w prawie amerykańskim na przykładzie wycieku w Zatoce Meksykańskiej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "w prawie amerykańskim na przykładzie wycieku w Zatoce Meksykańskiej"

Transkrypt

1 Zuzanna Pepłowska-Dąbrowska Uniwersytet Mikołaja Kopernika O wybranych problemach odpowiedzialności cywilnej za szkody spowodowane wyciekiem oleju z urządzenia w prawie amerykańskim na przykładzie wycieku w Zatoce Meksykańskiej Wyciek oleju z platformy wiertniczej Deepwater Horizon oraz rurociągu podwodnego Macondo w Zatoce Meksykańskiej w 2010 r. po raz kolejny skupił uwagę opinii publicznej na problematyce szkód olejowych. Przez następne miesiące media światowe donosiły o rozmiarach szkody spowodowanej wyciekiem. Uznano ją za największą katastrofę ekologiczną w Stanach Zjednoczonych, przekraczającą swoimi rozmiarami ponad dwudziestokrotnie wyciek z tankowca Exxon Valdez z 1989 r. Szkodom o katastrofalnym charakterze, takim jak ta spowodowana wyciekiem w Zatoce Meksykańskiej, niezmiennie towarzyszy problem kompensacji. W przypadku takich zdarzeń poszkodowani narażeni są na brak odpowiedniego wynagrodzenia szkody. Rzadko bowiem który podmiot będzie w stanie samodzielnie udźwignąć ciężar odpowiedzialności o tak rozległym zakresie. Począwszy od drugiej połowy XX w., wprowadzano regulacje mające na celu zapewnienie jak najpełniejszej kompensacji. Mowa tu w szczególności o Konwencji CLC 92 1 oraz Konwencji FUND 92 2, które przyjęte zostały obecnie przez odpowiednio 132 (CLC) oraz 113 (FUND) państw, w tym przez Polskę. Stany Zjednoczone Ameryki Północnej nigdy nie przystąpiły do powyższych konwencji. W odpowiedzi na wyciek z tankowca Exxon Valdez przyjęły ustawę federalną Oil Pollution Act (OPA) 3, która miała za zadanie wprowadzić krajowy system kompensacji, zapewniający wyższy poziom wynagradzania szkód od przyjętego 1 Międzynarodowa konwencja o odpowiedzialności cywilnej za szkody spowodowane zanieczyszczeniem olejami z 1992 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 136, poz. 1527). 2 Międzynarodowa konwencja o utworzeniu Międzynarodowego Funduszu Odszkodowań za Szkody Spowodowane Zanieczyszczeniem Olejami z 1992 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 135, poz. 1530) U.S.C.A i n.

2 326 Zuzanna Pepłowska-Dąbrowska na forum międzynarodowym. Odmiennie od reżimu konwencyjnego OPA ma szeroki zasięg, znajdując zastosowanie nie tylko do szkód spowodowanych wyciekiem oleju ze statków, ale również do wycieku oleju z urządzeń. Historia kształtowania się reżimu odpowiedzialności za szkody olejowe w Stanach Zjednoczonych ma długą tradycję. Pierwotnie głównym źródłem prawa morskiego USA było tzw. general maritime law, czyli rodzaj federalnego prawa precedensów, tworzonego przez orzeczenia sędziów sądów federalnych. Jednak od kilkudziesięciu lat obserwuje się coraz większą aktywność Kongresu w procesie tworzenia prawa morskiego 4. Również do dziedziny odpowiedzialności za zanieczyszczenia morza wkraczało prawo stanowione autorstwa Kongresu oraz legislatur stanowych. Pierwszym aktem federalnym dotyczącym odpowiedzialności za zanieczyszczenie wód był New York Harbor Act 5, inkorporowany później przez tzw. Refuse Act (The Rivers and Harbours Act of ). Następnie Kongres przyjął w 1924 r. Oil Pollution Act 7 oraz w 1948 r. Federal Water Pollution Control Act, znany powszechnie jako Clean Water Act (CWA), gruntownie nowelizowany w 1972 r. 8 Poza powyższymi istnieje grupa aktów prawnych szczebla federalnego, które regulowały odpowiedzialność cywilną za zanieczyszczenia olejami w związku ze szczególną działalnością. Należą do nich: Outer Continental Shelf Lands Act (OCSLA) 9, Trans-Alaska Pipeline Authorization Act (TAPAA) 10 oraz Deepwater Port Act (DPA) 11. Poszkodowani w wyniku zanieczyszczenia