SŁOWA PRZESTROGI DLA PO LSKI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SŁOWA PRZESTROGI DLA PO LSKI"

Transkrypt

1 jjw T' < ' 3 2 A \ J T f r x T K? '7 7 J :^<rśsi(ł ^ -» <mmn..«gw.v>* Ak-s - -V" łiiiiiliiliiiiiiniuriiui iiiii iimiiiiiimiiiiiiiniiiiiimi mim im i<iiiiiimii m iiiiiihiimiiimiiiiinimim ni iiiimmiiiiimiiik PROF. DR. ADOLF SULIGOWSKI! SŁOWA PRZESTROGI DLA PO LSKI CZYLI KONIECZNA NAPRAWA KONSTYTUCJI W A R S Z A W A 1927 SKŁAD GŁÓWNY W KSIĘGARNI M. ARCTA N O W Y - Ś W I A T 85 = iiiiiiiiiiim iiiiiiiiiiiimmimmimm m m m m i m m m m m i i m m m m m i m i ii m i n i m u m iii... m m i: m m m m m i i?

2

3 1 PROF. DR. ADOLF SULIGOWSKI SŁOWA PRZESTROGI DLA POLSKI CZYLI KONIECZNA NAPRAWA KONSTYTUCJI WARSZAWA 1927 SKŁAD GŁÓWNY W KSIĘGARNI M. ARCTA N O W Y Ś W I A T 35

4 D R U K A R N I A Z A K Ł A D Ó W W Y D A W N I C Z Y C H M. A R C T, S P. A K C. W W A R S Z A W I E C Z E R N I A K O W S K A

5 I. Ż yjące pokolenie polskie doczekało w ielkiej chwili, doczekało politycznego odrodzenia O jczyzny. G dyby ktoś przed w ielką w ojn ą powiedział nam: będziecie mieli wkrótce niepodległą Polskę, która sięgni'e do1 morza, która w yciągnie rękę po Śląsk Górny, która obejm ie błonia opiewane przez M ickiew icza, błonia L itw y i B iało ru si, słuchalibyśm y jego opowieści jako snu złotego. A przecież w następstw ie w ielkiej w o jn y sen złoty stał się rzeczyw istością. To, co się w ciągu ostatnich ośmiu lat dokonało, podnosi ducha, w ypełnia serca radością. C zujem y rękę O patrzności, która sen w rzeczyw istość zamieniła. W związku z w ojn ą dzięki udziałow i w ielkiego państwa z drugiej półkuli rzucono na kongresie pokojow ym dw ie w ielkie idee: praw o sam ookreślenia narodów i związek narodów dla regulow ania w zajem nych stosunków, dla popierania postępu i rozw oju, bez tępienia jednych przez drugich. Idee same przez się nie nowe. O tem, że każdy naród, który posiadł pewną kulturę, ma prawo do decydowania o swoim losie, o tem w nauce teoretycznej nie byto wątpliwości, z drugiej strony idea rozjem czego trybunału dla spraw m iędzynarodowych podnoszona była już daw niej, między innemi przez H en ryka IV, króla francuskiego, w zaraniu X V I I wieku. 3

6 N ow ością przecież jest to, że te m yśli p rzyjęto jako podstaw y do układu m iędzynarodowego i że na tem tle osnuto traktat pokojow y, co nadało mu charakter odmienny od tego, jaki cechował daw niejsze traktaty pokojowe. Polska stanęła w rzędzie wielkich państw europejskich, w konsekwencji przed Polską stoi zadanie ustalić i utrw alić swój byt, a jednocześnie przyczyniać się do rozw oju życia europejskiego i do postępu ogólnego. O to obowiązek Polski i względem siebie i względem Europy. O bowiązek wielki i, powiedzm y to wprost, niełatwy. W ym aga on w ielkiej czujności i wielkich w ysiłków, wym aga wielkiego taktu politycznego, w ielkiej przezorności i przenikliw ości. I trzeba sobie powiedzieć: skończyła się epoka upadku, nadeszła epoka samoistnego życia i związanych z niem mozołów. Inaczej mówiąc, minęła epoka niewoli, nastała epoka trudności. P ierw szym warunkiem utrzym ania samodzielności państw a jest odpow iadająca potrzebom k raju silna organizacja wewnętrzna. A le stw orzyć taką organizację w państwie powstającem z połączenia dzielnic, które chociaż historycznie sobie bliskie, żyły przez wiek cały zgórą pod rozlicznemi rządam i i pod róż- norodnemi prawodaw stwam i, to rzecz naprawdę bardzo trudna, a to tem bard ziej, że zadanie to przypadło do wykonania wr epoce przechodniej, w epoce w strząśnień i przeobrażeń społecznych. Ju ż we wniosku poselskim z dn. 24 w rześnia roku, jak i złożyłem w Sejm ie U staw odaw czym, a następnie w ogłoszonej w roku 1925 książce m ojej pod tytułem : Ja k wzm ocnić polską organizację państw ow ą, wskazałem na zbyt daleko idące różniczkowanie naszych organów państwowych i na nadmierną ilość m inisterstw i urzędów, co prowadzi do obciążenia skarbu i do chorobliwego etatyzmu. W istocie zaczęliśmy od utworzenia szesnastu m inisterstw, nie licząc dwóch urzę 4

7 dów głównych i kontroli państw ow ej, po zamknięciu zaś ministerstw a zdrow ia, m inisterstw a aprow izacji, m inisterstw a kultury i sztuki, m inisterstw a poczt i telegrafów i wreszcie m i nisterstw a b. dzielnicy pruskiej pozostało jeszcze jedenaście m inisterstw, gdy zaś w roku głów ny urząd ziemski podniesiono do godności m inisterstw a, liczym y dwanaście m i nisterstw, z których trzy są zgoła zbyteczne i m ogłyby być zastąpione wydziałam i przy innych m inisterstwach, zm nejszając bardzo poważnie w yd atki państwowe. N ie zamierzam powracać w obecnej rozprawie do tego przedmiotu, natom iast pragnę zatrzym ać się tutaj nad konstytu cją, którą S ejm U staw odaw czy w marcu r. uchwalił. K o n stytu cja to wielki akt organizacyjny, to podłoże, na którem ro zw ijać się ma życie i działalność państwa. N iestety, nie możemy powiedzieć, ażeby ten wielki akt był w olny od usterek. I nic dziwnego, praca nad konstytucją polską, w trudnej chwili urządzania państw a rozpoczęta i podczas niepokoju z powodu w o jn y z bolszew ikam i prowadzona, ze zbytnim pośpiechem została wykonana. Znakom itą konstytucję Stanów Zjednoczonych Północnej A m eryki pod kierunkiem wielkiego męża stanu, jakim był George W ashington, układano przez lat jedenaście, a w Polsce kom isja sejm ow a zajm ow ała się tą spraw ą zaledwie półtora roku, a faktycznie daleko m niej, jeżeli uwzględnić przerw y, ja kie w toku je j pracy nad tym przedmiotem w roku 19 x9 i m iały m iejsce. I stało się, że konstytucja nie odpowiada potrzebom kraju. W pięć lat po je j ogłoszeniu, a mianowicie w pierw szej połowie r. różne gru p y sejm ow e w-ystąpiły z wnioskam i o wprowadzenie zmian do n iej. W ystarczy przytoczyć wspólny wniosek chrześcijańskiej dem okracji, związku ludowo-narodowego, polskiego stronnictw a ludowego P iast i narodowej

8 partji robotniczej z dn. 26 kw ietnia r., a dalej dw a samodzielne w nioski P iasta z dn. 22 czerw ca r. w przedm iocie uzupełnienia konstytucji i w przedmiocie nowej ordynacji w yborczej do sejm u i senatu, trzy samodzielne wnioski z dn. 25 czerwca r. związku ludowo-narodowego, klubu chrzęści jańsko-narodow ego i klubu chrześcijańskiej dem okracji w szystkie w przedmiocie zmian w konstytucji, dalej now y je szcze wspólny wniosek tychże trzech grup w tym że przedmiocie z dn. 1 lipca 1926, w reszcie wniosek obecnego rządu z dn. 17 czerwca r. Jeżeli dodamy, że p o jaw iły się współcześnie w druku rozp raw y o potrzebie zmian do konstytucji, że przytoczę sposobem przykładu rozpraw y prof. Dubanowicza, prof. Kom arnic- kiego z W ilna i posła H ołów ki, to możemy śm iało powiedzieć, że potrzeba popraw y kon stytucji jest już powszechnie uznawaną l ). S praw a stała się pilną. I należy zająć się tym przedm iotem, należy w ykryć przynajm niej zasadnicze w ady konstytucji i należy w ejść na drogę poprawy stosunków. II. Otóż konstytucja polska nie ustaliła należytej równowagi pomiędzy władzą prawodaw czą a władzą wykonawczą. W edle uznanych przez naukę zasad państw o musi posiadać z jednej strony władzę prawodawczą, w ydającą praw a i ustalającą normy, do których życie społeczne ma się stosować, z drugiej zaś władzę wykonawczą czyli rząd, który ma tem życiem kierować. Jeżeli ważne jest zadanie organów ustaw o- ) Dubanowicz Rewizja konstytucji, Komarnicki O zmianie konstytucji polskiej, Hołówko O zmianę konstytucji. 6

