de chasseurs a cheval depuis sa creation jusqu'en 1864, Paris Vial, F., Le Sme Cuirassiers, Histoire du regiment, Lyon Wierre, AndreMarie Yves de Bonnieres de, Historique d u Je regiment de dragons, Nantes ATLASY, MAPY I PLANY Bataille de Preussisch-Eylau gagnee par la Grande-Armee, commandee en personne par S. M. Napoleon I.re, Empereur des Fran~ais, Roi d'italie, sur les Armees combinees de Prusse et de Russie, Le 8 Fevrier 1807, avec trois Plans et deux Cartes, Paris Both, Major [ Gustav] von, Relation der Schlacht be i Pultusk den 26. December 1806, Nebst Einem Plan, Berlin, b.d. w. [ ]. Both, Major [ Gustav] von, Relation der Schlacht bei Preussisch-Eylau den 26ten und 8ten Februar 1807, Nebst Einem Plan, Berlin, b. d. w. [ ]. Dufour, A. i Duvotenay, Atlas de l'histoire du Consulat et de l' Empire dresse et Dessina sous la Direction de M. Thiers. Naszkicowany przez: Dyonnet, Paris Esposito, Vincent J. i John Robert Elting, A Military History and Atlas oj the Napoleonic Wars, New York Johnston, Alexander Keith, Atlas to Alison's History oj Europe, Edinburgh and London Jomini, Generał Baron Antoine Henri de, Atlas Portatif pour l'intelligence des Relations des dernieres Guerres, publiees sans plans; notamment pour [,, \rie de Napoleon. Oddzielne tomy opisów i map, Paris Kausler, Franz Georg Friedrich von, Atlas des plus mernorabies batailles, com ba ts et sieges des temps anciens, du moyen óge et de {',ige moderne (Atlas der wichtigsten Schlachten, Treffern und Belagerungem der altern, mittlern und neuern Ziet), t. I-II, oddzielne tomy opisów i map, Karlsruhe & Freiburg Kausler, Franz Georg Friedrich von, Die Kriege von 1':"92 bis 1815 in E14ropa und Aegypten mit besonderer Rucksicht auj die Schlaellten Napoleans und seiner Zeit nach den zuverlassigsten Quellen bearbeitet, t , oddzielne tomy opisów i map, Karlsruhe and Freiburg Kausler, Franz Georg Friedrich von, Versuch einer Kriegsgeschichte.zlla \'lilka, nach den Qucllml,eariJeitet, t. 1-Vl, oddzielne tomy opisów i map, Ulm Kriegsgeschichtliche Abteilung l, Studien zur kriegsgeschichte und Taktik. Der Schlachterjolg mit welchen Mittein wurde er erstrebt?, t. III i oddzielny atlas do t. III, Berlin R[ othenburg], Friedrich Rudolf von, Schlachtett P/ae11e, Vienna R[ othenburg], Friedrich Rudolf von, Schlachten Atlas, Leipzig 1843.

7 INDEKS Cytowane stopnie wojskowe odnoszą się do okresu kampanii; większość oficerów otrzymała promocje na skutek kampanii lub za zasługi w czasie późniejszej służby. A Anglia, zob. Wielka Brytania Anklapy (Auklappen), s. 267, 272, 303, 308, ,325,327,335 Anrep, Roman (rosyjski generał lejtnant), s. 157,160,164,172,222,233,406,435 Aleksander Pawłowicz (car Rosji, wcześniej Wielki Książę): s.l3, 15, 36, 80, 93, 159, 197; narodziny, 19; okres Wielkiego Księcia, 20-21; spisek przeciwko carowi Pawłowi, 23-24; pierwsze lata na carskim tronie, 25-27; reakcja na porwanie i śmierć księcia d'enghien, 30; koalicja przeciw Francji, 31-33, 35; podniesienie się po klęsce, 33; relacje i wsparcie dla Prus, 26, 32, 39, 95; stosunek do armii, 37-38, 70, 72, 81; przygotowania do kampanii w Polsce, 86, 96; poszukiwanie dowódcy wojsk w Polsce, 107; wybór Kamieńskiego na dowódcę armii w Polsce, ; wysłanie Tołstoja jako oficera łącznikowego, 108; wysłanie Knorringa do Polski, l ; Bennigsen zdaje raport o działaniach pod Pułtuskiem, 181; nagrodzenie Bennigsena, 208; decyzja o zastąpieniu Kamieńskiego Bennigsenem, 208; otrzymanie sprawozdania Bennigsena z bitwy pod Pruską Iławą, 376; zdanie cara o bitwie pod Pruską Iławą, 377; przyznawanie odznaczeń, 377 Althof, s. 12, 273, 280, 328, 330, 332, ,346,398,444,450 Augereau, Pierre (francuski marszałek), s. 12, 14,90, 106,124, ,134,140, , , , 185, 192, 227, 234, 260, 266, 271, 420, 428, 437, 458; pod Pruską Iławą ( 8 luty), , 287, , , , 301, 304,310,313,331,374, ,447;po bitwie, 351, 360,372 Austerlitz, bitwa, s. 15, 33, 35, 37-38, 50, 72, 77, 79, 85-87, 96, 108, 115, 121, 136, 155, , 184, 277, 321, 327, 350, 368, 377, 379, , , 449, 455,461 Austriackie Cesarstwo (Austria, Austriacy), s ,25,31-33,35-36,83,88-91, 107,110,146, ,345,350,379 B Baggowut Karl (rosyjski generał major), s , , , , 181,209, ,403,434,442 pod Pruską Iławą (8luty), ,287, , , ,352

8 Bramę Brandenburską, 39; rozważanie nad przyszłością Polski i Prus, 91 ; wybór elektora saskiego na króla Polski, 92; "''Ysuwanie żądań wobec Prus przy oferowahttp://grzbiet.pl/sklep/kryzys-w-sniegu-kampania-zimowa INDEKS Bagration Piotr (rosyjski generał), s. 10S, s. 14,44, 111,129,134,140, ISS,lS6,192, 223, 229, 23S-23S, 2S3-2SS, 260, , 205, , , 219, , 227, 463; pod Pruską Iławą (7luty), 12, ,231,23S-239,241,2SS,279,310,330, 263, 265; pod Pruską Iławą (Siuty), 276, S,3S2,3S0,413,421,42S-426 2Sl,32S,339; po bitwie, 356, 3SS,376 Berthier Louis, (francuski marszałek), Barclay de ToBy, Michaił (generał rosyj- s. 14,62-63, 134, l3s, 144, 155, 164, 181, ski), s. 13, 71, 10S, 113, , 127, 205, 207, 213, 225, 22S-229, 245, 320, , 162, , , lsl, 335,341,362,372,375, , , 434, 462; walki przed i w trakcie bitwy pod Pruską Iławą ( 6-7luty), 235, 242, Bessieres Jean, (francuski marszałek), , , 256, , 265; s.l3,110-lll,l28-l29,134,140,1ss,l86, z powodu rany nie walczył S lutego, 274, 35 l, 410; pod Pruską Iławą (Siuty), ,321 Bezledy (Beisledin), s. 312 Bartoszyce (Bartenstein), s. 205,308, Bieżuń, s , 134 Beauhamais, Josephine de (cesarzowa Francji), s. 183, 188, 190,347 Blokada Kontynentalna, s ; (zob. też Dekret Berliński) Be ker, Nicolas (francuski generał dywizji), Bilicher Gebhard von (pruski generał pos. 13S, 140, , 164,166, , rucznik),s.41-42,87,331, ,389,421,424,433 Bonaparte Hieronim, książę (generał francuski), s. 6S, 101, 103 Bennigsen, Leontij (rosyjski generał kawalerii), s. 6, 12-13,23-24,38,73,78-79,81-82, SS-S7, 95, , los, , , , 142, 154, , , , 175, 177, 179-1S3, 186, 198, 201, , , 217, , , , , , 249, 251, , , , , 279, 282, 284, 2S7, 293, 298, 303, 30S, , 317, , , , , , , 354, 356, 3SS, , 364, 373, , 381, 383, , , , 433, 435, 440, , , ,457, ,462 Berlin, s , 39-40, 42, 44, 56, 85, 87, 89-91, , 107, 120, 1S4, 195, 206, 360,367,377,3S4,412, ,4SO Berliński Dekret, s. 15,97-99 Bernadotte Jean, (francuski marszałek), Bonaparte Napoleon (cesarz Francuzów, wcześniej pierwszy konsul): s. S, 8, 12-14, 29-30,96-97,107,110, 121, 128,161,164, , , , 237, 267,268,277,354,373. Jako pierwszy konsul: starania o pokój, 22; list do cara Aleksandra, 2 7; nieporozumienia z Rosją, 28; spiski przeciwko Napoleonowi, Jako cesarz: początek panowania, s. 15, 31-32; pokonanie Rosjan (i Austriaków pod Austerlitz) 3S; plany przeciwko Rosji, 3b- 37; propozycja dla Prusaków, 38-39; początki kontliktu z Prusami, 39; pokonanie armii pruskiej pod Jeną-Auerstidt, 39-40, 45; w Berlinie, 39, 42, 44; przejście przez

