WSTÊP. K. Wojtyła, Rozważania o istocie człowieka, Kraków 2000, s

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WSTÊP. K. Wojtyła, Rozważania o istocie człowieka, Kraków 2000, s. 97. 2"

Transkrypt

1 WSTÊP Personalizm oznacza ujmowanie i rozwiązywanie różnorodnych zagadnień i spraw ludzkich zgodnie z (...) założeniem: człowiek jest osobą wartością niepowtarzalną i nieprzemijającą 1 głosił Karol Wojtyła na początku lat 50. ubiegłego stulecia w Krakowie. Personalizm jako sposób myślenia o człowieku swoje głębokie źródło ujawnia już w poglądach starożytnych filozofów greckich. Anaksagoras ( przed Chrystusem), Sokrates ( przed Chrystusem), Platon ( przed Chrystusem) i Arystoteles ( przed Chrystusem) utworzyli zręby myśli antropologicznej poprzez próbę wyjaśnienia, kim jest człowiek. Myśl chrześcijańska w spotkaniu z filozofią doprowadziła do słynnej definicji Boecjusza 2, a także do teorii personalizmu zawartej w egzystencjalnej koncepcji ludzkiego podmiotu, jaka znajduje się w De Trinitate i Wyznaniach Św. Augustyna ( ). Personalistyczna myśl klasyczna osiągnęła apogeum u Awicenny ( ) i św. Tomasza z Akwinu ( ), którzy zinterpretowali Arystotelesa, czym potwierdzili poprzez swą twórczość geniusz wschodniej i zachodniej kultury filozoficznej. Filozofia nowożytna z Kartezjańskim cogito ergo sum otworzyła zarówno nowe możliwości badawcze doświadczenia człowieka, jak i niebezpieczeństwo jego redukcjonizmu. Kartezjusz ( ) uznał, że człowiek jest w swej istocie myślą, intelektem i rozumem, które znajdują wyraz w fenomenie jego 1 K. Wojtyła, Rozważania o istocie człowieka, Kraków 2000, s A. M. Boecjusz, O pociechach filozofii ksiąg pięcioro; Traktaty filozoficzne, tłum. T. Jachimowski, Poznań, s. 229: Osoba jest poszczególną (jednostkową) substancją natury rozumnej. 5

2 samoświadomości 3. Kartezjusz otworzył drogę dla filozoficznego empiryzmu (w skrajnej postaci sensualizmu) i zarazem racjonalizmu poprzez radykalne przeciwstawienie kategorii duszy i ciała człowieka 4. Immanuel Kant ( ) poprzez imperatyw etyczny, odkryty w ludzkiej naturze jako nakaz czynienia dobra, doszedł do uznania zasady personalistycznej, aby człowieka zawsze traktować jako cel sam w sobie, a nie środek prowadzący do celu; jednocześnie uznawał on poznawalność jedynie zjawisk, a nie istoty bytu, czym otworzył drogę subiektywnemu idealizmowi. W Niemczech Friedrich Daniel Schleiermacher ( ) posłużył się jako pierwszy terminem personalizm w Dysputach (1799), stając w obronie koncepcji Boga osobowego, podważanej przez panteizm Johanna Herdera. Charles Renouvier w roku 1903 opublikował w Paryżu książkę pierwszy raz zatytułowaną Personalizm 5. Jednym z bardziej charakterystycznych personalizmów jest personalizm amerykański, który zapoczątkowany myślą protestancką przeniknięty jest humanizmem religijnym 6. Jednocześnie jest to personalizm o orientacji idealistycznej i pragmatycznej, ściśle powiązany z ideałem amerykańskiego państwa demokratycznego. Za ojca amerykańskiego personalizmu uważany jest Borden Parker Bowne ( ) metodysta, autor książki Personalizm, wykładowca filozofii na Uniwersytecie w Bostonie 7. Uczniami i zarazem twórczymi kontynuatorami myśli Browne a byli: w Bostonie Edgar Sheffield Brigthman ( ) i w Kaliforni Ralph Tyler Flewelling ( ). Ubogacenia amerykańskiej teologii protestanckiej personalizmem dokonał Albert Cornelius Knudson ( ), syntezując bostońską myśl personalistyczną w pracy Filozofia personalizmu. Z kolei Peter Anthony Bertocci ( ), nawiązując do psychologii, powiązał ją z personalizmem amerykańskim. Do czwartej generacji personalistów amerykańskich należy Martin Luther King Junior ( ), który traktował myśl personalistyczną jako podstawę ludzkiej godności właściwej każdemu człowiekowi 8. Najmłodsza amerykańska personalistka Carol Sue Robb 3 R. Descartes, Medytacje o pierwszej filozofii, tłum. M. i K. Ajdukiewicz, Kraków 1958, t. I, s W. Granat wskazuje na racjonalizm jako bardziej słuszną drogę nawiązującą do Kartezjusza niż empiryzm; Por. tenże, Personalizm chrześcijański. Teologia osoby ludzkiej, Poznań 1985, s Ch. B. Renouvier, Personalizm, wydanie polskie tłum. B. Gacka i U. Paprocka- Piotrowska, Lublin Por. Cz. Bartnik, Personalizm, Lublin 1995, s Por. Tamże, s. 126; także: B. Gacka, Personalizm amerykański, Lublin 1996, s M. Luther King Jr., Stride Toward Freedom, New York 1958, s

3 (ur. 1945) kontynuuje dorobek Szkół Bostońskiej i Kalifornijskiej, zwłaszcza w zakresie etyki społecznej, oraz nawiązuje do treści feministycznych 9. Przedstawicielem personalizmu wspólnotowego na terenie kontynentu północnoamerykańskiego jest Walter George Muelder (ur. 1907), który uczestniczył jako ekumeniczny obserwator w II Soborze Watykańskim (1964). Ks. Bogumił Gacka, charakteryzując personalizm amerykański, wskazuje na aksjologiczne ujmowanie rzeczywistości humanistycznej przez teoretyków amerykańskich 10. Personalizm amerykański najwyższą wartość rzeczywistości umieszcza w kategorii osoby ludzkiej i w Osobie Boga. Generalnie omawiany typ personalizmu można podzielić na personalizm realistyczny (głosi go: G. Harkness) i idealistyczny (D. H. Howison). Generalnie jednak, rdzeniem [amerykańskiej przyp. P. S.] doktryny personalistycznej jest Osobowy Bóg (personalizm teistyczny) i przekonanie, że epistemologiczna, metafizyczna i etyczna (moralna) czy społeczna prawda wyłania się z najwyższego misterium (faktu, kategorii i wartości) osoby, która jest kluczem do rzeczywistości 11. Personalizm francuski to antropologia personalistyczna, indywidualna i społeczna, w której są wyraźnie zaakcentowane wpływy filozofii tomistycznej. Do kręgu personalizmu francuskiego należą: Henry Bergson ( ), Maurice Blondel ( ), Jacques Maritain ( ), Etienne Gilson ( ), Louis Lavelle ( ), Emmanuel Mounier ( ) i Pierre Teilhard de Chardin ( ) 12. Do prekursorów francuskiej myśli personalistycznej zaliczyć również trzeba Gabriela Marcela ( ) twórcę egzystencjalizmu personalistycznego, który podmiotowo zinterpretował relację osoby do drugiej osoby 13. Charakteryzując personalizm francuski, należy wskazać głównie na J. Maritaina i E. Mouniera. Pierwszy filozof, twórczy interpretator tomizmu, w pracy Humanizm integralny (1936) 14 zawarł zasadę chrześcijańskiego personalizmu, który głosi priorytetową wartość osoby ludzkiej wobec świata rzeczy. Człowiek jest rozumną i wolną osobą, odróżniającą się dzięki temu radykalnie od przedmiotowego świata rzeczy i osobników. Człowiekowi poprzez atrybuty 9 B. Gacka, dz. cyt., s Tamże, s Tamże. 12 Por. Cz. Bartnik, dz. cyt., s Obok Rodzińskiego, co zobaczymy w szczegółowej części niniejszej pracy, czyni tak B. Gacka w książce: Personalizm amerykański, s Praca w języku polskim po raz pierwszy wydana w Londynie, J. Maritain, Humanizm integralny, Londyn