9 dawczych, to nie mniej ważne i nie mniej trudne jest zadanie organów rządzących. P rz y układaniu konstytucji polskiej sięgano do konstytucji francuskiej i przyjęto ją za w zór, nie bacząc na wady tej konstytucji i nie zastanow iw szy się nad tem, czego Polsce potrzeba. Co w ięcej, w niektórych punktach odstępowano od tego wzoru i tworzono coś nowego, niestety, nie zawsze szczęśliwego. P ierw szym błędem jest pozbawienie prezydenta R zeczypospolitej P o lskiej tych praw, jakie głow ie państw a niewątpliw ie się należą. Prezydentow i Rzeczypospolitej P olskiej przysługuje prawo reprezentowania państwa, praw o darowania kar, praw o mianowania na urzędy, prawo ogłaszania ustaw, ale w tych przyznanych mu atrybucjach je st on ciężko ograniczony na każdym punkcie (art. 48, 46, 47, 45, 44, 43 konstytucji). R eprezentuje on siłę zbrojną, ale nie może spraw ow ać w czasie w ojn y naczelnego dowództwa, chociażby był wojskow ym. M a prawo darow ania kary w poszczególnych wypadkach, ale am nestja może być wydana tylko w drodze ustaw odaw czej, m ianuje prezesa m inistrów, ale w ybór m inistrów do niego nie należy, bo to atrybucja prem jera, podpisuje i ogłasza ustaw y, ale jest odarty ze w szelkiego w pływ u na ustaw y. K o n stytu cja francuska przyznaje prezydentowi R zeczypospolitej praw o inicjatyw y prawodaw czej (art. 49), czego u nas on nie ma, bo in icjatyw a ustaw odaw cza w polskiej konstytucji przysługuje tylko sejm ow i i rządow i, to jest radzie m inistrów, ale nie prezydentowi. K o n stytu cja francuska przyznaje prezydentowi Rzeczypospolitej praw o kwest jonowania ustaw i znaglenia ciał prawodaw czych do ponownego ich rozpatrzenia (art. 58), czego w Polsce czynić mu nie wolno. P o d pisu je i ogłasza ustaw y, ale bez praw a głosu w tych sprawach. N ie przysłu gu je mu też praw o rozw iązyw ania izb prawodawczych, chociażby zachodziła tego istotna potrzeba, bo o tem

10 decyduje sam sejm większością 2/3 głosów. W olno wpraw dzie prezydentowi za zgodą 2/3 ustaw ow ej liczby członków senatu (art. 26) rozw iązać sejm, ale jednocześnie następuje z samego prazua rozwiązanie senatu, co czyni nieprawdopodobną taką decyzję senatu. A przecież dla skutecznego spraw ow ania urzędu, dla usuwania ciężkich konfliktów, dla samej powagi tego w ysokiego i trudnego stanow iska należało nadać mu odpowiednie atrybuc j e. W wypadkach niepokojów, gdy ze względów bezpieczeństwa publicznego zachodzi potrzeba w pewnych m iejscow o ściach lub na obszarze całego państw a zaw ieszenia praw obywatelskich i zarządzenia stanu w yjątkow ego, art konstytucji nadaje radzie m inistrów za zezwoleniem prezydenta R z e czypospolitej prawo w ydaw ania odpowiednich dyspozycyj, jednakże, pomimo zezwolenia głow y państwa, takie dyspozycje ulegają jeszcze rozpoznaniu sejm u i mogą być przez Sejm uchylone, co naruszać może powagę prezydenta Rzeczypospolitej. I dlatego pewne uzupełnienia i poprawki do powyżej przytoczonych artykułów są konieczne. W praw dzie świeżo uchwalone na propozycję rządu ustaw y z dn. 2 sierpnia r. 1) nieco rozszerzyły atrybucje prezydenta Rzeczypospolitej, a m ianowicie ustaw a N r. 442 nadała mu prawo rozw iązyw ania sejm u i senatu na wniosek rady m i nistrów umotywowanem orędziem, zaś ustaw a N r. 443 nadała mu prawo w ydaw ania rozporządzeń z mocą ustaw y w zakresie uzgodnienia ustaw obow iązujących z konstytucją, uporządkowania stanu prawnego w państwie, w ym iaru sprawiedliwości oraz świadczeń społecznych, a także w zakresie zarządzeń zm ierzających do zabezpieczenia równow agi budżetow ej, stabilizacji w alu ty i napraw y stanu gospodarczego w państwie. 1) Dziennik ustaw z dn. 4 sierpnia 1926 pozycja Nr. 442 i 443.

11 Jednakże w każdej z tych ustaw zastrzeżono, że rozporządzenia prezydenta nie m ogą dotyczyć zmiany konstytucji, jak rów nież nie m ogą dotyczyć spraw przewidzianych w art. 3, 4, 5, 6, 8, 49, 50 i 59 konstytucji oraz praw a wyborczego1 do ciał ustaw odawczych, a nawet do ciał sam orządowych, jako też ustaw językowych i szkolnych, wreszcie praw a małżeńskiego. Zrobiono więc dopiero pierw szy krok w kierunku wzmocnienia w ładzy prezydenta Rzeczypospolitej, krok dosyć ważny, k tó ry przecież w ym agać będzie dalszego rozw inięcia i dokładn iejszego ustalenia. I I I. D rugim błędem naszej konstytucji jest wszechwładza se j mu i w zw iązku z tem narzucenie Polsce rządów parlam entarnych w form ie znacznie o strzejszej, aniżeli to ma m iejsce we F ran c ji. R ząd y parlamentarne to znaczy zależne od parlamentu, ale kiedy w konstytucji francuskiej rządy te są zależne od współczesnego uznania obydwu ciał prawodawczych, *) to1u nas rząd y zależą od jednego ciała prawodawczego, a m ianowicie od sam ego sejm u, 2) co sprowadzać może tem w iększą niepewność rządów. W ystarczy przypomnieć, że, licząc od połowy roku, rządy zm ieniły się do obecnej chwili ju ż siedmna- ście razy. Zaledw ie m inistrow ie zdołają zapoznać się z personelem i czynnościami sw ojego resortu, już m uszą ustępować m iejsca ludziom nowym. O dbijać się to musi ujem nie na biegu spraw i czynności państwowych. W yp ływ a to z art. 58 konstytucji, w którym powiedziano, że rada m inistrów i każdy m inister zosobna ustępują na 1) Art. G konstytucji francuskiej z r ) Art. 58 konstytucji polskiej. 9

12 żądanie sejm u, czego w konstytucji francuskiej nie wyrzeczono w tak stanowczej form ie. A więc sejm rozdaje dym isję, a więc prosta przypadkowa w iększość sejm u w yw o łu je zm ianę rządu. Częste zmiany rządu nie są pożądane we F ran c ji, a cóż dopiero mówić o Polsce, otoczonej stokroć większemi niebezpieczeństwami. N ie są pożądane we F ra n c ji, której ludność stoi na w yższym stopniu kultury i posiada długie wyrobienie polityczne, a cóż 'dopiero w Polsce, której kultura intelektualna je st o wiele niższa i w której skutkiem nieszczęśliwych dotychczasowych warunków politycznych niemasz takiego jak we F ra n c ji wyrobienia politycznego. P rz y układaniu konstytucji polskiej nie sięgnięto wcale do wzoru am erykańskiego, to jest do konstytucji Stanów Z je d noczonych. W tym k ra ju n ajw yższej dem okratyzacji i n ajw ięk szej wolności urzędników wyższych, a w tej liczbie wszystkich m inistrów, m ianuje prezydent przy udziale i w porozumieniu z senatem, ale tylko z senatem. Rząd tam działający jest do pewnego stopnia rządem prezydenta i nie jest zaw isłym od kaprysu lub od przypadkowej w iększości niższej izby praw odaw czej. To też te rządy nie zm ieniają się tak łatw o i posiadają ciągłość, która jest potrzebna dla państwa i dla prawidłowego rozw oju stosunków państwowych. Zdaw ałoby się, że dla Polski najw łaściw szem było pójść za przykładem am erykańskim i zabezpieczyć sobie rządy spokojn iejsze i trw alsze, jak to ma m iejsce w Am eryce. D la usunięcia tego błędu w ystarczyłoby w art. 1 5 konstytucji dodać, że prezydent Rzeczypospolitej m ianuje i odw ołuje prezesa m inistrów oraz m inistrów przy wykreśleniu słów : na wniosek prezesa m inistrów, zaś w art. 58 skreślić drugie zdanie, a mianowicie, że rada m inistrów i każdy m inister zosobna ustępują na żądanie sejm u. 10

