DYSKRYMINACJA I MOBBING

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "DYSKRYMINACJA I MOBBING"

Transkrypt

1 DYSKRYMINACJA I MOBBING w zatrudnieniu Karolina K dziora Krzysztof Âmiszek 2. wydanie PRAWO DLA FIRM

2 PRAWO DLA FIRM DYSKRYMINACJA I MOBBING w zatrudnieniu

3 Polecamy w serii: Jacek Âwieca WINDYKACJA. ASPEKTY CYWILNOPRAWNE I KARNOPRAWNE Tomasz Major (red.) UBEZPIECZENIE SPOŁECZNE MIGRUJÑCYCH PRACOWNIKÓW ORAZ OSÓB PROWADZÑCYCH DZIAŁALNOÂå GOSPODARCZÑ, wyd. 2 Stanisław Matura LIKWIDACJA PRZEDSI BIORSTWA W PRAKTYCE Tomasz Ogłódek, Marzena Czarnecka, Marta Boroƒ TARYFY W CIEPŁOWNICTWIE Barbara P czalska OCHRONA KONKURENCJI

4 DYSKRYMINACJA I MOBBING w zatrudnieniu Karolina K dziora Krzysztof Âmiszek 2. wydanie Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2010

5 Redakcja: Iwona Duda Zdjęcie na okładce Emre Ogan/iStockphoto.com Wydawnictwo C. H. Beck 2010 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, Warszawa Skład i łamanie: KOLONEL Druk i oprawa: Cyfrowe Centrum Druku i Fotograii, Bydgoszcz ISBN:

6 Spis treści Wstęp... IX Wykaz skrótów... XIII Literatura... XV Wykaz orzecznictwa... XXI MiędzynarodoWe źródła zakazu dyskryminacji W zatrudnieniu System Organizacji Narodów Zjednoczonych Konwencja Nr 111 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotycząca dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych Konwencja w sprawie Likwidacji Wszelkich Form Dyskryminacji Kobiet System Rady Europy Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności Europejska Karta Społeczna System Unii Europejskiej Zasady: pierwszeństwa prawa wspólnotowego, skutku bezpośredniego, skutku pośredniego dyrektyw wspólnotowych. Postępowanie w sprawie wydania orzeczenia wstępnego Prawo Unii Europejskiej Dyrektywa Rady 75/117/EWG Dyrektywa Rady 76/207/EWG Dyrektywa Rady 86/613/EWG Dyrektywa Rady 92/85/EWG Dyrektywa Rady 97/80/WE Dyrektywa Rady 2000/43/WE Dyrektywa Rady 2000/78/WE Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/73/WE Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/54/WE dyskryminacja W zatrudnieniu kluczowe pojęcia Dyskryminacja bezpośrednia Dyskryminacja pośrednia Zachęcanie lub nakazywanie dyskryminacji Molestowanie V

7 Spis treści 5. Molestowanie seksualne Ciężar dowodu Zakaz działań odwetowych Błędne przypisanie cechy prawnie chronionej zakaz dyskryminacji W zatrudnieniu Zasada równego traktowania w zatrudnieniu jako podstawowa zasada prawa pracy Prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę Dyskryminacja ze względu na płeć Dyskryminacja ze względu na wiek Dyskryminacja ze względu na niepełnosprawność Dyskryminacja ze względu na rasę i pochodzenie etniczne Dyskryminacja ze względu na religię i wyznanie Dyskryminacja ze względu na narodowość Dyskryminacja ze względu na przekonania polityczne Dyskryminacja ze względu na przynależność związkową Dyskryminacja ze względu na orientację seksualną Dyskryminacja ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony Dyskryminacja ze względu na zatrudnienie w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy obowiązki pracodawcy Obowiązek informowania Wewnątrzzakładowe procedury antydyskryminacyjne i antymobbingowe Przykładowy wewnątrzzakładowy regulamin antydyskryminacyjny i antymobbingowy Wyjątki od zakazu dyskryminacji Rodzaj pracy, warunki wykonywania pracy, wymagania zawodowe Wypowiedzenie warunków zatrudnienia w zakresie wymiaru czasu pracy, jeżeli jest to uzasadnione przyczynami niedotyczącymi pracowników Środki różnicujące sytuację prawną pracownika ze względu na ochronę rodzicielstwa lub niepełnosprawność Warunki zatrudniania i zwalniania, zasady wynagradzania i awansowania oraz dostęp do szkolenia w celu podnoszenia kwaliikacji zawodowych z uwzględnieniem kryterium stażu pracy Działania wyrównawcze Zatrudnianie w organizacjach wyznaniowych VI

8 Spis treści MoBBing Przyczyny powstawania Deinicja Mobbing a dyskryminacja odpowiedzialność pracodawcy Odszkodowanie za dyskryminację Odszkodowanie za mobbing Zadośćuczynienie za mobbing Zadośćuczynienie za dyskryminację Rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków wobec pracownika Indeks rzeczowy VII

9

10 Wstęp Dyskryminacja i mobbing w zatrudnieniu to zjawiska, które zostały wyraźnie zdeiniowane w polskim prawie pracy dopiero kilka lat temu. Głównym motorem zmian legislacyjnych w tym kierunku były dążenia Polski do członkostwa w strukturach Unii Europejskiej, gdzie zasada równości, zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu, w tym równe wynagrodzenie za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości, to wartości fundamentalne. Polska, chcąc wejść do rodziny krajów unijnych, musiała w pełni dostosować swoje ustawodawstwo pracy do wysoko postawionych standardów wspólnotowych. Sama Unia Europejska jest areną dynamicznie rozwijającego się prawa antydyskryminacyjnego, które swym zasięgiem zaczyna obejmować kolejne grupy społeczne oraz nowe dziedziny życia. Punktem wyjścia polityki krajów europejskich była chęć zniesienia nierówności kobiet i mężczyzn w zatrudnieniu, a w szczególności wyrównanie dysproporcji płacowych dotykających kobiety. Z czasem wspólnotowa antydyskryminacyjna aktywność legislacyjna skierowana została na takie dziedziny, jak równość płci w sferze zabezpieczenia społecznego, pracy na własny rachunek, pracy w niepełnym wymiarze godzin, pracy na czas określony, dostępu do towarów i usług oraz dostarczania towarów i usług. Dopiero okres ostatnich kilku lat zaowocował większym zaangażowaniem Unii Europejskiej w efektywne przeciwdziałanie nierównemu traktowaniu z takich przyczyn, jak: rasa i pochodzenie etniczne, wiek, niepełnosprawność, orientacja seksualna czy religia lub przekonania, czego efektem było m.in. przyjęcie w 2000 r. dyrektywy Rady 2000/43/WE z r. wprowadzającej w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne oraz dyrektywy Rady 2000/78/WE z r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy. Niezwykle ciekawym źródłem wiedzy o wspólnotowym prawie antydyskryminacyjnym, jak również jego interpretacji, są liczne wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w tym zakresie. Orzekane głównie na podstawie legislacji dotyczącej równości płci, wyznaczają niezwykle wysoki poziom ochrony przed nierównym traktowaniem. Są także kierunkowskazem do interpretacji przepisów dotyczących zakazu dyskryminacji z powodów innych niż płeć. Polska, przystępując do Unii Europejskiej, dokonała zasadniczej zmiany w prawie pracy, która polegała na implementowaniu przepisów antydyskry- IX