wód olejami szukali kompensacji również w oparciu o instytucję prawa precedensów, jaką jest naruszenie porządku publicznego (public nuisance theory). W zakresie, w jakim wyżej wymienione prawa regulowały odpowiedzialność cywilną za zanieczyszczenie olejowe, zostały one zastąpione przez OPA. Podwaliny pod dzisiejszą regulację odpowiedzialności cywilnej w USA dała ustawa federalna Clean Water Act. Poprzedzające ją dwa akty prawne (Refuse Act oraz Oil Pollution Act z 1924 r.) dotyczyły wyłącznie odpowiedzialności karnej za wypuszczenie odpadów ze statków do żeglownych wód USA. Dopiero CWA podnosił problematykę odpowiedzialności odszkodowawczej. Czynił to jednak w specyficznym zakresie. Z jednej strony miał szeroki charakter. Dotyczył bowiem nie tylko zanieczyszczeń olejami, ale również innymi substancjami niebezpiecznymi. Ponadto, regulował odpowiedzialność za zanieczyszczenia spowodowane wyciekiem ze statku, jak i rafinerii, platformy wiertniczej, rurociągu, zbiornika oleju i innego przybrzeżnego lub nadbrzeżnego urządzenia (offshore 4 C. Łuczywek, Prawo morskie USA współczesna systematyka, źródła i charakterystyka wybranych aktów prawnych, Prawo Morskie, t. XXI, Gdańsk 2005, s U.S.C. 441 i n U.S.C. 401 i n. 7 3 U.S.C i n. 8 Clean Water Act (CWA), 33 U.S.C i n. 9 Outer Continental Shelf Lands Act (OCSLA), 43 U.S.C i n. 10 Trans-Alaska Pipeline Authorization Act (TAPAA), 43 U.S.C i n. 11 Deepwater Port Act (DPA), 33 U.S.C i n.

3 O wybranych problemach odpowiedzialności cywilnej za szkody 327 albo onshore facility) 12. Z drugiej strony, normował wyłącznie odpowiedzialność względem dwóch poszkodowanych: rządu federalnego oraz poszczególnych stanów. Pozostali, w tym np. właściciele zanieczyszczonych olejem nieruchomości, dochodzić mogli swoich praw poza ustawą federalną. CWA wprowadził wiele rozwiązań, na których opiera się dzisiejsza ustawa OPA, m.in. odpowiedzialność obiektywną oraz obowiązek finansowego zabezpieczenia odpowiedzialności. W 1990 r. przepisy CWA o odpowiedzialności cywilnej za szkody olejowe zastąpione zostały przez OPA. Potrzeba przyjęcia nowej regulacji stała się wyraźna po wycieku z tankowca Exxon Valdez. Konieczne stało się wtedy uchwalenie prawa, które w sposób jednolity regulowałoby odpowiedzialność za szkody olejowe wobec wszystkich poszkodowanych, nie tylko rządu oraz stanów. Chodziło również o wprowadzenie regulacji, która zapewniłaby odpowiedni poziom kompensacji szkód olejowych, bez możliwości ograniczenia odpowiedzialności do bardzo niskiego pułapu, nieodpowiadającego katastrofalnym skutkom zanieczyszczenia olejowego 13. OPA, inaczej niż międzynarodowe konwencje CLC 92 oraz FUND 92, reguluje odpowiedzialność cywilną za szkody spowodowane zanieczyszczeniem olejami nie tylko ze statków, ale również z urządzeń nadbrzeżnych (onshore facilities) oraz przybrzeżnych (offshore facilities). Urządzenie nadbrzeżne to każde urządzenie znajdujące się na lądzie USA innym niż ziemie podwodne 14. OPA wskazuje, że do urządzeń nadbrzeżnych należy pojazd mechaniczny 15 lub tabor kolejowy. Z kolei urządzenie przybrzeżne to każde urządzenie znajdujące się na żeglownych wodach USA, lub poza nimi, ale objęte jurysdykcją prawa USA, z wyłączeniem statków 16. Odpowiednio, do urządzeń przybrzeżnych zaliczamy np. rurociągi. Odrębnie zdefiniowane zostały ruchome platformy wiertnicze (Mobile Offshore Drilling Units MODU). Według OPA są one statkami, które można użyć jako urządzenia przybrzeżne 17. Ustawa wskazuje podmioty odpowiedzialne za wyciek oleju z urządzenia. W przypadku urządzenia nadbrzeżnego jest to jego właściciel lub operator. Natomiast osobą odpowiedzialną za wyciek z urządzenia przybrzeżnego jest dzierżawca lub posiadacz koncesji na prowadzenie działalności na obszarze, gdzie znajduje się urządzenie. Zarówno w przypadku urządzeń przybrzeżnych jak i nadbrzeżnych pojawia się wyłączenie od odpowiedzialności obejmujące agen CWA, 33 U.S.C., 1321 (f) (1) i (2). Więcej na temat odpowiedzialności za szkody spowodowane zanieczyszczeniem oleju z tankowca Exxon Valdez zob. Z. Pepłowska, Punitive damages w prawie morskim orzeczenie Sądu Najwyższego USA w sprawie Exxon Shipping v. Baker, Prawo Morskie, t. XXV, Gdańsk 2009, s. 39 i n. 14 OPA, 2701 (24). 