13 IV. Trzecim błędem jest odarcie senatu z należnych mu praw. Z w yjątkiem G recji i drobnych księstewek niemieckich, w każdym państw ie praw idłow o zorganizowanem istnieje senat jako izba druga prawodaw cza, która stoi na straży interesów państwa w dziedzinie praw odaw stw a. E rra re humanum est. K ażd y nawet najm ędrszy człowiek może się mylić. M ylić się też może ciało zbiorowe, podlegające wpływ om partyjnym, którego decyzje są często wynikiem przypadkowej większości. N ie posądzając nikogo o złą wolę, bo posłowie są niewątpliwie patrjotam i i odczuw ają dobro państw a, przecież jakieś uniesienie, jakieś zaślepienie sprow a dzić może błędną uchwałę i błędną ustaw ę. Stąd konieczna potrzeba izby d rugiej, to jest senatu. Tym czasem senat polski obecny nie posiada tych praw, ja kie mu się z natury rzeczy należą. Ju ż inicjatyw ę prawodaw czą konstytucja polska wbrew konstytucjom innych państw przyznaje tylko sejm ow i tak, jak gdyby senatu nie było (art. 10 ), co więcej wedle art. 26, gdy sejm postanowił sam rozw iązać się, ulega rozwiązaniu senat, chociażby senat nie ważał tego za potrzebne. O zdanie senatu nie potrzeba się w takim razie pytać. Je s t to rzeczą w prost niezrozum iałą, ażeby ciało praw o dawcze, jakiem je st i musi być senat, nie mogło inicjow ać ja k iejś ustaw y. Je st również rzeczą niedającą się pojąć, ażeby sejm, rozw iązując się, mógł rozw iązyw ać senat wbrew jego woli. G dy m owa o kontroli adm inistracji państw ow ej, to prawo kontroli z art. 9 konstytucji przyznano tylko sejm owi. W związku z tem wedle art. 34 sejm ma praw o wyznaczania kom isji dla badania różnych wydarzeń, ale do senatu art. 34 się nie stosuje. Podobnież w artykule 3-im konstytucji w ustę- II

14 pie drugim i trzecim, gdzie jest m owa o wydawaniu ustaw i o ich mocy, wspom ina się tylko o sejm ie, tak jakgdyb y senatu wcale w Polsce nie było. W e w szystkich tych artykułach konstytucji obok w zm ianki o sejm ie powinny być dodane słow a: i senat. Budzi też poważne w ątpliw ości art. 35 konstytucji. W tym artykule powiedziano, że senat może do uchwalonego przez sejm projektu zaproponować poprawki albo też projekt odrzucić. W pierwszym wypadku sejm przystępuje do1 ponownego rozpatrzenia ustaw y, przyczem wolno mu poprawek senatu nie przyjąć, art. 35 zastrzega tylko do tego większość 11/ 2 0 gło sów. W razie, gdy senat odrzuca ustawę, to zdawałoby się, że ona upada, co też powinno być w yraźnie powiedziane, tym czasem art. 35 o tem się nie mówi. T o dało powód do rozm aitej interpretacji. W konstytucji polskiej 3 m aja r. (art. V I) nieprzyjęcie przez izbę senatorską ustaw y uchwalonej przez izbę poselską m iało ten skutek, że ustaw a ulegała zawieszeniu i dopiero na następnym sejm ie ordynaryjnym spraw a m ogła w ejść na nowo pod rozpoznanie ciał prawodawczych. N ie idzie o to, żeby załatwić tę sprawę koniecznie podług form konstytucji 3 m aja, ale brak w yraźnej dyspozycji, jaki tkwi w art. 35, w ym aga stosownego uzupełnienia. W art. 49 prezydent Rzeczypospolitej zaw iera umowy z innemi państwam i oraz zaw iera przym ierza, o czem zaw iadamia sejm i tylko sejm. O senacie przepis nie wspomina. Te um owy, jak to przew idu je art. 49, w ym agają w pewnych razach, podobnie jak przym ierza, zgody sejm u i znowu niema mowy o udziale senatu. Podobnież wedle art. 50 prezydent Rzeczypospolitej może wypowiedzieć w ojnę i zawrzeć pokój tylko za zgodą uprzednią sejm u, ale i tu pomimo ważności aktów senat jakgdyb y nie 12

15 istniał. I znowu w tych wypadkach obok wyrazu sejm należałoby dodać: i senat. N ie można pominąć jeszcze jednego szczegółu. W art. 40 w razie śmierci prezydenta Rzeczypospolitej lub opuszczenia przezeń urzędu zastępuje go m arszałek sejmu. Otóż rodzi się pytanie, a dlaczego' nie m arszałek senatu. Zapew ne m arszałek sejm u potrafi spraw ow ać zastępstw o równie dobrze jak m arszałek senatu, ale należałoby się może liczyć z tym względem, że m arszałek sejm u jest obarczony bardzo ciężkie- ini obowiązkam i, co utrudniać mu może współczesne zastępowanie prezydenta Rzeczypospolitej. Tym czasem m arszałek senatu niewątpliwie ma więcej swobody w swoich zajęciach i łatw iejb y mu było dźwigać ten ciężar. Z powyższego widać, że senat polski został upośledzony pod wieloma względami, i że przy takiem upośledzeniu trudno mu będzie w chwilach ważnych i krytycznych dla państwa odegrać rolę m edjatora i pośrednika ratu jącego sytuację w stosunkach wewnętrznych lub zewnętrznych. M ieliśm y już tę wszechwładzę sejm u za czasów dawnej Rzeczypospolitej. Zdaw ałoby się, że po smutnych wspom nieniach, jakie ta wszechw ładza po sobie w h istorji polskiej pozostawiła, nic podobnego w jakiejkolw iek bądź form ie powtórzyć się nie mogło. A przecież pow tórzyło się. N iem a liberum veto, bo tego przeżytku sprofanowanego i ośmieszonego nikt już nie m ógł proponować, ale jak w daw nej Polsce król był bez w ładzy, rząd króla bez siły i nie było komu ratow ać k raju w razach potrzeby, tak dzisiaj prezydenta Rzeczypospolitej pozbawiono koniecznych atrybucyj, senat podobnież, a rząd postawiono' w zależności od kaprysu sejm u. Jeżeli sejm ow i oprócz praw a w ydaw ania ustaw oddano kontrolę nieograniczoną nad w szystkiem, co się w państwie dziać może, to niew ątpliw ie obciążono go nad m iarę, bo przy 13

16 najlepszym składzie trudnoby mu było podołać obowiązkom tak szeroko pojętym. Zresztą niechaj rząd niesie odpowiedzialność za bieg życia w państwie. Zrobiono to, zapom inając, że ta wielka władza, złożona w ręce ciała oddanego namiętnościom politycznym, może stać się szkodliwą. W ada ta naszej konstytucji przywodzi na pamięć sławetną konstytucję czyli ustaw ę znaną pod nazwą N ihil novi z r. I 5 5> mocą której król utracił praw o decydowania w jakiejkolw iek dziedzinie bez zgody sejm u. Form a jest odmienna, podstawa różna, ograniczenia były zwrócone w stronę króla, o którym w naszej konstytucji niema mowy, ale na dnie obecnej konstytucji leży nadmierna władza sejm u. I to właśnie budzi niepokój społeczeństwa, stąd słyszymy coraz gorętsze naw oływ ania do ustalenia porządku praw nego w państw ie na innych podstawach. Gdy mowa o senacie należy zganić to, że wedle konstytucji w ybory do senatu odbyw ają się współcześnie z wyborem posłów do sejm u i że z chwilą rozwiązania sejm u rozw iązuje się senat (art. 26). W e F ra n c ji posłowie do izby deputowanych wybierani są na cztery lata, a członkowie senatu na sześć lat, w Am eryce mandat członków izby reprezentantów trw a dwa lata, a członków senatu sześć lat. I to jest słuszne. W ybory w y w oływ ać mogą wstrząśnienie w k raju, nie należy więc łączyć jednych z drugim i. W ten sposób unika się niepokojów i podtrzym uje się ciągłość pracy praw odaw czej. D la ustalenia takiego porządku w ystarczy skreślenie drugiego ustępu w art. 26 oraz przedostatniego zdania w art. 36, przy dodaniu do art. 36, że senatorowie są wybierani na lat 7, bo skoro posłowie są w ybierani na 5 lat, to senatorowie winni być wybierani przynajm niej na 7 lat.!4