9 INDEKS 469 niu zawieszenia broni, 92-93; dowiedzenie się o odrzuceniu warunków przez Prusaków, 96; wydanie Dekretu Berlińskiego, 98-99; stan wewnętrzny Francji, 100; przejazd z Poznania do Warszawy, lll; przybycie do Warszawy, 112; opuszczenie Warszawy, lls; powrót do Warszawy i spotkanie Marii Walewskiej, ; rozważania o następcy tronu - Maria Walewska ijózefina, 183, 188, 347; polityczne rozważania po bitwie pod Pruską Ilawą, 362; decyzje dyplomatyczne, 191; polityczne sk'utki bitwy pod Pruską Iławą, 362, 3"79; zrozumienie wpływu bitwy i decyzja o przeciwdziałaniu, 360, 370, ; shvorzenie własnej wersji wydarzeń, s. 17, 360, 369. Jako dowódca w czasie kampanii w Polsce: plany, 87-89, 103; rozkaz natarcia na wschód od Wisły, 90; próby wzmocnienia siły annii, 100, 190; wyjazd na front, 115; ocena stanu zaplecza i twierdz, lo ; niecierpliwość z powodu opóźnień przy przekraczaniu Wisły, ; w Poznaniu, 109; droga z Poznania do Warszawy, 111; przybycie do Warszawy, 112; decyzja o strategicznym przekroczeniu Wisły, 111; opuszczenie Warszawy, 115; planowanie nocnego uderzenia na Czamowo, , 119; zadowolenie z postawy Francuzów pod Czamowem, ; świadomość mamego stanu arrnii, 134; kwatery główne w Nasielsku, 134; stwierdzenie, że Buxhowden jest w Ciechanowie, 134; pościg i jego skutki, 135, 137; zdenerwowanie z powodu braku oporu Rosjan, 138; kwatera główna w Lopacinie, 152; przeczytanie sprawozdania z sytuacji w Pultusku, 181, 185; kontynuowanie natarcia, , 146, 148; wydanie rozkazów przed bitwą pod Golyminem, 140, 145; dołączenie do Soulta pod Pałukami, 153; przedstawienie wyników bitwy pod Gołyminem w jak najlepszym świetle, l 54; rozczarowanie, l 56; rozkazy dla Lannesa, 164, 167; pochwała 17. pułku piechoty lekkiej, 172; błędny kierunek marszu, 153; podróż do Pułtuska, 152, 182; dowiedzenie się o niepokoju w armii spowodowanego brakiem zaopatrzenia, ; wysyła oddziały przeciwko Prusakom i Rosjanom, 186; decyzja o zatrzymaniu pogoni i wysłaniu armii na kwatery zimowe, ; powrót do Warszawy, 188; rozważanie o roli Gdańska, 191; rozkazy odnośnie kwater zimowych, , zaopatrywanie arrnii, 195; niezadowolenie z Neya, 207, 213; w Warszawie, 209; otrzymuje informacje o ofensywie wroga, 224; przygotowanie się do kryzysu, 225; wyjazd z Warszawy, 225; przechwycenie depeszy do Neya i Bernadotte'a, 209, 229; plany ofensywy przeciwko Rosjanom, , ; niedocenienie stanu polskich dróg, ; zrozumienie, że Rosjanie odczytują jego posunięcia, 231; wkroczenie i Olsztyna i zarządzenie ataku wiążącego siły Rosjan, 232; sprawozdanie z wydarzeń w Barkwedzie, 234; Benrugsen ucieka przed bitwą, ; pościg za Bennigsenem, 238; utrata kontaktu z Bernadottem, 241; nakazanie Neyowi blokowania Prusaków, 239; odgłosy bitwy pod Dwórznem, 244; działania w czasie bitwy pod Dwórznem, , 252; zarniary po bitwie pod Dwórznem, 253; nieudane przewidywanie ruchów Bennigsena, 253; schronienie się w domu w drodze z Górowa llaweckiego, 266; niepewność odnośnie pozostanie Rosjan pod Pruską!ławą, 269; plany odnośnie bitwy pod Pruską Iławą, 271,273, 275; w bitwie pod Pruską Iławą (7luty),259,261; w bitwiepod Pruską Iławą (Siuty), 279, , , , , , , 313, , 327, , , 341; wynik bitwy i rozważanie nad wycofaniem się, 16, ; rozważania nad armią i bitwą, , 350; tworzenie biuletynu po bitwie, 372; kwestia rannych, 347, , 364; opuszczenie Pruskiej Iławy, 362; działania nad zwiększeniem siły, ocena strat i snucie planów na przyszłość, 351, , 371, , 384-;

10 INDEKS działania po bitwie pod Pruską Iławą, 353, 355, , 360, 365, 378. Jako dowódca: rozważania o armii, 45-46, 48, 51-53, SS-57, 59, 61-62, 64-65, 101, 113,131, 157,205,227,253,271,367;połączenie głowy państwa z dowódcą wojskowym, 64; przydatność biuletynów, 65, kontrola nad marszałkami, 81; zaskoczenie postawą Rosjan i stosunek do ich armii, 83, 85; pochwała pułkownika Savary'ego w biuletynie, 126; błędy nie do zaakceptowania w armii, ; początki upadku, ; pochwała działań kirasjerów pod Dwórznem, 252; stosunek do rannych, 189, 347, ; dezaprobata na zachowanie 43, pułku piechoty liniowej po bitwie, 350; wojskowe znaczenie bitwy pod Pruską Iławą, 359, 380; ukrywanie szczegółów bitwie pod Pruską Iławą, , 376, zdolność do skupiania się na D istotach problemu, 385 Bonnet d'honnieres (francuski generał brygady),s.150,317,373,415,428,439 Borkowo, s.l22, 124,462 Brzozowy Lasek (Pruska Iława), s. 14, 203,325,337,339,360 Bug, s. 12,109,110, ,122,194 Buxhowden, Fiodor Fiodorowicz, hrabia (rosyjski generał piechoty), s. 79, 85-87, 102, los, 107, , , 134, 139, 142, 154, 157, 159, 161, 163, , 186, , , 394, ,399,403,431,435 c Ciechanów, s. 134, 138, 140, , 153, 155, 231,429 Cłaparfcle Michel (francuski generał brygady), s. 165, 167, , 182,417, Colbert Auguste (francuski generał brygady), s. 27, 59, 63, 111, 209, 21 l -212, 236, , 251, 411, 419, 422, 437, 455, 463; pod Pruską Iławą (8 luty), 280; po bitwie, 346, , 358, 363 Corbineau Claude (francuski generał brygady),s ,277,289,373,410 Czaplic Jefim (rosyjski generał major), s , 151,337,404,430 Czarnowo, s.12, 114, , 119, 122, 149 Czartoryski Adam (zastępca ministra spraw zagranicznych Cesarstwa Rosyjskiego), s. 24, 26, 31-32, 36, 38,455 Dahlmann Nicholas (francuski pułkownik, potem generał brygady), s 14, ; w bitwie pod Pruską Iławą (8luty), 202,304, ; po bitwie, 347, r3 Dalmacja,s.36-37, 191 Daru Pierre (francuski intendant-generalny armii), s. 189, 195, 219, 371, ,454 D :Aultanne Joseph (francuski generał brygady), ,414,430 Daumesnil Pierre (francuski szef szwadronu), 305, ,463 Davout Louis (francuski marszałek), s. 12, 14, 42, 50, 58, 87, 89, 102, l , ,119, ,128,134, , 142, 146, 148, , 164, 173, , 180, , 224, 227, l2, , 269, 274, 277, 279, 281, 410, 414, 428, 438, 447, 449, , 461; pod Pruską lławą (Siuty), 287, 299,307, ,323,325327, , 341; po bitwie, 352, 361, 367 -

11 lndi!ks ,370,373,376,383,386 Dawidow Denis (rosyjski porucznik i autor), s. 256, 260; pod Pruską llawą (Siuty), 283, 327; po bitwie, 349, 35 l, 363,373 Dawidowski Jakow (rosyjski pułkownik), s , 175,-WO D'Enghien, książę, s ,459 Delaitre Antoine (francuski szef szwadronu),s ,412 Desjardins Jacques (francuski generał dywizji),s , ,154,373,420, 428, 437; pod Pruską llawą (Siuty), 291, 293, D'HautpouiJean (francuski generał dywizji), 13, 196,200, , 249, 252,425, 437; pod Pruską llawą (Siuty), 271, , 310; po bitwie, 355, 36S, 373 Dobre Miasto ( Guttstadt), 231 Dochturow Dimitr (rosyjski generał lejtnant), s.139, , , 154, 157, 160; pod Pruską Ilawą (Siuty), 273,304, 322,339,404, ,441 Domnowo, s. 325, 329,331, 337, 349 Dorochow Iwan (rosyjski generał major), s ,171, 1S1, Dorsenne Jean (francuski generał brygady), s. 309, 334,345,411,436 Duhrowka ( Gorken), s. 329 Durosnel Antoine (francuski generał brygady), s. 126, 421, 429, 437; pod Pruską llawą (Siuty), 280, 285 Dwórzno (Hoff), s , 244, 247, 261,329 E Essen III, Piotr (rosyjski generał lejtant), s. S5, 209, 3S9, 394, , 405, 441; pod Pruską Ilawą (Siuty), 273, 297, 302 (sam Essen nie brał udziału w bitwie, uczestniczyła w niej dywizja, która nominalnie dowodził- M.P.) F Fezensac Raymond de (francuski oficer i pamiętnikarz), s. 50, 179, 1S1, 194, 216, 22S,340,346,351,363,379,4SS; Foch Alexander (rosyjski generał major), s. 2SS-286, 293,400,441 Fouche Joseph (francuski minister policji), s. 29, 100,461 Friant Louis (francuski generał dywizji), s. 14, 119, , 134, 14S, 370, 373, 415,42S,439,456,463; pod Pruską lławą (Siuty), , , Fryderyk Wilhelm III (król Pruski), s. 13, 15, 21, 25, 31-32, 3S-39, 42, 90-95, 134, 1S3,32S,362,378,407,449 Frydland, s. 273, 349, 374, 37S, 450 dywi Dupont Pierre (francuski generał zji), s. 213, 215, 217, ,413 G Duroc Geraud {francuski Wielki Marsza- Gazan Honore (francuski generał dywiłek Pałacowy i generał), s. 111, 1SS, 347, zji), s , 171, , 181, ls6, 370, ,418,433