4 rozumności i wolności przynależna jest naturalna godność. Personalizm Maritaina jest teocentrycznym (człowieka łączy więź ontyczno-aksjologiczna z Bogiem), pluralistycznym (autor ten jako jeden z pierwszych odszedł od koncepcji państwa wyznaniowego) i wspólnotowym (powołaniem człowieka jest życie we wspólnocie) humanizmem chrześcijańskim 15. Personalizm francuskiego tomisty znalazł odbicie w pracach II Soboru Watykańskiego 16 i jest trwałym źródłem inspiracji kontynuatorów personalizmu tomistycznego. Drugim czołowym systematykiem personalizmu francuskiego jest Mounier, twórca personalizmu społecznego. Mounier był przede wszystkim działaczem społecznym i publicystą, w roku 1932 zapoczątkował wydawanie pisma Esprit, gdzie analizował zagadnienia filozoficzne, społeczno-polityczne i ekonomiczne. Był również człowiekiem głęboko zaangażowanym w chrześcijaństwo i z tego punktu poddawał osądowi egzystencjalizm, liberalizm i marksizm, współczesne mu teorie życia społecznego. Jego myśl filozoficzną można zakwalifikować jako nurt społeczno-aktywistyczny personalizmu 17. Personalizm był dla Mouniera realizacją wspólnoty osób i jednocześnie rewolucją duchową, która pozwoli przezwyciężyć sprzeczności liberalnego kapitalizmu i ochroni przed marksistowską tyranią sił kolektywnych 18. Poprzez swą antropologię i czynne zaangażowanie społeczne francuski filozof wyeksponował w personalizmie kategorię wspólnoty osób i fenomen ich społecznego działania jako wyznacznik realistycznej koncepcji człowieka, który w ten sposób nie jest bierną monadą, lecz aktywnym podmiotem życia społecznego. Należy odnotować również nurt niemieckiego personalizmu, autorów takich jak: Rudolfa Hermana Lotze ( ), Williama Sterna ( ) i Maxa Schelera ( ). Lotze osobę ludzką powiązał ściśle z wartościami (prawdą i sumieniem), uznając, że szczęście osoby oznacza rozwój realizacji wartości, co jest jedyną drogą pozytywnego odbioru świata 19. Natomiast Stern psycholog, opublikował w roku 1896 pracę Osoba i rzecz, gdzie osobę określił jako wartość samą w sobie, natomiast rzecz jako coś, co ma cel (wartościowość) poza sobą, dlatego winna służyć osobie Por. S. Kowalczyk, Człowiek w myśli współczesnej, Warszawa 1990, s Wszystkie rzeczy, które są na ziemi, należy skierować ku człowiekowi, stanowiącemu ich ośrodek i szczyt, KDK 12. Ta wypowiedź Kościoła katolickiego nawiązuje i rozwija myśl wyrażającą radykalną inność osoby ludzkiej od świata rzeczy. 17 Por. S. Kowalczyk, dz. cyt., s E. Mounier, Co to jest personalizm?, Kraków 1960, s Cz. Bartnik, dz. cyt., s Tamże, s

5 W konsekwencji Stern przyjmuje, że osoba ludzka jest głównie wartościowaniem, jest nawet tworzeniem wartości, co otwiera drogę dla idealizmu i aksjologicznego subiektywizmu. Reprezentantem aksjologicznego personalizmu jest jeden z twórców fenomenologii, M. Scheler. Dla tego filozofa człowiek osoba jest centralnym przedmiotem aksjologii w wymiarze indywidualnym i społecznym. Poprzez uznanie wartości za komponent opisujący fenomen dynamizmu osoby Scheler wskazuje na powołanie etyczno-społeczne ludzi. Aksjologiczny personalizm docenia sferę aksjologiczną jako domenę samorealizacji osoby, akcentując równocześnie rolę wartości moralno-religijnych 21. W Polsce personalizm jako kierunek i sposób myślenia rozwinął się twórczo zwłaszcza w lubelskiej szkole filozoficznej, skupiającej środowisko Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w Lublinie. Nieoceniony wkład w polski personalizm włożyli: ks. Wincenty Granat ( ) 22, ks. Czesław Bartnik (ur. 1929) 23 i kardynał Karol Wojtyła ( ) 24. Obecnie personalizm polski jest twórczo rozwijany przez uczniów Karola Wojtyły: T. Stycznia, A. Szostka i T. Ślipko. Niezależnie od personalizmu Wojtyłowego rozwinął się personalizm tomistyczny o egzystencjalnym zabarwieniu M. A. Krąpca 25, kontynuowany między innymi przez: M. Gogacza, Z. J. Zdybicką, W. Stróżewskiego. Twórczo kontynuują personalizm poprzez syntezę myśli chrześcijańskiej S. Kowalczyk, B. Gacka, I. Dec i inni. Do czołowych przedstawicieli polskiego personalizmu należy również prof. Adam Rodziński, którego myśl filozoficzna jest przedmiotem analizy niniejszej pracy Należy odnotować również autorów personalizmu angielskiego, takich jak: J. H. Newman, J. Grote, H. W. Carr, J. M. E. McTaggart oraz rosyjskiego: W. S. Sołowjow, N. A. Bierdiajew, N. O. Losski; por. B. Gacka, Personalizm amerykański, s Autor następujących pozycji: W. Granat, Osoba ludzka. Próba definicji, Sandomierz 1961; Personalizm chrześcijański. Teologia osoby ludzkiej, Poznań Cz. Bartnik jest autorem, jak zauważa B. Gacka, który tworzy personalizm oryginalny w dziele: Personalizm, Lublin 1995; inne prace tegoż: Hermeneutyka personalistyczna, Lublin 1994; Historia ludzka i Chrystus, Katowice 1987; Teilhardowska wizja dziejów, Lublin K. Wojtyła, Osoba i czyn, Kraków 1969; Miłość i odpowiedzialność. Studium etyczne, Lublin 2001; Elementarz etyczny, Lublin 1983; Wykłady Lubelskie, Lublin M. A. Krąpiec, Ja człowiek, zarys antropologii filozoficznej, Lublin Adam Rodziński urodził się roku w Grabnie koło Wojnicza (powiat brzeski, ówczesne województwo krakowskie). Do szkoły średniej uczęszczał w Tarnowie do III Państwowego Liceum i Gimnazjum im. A. Mickiewicza, gdzie w 1939 roku złożył egzamin maturalny. Po II wojnie światowej rozpoczął studia wyższe w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim na Wydziale Humanistycznym i Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej. W 1952 roku Rodziński zakończył studia wyższe, uzyskując tytuł magistra filologii polskiej i magistra 9