17 V. C zw arty błąd naszej konstytucji, o którym niepodobna zamilczeć, polega na wadliwości w yn ikającego z tejże konstytucji praw a-w yborczego. W artykułach 1 1 oraz 36 konstytucja ustala, że posłowie do sejm u i senatorowie do senatu m ają być w ybierani w głosowaniu powszechnem taj nem, bezpośredniem, równem i stosu nkowem. Szczegółowe rozwinięcie przepisów wyborczych nastąpiło w ordynacji w yborczej do sejm u i w ord yn acji w y borczej do senatu. Obie ordynacje uchwalone zostały przez S ejm U staw odaw czy w dacie 28 lipca r., na schyłku działalności tego sejm u. Za podstawę przecież obu ordynacyj służyło zlecenie, zamieszczone w konstytucji. Poza obrębem nieletnich oraz poza obrębem ograniczonych w prawach obywatelskich na mocy w yroków sądowych w szyscy pełnoletni, a przy wyborach do senatu w szyscy liczący lat 30, posiadają praw o głosowania. K ró tk o m ów iąc, otrzym aliśm y prawo wyborcze powszechne w całem znaczeniu tego w yrazu. W szyscy głosują, zarówno mężczyźni jak i kobiety, w szyscy, nawet analfabeci, nawet nieum iejący czytać i pisać, których przecież w Polsce nie brakuje. N a drodze tej powszechności odbiegliśm y daleko od kon- stytucyj wielu państw. N ie m ówiąc o A n g lji, której system w yborczy opiera się na posiadaniu pewnych dóbr i na opodatkowaniu, odbiegliśm y od kon stytucji fran cuskiej, która kobietom wogóle odmawia udziału w wyborach, pom ijając inne szczegółowe różnice. W yprzedziliśm y na drodze liberalizmu nawet Stany Zjednoczone Północnej A m eryki, gdzie M urzyni pozyskali praw o głosow ania w kilkadziesiąt lat po ogłoszeniu konstytucji, a Indjanie, jako nieopodatkowani na rzecz państwa, dotychczas praw a w yborczego nie posiadają.

18 N ie jestem przeciwnikiem powszechnych w yborów, jestem za przyznaniem kobietom praw a głosowania, pow staje jednakże wątpliwość, czy w k raju, który świeżo wyszedł z niewoli i w którym kwitnie analfabetyzm, należało zaczynać od tak szeroko pojętej em ancypacji. Powszechne i równe w ybory to ideał, do którego dążyć należy. Jednakże pospieszyliśm y się z tem zanadto. Oto niew ątpliw ie od w yborcy mamy prawo wym agać um iejętności pisania i czytania. A nalfabeta nieum iejący napisać nazw iska kandydata do ciał prawodawczych, nie m ógłby się czuć pokrzywdzonym przez to, że nie głosuje, bo, ściśle biorąc, głosow ać nie je st zdolny. Rozdaw anie przez gru py agitu jące drukowanych numerów i głosowanie zapomocą numerów, w których analfabeta niewiele się orjen tuje, nadaje głosowaniu w naszym k ra ju charakter tragicznej prawie farsy. Tym czasem zastrzeżenie um iejętności pisania i czytania pobudzałoby ludność do zdobywania chociażby tej elementarnej um iejętności. I w tym punkcie należałoby poprawkę do ord yn acji w yborczej sejm ow ej w prow a dzić. N ie wolno nam zapominać, że idzie tu o rzecz bardzo ważną, o obsadzenie ciała prawodaw czego ludźmi przygotow a nymi do roli prawodawców. Co do wspom nianej w konstytucji zasady stosunkowości, rozwinięcie onej znajduje się w obu ordynacjach wyborczych. U stalono w nich w ybory okręgowe na taką ilość posłów, jaka dla okręgu została wyznaczona, stąd głosowanie na listy oznaczone pewnemi numerami. N ie gło su je się na posła, lecz głosuje się na listy, przyczem dzieli się zebrane na listę głosy w ten sposób, że pierwszem u na liście przysługuje tyle głosów, ile ich padło na listę, drugiem u połowa tych głosów, trzeciemu trzecia część i tak dalej. System ten obow iązuje w B e lg ji i nosi nazwę prawnika b elgijskiego d Hondta, który go szczegółowo opracował i roz 16

19 winął. A le to, co jest odpowiednie w kraju niewielkim i n ajw yższej kultury, jakim jest B elgja, może nie być odpowiednie gdzie indziej. N ie mogę pominąć tego szczegółu, że kiedy w r przyjęto ten system w B e lg ji, to zachowano przy tem pewną ko- rektyw ę, a mianowicie pluralność, co naruszało zasadę równości głosowania, bo różnym jednostkom z różnych powodów nadano po kilka głosów. P raw d a, że tę pluralność tam przed k ilku laty odrzucono, ale znamienną je st rzeczą, że nawet w B elg ji, nie odważono się w prow adzić tego systemu bez pewnego ograniczenia. N ieco odmienny system głosowania na listę za czasów Gam betty był wprowadzony we F ra n c ji, ale zczasem upadł. F ra n c ja ten system porzuciła. Ja k widać z tego, goniliśm y za najśw ieższem i pomysłami, nie licząc się z tem, czy one będą stosowne dla Polski. M ożeby b yły u nas w łaściw sze wtybory pojedynczych posłów małemi okręgam i. T ob y m ogło prow adzić do w ybierania ludzi wybitnych i znanych ze sw o jej publicznej działalności, a tem samem toby m ogło przyczynić się do lepszego zapełnienia kadrów poselskich. O ileby to okazało się trudnem do przeprowadzenia, to obok zastrzeżenia um iejętności czytania i pisania po polsku i obok podniesienia wieku do praw a w yborczego tak czynnego jak biernego należałoby w każdym razie zm niejszyć okręgi wyborcze i wybierać z okręgu nie więcej jak czterech posłów, a co do senatorów, to nie więcej jak trzech. P oza tem należałoby zapewnić pewien udział w wyborach ciałom nakowym oraz ciałom sam orządowym terytorjalnym i gospodarczym (izbom gospodarczym ),1) nadając im praw o w y brania pewnej części posłów za pośrednictwem delegatów w szystkich tych ciał. *) Art. 68 konstytucji. '1

20 W przyjętym system ie wyborczym tkwi jeden jeszcze błąd. T o m ówiąc, mam na m yśli w yb ory do- senatu. Z w yjątkiem tego, że dla senatu prawo wyborcze czynne wym aga 25 lat, a bierne 40 lat oraz że w ybory senatorów idą wojew ództw am i, w szystkie zasady wyborcze sejm ow e stosują się do senatu. Rezultat jest taki, że w naszym senacie zasiada jedenastu senatorów, którzy ukończyli zaledwie szkołę elementarną, do nich zaliczam jednego, który ukończył dwie klasy gim nazjum, i jednego, który ukończył trzy klasy gim nazjum. W ięcej, jak dwa razy tyle ukończyło szkołę średnią lub sem inarjum nauczycielskie. K ró tk o m ówiąc, co najm niej jedna trzecia kompletu nie posiada w yższego w ykształcenia. Jeżeli się zwróci uw a gę, że nawet ludzie z wyższem wykształceniem nie zawsze nad ają się na prawodawców, to można wątpić, czy obecny skład odpowiada wysokiem u zadaniu, jakie ciąży na senacie. S tało się to niewątpliwie z powodu nieodpowiedniej ordynacji w yborczej. W e w szystkich państwach w ybory do izby senatorskiej opierają się na innych zasadach, aniżeli w ybory do izby poselskiej. W e F ra n c ji senat liczy 300 członków, z których czwartą część czyli 75 w ybiera zgromadzenie narodowe, to znaczy izba deputowanych łącznie z senatem, i tym wybrańcom przysługuje praw o dożywotniego urzędow ania w charakterze senatorów, trzy czw arte zaś składu czyli 225 senatorów w yb ierają po departamentach i kołonjach francuskich specjalne kolegja. W departamentach i kołonjach istn ieją rady generalne, rady okręgowe i rady m iejskie po odnośnych miastach. Otóż te ciała w yłan iają ze swego łona delegatów i pow stające w ten sposób ciało kolegjalne zbiera się w głównem mieście departamentu i dokonywa wyboru senatorów na lat 9 w takiej ilości, jaka na dany departam ent czy kolonję przypada. 18