15 W sprawie Kenan Transp. Co. v. U.S. Coast Guard, No: 1:04-CV-3186-WSD, 2006 WL (N.D. Ga ) ciężarówka przewożąca olej uznana została za urządzenie nadbrzeżne w rozumieniu OPA, więcej zob. R. Force, M. Davies, J. S. Force, Deepwater Horizon: Removal Costs, Civil Damages, Crimes, Civil Penalties, and State Remedies in Oil Spill Cases, 85 Tulane Law Review 2011, s OPA, 2701 (22). 17 OPA, 2701(18).

4 328 Zuzanna Pepłowska-Dąbrowska cje federalne lub międzystanowe, stany, władze lokalne, które będąc właścicielami urządzeń przekazały posiadanie, wraz z prawem do korzystania z urządzenia, osobie trzeciej 18. Z kolei za wyciek z ruchomej platformy wiertniczej odpowiada jej właściciel lub operator. Ustawa nie wyłącza możliwości pozwania innych niż wyżej wymienione podmioty za szkodę spowodowaną zanieczyszczeniem olejowym pochodzącym z urządzenia poza OPA. Nie zawiera tym samym odpowiednika art. III.4 CLC 92, który wprowadza kanalizowanie odpowiedzialności na gruncie międzynarodowego reżimu odpowiedzialności za szkody olejowe ze statków 19. Dlatego w prawie amerykańskim poszkodowani mogą pozywać również inne podmioty, jeśli przyczyniły się one do powstania szkody spowodowanej zanieczyszczeniem. Podstawą ich powództwa może być m.in. general maritime law. Na prezydencie USA ciąży obowiązek wskazania strony odpowiedzialnej, która jest zobligowana do pokrycia kosztów usunięcia oleju oraz kompensacji poszkodowanych. W praktyce zadanie prezydenta wykonywane jest najczęściej przez Straż Przybrzeżną USA (U.S. Coast Guard). Wskazana strona odpowiedzialna może podważać desygnację w ciągu 5 dni od uzyskania informacji o wyborze. W innym wypadku, w terminie 15 dni od desygnacji, osoba odpowiedzialna (lub jej gwarant) powinna ogłosić publicznie, w jaki sposób poszkodowani mogą występować z roszczeniami o naprawienie szkody spowodowanej wyciekiem 20. Odpowiednio, kilkanaście dni po wybuchu na platformie Deepwater Horizon w Zatoce Meksykańskiej Straż Przybrzeżna USA uznała za źródła wycieku platformę wiertniczą oraz urządzenie przybrzeżne szyb naftowy. Podmiotem odpowiedzialnym za wyciek z MODU wskazany został Transocean Ltd., właściciel platformy. Natomiast odpowiedzialność za wyciek z odwiertu przypisano British Petroleum Exploration and Production Inc. (BP), dzierżawcy terenu, na którym znajdował się szyb naftowy. Zarówno BP, jak i Transocean nie kwestionowali desygnacji. Co więcej, BP ustanowiło specjalny fundusz zarządzany przez Gulf Cost Claims Facility (GCCF) o wysokości 20 mld USD przeznaczony na zaspokojenie roszczeń poszkodowanych w wyniku zanieczyszczenia. OPA wprowadza odpowiedzialność obiektywną za szkodę spowodowaną zanieczyszczeniem olejowym. W przypadku uznania kilku osób za podmioty odpowiedzialne są one dłużnikami solidarnymi. Wyłączenie odpowiedzialności za szkodę spowodowaną wyciekiem oleju z platformy jest dopuszczalne w bardzo nielicznych przypadkach. Należą do nich siła wyższa (act of God), akt wojenny oraz zachowanie osoby trzeciej innej niż pracownik, przedstawiciel osoby odpowiedzialnej lub osoba trzecia pozostającą w stosunku kontraktowym z oso OPA, 2701(32)(B) i (C). Zob. więcej Z. Pepłowska-Dąbrowska, Odpowiedzialność za szkody wyrządzone katastrofą statku Erika (orzecznictwo francuskie), Prawo Morskie, t. XXIX, Gdańsk 2013, s OPA, 2714(b).