11 Wstęp minacyjnych, precyzujących takie pojęcia, jak dyskryminacja bezpośrednia, dyskryminacja pośrednia, molestowanie, molestowanie seksualne, zmuszanie do dyskryminacji, odwrócenie ciężaru dowodu w postępowaniach o nierówne traktowanie czy zakaz działań represyjnych wobec pracowników decydujących się na dochodzenie swoich praw naruszonych dyskryminacją. Pierwszą poważną próbą włączenia wspólnotowych przepisów do polskiego systemu prawa pracy była ustawa z r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 128, poz ze zm.), na mocy której po rozdziale II działu pierwszego Kodeksu pracy dodano nowy rozdział IIa zatytułowany Równe traktowanie kobiet i mężczyzn. W rozdziale ujęto takie zagadnienia, jak dyskryminacja bezpośrednia, dyskryminacja pośrednia, przejawy dyskryminacji ze względu na płeć, wyjątki od dyskryminacji czy też prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości. Szybko jednak okazało się, że regulacje te są niewystarczające, a skupiając się jedynie na kwestiach równości płci, polski ustawodawca pominął szereg innych cech, na podstawie których prawo wspólnotowe wyraźnie zakazuje różnicowania sytuacji pracowniczej. Konsekwencją tego stanu rzeczy była konieczność ponownej zmiany przepisów, która w efekcie, na mocy ustawy z r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 213, poz. 2081), doprowadziła do zmiany brzmienia przepisów antydyskryminacyjnych rozdziału IIa Kodeksu pracy, zastępując jednocześnie jego dotychczasowy tytuł sformułowaniem Równe traktowanie w zatrudnieniu. W Kodeksie pracy, po raz pierwszy w historii polskiego prawa pracy, pojawiła się również deinicja mobbingu oraz obowiązek pracodawcy przeciwdziałania temu zjawisku. Choć przeciwdziałanie praktykom mobbingowym nie jest uregulowane w prawie wspólnotowym, to jednak polski ustawodawca uznał, że problem ten jest na tyle poważny, że istnieje konieczność jego prawnego zdeiniowania i zakazania. Po raz kolejny Kodeks pracy został znowelizowany ustawą z r. o zmianie ustawy Kodeks pracy (Dz.U. Nr 223, poz. 1460), która doprecyzowała przepisy antydyskryminacyjne. Należy pamiętać, że odpowiednie uregulowanie zakazu dyskryminacji i mobbingu w prawie to tylko jeden, bardzo ważny element skutecznego przeciwdziałania tym zjawiskom w sferze zatrudnienia i pracy. Drugim, nie mniej istotnym, jest umiejętność efektywnego posługiwania się nimi w praktyce. Z myślą o obu tych zagadnieniach opracowana została niniejsza książka. Publikacja ta zawiera szczegółowe omówienie przepisów dotyczących obowiązku równego traktowania w zatrudnieniu, zakazu dyskryminacji i mobbingu. Autorzy niniejszego opracowania nie poprzestali jednak na X

12 Wstęp omówieniu regulacji krajowych. W związku z niepełną implementacją przez polskiego ustawodawcę przepisów wspólnotowych do prawa krajowego książka prezentuje także krytyczne spojrzenie na stan tych regulacji prawnych, a przywołane przepisy prawa polskiego zostały zinterpretowane przez autorów w świetle prawa wspólnotowego jako nadrzędnego w stosunku do regulacji krajowych. Ponadto w związku ze stosunkowo ubogim orzecznictwem sądów krajowych dotyczącym dyskryminacji w zatrudnieniu, autorzy często odwołują się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Cel, jaki przyświecał autorom w trakcie przygotowywania niniejszego opracowania, to unaocznienie Czytelnikowi, w jaki sposób nierówne traktowanie i mobbing w zatrudnieniu się przejawiają, jak również jak można tym zjawiskom przeciwdziałać i skutecznie je zwalczać. Autorzy XI

13

14 Wykaz skrótów 1. Źródła prawa EKPC Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Po stawowych Wolności, sporzą zona w Rzymie r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) EKS Europejska Karta Społeczna sporzą zona w Turynie r. (Dz.U. z 1999 r. Nr 8, poz. 67) KC ustawa z r. Ko eks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) KK ustawa z r. Ko eks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) KP ustawa z r. Ko eks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) KPC ustawa z r. Ko eks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) MniejNarU ustawa z r. o mniejszościach naro owych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz.U. Nr 17, poz. 141 ze zm.) MPPGSiK Mię ynaro owy Pakt Praw Gospo arczych, Społecznych i Kulturalnych, otwarty o po pisu w Nowym Jorku r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 169 zał.) PromocZatrU ustawa z r. o promocji zatru nienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) TfUE Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z r. (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.) ZwZawU ustawa z r. o związkach zawo owych (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) 2. Organy, organizacje, instytucje ETPCz Europejski Trybunał Praw Człowieka ETS Europejski Trybunał Sprawie liwości MOP Mię zynaro owa Organizacja Pracy RE Ra a Europy SN Są Najwyższy TK Trybunał Konstytucyjny 3. Czasopisma, publikatory Dz.U Dziennik Ustaw EPS Europejski Przeglą Są owy GP Gazeta Prawna MoP Monitor Prawniczy XIII

15 Wykaz skrótów M.P Monitor Polski MoPr Monitor Prawa Pracy OSP Orzecznictwo Sądów Polskich OSNAPiUS Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych PiP Państwo i Prawo PiZS Praca i Zabezpieczenie Społeczne Pr. Pracy Prawo Pracy PS Przegląd Sądowy Prz. Sejm Przegląd Sejmowy R. Pr Radca Prawny Rzeczposp Rzeczpospolita Sł. Pracown Służba Pracownicza 4. Inne skróty art artykuł BIRE Biuro Informacji Rady Europy EWG Europejska Wspólnota Gospodarcza m.in między innymi niepubl niepublikowany np na przykład Nr numer ONZ Organizacja Narodów Zjednoczonych orz orzeczenie PFRON Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych pkt punkt podrozdz podrozdział post postanowienie poz pozycja r rok Rada WE Rada Wspólnot Europejskich (red.) redakcja RM Rada Ministrów s strona t.j tekst jednolity TWE Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską uchw uchwała UE Unia Europejska ust ustęp w zw w związku wyr wyrok z zeszyt ze zm ze zmianami zob zobacz XIV

16 Literatura Abramowicz M. (red.), Sytuacja społeczna osób biseksualnych i homoseksualnych w Polsce. Raport za lata 2005 i 2006, Warszawa Aktualności Europejskie, Obowiązkowe przejście na emeryturę a zakaz dyskryminacji, MoP 2007, Nr 21. Baran K. W. (red.), Prawo pracy, Kraków tenże, Wolności związkowe i ich gwarancje w systemie ustawodawstwa polskiego, Bydgoszcz Kraków Barcz J. (red.), Prawo Unii Europejskiej. Zagadnienia systemowe, Warszawa Bechowska-Gebhardt A., Stalewski T., Mobbing. Patologia zarządzania personelem, Warszawa Bińczycka T., Ochrona kobiet w ciąży i w okresie macierzyństwa w prawie wspólnotowym i w polskim ustawodawstwie pracy, PiZS 1998, Nr 5. Boruta I., Zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu nowa regulacja prawna, PiZS 2004, Nr 2. Brodecki Z. (red.), Zatrudnienie i ochrona socjalna, Warszawa Bydłoń A., Różnicowanie wynagrodzeń w oparciu o staż pracy a zasada równego traktowania pracowników, PiZS 2006, Nr 11. taż, Zdaniem Państwowej Inspekcji Pracy, PiZS 2006, Nr 11. Cajsel W., Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa Chappel D., V. Di Martino, Violence at work, Asian-Paciic Newsletter on Occupational Health and Safety 1999, z. 6. Christiansen J. M., Vold på arbejdet med særlig vægt på FTF-medlemmers arbejdspladser, Kopenhaga Cieślak W., Stelina J., Deinicja mobbingu oraz obowiązek pracodawcy przeciwdziałania temu zjawisku, PiP 2004, Nr 12. Czarnecki P., Rozkład ciężaru dowodu w sprawach na tle dyskryminacji, PiZS 2006, Nr 3. Dörre-Nowak D., Zbieg środków ochronnych przed molestowaniem, molestowaniem seksualnym i mobbingiem, PiZS 2004, Nr 11. Drozd A., Ochrona danych osobowych pracownika (kandydata) po nowelizacji kodeksu pracy, PiZS 2004, Nr 1. Dulewicz K., Czy pracodawca może swobodnie kształtować system premiowania w zakładzie, GP z r. Dyrektywy Unii Europejskiej dotyczące równego traktowania bez względu na rasę, jako instrument zmiany prawa polskiego. Materiały konferencyjne, Warszawa Edelmann R. J., Konlikty w pracy, Gdańsk Ellis E., EU Anti-Discrimination Law, Oxford XV