21 W Stanach Zjednoczonych znowu każdy stan w ysyła do senatu ogólnego dwóch senatorów z terminem urzędowania przez lat sześć. W yboru dokonywa nie ludność stanowa, ale istniejące w każdym stanie ciało ustawodawcze, a mianowicie m iejscow e izby prawodawcze. I we F ra n c ji, i w Stan ach-zjednoczonych, i wogóle wszędzie pow ołuje się do senatu ludzi wysoko wykształconych i ludzi wybitnych zasług. Je s t to słuszne, gdyż senat powinien wyobrażać reprezentację pow ag krajow ych, reprezentację nauki i w ysokiej w iedzy. T o też, o ile -dotyczy senatu, należy ułożyć ordynację w y borczą samodzielną i specjalną. W zór francuski daje w tym kierunku poważne wskazów ki. W ybory do senatu winny być dokonywane zapomocą ciał kolegjalnych, będących em anacją organizacyj sam orządowych terytorjalnych i gospodarczych oraz organizacyj naukowych. O ileby wprowadzone zostały zmiany, o jakich powyżej mowa, do w yborów politycznych, to należałoby do art. 1 1 konstytucji wprowadzić stosowną poprawkę, w art. zaś 36 w m iejsce pierwszego zdania należałoby zam ieścić: W ybory do- senatu dokonyw ają się na zasadzie ordynacji wyborczej senackiej, a dalej należałoby skreślić, jako zbyteczne, zdanie trzecie tegoż artykułu, wreszcie dodać zdanie piąte takiej treści: Kadencja senatorów je st siedmioletnia. V I. R ozpatrując obecną naszą konstytucję, widzim y, że nasz akt zasadniczy państw owy w yobraża spaczoną konstytucję francuską. Z doskonałego wzoru am erykańskiego nie korzystaliśm y, a w ziętego za podstawę wzoru francuskiego nie um ieliśm y do warunków naszych nagiąć i odpowiedniej poddać przeróbce. i g

PROJEKT. Ustawa z dnia o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

PROJEKT. Ustawa z dnia o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Ustawa z dnia o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej PROJEKT Art. 1. W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z 2001 r. Nr 28, poz. 319, z 2006

Bardziej szczegółowo

Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej

Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej 1. Wybory do sejmu ustawodawczego (1919r.) 26 stycznia 1919 r. przeprowadzono wybory w dawnym Królestwie i Galicji Zachodnie, w czerwcu 1919 dołączyli

Bardziej szczegółowo

Prezydent RP uwarunkowania administracyjnoprawne. mgr Maciej M. Sokołowski WPiA UW

Prezydent RP uwarunkowania administracyjnoprawne. mgr Maciej M. Sokołowski WPiA UW Prezydent RP uwarunkowania administracyjnoprawne mgr Maciej M. Sokołowski WPiA UW Prezydent RP głowa Państwa Władza wykonawcza Nie jest centralnym organem administracji Poza strukturą administracji głowa

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ PRZEDMOWA ROZDZIAŁ I. ZMIANY USTROJU POLITYCZNEGO POLSKI W LATACH 1944-1997 1. Pojęcie ustroju politycznego i jego periodyzacja 2. Okres Krajowej

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 2 kwietnia 1997 r.

KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 2 kwietnia 1997 r. KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. Rozdział IV SEJM I SENAT Art. 95. 1. Władzę ustawodawczą w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sejm i Senat. 2. Sejm sprawuje kontrolę nad

Bardziej szczegółowo

Konstytucja wk r. Prezydent cd

Konstytucja wk r. Prezydent cd Konstytucja wk 8 10.05.2009r. Prezydent cd Prezydent RP pełni funkcję arbitra. Przyjęcie tej koncepcji oznacza, że w przypadku zakłócenia wzajemnych stosunków między rządem a Sejmem, Prezydent powinien

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie. Zarządzenie

Rozporządzenie. Zarządzenie Dziennik Urzędowy Województwa Białostockiego Białystok, dnia 8 września 1995 r. Nr 14 TREŚĆ; Poz. Str. Rozporządzenie 49 Nr 4/95 Wojewody Białostockiego z dnia 30 sierpnia 1995 r. w sprawie uchylenia zarządzenia

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa

USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1082. o Krajowej Radzie Sądownictwa Art. 1. 1. Krajowa Rada Sądownictwa, zwana dalej Radą, realizuje

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE Red.: Dariusz Górecki Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa Rozdział

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... XI Wykaz podstawowej literatury... XV Przedmowa... XVII Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej... 1 1. Uwagi wprowadzające... 2 2. Zasada

Bardziej szczegółowo

POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE W ZARYSIE. PODRĘCZNIK DLA STUDENTÓW KIERUNKÓW NIEPRAWNICZYCH W

POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE W ZARYSIE. PODRĘCZNIK DLA STUDENTÓW KIERUNKÓW NIEPRAWNICZYCH W POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE W ZARYSIE. PODRĘCZNIK DLA STUDENTÓW KIERUNKÓW NIEPRAWNICZYCH W RED.: DARIUSZ GÓRECKI Wykaz skrótów Przedmowa Rozdział pierwszy Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1. Nazwa

Bardziej szczegółowo

UMOWA ZLECENIA. M inisterstw em Pracy i Polityki Społecznej w W arszaw ie przy ul. Now ogrodzkiej 1/3/5

UMOWA ZLECENIA. M inisterstw em Pracy i Polityki Społecznej w W arszaw ie przy ul. Now ogrodzkiej 1/3/5 UMOWA ZLECENIA Zawarta w dniu... w W arszawie pom iędzy: M inisterstw em Pracy i Polityki Społecznej w W arszaw ie przy ul. Now ogrodzkiej 1/3/5 reprezentow anym przez Panią Iwonę Zam ojską - D yrektora

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266).

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-154(5)/09 Warszawa, 18 lutego 2010 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Spis treści

Spis treści. Spis treści. Spis treści Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów.................................................. 15 Od Autora...................................................... 19 ROZDZIAŁ I. Pojęcie i przedmiot

Bardziej szczegółowo

MODELE USTROJOWE PAŃSTW DEMOKRATYCZNYCH

MODELE USTROJOWE PAŃSTW DEMOKRATYCZNYCH MODELE USTROJOWE PAŃSTW DEMOKRATYCZNYCH S. PREZYDENCKI Ogólna charakterystyka: Rozdzielczość i względna równość kompetencji władzy ustawodawczej i wykonawczej Władza wykonawcza prezydent Władza ustawodawcza

Bardziej szczegółowo

FUNKCJONOWANIE I ORGANIZACJA SEJMU, SENATU. PRAWA I OBOWIĄZKI PARLAMENTARZYSTY

FUNKCJONOWANIE I ORGANIZACJA SEJMU, SENATU. PRAWA I OBOWIĄZKI PARLAMENTARZYSTY FUNKCJONOWANIE I ORGANIZACJA SEJMU, SENATU. PRAWA I OBOWIĄZKI PARLAMENTARZYSTY Rozdział IV SEJM I SENAT Art. 95. Władzę ustawodawczą w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sejm i Senat. Sejm sprawuje kontrolę

Bardziej szczegółowo

Terminy rozpoczęcia oraz zakończenia kadencji Sejmu i Senatu od 1989 r.

Terminy rozpoczęcia oraz zakończenia kadencji Sejmu i Senatu od 1989 r. KANCELARIA SENATU BIURO INFORMACJI I DOKUMENTACJI Zespół Informacji i Statystyk Terminy rozpoczęcia oraz zakończenia kadencji Sejmu i Senatu od 1989 r. OPRACOWANIA TEMATYCZNE OT-427 LISTOPAD 2007 Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

Mała Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Mała Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Mała Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Ustawa Konstytucyjna z dnia 19 lutego 1947 r. o ustroju i zakresie działania najwyższych organów Rzeczypospolitej Polskiej) http://maopd.wordpress.com/ Tymczasowa

Bardziej szczegółowo

SĄDY I TRYBUNAŁY (Roz. VIII) (władza sądownicza) Sędziowie. Krajowa Rada Sądownictwa

SĄDY I TRYBUNAŁY (Roz. VIII) (władza sądownicza) Sędziowie. Krajowa Rada Sądownictwa SĄDY I TRYBUNAŁY (Roz. VIII) (władza sądownicza) Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Wyroki wydawane w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, w postępowaniu co najmniej dwuinstancyjnym.

Bardziej szczegółowo

WŁADZA SĄDOWNICZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Organizacja wymiaru sprawiedliwości

WŁADZA SĄDOWNICZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Organizacja wymiaru sprawiedliwości W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Organizacja wymiaru sprawiedliwości Sądy są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Sądy wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/8 USTAWA z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych Rozdział 1 Przepisy ogólne Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2000 r. Nr 39, poz. 443, z 2002 r. Nr 216, poz. 1824, z

Bardziej szczegółowo

H a lina S o b c z y ń ska 3

H a lina S o b c z y ń ska 3 Z a rz ą d z a n ie o ś w ia tą B a z a te c h n o d yd a k ty c z n a B a z a te c h n o d yd a k tyc z n a In w e n ta ryza c ja P o lityk a k a d ro w a B h p w p la c ó w c e o ś w ia to w e j C O

Bardziej szczegółowo

DEMOKRACJA BEZPOŚREDNIA

DEMOKRACJA BEZPOŚREDNIA DEMOKRACJA BEZPOŚREDNIA - Sposób sprawowania władzy, w którym decyzje podejmowane są bezpośrednio przez ogół wyborców bez pośrednictwa jakichkolwiek organów państwowych - Bezpośrednie decydowanie prze

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 26 czerwca 2008 r.

