Akceptowa³ do druku dnia r. Dyrektor Naczelny Pañstwowego Instytutu Geologicznego prof. dr hab. Leszek MARKS

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Akceptowa³ do druku dnia 7.06.2002 r. Dyrektor Naczelny Pañstwowego Instytutu Geologicznego prof. dr hab. Leszek MARKS"

Transkrypt

1

2

3 Praca sfinansowana przez Ministerstwo Œrodowiska Redaktor wydawnictwa: Teresa LIPNIACKA Pañstwowy Instytut Geologiczny ul. Rakowiecka 4, Warszawa Zespó³ autorski: Tatiana BOCHEÑSKA, Uniwersytet Wroc³awski, Instytut Nauk Geologicznych, ul. M. Borna 9, Wroc³aw; Jan DOWGIA O, Polska Akademia Nauk, Instytut Nauk Geologicznych, ul. Twarda 51/55, Warszawa; Antoni S. KLECZKOWSKI, Andrzej SZCZEPAÑSKI, Stanis³aw WITCZAK, Akademia Górniczo- -Hutnicza, Wydzia³ Geologii, Geofizyki i Ochrony Œrodowiska, al. Mickiewicza 30, Kraków; Stefan KRAJEWSKI, Aleksandra MACIOSZCZYK, Tadeusz MACIOSZCZYK, Danuta MA ECKA, Uniwersytet Warszawski, Wydzia³ Geologii, ul. wirki i Wigury 93, Warszawa; Marek ROGO, G³ówny Instytut Górnictwa, Pl. Gwarków 1, Katowice; Andrzej RÓ KOWSKI, Uniwersytet Œl¹ski, Katedra Hydrogeologii i Geologii In ynierskiej, ul. Bêdziñska 60, Sosnowiec; Andrzej SADURSKI, Pañstwowy Instytut Geologiczny, ul. Rakowiecka 4, Warszawa. Akceptowa³ do druku dnia r. Dyrektor Naczelny Pañstwowego Instytutu Geologicznego prof. dr hab. Leszek MARKS Copyright by Ministerstwo Œrodowiska, Pañstwowy Instytut Geologiczny, Warszawa 2002 ISBN Pañstwowy Instytut Geologiczny Warszawa, ul. Rakowiecka 4 Wydanie II. Nak³ad egz. Format B5. Ark. wyd. 51,5. Druk EBE Lidia Mazur i S-ka, Przedsiêbiorstwo Poligraficzne, Sp. jawna. Zlec. nr 47p/2002.

4 Spis treœci Od redakcji naukowej S³ownik hydrogeologiczny Wybrane pozycje literatury Spis rycin Wykaz oznaczeñ, wymiarów i jednostek Indeks hase³ w jêzyku polskim Indeks hase³ w jêzyku angielskim Indeks hase³ w jêzyku francuskim Indeks hase³ w jêzyku niemieckim Indeks hase³ w jêzyku rosyjskim

5

6 OD REDAKCJI NAUKOWEJ Dynamiczny rozwój hydrogeologii jako nauki i wa nego elementu gospodarki wodnej spowodowa³ potrzebê opracowania i wydania specjalistycznego s³ownika obejmuj¹cego ca³okszta³t wiedzy o wodach podziemnych. S³ownik hydrogeologiczny (wyd. I) zosta³ opracowany z inicjatywy Komisji Hydrogeologicznej przy Komitecie Nauk Geologicznych PAN, a sfinansowany ze œrodków Narodowego Funduszu Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej. Wobec wyczerpania nak³adu I wydania S³ownika z 1997 roku przygotowano wydanie II, poprawione i poszerzone. Dodano wiele nowych hase³, m.in. z zakresu przepisów prawa dotycz¹cych gospodarki wodnej oraz z zakresu ochrony œrodowiska naturalnego. S³ownik w obecnym wydaniu zosta³ równie znacznie wzbogacony w czêœci graficznej. Poza objaœnieniami hase³ w jêzyku polskim umieszczono odpowiednie okreœlenia w jêzykach: angielskim (ang.), francuskim (franc.), niemieckim (niem.) i rosyjskim (ros.); nie wszystkie jednak has³a maj¹ swoje odpowiedniki obcojêzyczne. Weryfikacjê t³umaczenia hase³ wykonali: Jan Dowgia³³o (angielski, francuski, niemiecki) i Tatiana Bocheñska (rosyjski). W zamierzeniu autorów S³ownik ma mieæ charakter normatywny. Jednym z podstawowych celów jego opracowania jest porz¹dkowanie polskiej terminologii hydrogeologicznej. Autorami S³ownika s¹ profesorowie: Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie: Antoni S. Kleczkowski [AK], Andrzej Szczepañski [AS], Stanis³aw Witczak [SW]; G³ównego Instytutu Górnictwa w Katowicach: Marek Rogo [MR]; Pañstwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie: Andrzej Sadurski [ASd]; Polskiej Akademii Nauk w Warszawie: Jan Dowgia³³o [JD]; Uniwersytetu Œl¹skiego w Katowicach: Andrzej Ró kowski [AR]; Uniwersytetu Warszawskiego: Stefan Krajewski [SK], Aleksandra Macioszczyk, Tadeusz Macioszczyk [TM], Danuta Ma³ecka [TB i DM]; Uniwersytetu Wroc³awskiego: Tatiana Bocheñska [TB]. S³ownik zestawiony w uk³adzie alfabetycznym obejmuje 1425 hase³ oraz zawiera 143 ryciny i 10 tabel. Przyjêto zasadê hase³ jednostkowych, podobnie jak to ma miejsce w przypadku Glossary of geology. Na pierwszym miejscu umieszczono termin lub znaczenie uwa ane przez autorów za najbardziej prawid³owe, w dalszej kolejnoœci podano synonimy. Objaœnienia hase³ zawieraj¹ elementy definiuj¹ce; w pewnych przypadkach podane s¹ informacje dodatkowe u³atwiaj¹ce w³aœciwe rozumienie definiowanego terminu. Na koñcu hase³ umieszczono inicja³y 7

7 autorów. W trakcie opracowywania definicji wydzielono has³a ogólne, np. hydrogeologia, wody podziemne, dla których podano szerszy opis jako has³a g³ównego, z odes³aniem do terminów pochodnych. Has³a s¹ rzeczownikowe, podane w liczbie pojedynczej, prócz tych, które odnosz¹ siê do obiektów ze swej natury mnogich. W przypadku has³a: woda, wody stosowano obydwie liczby pojedyncz¹ i mnog¹ w zale noœci od ogólnie przyjêtej terminologii, np. woda b³onkowata, wody kopalniane. Przyjêto zasadê, i has³a dwu- i wielowyrazowe winny brzmieæ naturalnie, a wiêc np. nie azotanowy jon, lecz jon azotanowy, nie zbiornik g³ówny wód podziemnych lecz g³ówny zbiornik wód podziemnych. Odstêpstwem od tej zasady s¹ has³a, w sk³ad których wchodz¹ nazwiska zosta³y one umieszczone na pierwszym miejscu, np. Reynoldsa liczba. Synonimy terminu g³ównego s¹ oddzielone przecinkami; ich kolejnoœæ odpowiada poprawnoœci czy te powszechnoœci ich stosowania. Synonimy obcojêzyczne s¹ równie oddzielone przecinkami. Terminy uznane za niew³aœciwe oznaczono gwiazdk¹ *. W tekst hase³ wprowadzono strza³ki, które spe³niaj¹ dwie funkcje: wskazuj¹ terminy u yte w objaœnieniu, które maj¹ swe w³asne has³a, oraz odsy³aj¹ do hase³ dodatkowych. Zaznajomienie siê z nimi pomo e lepiej zrozumieæ dany termin oraz umo liwi skonfrontowanie go z terminami pokrewnymi i przeciwstawnymi. Has³a zosta³y ponumerowane, aby u³atwiæ korzystanie z indeksów. W spisie literatury podano najwa niejsze materia³y Ÿród³owe, z których korzystano przy opracowaniu hase³. Wobec obfitoœci materia³u i niejednoznacznoœci wielu terminów z pewnoœci¹ nie ustrze ono siê b³êdów i usterek. Zamieszczono równie sformu³owania dyskusyjne. Wszelkie uwagi od U ytkowników zostan¹ yczliwie przyjête. Prosimy kierowaæ je do redaktorów naukowych. Obecne wydanie S³ownika zosta³o sfinansowane ze œrodków Ministerstwa Œrodowiska. Niechaj S³ownik dobrze s³u y polskim hydrogeologom.

8 A 1. Abiotyczne czynniki ang. abiotic factors franc. facteurs abiotiques niem. abiotische Faktoren ros. àáèîòè åñêèå ôàêòîðû Naturalne uwarunkowania i czynniki œrodowiska stanowi¹ce biotop (abiotyczn¹ czêœæ ekosystemu). Do g³ównych a.cz. nale ¹ czynniki przyrody nieo ywionej (powietrze, ska³y, gleby, wody powierzchniowe i podziemne oraz klimat) charakterystyczne dla danego œrodowiska i dzia³aj¹ce na yj¹ce w nim organizmy. [AM, SW] 2. Absorpcja ang. absorption franc. absorption niem. Absorption ros. àáñîðáöèÿ, ïîãëîùåíèå W hydrogeologii rozumiana najczêœciej jako proces wch³aniania gazów przez wody podziemne. Podczas a. nastêpuje równomierne rozpuszczanie siê gazu w wodzie. Zachodziæ te mog¹ reakcje chemiczne (np. przy a. CO 2 lub H 2 S). Równowaga wêglanowa. 3. Administracja geologiczna ang. geological administration franc. administration géologique niem. geologische Verwaltung ros. ãåîëîãè åñêaÿ àäìèíèñòðàöèÿ Ogó³ czynnoœci zarz¹dzania s³u b¹ geologiczn¹ i dzia³alnoœci¹ geologiczn¹ w kraju oraz ogó³ organów pañstwowych i samorz¹dowych zajmuj¹cych siê zarz¹dzaniem w dziedzinie geologii. Organami administracji geologicznej s¹: minister œrodowiska, dzia- ³aj¹cy przy pomocy g³ównego geologa kraju, wojewodowie, z upowa nienia których mog¹ byæ powo³ani g³ówni geolodzy wojewódzcy oraz starostowie, dzia³aj¹cy jako organy pierwszej instancji w sprawach nale ¹cych do w³aœciwej administracji geologicznej, o ile nie zosta³y one zastrze one dla wojewodów lub ministra œrodowiska. [ASd] 4. Adsorbat substancja adsorbowana ang. adsorbate franc. produit adsorbé niem. Adsorbat, Adsorptiv ros. àäñîðáèðîâàííîå âåùåñòî, àäñîðáàò Substancje wystêpuj¹ce w fazie rozpuszczonej w wodach podziemnych, mog¹ce podlegaæ adsorpcji. W klimacie umiarkowanym s¹ to g³ównie kationy i cz¹steczki obojêtne. Sorbat. 5. Adsorbent substancja adsorbuj¹ca ang. adsorbent, adsorptive substance franc. adsorbant 9