12 INDEKS Gdańsk, s.ll2, ,210,224 Hohenlinden, bitwa, s. 22, 29, 63, 246, 277,301,303,321,461 Golicyn V Dymitr książę (rosyjski generał lejtant), s. 77, , , 146, 148- Hulot Jacques (francuski szef batalionu), 151, 154, , 160, 222; pod Pruską s ,417 Iławą (8 luty), , , 320, 322,402,405,429,434,443 Gołymin, s. 6, 12, 16-17,21,62,72, , , , 168, , 177, 180,184, 186, 188, 192, 223, 231, 236, 244, 281, 293, 380, 388, 398, 413, 427,431,434 Górowo Iławeckie (Landsberg), s. 238, 242, 249, 251, , 266, 273, 277, 340,346,362,372, Grabbe, Paul (rosyjski artylerzysta), s. 293 Grouchy Ernrnanuel (francuski generał dywizji), s. SS, 58, 111, ,212,213, 232, 243, 248, 251; pod Pruską Iławą (8 luty), , 310, ; po bitwie, 371,373,379,425,436 Grudziądz ( Graudenz), s. l 06, 192, 21 O, 224,227 J Jena-Auerstadt, bitwa, s. 16, 39-40,42,44-45,50,87,92-95,112,155, 18~. 191,193, 206, 223, 225, 286, 321, 365, , , , 417, , 452, 455,462 Jerrnołow Aleksiej (rosyjski pulkownik i pamiętnikarz), s. 72, 80, , 178, 217, 221, 404, 430, ; pod Pruską Iławą (7 luty), ; pod Pruską llawą (8 luty),325, 335, 337,339; po bitwie, 376 Jomini Antoine (francuski pulkownik i teoretyk wojskowy), s. 207, 213, 225, 244, , 382, 457, , 466, ; pod Pruską llawą (8 luty), 282, , 313, 334; po bitwie, 346, l Jonkowo (Jonkendorf), s. 229,231, Gudin Charles (francuski generał dywizji), s. 117, 121, 176,301,312,317,325, Jurki (Georgenthal), , ,344,368,370,415,433,439 Guyot Etienne (francuski generał brygady),s.232, 235,280,304,307,417,422, 437,456 H Heliwig Karl von (porucznik pruski), s.13,41, 197 Heudelet Etienne (francuski generał dywizji), s.l26, ,420, 429; pod Pruską Iławą (Siuty), 293, K Kamieński I Michaił (marszałek rosyjski), s. 81, , , 117, , 124, 126, , l.h. 136, , , 180, 183, , 388, 396,399 Kamieński II Mikołaj (rosyjski generał major, syn Kamieńskiego 1), s ; pod Pruską Iławą (Siuty), 274,308,313, , 339,405,443 Karniszyn (Kamichen), s. 129

13 INDEKS 473 Katarzyna II, zwana "Wielką" (caryca), 19-21,25,36, 108,285 Klein Dominique (francuski generał dywizji), s , ,229, , 251; pod Pruską Ilawą (Siuty), 299, ,310, ,323,423,427 Klein-Sausgarten, 316, , 345 Knoning Bogdan (rosyjski generał piechoty), s , 208, 268, 327, 339, ,399,460 13, 62, 87, 89-91, 111, 134,140, , , , 192, 194, 227, ,389,417,424,432,433,461 Lapisse Pierre (francuski generał brygady), s. 125,145,151,420,428,437 Lasaile Antoine (francuski generał brygady, późn. generał dywizji), s.l3,43-44,55, , 137, 141, , 155, 193, , 422, 427, 437, 439; pod Pruską Ilawą (Siuty), 332,341, po bitwie,344 Latour-Maubourg Victor (francuski gene Knorring Karl (rosyjski podpułkownik), rai brygady), s. 59,236,424,428,439 s. 159 Kołoząb, s , , 127 Królewiec, s. 13, 106, 134, 183, 199, , , 225, 235, 264, 273, 279, 325, 341, , 346, 349, , , 362, , 370, , 378, ,463 Kozin Siergiej (rosyjski generał major), s. 168, ,181,400,435 Kreege Berge, s. 12, 274, , 321, ,327,335,337,339,345 Kreutz Cyprian (pułkownik rosyjski), s. 140,142,146,223 Kutschitten, s. 14,203,316, , ,370,378 Kutuww Michaił (rosyjski generał lejt- L'Estocq Anton von (pruski generał porucznik), s. 12, 14,389,398,407,409, , ; obrona twierdzy Toruń i wschodniego brzegu Wisły, 90, 106; odmowa poddania Torunia, 90; o jego podeszłym wieku, 95; organizacja kontruderzenia przeciwko Francuzom, 129; ścigany przez korpus Neya, 134, ; przybycie rosyjskich posiłków, 210; poparcie dla planu zimowej kampanii Bennigsena, 210; unikanie kontaktu z Francuzami, 235; próba połączenia się z Bennigsenem, , 241, 255; marsz do Pruskiej llawy, ; pod Pruską Iławą ( 8 luty), , ; po bitwie, 349, 373,378 Legrand Claude (francuski generał dywizji), s. 301,417, 437; walki przed i w trakcie bitwy pod Pruską Iławą (7luty), 247, , , 266; pod Pruską Iławą (Siuty), 280, 282 nant, od 1812 marszałek), s. 23, 35, 81, Lepie Louis (francuski pułkownik), s. 14, 108, ,284, ,436 L Lampaski (Lampasch), s. 273, 325, 344 Leval Jean (francuski generał dywizji), 233,266, 416, 437; pod Pruską Iławą (8 luty), 280,282,284 Lidzbark Warmiński (Heilsberg), s. 205, Lannes Jean (francuski marszałek), s ,242,274,321,360,372,450

14 - 474 INDEKS Liga Zbrojnej Neutralności, Druga, 22-23, 25 Morand Charles (francuski generał dywizji),s.51,115, ,121, , 154, 241, 370,373,414,428,439,463; podpruską Iławą (Siuty), 312, , Lochet Pierre (francuski generał brygady), s.l21, ,373,415,428,439 Moreau Jean (francuski generał dywizji), Luiza Augustyna WiJhelmina Amelia s. 22, 29,301, 350 (królowa Prus), s ,32,93 Łopacin, s. 131, 136, 138, 144, , 381,429 M Maków, s. 139, , 150, 153, 161, 180, ,431 Marbot Marcellin (francuski porucznik i pamiętnikarz), s ,142,144,152, 252,457 Marengo, bitwa, s. 22, 63, 283, 299, 303, 345,379,383,445,447,449,461 Markow Jewgienij (rosyjski generał major), s ,219, , 235,404, 440, 442; pod Pruską Iławą (7luty), 256, 258; pod Pruską lławą (Siuty), 273, ,293 Marulaz Jacob (francuski generał brygady), s. 146, 150, 154, 182, , 312, 415,428, 438; pod Pruską lławą (Siuty), 313, Milhaud Edouard (francuski generał brygady, późn. generał dywizji), s. 44, 58-59, 111, , 146, 148, 193, 422, 427, 438; pod Pruską Ibwą (Siuty), 281,299, 320, 336; po bitwie, 356, 358 Miłakowo (Liebstadt), s. 221, 239 Morąg (Mohrungen), s. 12, 215,218,220, , 239 Moszyn,s , , ,179 Murat Joachim (francuski marszałek), s ,44, 56, 58, 83, 88, 92, 100, , , , , , , , 156, , 192, , , , 236, 238, , , , 421, 423, 427, 436, 438, , 458, 464; pod Pruską lławą (7luty), 253, , 266, 268, pod Pruską lławą (S luty), 279, , 290, , , , 313; po bitwie, 345, 348, ,358,360,362,371, ,396 N Napoleon, zob. Bon,1parte, Napoleon. Narew,s.12, ,114,120,134,157, , 164, 167, 172, 180, 186, 192, 207,435 Nasielsk, s , 131, , 161, 164 Nidzica, s. 210 Ney Michel (francuski marszałek), s , 48, 106, 111, 134, 186, 192, , , , 227, 2_,4, 239, 241, 255, , 299, 301, 310, 327, , 419, 425, 437, , 461; pod Pruską lławą (S luty), ,344; po bitwie, 346,351,358,363 Nowe Miasto, s 124,127,134,

15 indeks 475 o Odra, s. 15, 40, 44, 103 Osten-Sacken I Fabian (rosyjski generał lejtnant), s. 14, 70, 75, 77, 131, , 163, 175,235,326,400~1,403,430,434,441, 458; pod Pruską lławą (Siuty), 327,341 Osterman-Tołstoj, Aleksander, hrabia, s.13, 114, ,124,134,157,163, 168, , 181, , 282, 317, 319, 321, 323, 327, 339, , 373, 400,434,442 Ostrołęka, s. 62, 107, 186, 192, 207 Ostróda ( Osterode), s. 88, 93,213,371,384 Ottomańskie Imperium (Imperium Osmańskie), s. 36 p Pahlen Piotr, (rosyjski generał kawalerii), s Pahlen III Piotr (rosyjski generał major), s. 131, , 140, 145, 222,283, 305, 356,401,430,440, 457; pod Pruską Iławą (Siuty), 273,327 Parquin Charles (francuski kwatermistrz i pamiętnikarz), s. 83, 227, 280, 286, ,345,358,458 Paryż, s. 13, 17, 20, 22, 24, 27, 29-30, 39, 45-46,64, 100, 112, 133, 138, 192, 301, 360, ,380,393, ,447 Paweł Pawłowicz (rosyjski wielki książę, późn.car),s.l9-24,31, 76,108 Perskie Imperium (Persowie), s Plebania Wólka (Pfarrersfeldchen), s. 215, 217,219 Plotz Jochan von (pruski generał porucznik), s. 328, ,408,444 Płatow Matwiej (hetman kozacki i rosyjski generał), 14, 78, 82, 355; pod Pruską Iławą (Siuty), , 313, 320; po bitwie, 356,358,372 Polska, s. 44, 89, 92, 100, llo, 190, 379, 407,453,455 Pouget Francois (francuski pułkownik), s. 417, 456; walki przed i w trakcie bitwy pod Pruską Iławą (7luty), , ; pod Pruską Iławą (Siuty), 280,282, 284, Poznań,s. 87, 89,92, 104,109,111, ,425 Praga (dzielnica Warszawy), s. 21, , 110 Praga (Czechy), s. 88 Prittwitz Moritz von (Prus), s , 407,444 Pruska Iława, s. 6-8, 12-14, 16-17,47,54-55, 58, 60-62, 73, 80, 82, , 198, 200, , 231, 248, 255, , 272, 274, , 295, 299, 301, 305, , 311, 314, 321, 324, 330, , 343, , , 351, , , , 374, , , 387, , 406, 436, 440, 443,445, , ,465 Percy Pierre (generalny chirurg Wielkiej Pultusk, s. S-7, 12, 16-17, 21, 95, l 05, 110- ArmH i pamiętnikarz), s. 184, 254, 267, 1ll, ll3, 115, , , 142, 298, 347, 352, ,458, , , , ,