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 26 czerwca 2008 r. U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Palestra 4/2(26), 47-50

Palestra 4/2(26), 47-50 Stanisław Cichosz I. Zniesienie współwłasności, dział spadku i ustanowienie odrębnej własności lokali, gdy współwłaścicielem nieruchomości jest cudzoziemiec lub cudzoziemiec dewizowy ; II. Stosowanie przepisów

Bardziej szczegółowo

Zastępca Szefa. Kancelarii Sejmu RP

Zastępca Szefa. Kancelarii Sejmu RP Do druku nr 166 WICEPREZES NACZELNEJ RADY ADWOKACKIEJ Jacek Trela Warszawa, dnia 18 stycznia 2015 r. Pan Adam Podgórski Zastępca Szefa Kancelarii Sejmu RP Dot. GMS-WP-173-296115 NRA -12-SM -1.1.2016 W

Bardziej szczegółowo

RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH. W niosek. R zecznika Praw O byw atelskich

RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH. W niosek. R zecznika Praw O byw atelskich RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Irena Lipowicz ^ Warszawa. 4 2 J ( * 2 0 4 H 1V.5150.4.2014.ST Trybunał Konstytucyjny Warszawa W niosek R zecznika Praw O byw atelskich Na podstaw ie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji

Bardziej szczegółowo

Dz.U FRAGMENT KONSTYTUCJI RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z dnia 16 lipca 1997 r.) Rozdział VIII. Art. 173.

Dz.U FRAGMENT KONSTYTUCJI RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z dnia 16 lipca 1997 r.) Rozdział VIII. Art. 173. Dz.U.97.78.483 FRAGMENT KONSTYTUCJI RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z dnia 16 lipca 1997 r.) Rozdział VIII SĄDY I TRYBUNAŁY Art. 173. Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezaleŝną

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego (druk nr 3187).

- o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego (druk nr 3187). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-86(5)/10 Warszawa, 22 września 2010 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

1 0 2 / m S t a n d a r d w y m a g a ñ - e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu R A D I E S T E T A Kod z klasyfikacji zawodów i sp e cjaln o ci dla p ot r ze b r yn ku p r acy Kod z klasyfikacji

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 3. Prace nad regulacjami ustawowymi po wejściu w życie

Spis treści. 3. Prace nad regulacjami ustawowymi po wejściu w życie Spis treści 1. WPROWADZENIE...................................................... 13 1.1. Uwagi wstępne...................................................... 13 1.2. Dyskusje konstytucjonalistów (2003

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli.

- o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 926 Warszawa, 27 czerwca 2008 r. Szanowny Panie Marszałku Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Zgodnie

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

USTAWA. z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Art. 1 W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz.U.1997.78.483) wprowadza się następujące zmiany: 1)

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział czwarty Zasady ustroju politycznego Rzeczypospolitej Polskiej w świetle Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r...

Spis treści. Rozdział czwarty Zasady ustroju politycznego Rzeczypospolitej Polskiej w świetle Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r... Spis treści Rozdział pierwszy Ustrój polityczny państwa pojęcie i istota... 11 1. Pojęcie ustroju politycznego... 12 2. Ewolucja ustroju politycznego Polski... 14 Rozdział drugi Konstytucyjne podstawy

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców. Rozdział 1. Przepisy ogólne

USTAWA. z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców. Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Pracodawcy mają prawo tworzyć, bez uzyskania uprzedniego zezwolenia, związki według

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Art. 1. W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z 2001 r. Nr 28, poz. 319,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 8 października 2010 r.

USTAWA z dnia 8 października 2010 r. Kancelaria Sejmu s. 1/9 Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2010 r. Nr 213, poz. 1395. USTAWA z dnia 8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem

Bardziej szczegółowo

Tabela 3. Porównanie systemów politycznych

Tabela 3. Porównanie systemów politycznych Tabela 3. Porównanie systemów politycznych Charakterystyka ustroju System polityczny charakter głowy państwa republika republika republika republika monarchia parlamentarna budowa terytorialna państwo

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców Rozdział 1 Przepisy ogólne Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1991 r. Nr 55 poz. 235, z 1996 r. Nr 34, poz. 148, z 1997 r.

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 22 lutego 2001 r. III RN 71/00

Postanowienie z dnia 22 lutego 2001 r. III RN 71/00 Postanowienie z dnia 22 lutego 2001 r. III RN 71/00 W postępowaniu w sprawie wniosku o przyjęcie na aplikację radcowską organy samorządu radcowskiego obowiązane są stosować przepisy Kodeksu postępowania

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD III. SYSTEM ŹRÓDEŁ PRAWA W ŚWIETLE KONSTYTUCJI RP z dnia 2 kwietnia 1887 r.

WYKŁAD III. SYSTEM ŹRÓDEŁ PRAWA W ŚWIETLE KONSTYTUCJI RP z dnia 2 kwietnia 1887 r. WYKŁAD III SYSTEM ŹRÓDEŁ PRAWA W ŚWIETLE KONSTYTUCJI RP z dnia 2 kwietnia 1887 r. I. Pojęcie i rodzaje źródeł prawa II. Cechy systemu źródeł prawa w Polsce: 1. konstytucjonalizacja 2. dychotomiczny podział

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. REGULAMIN SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

U C H W A Ł A Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. REGULAMIN SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ ORGANY SEJMU U C H W A Ł A Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. REGULAMIN SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Rozdział 3 ORGANY SEJMU Art. 9 Organami Sejmu są: 1) Marszałek Sejmu, 2) Prezydium

Bardziej szczegółowo

Druk nr 489 Warszawa, 5 kwietnia 2006 r.

Druk nr 489 Warszawa, 5 kwietnia 2006 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Druk nr 489 Warszawa, 5 kwietnia 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust.

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem

USTAWA. z dnia 8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem Dziennik Ustaw Nr 213 15098 Poz. 1395 1395 USTAWA z dnia 8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Konstytucja kwietniowa, 1935 r. 1

Konstytucja kwietniowa, 1935 r. 1 Konstytucja kwietniowa, 1935 r. 1 Źródło Konstytucja kwietniowa została uchwalona 23 marca 1935 r., prezydent Ignacy Mościcki podpisał ją miesiąc później, stąd wzięła się jej nazwa. Konstytucja ta ustanowiła

Bardziej szczegółowo

Druk nr 3586 Warszawa, 15 listopada 2010 r.

Druk nr 3586 Warszawa, 15 listopada 2010 r. Druk nr 3586 Warszawa, 15 listopada 2010 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Komisja Nadzwyczajna do rozpatrzenia niektórych projektów ustaw z zakresu prawa wyborczego NOW-020-1-2010 Pan Grzegorz

Bardziej szczegółowo

Informacje dla ucznia

Informacje dla ucznia WYPEŁNIA UCZEŃ Imię:... Nazwisko:... Klasa:... Czas pracy: 30 minut Liczba punktów do uzyskania: 68 TEST Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE W KONKURSIE gminnym GMINAzjum 2015 Gminy Jaworze dla uczniów klas III

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 26 kwietnia 2016 r. Poz. 573 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 19 kwietnia 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego

Bardziej szczegółowo

Kim jest Rzecznik Praw Dziecka?

Kim jest Rzecznik Praw Dziecka? Kim jest Rzecznik Praw Dziecka? Prace nad utworzeniem instytucji Rzecznika Praw Dziecka w Polsce zainicjowane zostały przez organizacje pozarządowe i środowiska działające na rzecz praw dzieci. W rezultacie

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA. Warszawa, dnia 10 stycznia 2013 r. Druk nr 286

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA. Warszawa, dnia 10 stycznia 2013 r. Druk nr 286 SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 10 stycznia 2013 r. Druk nr 286 KOMISJA USTAWODAWCZA Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie art. 85a

Bardziej szczegółowo

Regulamin Klubu Parlamentarnego PRAWO I SPRAWIEDLIWOŚĆ

Regulamin Klubu Parlamentarnego PRAWO I SPRAWIEDLIWOŚĆ Regulamin Klubu Parlamentarnego PRAWO I SPRAWIEDLIWOŚĆ Regulamin Klubu Parlamentarnego PRAWO I SPRAWIEDLIWOŚĆ Art. 1. Posłowie wybrani z listy Prawo i Sprawiedliwość oraz senatorowie popierani przez Prawo