9 Adsorpcja niem. Adsorbent, Adsorptionsmittel ros. àäñîðáåíò, àäñîðáèðóþùåå âåùåñòâî Oœrodek skalny oraz substancje zawieszone w wodach, uczestnicz¹ce w procesach sorpcyjnych ( sorpcja, sorbent). Na ich powierzchni gromadz¹ siê cz¹steczki adsorbatu. Podstawowymi adsorbentami kationów w wodach podziemnych s¹ minera³y ilaste i zeolity, substancja organiczna, wodorotlenki i tlenki wielu metali. Adsorbentami anionów s¹ g³ównie wodorotlenki glinu i czêœciowo elaza (ryc. 1). Adsorpcja a b c Adsorpcja ang. adsorption franc. adsorption niem. Adsorption ros. àäñîðáöèÿ, ïîâåðõíîñòíîå ïîãëîùåíèå Podstawowy proces fizykochemiczny zachodz¹cy powszechnie w wodach podziemnych i powierzchniowych, decyduj¹cy o ich sk³adzie chemicznym. Polega na gromadzeniu siê na powierzchni minera³ów lub cz¹stek koloidalnych ( adsorbentów) substancji rozpuszczonych w wodzie adsorbatów. Przebieg a. jest uzale niony g³ównie od stê enia i energii cz¹steczek adsorbatu, w³aœciwoœci i rozdrobnienia adsorbenta oraz warunków œrodowiska (ph, Eh, temperatury, ciœnienia, mineralizacji Ryc. 1. Uproszczony schemat rozmieszczenia kationów wymiennych w: a kaolinicie, b hydro³yszczyku, c montmorillonicie wody itp.). Jeœli si³y wi¹ ¹ce cz¹steczki adsorbatu i adsorbenta s¹ si³ami miêdzyczastêczkowymi van der Waalsa, wystêpuje a. fizyczna, jeœli wystêpuj¹ powierzchniowe po³¹czenia chemiczne, proces ma charakter a. chemicznej, nazywanej te aktywowan¹. W wodach podziemnych w klimacie umiarkowanym dominuj¹ procesy adsorpcji kationów, w wilgotnych tropikach szerzej wystêpuje adsorpcja anionów. Sorpcja. 7. Adsorpcja chemiczna chemisorpcja, adsorpcja aktywowana ang. chemisorption franc. chimisorption, adsorption chimique niem. Chemosorption, chemische Adsorption ros. õåìîñîðáöèÿ, àêòèâèðîâàííàÿ àäñîðáöèÿ Adsorpcja, przy której wi¹zanie cz¹steczki adsorbatu z powierzchni¹ adsorbenta ma charakter powierzchniowego po³¹czenia chemicznego. Adsorpcja. 8. Adsorpcja fizyczna ang. physical adsorption franc. adsorption physique niem. physikalische Adsorption, ungehemmte A. ros. ôèçè åñêàÿ àäñîðáöèÿ, ïðîñòàÿ àäñîðáöèÿ Adsorpcja, przy której powierzchniowe wi¹zanie cz¹steczki adsorbenta i adsorbatu odbywa siê g³ównie za pomoc¹ si³ miêdzyczastêczkowych van der Waalsa. Dominuj¹cy rodzaj adsorpcji w wodach podziemnych. 9. Adwekcja konwekcja ang. advection, convection franc. advection, convection niem. Advektion, Konvektion ros. aäâåêöèÿ, êîíâåêöèÿ 1. Ruch znacznika lub zanieczyszczenia (tak e masy, energii) przez proste unoszenie z p³yn¹c¹ wod¹ podziemn¹. 10

10 14. Aktywnoœæ jonowa 2. Transport w³aœciwoœci masy powietrza (ciep³a, zimna) przez pole prêdkoœci atmosfery. [TM] 10. Aeracja warstwy wodonoœnej napowietrzanie warstwy wodonoœnej ang. aquifer aerification franc. aération de la nappe aquifère niem. Belüftung des Grundwasserleiters ros. ïðîâåðòèâàíèå âîäîíîñíîãî ãîðèçîíòà Metoda oczyszczania wód podziemnych in situ. Polega na zat³aczaniu powietrza do warstwy wodonoœnej (strefy saturacji) w celu biodegradacji zanieczyszczeñ organicznych. Metodê a.w.w. stosuje siê tak e do uzdatniania wody podziemnej poprzez stworzenie w warstwie wodonoœnej warunków utleniaj¹cych i wytr¹canie nierozpuszczalnych zwi¹zków elaza i manganu (metody: Vyredox, Hydrox). [AS] 11. Agresywnoœæ wody korozyjnoœæ wody ang. aggressiveness of water franc. aggressivité de l eau niem. Agressivität des Wassers ros. êîððîçèÿ âîäû, àãðåññèâíîñòü âîäû W³aœciwoœæ wody wywo³ana jej sk³adem chemicznym, powoduj¹ca niszczenie ska³, betonów, konstrukcji metalowych pozostaj¹cych z ni¹ w kontakcie. Niektórzy badacze a.w. rozumiej¹ jako niszczenie ska³ i betonów, korozyjnoœæ natomiast jako niszczenie konstrukcji metalowych. Badacze zachodni zawê aj¹ niekiedy pojêcie a.w. jedynie do niszczenia ska³ wêglanowych. A.w. powoduje nieodwracalne zmiany oœrodka skalnego ( ³ugowanie) i zmienia chemizm wód. Najczêœciej mamy do czynienia z wodami o a. ³uguj¹cej (zawieraj¹cymi poni ej 90 mg CaCO 3 /dm 3 ), a. wêglanowej (zawieraj¹cymi ponad 4 mg CO 2 /dm 3 ), a. magnezowej (zawieraj¹cymi ponad 1000 mg Mg/dm 3 ), a. siarczanowej (zawieraj¹cymi ponad 250 mg SO 4 /dm 3 ), a. amonowej (zawieraj¹cymi ponad 15 mg N-NH 4 /dm 3 ) oraz a. kwasowej wystêpuj¹cej przy ph wody poni ej 7. Agresywnie dzia³aj¹ te wody o wysokich stê eniach chlorków, przekraczaj¹cych 1000 mg/dm 3, oraz w stosunku do rur eliwnych wody bogate w tlen. 12. Akratopegi ang. acratopegae franc. acratopèges niem. Akratopegen ros. àêðàòîïåãè Wody podziemne o mineralizacji ogólnej do 1000 mg/dm 3 i temperaturze poni ej 20 o C. [JD] 13. Akratotermy ang. acratothermae franc. acratothermes niem. Akratothermen ros. àêðàòîòåðìû Wody podziemne o mineralizacji ogólnej do 1000 mg/dm 3 i temperaturze powy ej 20 o C ( wody termalne: 2.). Akratopegi. [JD] 14. Aktywnoœæ jonowa aktywnoœæ termodynamiczna ang. ionic activity, thermodynamic a. franc. activité ionique, a. thermodynamique niem. ionische Aktivität, thermodynamische A. ros. èîííàÿ àêòèâíîñòü, òåðìîäèíàìè- åñêàÿ à. Efektywne stê enie (zdolnoœæ do reakcji) jonu w roztworze rzeczywistym, uwzglêdniaj¹ce wszystkie oddzia³ywania innych cz¹steczek (jonów) obecnych w uk³adzie. A. jonu jest mniejsza od stê enia molowego c i tego jonu w roztworze i zbli a siê do wartoœci tego stê enia wraz ze wzrostem stopnia rozcieñczenia roztworu. Wartoœæ a. uzyskuje siê mno ¹c stê enie molowe c i jonu w roztworze przez wspó³czynnik aktywnoœci i : a i =ã i c i gdzie: a i aktywnoœæ jonu [1], i wspó³czynnik aktywnoœci jonu [1], c i stê enie molowe jonu [ML 3 ]. [JD] 11

11 15. Akumulacja wody 15. Akumulacja wody ang. water accumulation, pondage franc. accumulation d eau, stockage d eau niem. Wasserakkumulation, Wasserspeicherung ros. àêêóìóëÿöèÿ âîäû, íàêîïëåíèå â. Naturalne lub/i sztuczne nagromadzenie wody. [AK] 16. Alekina klasyfikacja (chemizmu wód) ang. Alekin s classification franc. classification d Alekine niem. Alekin-Klassifikation ros. êëàññèôèêàöèÿ Àëåêèíà Klasyfikacja hydrochemiczna opracowana w latach piêædziesi¹tych w Zwi¹zku Radzieckim z myœl¹ o wszystkich wodach naturalnych. O klasie wody decyduje dominuj¹cy g³ówny anion, natomiast dominuj¹cy kation o grupie wód. W ka dej grupie mog¹ wystêpowaæ trzy typy wód wydzielone na podstawie stosunków jonowych (ryc. 2). Stosowany jest równie skrócony zapis A.k. Klasyfikacje hydrogeochemiczne. 17. Amoniak NH 3 azan ang. ammonia franc. ammoniaque niem. Ammoniak ros. àììèàê Gaz powstaj¹cy w warunkach redukcyjnych, miêdzy innymi jako efekt amonifikacji rozk³adu cia³ bia³kowych (kwasów nukleinowych, mocznika itd.). Spotykany czêsto w zanieczyszczonych wodach podziemnych, a w warunkach naturalnych w wodach stref redukcyjnych, m.in. w otoczeniu z³ó ropy naftowej, lub jako domieszka gazów wulkanicznych. Reaguje z wod¹ tworz¹c jony amonowe. Azot, Nitryfikacja, Azot amonowy. 18. Amonifikacja deaminacja ang. ammonification franc. ammonification, ammonisation niem. Ammonifizierung ros. àììîíèôèêàöèÿ 1. Mikrobiologiczny rozk³ad zwi¹zków organicznych zawieraj¹cych azot, którego koñcowym efektem jest m.in. amoniak. A. zachodzi powszechnie w wodach i w glebach w warunkach redukcyjnych i jest jednym z podstawowych procesów w przyrodniczym kr¹ eniu azotu. Mineralizacja (substancji organicznej), Denitryfikacja, Biodegradacja, Amoniak, Jon amonowy. 2. Proces uzdatniania wody, zwany niekiedy te chloroaminowaniem, polegaj¹cy na dodawaniu amoniaku do wody po procesie chlorowania. 19. Amplituda wahañ zwierciad³a wód podziemnych ang. amplitude of groundwater-table fluctuations franc. amplitude des fluctuations du niveau d eau souterraine niem. Grundwasserspiegelschwankungamplitude ros. àìïëèòóäà êîëåáàíèÿ óðîâíÿ ïîäçåìíûõ âîä Klasy Wodorowêglanowa C Siarczanowa S Chlorkowa Cl Grupy Ca Mg Na Ca Mg Na Ca Mg Na Typy I II III I II III I II III IV II III I II III I II III I II III I II III I II III Ryc. 2. Klasyfikacja chemiczna wód naturalnych wg O. A. Alekina [1970] 12