6 Prof. Rodziński jest autorem pięciu książek: Sprawiedliwość chrześcijańska wobec problemów nierówności majątkowych w II i III wieku, Lublin 1960 (praca doktorska); U podstaw kultury moralnej, Lublin 1968 (rozprawa habilitacyjna); Osoba i kultura, Warszawa 1985; Osoba, moralność, kultura, Lublin 1989; Na orbitach wartości, Lublin Zawartość powyższych prac stanowią rozdziały z prac zbiorowych, rozprawy, artykuły, eseje, omówienia i recenzje, których większość była publikowana na łamach: Roczników Filozoficznych, Roczników Nauk Społecznych, Zeszytów Naukowych KUL, Ateneum Kapłańskiego, Znaku, Tygodnika Powszechnego, Chrześcijanina w Świecie. Główną przesłanką napisania niniejszej rozprawy pt. Personalizm społeczny Adama Rodzińskiego jest próba analizy koncepcji antropologicznej tego autora. Antropologia jako filozoficzne wyjaśnienie człowieka zajmuje się jego genezą ontyczną i przejawami działalności w życiu społecznofilozofii. W tym samym roku Rodziński rozpoczął zajęcia dydaktyczne w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. W roku 1956 na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej KUL uzyskał tytuł doktora filozofii na podstawie pracy Sprawiedliwość chrześcijańska wobec problemu nierówności majątkowych w II i III wieku, której promotorem był ks. prof. dr hab. Mieczysław Żywczyński. Od roku 1957 Rodziński posiada etat w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, gdzie prowadził pracę naukowo-dydaktyczną do przejścia na emeryturę w roku W roku 1968 została zatwierdzona jego habilitacja, uzyskana w 1966 roku na podstawie pracy U podstaw kultury moralnej. O genezie i podstawowej strukturze wartości moralnej naturalnej i wartościowania ściśle moralnego. Studium aksjologiczno-etyczne. Recenzentami powyższej rozprawy byli: ks. prof. dr hab. Stanisław Adamczyk, prof. dr hab. Tadeusz Czeżowski, ks. prof. dr hab. Władysław Urmanowicz i ks. arcybiskup doc. dr hab. Karol Wojtyła. Przedmiotem wykładów Rodzińskiego była początkowo etyka i od roku 1960 także filozofia kultury. W roku 1968 Rodziński został Kierownikiem II Katedry Etyki przemianowanej później na Katedrę Filozofii Kultury. Katedra początkowo znajdowała się w strukturach Wydziału Filozofii Chrześcijańskiej, a potem Wydziału Nauk Społecznych KUL. Rodziński kierował tą Katedrą do momentu przejścia na emeryturę. Należy dodać, że Rodziński w latach był sekretarzem Wydziału Nauk Społecznych Towarzystwa Naukowego KUL, po czym (lata ) przewodniczył temuż Wydziałowi. Jako redaktor wydawnictw naukowych KUL w latach współredagował z ks. J. Majką i ks. bp (potem abp.) K. Wojtyłą Roczniki Filozoficzne TN KUL. Od roku 1980 Rodziński był również członkiem komitetu redakcyjnego Roczników Nauk Społecznych KUL, a także współredaktorem Zeszytów Naukowych KUL (lata ). Rodziński należy również do współzałożycieli kwartalnika Ethos. Rodziński znalazł również miejsce we władzach Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego: rok akademicki 1976/77 prodziekan Wydziału Filozofii Chrześcijańskiej i następne dwa ( ) dziekan tegoż Wydziału. Został również odznaczony przez Ojca Świętego Złotym Krzyżem Zasługi jako członek Rady Naukowej Instytutu Jana Pawła II działającej w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Tytuł profesora nadzwyczajnego Rodziński otrzymał w roku

7 kulturowym. Prace Rodzińskiego wybitnego pracownika dydaktycznego i naukowego to bogate treściowo źródło dla konstrukcji koncepcji społeczeństwa i jego kulturowo-etycznego wymiaru. Głównym celem pracy będzie ukazanie specyfiki personalizmu społecznego prof. Rodzińskiego, co ma istotne znaczenie przy analizie zagadnień współczesnego życia społecznego. Poszczególne elementy rozprawy są próbą odpowiedzi na następujące pytania: co decyduje o personalizmie Rodzińskiego, jakie ma on źródła i czy można odnieść go do aksjologicznych wskazań praktyki życia społecznego? Czy personalizm społeczny posiada znaczący merytorycznie walor w kontekście pluralizmu poglądów na problemy społeczno-kulturowe? Czy w sytuacji współczesnych zagrożeń cywilizacyjnych istnieje droga nadziei oparta na realizacji zasad i postulatów personalizmu? Rozprawa składa się z pięciu zasadniczych części. Pierwsza część jest analizą podstaw metodologicznych rozważań Rodzińskiego i omawia po kolei wątki: poznania ludzkiego, doświadczenia człowieka i całości świata. W rozdziale tym będą omawiane również źródła przemyśleń autora, mianowicie połączenie tomizmu, egzystencjalizmu i fenomenologii. Część druga pracy to analiza tej koncepcji człowieka, jaką proponuje Rodziński, z uwzględnieniem jego wymiaru osobowo-wspólnotowego. Lubelski uczony jest przedstawicielem personalizmu komunionistyczno-tomistycznego, co postaramy się wykazać, analizując jego koncepcję społeczeństwa w części trzeciej niniejszej pracy. Zwrócimy tu uwagę na sposób definiowania pojęcia społeczeństwo, na wartości społeczne oraz zagrożenia życia społecznego. Zostaną też wówczas omówione sposoby korelacji między życiem społecznym a kulturą. Część czwarta omówi bogatą sferę kultury jako podstawowego aspektu życia społecznego. W części piątej natomiast zatrzymamy się nad problematyką etyki, której właściwe zrozumienie jest podstawowym miernikiem oceny systemów kulturowych i społeczno-politycznych dla lubelskiego autora. Metodą naukową, jaką posłużymy się w pracy, będzie głównie krytyczna analiza źródeł, z uwzględnieniem ich historyczno-genetycznego zaplecza. Autor będzie również korzystał z literatury przedmiotu, stanowiącej podstawę własnych refleksji odnośnie problemu badawczego. Będziemy również podejmować merytoryczne porównania koncepcji antropologicznych Rodzińskiego z innymi autorami, co będzie stanowić doktrynalno-filozoficzne zaplecze dla omawianych problemów. Rozprawa analizuje filozoficzną koncepcję życia społecznego, jakże potrzebną w dobie dzisiejszego kryzysu podstawowych pojęć i punktów odniesienia partnerów interakcji społecznych. 11

8 W języku polskim o filozofii Rodzińskiego pisano dotychczas relatywnie mało. E. Podrez w pracy: Człowiek, byt, wartość umieszcza Rodzińskiego w gronie czołowych polskich etyków 27. Na odnotowanie zasługują również artykuły: Andrzeja Nowickiego pt. Współczesna katolicka filozofia kultury w Polsce. Personalistyczny pluralizm Adama Rodzińskiego 28 oraz Stanisława Kowalczyka Działalność naukowo-dydaktyczna prof. dra hab. Adama Rodzińskiego 29. Ten ostatni autor w swoich monografiach Zarys filozofii człowieka i Człowiek a społeczność odnotowuje personalizm Rodzińskiego jako cenny wkład filozofa do tomistycznej teorii osoby 30. I. Dec w pracy Transcendencja człowieka w przyrodzie wskazuje na poszukiwanie przez lubelskiego personalistę rozwiązań zapoczątkowanych przez K. Wojtyłę w dziedzinie antropologii 31. Autor niniejszej pracy ma nadzieję, że ułatwi ona zrozumienie istoty personalizmu społecznego Adama Rodzińskiego i dzięki temu przyczyni się do poszerzenia wiedzy o jego dorobku naukowym. 27 E. Podrez, Człowiek, byt, wartość, Warszawa 1989, s A. Nowicki, Współczesna katolicka filozofia kultury w Polsce. Personalistyczny pluralizm Adama Rodzińskiego, Euhemer Przegląd Religioznawczy 1981, nr 3 (121), s S. Kowalczyk, Działalność naukowo-dydaktyczna prof. dr. hab. Adama Rodzińskiego, Roczniki Nauk Społecznych, 25 (1997), nr 1, s Tenże, Zarys filozofii człowieka, Sandomierz 1990, s ; oraz Człowiek a społeczność. Zarys filozofii społecznej, Lublin 1994, s I. Dec, Transcendencja człowieka w przyrodzie, Wrocław 1994, s