17 Literatura Equality in employment and occupation, General Survey by the Committee of Experts on the Application of Conventions and Recommendations, International Labour Conference, 75 th Session, Raport III (Część 4B), Genewa Florek L. (red.), Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa tenże, Zakaz dyskryminacji w stosunkach pracy, PiZS 1997, Nr 1. tenże, Znaczenie wspólnotowego prawa pracy, PiZS 2004, Nr 5. Gersdorf M., Rączka K., Skoczyński J., Salwa Z. (red.), Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa Gersdorf M., Reczyńska-Ratajczak M., Prewencja antymobbingowa, PiZS 2007, Nr 2. Gładoch M., Mobbing a praca pod kierownictwem pracodawcy, PiZS 2006, Nr 4. Gniewek E. (red.), Kodeks cywilny, Komentarz, Warszawa Gonera K., Ważne wyroki w sprawach o mobbing, Sł. Pracown. 2007, Nr 9. Goździk M., Bezrobocie, co robić problematyka organizacji pozarządowych świadczących usługi na rynku pracy, skierowanych do uchodźców, imigrantów i mniejszości narodowych, opracowanie dla Fundacji Inicjatyw Społeczno- Ekonomicznych, Warszawa Grabowska B., Psychoterror w pracy. Jak zapobiegać i jak sobie radzić z mobbingiem, Gdańsk Hoel H., Sparks K., Cooper C. L., he cost of violence/stress at work and the beneits of a violence/stress-free working environment, raport sporządzony na zamówienie Międzynarodowej Organizacji Pracy, Genewa Jaśkowski K. (red.), Prawo pracy 2007, Warszawa Jedynasta A., Glosa do wyroku SN z r. w sprawie nieważności umowy o pracę zawartej z kobietą w ciąży z powodu sprzeczności umowy z zasadami współżycia społecznego, PiZS 2007, Nr 5. Jończyk J., Zbiorowe prawo pracy, Wrocław Kamiński I. C., Wymiar sprawiedliwości we Wspólnocie Europejskiej. Praktyczny komentarz i przepisy, Warszawa Kenig-Witkowska M. M. (red.), Łazowski A., Ostrihansky R., Prawo instytucjonalne Unii Europejskiej, Warszawa Kmiecik-Baran K., Rybicki J., Mobbing zagrożenie współczesnego miejsca pracy, Gdańsk Konieczna A., Czy decyzja ministra jest zgodna z prawem?, Rzeczposp. z r. Krajowy System Monitorowania Równego Traktowania Kobiet i Mężczyzn. Raporty eksperckie, Warszawa Król J., Nowelizacja Kodeksu pracy dotycząca równego traktowania w zatrudnieniu na tle regulacji wspólnotowych, R. Pr. 2004, Nr 4. Kuźniar R., Prawa człowieka. Prawo, instytucje, stosunki międzynarodowe, Warszawa Lankamer A., Potocka-Szmoń P., Dyskryminacja w miejscu pracy. Poradnik dla pracodawcy i pracownika, Gdańsk Lewandowski H., Uprawnienia kierownicze w umownym stosunku pracy (przedmiot i granice), Warszawa XVI

18 Literatura Leymann H., he mobbing encyclopaedia, Leymann H., Gustafsson A., Mobbing at work and the development of post-traumatic stress disorders, European Journal of Work and Organizational Psychology, 1996, Nr 5. Liszcz T., Prawo pracy, Warszawa Liszcz T., Równość kobiet i mężczyzn w znowelizowanym kodeksie pracy, PiZS 2002, Nr 2. Machińska H., Protokół 12 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka jako istotny instrument przeciwdziałania dyskryminacji, Biuletyn BIRE 2003, Nr 3. Majewska R., Zła siatka płac dyskryminuje pracowników, Rzeczposp. z r. Maniewska E., Dyskryminacja ze względu na wiek, PiZS 2006, Nr 2. taż, Prawo wspólnotowe w orzecznictwie Sądu Najwyższego Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, EPS 2007, Nr 9. Marciniak J., Jak bronić się przed mobbingiem, Jak_bronic_sie_przed_mobbingiem_fr.pdf. tenże, Praca bez mobbingu, materiały informacyjne projektu Gender Index realizowanego w ramach Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL. tenże, Regulacje wewnętrzne w przedsiębiorstwach, Warszawa Materiały z warsztatów z prawa antydyskryminacyjnego Unii Europejskiej dla trenerów z Litwy, Łotwy i Polski. Organizatorzy: INTERIGHTS, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Matey-Tyrowicz M., Zieliński T. (red.), Prawo pracy RP w obliczu przemian, Warszawa Matuszyński W., O źródłach i sposobach przezwyciężania mobbingu w organizacji, referat wygłoszony na VIII Ogólnopolskiej Konferencji Etyka w życiu gospodarczym r. w Łodzi, zorganizowanej przez Salezjańską Wyższą Szkołę Ekonomii i Zarządzania w Łodzi. Mik C., Europejskie prawo wspólnotowe. Zagadnienia teorii i praktyki, Warszawa Mitrus L., Rozwój prawa wspólnotowego w dziedzinie równego traktowania mężczyzn i kobiet w zatrudnieniu, PiZS 2007, Nr 1. Naumann E., Dyskryminacja w prawie pracy, MoPr 2007, Nr 6. Nowak M., Prawo do godziwego wynagrodzenia za pracę. Regulacja prawna i treść, Łódź Nowicki M. A., Europejski system ochrony praw człowieka teksty wykładów Szkoły Praw Człowieka HFPC, Warszawa 1998, z. 3. Nowicki M. A., Wokół Konwencji Europejskiej. Krótki komentarz do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Kraków Otto M., Modele ochrony pracowników przed molestowaniem seksualnym w wybranych krajach, PiZS 2007, Nr 10. Perkowski M. (red.), Wymiar sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wybrane zagadnienia, Warszawa Piątkowski J., Wprowadzenie do nowego prawa stosunku pracy, Toruń XVII

19 Literatura Płażek S., Jeszcze w sprawie palenia tytoniu w pracy, PiZS 2005, Nr 9. Poździk R., Odszkodowanie, zadośćuczynienie za mobbing w miejscu pracy, PS 2004, Nr 5. Raczkowski B., Jaki jest zakres roszczeń odszkodowawczych z tytułu mobbingu, GP z r. Rahman Q., Wilson G. D., Born gay? he psychology of human sexual orientation, Personality and Individual Diferences 2003, z. 34. Report of the Director-General Equality at work: Tackling the challenges, Global Report under the follow-up to the ILO Declaration on Fundamental Principles and Rights at Work, International Labour Conference, 96 th Session 2007, Report I (B), Geneva. Romer M. T., Mobbing i jego konsekwencje, Pr. Pracy 2005, Nr 12. taż, Prawo pracy. Komentarz, Warszawa Romer T., Zakaz dyskryminacji pracowników ze względu na orientację seksualną, [w:] K. Śmiszek (red.), Przeciwdziałanie dyskryminacji z powodu orientacji seksualnej w świetle prawa polskiego oraz standardów europejskich, Warszawa Rotkiewicz M., Dyskryminacja i mobbing w miejscu pracy, Warszawa Rzemek M., Doświadczony pracownik żąda pensji jak nowy, Rzeczposp. z r. tenże, Pracownik może mówić o swoich zarobkach, Rzeczposp. z r. tenże, Zwolnienia grupowe to nie mobbing, Rzeczposp. z r. Salwa Z. (red.), Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa tenże, Zakazy zatrudniania kobiet przy pracach im wzbronionych, PiZS 2000, Nr 9. Sikorski Cz., Zachowania ludzi w organizacji, Warszawa Skoczyński J., Przegląd orzecznictwa w sprawach z zakresu prawa pracy za lata 2004 i 2005 cz. 1, PiZS 2006, Nr 10. tenże, Przegląd orzecznictwa w sprawach z zakresu prawa pracy za rok 2006 (zasada równego traktowania pracowników), PiZS 2007, Nr 3. tenże, Zasada równego traktowania pracowników, PiZS 1999, Nr 7 8. Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego, Stosowanie dyrektywy 2000/43/WE z r. wprowadzającej w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne, Bruksela, r. Stanisz P., Wspólnotowy zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu ze względu na religię lub światopogląd, Prz. Sejm. 2005, Nr 1. Sztabińska J., Oiara mobbingu musi udowodnić szykany, Rzeczposp. z r. Śmiszek K., Jak zdiagnozować dyskryminację pośrednią w zatrudnieniu, Rzeczposp. z r. Świątkowski A., Zasady prawa pracy, Warszawa Świątkowski A. M., Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa tenże, Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa Wacławska P. K., Rekrutacja w drodze ogłoszeń charakterystyka prawna, PiZS 2004, Nr 4. XVIII