12 23. Analiza chemiczna wody Ró nica miêdzy najwy szym a najni szym stanem zwierciad³a wód podziemnych w okreœlonym czasie, np. sezon, rok, wielolecie. Najwiêksze wartoœci osi¹ga zazwyczaj w obszarach wododzia³owych ( dzia³ wód podziemnych), najmniejsze w obrêbie dolin rzecznych. Wahania zwierciad³a wód podziemnych. [SK] 20. Analiza areometryczna ang. density analysis, areometric a. franc. analyse aréométrique niem. aräometrische Analyse, Aräometeranalyse ros. àpåîìåòpè åñêèé àíàëèç Jedna z metod analizy granulometrycznej, oparta na prawie Stokesa. Stosowana jest do oznaczania zawartoœci cz¹stek (frakcji i³owej i py³owej) o œrednicy ziarn mniejszych od 0,07 mm, w celu ustalenia procentowego udzia³u poszczególnych frakcji w badanej próbce. Rozdzielenia ska³y na frakcje dokonuje siê z u yciem aerometru na podstawie okreœlenia prêdkoœci opadania cz¹stek mineralnych w zawiesinie wodnej przez oznaczenie zmian jej gêstoœci. [TB i DM] 21. Analiza bakteriologiczna (wody) analiza mikrobiologiczna, badanie bakteriologiczne (wody) ang. bacteriological analysis franc. analyse bactériologique, a. microbiologique niem. bakteriologische Analyse ros. áàêòåðèîëîãè åñêèé àíàëèç Wyniki badania lub (badanie) stanu bakteriologicznego wód u ytkowych ( woda u ytkowa), w tym wód podziemnych, wykonywane rutynowo dla oceny sanitarnej jakoœci wody, zw³aszcza przydatnoœci wody do celów pitnych i gospodarczych. A.b. obejmuje najczêœciej tylko 7 bakteriologicznych wskaÿników jakoœci wody, wymienionych w obowi¹zuj¹cych przepisach sanitarnych (Rozp. Min. Zdrowia z dn. 4 wrzeœnia 2000 r.; DzURP Nr 82, poz. 937). Analiza wody, Sk³ad bakteriologiczny wody. 22. Analiza chemiczna balneologiczna (wody) ang. balneological chemical analysis franc. analyse chimique balnéologique, a. d eau curative niem. balneologische chemische Analyse ros. áàëüíåîëîãè åñêèé õèìè åñêèé àíàëèç Badania fizykochemiczne wody w celu ustalenia jej w³aœciwoœci leczniczych. Wyró nia siê a.ch.b.: orientacyjne, ma³e, du e i kontrolne. A.ch.b. orientacyjna stanowi podstawê wstêpnej charakterystyki wody napotkanej w nierozpoznanym terenie lub poziomie wodonoœnym. Pozwala na zaliczenie jej do odpowiedniej grupy klasyfikacyjnej i okreœlenie cech swoistych. A.ch.b. ma³a podstawa pe³nej charakterystyki wody leczniczej. Obejmuje oznaczenie wa niejszych cech fizycznych wszystkich sk³adników g³ównych (makroelementów) oraz tych gazów i sk³adników drugorzêdnych oraz mikroelementów, które decyduj¹ o przynale noœci wody do danej grupy wód swoistych. A.ch.b. du a wykonuje siê j¹ w ci¹gu pierwszych trzech lat eksploatacji wody leczniczej ³¹cznie z innymi pomiarami i obserwacjami hydrogeologicznymi. A.ch.b. kontrolna umo liwia bie ¹ce œledzenie zmian, jakie zachodz¹ w sk³adzie chemicznym i cechach fizycznych wody podczas eksploatacji jej z³o a. Czêstotliwoœæ wykonywania zale y od przebiegu tych zmian w czasie. Obejmuje najczêœciej oznaczenia podstawowych cech fizykochemicznych wody decyduj¹cych o jej w³aœciwoœciach leczniczych. [AK] 23. Analiza chemiczna wody ang. water chemical analysis, chemical a. of water 13

13 24. Analiza fizykochemiczna wody franc. analyse chimique d eau niem. chemische Wasseranalyse ros. õèìè åñêèé àíàëèç âîäû Wynik badania lub oznaczanie (badanie) sk³adu chemicznego substancji wystêpuj¹cych w wodach analiza jakoœciowa oraz ich stê eñ analiza iloœciowa. W badaniach rutynowych wykonywanych dla oceny jakoœci wody oznacza siê najczêœciej stê enia poszczególnych pierwiastków (lub jonów), podaj¹c wynik przeliczony na formê najczêœciej wystêpuj¹c¹ w wodzie. Wyniki s¹ podawane w mg/dm 3 lub w mval/dm 3. A.ch.w. mo e obejmowaæ zarówno badania stê eñ makrosk³adników jak i mikrosk³adników. Analiza wody. 24. Analiza fizykochemiczna wody analiza fizyczno-chemiczna wody ang. physical-chemical analysis of water, water physico-chemical a. franc. analyse physico-chimique d eau niem. physiko-chemische Wasseranalyse ros. ôèçèêî-õèìè åñêèé àíàëèç âîäû Oznaczanie (lub wynik badania) sk³adu chemicznego substancji wystêpuj¹cych w wodzie oraz cech fizycznych i chemicznych wody. W standardowych a.f. wód podziemnych oznacza siê stê enia wybranych gazów, makrosk³adników i mikrosk³adników oraz przynajmniej czêœæ z nastêpuj¹cych cech: agresywnoœæ, przewodnoœæ elektrolityczn¹ w³aœciw¹, temperaturê, radoczynnoœæ ( woda radoczynna), twardoœæ, mineralizacjê i such¹ pozosta³oœæ wód. Analiza wody, Analiza chemiczna wody. 25. Analiza granulometryczna ang. granulometric analysis franc. analyse granulométrique niem. Siebanalyse ros. ãpàíóëîìåòpè åñêèé àíàëèç Okreœlenie sk³adu granulometrycznego ska³y okruchowej polegaj¹ce na mechanicznym rozdzieleniu jej na frakcje o okreœlonych œrednicach ziarn i ustaleniu procentowego udzia³u poszczególnych frakcji w badanej próbce. W ska³ach o œrednicach ziarn mniejszych od 0,07 mm analizê wykonuje siê metod¹ areometryczn¹ ( analiza areometryczna), a przy wiêkszych od 0,07 mm metod¹ sitow¹ ( analiza sitowa). Krzywa uziarnienia sumacyjna. [TB i DM] 26. Analiza hydrochemiczna ang. hydrochemical analysis franc. analyse hydrochimique niem. hydrochemische Analyse ros. ãèäðîõèìè åñêèé àíàëèç Analiza chemiczna wody. 27. Analiza iloœciowa (wody) ang. quantitative analysis franc. analyse quantitative niem. quantitative Analyse ros. êîëè åñòâåííûé àíàëèç Analiza chemiczna wody obejmuj¹ca oznaczenie stê eñ poszczególnych sk³adników wystêpuj¹cych w wodzie (makro-, mikrosk³adników lub gazów i substancji organicznych). Analiza wody, Analiza chemiczna wody. 28. Analiza in situ (wody) analiza bezpoœrednia ang. in situ analysis, in-line a. franc. analyse in situ, a. directe niem. in line-analyse ros. àíàëèç èí ñèòó Analiza wody wykonywana bezpoœrednio w ujêciu wody. Zwykle pomiar jest wykonywany automatycznie, czujnik zanurzony jest w wodzie. Analiza chemiczna wody. 29. Analiza jakoœciowa wody ang. water qualitative analysis franc. analyse qualitative d eau niem. qualitative Wasseranalyse 14

14 35. Analiza sitowa ros. êà åñòâåííûé àíàëèç âîäû Analiza chemiczna wody obejmuj¹ca tylko oznaczenie jakoœciowe (okreœlenie wystêpowania lub nie) poszczególnych sk³adników, bez okreœlenia ich stê eñ. Analiza wody, Analiza chemiczna wody. 30. Analiza kontrolna (wody) analiza sprawdzaj¹ca ang. control analysis franc. analyse de contrôle, a. d arbitrage niem. Kontrollanalyse ros. êîíòðîëüíûé àíàëèç Analiza wody wykonywana powtórnie dla sprawdzenia uzyskanych uprzednio wyników lub badanie wody powtarzane okresowo, systematycznie, dotycz¹ce próbek wody pobieranych z tego samego ujêcia (np. przy badaniach typu monitoringu). Czêsto wykonywana jako analiza wskaÿnikowa (wody). Analiza wody. 31. Analiza on line (wody) analiza ci¹g³a ang. on-line analysis franc. analyse «en ligne» niem. on line-analyse ros. íåïðåðûâíûé àíàëèç Automatyczny system analizowania wody. Woda pobierana sond¹ automatyczn¹ przep³ywa zamkniêtym przewodem do aparatu pomiarowego. 32. Analiza organoleptyczna wody ang. water organoleptic analysis franc. analyse organoleptique d eau niem. organoleptische Wasseranalyse ros. îðãàíîëåïòè åñêèé àíàëèç âîäû Oznaczanie (lub wynik badania) cech organoleptycznych wody: przezroczystoœci, mêtnoœci, barwy, zapachu, smaku i posmaku. Analiza wody. 33. Analiza polowa (wody) analiza terenowa ang. field test franc. essai de chantier niem. Feldanalyse, Feldversuch ros. ïîëåâîé àíàëèç, ïîëåâîå èñïûòàíèå 1. Skrócona analiza wody wykonywana w terenie, obejmuj¹ca oznaczenia (czêsto jakoœciowe lub orientacyjne) wybranych cech fizykochemicznych lub chemicznych wody. Wykonywana zazwyczaj jako analiza wskaÿnikowa, analiza przybli ona, analiza kontrolna lub wstêpna do badañ szczegó³owych. 2. Pojêcie u ywane jest równie dla okreœlenia krótkotrwa³ego pompowania badawczego. 34. Analiza przybli ona (wody) analiza orientacyjna ang. proximate analysis franc. analyse approximative niem. Rohanalyse ros. ïðèáëèæåííûé àíàëèç Analiza wody okreœlaj¹ca za pomoc¹ przybli onych metod niektóre wskaÿniki jakoœci wody. Czêsto wykorzystywana w badaniach terenowych i kontrolnych. Zbli ona w sensie zakresu i szczegó³owoœci badañ do analizy wskaÿnikowej. Analiza wody, Analiza kontrolna (wody), Analiza polowa (wody). 35. Analiza sitowa analiza mechaniczna ang. grain-size sieve analysis franc. analyse granulométrique par tamisage niem. Siebanalyse ros. ñèòîâîé àíàëèç Okreœlenie sk³adu granulometrycznego ska³y okruchowej o œrednicach ziarn wiêkszych od 0,07 mm w celu ustalenia procentowego udzia³u poszczególnych frakcji w badanej próbce. Rozdzielenia ska³y na frakcje dokonuje siê poprzez wstrz¹sanie wysuszonej próbki 15