5 O wybranych problemach odpowiedzialności cywilnej za szkody 329 bą odpowiedzialną 21. Dla skorzystania z ostatniej z przesłanek egzoneracyjnych desygnowany przez Straż Przybrzeżną podmiot musi udowodnić, że dochował należytej staranności w stosunku do oleju, biorąc pod uwagę jego charakter oraz okoliczności sprawy, oraz iż przedsięwziął wszystkie środki ostrożności przeciw przewidywalnym działaniom lub zaniechaniom osoby trzeciej i konsekwencjom jej zachowania. Dodatkowo, wyłączenie odpowiedzialności możliwe będzie tylko wtedy, gdy powyższa przesłanka lub ich kombinacja były jedyną przyczyną szkody spowodowanej wyciekiem z urządzenia. Najmniejsze choćby przyczynienie się po stronie osoby desygnowanej na podmiot odpowiedzialny przesądzać będzie o utracie prawa do egzoneracji. Z orzecznictwa 22 oraz literatury 23 wynika konieczność wąskiej interpretacji powyższych przesłanek wyłączających odpowiedzialność. Ponadto, sama ustawa idzie dalej w ograniczeniu możliwości egzoneracji. Stanowi bowiem, że zwolnienie z odpowiedzialności nie będzie możliwe, gdy osoba odpowiedzialna nie dopełni obowiązku poinformowania Straży Przybrzeżnej USA o wycieku, odmówi rozsądnie wymaganej przez odpowiednie władze współpracy czy pomocy w zakresie usunięcia oleju lub nie wykona poleceń Straży Przybrzeżnej USA dążących do ograniczenia zanieczyszczenia bądź zabezpieczenia bezpieczeństwa publicznego 24. Rząd amerykański szacuje, że w wyniku wybuchu na platformie Deepwater Horizon do Zatoki Meksykańskiej dostało się ok. 660 mln litrów ropy naftowej. Ta niespotykana dotąd skala zanieczyszczenia spowodowała rozległe szkody majątkowe oraz pociągnęła za sobą zniszczenie środowiska, którego rozmiar będzie można prawidłowo ustalić dopiero za wiele lat. Są to szkody, których obowiązek wyrównania spoczywa na osobie odpowiedzialnej. Zgodnie z OPA wskazane przez Straż Przybrzeżną podmioty odpowiedzialne są zobowiązane do pokrycia kosztów usunięcia oleju poniesionych przez rząd, stan bądź plemię indiańskie lub jakąkolwiek osobę trzecią. W praktyce to najczęściej sama osoba odpowiedzialna podejmować będzie działania zmierzające do usunięcia zanieczyszczenia. Zakłada się, że jest to najlepsze rozwiązanie, skoro często jest ona w stanie najszybciej i najskuteczniej to uczynić. Jest to korzystne również dla samego odpowiedzialnego. W ten sposób może on kontrolować koszt usunięcia oleju i nie naraża się na późniejszą konieczność pokrycia rachunku dużo droższej akcji usunięcia oleju przeprowadzonej przez władze rządowe. Zgodnie z powyższym, po wycieku w Zatoce Meksykańskiej BP podjęło działania mające na celu usunięcie oleju i zatamowanie wycieku z szybu wiertniczego. Pomimo wielu prób, m.in. zamknięcia zaworów głowicy przeciwwybuchowej OPA. 2703(a). United States v. LeBeouf Bros. Towing, 621 F.2d 787 (1980), cert. denied, 452 U.S. 906, 101 S.Ct (1981); Int. Marine Carriers v. Oil Spill Liability Trust Fund, 903 F. Supp. 1097, (1995); Burgess v. M/V TAMANO, 564 F.2d 964 (1977), cert. denied, 435 U.S. 941, 98 S.Ct.1520 (1978). 23 J. M. Woods, Third-Party Liability Under OPA 90: Have the Courts Veered Off Course?, 73 Tulane Law Review 1863, OPA, 2703 (c).