20 Literatura Waddington L., Protection for Family and Friends: Addressing Discrimination by Association, European Anti-Discrimination Law Review 2007, Nr 5. Wandzel M., Równe traktowanie mężczyzn i kobiet. Prawo socjalne Unii Europejskiej i Rady Europy, Kraków Warylewski J., Molestowanie seksualne w miejscu pracy, Sopot Wojteczek J., Praca kobiet w Unii Europejskiej, GP z r. Wratny J., Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa tenże, Problem ochrony pracowników w elastycznych formach zatrudnienia, PiZS 2007, Nr 7. Zalewski T., Badania trzeba wykonać, nawet gdy religia zabrania, Rzeczposp. z r. tenże, Można się umówić na dłuższe wypowiedzenie, Rzeczposp. z r. Zielińska E., Polityka równego traktowania kobiet i mężczyzn podstawy prawne, Przewodnik dobrych praktyk. Firma równych szans, Warszawa Zieliński T. (red.), Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa XIX

Rozdział I. Źródła prawa pracy

Rozdział I. Źródła prawa pracy Kodeks pracy Rozdział I. Źródła prawa pracy Tabl. 1. Hierarchia źródeł prawa pracy Hierarchia źródeł prawa pracy (art. 9 1 KP) Kodeks pracy przepisy innych ustaw przepisy aktów wykonawczych postanowienia

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DLA PRACOWNIKÓW DOTYCZĄCA RÓWNEGO TRAKTOWANIA W ZATRUDNIENIU

INFORMACJA DLA PRACOWNIKÓW DOTYCZĄCA RÓWNEGO TRAKTOWANIA W ZATRUDNIENIU ...... (oznaczenie pracodawcy) INFORMACJA DLA PRACOWNIKÓW DOTYCZĄCA RÓWNEGO TRAKTOWANIA W ZATRUDNIENIU Zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 94 1 k.p., udostępniam pracownikom zatrudnionym w tekst przepisów

Bardziej szczegółowo

PRZEPISY O RÓWNYM TRAKTOWANIU KOBIET I MĘŻCZYZN W ZATRUDNIENIU

PRZEPISY O RÓWNYM TRAKTOWANIU KOBIET I MĘŻCZYZN W ZATRUDNIENIU Załącznik nr 1 do Regulaminu pracy w Uniwersytecie Śląskim PRZEPISY O RÓWNYM TRAKTOWANIU KOBIET I MĘŻCZYZN W ZATRUDNIENIU 1. KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Art. 33. 1. Kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Aneks Nr 1. z dnia 26 czerwca 2009 r. do Regulaminu Pracy Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi Nr 342 w Warszawie

Aneks Nr 1. z dnia 26 czerwca 2009 r. do Regulaminu Pracy Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi Nr 342 w Warszawie Aneks Nr 1 z dnia 26 czerwca 2009 r. do Regulaminu Pracy Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi Nr 342 w Warszawie dotyczy: 1. Równego traktowania w zatrudnieniu na podstawie ustawy z dnia 21 listopada

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. Dz.U. Nr 254, poz.

Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. Dz.U. Nr 254, poz. Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania Dz.U. Nr 254, poz. 1700 Ustawa implementuje dyrektywy: dyrektywę Rady 86/613/EWG z dnia

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA. Ustawa z 02.04.1997r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 78, poz. 483 z późn. zm);

INFORMACJA. Ustawa z 02.04.1997r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 78, poz. 483 z późn. zm); INFORMACJA dla pracowników Instytutu Fizyki Jądrowej im. H. Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk w Krakowie zawierająca informacje o przepisach dotyczących równego traktowania w zatrudnieniu Wypisy

Bardziej szczegółowo

Europejskie post powanie nakazowe i w sprawie drobnych roszczeƒ

Europejskie post powanie nakazowe i w sprawie drobnych roszczeƒ Agata Harast-Sidowska Europejskie post powanie nakazowe i w sprawie drobnych roszczeƒ Komentarz praktyczny Wzory pism procesowych i orzeczeƒ sàdowych PRAWO SÑDOWE PRAWO SÑDOWE PRAWO SÑDOWE Agata Harast-Sidowska

Bardziej szczegółowo

Informacja o przepisach odnoszących się do równego traktowania oraz zakazu dyskryminacji

Informacja o przepisach odnoszących się do równego traktowania oraz zakazu dyskryminacji Informacja o przepisach odnoszących się do równego traktowania oraz zakazu dyskryminacji I. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.):

Bardziej szczegółowo

MONOGRAFIE PRAWNICZE

MONOGRAFIE PRAWNICZE MONOGRAFIE PRAWNICZE Instytucja wadium w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego Małgorzata Sieradzka Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE MAŁGORZATA SIERADZKA INSTYTUCJA WADIUM W POSTĘPOWANIU

Bardziej szczegółowo

Zatrudnianie osób niepełnosprawnych. Regulacje prawne Autor: redakcja naukowa Aneta Giedrewicz-Niewińska, Marzena Szabłowska-Juckiewicz

Zatrudnianie osób niepełnosprawnych. Regulacje prawne Autor: redakcja naukowa Aneta Giedrewicz-Niewińska, Marzena Szabłowska-Juckiewicz Zatrudnianie osób. Regulacje prawne Autor: redakcja naukowa Aneta Giedrewicz-Niewińska, Marzena Szabłowska-Juckiewicz Podstawowym celem i założeniem niniejszej publikacji jest ukazanie sytuacji prawnej

Bardziej szczegółowo

Ochrona prawna pracowników ujawniających określone informacje w interesie publicznym

Ochrona prawna pracowników ujawniających określone informacje w interesie publicznym Ochrona prawna pracowników ujawniających określone informacje w interesie publicznym Autorka: r.pr. Karolina Kędziora Wstęp Jak wynika z referatu sekretariatu Grupy Państw Przeciwko Korupcji - GRECO (http://www.batory.org.pl/doc/whistleblowing_mechanisms_rev2_for_

Bardziej szczegółowo

Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie: SZKOLENIE ZAMKNIĘTE

Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie: SZKOLENIE ZAMKNIĘTE Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie: SZKOLENIE ZAMKNIĘTE Dyskryminacja, mobbing i molestowanie w zatrudnieniu aspekt prawny - warsztaty Ekspert: Łukasz

Bardziej szczegółowo

NADZÓR BANKOWY W PRAKTYCE

NADZÓR BANKOWY W PRAKTYCE MONOGRAFIE PRAWNICZE NADZÓR BANKOWY W PRAKTYCE FUNKCJONOWANIE NADZORU Z PERSPEKTYWY SPORÓW SĄDOWYCH MAŁGORZATA FRYSZTAK Wydawnictwo C. H. Beck Polecamy nasze publikacje z tej serii: Marek Świątkowski

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Bibliografia Przedmowa Rozdział I. Traktatowe podstawy regulacji stosunków pracy i polityki społecznej w Unii Europejskiej

Spis treści Wykaz skrótów Bibliografia Przedmowa Rozdział I. Traktatowe podstawy regulacji stosunków pracy i polityki społecznej w Unii Europejskiej Wykaz skrótów... XI Bibliografia... XV Przedmowa... XXXV Rozdział I. Traktatowe podstawy regulacji stosunków pracy i polityki społecznej w Unii Europejskiej... 1 1. Wprowadzenie... 1 2. Traktat Rzymski...

Bardziej szczegółowo

Ustawa o czasie pracy kierowców

Ustawa o czasie pracy kierowców Krótkie Komentarze Becka Łukasz Prasołek Ustawa o czasie pracy kierowców Komentarz C. H. Beck KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA Ustawa o czasie pracy kierowców Polecamy nasze publikacje z serii Krótkie Komentarze

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/15 USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2010 r. Nr 254, poz. 1700,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/14 USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2010 r. Nr 254, poz. 1700.