15 36. Analiza systemowa w dynamice wód podziemnych za pomoc¹ zestawu sit o odpowiednio zró nicowanych wymiarach oczek. Analiza granulometryczna. [TBiDM] 36. Analiza systemowa w dynamice wód podziemnych ang. system analysis in hydrodynamics franc. analyse fonctionnelle dans l hydrodynamique niem. Systemanalyse in der Hydrodynamik ros. ñèñòåìíûé àíàëèç â ãèäðîãåîäèíàìèêå Tok postêpowania badawczego, w którym badany jest system hydrogeologiczny z punktu widzenia ró nych form ruchu wód podziemnych, jako przejawu wspó³dzia³ania pól si³ charakteryzuj¹cych zmianê energii (ciœnienia, temperatury) i masy substancji w wodach podziemnych. G³ówn¹ zasad¹ a.s. jest kompleksowoœæ i okreœlona kolejnoœæ badañ: poczynaj¹c od w³aœciwoœci obiektów hydrogeologicznych bezpoœrednio wi¹ ¹cych siê z ruchem wód podziemnych, poprzez ró nego rodzaju wiêzi i procesy przejawiaj¹ce siê podczas tego ruchu, a koñcz¹c ich matematycznym opisem i ustaleniem prawid³owoœci ruchu wód podziemnych dla konkretnych warunków hydrogeologicznych. Dynamika wód podziemnych. [TB] 37. Analiza szczegó³owa (wody) a. pe³na, a. kompletna, a. podstawowa ang. complete analysis franc. analyse complète, a. totale niem. Vollanalyse, vollständige Analyse ros. âàëîâîé àíàëèç, ïîëíûé àíàëèç Badanie jakoœciowe i iloœciowe sk³adu substancji wystêpuj¹cych w wodach oraz w³aœciwoœci wody w zakresie cech fizycznych, chemicznych, organoleptycznych, a zazwyczaj równie badanie wody pod wzglêdem bakteriologicznym. W balneologii ten typ badañ nazywamy analiz¹ du ¹ lub wielk¹. Analiza wody, Analiza chemiczna balneologiczna. 38. Analiza techniczna wody analiza technologiczna wody ang. water commercial analysis franc. analyse technique d eau niem. technische Wasseranalyse ros. òåõíè åñêèé àíàëèç âîäû Analiza umo liwiaj¹ca ocenê przydatnoœci i u ytecznoœci wody do okreœlonych celów, ewentualnie pozwalaj¹ca okreœliæ zakres i sposób uzdatniania wody. Analiza wody, Jakoœæ wody. 39. Analiza wody ang. water analysis franc. analyse d eau niem. Wasseranalyse ros. àíàëèç âîäû A.w. oznacza zarówno czynnoœæ, jak i wynik przeprowadzonych badañ: okreœlania sk³adu chemicznego, cech fizycznych, organoleptycznych i bakteriologicznych wody. Podczas analizowania wody bada siê substancje wystêpuj¹ce w wodzie. Samej wody dotyczy jedynie ocena sk³adu izotopowego i temperatury. Pojêcie a.w. rozszerzone przymiotnikowo mo e okreœlaæ zakres badañ ( analiza chemiczna wody, analiza fizykochemiczna wody, analiza bakteriologiczna (wody), analiza organoleptyczna wody), szczegó³owoœæ badañ ( analiza iloœciowa (wody), analiza jakoœciowa wody, analiza szczegó³owa (wody), analiza pe³na, analiza przybli ona, analiza wskaÿnikowa (wody)), miejsce przeprowadzonych badañ ( analiza polowa (wody), analiza laboratoryjna) lub zastosowan¹ metodê badañ. 40. Analiza wskaÿnikowa (wody) analiza skrócona (wody) ang. short water analysis, indicatory water a. franc. analyse rapide niem. Kurzanalyse ros. ñîêðàùåííûé àíàëèç Analiza wód obejmuj¹ca oznaczenia jedynie wybranych wskaÿników. Analizy takie wyko- 16

16 46. Anomalia hydrogeochemiczna dodatnia nuje siê jako kontrolne lub jako wstêpne, np. dla wytypowania miejsc poboru próbek do badañ szczegó³owych. Ù Analiza wody, Ù Analiza kontrolna (wody), Ù Analiza polowa (wody), Ù Analiza przybli ona (wody). 41. Analizator pola AP-600 ang. field analyser franc. analyseur différentiel niem. Analogrechner ros. àíàëèçàòîð ïîëÿ ÀÏ-600 Urz¹dzenie analogowe przeznaczone do rozwi¹zywania zagadnieñ brzegowych dla równañ ró niczkowych cz¹stkowych typu eliptycznego i parabolicznego na siatce typu RR ( model analogowy RR) o standardowych wymiarach 20 x 30 wêz³ów. Procesy nieustalone ( ruch nieustalony) s¹ rozwi¹zywane metod¹ Liebmanna ( Liebmanna schemat). Stosowane do modelowania filtracji wód podziemnych. [MR] 42. Analogia elektrohydrodynamiczna AEHD ang. electro-hydrodynamic analogy franc. analogie électrohydrodynamique niem. elektrohydrodynamische Analogie ros. ýëåêòðîãèäðîäèíàìè åñêàÿ àíàëîãèÿ ÝÃÄÀ Analogia miêdzy filtracj¹ wód podziemnych a przep³ywem pr¹du elektrycznego w przewodniku polegaj¹ca na identycznoœci równañ opisuj¹cych oba zjawiska. A.e. stanowi podstawê modeli elektrycznych filtracji wód podziemnych. Integrator elektryczny. [MR] 43. Analogia hydrauliczna ang. hydraulic analogy franc. analogie hydraulique niem. hydraulische Analogie ros. ãèäðàâëè åñêàÿ àíàëîãèÿ Analogia miêdzy filtracj¹ wód podziemnych a przep³ywem laminarnym wody przez przewody rurowe lub szczeliny, polegaj¹ca na identycznoœci równañ opisuj¹cych oba zjawiska. A.h. stanowi podstawê modeli hydraulicznych filtracji wód podziemnych. [MR] 44. Anizotropia oœrodka hydrogeologicznego ang. groundwater medium anisotropy franc. anisotropie du milieu d eau souterraine niem. Grundwassermediumanisotropie ros. àíèçîòðîïèÿ ñðåäû Zale noœæ makroskopowych w³aœciwoœci oœrodka hydrogeologicznego od kierunku. Oœrodki wykazuj¹ce anizotropiê nazywane s¹ oœrodkami anizotropowymi. Tensor przepuszczalnoœci. [MR] 45. Anomalia hydrogeochemiczna ang. hydrogeochemical anomaly franc. anomalie hydrogéochimique niem. hydrogeochemische Anomalie ros. ãèäðîãåîõèìè åñêàÿ àíîìàëèÿ Lokalne odstêpstwo chemizmu wód podziemnych od t³a hydrogeochemicznego. Jeœli stê enia w obrêbie anomalii s¹ ni sze ni dolna granica t³a hydrogeochemicznego, mówimy o a.h. ujemnej. Jeœli natomiat stê enia przekraczaj¹ górn¹ granicê t³a hydrogeochemicznego (z czym mamy zdecydowanie czêœciej do czynienia), mówimy o a.h. dodatniej. Zale nie od przestrzennego wystêpowania rozró niamy a.h. punktowe, liniowe i strefowe (w tym regionalne). Ze wzglêdu na genezê wyró nia siê a.h. naturalne i a.h. antropogeniczne. A.h. naturalne, czyli uformowane bez udzialu cz³owieka, dziel¹ siê na syngenetyczne i epigenetyczne. Za a.h. uznaje siê równie lokalne odstêpstwo od wystêpuj¹cych powszechnie trendów wzrostu mineralizacji wód podziemnych wraz z g³êbokoœci¹ (ryc. 3). Inwersja hydrogeochemiczna. 46. Anomalia hydrogeochemiczna dodatnia ang. positive hydrogeochemical anomaly franc. anomalie hydrogéochimique positive niem. positive hydrogeochemische Anomalie 17

17 _ Anomalia hydrogeochemiczna ujemna ANOMALIE ZWARTE (liniowe, strefowe, regionalne) anomalie naturalne syngenetyczne epigenetyczne konwekcyjne ANOMALIE ROZPROSZONE (zazwyczaj punktowe) wzbudzone hydrodynamicznie P O L I G E N E T Y C Z N E anomalie antropogeniczne ros. ãèäðîãåîõèìè åñêàÿ àíîìàëèÿ ïîëîæèòåëüíàÿ Anomalia hydrogeochemiczna. 47. Anomalia hydrogeochemiczna ujemna ang. negative hydrogeochemical anomaly franc. anomalie hydrogéochimique négative niem. negative hydrogeochemische Anomalie ros. ãèäðîãåîõèìè åñêàÿ àíîìàëèÿ îòðèöèòåëüíàÿ Anomalia hydrogeochemiczna. 48. Antropopresja ang. man s stress on the environment franc. contrainte de l homme sur l environnement niem. Menschensdruck auf die Umgebung ros. àíòðîïîïðåññèÿ Oddzia³ywanie cz³owieka na œrodowisko. Efekty a. s¹ zwi¹zane ze œwiadom¹ (celow¹) dzia³alnoœci¹ cz³owieka lub/i dzia³alnoœci¹ niezamierzon¹. Wp³yw a. na wody podziemne wywo³uje zmiany hydrodynamiczne i hydrogeochemiczne, zw³aszcza zmiany jakoœci wody. [AM, SW] 49. Aproksymacja ró nicowa ang. finite-difference approximation franc. approximation différentielle wywo³ane zanieczyszczeniami re imu hydrogeochemicznego Ryc. 3. Podzia³ anomalii hydrogeochemicznych niem. Differenzenapproximation, Differenzennäherung ros. àïïðîêñèìàöèÿ êîíå íîðàçíîñòíàÿ Metoda przybli onego rozwi¹zywania równañ ró niczkowych przez zast¹pienie wyra- eñ ró niczkowych ilorazami ró nicowymi i rozwi¹zanie powsta³ego uk³adu równañ liniowych. Stosowana w modelowaniu numerycznym filtracji wód podziemnych. Metoda ró nicowa, Schemat jawny (explicite), Schemat uwik³any (implicite). [MR] 50. Ascenzja ang. ascent franc. ascension niem. Aszension, Aufstieg ros. âîñõîäÿùåå äâèæåíèå âîäû, ïîäú ì Wznosz¹cy (wstêpuj¹cy) ruch wody podziemnej (czêsto z du ej g³êbokoœci) w œrodowisku skalnym pod wp³ywem ró nicy wysokoœci hydraulicznych (zazwyczaj poprzez strefy dyslokacyjne). ród³o ascenzyjne. [SK] 51. Asocjacje w roztworach (wodnych) ang. associations of molecules in aqueous solutions franc. associations de molècules dans les solutions aqueuses niem. Molekelnassoziationen in Wasserlösungen, Molekülenassoziationen ros. àñîöèàöèÿ â ðàñòâîðàõ Po³¹czenia (grupowania) cz¹steczek wody w paro- lub wielocz¹steczkowe polimery ( polimeryzacja (cz¹steczek wody)). A.wr. mog¹ równie obejmowaæ polimeryzacjê substancji wystêpuj¹cych w roztworze (ryc. 4). _ + _ _ + + _ + + _ + _ + _ + _ + _ + _ _ Ryc. 4. Najprostsze asocjacje cz¹steczek wody