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 2 Egzamin maturalny z filozofii Część I (20 punktów) Zadanie 1. (0 3) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Bibliografia prac naukowych Ks. Stanisława Olejnika. Studia Theologica Varsaviensia 6/1, 285-288

Bibliografia prac naukowych Ks. Stanisława Olejnika. Studia Theologica Varsaviensia 6/1, 285-288 Bibliografia prac naukowych Ks. Stanisława Olejnika Studia Theologica Varsaviensia 6/1, 285-288 1968 Studia Theol. Varsav. 6 (1968) nr 1 Bibliografia prac naukowych Ks. Stanisława Olejnika 1948 1. Pełna

Bardziej szczegółowo

Karta Opisu Przedmiotu

Karta Opisu Przedmiotu Politechnika Opolska Wydział Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki Kierunek studiów Profil kształcenia Poziom studiów Specjalność Forma studiów Semestr studiów Karta Opisu Przedmiotu ELEKTROTECHNIKA

Bardziej szczegółowo

Joanna Popek. O personalistach, personalizmie i systemie filozoficznym

Joanna Popek. O personalistach, personalizmie i systemie filozoficznym Joanna Popek Czasopismo Filozoficzne 7, 2011, s. 130 134. Opublikowano online: 11.12.2011 ISSN 1896-5059 O personalistach, personalizmie i systemie filozoficznym Recenzja książki: J u a n M a n u e l B

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin/zjazd: 2W, 1S

Liczba godzin/zjazd: 2W, 1S Nazwa przedmiotu: Kierunek: Rodzaj przedmiotu: Ogólny nietechniczny do wyboru Rodzaj zajęć: Wyk., Sem. FILOZOFIA, PHILOSOPHY Inżynieria Materiałowa Poziom studiów: forma studiów: Studia I stopnia studia

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Imię i nazwisko autora rozprawy: mgr Paulina Mamiedow Stopień / tytuł naukowy oraz imię i nazwisko promotora rozprawy: dr hab. Mariusz Gizowski Temat rozprawy doktorskiej:

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wybór antropologii filozoficznej Antropologia przyrodnicza i antropologia kulturowa... 31

Spis treści Wybór antropologii filozoficznej Antropologia przyrodnicza i antropologia kulturowa... 31 Wykaz skrótów... Bibliografia... XI XIII Część I. Prawo jako porządek budowany na antropologii Wprowadzenie... 1 Rozdział I. Prawo i antropologia... 17 1. Homo iuridicus... 17 1.1. Porządek prawny a obraz

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia Wydział: Zarządzanie i Finanse Nazwa kierunku kształcenia: Finanse i Rachunkowość Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: prof. dr hab. Wojciech Słomski Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia Tryb

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Historia filozofii 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek ) realizującej

Bardziej szczegółowo

Etyka filozoficzna. Wymiar godzin: 30 godzin (stacjonarne i niestacjonarne)

Etyka filozoficzna. Wymiar godzin: 30 godzin (stacjonarne i niestacjonarne) Etyka filozoficzna Tryb studiów: stacjonarne i niestacjonarne. Wszystkie treści programowe przewidziane dla studiów stacjonarnych są realizowane na studiach niestacjonarnych. Wymiar godzin: 30 godzin (stacjonarne

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE - FILOZOFIA JAKO TYP POZNANIA. 1. Człowiek poznający Poznanie naukowe... 16

SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE - FILOZOFIA JAKO TYP POZNANIA. 1. Człowiek poznający Poznanie naukowe... 16 SPIS TREŚCI P r z e d m o w a... 5 P r z e d m o w a do d r u g i e g o w y d a n i a... 7 P r z e d m o w a do t r z e c i e g o w y d a n i a... 9 P r z e d m o w a do c z w a r t e g o w y d a n i a...

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Filozofia KOD WF/II/st/3

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Filozofia KOD WF/II/st/3 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Filozofia KOD WF/II/st/3 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : II stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I rok/i semestr 5. LICZBA PUNKTÓW

Bardziej szczegółowo

Przewodnik. do egzaminów doktorskich z filozofii

Przewodnik. do egzaminów doktorskich z filozofii Przewodnik do egzaminów doktorskich z filozofii Instytut Filozofii Wydział Filozofii Chrześcijańskiej Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego WARSZAWA 2010 ZAKRES EGZAMINU 1. Elementy metafilozofii

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z filozofii poziom podstawowy Zadanie 1. (0 3) Obszar standardów A. Zenon z Kition

Bardziej szczegółowo

6 Bóg w myśli Schelera

6 Bóg w myśli Schelera PRZEDMOWA Max Scheler (1874 1928) jest jedną z najważniejszych postaci filozofii XX wieku. Jako współtwórca, wraz z Edmundem Husserlem, fenomenologii, jej programu i jej pierwszych osiągnięć teoretycznych,

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Cele kształcenia

Wstęp. Cele kształcenia Paweł Kołodziński Etyka Wstęp Przedmiot etyka jest nieobowiązkowy. Można go wybrać zarówno zamiast religii, jak i równolegle z religią (patrz Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Ogólna orientacja w historii kultury europejskiej.

Ogólna orientacja w historii kultury europejskiej. AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY Moduł/Przedmiot: Filozofia zagadnienia i kierunki Kod modułu: - Koordynator modułu: prof. Włodzimierz Kaczocha Punkty ECTS: 3

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA

EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 2 Egzamin maturalny z filozofii Część I (20 punktów) Zadanie 1. (0 2) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wstęp 3.

SPIS TREŚCI. Wstęp 3. SPIS TREŚCI Wstęp 3 I. ROZWAŻANIA WSTĘPNE 23 1. Luteranizm i jego znaczenie dla filozofii 23 1.1. Główne założenia doktrynalne luteranizmu 24 1.2. Luter i filozofia 33 2. Reakcja na Reformację - racjonalizacje

Bardziej szczegółowo

Karta opisu przedmiotu

Karta opisu przedmiotu AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ W GDYNI Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Karta opisu przedmiotu A. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu Podstawy filozofii. Jednostka prowadząca Instytut Pedagogiki

Bardziej szczegółowo

GWSP GIGI. Filozofia z aksjologią. dr Mieczysław Juda

GWSP GIGI. Filozofia z aksjologią. dr Mieczysław Juda GWSP Filozofia z aksjologią dr Mieczysław Juda GIGI Filozofia z aksjologią [5] Systemy nowożytne: empiryzm Locke a i sceptycyzm Hume a Filozofia z aksjologią [5] Systemy nowożytne: empiryzm Locke a i sceptycyzm

Bardziej szczegółowo

FILOZOFIA BOGA W XX WIEKU

FILOZOFIA BOGA W XX WIEKU TADEUSZ GADACZ FILOZOFIA BOGA W XX WIEKU OD LAVELLE A DO TISCHNERA Wydawnictwo WAM Kraków 2007 SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 9 2. MIĘDZY METAFIZYCZNĄ OBECNOŚCIĄ A NIEOBECNOŚCIĄ. LOUIS LAVELLE, RENÉ LE SENNE,