Bardziej szczegółowo

Ramy prawne UE w zakresie równości

Ramy prawne UE w zakresie równości Ramy prawne UE w zakresie równości dr Adam Bodnar Uniwersytet Warszawski, Wydział Prawa i Administracji Helsińska Fundacja Praw Człowieka Trewir, dnia 19 maja 2014 r. Równe traktowanie kobiet i mężczyzn

Bardziej szczegółowo

Podręczniki Prawnicze. Prawo pracy. Ludwik Florek. 17. wydanie. C.H.Beck

Podręczniki Prawnicze. Prawo pracy. Ludwik Florek. 17. wydanie. C.H.Beck Podręczniki Prawnicze Prawo pracy Ludwik Florek 17. wydanie C.H.Beck PODRĘCZNIKI PRAWNICZE Ludwik Florek Prawo pracy W sprzedaży: L. Florek (wprow.) PRAWO PRACY, wyd. 2 Zbiory Orzecznictwa Becka M. Barzycka-Banaszczyk

Bardziej szczegółowo

http://www.ohchr.org/documents/hrbodies/hrcouncil/regularsession/session21/a-hrc-21-14_en.pdf

http://www.ohchr.org/documents/hrbodies/hrcouncil/regularsession/session21/a-hrc-21-14_en.pdf UZASADNIENIE Celem ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. Nr 254, poz. 1700) była implementacja przepisów unijnych dyrektyw

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZE BECKA. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

KOMENTARZE BECKA. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością KOMENTARZE BECKA Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Polecamy nasze publikacje z serii Komentarze Becka: Zygmunt Niewiadomski (red.) PLANOWANIE I ZAGOSPODAROWANIE PRZESTRZENNE. KOMENTARZ, wyd. 5 Marzena

Bardziej szczegółowo

Równe traktowanie w odniesieniu do zatrudnienia pracowniczego oraz niepracowniczego

Równe traktowanie w odniesieniu do zatrudnienia pracowniczego oraz niepracowniczego Równe traktowanie w odniesieniu do zatrudnienia pracowniczego oraz niepracowniczego Autorka: Katarzyna Bogatko Przepisy prawa - Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ DS. PROBLEMATYKI ZJAWISKA NĘKANIA I PRZEMOCY W MIEJSCU PRACY

ZESPÓŁ DS. PROBLEMATYKI ZJAWISKA NĘKANIA I PRZEMOCY W MIEJSCU PRACY ZESPÓŁ DS. PROBLEMATYKI ZJAWISKA NĘKANIA I PRZEMOCY W MIEJSCU PRACY Mobbing Polityka Antymobbingowa I. Obowiązki Pracodawcy Pracownicy czyli osoby wykonujące działalność gospodarczą lub zawodową, w tym

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2)

USTAWA. z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Dziennik Ustaw Nr 254 17574 Poz. 1700 1700 USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy 1) (Dz. U. z dnia 18 grudnia 2008 r.)

USTAWA. z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy 1) (Dz. U. z dnia 18 grudnia 2008 r.) Dz.U.08.223.1460 USTAWA z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy 1) (Dz. U. z dnia 18 grudnia 2008 r.) Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr

Bardziej szczegółowo

PRAWO PRACY I UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

PRAWO PRACY I UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH PLANSZE BECKA Karolina Gonet PRAWO PRACY I UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH Wydawnictwo C. H. BECK PLANSZE BECKA Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych W sprzedaży: K. Gonet PRAWO PRACY I UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

Bardziej szczegółowo

Zatrudnianie i zwalnianie pracowników praktyczny poradnik

Zatrudnianie i zwalnianie pracowników praktyczny poradnik rekomenduje Serwis PP P r a w n o - P r a c o w n i c z y PRACA ZBIOROWA Zatrudnianie i zwalnianie pracowników praktyczny poradnik PRACA ZBIOROWA Zatrudnianie i zwalnianie pracowników praktyczny poradnik

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ANTYMOBBINGOWA WSAP IM. S. STASZICA W BIAŁYMSTOKU. Rozdział I Postanowienia ogólne

POLITYKA ANTYMOBBINGOWA WSAP IM. S. STASZICA W BIAŁYMSTOKU. Rozdział I Postanowienia ogólne Załącznik nr 1 do Zarządzenia 03/04/2015 POLITYKA ANTYMOBBINGOWA WSAP IM. S. STASZICA W BIAŁYMSTOKU Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Polityka Antymobbingowa, zwana dalej również P.A., ustala zasady zapobiegania

Bardziej szczegółowo

Stosowanie prawa antydyskryminacyjnego Poszukiwanie skuteczności: środki prawne i sankcje

Stosowanie prawa antydyskryminacyjnego Poszukiwanie skuteczności: środki prawne i sankcje Stosowanie prawa antydyskryminacyjnego Poszukiwanie skuteczności: środki prawne i sankcje Kevin Duffy Przewodniczący Irlandzki Sąd Pracy Trewir, 10-11 czerwca 2013 Prawo do równości jest podstawowym prawem

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy 1)

USTAWA z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy 1) Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 21 listopada 2008 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2008 r. Nr 223, poz. 1460. o zmianie ustawy Kodeks pracy 1) Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks

Bardziej szczegółowo

Dyskryminacja, mobbing i molestowanie seksualne w pracy

Dyskryminacja, mobbing i molestowanie seksualne w pracy Dyskryminacja, mobbing i molestowanie seksualne w pracy ewidencja spraw o odszkodowania w sądach pracy w 2013 roku w ujęciu retrospektywnym 2009 2012 MINISTERSTWO SPRAWIEDLIWOŚCI DEPARTAMENT STRATEGII

Bardziej szczegółowo

PRAWO PRACY PO ZMIANACH W 2016 R. rozwiązywanie praktycznych zadań związanych ze zmianą przepisów, orzecznictwo Sądu oraz planowane zmiany

PRAWO PRACY PO ZMIANACH W 2016 R. rozwiązywanie praktycznych zadań związanych ze zmianą przepisów, orzecznictwo Sądu oraz planowane zmiany Co druga osoba 19-20 maja Warszawa 12 13 maja Poznań Co druga osoba PRAWO PRACY PO ZMIANACH W 2016 R. Umowy terminowe po nowelizacji kodeksu pracy Zmiany w zakresie uprawnień rodzicielskich Planowane zmiany

Bardziej szczegółowo

Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych

Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych APLIKACJE PRAWNICZE Karolina Gonet Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych 2. wydanie Wydawnictwo C.H. Beck APLIKACJE PRAWNICZE Prawo pracy i ubezpieczeñ spo³ecznych Karolina Gonet 2. wydanie Stan prawny:

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... Przedmowa...

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... Przedmowa... SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... Przedmowa... XIII XIX Rozdział I. Źródła prawa pracy... 1 1. Zagadnienia ogólne... 2 2. Charakter prawny norm prawa pracy... 4 3. Źródła prawa pracy... 4 I. Źródła powszechnego

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP

Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP Anna Błaszczak Zespół Prawa Konstytucyjnego i Międzynarodowego Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Walczak* Wp³yw fuzji i przejêæ na zatrudnienie pracowników wybrane zagadnienia 1

Krzysztof Walczak* Wp³yw fuzji i przejêæ na zatrudnienie pracowników wybrane zagadnienia 1 Krzysztof Walczak* Wp³yw fuzji i przejêæ na zatrudnienie pracowników wybrane zagadnienia 1 Krzysztof Wp³yw fuzji Walczak i przejêæ uzje i przejêcia na zatrudnienie zak³adów pracowników... pracy maj¹ bardzo

Bardziej szczegółowo

Ciężar dowodu w sprawach dotyczących dyskryminacji ze względu na płeć

Ciężar dowodu w sprawach dotyczących dyskryminacji ze względu na płeć Katarzyna Gonera sędzia Sądu Najwyższego Ciężar dowodu w sprawach dotyczących dyskryminacji ze względu na płeć Seminarium dla przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości organizowane przez ERA, Kraków 28 listopada

Bardziej szczegółowo

ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE

ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE OBYWATELSTWO UNII EUROPEJSKIEJ Każda osoba będąca obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obywatelem europejskim. Obywatelstwo Unii Europejskiej uzupełnia

Bardziej szczegółowo

Edukacja antydyskryminacyjna w działalności Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury

Edukacja antydyskryminacyjna w działalności Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury Edukacja antydyskryminacyjna w działalności Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury od momentu swego powstania w 2009r. zaangażowała się w prowadzenie szkoleń

Bardziej szczegółowo

RÓWNOŚCIOWE ZARZĄDZANIE ZESPOŁEM

RÓWNOŚCIOWE ZARZĄDZANIE ZESPOŁEM RÓWNOŚCIOWE ZARZĄDZANIE ZESPOŁEM Kwestia przestrzegania zasady równości wewnątrz organizacji ma kluczowe znaczenie dla powodzenia procesu włączania perspektywy równościowej i antydyskryminacyjnej w organizacji.