16 INDEKS 170, , 176, , , 192, 194, 198, 206, , 223, 227, 231, 234, 275, 376, , 388, 396, 398,413, , ,457 R Rapp Jean (francuski generał dywizji), s. 13, 58,62,138,148, ,176,410,428,459 Ricard Etienne (francuski generał brygady), s ,414,428,439 Royał Navy, s. 22, 97, 99,345 Riichel Ernest von (pruski minister wojny i generał porucznik), s. 205, 207, 353, s 459, 462, 464; pod Pruską Iławą (Siuty), 335; po bitwie, , 349, 373, 377 Schrnoditten, s. 325, 327, 333, 341, 344, 352 Szczerbatow Aleksiej (rosyjski generał rnajor),s.132, 142, ,181,402,459 Senarrnont, Alexandre (francuski generał brygady), s , 187,420, 463; pod Pruską Iławą (8 luty), 283, ; po bitwie, 374 Serpale ( Serpallen, nieistniejące dziś miasteczko na granicy polsko-rosyjskiej), s. 12, , 276, 287, 295, 313, , 322, 333, 352 Siedmioradzki, Aleksander (rosyjski generał major), s. 103, 158, 163,209,389,406, 435 Sacken. Zob. Osten-Sacken l, Baron Fabian Saint-ChamansAlfred (francuski porucznik), s , 238, 246, 253, 256, 459; po bitwie, 346, 348, 350, 360, 362 Saint-Hilaire Louis (francuski generał dywizji), 350, 383, 460; pod Pruską Iławą ( 8 luty), 266, , 287, , 295, , ,313, ,323,334 Sankt Petersburg, s , 23-27, 30-31, 33,44, ,136,173 Savary Anne (francuski generał dywizji), s.62,97,185, 189,384,389,410,459 Savary Charles (francuski pułkownik, brat generała), 106, ,420 Scharnhorst Gerhard von (pruski pułkownik i teoretyk wojskowy), 14, 40-42, 93- Szlodyty (Schloditten), s. 271, 2':"3, 2:"9, 284,335 Sochocin, s. 113, , 145,462 Somow Andriej (rosyjski generał major), s. l 72, 402, 4 34, 441; pod Pruską Iławą (7 luty), , 268; pod Pruską Iławą (8 luty), 273, 304 Sona, s. 134 SoultJean (francuski marszałek), s , , 140, 153, 155, , 198, 203, 205, 224, 227, 231<! , 249, , , , 429, 437--ł-38, 459, 462; pod Pruską Iławą (7 luty), , , ; pod Pruską Iławą (8luty), 271, , 282, 284, 287, 290, 298, 307, 320, 333, 335; po bitwie, , ,112,203, ,331,333,453,457, Strzegocin,s , ,144,148, ,161,180

17 indeks Suchet Louis (francuski generał dywizji), W s. 13, , 168, , , 181,417,432 Wackern,s l Suworow Aleksander {rosyjski generał po- Walewska Maria {polska hrabina), s tem teldmarszałek), s. 21, 48, 81, 83, 108, 190,207, ,173,218,377 Warszawa, s , 89-90, 106, 135, 188- Szwecja, Królestwo Szwecji, s. 88, ,194,209,211,228,347,379,412,459 T Talleyrand Charles {francuski rrumster spraw zagranicznych), s. 24, 29-31, 36, , 191, 231, 241, 346, 360, , Wielka Brytania, s. 15, 22, , 31, 39,88,97-98,183,253 Wirtemberski Eugeniusz (rosyjski pułkownik i pisarz), s. S1, , 131, 168, 246, 395,401; Pruską Iławą (7luty), 265; pod Pruską Iławą (Siuty), 339 Tołstoj Aleksander. Zob. Osterman-Tolstoj, Wisła, s , 90, 103, , 109- Aleksander, hrabia 112, 122,192, 225, 227, 327, 347, 364, 367, 3S1 Tołstoj Piotr {rosyjski generał lejtnant), s.s1, 108, 112,26S,325,377, Toruń. s. 56,S6-S7,90, , , 125, 12S, 134, 192, 211, , 227, 23S,347,364 Wilson sir Robert (angielski oficer i pisarz), s. 6S, 72, 76, 7S, 82-S3, 1S3-1S4, 207, 222, , 451, 457, 460, 462; pod Pruską Iławą (7luty), 263, S; pod Pruską Iławą (Siuty), 2S3; po bitwie, ,349,35S, , ,377 Towarzystwo Wojskowe, s. 94 Wkra, s. 12,110, , ,130- Tuczkow I Mikołaj (rosyjski generał lejt- 132, 137, 145, 15S, 3SS nant), s. 254, 403, 431, 440; pod Pruską Iławą {Siuty), 273,2S4 WzgórzeCmentarne (Pruskallawa),s. 263, 265,273,277,2S1,283,301,304,308,310, 335,346 V Wzgórze Młyńskie (Pruska Iława), s. 273, Vedel Dominique {francuski generał bry- 2SO, , 2S6, 293,346 gady),s ,182,41s,433 Vivies Guillaume (francuski generał brygady), s, 416, 437;Pruską Iławą {7 luty), ; pod Pruską Iławą (Siuty), 2SO

Polacy podczas I wojny światowej

Polacy podczas I wojny światowej Polacy podczas I wojny światowej 1. Orientacje polityczne Polaków przed rokiem 1914 Orientacja proaustriacka (koncepcja austropolska) Szansa to unia z Austrią, a największym wrogiem Rosja 1908 r. we Lwowie

Bardziej szczegółowo

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania MICHAIŁ DARAGAN Życzliwy gubernator i jego dokonania RODZINA Szlachecka rodzina Daraganów bierze swój początek z dwóch ziem ukraińskich. Najstarszym znanym przodkiem gubernatora był jego pradziadek Iwan

Bardziej szczegółowo

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke Twierdza Kłodzko Twierdza Kłodzko to jeden z najlepiej zachowanych obiektów tego typu nie tylko w Polsce ale i w Europie, której losy są ściśle powiązane z miastem, na którego historię miało wpływ położenie

Bardziej szczegółowo

Francja od konsulatu do cesarstwa. Każdy z Was nosi w plecaku buławę marszałkowską Napoleon Bonaparte

Francja od konsulatu do cesarstwa. Każdy z Was nosi w plecaku buławę marszałkowską Napoleon Bonaparte Francja od konsulatu do cesarstwa Każdy z Was nosi w plecaku buławę marszałkowską Napoleon Bonaparte 1. Rządy dyrektoriatu Forma rządów po zamachu 9 thermidora Rada Starszych i Rada 500-set wybierała 5

Bardziej szczegółowo

Niezwyciężeni. Michał Kadrinazi Paradowski, Daniel Staberg, Rafał Szwelicki Malowanie figurek szwedzkich: Corsarii.

Niezwyciężeni. Michał Kadrinazi Paradowski, Daniel Staberg, Rafał Szwelicki Malowanie figurek szwedzkich: Corsarii. Niezwyciężeni Szwedzcy weterani w kampanii przeciw Danii 1657-1658 W Michał Kadrinazi Paradowski, Daniel Staberg, Rafał Szwelicki Malowanie figurek szwedzkich: Corsarii lipcu 1657 roku Dania zdecydowała

Bardziej szczegółowo

9. Winuner Jan, Wojsko Polskie w przededniu Wojny Północnej

9. Winuner Jan, Wojsko Polskie w przededniu Wojny Północnej 9. Winuner Jan, Wojsko Polskie w przededniu Wojny Północnej (1699-1702L Studia i Materiały do Historii Sztuki WoienneL t. l, s. 339-392, Warszawa 1954. l O. Zienkiewicz Wacław, Militaria 1794 roku, ich

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian nr 2. Rozdział II. Za wolną Polskę. 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C.