Bardziej szczegółowo

2. Wymagania wstępne w zakresie wiedzy, umiejętności oraz kompetencji społecznych (jeśli obowiązują)

2. Wymagania wstępne w zakresie wiedzy, umiejętności oraz kompetencji społecznych (jeśli obowiązują) I. Informacje ogólne OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) 1. Nazwa modułu : Etyka. Kod modułu 1-DDS0-1; 1-DDS0-3. Rodzaj modułu : obowiązkowy 4. Kierunek studiów: Dialog i Doradztwo Społeczne 5. Poziom studiów:

Bardziej szczegółowo

Filozofia - opis przedmiotu

Filozofia - opis przedmiotu Filozofia - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Filozofia Kod przedmiotu 08.1-WA-GrafP-FIL-W-S14_pNadGenVGNQV Wydział Kierunek Wydział Artystyczny Grafika Profil ogólnoakademicki Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia z filozofii i etyki (wybieralny) - opis przedmiotu

Wybrane zagadnienia z filozofii i etyki (wybieralny) - opis przedmiotu Wybrane zagadnienia z filozofii i etyki (wybieralny) - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Wybrane zagadnienia z filozofii i etyki (wybieralny) Kod przedmiotu 06.4-WI-ArchKP-wyb.zag.z filozofii-

Bardziej szczegółowo

Filozofia polska na progu XXI wieku. W świetle Zjazdów Filozofii Polskiej: VII : Szczecin, VIII : Warszawa, IX : Wisła

Filozofia polska na progu XXI wieku. W świetle Zjazdów Filozofii Polskiej: VII : Szczecin, VIII : Warszawa, IX : Wisła Filozofia polska na progu XXI wieku W świetle Zjazdów Filozofii Polskiej: VII - 2004: Szczecin, VIII - 2008: Warszawa, IX - 2012: Wisła Plan Zjazdy Filozofii Polskiej Ośrodki filozoficzne w Polsce Warszawa

Bardziej szczegółowo

Etyka problem dobra i zła

Etyka problem dobra i zła Etyka problem dobra i zła Plan wykładu Definicje i podstawowe odróżnienia Problem dobrego życia w klasycznej etyce Arystotelesowskiej Chrześcijańska interpretacja etyki Arystotelesowskiej Etyka - problem

Bardziej szczegółowo

Filozofowie na Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie ARTUR ANDRZEJUK

Filozofowie na Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie ARTUR ANDRZEJUK Polski Uniwersytet na Obczyźnie Filozofowie na Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie ARTUR ANDRZEJUK Brano pod uwagę następujące kryteria: Publikacje z filozofii Nauczanie filozofii Założenia Artur Andrzejuk

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wartości w wychowaniu prof. Ewa Chmielecka Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 20 października 2009 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTETDZIECIECY.PL O czym

Bardziej szczegółowo

Karta opisu przedmiotu

Karta opisu przedmiotu AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ W GDYNI Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Karta opisu przedmiotu A. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu Filozofia polityki. Jednostka prowadząca Instytut Stosunków

Bardziej szczegółowo

Teoria potencjalności (capabilities approach)

Teoria potencjalności (capabilities approach) Teoria potencjalności (capabilities approach) 1987-1993: współpraca z Amartyą Senem w WIDER w Helsinkach Zdolności wewnętrzne własności człowieka, które przy odpowiednim jego funkcjonowaniu w ramach właściwych

Bardziej szczegółowo

Gilsonowska metoda historii filozofii. Artur Andrzejuk

Gilsonowska metoda historii filozofii. Artur Andrzejuk Gilsonowska metoda historii filozofii Artur Andrzejuk PLAN 1. Gilsonowska koncepcja historii filozofii jako podstawa jej metodologii 2. Charakterystyka warsztatu historyka filozofii na różnych etapach

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Św. Augustyn i państwo Boże

Rozdział 8. Św. Augustyn i państwo Boże Słowo wstępne Rozdział 1. Filozofia i jej podstawowe zagadnienia Wstępne pojęcie filozofii Działy filozofii Filozofia a inne formy ludzkiego poznania Praktyczny wymiar filozofii Rozdział 2. Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

OSOBA RODZINA NARÓD. Fundacja Deo et Patriae im. Prof. Mieczysława Alberta Krąpca OP. Polskie Towarzystwo Filozofii Systematycznej

OSOBA RODZINA NARÓD. Fundacja Deo et Patriae im. Prof. Mieczysława Alberta Krąpca OP. Polskie Towarzystwo Filozofii Systematycznej ŚW VI OGÓLNOPOLSKI KONKURS EDUKACYJNY WIELCY POLACY XX W.. JAN PAWEŁ II, PRYMAS STEFAN WYSZY PROF. MIECZYSŁAW A. KRĄPIEC OP OSOBA RODZINA NARÓD YSZYŃSKI, Organizator Fundacja Deo et Patriae im. Prof. Mieczysława

Bardziej szczegółowo

Propedeutyka filozofii SYLABUS A. Informacje ogólne

Propedeutyka filozofii SYLABUS A. Informacje ogólne Propedeutyka filozofii A. Informacje ogólne Elementy składowe jednostki prowadzącej kierunek kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod Język Rodzaj Rok studiów /semestr Wymagania

Bardziej szczegółowo

MONOGRAFIE ROZDZIAŁY W MONOGRAFII:

MONOGRAFIE ROZDZIAŁY W MONOGRAFII: 1 Ks. dr hab. Krzysztof Bochenek, prof. UR MONOGRAFIE 1. Epithoma conclusionum Michała Falkenera z Wrocławia. Edycja krytyczna wraz z aparatem historyczno-filozoficznym, Acta Mediaevalia XVI, Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

In memoriam Tadeusz Ślipko SJ ( )

In memoriam Tadeusz Ślipko SJ ( ) Rocznik Filozoficzny Ignatianum The Ignatianum Philosophical Yearbook PL ISSN 2300 1402 www.ignatianum.edu.pl/rfi XXI / 1 (2015), s. 93 97 Sylwetki filozofów Information about the Philosophers Redakcja

Bardziej szczegółowo

Współczesne koncepcje filozofii i etyki Kod przedmiotu

Współczesne koncepcje filozofii i etyki Kod przedmiotu Współczesne koncepcje filozofii i etyki - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Współczesne koncepcje filozofii i etyki Kod przedmiotu 08.1-WP-PEDD-WKF-W_pNadGenWTMYY Wydział Kierunek Wydział

Bardziej szczegółowo

Wychowanie ku pełni człowieczeństwa wyzwaniem dla edukacji

Wychowanie ku pełni człowieczeństwa wyzwaniem dla edukacji Wychowanie ku pełni człowieczeństwa wyzwaniem dla edukacji Ks. dr Jacek Czaplicki KS-4 Wychowanie ku wartościom - szanse i zagrożenia" 1 G. C. Berkouwer konstatuje: "Dziś bardziej niż kiedykolwiek, pytanie

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: teologia, jednolite magisterskie Sylabus modułu: Filozofia starożytność i średniowiecze (11-TN-14-FSS)

Kierunek i poziom studiów: teologia, jednolite magisterskie Sylabus modułu: Filozofia starożytność i średniowiecze (11-TN-14-FSS) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: teologia, jednolite magisterskie Sylabus modułu: Filozofia starożytność i średniowiecze (11-TN-14-FSS) 1. ogólne koordynator modułu rok

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Filozofia. 2. KIERUNEK: Mechanika i budowa maszyn. 3. POZIOM STUDIÓW: studia pierwszego stopnia

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Filozofia. 2. KIERUNEK: Mechanika i budowa maszyn. 3. POZIOM STUDIÓW: studia pierwszego stopnia KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Filozofia 2. KIERUNEK: Mechanika i budowa maszyn 3. POZIOM STUDIÓW: studia pierwszego stopnia 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I/1 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 2 6. LICZBA GODZIN:

Bardziej szczegółowo

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W CYKLU KSZTAŁCENIA 2014/2016. Filozofia i bioetyka

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W CYKLU KSZTAŁCENIA 2014/2016. Filozofia i bioetyka Jednostka Organizacyjna: Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W CYKLU KSZTAŁCENIA 2014/2016 Katedra Nauk Społecznych Kierunek: Fizjoterapia Rodzaj studiów i profil (I stopień/ii stopień,

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Studia stacjonarne WF AIK NAZWA PRZEDMIOTU: SEMINARIUM MAGISTERSKIE NAZWA PRZEDMIOTU PO ANGIELSKU: MA DIPLOMA SEMINAR I. KARTA PRZEDMIOTU CELE PRZEDMIOTU C1. Analiza wybranych

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Filozofia 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Philosophy 3. Jednostka prowadząca przedmiot Wydział Nauk Społecznych, Instytut Filozofii

Bardziej szczegółowo

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA Autor: Prof. PAWEŁ TYRAŁA Tytuł: TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA zarys teorii oraz metodyki wychowania Recenzja Prof. Igor Kominarec Liczba stron: 240 Rok wydania: 2012 Spis treści WSTĘP Rozdział I TEORIA

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT FILOZOFII ZAGADNIENIA NA EGZAMIN LICENCJACKI Z FILOZOFII

INSTYTUT FILOZOFII ZAGADNIENIA NA EGZAMIN LICENCJACKI Z FILOZOFII INSTYTUT FILOZOFII ZAGADNIENIA NA EGZAMIN LICENCJACKI Z FILOZOFII I. Metafizyka Zagadnienie 1: Metafizyka jako filozofia pierwsza. Metafizyka a ontologia. Typy współczesnej metafizyki analitycznej. W.

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu : Judaizm: Wybrane zagadnienia z antropologii filozoficznej. Kod modułu : 070 3. Rodzaj modułu : fakultatywny 4. Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Germanistyka, Wykład IX - Immanuel Kant

Filozofia, Germanistyka, Wykład IX - Immanuel Kant Filozofia, Germanistyka, Wykład IX - Immanuel Kant 2011-10-01 Plan wykładu 1 Immanuel Kant - uwagi biograficzne 2 3 4 5 6 7 Immanuel Kant (1724-1804) Rysunek: Immanuel Kant - niemiecki filozof, całe życie

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII MAJ 2014 POZIOM PODSTAWOWY. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 50 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII MAJ 2014 POZIOM PODSTAWOWY. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 50 WPISUJE ZDAJĄCY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM PODSTAWOWY

Bardziej szczegółowo

Funkcje i charakter pracy magisterskiej/dyplomowej

Funkcje i charakter pracy magisterskiej/dyplomowej Prof. dr hab. Jan W. Wiktor Katedra Marketingu Funkcje i charakter pracy magisterskiej/dyplomowej 1. Praca dyplomowa kończy proces kształcenia w Uczelni. Jej obrona (i pozytywny wynik egzaminu dyplomowego)

Bardziej szczegółowo

Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański

Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański 1. Przedmiot: Historia historiografii Rok: IV Semestr: VII Studia: stacjonarne 2. Ilość godzin:

Bardziej szczegółowo

TEOLOGIA KATECHETYCZNO-PASTORALNA

TEOLOGIA KATECHETYCZNO-PASTORALNA TEOLOGIA KATECHETYCZNO-PASTORALNA ORAZ TEOLOGIA TURYSTYKA RELIGIJNA INFORMACJE PRZEDMIOTACH SEKCYJNYCH (w porządku alfabetycznym) WZÓR tscnr. Nazwa przedmiotu ew. a/b (t teologia, s teologia katechetyczno-pastoralna

Bardziej szczegółowo

Andrzej Rossa Profesor Tadeusz Kmiecik - żołnierz, uczony, wychowawca, przyjaciel. Słupskie Studia Historyczne 13, 11-14

Andrzej Rossa Profesor Tadeusz Kmiecik - żołnierz, uczony, wychowawca, przyjaciel. Słupskie Studia Historyczne 13, 11-14 Profesor Tadeusz Kmiecik - żołnierz, uczony, wychowawca, przyjaciel Słupskie Studia Historyczne 13, 11-14 2007 Profesor Tadeusz Kmiecik... 11 AP SŁUPSK PROFESOR TADEUSZ KMIECIK ŻOŁNIERZ, UCZONY, WYCHOWAWCA,

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII MAJ 2014 POZIOM PODSTAWOWY. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 50 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII MAJ 2014 POZIOM PODSTAWOWY. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 50 WPISUJE ZDAJĄCY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM PODSTAWOWY

Bardziej szczegółowo

Uchwała Rady Wydziału Nauk Społecznych nr 50/2011/2012 z dnia 25 czerwca 2012 roku

Uchwała Rady Wydziału Nauk Społecznych nr 50/2011/2012 z dnia 25 czerwca 2012 roku Uchwała Rady Wydziału Nauk Społecznych nr 50/2011/2012 z dnia 25 czerwca 2012 roku w sprawie programu stacjonarnych i niestacjonarnych studiów trzeciego stopnia na Wydziale Nauk Społecznych na rok akademicki

Bardziej szczegółowo

FENOMENOLOGICZNE PODSTAWY ETYKI WEDŁUG KAROLA WOJTYŁY

FENOMENOLOGICZNE PODSTAWY ETYKI WEDŁUG KAROLA WOJTYŁY Prof. dr hab. Andrzej Półtawski FENOMENOLOGICZNE PODSTAWY ETYKI WEDŁUG KAROLA WOJTYŁY 1. DOŚWIADCZALNY CHARAKTER ETYKI Podstawowym pytaniem etyki jest, jak stwierdza Karol Wojtyła, Co jest moralnie dobre,

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia historiozoficzne we współczesnej filozofii.

Zagadnienia historiozoficzne we współczesnej filozofii. Zagadnienia historiozoficzne we współczesnej filozofii. historiozofia DZIEJÓW FILOZOFIA nauka filozoficzna o ostatecznych czynnikach sprawczych, istocie i sensie ludzkich dziejów jako całości, zw. także

Bardziej szczegółowo

Wykład 1. Zagadnienia wstępne. Początki refleksji filozoficznej w Polsce Wincenty Kadłubek i Witelon Ślązak. Dr Magdalena Płotka

Wykład 1. Zagadnienia wstępne. Początki refleksji filozoficznej w Polsce Wincenty Kadłubek i Witelon Ślązak. Dr Magdalena Płotka Wykład 1. Zagadnienia wstępne. Początki refleksji filozoficznej w Polsce Wincenty Kadłubek i Witelon Ślązak Dr Magdalena Płotka Filozofia jest jednym ze składników kultury umysłowej, do tego najbardziej

Bardziej szczegółowo

Żeby istnieć trzeba myśleć (Kartezjusz) Żywiołem filozofii jest powaga myślenia. Mówimy potocznie:

Żeby istnieć trzeba myśleć (Kartezjusz) Żywiołem filozofii jest powaga myślenia. Mówimy potocznie: Żeby istnieć trzeba myśleć (Kartezjusz) Żywiołem filozofii jest powaga myślenia. Mówimy potocznie: ale z Ciebie filozof! Też mi filozof! Nie filozofuj! Ale czy rozumiemy sens tych słów, poza oczywiście

Bardziej szczegółowo

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI Polish FF Curriculum Translation in Polish Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI 1. Objawienie: Pismo Św. i Tradycja a. Pismo Święte: Części,