Bardziej szczegółowo

Rodzaj wyborów Kadencja/czas Zasady Informacje dodatkowe

Rodzaj wyborów Kadencja/czas Zasady Informacje dodatkowe Wybory w Polsce Rodzaj wyborów Kadencja/czas Zasady Informacje dodatkowe WYBORY NA URZĄD PREZYDENT RP Kadencja pięcioletnia, urząd można sprawować tylko dwa razy (art. 127 ust. 2 Konstytucji RP z 2 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Władza wykonawcza Rada Ministrów. Olga Hałub Katedra Prawa Konstytucyjnego

Władza wykonawcza Rada Ministrów. Olga Hałub Katedra Prawa Konstytucyjnego Władza wykonawcza Rada Ministrów Olga Hałub Katedra Prawa Konstytucyjnego RADA MINISTRÓW mieszany charakter: 1) organ kolegialny 2) każdy minister stanowi jednoosobowy organ konstytucyjny o własnych kompetencjach

Bardziej szczegółowo

Możliwe skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie ustawy o SKOK

Możliwe skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie ustawy o SKOK Możliwe skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie ustawy o SKOK Warianty rozwiązań w zależności od treści orzeczenia TK Marek P. Wędrychowski Zastrzeżenia Marek P. Wędrychowski, radca prawny,

Bardziej szczegółowo

Odrodzenie Państwa Polskiego w listopadzie 1918 roku. Teksty źródłowe

Odrodzenie Państwa Polskiego w listopadzie 1918 roku. Teksty źródłowe Odrodzenie Państwa Polskiego w listopadzie 1918 roku Teksty źródłowe Odezwa Rady Regencyjnej do Narodu Polskiego -11 listopada 1918 r. Rada Regencyjna do Narodu Polskiego. Wobec grożącego niebezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr /16 KOLEGIUM REGIONALNEJ IZBY OBRACHUNKOWEJ w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2016 roku

UCHWAŁA Nr /16 KOLEGIUM REGIONALNEJ IZBY OBRACHUNKOWEJ w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2016 roku UCHWAŁA Nr 0102-49/16 KOLEGIUM REGIONALNEJ IZBY OBRACHUNKOWEJ w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2016 roku w sprawie badania zgodności z prawem uchwały Nr XII/86/2015 Rady Miejskiej w Szczytnie z dnia 18 grudnia

Bardziej szczegółowo

Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. [ ]

Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. [ ] Art. 173 Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. [ ] Art. 175 1. Wymiar sprawiedliwości w Rzeczpospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sady administracyjne

Bardziej szczegółowo

PROCES LEGISLACYJNY. Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej. Wykład nr IV. Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej

PROCES LEGISLACYJNY. Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej. Wykład nr IV. Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej Wykład nr IV Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej PROCES LEGISLACYJNY Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej OPRACOWAŁ dr hab.inż.wojciech Chmielowski prof. PK Proces

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15 marca 2016 r.

Warszawa, dnia 15 marca 2016 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO SPRAWIEDLIWOŚCI RZECZNIK PRASOWY MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI Warszawa, dnia 15 marca 2016 r. Pan Tomasz Machała Redaktor Naczelny natemat.pl Na podstawie art. 31 a ustawy

Bardziej szczegółowo

Kodyfikacja prawa samorządu terytorialnego. Sławomir Brodziński

Kodyfikacja prawa samorządu terytorialnego. Sławomir Brodziński Kodyfikacja prawa samorządu terytorialnego Sławomir Brodziński Samorząd terytorialny w Polsce gmina powiat województwo Prawo samorządu terytorialnego Źródła prawa według Konstytucji RP (art. 87): 1) Konstytucja

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 25 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 25 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 25 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli

Bardziej szczegółowo

STATUT STOW. OGNISKO PRZE MYSŁOWO HANDLOWE" Nakładem Wzajemnej Pomocy P. T P. na Ślqsku. Drukarnia Towarz. Domu Narodowego (P. Mitręga) w Cieszynie.

STATUT STOW. OGNISKO PRZE MYSŁOWO HANDLOWE Nakładem Wzajemnej Pomocy P. T P. na Ślqsku. Drukarnia Towarz. Domu Narodowego (P. Mitręga) w Cieszynie. STATUT STOW. OGNISKO PRZE MYSŁOWO HANDLOWE" Nakładem Wzajemnej Pomocy P. T P. na Ślqsku. Drukarnia Towarz. Domu Narodowego (P. Mitręga) w Cieszynie. 1912. STATUT STOW. OGNISKO PRZEMYSŁOWO HANDLOWE" w

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka

USTAWA z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2000 r. Nr 6, poz. 69. Art. 1. 1. Ustanawia się Rzecznika Praw Dziecka. 2. Rzecznik Praw

Bardziej szczegółowo

I OGÓLNOPOLSKI KONKURS WIEDZY O PRAWIE KONSTYTUCYJNYM TEST

I OGÓLNOPOLSKI KONKURS WIEDZY O PRAWIE KONSTYTUCYJNYM TEST I OGÓLNOPOLSKI KONKURS WIEDZY O PRAWIE KONSTYTUCYJNYM TEST CZĘŚĆ 1. TEST POJEDYNCZEGO WYBORU - WYBIERZ WŁAŚCIWĄ ODPOWIEDŹ (MAX. 30 PKT.) 1. Konstytucja RP: a) zawiera przepisy niezmienialne b) zawiera

Bardziej szczegółowo

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r.

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 10 LUTEGO 2015 R. (SYGN. AKT P 10/11) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 20 LISTOPADA 1999 R. O ZMIANIE USTAWY O

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (druk nr 3610).

- o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (druk nr 3610). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-157 (5)/10 Warszawa, 16 marca 2011 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 Dz.U. 1997 Nr 9 poz. 43 USTAWA z dnia 20 grudnia 1996 r. Opracowano na podstawie: tj. Dz. U. z 2011 r. Nr 45, poz. 236. o gospodarce komunalnej Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1.

Bardziej szczegółowo

Pozycja ustrojowa Sejmu i Senatu

Pozycja ustrojowa Sejmu i Senatu 8. Władza ustawodawcza w Rzeczypospolitej Polskiej 1. Pozycja ustrojowa Sejmu i Senatu 2. Wybory do Sejmu i Senatu 3. Funkcje wyborów parlamentarnych 4. Warunki skrócenia kadencji Sejmu i Senatu 5. Status

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw.

- o zmianie ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 2211 Warszawa, 25 czerwca 2009 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku Zgodnie

Bardziej szczegółowo

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas HISTORIA USTROJU POLSKI Autor: Marian Kallas Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

P R AWO KO N S T Y T U C Y J N E. SEMESTR ZIMOWY 2016/2017 mgr Anna Kuchciak

P R AWO KO N S T Y T U C Y J N E. SEMESTR ZIMOWY 2016/2017 mgr Anna Kuchciak P R AWO KO N S T Y T U C Y J N E SEMESTR ZIMOWY 2016/2017 mgr Anna Kuchciak Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, dalej: Regulamin Sejmu

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI NADZWYCZAJNEJ DO SPRAW ZMIAN W KODYFIKACJACH

SPRAWOZDANIE KOMISJI NADZWYCZAJNEJ DO SPRAW ZMIAN W KODYFIKACJACH SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Druk nr 1414 SPRAWOZDANIE KOMISJI NADZWYCZAJNEJ DO SPRAW ZMIAN W KODYFIKACJACH o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, ustawy

Bardziej szczegółowo

Druk nr 580 Warszawa, 12 maja 2006 r.

Druk nr 580 Warszawa, 12 maja 2006 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Druk nr 580 Warszawa, 12 maja 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 235 ust.

Bardziej szczegółowo

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze.

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. 1. Komu przysługuje prawo tworzenia. Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje: obywatelom polskim, mającym pełną zdolność do czynności prawnych, którzy

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Prawo budowlane.

- o zmianie ustawy - Prawo budowlane. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 2950 Warszawa, 13 marca 2010 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku Zgodnie z

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13 Spis treści Do Czytelnika.............................................. 11 Przedmowa................................................ 13 Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA. Warszawa, dnia 21 kwietnia 2009 r. Druk nr 537

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA. Warszawa, dnia 21 kwietnia 2009 r. Druk nr 537 SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA Warszawa, dnia 21 kwietnia 2009 r. Druk nr 537 KOMISJA USTAWODAWCZA Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie art. 85a ust.

Bardziej szczegółowo

Ordynacja Wyborcza do Młodzieżowej Rady Miejskiej w Wyszkowie

Ordynacja Wyborcza do Młodzieżowej Rady Miejskiej w Wyszkowie Ordynacja Wyborcza do Młodzieżowej Rady Miejskiej w Wyszkowie Rozdział 1 Postanowienia ogólne 1 Ordynacja Wyborcza, zwana dalej Ordynacją, określa zasady i tryb wyboru Radnych do Młodzieżowej Rady Miejskiej

Bardziej szczegółowo

Zapis stenograficzny (2153) 191. posiedzenie Komisji Rodziny i Polityki Społecznej w dniu 13 kwietnia 2011 r.