Sprawdzian nr 2. Rozdział II. Za wolną Polskę. 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C. Rozdział II. Za wolną Polskę GRUPA A 0 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C. Wykrzyknąłem z uniesieniem [ ]: Niech żyje Polska wolna, cała i niepodległa!, co w ogóle

Bardziej szczegółowo

Armia Napoleona w okolicach Jarnołtowa

Armia Napoleona w okolicach Jarnołtowa Armia Napoleona w okolicach Jarnołtowa Wśród najważniejszych dat w historii Jarnołtowa znajdujemy rok 1807 przy którym zapisano Okolice Jarnołtowa przez 32 tygodnie były okupowane przez francuską armię

Bardziej szczegółowo

BARCZEWO BUDUJE - NOWE CZYLI LEPSZE

BARCZEWO BUDUJE - NOWE CZYLI LEPSZE NR7 (248) lipiec-sierpień 2014 BARCZEWSKIE WYDARZENIA OPINIE INFORMACJE WYWIADY BARCZEWO BUDUJE - NOWE CZYLI LEPSZE We wtorek, 5 sierpnia oddano do użytku nowe mieszkania socjalne oraz oficjalnie przekazano

Bardziej szczegółowo

Sprzęt radiotelegraficzny (radiowy) sił lądowych w okresie II Rzeczypospolitej

Sprzęt radiotelegraficzny (radiowy) sił lądowych w okresie II Rzeczypospolitej ppłk dr Mirosław Pakuła Sprzęt radiotelegraficzny (radiowy) sił lądowych w okresie II Rzeczypospolitej 1. Wstęp Po odzyskaniu niepodległości, organizująca się polska radiotelegrafia wojskowa otrzymała

Bardziej szczegółowo

Absolutyzm oświecony w Prusach i w Austrii. Dyplomacja bez armat jest jak muzyka bez instrumentów Fryderyk II Wielki

Absolutyzm oświecony w Prusach i w Austrii. Dyplomacja bez armat jest jak muzyka bez instrumentów Fryderyk II Wielki Absolutyzm oświecony w Prusach i w Austrii Dyplomacja bez armat jest jak muzyka bez instrumentów Fryderyk II Wielki 1. Absolutyzm oświecony Połączenie silnego państwa, sprawnie zarządzanego z umową społeczną

Bardziej szczegółowo

Anna Korzycka Rok IV, gr.1. Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania. Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5.

Anna Korzycka Rok IV, gr.1. Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania. Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5. Anna Korzycka Rok IV, gr.1 Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5. 1. Na podstawie mapy Polska za Bolesława Chrobrego podaj miejscowości będące siedzibami arcybiskupa

Bardziej szczegółowo

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją.

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją. XVII wiek Wiek XVII w Polsce Wojny ze Szwecją. Przyczyny: - Władcy Szwecji chcieli zdobyć ziemie mogące być zapleczem rolniczym kraju - Walka o dominację na Morzu Bałtyckim - Dążenie Zygmunta III Wazy

Bardziej szczegółowo

Warszawa 2012. A jednak wielu ludzi

Warszawa 2012. A jednak wielu ludzi Warszawa 2012 A jednak wielu ludzi Nazywam się Tadeusz Wasilewski, urodziłem się 15 sierpnia 1925 roku w Warszawie. W 1934 roku wstąpiłem do 175 drużyny ZHP, której dowódcą był harcmistrz Wrzesiński. W

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ

PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ Scenariusz lekcji do filmu edukacyjnego Noc w galerii PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ. CZĘŚĆ I: WPROWADZENIE 2 Czas pracy: 45 minut. Materiały

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG Piotr Kalinowski KALETY 2006 Słowo wstępu Katalog, który macie Państwo przed sobą powstał na podstawie wydanego w 1988 dzieła Ivo Halački Mince

Bardziej szczegółowo

Żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego spuszczają łodzie na wodę (fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe)

Żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego spuszczają łodzie na wodę (fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe) Żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego spuszczają łodzie na wodę (fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe) Powstanie. 1. Armia Wojska Polskiego utworzona 29 lipca 1944 roku z przemianowania 1. Armii Polskiej w ZSRR

Bardziej szczegółowo

A K A D E M I A O B R ON Y N A R O D O W E J BIBLIOTEKA GŁÓWNA OŚRODEK INFORMACJI NAUKOWEJ I BIBLIOGRAFICZNEJ. Napoleon Bonaparte

A K A D E M I A O B R ON Y N A R O D O W E J BIBLIOTEKA GŁÓWNA OŚRODEK INFORMACJI NAUKOWEJ I BIBLIOGRAFICZNEJ. Napoleon Bonaparte A K A D E M I A O B R ON Y N A R O D O W E J BIBLIOTEKA GŁÓWNA OŚRODEK INFORMACJI NAUKOWEJ I BIBLIOGRAFICZNEJ Napoleon Bonaparte Jan Willem Pieneman, Battle of Waterloo - 18 June 1815 Rodzaj wykorzystanych

Bardziej szczegółowo

Przeczytaj uważnie zdania, a następnie wybierz i podkreśl prawidłową odpowiedź. ( 0-10 pkt.)

Przeczytaj uważnie zdania, a następnie wybierz i podkreśl prawidłową odpowiedź. ( 0-10 pkt.) Przeczytaj uważnie zdania, a następnie wybierz i podkreśl prawidłową odpowiedź. ( 0-10 pkt.) 1. Sarajewo było i jest stolicą: a/ Macedonii b/ Serbii c/ Bośni i Hercegowiny 2. 1 sierpnia 1914 roku Niemcy

Bardziej szczegółowo

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy Kongres wiedeński Kongres się nie posuwa, on tańczy 1. Zwołanie kongresu w Wiedniu Wiosna 1814 r. armie VI koalicji wchodzą do Paryża i detronizują Napoleona Królem został Ludwik XVIII, Bonaparte na Elbie

Bardziej szczegółowo

Fra F n ra cja cj Andrzej Felski

Fra F n ra cja cj Andrzej Felski Francja Andrzej Felski Flaga i godło Informacje ogólne: Stolica: Paryż, Język urzędowy: francuski, Ustrój polityczny: demokracja, Waluta: euro, Liczba ludności: 65 586 000 osób Głowa państwa: prezydent

Bardziej szczegółowo

26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV

26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV 26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV Początki 26. pułku artylerii lekkiej sięgają utworzenia tego pułku, jako 26. pułku artylerii polowej w którego składzie były trzy baterie artyleryjskie

Bardziej szczegółowo

Francuska armia w Mali zaczyna robić "w tył zwrot" 12 kwietnia 2013

Francuska armia w Mali zaczyna robić w tył zwrot 12 kwietnia 2013 Francja rozpoczyna zapowiadane wycofywanie swoich żołnierzy z Mali jak poinformowało francuskie Ministerstwo Obrony, w ubiegły wtorek, 9 kwietnia, wyjechało pierwszych stu żołnierzy armii francuskiej.

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo WAM Wyższa Szkoła Filozoficzno Pedagogiczna Ignatianum

Wydawnictwo WAM Wyższa Szkoła Filozoficzno Pedagogiczna Ignatianum 3 Stanisław Litak Historia wychowania Tom 1. Do Wielkiej Rewolucji Francuskiej Wydane III poszerzone i uzupełnione Wydawnictwo WAM Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna Ignatianum Kraków 2009 Wydanie

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. (0-2 pkt.) Połącz w pary postacie z właściwymi opisami. Obok każdej postaci wpisz literę przyporządkowaną odpowiedniemu opisowi.

Zadanie 1. (0-2 pkt.) Połącz w pary postacie z właściwymi opisami. Obok każdej postaci wpisz literę przyporządkowaną odpowiedniemu opisowi. Zadanie 1. (0-2 pkt.) Połącz w pary postacie z właściwymi opisami. Obok każdej postaci wpisz literę przyporządkowaną odpowiedniemu opisowi. I. Józef Poniatowski... II. Ignacy Krasicki... A. sekretarz Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

Życie i działalność Józefa Piłsudskiego. Życie i działalność Józefa Piłsudskiego

Życie i działalność Józefa Piłsudskiego. Życie i działalność Józefa Piłsudskiego Życie i działalność Józefa Piłsudskiego Życie i działalność Józefa Piłsudskiego -5.12.1867 na świat przychodzi w Zułowie (Wileńszczyzna ) Józef Klemens Piłsudski. - Był jednym z dwunastu dzieci Józefa

Bardziej szczegółowo

Détachement de Légion Étrangère de Mayotte (DLEM)

Détachement de Légion Étrangère de Mayotte (DLEM) Détachement de Légion Étrangère de Mayotte (DLEM) Oddział Wydzielony Legii Cudzoziemskiej na Mayotte jest spadkobiercą 4 Kompanii (przemianowanej w 1965 r. na 2 Kompanie) z 3 R.E.I. Dzieje 3 Regimentu

Bardziej szczegółowo

http://grzbiet.pl/sklep/kampania-rosyjska-w-1914-roku-poczatek-wojny-i-dzialania-w-prusach-wsc

http://grzbiet.pl/sklep/kampania-rosyjska-w-1914-roku-poczatek-wojny-i-dzialania-w-prusach-wsc SPIS TREŚCI SŁOWO WST~PNE 7 0 AUTORZE 8 PRZEDMOWA MARSZALKA FERDYNANDA FOCHA. 9 WsT~P 11 CZĘŚĆ I POCZĄTEK WOJNY ROZDZIALI Czy ROSYJSKA MOBILIZACJA POWSZECHNA BYŁA PRZYCZYNĄ WOJNY? ROZDZIAŁ II POTENCJAL

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

Andrzej Rossa Profesor Tadeusz Kmiecik - żołnierz, uczony, wychowawca, przyjaciel. Słupskie Studia Historyczne 13, 11-14

Andrzej Rossa Profesor Tadeusz Kmiecik - żołnierz, uczony, wychowawca, przyjaciel. Słupskie Studia Historyczne 13, 11-14 Profesor Tadeusz Kmiecik - żołnierz, uczony, wychowawca, przyjaciel Słupskie Studia Historyczne 13, 11-14 2007 Profesor Tadeusz Kmiecik... 11 AP SŁUPSK PROFESOR TADEUSZ KMIECIK ŻOŁNIERZ, UCZONY, WYCHOWAWCA,

Bardziej szczegółowo

100 rocznica utworzenia Legionów Polskich

100 rocznica utworzenia Legionów Polskich 100 rocznica utworzenia Legionów Polskich Legiony Polskie polskie oddziały wojskowe, którym początek dała Pierwsza Kompania Kadrowa utworzona 3 sierpnia 1914 w Krakowie z inicjatywy Józefa Piłsudskiego.