18 55. Azot azotanowy 52. Azot N ang. nitrogen franc. azote niem. Stickstoff ros. àçîò Pierwiastek biofilny wystêpuj¹cy w wodach podziemnych w fomie gazowej (N 2 ) oraz w zwi¹zkach organicznych ( azot organiczny) i nieorganicznych (g³ównie jony amonowe, amoniak, jony azotynowe i jony azotanowe). A. podlega cyklicznemu kr¹ eniu w przyrodzie, podczas którego zachodzi w wodach podziemnych szereg procesów biochemicznych, m.in. nitryfikacja, denitryfikacja, amonifikacja, mineralizacja (substancji organicznej). W wodach podziemnych a. w formie rozpuszczonego gazu wystêpuje zawsze, ale w ró nych proporcjach w stosunku do innych gazów (ryc. 5). Azot amonowy, Azot azotanowy, Azot azotynowy. Ryc. 5. Przemiany zwi¹zków azotu w czasie 53. Azot albuminowy azot bia³kowy ang. albuminous nitrogen, albumin n., albumen n. franc. azote protéique, a. albuminoide niem. Eiweißstickstoff ros. àëüáóìèíîâûé àçîò Jeden z oznaczanych laboratoryjnie wskaÿników zanieczyszczenia wód podziemnych zwi¹zkami azotu. A.a. obejmuje czêœæ (zwykle oko³o po³owy) azotu organicznego wystêpuj¹cego w wodach podziemnych w formie koloidalnej, który tworzy siê przy niepe³nym rozk³adzie substancji organicznej. W sk³ad a.a. wchodz¹ przewa nie zwi¹zki aminowe, polipeptydy i proteiny. Wystêpowanie w wodzie a.a. utrudnia proces chlorowania wody, powoduj¹c wzrost zapotrzebowania chloru ze wzglêdu na tworzenie siê organicznych chloramin. Azot. 54. Azot amonowy N-NH 4 ang. ammonia nitrogen franc. azote ammonié, a. ammoniacal niem. Ammoniakstickstoff ros. àììèà íûé àçîò Forma wyra ania sumarycznego stê enia azotu trójujemnego ( 3). Traktowany jest jako ³¹czna iloœæ azotu wystêpuj¹cego w wodzie w formie jonów amonowych oraz amoniaku i innych trójujemnych specjacji tego pierwiastka; stê enie podawane jest w stosunku do samego azotu. A.a. w naturalnych warunkach wystêpuje w œrodowisku redukcyjnym i przy ph < 9 dominuje tam jon NH 4. Natomiast przy ph > 9 dominuje NH 3 (ryc. 6). Oprócz pochodzenia naturalnego a.a. bywa czêsto pochodzenia antropogenicznego, zw³aszcza w p³ytko wystêpuj¹cych wodach podziemnych. Jon amonowy, Amoniak, Azot. 55. Azot azotanowy N-NO 3, NO 3 N, N NO 3 ang. nitrate nitrogen franc. azote des nitrates niem. Nitratstickstoff ros. íèòðàòíûé àçîò Forma wyra ania sumarycznego stê enia azotu piêciododatniego (+5) wystêpuj¹cego w wodach podziemnych. Obejmuje wszystkie organiczne i nieorganiczne rozpuszczone 19

19 56. Azot azotynowy Ryc. 6. Wspó³wystêpowanie ró nych form uk³adu NH 3 NH 4 w zale noœci od ph zwi¹zki azotu na +5 stopniu utlenienia. W wodach podziemnych dominuj¹ zazwyczaj nieorganiczne, dobrze rozpuszczalne jony azotanowe. Sprawia to, e podawany w analizach wód podziemnych a.a. nies³usznie jest czêsto uto samiany tylko z jonami azotanowymi. Podawane w wynikach analiz stê enie jonów azotanowych (+5) jest czêsto odnoszone do ca³ego jonu NO 3, a stê enie a.a. wyra ane jest tylko w stosunku do azotu, choæ obejmuje i inne formy tego pierwiastka na +5 stopniu utlenienia. Jon azotanowy. 56. Azot azotynowy N-NO 2, NO 2 N ang. nitrite nitrogen franc. azote des nitrites niem. Nitritstickstoff ros. íèòðèòíûé àçîò Forma wyra ania stê enia azotu trójdodatniego (+3) wystêpuj¹cego w wodach podziemnych. Obejmuje wszystkie formy azotu rozpuszczonego, w których azot wystêpuje na +3 stopniu utlenienia. A.a. jest rzadko oznaczany, wystêpuje zawsze w iloœciach podrzêdnych w stosunku do azotu azotanowego. Azot. 57. Azot organiczny N org, N-org ang. organic nitrogen franc. azote organique niem. organischer Stickstoff ros. îðãàíè åñêèé àçîò Jedna z form wystêpowania azotu w wodach naturalnych. W analizach wód okreœla stê enie azotu wystêpuj¹cego we wszystkich zwi¹zkach organicznych rozpuszczonych w wodzie, zarówno pochodzenia naturalnego, jak i antropogenicznego.

20 B 58. Badania hydrogeologiczne ang. hydrogeological investigations franc. recherches hydrogéologiques niem. hydrogeologische Untersuchungen ros. ãèäðîãåîëîãè åñêèå èññëåäîâàíèÿ Podstawowym kierunkiem b.h. jest okreœlanie iloœci i jakoœci wód u ytkowych ( woda u ytkowa), zasad ich eksploatacji i ochrony przed zanieczyszczeniami. W szczególnych przypadkach b.h. maj¹ za zadanie ustalenie i zagospodarowanie z³ó wód leczniczych i termalnych. Du e znaczenie w rejonach górniczych maj¹ badania prowadz¹ce do okreœlenia hydrogeologicznych warunków udostêpnienia i eksploatacji z³ó kopalin u ytkowych, oceny zagro eñ wodnych, pe³niejszego wykorzystania wód kopalnianych oraz oceny wp³ywu górnictwa na œrodowisko wodne. W celu okreœlenia iloœci i jakoœci zasobów wód podziemnych oraz oceny stopnia ich zanieczyszczenia prowadzi siê kompleksowe badania hydrogeologiczne, polowe i laboratoryjne, wykonuje siê dokumentacje i opracowuje monografie hydrogeologiczne, zestawia mapy hydrogeologiczne, organizuje monitoring wód podziemnych oraz gromadzi siê, przechowuje i udostêpnia wyniki badañ przy zastosowaniu systemów informatycznych. W pracach badawczych w zakresie ochrony œrodowiska wód szczególn¹ uwagê poœwiêca siê ocenie i prognozowaniu zubo enia i degradacji (jakoœciowej) wód podziemnych oraz migracji zanieczyszczeñ. Hydrogeologia, Mapa hydrogeologiczna. [AR] 59. Badania hydrogeologiczne zbiorników krasowych ang. hydrogeological investigations of karst reservoirs franc. recherches hydrogéologiques des reservoirs karstiques niem. hydrogeologische Untersuchungen der Karstwasserspeichern ros. ãèäðîãåîëîãè åñêèå èññëåäîâàíèÿ êàðñòîâûõ ðåçåðâóàðîâ B.h.z.k. obejmuj¹: analizê budowy geologicznej i warunków hydrogeologicznych zbiorników zawieraj¹c¹ opis geometrii masywu ska³ skrasowia³ych, okreœlenie form i zjawisk krasowych takich jak: polja, lejki krasowe, jaskinie, ponory i strefy ucieczek wody z rzeki, oraz okreœlenie zewnêtrznych i wewnêtrznych warunków zasilania i drena u zbiorników. Szczegó³owe badania obejmuj¹ natomiast: prospekcjê jaskiñ, pomiar cech geometrycznych form krasowych, analizê hydrogramów Ÿróde³ oraz wyników pompowañ próbnych; wykonuje siê równie badania sk³adu chemicznego wód, badania geofizyczne oraz sporz¹dza siê bilanse wodne. Pompowanie badawcze, Bilans wodny. [AR] 21

1 FILTR. Jak usun¹æ 5 zanieczyszczeñ za pomoc¹ jednego z³o a? PROBLEMÓW Z WOD ROZWI ZUJE. NOWATORSKIE uzdatnianie wody 5 w 1

1 FILTR. Jak usun¹æ 5 zanieczyszczeñ za pomoc¹ jednego z³o a? PROBLEMÓW Z WOD ROZWI ZUJE. NOWATORSKIE uzdatnianie wody 5 w 1 Jak usun¹æ 5 zanieczyszczeñ za pomoc¹ jednego z³o a? 1 FILTR ROZWI ZUJE PROBLEMÓW Z WOD 1 TWARDOŒÆ 2 ELAZO 3 MANGAN 4 AMONIAK 5 ORGANIKA Zanieczyszczenia takie jak: twardoœæ, mangan, elazo, naturalne substancje

Bardziej szczegółowo

4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA W AGLOMERACJI GDAÑSKIEJ

4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA W AGLOMERACJI GDAÑSKIEJ 4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA 4.1. Ocena jakoœci powietrza w odniesieniu do norm dyspozycyjnych O jakoœci powietrza na danym obszarze decyduje œredni poziom stê eñ zanieczyszczeñ w okresie doby, sezonu, roku.

Bardziej szczegółowo

Obiekty wodociągowe w Sopocie. Ujęcia wody i stacje uzdatniania

Obiekty wodociągowe w Sopocie. Ujęcia wody i stacje uzdatniania Obiekty wodociągowe w Sopocie Ujęcia wody i stacje uzdatniania Obecnie system wodociągowy w Sopocie zaopatruje mieszkańców w wodę za pomocą trzech ujęć: Bitwy pod Płowcami, Brodwino i Nowe Sarnie Wzgórze

Bardziej szczegółowo

Temat: Funkcje. Własności ogólne. A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1

Temat: Funkcje. Własności ogólne. A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1 Temat: Funkcje. Własności ogólne A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1 Kody kolorów: pojęcie zwraca uwagę * materiał nieobowiązkowy A n n a R a

Bardziej szczegółowo

DWP. NOWOή: Dysza wentylacji po arowej

DWP. NOWOŒÆ: Dysza wentylacji po arowej NOWOŒÆ: Dysza wentylacji po arowej DWP Aprobata Techniczna AT-15-550/2007 SMAY Sp. z o.o. / ul. Ciep³ownicza 29 / 1-587 Kraków tel. +48 12 78 18 80 / fax. +48 12 78 18 88 / e-mail: info@smay.eu Przeznaczenie

Bardziej szczegółowo

Stechiometria równań reakcji chemicznych, objętość gazów w warunkach odmiennych od warunków normalnych (0 o C 273K, 273hPa)

Stechiometria równań reakcji chemicznych, objętość gazów w warunkach odmiennych od warunków normalnych (0 o C 273K, 273hPa) Karta pracy I/2a Stechiometria równań reakcji chemicznych, objętość gazów w warunkach odmiennych od warunków normalnych (0 o C 273K, 273hPa) I. Stechiometria równań reakcji chemicznych interpretacja równań

Bardziej szczegółowo

PREFABRYKOWANE STUDNIE OPUSZCZANE Z ŻELBETU ŚREDNICACH NOMINALNYCH DN1500, DN2000, DN2500, DN3200 wg EN 1917 i DIN V 4034-1

PREFABRYKOWANE STUDNIE OPUSZCZANE Z ŻELBETU ŚREDNICACH NOMINALNYCH DN1500, DN2000, DN2500, DN3200 wg EN 1917 i DIN V 4034-1 PREFABRYKOWANE STUDNIE OPUSZCZANE Z ŻELBETU ŚREDNICACH NOMINALNYCH DN1500, DN2000, DN2500, DN3200 wg EN 1917 i DIN V 4034-1 DO UKŁADANIA RUROCIĄGÓW TECHNIKAMI BEZWYKOPOWYMI 1. Rodzaje konstrukcji 1.1.