Bardziej szczegółowo

AUTONOMIA JAKO ZASADA ETYCZNOŚCI

AUTONOMIA JAKO ZASADA ETYCZNOŚCI FUNDACJA NA RZECZ NAUKI POLSKIEJ EWA NOWAK-JUCHACZ AUTONOMIA JAKO ZASADA ETYCZNOŚCI KANT, FICHTE, HEGEL WROCŁAW 2002 SPIS TREŚCI Przedmowa. WOLNOŚĆ I FILOZOFIA 7 Część I. KANT 13 Rozdział I. WOLA I JEJ

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych 2011-10-01 Plan wykładu 1 Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych 2 Podział dyscyplin filozoficznych Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych:

Bardziej szczegółowo

27 2014 2014/2015 (738/II/33)

27 2014 2014/2015 (738/II/33) Uchwała Senatu Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II z dnia 27 marca 2014 r. w sprawie zasad postępowania rekrutacyjnego na studia doktoranckie na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana

Bardziej szczegółowo

Przewodnik. Do wykładów i egzaminu z Filozofii Człowieka. Kierunek Filozofia semestr III. opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu)

Przewodnik. Do wykładów i egzaminu z Filozofii Człowieka. Kierunek Filozofia semestr III. opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu) Przewodnik Do wykładów i egzaminu z Filozofii Człowieka Kierunek Filozofia semestr III opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu) Katedra Historii Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej Warszawa

Bardziej szczegółowo

Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II

Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II Wojciech Kosek Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka, Bielsko-Biała, 10. kwietnia 2014 r. Konferencja Personalistyczna koncepcja wychowania

Bardziej szczegółowo

Wstęp Człowiek żyje w określonym środowisku, które dostarcza mu wciąż nowych wrażeń, a nierzadko również problemów. Niekiedy środowisko jest dla niego nowym wyzwaniem, z jednej strony niesie wsparcie,

Bardziej szczegółowo

Zagadnienie 2. Koncepcja wojny, koncepcja pokoju wg św. Augustyna. Wojna sprawiedliwa wg św. Tomasza z Akwinu. Wystąpienia (po min)

Zagadnienie 2. Koncepcja wojny, koncepcja pokoju wg św. Augustyna. Wojna sprawiedliwa wg św. Tomasza z Akwinu. Wystąpienia (po min) NAUKA O WOJNIE I POKOJU Program konwersatorium I rok studiów magisterskich; specjalność: bezpieczeństwo i studia strategiczne. (skrót konspektu zajęć) Prowadzący: prof. dr hab. Bolesław Balcerowicz) Wykład

Bardziej szczegółowo

Książka została wydana dzięki dotacji Instytutu Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk w Warszawie

Książka została wydana dzięki dotacji Instytutu Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk w Warszawie Recenzja: prof. dr hab. Janina Godłów-Legiędź Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce: Fotolia anyaberkut Redaktor prowadzący: Łukasz Żebrowski Redakcja i korekta: Claudia Snochowska-Gonzalez

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Centrum Pedagogiki i Psychologii obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 011/01 Kierunek studiów: Elektrotechnika,

Bardziej szczegółowo

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS NA CYKL KSZTAŁCENIA 2014-2016

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS NA CYKL KSZTAŁCENIA 2014-2016 Załącznik Nr 1 do Uchwały Senatu AWFiS w Gdańsku Nr 16 z dnia 27 kwietnia 2012 roku Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS NA CYKL KSZTAŁCENIA 2014-2016 Jednostka Organizacyjna: Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Ks. Michał Mejer WYCHOWANIE DO WARTOŚCI W ŚWIETLE NAUCZANIA ŚW. JANA PAWŁA II

Ks. Michał Mejer WYCHOWANIE DO WARTOŚCI W ŚWIETLE NAUCZANIA ŚW. JANA PAWŁA II Ks. Michał Mejer WYCHOWANIE DO WARTOŚCI W ŚWIETLE NAUCZANIA ŚW. JANA PAWŁA II SCHEMAT WYSTĄPIENIA 1. O jakich wartościach mówimy? 2. Kontekst filozoficzny, antropologiczny 3. Ideał samowychowania 4. Powołanie

Bardziej szczegółowo

LITERATURA PODSTAWOWA Dla osób przystępujących do egzaminu kierunkowego z pedagogiki (przed obroną pracy doktorskiej)

LITERATURA PODSTAWOWA Dla osób przystępujących do egzaminu kierunkowego z pedagogiki (przed obroną pracy doktorskiej) LITERATURA PODSTAWOWA Dla osób przystępujących do egzaminu kierunkowego z pedagogiki (przed obroną pracy doktorskiej) 1. Callo, Ch., (2006). Modele wychowania, w: Pedagogika. Podstawy nauk o wychowaniu,

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II o miłości

Jan Paweł II o miłości S. prof. Zofia Zdybicka KUL, Lublin Jan Paweł II o miłości W centrum zainteresowania Ks. Karola Wojtyły, a następnie Jana Pawła II, był człowiek i jego najważniejsze działanie ludzka miłość, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Socjologia. Kod Punktacja ECTS* 3. Koordynator Dr hab. Piotr Stawiński, prof. UP Zespół dydaktyczny

KARTA KURSU. Socjologia. Kod Punktacja ECTS* 3. Koordynator Dr hab. Piotr Stawiński, prof. UP Zespół dydaktyczny KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Socjologia Sociology Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator Dr hab. Piotr Stawiński, prof. UP Zespół dydaktyczny Opis kursu (cele kształcenia) Celem zajęć jest dostarczenie

Bardziej szczegółowo

Ks. dr Tadeusz Zadykowicz

Ks. dr Tadeusz Zadykowicz Ks. dr Tadeusz Zadykowicz Biogram naukowy W 1988-94 odbył studia z filozofii i teologii w Wyższym Seminarium Duchownym w Białymstoku; magisterium uzyskał na Wydziale Teologii KUL na podstawie pracy Ideowe

Bardziej szczegółowo

Filozofia wyobraźni Karola Libelta Dr Magdalena Płotka

Filozofia wyobraźni Karola Libelta Dr Magdalena Płotka Filozofia wyobraźni Karola Libelta Dr Magdalena Płotka Karol Libelt (1807-1875), był Poznaniakiem Karol Libelt wskazywał, że jego system związany jest z poglądami Trentowskiego Filozofia Libelta nazywa

Bardziej szczegółowo

Pojęcie bezpieczeństwa Miejsce bezpieczeństwa w hierarchii wartości Filozofia bezpieczeństwa i związane z nią dyscypliny badawcze

Pojęcie bezpieczeństwa Miejsce bezpieczeństwa w hierarchii wartości Filozofia bezpieczeństwa i związane z nią dyscypliny badawcze Elementy filozofii bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo z perspektywy historii filozofii i filozofii polityki. Wojciech Rechlewicz Celem publikacji jest realizacja trzech zadań. Pierwszym z nich jest wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Program studiów doktoranckich na Wydziale Anglistyki

Program studiów doktoranckich na Wydziale Anglistyki Program studiów doktoranckich na Wydziale Anglistyki Specjalność językoznawcza: I Rok 1. Zajęcia obowiązkowe Typ zajęć Razem godz. Forma zaliczenia Pkt. ECTS a) seminaria organizowane przez Wydział Anglistyki

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU. Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Instytut Psychologii, Zakład Psychologii Rozwoju 4. Kod przedmiotu/modułu

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU. Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Instytut Psychologii, Zakład Psychologii Rozwoju 4. Kod przedmiotu/modułu 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Psychologia rozwoju człowieka 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Psychology of human development 3. Jednostka prowadząca przedmiot Wydział

Bardziej szczegółowo

Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI

Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI Filozofia INFORMATYKA Metodologia Wykład 1. Wprowadzenie. Filozofia, metodologia, informatyka Czym jest FILOZOFIA? (objaśnienie ogólne) Filozofią nazywa się