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA. Wyjaśnienie podstawowych pojęć oraz charakterystyka zjawiska nierównego traktowania

KARTA INFORMACYJNA. Wyjaśnienie podstawowych pojęć oraz charakterystyka zjawiska nierównego traktowania KARTA INFORMACYJNA Wyjaśnienie podstawowych pojęć oraz charakterystyka zjawiska nierównego traktowania Czym jest dyskryminacja? Polskie prawo zakazuje dyskryminacji. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Podróże służbowe Komentarz do przepisów z przykładami rozliczeń. Marek Rotkiewicz

Podróże służbowe Komentarz do przepisów z przykładami rozliczeń. Marek Rotkiewicz Podróże służbowe Komentarz do przepisów z przykładami rozliczeń Marek Rotkiewicz Wydawnictwo C. H. Beck, Beck Info Biznes ul. Bonifraterska 17 00-203 Warszawa tel.: (22) 311 22 22; faks (22) 33 77 601

Bardziej szczegółowo

Prawo pracy. Wydanie 16. Autor: Małgorzata Barzycka-Banaszczyk

Prawo pracy. Wydanie 16. Autor: Małgorzata Barzycka-Banaszczyk Prawo pracy. Wydanie 16. Autor: Małgorzata Barzycka-Banaszczyk Wykaz skrótów Przedmowa Rozdział I. Źródła prawa pracy 1. Zagadnienia ogólne 2. Charakter prawny norm prawa pracy 3. Źródła prawa pracy I.

Bardziej szczegółowo

CENTRUM SZKOLENIOWE DACPOL

CENTRUM SZKOLENIOWE DACPOL Tytuł: Zasady współpracy przedsiębiorcy ze związkami zawodowymi. Organizator: Centrum Szkoleniowe Partner merytoryczny: Orłowski-Patulski-Walczak Sp. z o.o. Termin: 16-09-2015 Zakres: A. STATUS ZWIĄZKU

Bardziej szczegółowo

Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie:

Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie: Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie: Zawieranie i rozwiązywanie umów o pracę planowane zmiany w umowach terminowych oraz praktyczne seminarium Ekspert:

Bardziej szczegółowo

Związki zawodowe w zakładzie pracy. radca prawny Małgorzata Regulska-Cieślak

Związki zawodowe w zakładzie pracy. radca prawny Małgorzata Regulska-Cieślak Związki zawodowe w zakładzie pracy radca prawny Małgorzata Regulska-Cieślak Związki zawodowe w zakładzie pracy Małgorzata Regulska-Cieślak Związki zawodowe w zakładzie pracy Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa

Bardziej szczegółowo

Prawo zatrudnienia. Małgorzata Gersdorf. Wydanie 1

Prawo zatrudnienia. Małgorzata Gersdorf. Wydanie 1 Prawo zatrudnienia Małgorzata Gersdorf Wydanie 1 Warszawa 2013 Redaktor prowadzący: Joanna Choroszczak-Magiera Redakcja techniczna: Krzysztof Koziarek Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Piotrowski

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy...

Spis treści. Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy... Wykaz skrótów... 11 Przedmowa do wydania drugiego... 13 Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy... 20 ROZDZIAŁ 1. Pojęcie, rodzaje

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. www.meritum-prawo-pracy.abc.com.pl 5. 11 Wprowadzenie. 13 Wykaz skrótów. 17 Rozdział I. Przyjęcie pracownika do pracy

SPIS TREŚCI. www.meritum-prawo-pracy.abc.com.pl 5. 11 Wprowadzenie. 13 Wykaz skrótów. 17 Rozdział I. Przyjęcie pracownika do pracy SPIS TREŚCI 11 Wprowadzenie 13 Wykaz skrótów 17 Rozdział I. Przyjęcie pracownika do pracy 18 1. Katalog danych osobowych uregulowania prawne... 1 24 2. Wstępne badania lekarskie... 7 26 3. Przyjęcie pracownika

Bardziej szczegółowo

USTAWA O TRANSPORCIE DROGOWYM

USTAWA O TRANSPORCIE DROGOWYM USTAWA O TRANSPORCIE DROGOWYM Renata Strachowska 2. wydanie Warszawa 2011 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 7 Wstęp... 15 Ustawa z dnia z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym... 17 Rozdział 1. Przepisy

Bardziej szczegółowo

Część I. Elastyczne formy zatrudnienia (zagadnienia ogólne) Rozdział I. Zatrudnienie elastyczne - uwagi ogólne

Część I. Elastyczne formy zatrudnienia (zagadnienia ogólne) Rozdział I. Zatrudnienie elastyczne - uwagi ogólne Spis treści Wykaz skrótów Przedmowa Wprowadzenie Część I. Elastyczne formy zatrudnienia (zagadnienia ogólne) Rozdział I. Zatrudnienie elastyczne - uwagi ogólne 1.2. Płaszczyzny uelastyczniania zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Regulamin pracy Tworzenie Wprowadzanie Ruchome rozkłady. Maciej Nałęcz

Regulamin pracy Tworzenie Wprowadzanie Ruchome rozkłady. Maciej Nałęcz Regulamin pracy Tworzenie Wprowadzanie Ruchome rozkłady Maciej Nałęcz Regulamin pracy Maciej Nałęcz Regulamin pracy Tworzenie Wprowadzanie Ruchome rozkłady Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2014 Regulamin

Bardziej szczegółowo

Dyskryminacja z powodu niepełnosprawności w prawie UE

Dyskryminacja z powodu niepełnosprawności w prawie UE Niepełnosprawność i zatrudnienie podstawowe definicje, obowiązujące przepisy unijnego prawa antydyskryminacyjnego i orzecznictwo: niedyskryminacja, dyskryminacja bezpośrednia i pośrednia, racjonalne usprawnienia,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 26 marca 2013 r. Szanowny Pan. Antoni Górski Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa. Szanowny Panie Przewodniczący,

Warszawa, dnia 26 marca 2013 r. Szanowny Pan. Antoni Górski Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa. Szanowny Panie Przewodniczący, Warszawa, dnia 26 marca 2013 r. Szanowny Pan Antoni Górski Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Szanowny Panie Przewodniczący, W imieniu Koalicji na Rzecz Równych Szans, nieformalnej platformy skupiającej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 7 kwietnia 2015 r. Sz. P. Profesor. Irena Lipowicz. Rzeczniczka Praw Obywatelskich. Szanowna Pani Profesor

Warszawa, 7 kwietnia 2015 r. Sz. P. Profesor. Irena Lipowicz. Rzeczniczka Praw Obywatelskich. Szanowna Pani Profesor Warszawa, 7 kwietnia 2015 r. Sz. P. Profesor Irena Lipowicz Rzeczniczka Praw Obywatelskich Szanowna Pani Profesor W imieniu Koalicji na Rzecz Równych Szans, porozumienia ponad sześćdziesięciu organizacji

Bardziej szczegółowo

Prawo równości UE i Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych

Prawo równości UE i Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych Prawo równości UE i Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych Prof. Lisa Waddington, European Disability Forum, Chair in European Disability Law, Maastricht University Struktura

Bardziej szczegółowo

Dyskryminacja w zatrudnieniu

Dyskryminacja w zatrudnieniu Dyskryminacja w zatrudnieniu Marta Bem - PIP Działalność Państwowej Inspekcji Pracy w obszarze zapobiegania i przeciwdziałania nierównemu traktowaniu i dyskryminacji w zatrudnieniu: Czynność kontrolno

Bardziej szczegółowo

Wrocław 18 listopada 2009 r.

Wrocław 18 listopada 2009 r. Równośd płci w obszarach aktywizacji zawodowej, integracji społecznej oraz adaptacyjności przedsiębiorstw (bariery, stereotypy, działania i metody eliminowania nierówności) Płeć biologiczna a płeć kulturowa

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Program Działań na Rzecz. Osób Niepełnosprawnych - do 2020 roku

Powiatowy Program Działań na Rzecz. Osób Niepełnosprawnych - do 2020 roku Załącznik do Uchwały Nr 46/IX/15 Rady Powiatu Bydgoskiego z dnia 18 czerwca 2015r. Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych - do 2020 roku Cele: - zapewnienie osobom niepełnosprawnym podstawowych

Bardziej szczegółowo

PRAWO PRACY W ŚWIETLE KONSTYTUCJI RP

PRAWO PRACY W ŚWIETLE KONSTYTUCJI RP MONOGRAFIE PRAWNICZE PRAWO PRACY W ŚWIETLE KONSTYTUCJI RP TOM II WYBRANE PROBLEMY I INSTYTUCJE PRAWA PRACY A KONSTYTUCYJNE PRAWA I WOLNOŚCI CZŁOWIEKA ARKADIUSZ SOBCZYK Wydawnictwo C. H. Beck MONOGRAFIE

Bardziej szczegółowo

Prawo pracy. Podręcznik dla studentów, wyd. 2. Autorzy: Urszula Jackowiak, Waldemar Uziak, Alina Wypych-Żywicka. Wydawnictwo: Zakamycze.