Bardziej szczegółowo

Dr inŝ. Krzysztof Wilmański Aqua Konsulting Kraków

Dr inŝ. Krzysztof Wilmański Aqua Konsulting Kraków Dr inŝ. Krzysztof Wilmański Aqua Konsulting Kraków Usuwanie manganu z wody podziemnej przy zastosowaniu złóŝ katalitycznych Manganese removal from ground water using catalytic materials 1. Wstęp Proces

Bardziej szczegółowo

Gospodarowanie odpadami w laboratoriach badawczych

Gospodarowanie odpadami w laboratoriach badawczych Jolanta Biegańska, Monika Czop Gospodarowanie odpadami w laboratoriach badawczych Wskazówki, przepisy prawne, dokumenty Ochrona środowiska Jolanta Biegańska, Monika Czop Gospodarowanie odpadami w laboratoriach

Bardziej szczegółowo

GEOLOGIA A ZDROWIE 22 23

GEOLOGIA A ZDROWIE 22 23 GEOLOGIA A ZDROWIE 22 23 Ochrona jakości i zasobów wód podziemnych Dostęp do czystej wody i nieskażonej gleby to zasadniczy warunek zdrowia społeczeństwa. Działania służące rozpoznawaniu, bilansowaniu

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Ruch harmoniczny i fale"

Ćwiczenie: Ruch harmoniczny i fale Ćwiczenie: "Ruch harmoniczny i fale" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

Lp. Tematyka Liczba godzin I. Wymagania edukacyjne

Lp. Tematyka Liczba godzin I. Wymagania edukacyjne Anna Ulrych Plan wynikowy Przedmiot: Materiały fryzjerskie Kierunek : Technikum Usług Fryzjerskich- rok szkolny 05/ 06 Liczba godzin: 76 Liczba godzin w roku szkolnym: KL.II Lp. Tematyka Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 Spis treści III. Wstęp... 9 III. Zasady porządkowe w pracowni technologicznej... 10 1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 III. Wskaźniki

Bardziej szczegółowo

W³adys³aw Duliñski*, Czes³awa Ewa Ropa*

W³adys³aw Duliñski*, Czes³awa Ewa Ropa* WIERTNICTWO NAFTA GAZ TOM 5 ZESZYT 008 W³adys³aw Duliñski*, Czes³awa Ewa Ropa* ANALIZA I USTALENIE PARAMETRÓW EKSPLOATACYJNYCH DLA ODWIERTÓW WÓD MINERALNYCH W ZALE NOŒCI OD WIELKOŒCI WYK ADNIKA GAZOWEGO

Bardziej szczegółowo

ISBN 8978-83-7405-272-6

ISBN 8978-83-7405-272-6 I SBN 3-7405 -272-4 ISBN 8978-83-7405-272-6 9 788 374 05 272 6 Mojej Rodzinie SPIS TREŒCI WYKAZ OZNACZEÑ.............. 9 WSTÊP................. 11 1. DOKTRYNA I TECHNOLOGIA MECHATRONIKI...... 14 1.1.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne.

ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne. ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne. (Dz. U. Nr 75, poz. 866, z dnia 15 wrzeœnia 2000 r.) Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

CZUJNIKI TEMPERATURY Dane techniczne

CZUJNIKI TEMPERATURY Dane techniczne CZUJNIKI TEMPERATURY Dane techniczne Str. 1 typ T1001 2000mm 45mm 6mm Czujnik ogólnego przeznaczenia wykonany z giêtkiego przewodu igielitowego. Os³ona elementu pomiarowego zosta³a wykonana ze stali nierdzewnej.

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Lublinie

Kuratorium Oświaty w Lublinie Kuratorium Oświaty w Lublinie ZESTAW ZADAŃ KONKURSOWYCH Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ROK SZKOLNY 2014/2015 KOD UCZNIA ETAP OKRĘGOWY Instrukcja dla ucznia 1. Zestaw konkursowy zawiera 12 zadań. 2. Przed

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

Badania skuteczności działania filtrów piaskowych o przepływie pionowym z dodatkiem węgla aktywowanego w przydomowych oczyszczalniach ścieków

Badania skuteczności działania filtrów piaskowych o przepływie pionowym z dodatkiem węgla aktywowanego w przydomowych oczyszczalniach ścieków Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołł łłątaja w Krakowie, Wydział Inżynierii Środowiska i Geodezji Katedra Inżynierii Sanitarnej i Gospodarki Wodnej K r z y s z t o f C h m i e l o w s k i Badania skuteczności

Bardziej szczegółowo

tel/fax 018 443 82 13 lub 018 443 74 19 NIP 7343246017 Regon 120493751

tel/fax 018 443 82 13 lub 018 443 74 19 NIP 7343246017 Regon 120493751 Zespół Placówek Kształcenia Zawodowego 33-300 Nowy Sącz ul. Zamenhoffa 1 tel/fax 018 443 82 13 lub 018 443 74 19 http://zpkz.nowysacz.pl e-mail biuro@ckp-ns.edu.pl NIP 7343246017 Regon 120493751 Wskazówki

Bardziej szczegółowo

HYDRO4Tech PROJEKTY, OPINIE, EKSPERTYZY, DOKUMENTACJE BADANIA GRUNTU, SPECJALISTYCZNE ROBOTY GEOTECHNICZNE, ODWODNIENIA

HYDRO4Tech PROJEKTY, OPINIE, EKSPERTYZY, DOKUMENTACJE BADANIA GRUNTU, SPECJALISTYCZNE ROBOTY GEOTECHNICZNE, ODWODNIENIA PROJEKTY, OPINIE, EKSPERTYZY, DOKUMENTACJE BADANIA GRUNTU, SPECJALISTYCZNE ROBOTY GEOTECHNICZNE, ODWODNIENIA Geotechnika ul. Balkonowa 5 lok. 6 Hydrotechnika Tel. 503 533 521 03-329 Warszawa tel. 666 712

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej to nowoczesny system informatyczny kompleksowo

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) Dz.U.05.73.645 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z dnia 28 kwietnia 2005 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

SUBSTANCJE ZUBOŻAJĄCE WARSTWĘ OZONOWĄ

SUBSTANCJE ZUBOŻAJĄCE WARSTWĘ OZONOWĄ SUBSTANCJE ZUBOŻAJĄCE WARSTWĘ OZONOWĄ I) INFORMACJE OGÓLNE W ostatnich latach stosowanie licznych, szeroko rozpowszechnionych substancji syntetycznych napotkało na nowe ograniczenie, którym jest ochrona

Bardziej szczegółowo

Egzamin dyplomowy pytania

Egzamin dyplomowy pytania Egzamin dyplomowy pytania 1. Równania ruchu punktu. Równanie ruchu bryły sztywnej. Stopnie swobody. 2. Tarcie. Rodzaje tarcia. Prawa fizyki dotyczące tarcia. 3. Praca. Energia: mechaniczna, elektryczna,

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

PLAN POŁĄCZENIA RADPOL SPÓŁKA AKCYJNA I WIRBET SPÓŁKA AKCYJNA

PLAN POŁĄCZENIA RADPOL SPÓŁKA AKCYJNA I WIRBET SPÓŁKA AKCYJNA PLAN POŁĄCZENIA RADPOL SPÓŁKA AKCYJNA I WIRBET SPÓŁKA AKCYJNA 1 1. DEFINICJE UŻYTE W PLANIE POŁĄCZENIA. 2 2. TYP, FIRMA I SIEDZIBA ŁĄCZĄCYCH SIĘ SPÓŁEK.... 3 2.1. SPÓŁKA PRZEJMUJĄCA.... 3 2.2. SPÓŁKA PRZEJMOWANA....

Bardziej szczegółowo

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika Koszty i wykaz badań wykonywanych w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Stawka podstawowa wynosi 40,41 zł. 2. Wyliczenie kosztów usługi następuje w sposób następujący: koszt usługi

Bardziej szczegółowo

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2.

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2. Od redakcji Niniejszy zbiór zadań powstał z myślą o tych wszystkich, dla których rozwiązanie zadania z fizyki nie polega wyłącznie na mechanicznym przekształceniu wzorów i podstawieniu do nich danych.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. I. Wstęp... 11. II. Chemiczna analiza wody i ścieków... 12

Spis treści. I. Wstęp... 11. II. Chemiczna analiza wody i ścieków... 12 Spis treści I. Wstęp... 11 II. Chemiczna analiza wody i ścieków... 12 1. Zasadowość... 12 1.1. Wprowadzenie... 12 1.2. Oznaczanie zasadowości ogólnej metodą miareczkową wobec wskaźnika metylooranżu...

Bardziej szczegółowo

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie Załącznik Nr 11 do Uchwały Nr XX/136/2012 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 25 września 2012 r. STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie ROZDZIAŁ I NAZWA I OBSZAR SOŁECTWA 1. Samorząd

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

PODNOŚNIK KANAŁOWY WWKR 2

PODNOŚNIK KANAŁOWY WWKR 2 Zastosowanie Dźwignik kanałowy, jeżdżący po obrzeżach kanału samochodowego, dzięki łatwości manewrowania poziomego (stosunkowo mały ciężar) i pionowego, znajduje szerokie zastosowanie w pracach obsługowo-naprawczych

Bardziej szczegółowo

Opady atmosferyczne. O szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny I pluszcze jednaki, miarowy, niezmienny,

Opady atmosferyczne. O szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny I pluszcze jednaki, miarowy, niezmienny, Opady atmosferyczne O szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny I pluszcze jednaki, miarowy, niezmienny, Pojęcia Opad atmosferyczny- produkt kondensacji pary wodnej, wypadający z chmur pod wpływem siły

Bardziej szczegółowo

Pani Magdalena Domasik Centrum Szkoleń DOMASIK ul. Sienkiewicza 11 07-440 Goworowo

Pani Magdalena Domasik Centrum Szkoleń DOMASIK ul. Sienkiewicza 11 07-440 Goworowo Warszawa, 10 grudnia 2015 r. WOJEWODA MAZOWIECKI WK-II.431.8.2015 Pani Magdalena Domasik Centrum Szkoleń DOMASIK ul. Sienkiewicza 11 07-440 Goworowo WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 39h ust. 2

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii. (Dz. U. z dnia 21 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii. (Dz. U. z dnia 21 grudnia 2011 r. Dz.U.2011.275.1629 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii (Dz. U. z dnia 21 grudnia 2011 r.) Na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 1 i 3-5

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH DLA MECHANIKÓW

PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH DLA MECHANIKÓW PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH DLA MECHANIKÓW Opracowanie: dr inż. Krystyna Moskwa, dr Wojciech Solarski 1. Termochemia. Każda reakcja chemiczna związana jest z wydzieleniem lub pochłonięciem energii, najczęściej

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów Ćwiczenie 63 Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów 63.1. Zasada ćwiczenia W ćwiczeniu określa się współczynnik sprężystości pojedynczych sprężyn i ich układów, mierząc wydłużenie

Bardziej szczegółowo

1.2. Zakres stosowania z podaniem ograniczeń Badaniu nośności można poddać każdy pal, który spełnia wymogi normy PN-83/B- 02482.

1.2. Zakres stosowania z podaniem ograniczeń Badaniu nośności można poddać każdy pal, który spełnia wymogi normy PN-83/B- 02482. Akredytacja PCA nr AB 425 na wykonywanie badań nośności pali. Krótki opis PROCEDURY BADAWCZEJ Postanowienia ogólne 1.1. Określenie badanej cechy Nośność pala - jest to zdolność pala do przenoszenia obciążeń.