Zapis stenograficzny (2153) 191. posiedzenie Komisji Rodziny i Polityki Społecznej w dniu 13 kwietnia 2011 r. ISSN 1643-2851 SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zapis stenograficzny (2153) 191. posiedzenie Komisji Rodziny i Polityki Społecznej w dniu 13 kwietnia 2011 r. VII kadencja Porządek obrad: 1. Rozpatrzenie

Bardziej szczegółowo

Pytania na powtórzenie wiadomości z zakresu ustroju Rzeczypospolitej Polskiej wiedza o społeczeństwie (nowa podstawa programowa)

Pytania na powtórzenie wiadomości z zakresu ustroju Rzeczypospolitej Polskiej wiedza o społeczeństwie (nowa podstawa programowa) Pytania na powtórzenie wiadomości z zakresu ustroju Rzeczypospolitej Polskiej wiedza o społeczeństwie (nowa podstawa programowa) 1) Kiedy odbyły się obrady Okrągłego Stołu? 2) Na czym polegały najważniejsze

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 stycznia 2012 r.

Warszawa, dnia 18 stycznia 2012 r. Warszawa, dnia 18 stycznia 2012 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami,

Bardziej szczegółowo

U c h w a ł a Nr 1/15 Okręgowej Rady Aptekarskiej w Lublinie z dnia w sprawie projektu regulaminu Rejonowego Zjazdu Aptekarzy

U c h w a ł a Nr 1/15 Okręgowej Rady Aptekarskiej w Lublinie z dnia w sprawie projektu regulaminu Rejonowego Zjazdu Aptekarzy (projekt) U c h w a ł a Nr 1/15 Okręgowej Rady Aptekarskiej w Lublinie z dnia 11.05.20155. w sprawie projektu regulaminu Rejonowego Zjazdu Aptekarzy Na podstawie art.25 ust.3 ustawy z dnia 19 kwietnia

Bardziej szczegółowo

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Wspólne posiedzenie Komisji Obrony Narodowej (97.) oraz Komisji Zdrowia (97.) w dniu 21 maja 2015 r.

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Wspólne posiedzenie Komisji Obrony Narodowej (97.) oraz Komisji Zdrowia (97.) w dniu 21 maja 2015 r. ZAPIS STENOGRAFICZNY Wspólne posiedzenie Komisji Obrony Narodowej (97.) oraz Komisji Zdrowia (97.) w dniu 21 maja 2015 r. VIII kadencja Porządek obrad: 1. Rozpatrzenie wniosków zgłoszonych na 75. posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

PRAWO. SEMESTR ZIMOWY 2015/2016 mgr Anna Kuchciak

PRAWO. SEMESTR ZIMOWY 2015/2016 mgr Anna Kuchciak PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR ZIMOWY 2015/2016 mgr Anna Kuchciak KREACYJNA WYRAŻANIA WOLI WYBORCÓW LEGITYMUJĄCA POWSZECHNE LOKALNE F U N K C J E W Y B O R Ó W W Y B O R Y KONTROLNA INTEGRACYJNA PONOWNE UZUPEŁNIAJĄCE

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy Kodeks cywilny (druk nr 880).

- o zmianie ustawy Kodeks cywilny (druk nr 880). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezes Rady Ministrów DMPiA - 140-19 (2) /07 Warszawa, 1 lutego 2007 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Uprzejmie przekazuję stanowisko

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III SW 56/14. Dnia 17 czerwca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III SW 56/14. Dnia 17 czerwca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt III SW 56/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 17 czerwca 2014 r. SSN Krzysztof Staryk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński SSN Jolanta Strusińska-Żukowska w sprawie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. pozostawić protest bez dalszego biegu. UZASADNIENIE

POSTANOWIENIE. pozostawić protest bez dalszego biegu. UZASADNIENIE Sygn. akt III SW 31/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 czerwca 2014 r. SSN Krzysztof Staryk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński SSN Jolanta Strusińska-Żukowska w sprawie

Bardziej szczegółowo

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-634333-X-09/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Pani Ewa Kopacz Minister Zdrowia W toku analizy przepisów

Bardziej szczegółowo

Prawo do nauczania religii Wprowadzenie Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej

Prawo do nauczania religii Wprowadzenie Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej Prawo do nauczania religii Wprowadzenie Nauczanie religii katolickiej w polskim systemie edukacji trwa już ponad 20 lat i zadomowiło się tam na dobre. Pomimo pojedynczych głosów krytyki religia w szkole

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Zgromadzenia Narodowego. z dnia 22 września 1994 r. Regulamin Zgromadzenia Narodowego dla uchwalenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

UCHWAŁA. Zgromadzenia Narodowego. z dnia 22 września 1994 r. Regulamin Zgromadzenia Narodowego dla uchwalenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej UCHWAŁA Zgromadzenia Narodowego Opracowano na podstawie: MP z 1994 r. Nr 54, poz. 453, z 1996 r. Nr 7, poz. 75. z dnia 22 września 1994 r. Regulamin Zgromadzenia Narodowego dla uchwalenia Konstytucji Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Dz.U. z 1999 r. Nr 62, poz. 688. USTAWA z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli

Dz.U. z 1999 r. Nr 62, poz. 688. USTAWA z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli Kancelaria Sejmu s. 1/7 Dz.U. z 1999 r. Nr 62, poz. 688 USTAWA z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli Art. 1. Ustawa reguluje tryb postępowania w sprawie wykonywania

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

- o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami. KLUB POSELSKI RUCH PALIKOTA ul. Wiejska 4/6/8 00-902 Warszawa Warszawa, dnia 20 stycznia 2012 r. Grupa Posłów na Sejm RP Klubu Poselskiego Ruch Palikota Szanowna Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

listopad 13, Warszawa. Rozporządzenie wykonawcze Rady Ministrów do rozporządzenia z dn. 28 sierpnia 1919 r. (Dz. Pr. P. P. 72 poz.

listopad 13, Warszawa. Rozporządzenie wykonawcze Rady Ministrów do rozporządzenia z dn. 28 sierpnia 1919 r. (Dz. Pr. P. P. 72 poz. Spis treści 1. 1918 październik 7, Warszawa. Rada Regencyjna do Narodu Polskiego 2. 1918 listopad 11, Warszawa. Rada Regencyjna do narodu Polskiego 3. 1918 listopad 14, Warszawa. Do Naczelnego Dowódcy

Bardziej szczegółowo

97. _ Rozporządzenie Ministra Wyznań R~ligijnych Publicznego

97. _ Rozporządzenie Ministra Wyznań R~ligijnych Publicznego 222 Dziennik Ustaw. Poz. 96 i 97. Ni 16. 1920 r. o tymczasowej bezpośredniej komunikacji towarowej mie:dzy st2lcj2lmi polskich kolei państwowych a stacjami połozonemi na obszarze Wolnego Miasta Gdańska

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Projekt z dnia 17 września 2015 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ w sprawie wniosków dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem oraz dokumentów dołączanych do takich

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1990 Nr 51 poz. 297 USTAWA. z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach. Rozdział 1. Przepisy ogólne

Dz.U. 1990 Nr 51 poz. 297 USTAWA. z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach. Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/7 Dz.U. 1990 Nr 51 poz. 297 USTAWA z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach Rozdział 1 Opracowano na podstawie: t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 397. Przepisy ogólne Art. 1. 1. Każdy

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1990 Nr 51 poz. 297. USTAWA z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach. Rozdział 1 Przepisy ogólne

Dz.U. 1990 Nr 51 poz. 297. USTAWA z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 1990 Nr 51 poz. 297 USTAWA z dnia 5 lipca 1990 r. Opracowano na podstawie: t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 397. Prawo o zgromadzeniach Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Każdy

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw1*

o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw1* Projekt z dnia 20 października 2014 r. USTAWA z d n ia...2014 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw1* Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 1998

Bardziej szczegółowo

Skutki nieprzedłużenia terminu związania ofertą

Skutki nieprzedłużenia terminu związania ofertą Skutki nieprzedłużenia terminu związania ofertą Marcin Radecki Adwokat z Kancelarii Prawnej Jerzy T. Pieróg Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności w których

Bardziej szczegółowo

WŁADZA USTAWODAWCZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ - SEJM I SENAT Wybory i kadencja Sejmu i Senatu

WŁADZA USTAWODAWCZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ - SEJM I SENAT Wybory i kadencja Sejmu i Senatu Wybory i kadencja Sejmu i Senatu Wybory do Sejmu i Senatu Sejm składa się z 460 posłów. Wybory do Sejmu są powszechne, równe, bezpośrednie i proporcjonalne oraz odbywają się w głosowaniu tajnym. Wybrany

Bardziej szczegółowo