Prawo pracy. Podręcznik dla studentów, wyd. 2. Autorzy: Urszula Jackowiak, Waldemar Uziak, Alina Wypych-Żywicka. Wydawnictwo: Zakamycze. Prawo pracy. Podręcznik dla studentów, wyd. 2 Autorzy: Urszula Jackowiak, Waldemar Uziak, Alina Wypych-Żywicka Wydawnictwo: Zakamycze Spis treści Wykaz skrótów Rozdział pierwszy. Przedmiot, funkcje, właściwości

Bardziej szczegółowo

Dyskryminacja, mobbing i molestowanie seksualne w pracy

Dyskryminacja, mobbing i molestowanie seksualne w pracy Dyskryminacja, mobbing i molestowanie seksualne w pracy ewidencja spraw o odszkodowania w sądach pracy w 2013 roku w ujęciu retrospektywnym 2009 2012 MINISTERSTWO SPRAWIEDLIWOŚCI DEPARTAMENT STRATEGII

Bardziej szczegółowo

CENTRUM SZKOLENIOWE DACPOL

CENTRUM SZKOLENIOWE DACPOL Tytuł: WDRAŻANIE NOWELIZACJI KODEKSU PRACY DOTYCZĄCE UMÓW TERMINOWYCH I UPRAWNIEŃ RODZICIELSKICH. Organizator: Centrum Szkoleniowe Partner merytoryczny: Orłowski-Patulski-Walczak Sp. z o.o. Termin: 31.03.2016

Bardziej szczegółowo

Do druku nr 891. Warszawa, 20 listopada 2012 r. BAS WAPEiM 2994/12 TRYB PILNY. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Do druku nr 891. Warszawa, 20 listopada 2012 r. BAS WAPEiM 2994/12 TRYB PILNY. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Do druku nr 891 BAS WAPEiM 2994/12 TRYB PILNY Warszawa, 20 listopada 2012 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Opinia w sprawie zgodności z prawem Unii Europejskiej poselskiego

Bardziej szczegółowo

MIĘDZY ROZWIĄZANIAMI MOP, RE I UE W ZAKRESIE ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO

MIĘDZY ROZWIĄZANIAMI MOP, RE I UE W ZAKRESIE ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ZWIĄZKI I ZALEŻNOŚCI MIĘDZY ROZWIĄZANIAMI MOP, I UE W ZAKSIE ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO Gertruda Uścińska Instytut Pracy i Spraw Socjalnych SCHEMAT 1. ZWIĄZKI I ZALEŻNOŚCI Międzynarodowa Organizacja Pracy

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI w zakresie objętym przedmiotem projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw

TABELA ZGODNOŚCI w zakresie objętym przedmiotem projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw Konieczność wdrożenia T/N TABELA ZGODNOŚCI w zakresie objętym przedmiotem projektu o zmianie - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw TYTUŁ PROJEKTU: TYTUŁ WDRAŻANEGO AKTU PRAWNEGO/ WDRAŻANYCH AKTÓW

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 107/IX/2014. Krajowej Rady Radców Prawnych. z dnia 11 grudnia 2014 r.

Uchwała Nr 107/IX/2014. Krajowej Rady Radców Prawnych. z dnia 11 grudnia 2014 r. Uchwała Nr 107/IX/2014 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 11 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu aktów prawnych, których znajomość jest wymagana od aplikanta na zajęciach z poszczególnych przedmiotów

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 32 1. Pracodawca... 14 49 2. Pracownik... 33

SPIS TREŚCI. 32 1. Pracodawca... 14 49 2. Pracownik... 33 SPIS TREŚCI 11 WPROWADZENIE 13 Wykaz skrótów 17 Rozdział I. Przyjęcie pracownika do pracy 18 1. Katalog danych osobowych uregulowania prawne... 1 24 2. Wstępne badania lekarskie... 7 26 3. Przyjęcie pracownika

Bardziej szczegółowo

Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje. Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce

Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje. Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce Katowice 2006 Spis treści Wstęp 9 Rozdział I Rola i pozycja kobiet na rynku

Bardziej szczegółowo

A. Zieliński, K. Flaga-Gieruszyńska KODEKS POSTĘPOWANIA CYWILNEGO. KOMENTARZ, wyd. 3

A. Zieliński, K. Flaga-Gieruszyńska KODEKS POSTĘPOWANIA CYWILNEGO. KOMENTARZ, wyd. 3 Polecamy nasze publikacje z tego zakresu: A. Zieliński, K. Flaga-Gieruszyńska KODEKS POSTĘPOWANIA CYWILNEGO. KOMENTARZ, wyd. 3 Komentarze Kodeksowe K. Piasecki (red.) KODEKS POSTĘPOWANIA CYWILNEGO. KOMENTARZ,

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Adwokacka Andrzej Babilas

Kancelaria Adwokacka Andrzej Babilas Kancelaria Adwokacka Andrzej Babilas Zmiany w zatrudnieniu a praca ludzi starszych Rybnik 11 III 2014 r. Dyskryminacja ze względu na wiek osób starszych na polskim rynku pracy Dyskryminacja ze względu

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzna procedura zapobiegania i przeciwdziałania zjawiskom dyskryminacji i mobbingowi w Starostwie Powiatowym w Środzie Wlkp.

Wewnętrzna procedura zapobiegania i przeciwdziałania zjawiskom dyskryminacji i mobbingowi w Starostwie Powiatowym w Środzie Wlkp. Załącznik do Zarządzenia Wewnętrznego nr 4/2011 Starosty Średzkiego z dnia 23 lutego 2011 roku Wewnętrzna procedura zapobiegania i przeciwdziałania zjawiskom dyskryminacji i mobbingowi w Starostwie Powiatowym

Bardziej szczegółowo

PRZECIWDZIAŁANIE MOBBINGOWI I DYSKRYMINACJI W MIEJSCU PRACY

PRZECIWDZIAŁANIE MOBBINGOWI I DYSKRYMINACJI W MIEJSCU PRACY PRZECIWDZIAŁANIE MOBBINGOWI I DYSKRYMINACJI W MIEJSCU PRACY Skuteczne procedury, zadania Komisji antymobbingowej, odpowiedzialność Pracodawcy Kodeks pracy nakłada na pracodawcę bezwzględny obowiązek przeciwdziałania

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Bogatko, Anna Drabarz, Krzysztof Śmiszek PRZECIWKO DYSKRYMINACJI PORADNIK PRAWNY

Katarzyna Bogatko, Anna Drabarz, Krzysztof Śmiszek PRZECIWKO DYSKRYMINACJI PORADNIK PRAWNY Katarzyna Bogatko, Anna Drabarz, Krzysztof Śmiszek PRZECIWKO DYSKRYMINACJI PORADNIK PRAWNY Warszawa 2013 str. 1 Przeciwko dyskryminacji PORADNIK PRAWNY Autorzy: KATARZYNA BOGATKO, POLSKIE TOWARZYSTWO PRAWA

Bardziej szczegółowo

Rządowy Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich

Rządowy Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich Rządowy Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich Cele FIO w 2006 Podstawowym celem FIO jest finansowe wsparcie inicjatyw obywatelskich z udziałem organizacji pozarządowych, podejmowanych na rzecz: Cel 1

Bardziej szczegółowo

wprowadzająca w życie zasadę równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do towarów i usług oraz dostarczania towarów i usług

wprowadzająca w życie zasadę równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do towarów i usług oraz dostarczania towarów i usług DYREKTYWA RADY 2004/113/WE z dnia 13 grudnia 2004 r. wprowadzająca w życie zasadę równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do towarów i usług oraz dostarczania towarów i usług RADA UNII

Bardziej szczegółowo

Regulacje międzynarodowe dotyczące problematyki BHP (W1)

Regulacje międzynarodowe dotyczące problematyki BHP (W1) Regulacje międzynarodowe dotyczące problematyki BHP (W1) Opracował mgr inż. Ireneusz Bulski Warszawa, maj 2010 r. Pierwsze przepisy BHP Na terenach Polski za pierwsze przepisy, w których mówi się także

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 4 maja 2012 r. Sz. P. Donald Tusk Prezes Rady Ministrów