Bardziej szczegółowo

Kalendarz roku szkolnego 2013/2014

Kalendarz roku szkolnego 2013/2014 Kalendarz roku szkolnego 2013/2014 Termin Wydarzenie 2 września2013 r. Rozpoczęcie roku szkolnego 2i 3 stycznia 2013 r. Dzień wolny po odpracowaniu w dniu 14 i 28 września 2013r. Grudzień 2013 Próbne egzaminy

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dla autorów

Wytyczne dla autorów Wytyczne dla autorów 1. Informacje ogólne Zasady podstawowe 1. W czasopiśmie Ateneum Forum Filologiczne drukowane są prace naukowe w języku polskim oraz językach kongresowych z zakresu nauk humanistycznych,

Bardziej szczegółowo

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego.

Bardziej szczegółowo

TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej

TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej Szymon Andrzejewski IV rok, gr. I TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej K. Przybysz, W. J. Jakubowski, M. Włodarczyk, Historia dla gimnazjalistów. Dzieje nowożytne. Podręcznik. Klasa II, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Głównym zadaniem AK była walka z okupantem o odzyskanie niepodległości; w tym celu żołnierze podziemnej organizacji prowadzili liczne akcje zbrojne i

Głównym zadaniem AK była walka z okupantem o odzyskanie niepodległości; w tym celu żołnierze podziemnej organizacji prowadzili liczne akcje zbrojne i ARMIA KRAJOWA Armia Krajowa Konspiracyjna organizacja wojskowa polskiego podziemia działająca w okresie II wojny światowej oraz największa i najsilniejsza armia podziemna w Europie, tamtego okresu. W szczytowym

Bardziej szczegółowo

GRUPA A. a) pierwszego rozbioru Polski w 1772 r. do odzyskania przez Polskę niepodległości po I wojnie światowej.

GRUPA A. a) pierwszego rozbioru Polski w 1772 r. do odzyskania przez Polskę niepodległości po I wojnie światowej. Rozdział V. Powstaje niepodległa Polska GRUPA A 5 1. Oblicz, ile lat minęło od: pierwszego rozbioru Polski w 1772 r. do odzyskania przez Polskę niepodległości po I wojnie światowej. uchwalenia Konstytucji

Bardziej szczegółowo

Standardy pracy licencjackiej dla Instytutu Humanistycznego PWSZ w Głogowie

Standardy pracy licencjackiej dla Instytutu Humanistycznego PWSZ w Głogowie Standardy pracy licencjackiej dla Instytutu Humanistycznego PWSZ w Głogowie Trzy egzemplarze pracy + wersja elektroniczna na płycie CD (rtf. doc.) + praca w kopercie. Oprawa miękka, przeźroczysta. Grzbiety

Bardziej szczegółowo

Maria Baran Archiwalia organów kontroli administracji wojskowej okresu międzywojennego.

Maria Baran Archiwalia organów kontroli administracji wojskowej okresu międzywojennego. BIBLIOGRAFIA WAŻNIEJSZYCH PUBLIKACJI OGŁOSZONYCH DRUKIEM PRZEZ PRACOWNIKÓW WOJSKOWEJ SŁUŻBY ARCHIWALNEJ Maria Baran Archiwalia organów kontroli administracji wojskowej okresu międzywojennego. [W:] Wybrane

Bardziej szczegółowo

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Poziom Rozumienie ze słuchu Rozumienie tekstu pisanego Wypowiedź pisemna Wypowiedź ustna A1 Rozumiem proste słowa i potoczne

Bardziej szczegółowo

Ziemie polskie w I połowie XIX wieku. Sprawdzian wiadomości dla klasy III A. Grupa I

Ziemie polskie w I połowie XIX wieku. Sprawdzian wiadomości dla klasy III A. Grupa I Strona1 Ziemie polskie w I połowie XIX wieku. Sprawdzian wiadomości dla klasy III A. Grupa I......... Imię i nazwisko uczennicy/ucznia klasa nr w dzienniku Liczba uzyskanych punktów:... ocena:... Podpis

Bardziej szczegółowo

INTERNETOWY KONKURS HISTORYCZNY- DROGA DO NIEPODLEGŁOŚCI

INTERNETOWY KONKURS HISTORYCZNY- DROGA DO NIEPODLEGŁOŚCI INTERNETOWY KONKURS HISTORYCZNY- DROGA DO NIEPODLEGŁOŚCI Zapraszamy wszystkich do udziału w internetowym konkursie historycznym z okazji Narodowego Święta Niepodległości. Konkurs składa się z pytań testowych,

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian IV. Rozbiory i upadek Rzeczypospolitej

Sprawdzian IV. Rozbiory i upadek Rzeczypospolitej Sprawdzian IV Rozbiory i upadek Rzeczypospolitej GRUPA A Zadanie 1. (0 3 pkt) Podkreśl te pojęcia i postacie, które odnoszą się do konfederacji targowickiej. patriotyzm, zdrada, Seweryn Rzewuski, Tadeusz

Bardziej szczegółowo

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny KLUCZ ODPOWIEDZI K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny Zadanie 1. max. 7 p. Wiosna Ludów na ziemiach polskich Zaznacz w tabeli (wpisując w odpowiednią rubrykę literę ), czy poniższe

Bardziej szczegółowo

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE 2015.05.11 1 BALTIJOS JŪRA LENKIJOS IR LIETUVOS KONCEPCIJOSE IR POLITIKOJE: ŽVILGSNIS Į LIETUVIŠKUS VADOVĖLIUS / MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

Bardziej szczegółowo

Piotr Zawada. Sojusznik czy wróg? Armia rosyjska w kampanii galicyjskiej w 1809 roku.

Piotr Zawada. Sojusznik czy wróg? Armia rosyjska w kampanii galicyjskiej w 1809 roku. Piotr Zawada Sojusznik czy wróg? Armia rosyjska w kampanii galicyjskiej w 1809 roku. SPIS TREŚCI Wstęp.3 Rozdział 1. Zarys sytuacji politycznej i militarnej w przededniu wojny 1809 roku...6 Rozdział 2.

Bardziej szczegółowo

REZERWAT PRZYRODY NIEDŹWIEDZIE WIELKIE Geneza powstania nazwy.

REZERWAT PRZYRODY NIEDŹWIEDZIE WIELKIE Geneza powstania nazwy. REZERWAT PRZYRODY NIEDŹWIEDZIE WIELKIE Geneza powstania nazwy. Nadleśnictwo Dobrocin, Kiełkuty, Dobrocinek, Leśnica. Kolejny raz ruszamy ścieżkami historii, która skrywa się przed nami z prawdziwymi gratkami

Bardziej szczegółowo

Zjednoczenie Niemiec

Zjednoczenie Niemiec Zjednoczenie Niemiec 1. Drugie Cesarstwo we Francji lipiec 1851 - Ludwik Napoleon żąda od Zgromadzenia rewizji konstytucji, gdyż chce być wybrany po raz drugi (konstytucja nie przewidywała reelekcji prezydenta);

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp...

Spis treści. Wstęp... Wstęp... Dokument 1 1920 listopad 13, Warszawa Fragment protokółu z konferencji naczelników wydziałów politycznych MSZ z wypowiedzią naczelnika w Wydziale Środkowo-Europejskim Jerzego Dzieduszyckiego na

Bardziej szczegółowo

YADEMECUM NATO. Wydanie jubileuszowe. Dom Wydawniczy Bellona. przy współpracy. Departamentu Społeczno-Wychowawczego MON Biura Prasy i Informacji MON

YADEMECUM NATO. Wydanie jubileuszowe. Dom Wydawniczy Bellona. przy współpracy. Departamentu Społeczno-Wychowawczego MON Biura Prasy i Informacji MON A YADEMECUM NATO Wydanie jubileuszowe Dom Wydawniczy Bellona przy współpracy Departamentu Społeczno-Wychowawczego MON Biura Prasy i Informacji MON Warszawa 1999 SPIS TREŚCI Strona Słowo wstępne Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Punkt 12 W tym domu mieszkał i został aresztowany hm. Jan Bytnar ps. Rudy bohater Szarych Szeregów uwolniony z rąk Gestapo 26.III 1943 r.

Punkt 12 W tym domu mieszkał i został aresztowany hm. Jan Bytnar ps. Rudy bohater Szarych Szeregów uwolniony z rąk Gestapo 26.III 1943 r. Grupa I Punkt 23 Miejsce uświęcone krwią Polaków poległych za wolność Ojczyzny. W tym miejscu 2 sierpnia 1944 hitlerowcy rozstrzelali i spalili 40 Polaków. Tablica ta znajduje się na budynku parafii św.