Bardziej szczegółowo

Sterowanie maszyn i urządzeń

Sterowanie maszyn i urządzeń Sterowanie maszyn i urządzeń Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Sterowanie objętościowe Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie zasad sterowania objętościowego oraz wyznaczenie chłonności jednostkowej

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Konwersji Energii. Ogniwo fotowoltaiczne

Laboratorium z Konwersji Energii. Ogniwo fotowoltaiczne Laboratorium z Konwersji Energii Ogniwo fotowoltaiczne 1.0 WSTĘP Energia słoneczna jest energią reakcji termojądrowych zachodzących w olbrzymiej odległości od Ziemi. Zachodzące na Słońcu przemiany helu

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO 2 1. Cel ćwiczenia : Dokonać pomiaru zuŝycia tulei cylindrowej (cylindra) W wyniku opanowania treści ćwiczenia student

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku w sprawie określenia trybu powoływania członków oraz organizacji i trybu działania Będzińskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO

Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO DZIENNIK URZÊDOWY WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 TREŒÆ: Poz.: ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO 81 nr 6 z dnia 29 sierpnia 2006 r. zmieniaj¹ce zarz¹dzenie

Bardziej szczegółowo

Dlaczego? Jak? Finansowanie 2014-2020. Eutrofizacja. Aglomeracja Oczyszczanie cieków Systemy zbierania

Dlaczego? Jak? Finansowanie 2014-2020. Eutrofizacja. Aglomeracja Oczyszczanie cieków Systemy zbierania Pozna, maj 2014 Dlaczego? Eutrofizacja Jak? KPO K Aglomeracja Oczyszczanie cieków Systemy zbierania Finansowanie 2014-2020 Eutrofizacja oznacza wzbogacenie wody sk adnikami od ywczymi, szczególnie zwi

Bardziej szczegółowo

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Załącznik Nr 1 Do zarządzenia Nr 92/2012 Prezydenta Miasta Konina z dnia 18.10.2012 r. Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Jednostką dominującą jest Miasto Konin (Gmina Miejska

Bardziej szczegółowo

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

Czy warto byd w sieci? Plusy i minusy nakładania się form ochrony przyrody wsparte przykładami Słowioskiego Parku Narodowego

Czy warto byd w sieci? Plusy i minusy nakładania się form ochrony przyrody wsparte przykładami Słowioskiego Parku Narodowego Czy warto byd w sieci? Plusy i minusy nakładania się form ochrony przyrody wsparte przykładami Słowioskiego Parku Narodowego Aby uzyskad odpowiedź na tak postawione pytanie należy rozważyd kilka aspektów:

Bardziej szczegółowo

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY. (19) PL (n)62894. Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa, PL

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY. (19) PL (n)62894. Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej d2)opis OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 112772 (22) Data zgłoszenia: 29.11.2001 EGZEMPLARZ ARCHIWALNY (19) PL (n)62894 (13)

Bardziej szczegółowo

KOMPAKTOWE REKUPERATORY CIEP A

KOMPAKTOWE REKUPERATORY CIEP A KOMPAKTOWE REKUPERATORY CIEP A KOMPAKTOWE REKUPERATORY CIEP A ZW 1. ZASTOSOWANIE REKUPERATORA ZW Rekuperator kompaktowy ZW to urz¹dzenie nawiewno-wywiewne umo liwiaj¹ce mechaniczn¹ wentylacje powietrzem

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE PRZYSPIESZENIA ZIEMSKIEGO ZA POMOCĄ WAHADŁA REWERSYJNEGO I MATEMATYCZNEGO

WYZNACZANIE PRZYSPIESZENIA ZIEMSKIEGO ZA POMOCĄ WAHADŁA REWERSYJNEGO I MATEMATYCZNEGO Nr ćwiczenia: 101 Prowadzący: Data 21.10.2009 Sprawozdanie z laboratorium Imię i nazwisko: Wydział: Joanna Skotarczyk Informatyki i Zarządzania Semestr: III Grupa: I5.1 Nr lab.: 1 Przygotowanie: Wykonanie:

Bardziej szczegółowo

Andrzej Gonet*, Aleksandra Lewkiewicz-Ma³ysa*, Jan Macuda* ANALIZA MO LIWOŒCI ZAGOSPODAROWANIA WÓD MINERALNYCH REJONU KROSNA**

Andrzej Gonet*, Aleksandra Lewkiewicz-Ma³ysa*, Jan Macuda* ANALIZA MO LIWOŒCI ZAGOSPODAROWANIA WÓD MINERALNYCH REJONU KROSNA** WIERTNICTWO NAFTA GAZ TOM 22/1 2005 Andrzej Gonet*, Aleksandra Lewkiewicz-Ma³ysa*, Jan Macuda* ANALIZA MO LIWOŒCI ZAGOSPODAROWANIA WÓD MINERALNYCH REJONU KROSNA** 1. WSTÊP Na obszarze Polski wody mineralne

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp.

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. Uwaga: Ze względu na laboratoryjny charakter zajęć oraz kontakt z materiałem biologicznym,

Bardziej szczegółowo

D - 10.10.01f JESIENNE UTRZYMANIE DROGI

D - 10.10.01f JESIENNE UTRZYMANIE DROGI ZAŁĄCZNIK NR 12 DO SIWZ D - 10.10.01f JESIENNE UTRZYMANIE DROGI SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 2 2. MATERIAŁY... 2 3. SPRZĘT... 2 4. TRANSPORT... 2 5. WYKONANIE ROBÓT... 3 6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT... 4 7. OBMIAR

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

(13) B1 PL 161821 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 161821

(13) B1 PL 161821 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 161821 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 161821 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 283615 (22) Data zgłoszenia: 02.02.1990 (51) IntCl5: G05D 7/00 (54)Regulator

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWO WIELKOPOLSKIE Etap wojewódzki rok szkolny 2009/2010 Dane dotyczące ucznia (wypełnia Komisja Konkursowa po rozkodowaniu prac) wylosowany numer uczestnika

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1

USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1 USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1 (wybrane artykuły regulujące przepisy o cenach transferowych) Dział IIa Porozumienia w sprawach ustalenia cen transakcyjnych

Bardziej szczegółowo

Korzy ci wynikaj ce ze standaryzacji procesów w organizacjach publicznych a zarz dzanie jako ci

Korzy ci wynikaj ce ze standaryzacji procesów w organizacjach publicznych a zarz dzanie jako ci Roman Batko Korzy ci wynikaj ce ze standaryzacji procesów w organizacjach publicznych a zarz dzanie jako ci Uniwersytet Jagiello ski wypracowanie i upowszechnienie najbardziej skutecznej i efektywnej dobrej

Bardziej szczegółowo

Modernizacja i rozbudowa systemu kanalizacyjnego miasta Jaworzna faza I

Modernizacja i rozbudowa systemu kanalizacyjnego miasta Jaworzna faza I Miejskie Przedsi biorstwo Wodoci gów i Kanalizacji Sp. z o.o. Modernizacja i rozbudowa systemu kanalizacyjnego miasta Jaworzna faza I Jaworzno, 2010 Przedsięwzi wzięcie zlokalizowane jest w gminie Jaworzno

Bardziej szczegółowo

Projekt Studenckiego Koła Naukowego CREO BUDOWA GENERATORA WODORU

Projekt Studenckiego Koła Naukowego CREO BUDOWA GENERATORA WODORU Projekt Studenckiego Koła Naukowego CREO BUDOWA GENERATORA WODORU Stanowisko testowe Opracował Tomasz Piaścik Wprowadzenie Malejące zasoby naturalne, wpływ na środowisko naturalne i ciągle rosnące potrzeby

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WYDANIE DECYZJI O ŚRODOWISKOWYCH UWARUNKOWANIACH ZGODY NA REALIZACJĘ PRZEDSIĘWZIĘCIA*

WNIOSEK O WYDANIE DECYZJI O ŚRODOWISKOWYCH UWARUNKOWANIACH ZGODY NA REALIZACJĘ PRZEDSIĘWZIĘCIA* ... imię i nazwisko / nazwa inwestora...... adres Krzanowice, dnia... Burmistrz Miasta Krzanowice ul. 15 Grudnia 5 47-470 Krzanowice nr telefonu kontaktowego...... imię i nazwisko pełnomocnika (upoważnienie

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów 1 Autor: Aneta Para Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów Jak powiedział Günter Verheugen Członek Komisji Europejskiej, Komisarz ds. przedsiębiorstw i przemysłu Mikroprzedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ SZKOLNEGO KOŁA NAUKOWEGO Z PRZEDMIOTU CHEMIA PROWADZONEGO W RAMACH PROJEKTU AKADEMIA UCZNIOWSKA

SCENARIUSZ ZAJĘĆ SZKOLNEGO KOŁA NAUKOWEGO Z PRZEDMIOTU CHEMIA PROWADZONEGO W RAMACH PROJEKTU AKADEMIA UCZNIOWSKA SCENARIUSZ ZAJĘĆ SZKOLNEGO KOŁA NAUKOWEGO Z PRZEDMIOTU CHEMIA PROWADZONEGO W RAMACH PROJEKTU AKADEMIA UCZNIOWSKA Temat lekcji Jak dowieść, że woda ma wzór H 2 O? Na podstawie pracy uczniów pod opieką Tomasza

Bardziej szczegółowo

Nasze produkty. Obrotniki rolkowe rur, walczaków oraz arkuszy blachy. Urz¹dzenie do spawania rur, walczaków oraz arkuszy blachy.

Nasze produkty. Obrotniki rolkowe rur, walczaków oraz arkuszy blachy. Urz¹dzenie do spawania rur, walczaków oraz arkuszy blachy. Elko-77 dzia³a na polskim rynku spawalniczym od 35 lat i ma ponad 150 firm - partnerów wspó³pracuj¹cych na bie ¹co. Specjalizacj¹ firmy jest mechanizacja i wyposa enie w Ÿród³a pr¹du indywidualnych stanowisk

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 217 RADY MINISTRÓW. z dnia 24 grudnia 2010 r. w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2014

UCHWAŁA Nr 217 RADY MINISTRÓW. z dnia 24 grudnia 2010 r. w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2014 Monitor Polski Nr 101 Elektronicznie podpisany przez Grzegorz Paczowski Data: 2010.12.31 16:08:22 +01'00' 5270 Poz. 1183 1183 v.p l UCHWAŁA Nr 217 RADY MINISTRÓW z dnia 24 grudnia 2010 r. w sprawie Krajowego

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Lista standardów w układzie modułowym

Lista standardów w układzie modułowym Załącznik nr 1. Lista standardów w układzie modułowym Lista standardów w układzie modułowym Standardy są pogrupowane w sześć tematycznych modułów: 1. Identyfikacja i Analiza Potrzeb Szkoleniowych (IATN).

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA PRASOWA. Cel: zakup komputerów, budowa sieci LAN, zakup i wdroŝenie aplikacji aktualnie dostępnych na rynku.

INFORMACJA PRASOWA. Cel: zakup komputerów, budowa sieci LAN, zakup i wdroŝenie aplikacji aktualnie dostępnych na rynku. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO SPRAWIEDLIWOŚCI BIURO MINISTRA WYDZIAŁ INFORMACJI Warszawa, dnia 13 października 2007 r. INFORMACJA PRASOWA Minione dwa lata przyniosły przełom w informatyzacji polskiego

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WYKONAWCZY KONSTRUKCJI

PROJEKT WYKONAWCZY KONSTRUKCJI Spis treści Opis techniczny 1. Przedmiot i zakres opracowania 2. Podstawa formalna projektu 3. Podstawy merytoryczne opracowania 4. Układ konstrukcyjny obiektu 5. Zastosowane schematy konstrukcyjne 6.