Warszawa, 4 maja 2012 r. Sz. P. Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Warszawa, 4 maja 2012 r. Sz. P. Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Dotyczy: Działań rządu na rzecz podpisania i ratyfikacji Konwencji Rady Europy w sprawie zapobiegania i zwalczania przemocy wobec kobiet

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie społeczne źródła (2)

Zabezpieczenie społeczne źródła (2) Zabezpieczenie społeczne źródła (2) Regulacja prawna zabezpieczenia społecznego: î uregulowania międzynarodowe î uregulowania krajowe Uregulowania krajowe: î Konstytucja î ustawy î rozporządzenia î akty

Bardziej szczegółowo

UE, a PROBLEM NIE DYSKRYMINOWANIA

UE, a PROBLEM NIE DYSKRYMINOWANIA Zbigniew Dmochowski UE, a PROBLEM NIE DYSKRYMINOWANIA Traktat Amsterdamski Art.6a Bez uszczerbku dla innych postanowień niniejszego Traktatu oraz w granicach uprawnień, nadanych niniejszym Traktatem Wspólnocie,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. I. Uwagi wstępne... 46

Spis treści. I. Uwagi wstępne... 46 Wykaz skrótów... Bibliografia... XIII Przedmowa do tomu I... XXXV Rozdział 1. Krytyka wartości poznawczej i analitycznej funkcji ochronnej prawa pracy... 1 1. Uwagi wstępne... 1 2. Funkcje prawa pracy

Bardziej szczegółowo

Agencje zatrudnienia. Kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy

Agencje zatrudnienia. Kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy Agencje zatrudnienia Kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy Zagadnienia ogólne. Z przepisów art. 18 ust.1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wynika, iż prowadzenie działalności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 189c Traktatu, we współpracy z Parlamentem Europejskim,

stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 189c Traktatu, we współpracy z Parlamentem Europejskim, DYREKTYWA RADY 97/80/WE z dnia 15 grudnia 1997 r. dotycząca ciężaru dowodu w sprawach dyskryminacji ze względu na płeć RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Porozumienie w sprawie polityki społecznej załączone

Bardziej szczegółowo

PEDAGOGIKA II STOPNIA SPECJALNOŚĆ: DORADZTWO ZAWODOWE I PERSONALNE RÓŻNICE PROGRAMOWE

PEDAGOGIKA II STOPNIA SPECJALNOŚĆ: DORADZTWO ZAWODOWE I PERSONALNE RÓŻNICE PROGRAMOWE PEDAGOGIKA II STOPNIA SPECJALNOŚĆ: DORADZTWO ZAWODOWE I PERSONALNE RÓŻNICE PROGRAMOWE Przedmiot: Psychologia różnic indywidualnych [w przygotowaniu] [w przygotowaniu] Przedmiot: Teoretyczne podstawy doradztwa

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo i higiena pracy

Bezpieczeństwo i higiena pracy Bezpieczeństwo i higiena pracy DANILUK Paweł - Narażenie pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu wskutek niedopełnienia obowiązku wynikającego z odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Kadry i płace w instytucjach kultury. pod redakcją Michała Culepy

Kadry i płace w instytucjach kultury. pod redakcją Michała Culepy Kadry i płace w instytucjach kultury pod redakcją Michała Culepy Kadry i płace w instytucjach kultury pod redakcją Michała Culepy Kadry i płace w instytucjach kultury Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2012

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna a sytuacja bezrobotnych osób niepełnosprawnych: kierunki działań i perspektywy rozwoju

Polityka społeczna a sytuacja bezrobotnych osób niepełnosprawnych: kierunki działań i perspektywy rozwoju Polityka społeczna a sytuacja bezrobotnych osób niepełnosprawnych: kierunki działań i perspektywy rozwoju Danuta Orzeszyna Główny Specjalista w Wydziale ds. Osób Niepełnosprawnych UMWD we Wrocławiu SKALA

Bardziej szczegółowo

Pułapki menedżerskiego zatrudniania

Pułapki menedżerskiego zatrudniania Pułapki menedżerskiego zatrudniania 28 lutego 2013, Krajowa Izba Gospodarcza, ul. Trębacka 4, Warszawa PROGRAM Część szkolenia prowadzona przez mec. Waldemara Gujskiego: I. Istotne zagadnienia systemowe

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie człowiek-najlepsza inwestycja!

Wprowadzenie człowiek-najlepsza inwestycja! Wprowadzenie człowiek-najlepsza inwestycja!. Krótka historia polityki równości płci w UE I. Podejście nastawione wyłącznie na kobiety wynikające z braku ich udziału w życiu społecznym i zawodowym PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

Debata OPZZ w Warszawie, 28 marca 2014 Adam Rogalewski, Unia

Debata OPZZ w Warszawie, 28 marca 2014 Adam Rogalewski, Unia Ochrona godności osobistej szwajcarskich pracowników Debata OPZZ w Warszawie, 28 marca 2014 Adam Rogalewski, Unia 1. Kontekst prawny 2. Dyskryminacja Naruszanie godności człowieka w miejscu pracy Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Umowa pracodawcy z placówką medycyny pracy na prowadzenie badań profilaktycznych pracowników

Umowa pracodawcy z placówką medycyny pracy na prowadzenie badań profilaktycznych pracowników OBOWIĄZKI PRACODAWCY Powiadomienie PIP oraz PIS o rozpoczęciu (zmianie) działalności Art. 209. 1. Pracodawca rozpoczynający działalność jest obowiązany, w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia tej działalności,

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 0. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 0. 1 Znajomość podstawowych zasad konstytucyjnych w Polsce

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 0. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 0. 1 Znajomość podstawowych zasad konstytucyjnych w Polsce Karta przedmiotu Wydział: Finansów Kierunek: Prawo I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Nazwa przedmiotu w j. ang. Język prowadzenia przedmiotu Profil przedmiotu Kategoria przedmiotu Typ studiów EUROPEAN

Bardziej szczegółowo

KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA. Us³ugi detektywistyczne

KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA. Us³ugi detektywistyczne KRÓTKIE KOMENTARZE BECKA Us³ugi detektywistyczne Polecamy nastêpuj¹ce publikacje: G. Gozdór USTAWA O OCHRONIE OSÓB I MIENIA Krótkie Komentarze Becka M. Szyd³o SWOBODA DZIA ALNOŒCI GOSPODARCZEJ Monografie

Bardziej szczegółowo

1 Przede wszystkim chodzi o dyrektywy Rady UE: 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzającą w życie zasadę

1 Przede wszystkim chodzi o dyrektywy Rady UE: 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzającą w życie zasadę Jak daleko Polsce do Europy w zakresie ochrony przed dyskryminacją osób z defaworyzowanych grup społecznych? O nowej polskiej ustawie dotyczącej równego traktowania Dnia siódmego grudnia br. Sejm RP przekazał

Bardziej szczegółowo

Dyskryminacja ze względu na orientację seksualną w świetle spraw Maruko i Römer

Dyskryminacja ze względu na orientację seksualną w świetle spraw Maruko i Römer Dyskryminacja ze względu na orientację seksualną w świetle spraw Maruko i Römer Dr Adam Bodnar Uniwersytet Warszawski Helsińska Fundacja Praw Człowieka Trewir, 15 listopada 2011 r. Ochrona przed dyskryminacją

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ CZWARTY Obowiązki pracodawcy i pracownika. Rozdział I Obowiązki pracodawcy

DZIAŁ CZWARTY Obowiązki pracodawcy i pracownika. Rozdział I Obowiązki pracodawcy DZIAŁ CZWARTY Obowiązki pracodawcy i pracownika Rozdział I Obowiązki pracodawcy Art. 94. Pracodawca jest obowiązany w szczególności: 1) zaznajamiać pracowników podejmujących pracę z zakresem ich obowiązków,

Bardziej szczegółowo

BIBLIOTEKA PRAWA PRACY. redakcja naukowa. Zbigniew Góral. Krzysztof Stefański CZAS PRACY

BIBLIOTEKA PRAWA PRACY. redakcja naukowa. Zbigniew Góral. Krzysztof Stefański CZAS PRACY BIBLIOTEKA PRAWA PRACY redakcja naukowa Zbigniew Góral Krzysztof Stefański CZAS PRACY Warszawa 2013 Stan prawny na 15 czerwca 2013 r Wydawca Magdalena Stojek-Siwińska Redaktor prowadzący Joanna Maź Opracowanie

Bardziej szczegółowo