Bardziej szczegółowo

Mieszkańcy Śląska Cieszyńskiego w trudnym czasie I wojny światowej

Mieszkańcy Śląska Cieszyńskiego w trudnym czasie I wojny światowej 1. Mieszkańcy Śląska Cieszyńskiego Przypomnij okoliczności wybuchu I wojny światowej. Jakie stanowisko wobec tego faktu (ze szczególnym uwzględnieniem kwestii udziału Polaków) zajęli czołowi politycy polscy

Bardziej szczegółowo

Okres Napoleoński. Dla moich Polaków nie ma rzeczy niemożliwych. Napoleon Bonaparte

Okres Napoleoński. Dla moich Polaków nie ma rzeczy niemożliwych. Napoleon Bonaparte Okres Napoleoński Dla moich Polaków nie ma rzeczy niemożliwych. Napoleon Bonaparte Napoleon Bonaparte (1769-1821) Napoleon Bonaparte Pierwszy konsul Republiki Francuskiej 1799-1804, cesarz Francuzów w

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU HISTORYCZNEGO

REGULAMIN OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU HISTORYCZNEGO REGULAMIN OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU HISTORYCZNEGO BOHATEROWIE SPOD ZNAKU ORŁA I LWA W 75. ROCZNICĘ BITWY O ANGLIĘ ORAZ 100. ROCZNICĘ URODZIN GEN. BRYG. PIL. STANISŁAWA SKALSKIEGO Konkurs Historyczny nazywany

Bardziej szczegółowo

www.stowarzyszenieuk.pl

www.stowarzyszenieuk.pl Emil Stefan MENTEL - ur. 26 października 1916 r. w m. Czaniec. Syn Emanuela i Franciszki z domu Szczotka. Jego ojciec był leśniczym w lasach Habsburgów. Po śmierci ojca zamieszkał w Żywcu u siostry, pracownicy

Bardziej szczegółowo

AKTA ZESPOŁÓW JEDNOSTEK OCHRONY Z LAT 1944 1945. 1. Uwagi wstępne

AKTA ZESPOŁÓW JEDNOSTEK OCHRONY Z LAT 1944 1945. 1. Uwagi wstępne Czesław Tokarz AKTA ZESPOŁÓW JEDNOSTEK OCHRONY Z LAT 1944 1945 1. Uwagi wstępne Stosunkowo najmniej liczną grupę aktową jednostek bojowych z lat 1944 1945, przechowywanych w Centralnym Archiwum Wojskowym,

Bardziej szczegółowo

Poczty w Armii Hallera 1917-1920. Ciechocinek 2011

Poczty w Armii Hallera 1917-1920. Ciechocinek 2011 Poczty w Armii Hallera 1917-1920 Ciechocinek 2011 Komitet Narodowy Polski 15.8.1917 16.1.1919 1. Przywódcy: R. Dmowski, J. Paderewski, 2. Uznany przez rządy Francji, Włoch, W. Brytanii i USA, 3. Po 16.1.19

Bardziej szczegółowo

Maciej Molczyk, Grzegorz Molczyk OFICJALNA ERRATA DO SYSTEMU BOGOWIE WOJNY NAPOLEON

Maciej Molczyk, Grzegorz Molczyk OFICJALNA ERRATA DO SYSTEMU BOGOWIE WOJNY NAPOLEON Maciej Molczyk, Grzegorz Molczyk OFICJALNA ERRATA DO SYSTEMU BOGOWIE WOJNY NAPOLEON Wersja erraty 2.0 Wrocław 2015 Niniejsza errata (wersja 2.0) jest wynikiem zauważenia i dopracowania wielu niejasności

Bardziej szczegółowo

ZIEMIA DOBRZYŃSKA W CIENIU CZERWONEJ GWIAZDY Rok 1920

ZIEMIA DOBRZYŃSKA W CIENIU CZERWONEJ GWIAZDY Rok 1920 ZIEMIA DOBRZYŃSKA W CIENIU CZERWONEJ GWIAZDY Rok 1920 Mapa ziemi dobrzyńskiej z 1914 r. z głównymi miejscami najazdu bolszewickiego w sierpniu 1920 r. Mirosław Krajewski ZIEMIA DOBRZYŃSKA W CIENIU CZERWONEJ

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 5 marca 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 5 marca 2010 r. Dziennik Ustaw Nr 41 3560 Poz. 243 243 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie należności pieniężnych żołnierzy zawodowych pełniących służbę poza granicami państwa Na

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z HISTORII SZTUKI

EGZAMIN MATURALNY Z HISTORII SZTUKI Miejsce na naklejkę z kodem szkoły dysleksja MHS-R1A1P-052 EGZAMIN MATURALNY Z HISTORII SZTUKI POZIOM ROZSZERZONY Czas pracy 150 minut ARKUSZ II MAJ ROK 2005 Instrukcja dla zdającego 1. Sprawdź, czy arkusz

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 9 października 2013 r. Poz. 246. DECYZJA Nr 296/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 9 października 2013 r.

Warszawa, dnia 9 października 2013 r. Poz. 246. DECYZJA Nr 296/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 9 października 2013 r. Warszawa, dnia 9 października 2013 r. Poz. 246 Zarząd Organizacji i Uzupełnień P1 DECYZJA Nr 296/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 9 października 2013 r. w sprawie wdrożenia do eksploatacji użytkowej

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO 19 MAJA 2016 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Godzina rozpoczęcia: 14:00. Czas pracy: 120 minut

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO 19 MAJA 2016 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Godzina rozpoczęcia: 14:00. Czas pracy: 120 minut Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL miejsce na naklejkę dysleksja EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO POZIOM

Bardziej szczegółowo

Niemcy Austro-Węgry Bułgaria Turcja. Francja Rosja Wielka Brytania

Niemcy Austro-Węgry Bułgaria Turcja. Francja Rosja Wielka Brytania I wojna światowa 1914-1918, do 1939 zwana wielką wojną 1914-1918, pierwszy konflikt zbrojny w skali światowej, burzący układ stosunków politycznych po kongresie wiedeńskim 1814-1815. Była to tzw. Wojna

Bardziej szczegółowo

Poświęcam tę książkę bohaterom poległym w wierze w wielkość Niemiec

Poświęcam tę książkę bohaterom poległym w wierze w wielkość Niemiec Poświęcam tę książkę bohaterom poległym w wierze w wielkość Niemiec Książki Wydawnictwa Tetragon Seria Monografie : Jarosław Centek, Reichsheer ery Seeckta (1921 1926) Waldemar Rezmer, Operacyjna służba

Bardziej szczegółowo

W dniach 28 i 29 stycznia br. w Centrum Szkolenia Na Potrzeby Sił Pokojowych w Kielcach pożegnaliśmy 6 cio osobową grupę oficerów i podoficerów,

W dniach 28 i 29 stycznia br. w Centrum Szkolenia Na Potrzeby Sił Pokojowych w Kielcach pożegnaliśmy 6 cio osobową grupę oficerów i podoficerów, W dniach 28 i 29 stycznia br. w Centrum Szkolenia Na Potrzeby Sił Pokojowych w Kielcach pożegnaliśmy 6 cio osobową grupę oficerów i podoficerów, którzy służbę w kieleckim garnizonie, a potem w Centrum,

Bardziej szczegółowo

od 2011 roku, dzień 1 marca został ustanowiony świętem państwowym, poświęconym żołnierzom zbrojnego podziemia antykomunistycznego.

od 2011 roku, dzień 1 marca został ustanowiony świętem państwowym, poświęconym żołnierzom zbrojnego podziemia antykomunistycznego. od 2011 roku, dzień 1 marca został ustanowiony świętem państwowym, poświęconym żołnierzom zbrojnego podziemia antykomunistycznego. Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych jest obchodzony corocznie jest

Bardziej szczegółowo

Dr Sławomir Kościelak

Dr Sławomir Kościelak Dr Sławomir Kościelak Gdańsk w latach 1772 1793 znajdował się pod szczególną protekcją Rosji i carycy Katarzyny II (1767), miał również gwarancje innych państw europejskich, w tym Anglii, Danii, Francji,

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

90. ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI

90. ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI "Kto nie szanuje i nie ceni swojej przeszłości, ten nie jest godzien szacunku teraźniejszości, ani nie ma prawa do przyszłości". Józef Piłsudski Po 123 latach zaborów Polacy doczekali się odzyskania niepodległości.

Bardziej szczegółowo

Zasady i wskazówki pisania prac dyplomowych

Zasady i wskazówki pisania prac dyplomowych Zasady i wskazówki pisania prac dyplomowych 1. Informacje ogólne Prawo autorskie Student przygotowujący pracę dyplomową (licencjacką/magisterską) powinien zapoznać się z przepisami wynikającymi z "Ustawy

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie projektu promocyjnego tymrazem ŚLĄSKIE. Promocja turystyczna na targach krajowych i zagranicznych wraz z publikacją materiałów

Podsumowanie projektu promocyjnego tymrazem ŚLĄSKIE. Promocja turystyczna na targach krajowych i zagranicznych wraz z publikacją materiałów Podsumowanie projektu promocyjnego tymrazem ŚLĄSKIE. Promocja turystyczna na targach krajowych i zagranicznych wraz z publikacją materiałów promocyjnych i informacyjnych 1 Lider projektu: Partnerstwo Śląska

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI Numer zadania Wymagania ogólne (z podstawy programowej) 1. II. Analiza

Bardziej szczegółowo

Wojny i konflikty w reportażu Na zdjęciu 1 Sarajewo 1992, Aleją Snajperów biegnie kobieta, w tle napis na ścianie welcome to hell!

Wojny i konflikty w reportażu Na zdjęciu 1 Sarajewo 1992, Aleją Snajperów biegnie kobieta, w tle napis na ścianie welcome to hell! Wojny i konflikty w reportażu Na zdjęciu 1 Sarajewo 1992, Aleją Snajperów biegnie kobieta, w tle napis na ścianie welcome to hell! Na zdjęciu 2 Nyanza, Rwanda, 1994 rok. Należący do plemienia Tutsi nauczyciel,

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ A 388068 Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe Redakcja i opracowanie: Andrzej Ciupiński Kazimierz Malak WARSZAWA 2004 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I. NOWE PODEJŚCIE DO POLITYKI

Bardziej szczegółowo

Wojna domowa i król Piast

Wojna domowa i król Piast Wojna domowa i król Piast 1. Rzeczypospolita po potopie Szlachta traciła w czasach wojen i majątki i wpływy; wpływy na rzecz magnaterii Szlachta stawała się klientami magnatów Zmalała rola króla; ma on

Bardziej szczegółowo

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ Łukasz Leśniak IVti W początkowej fazie drugiej wojny światowej rząd polski w skutek działań wojennych musiał ewakuować się poza granice kraju. Po agresji sowieckiej

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI DO ZADAŃ:

ODPOWIEDZI DO ZADAŃ: ODPOWIEDZI DO ZADAŃ: Zadanie 1. (0 1) Oceń, które z poniższych zdań odnoszących się do skutków przemian w życiu człowieka jest prawdziwe. Zaznacz P przy zdaniu prawdziwym. 2. W wyniku przemian, które opisano

Bardziej szczegółowo

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r.