Bardziej szczegółowo

dr inż. arch. Tomasz Majda (TUP) dr Piotr Wałdykowski (WOiAK SGGW)

dr inż. arch. Tomasz Majda (TUP) dr Piotr Wałdykowski (WOiAK SGGW) JAK WYGLĄDA IDEALNY ŚWIAT OCHRONY WÓD W POLSCE? I DO CZEGO POTRZEBNE MU PLANOWANIE PRZESTRZENNE? dr inż. arch. Tomasz Majda (TUP) dr Piotr Wałdykowski (WOiAK SGGW) 14 STYCZNIA 2013 STAN PRAWNY STUDIUM

Bardziej szczegółowo

X. M A N A G E R. q Przeznaczenie modu³u q Wykaz funkcji q Codzienna eksploatacja

X. M A N A G E R. q Przeznaczenie modu³u q Wykaz funkcji q Codzienna eksploatacja X. M A N A G E R q Przeznaczenie modu³u q Wykaz funkcji q Codzienna eksploatacja Schemat funkcjonalny modu³u MANAGER SPIS TREŒCI X.1. PRZEZNACZENIE MODU U...X-3 X.2. WYKAZ FUNKCJI...X-4 X.3. CODZIENNA

Bardziej szczegółowo

Atpolan BIO 80 EC. Atpolan BIO 80 EC

Atpolan BIO 80 EC. Atpolan BIO 80 EC Nowy, opatentowany adiuwant olejowy w formie koncentratu do sporządzania emulsji wodno-olejowej, olejowej, dodawany do zbiornika opryskiwacza w celu wspomagania działania ania środków w ochrony roślin

Bardziej szczegółowo

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Jak ju wspomniano, kinesiotaping mo e byç stosowany jako osobna metoda terapeutyczna, jak równie mo e stanowiç uzupe nienie innych metod fizjoterapeutycznych.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 listopada 2015 r. Poz. 1821 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 października 2015 r.

Warszawa, dnia 6 listopada 2015 r. Poz. 1821 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 października 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 listopada 2015 r. Poz. 1821 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków

Bardziej szczegółowo

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym Samorządowy Program dotyczący pomocy finansowej dla gmin/miast na zakup nowych samochodów ratowniczo - gaśniczych ze sprzętem ratowniczogaśniczym zamontowanym na stałe oraz zakup sprzętu ratowniczo-gaśniczego

Bardziej szczegółowo

2.Prawo zachowania masy

2.Prawo zachowania masy 2.Prawo zachowania masy Zdefiniujmy najpierw pewne podstawowe pojęcia: Układ - obszar przestrzeni o określonych granicach Ośrodek ciągły - obszar przestrzeni którego rozmiary charakterystyczne są wystarczająco

Bardziej szczegółowo

ZASADA PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ

ZASADA PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ ZASADA PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ W samorządzie jest prowadzony dialog społeczny, samorząd wspiera organizowanie się mieszkańców by uczestniczyli w rozwiązywaniu problemów społeczności lokalnej Zadanie 2.:

Bardziej szczegółowo

ST- 01.00 SPECYFIKACJA TECHNICZNA ROBOTY GEODEZYJNE. Specyfikacje techniczne ST-01.00 Roboty geodezyjne

ST- 01.00 SPECYFIKACJA TECHNICZNA ROBOTY GEODEZYJNE. Specyfikacje techniczne ST-01.00 Roboty geodezyjne 41 SPECYFIKACJA TECHNICZNA ST- 01.00 ROBOTY GEODEZYJNE 42 SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 43 1.1. Przedmiot Specyfikacji Technicznej (ST)...43 1.2. Zakres stosowania ST...43 1.3. Zakres Robót objętych ST...43

Bardziej szczegółowo

Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów

Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów Etap II (rejonowy) 5 stycznia 0 roku Materiały dla nauczycieli Odpowiedzi do zadań wraz z punktacją Uwagi ogólne: Za prawidłowe rozwiązania zadań inną metodą

Bardziej szczegółowo

ADUNEK RODZAJ ZAGRO ENIA OCHRONA OSOBISTA PODSTAWOWE CZYNNOήI KIEROWCY DODATKOWE I SPECJALNE CZYNNOήI KIEROWCY PO AR PIERWSZA POMOC INFORMACJE

ADUNEK RODZAJ ZAGRO ENIA OCHRONA OSOBISTA PODSTAWOWE CZYNNOήI KIEROWCY DODATKOWE I SPECJALNE CZYNNOήI KIEROWCY PO AR PIERWSZA POMOC INFORMACJE INSTRUKCJA DLA UN1263 FARBA, UN1263 MATERIA POKREWNY DO FARBY, UN1866 YWICA W ROZTWORZE, zapalna, UN1120 BUTANOLE, UN1993 MATERIA ZAPALNY CIEK Y I.N.O., klasa 3 - bezbarwna ciecz o zapachu ostrym, przenikliwym;

Bardziej szczegółowo

FIZJOGRAFIA URBANISTYCZNA

FIZJOGRAFIA URBANISTYCZNA FIZJOGRAFIA URBANISTYCZNA 5/6 III Źródła informacji o środowisku. Opracowanie ekofizjograficzne jak zacząć? 26/27 III Struktura i funkcjonowanie środowiska 16/17 IV Stan i zagroŝenia środowiska 23/24 IV

Bardziej szczegółowo

Promocja i identyfikacja wizualna projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Promocja i identyfikacja wizualna projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Promocja i identyfikacja wizualna projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Białystok, 19 grudzień 2012 r. Seminarium współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach

Bardziej szczegółowo

Zakład Produkcji Spożywczej JAMAR Szczepaniak sp.j Albertów 69, 42-165 Lipie

Zakład Produkcji Spożywczej JAMAR Szczepaniak sp.j Albertów 69, 42-165 Lipie Zakład Produkcji Spożywczej JAMAR Szczepaniak sp.j Albertów 69, 42-165 Lipie Albertów 25.01.2016r Podstawowym celem praktyki zawodowej odbywanej w Firmie JAMAR sp. jawna jest nabycie umiejętności praktycznych,

Bardziej szczegółowo

ANALOGOWE UKŁADY SCALONE

ANALOGOWE UKŁADY SCALONE ANALOGOWE UKŁADY SCALONE Ćwiczenie to ma na celu zapoznanie z przedstawicielami najważniejszych typów analogowych układów scalonych. Będą to: wzmacniacz operacyjny µa 741, obecnie chyba najbardziej rozpowszechniony

Bardziej szczegółowo

LOCJA ŚRÓDLĄDOWA. Polski Związek Motorowodny i Narciarstwa Wodnego

LOCJA ŚRÓDLĄDOWA. Polski Związek Motorowodny i Narciarstwa Wodnego LOCJA ŚRÓDLĄDOWA Locja śródlądowa podręcznik nawigacyjny uzupełniający mapy, zawierający informacje o prądach, pływach, znakach nawigacyjnych, przeszkodach żeglugowych, lokalnych warunkach pogodowych,

Bardziej szczegółowo

Romuald Radwan*, Janusz Wandzel* TESTY PRODUKCYJNE PO CZONE ZE WSTÊPNYM ODSIARCZANIEM SUROWEJ ROPY NAFTOWEJ NA Z O U LGM

Romuald Radwan*, Janusz Wandzel* TESTY PRODUKCYJNE PO CZONE ZE WSTÊPNYM ODSIARCZANIEM SUROWEJ ROPY NAFTOWEJ NA Z O U LGM WIERTNICTWO NAFTA GAZ TOM 23/1 2006 Romuald Radwan*, Janusz Wandzel* TESTY PRODUKCYJNE PO CZONE ZE WSTÊPNYM ODSIARCZANIEM SUROWEJ ROPY NAFTOWEJ NA Z O U LGM Testy produkcyjne na z³o u LGM (Lubiatów-Miêdzychód-Grotów)

Bardziej szczegółowo

Podstawowe działania w rachunku macierzowym

Podstawowe działania w rachunku macierzowym Podstawowe działania w rachunku macierzowym Marcin Detka Katedra Informatyki Stosowanej Kielce, Wrzesień 2004 1 MACIERZE 1 1 Macierze Macierz prostokątną A o wymiarach m n (m wierszy w n kolumnach) definiujemy:

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY

POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW BADANIE RÓWNOWAGI ADSORPCYJNEJ W ROZTWORZE BARWNIKA Opiekun ćwiczenia: Miejsce ćwiczenia: Krzysztof Kozieł Zakład Chemii

Bardziej szczegółowo

Gorzów Wielkopolski, dnia 22 marca 2016 r. Poz. 619 UCHWAŁA NR 0007.197.2016 RADY MIEJSKIEJ W SULECHOWIE. z dnia 15 marca 2016 r.

Gorzów Wielkopolski, dnia 22 marca 2016 r. Poz. 619 UCHWAŁA NR 0007.197.2016 RADY MIEJSKIEJ W SULECHOWIE. z dnia 15 marca 2016 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Gorzów Wielkopolski, dnia 22 marca 2016 r. Poz. 619 UCHWAŁA NR 0007.197.2016 RADY MIEJSKIEJ W SULECHOWIE z dnia 15 marca 2016 r. w sprawie zasad udzielania dotacji

Bardziej szczegółowo

Od redaktora naukowego 2. Mapy górnicze 3. Pomiary sytuacyjne w

Od redaktora naukowego 2. Mapy górnicze 3. Pomiary sytuacyjne w Spis treœci Od redaktora naukowego... 9 1. Zadania dzia³u mierniczo-geologicznego i jego miejsce w strukturze zak³adu górniczego... 11 Jan Pielok 1.1. Zadania miernictwa górniczego w œwietle przepisów

Bardziej szczegółowo

- Miejscowość Kod pocztowy Nr posesji Ulica Gmina

- Miejscowość Kod pocztowy Nr posesji Ulica Gmina Pieczątka Wnioskodawcy Nr sprawy: ROPS.II. (pieczątka Wnioskodawcy) (pieczątka instytucji przyjmującej wniosek) W N I O S E K o dofinansowanie robót budowlanych dotyczących ze środków Państwowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Jaki(e) prekursor(y), substancja(e) czynna(e) lub kombinacja prekursor(y)/substancja(e) czynna(e) są przez Państwa wspierane w programie przeglądu

Jaki(e) prekursor(y), substancja(e) czynna(e) lub kombinacja prekursor(y)/substancja(e) czynna(e) są przez Państwa wspierane w programie przeglądu Wezwanie o udostępnienie informacji na temat produktów generujących substancję czynną in-situ Informacja ta przeznaczona jest dla firm zajmujących się obrotem lub stosujących substancje chemiczne, urządzenia,

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu na logo POWIATU ŚREDZKIEGO

Regulamin konkursu na logo POWIATU ŚREDZKIEGO Regulamin konkursu na logo POWIATU ŚREDZKIEGO I. Organizator konkursu Organizatorem konkursu jest Zarząd Powiatu w Środzie Śląskiej, zwany dalej Organizatorem. Koordynatorem konkursu z ramienia Organizatora

Bardziej szczegółowo

z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych

z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych U C H WA Ł A S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez

Bardziej szczegółowo