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: nauki o rodzinie, II stopień Sylabus modułu: Duchowość rodziny w kontekście pluralizmu

Kierunek i poziom studiów: nauki o rodzinie, II stopień Sylabus modułu: Duchowość rodziny w kontekście pluralizmu Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: nauki o rodzinie, II stopień Sylabus modułu: Duchowość rodziny w kontekście pluralizmu religijnego (11-R2S-12-r2_13) 1. Informacje ogólne

Bardziej szczegółowo

Hermeneutyczne koncepcje człowieka

Hermeneutyczne koncepcje człowieka Hermeneutyczne koncepcje człowieka Włodzimierz Lorenc Hermeneutyczne koncepcje człowieka w kręgu inspiracji Heideggerowskich Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2003 Redakcja i korekta: Piotr Piber Projekt

Bardziej szczegółowo

Sylabus na rok 2013/2014

Sylabus na rok 2013/2014 Sylabus na rok 013/01 (1) Nazwa przedmiotu Filozofia i etyka zawodu położnej () Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

TEORIE STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH

TEORIE STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH i mim III i u III mii mu mu mu mu im im A/521476 Jacek Czaputowicz TEORIE STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH Krytyka i systematyzacja WYDAWNICTWO NAUKOWE PWN WARSZAWA 2008 lis treści irowadzenie 11 Teoretyczne

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 01/013 Wydział Politologii i Komunikacji Społecznej Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ PRAWA, PRAWA KANONICZNEGO I ADMINISTRACJI

WYDZIAŁ PRAWA, PRAWA KANONICZNEGO I ADMINISTRACJI Kryteria kwalifikacji na studia I stopnia i jednolite magisterskie w roku akademickim 2009/2010 dla kandydatów, którzy przystąpili do egzaminu maturalnego ( nowa matura ): Uwaga! Podany w nawiasach % wyniku

Bardziej szczegółowo

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Antoni Guzik Antoni Guzik Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Docent Antoni Guzik urodził się 7 kwietnia 1925 r. w Izydorówce, w dawnym województwie stanisławowskim. Szkołę

Bardziej szczegółowo

Placówki realizujące program Od inspiracji do kreacji przy Wrocławskiej Koncepcji Edukacyjnej

Placówki realizujące program Od inspiracji do kreacji przy Wrocławskiej Koncepcji Edukacyjnej Pracownia Dydaktyki Filozofii Instytutu Filozofii, Podyplomowe Studia Filozoficzno-Etyczne, Placówki realizujące program Od inspiracji do kreacji przy Wrocławskiej Koncepcji Edukacyjnej zapraszają na kolejne

Bardziej szczegółowo

Koncepcja etyki E. Levinasa

Koncepcja etyki E. Levinasa Koncepcja etyki E. Levinasa Fragment wypowiedzi Jana Pawła II z: Przekroczyć próg nadziei : Skąd się tego nauczyli filozofowie dialogu? Nauczyli się przede wszystkim z doświadczenia Biblii. Całe życie

Bardziej szczegółowo

Instytut Filozofii Zagadnienia na egzamin licencjacki z filozofii

Instytut Filozofii Zagadnienia na egzamin licencjacki z filozofii Instytut Filozofii Zagadnienia na egzamin licencjacki z filozofii I. Metafizyka Zagadnienie 1: Synonimem metafizyki jest filozofia pierwsza. Na czym polega pierwszeństwo metafizyki? W. Stróżewski, Ontologia

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Psychologia KOD S/I/st/9

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Psychologia KOD S/I/st/9 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Psychologia KOD S/I/st/9 2. KIERUNEK: Sport 3. POZIOM STUDIÓW 1 : I stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I rok/i semestr 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 2 6.

Bardziej szczegółowo

COŚ TY ATENOM ZROBIŁ SOKRATESIE. Paweł Bortkiewicz

COŚ TY ATENOM ZROBIŁ SOKRATESIE. Paweł Bortkiewicz COŚ TY ATENOM ZROBIŁ SOKRATESIE Paweł Bortkiewicz bortpa@amu.edu.pl Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie, Że ci ze złota statuę lud niesie, Otruwszy pierwej... REWOLUCJA SOKRATEJSKA uwydatnienie sprzeczności

Bardziej szczegółowo

Stanisława Grabska

Stanisława Grabska Pierwsza Dama polskiej teologii Stanisława Grabska 1922-2008 Najbliżsi Stanisławy Stanisława Grabska urodziła się 20 marca 1922 we Lwowie w polskiej rodzinie patriotycznej o wielkim potencjale intelektualnym

Bardziej szczegółowo

Ekonomia i gospodarka w encyklikach Jana Pawła II

Ekonomia i gospodarka w encyklikach Jana Pawła II Ekonomia i gospodarka w encyklikach Jana Pawła II Jaka jest ekonomia Boga? Socjalizm czy kapitalizm? Czy istnieje trzecia droga? Czy jest nią wolna ekonomia? Tomasz G. Cieślar Lublin 2005/Poznań 2011 Copyright

Bardziej szczegółowo

Jerzy Topolski Teoretyczne problemy wiedzy historycznej. Antologia tekstów

Jerzy Topolski Teoretyczne problemy wiedzy historycznej. Antologia tekstów Antologia tekstów Jerzego Topolskiego Teoretyczne problemy wiedzy historycznej przygotowana została przede wszystkim z myślą o studentach i doktorantach. Zawiera ona prace napisane przystępnym językiem

Bardziej szczegółowo

Historia doktryn etycznych - opis przedmiotu

Historia doktryn etycznych - opis przedmiotu Historia doktryn etycznych - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Historia doktryn etycznych Kod przedmiotu 08.1-WH-F-HDE-2-S16 Wydział Kierunek Wydział Humanistyczny Filozofia Profil ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

ZASADY NALICZANIA PUNKTÓW DO WNIOSKU O STYPENDIUM DLA NAJLEPSZYCH DOKTORANTÓW I. ZASADY PRZYZNAWANIA PUNKTÓW DLA DOKTORANTÓW I ROKU

ZASADY NALICZANIA PUNKTÓW DO WNIOSKU O STYPENDIUM DLA NAJLEPSZYCH DOKTORANTÓW I. ZASADY PRZYZNAWANIA PUNKTÓW DLA DOKTORANTÓW I ROKU Załącznik nr 2 ZASADY NALICZANIA PUNKTÓW DO WNIOSKU O STYPENDIUM DLA NAJLEPSZYCH DOKTORANTÓW I. ZASADY PRZYZNAWANIA PUNKTÓW DLA DOKTORANTÓW I ROKU. Prawo do ubiegania się o stypendium dla najlepszych doktorantów

Bardziej szczegółowo

Andrzej Paczkowski. Matura: rok szkolny 1954/1955

Andrzej Paczkowski. Matura: rok szkolny 1954/1955 Andrzej Paczkowski Matura: rok szkolny 1954/1955 Przed schroniskiem na Hali Gąsiennicowej Andrzej Paczkowski (ur. 1 października 1938 w Krasnymstawie) polski historyk, naukowiec, wykładowca akademicki,

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna.

Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna. Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna. 2011-10-01 Plan wykładu 1 Filozofia średniowieczna a starożytna 2 3 Ogólna charakterystyka filozofii średniowiecznej Ogólna charakterystyka filozofii

Bardziej szczegółowo

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas Zdzisława Piątek o śmierci seksie i metodzie in vitro universitas Na ironię zakrawa fakt, iż nauka, która nigdy nie dążyła do odkrycia prawd absolutnych, a wręcz odcinała się od takich poszukiwań,

Bardziej szczegółowo