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. I Preambuła 1. Osiągnięcie celów Traktatu Północnoatlantyckiego wymaga integracji przez jego państwa-strony takich środków

Bardziej szczegółowo

http://grzbiet.pl/sklep/1809-grom-nad-dunajem-zwyciestwa-napoleona-nad-habsurgami

http://grzbiet.pl/sklep/1809-grom-nad-dunajem-zwyciestwa-napoleona-nad-habsurgami SPIS TREŚCI SPIS MAP, SCHEMATÓW I TABEL SPIS ILUSTRACJI. PRZEDMOWA DO POLSKIEGO WYDANIA. PoDz~KOWANIA ŹRÓDŁA ORAZ PRZYJĘTE NAZEWNICTWO PRZEDMOWA. 6 7 9 10 12 13 ROZDZIALI WOJNA JEST NIEUNIKNIONA ROZDZIALII

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 czerwca 2012 r. Poz. 724 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 14 czerwca 2012 r.

Warszawa, dnia 27 czerwca 2012 r. Poz. 724 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 14 czerwca 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 27 czerwca 2012 r. Poz. 724 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 14 czerwca 2012 r. w sprawie organizacji oraz działania Komisji Badania

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 24 marca 2014 r. Poz. 96. DECYZJA Nr 94/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 21 marca 2014 r.

Warszawa, dnia 24 marca 2014 r. Poz. 96. DECYZJA Nr 94/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 21 marca 2014 r. Warszawa, dnia 24 marca 2014 r. Poz. 96 Departament Budżetowy DECYZJA Nr 94/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 21 marca 2014 r. w sprawie wydatków reprezentacyjnych i okolicznościowych Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

ANNA UND DIE ANDEREN AVATARE: Cześć jestem Marcin. Cześć, tutaj Daniel. Halo jestem Anna, chciałbyś ze mną zagrać? Hmm Anna.

ANNA UND DIE ANDEREN AVATARE: Cześć jestem Marcin. Cześć, tutaj Daniel. Halo jestem Anna, chciałbyś ze mną zagrać? Hmm Anna. ODCINEK 1 Nagłe przebudzenie Misja Anny to uchronienie Niemiec od katastrofy. Anna musi zachować tajemnicę, rozwiązać zagadkę i uważać na mężczyzn na motocyklach. Na wypełnianie misji ma 130 minut. Ale

Bardziej szczegółowo

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE "PRZED 75 LATY, 27 WRZEŚNIA 1939 R., ROZPOCZĘTO TWORZENIE STRUKTUR POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO. BYŁO ONO FENOMENEM NA SKALĘ ŚWIATOWĄ. TAJNE STRUKTURY PAŃSTWA POLSKIEGO, PODLEGŁE

Bardziej szczegółowo

Ulica majora pilota Jana Michałowskiego

Ulica majora pilota Jana Michałowskiego Ulica majora pilota Jana Michałowskiego Uchwałą Rady Miejskiej w Białymstoku z dnia 26 listopada 2001 r. nadano imieniem majora pilota Jana Michałowskiego nazwę ulicy w Białymstoku. Jest to odcinek drogi

Bardziej szczegółowo

Londyn, Krążownik HMS Belfast - największy okręt muzeum w Europie.

Londyn, Krążownik HMS Belfast - największy okręt muzeum w Europie. A gdzież to człowieka poniesie czasem. Ano do Londynu na przykład. A Londyn ma do zaoferowania wiele, oj wiele... Z tego też powodu skłonny jestem założyć się, że odwiedzający to miasto turyści, albo nawet

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Po wybuchu I wojny światowej na krótko zmobilizowany do armii austriackiej. Przeniesiony następnie do powstającego we Lwowie Legionu Wschodniego, stał się jednym z jego organizatorów. Po likwidacji Legionu

Bardziej szczegółowo

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Sytuacja polityczna Po zwycięstwie Ligi Katolickiej w bitwie pod Białą Górą niedaleko Pragi w 1620 roku rządy zostały przejęte przez Ferdynanda II. (1620-1637).

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

Potop szwedzki 1655-1660

Potop szwedzki 1655-1660 Potop szwedzki 1655-1660 1. Przyczyny najazdu szwedzkiego 1. W grupach zastanówcie się nad przyczynami najazdu szwedzkiego (Przyczyny najazdu szwedzkiego ze s. 261 262) i przygotujcie listę z propozycjami

Bardziej szczegółowo

Polskie znaki pamięci we Francji. Francja France

Polskie znaki pamięci we Francji. Francja France Liczba Poloników: 76 Francja France 1. Alsace 2. Aquitaine 3. Auvergne 4. Basse-Normandie 5. Bourgogne 6. Bretagne 7. Centre 8. Champagne-Ardenne 9. Corse 10. Franche-Comté 11. Haute-Normandie 12. Île-de-France

Bardziej szczegółowo

Płk L. Okulicki z Bronisławą Wysłouchową na tarasie budynku Dowództwa Armii Polskiej w ZSRR (wrzesień 1941 r.)

Płk L. Okulicki z Bronisławą Wysłouchową na tarasie budynku Dowództwa Armii Polskiej w ZSRR (wrzesień 1941 r.) Rozkaz gen. W. Andersa do wstępowania w szeregi Armii Polskiej Wyżsi oficerowie Armii Polskiej w ZSRR. W pierwszym rzędzie siedzą gen.m. Tokarzewski-Karaszewicz (pierwszy z lewej), gen. W. Anders, gen.m.

Bardziej szczegółowo

Symbole narodowe. Godło. Barwy narodowe

Symbole narodowe. Godło. Barwy narodowe Symbole narodowe Zgodnie z art. 1 ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych: orzeł biały, biało-czerwone barwy i Mazurek Dąbrowskiego są symbolami Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

2. Powitanie gości i okolicznościowe przemówienia.

2. Powitanie gości i okolicznościowe przemówienia. . Dane INSTYTUCJI/PODMIOTU/PLACÓWKI zarejestrowanej w Programie Pełna nazwa. Szkoła Podstawowa nr im. Lotników INSTYTUCJI/PODMIOTU/PLACÓWKI. Skrzydło Lotnictwa Szkolnego w Dębnie Adres INSTYTUCJI/PODMIOTU/PLACÓWKI

Bardziej szczegółowo

Andrzej Rossa Bibliografia prac prof. dr hab. Tadeusza Kmiecika. Słupskie Studia Historyczne 13, 15-19

Andrzej Rossa Bibliografia prac prof. dr hab. Tadeusza Kmiecika. Słupskie Studia Historyczne 13, 15-19 Andrzej Rossa Bibliografia prac prof. dr hab. Tadeusza Kmiecika Słupskie Studia Historyczne 13, 15-19 2007 Bibliografia prac prof. dr. hab. Tadeusza Kmiecika 15 BIBLIOGRAFIA PRAC PROF. DR. HAB. TADEUSZA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 149/XXXIV/2014 RADY DZIELNICY URSUS M.ST. WARSZAWY z dnia 27 marca 2014 r.

UCHWAŁA Nr 149/XXXIV/2014 RADY DZIELNICY URSUS M.ST. WARSZAWY z dnia 27 marca 2014 r. UCHWAŁA Nr 149/XXXIV/2014 RADY DZIELNICY URSUS M.ST. WARSZAWY w sprawie wystąpienia do Rady m.st. Warszawy o nadanie nazwy ulicy w Dzielnicy Ursus m.st. Warszawa Na podstawie art. 13 ust. 2 Statutu Dzielnicy

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO OBRONY NARODOWEJ DEPARTAMENT KADR SYSTEM UPOSAŻEŃ ŻOŁNIERZY ZAWODOWYCH

MINISTERSTWO OBRONY NARODOWEJ DEPARTAMENT KADR SYSTEM UPOSAŻEŃ ŻOŁNIERZY ZAWODOWYCH MINISTERSTWO OBRONY NARODOWEJ DEPARTAMENT KADR SYSTEM UPOSAŻEŃ ŻOŁNIERZY ZAWODOWYCH ŻOŁNIERZE ZAWODOWI OTRZYMUJĄ: UPOSAŻENIE: NALEŻNOŚCI PIENIĘŻNE: UPOSAŻENIE ZASADNICZE DODATKI: - SPECJALNY, - SŁUŻBOWY,

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO OBRONY NARODOWEJ DEPARTAMENT KADR SYSTEM UPOSAŻEŃ ŻOŁNIERZY ZAWODOWYCH

MINISTERSTWO OBRONY NARODOWEJ DEPARTAMENT KADR SYSTEM UPOSAŻEŃ ŻOŁNIERZY ZAWODOWYCH MINISTERSTWO OBRONY NARODOWEJ DEPARTAMENT KADR SYSTEM UPOSAŻEŃ ŻOŁNIERZY ZAWODOWYCH 2014 r. ŻOŁNIERZE ZAWODOWI OTRZYMUJĄ: UPOSAŻENIE: NALEŻNOŚCI PIENIĘŻNE: UPOSAŻENIE ZASADNICZE DODATKI: - ZA DŁUGOLETNIĄ

Bardziej szczegółowo