6 330 Zuzanna Pepłowska-Dąbrowska za pomocą zdalnie sterowanych pojazdów mechanicznych czy zatykania szybu różnego rodzaju odpadami, przez kolejne 87 dni olej wydostawał się do wód Zatoki. Ostatecznie wyciek zatamowano 15 lipca 2010 r. przez przykrycie ujścia szybu stalową kopułą. Długotrwały brak skuteczności był powodem krytyki, jaka spadła na rząd federalny za oddanie swobody BP w usunięciu wycieku 25. Oprócz pokrycia kosztu usunięcia oleju podmiot odpowiedzialny jest zobowiązany do naprawienia szkody spowodowanej zanieczyszczeniem. Obejmuje ona przede wszystkim szkodę majątkową, stratę środków stanowiących podstawę egzystencji oraz szkodę w środowisku 26. Ze względu na miejsce usytuowania platformy oraz szybu, z którego do wód Zatoki Meksykańskiej wydostała się ropa, znaczny rozmiar odpowiedzialności BP oraz Transocean dotyczyć będzie czystej szkody ekonomicznej. Wyodrębnienie tej postaci szkody wywodzi się z prawa common law. Angielska nazwa tej postaci szkody, i.e. pure economic loss, wskazuje, że oznacza ona utratę korzyści, która nie wynika z uszkodzenia ciała lub rzeczy 27. Skala wycieku oraz jego umiejscowienie spowodowały, że ma on destrukcyjny wpływ na gospodarkę kilku stanów (w szczególności Luizjany, Alabamy i Mississipi), w których obywatele w znacznym stopniu uzyskują dochody w oparciu o środowisko morskie. Swoje roszczenia zgłosili m.in. poławiacze, przetwórcy i sprzedawcy owoców morza, restauratorzy (w szczególności ci serwujący owoce morza), hotelarze oddający w czarter jachty oraz podmioty zajmujące się sprzedażą różnego rodzaju sprzętu dla rybaków 28. Mogli to uczynić, bowiem OPA wprowadziła radykalną zmianę w stosunku do tradycyjnego ujmowania szkody w prawie amerykańskim. Orzeczenie Sądu Najwyższego USA w sprawie Robins Dry Dock z 1927 r. 29 na wiele lat przesądziło o niedopuszczalności roszczeń o wynagrodzenie utraconych korzyści w oderwaniu od zniszczenia mienia. W oparciu o Robins Dry Dock orzekał m.in. Sąd Apelacyjny Piątego Okręgu w sprawie La. Ex rel. Guste v. M/V Testbank 30. Oddalił on roszczenia właścicieli restauracji serwujących owoce morza, komercyjnych przystani oraz sklepów ze sprzętem rybackim. Poszkodowani utracili spodziewane dochody z powodu wyłączenia z żeglugi odcinka Missisipi zanieczyszczonego wyciekiem chemikaliów R. Force, M. Davies, J. S. Force, Deepwater, s Więcej na temat szkody spowodowanej zanieczyszczeniem w rozumieniu OPA zob. Z. Pepłowska, Odpowiedzialność za szkodę w środowisku morskim różne podejście do szkody na przykładzie odpowiedzialności cywilnej za zanieczyszczenia olejami, [w:] Konwencja NZ o prawie morza z 1982 r., red. C. Mik, K. Marciniak, Toruń 2009, s Obejmuje ona dodatkowo: szkodę majątkową rządów z tytułu zmniejszonych wpływów z podatków i innych opłat oraz straty stanu z tytułu zwiększonych wydatków instytucji świadczących usługi publiczne. 27 Podobnie, B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, Zasada pełnego odszkodowania (mity i rzeczywistość), [w:] Rozprawy prawnicze. Księga pamiątkowa Profesora Maksymiliana Pazdana, Zakamycze 2005, s M. Davies, Liability Issues Raised by the Deepwater Horizon Blowout, 25 Australian and New Zealand Maritime Law Journal 2011, s Robbins Dry Dock & Repair Co. v. Flint, 275 U.S. 303, 48 S.Ct. 134 (1927). 30 State of La. Ex rel. Guste v. M/V Testbank, 752 F.2d 1019, 22 ERC 1491, 1984 AMC 1521 (1985), cert. denied, 477 U.S. 903, 106 S.Ct. 3271, 91 L.Ed.2d 562 (1986).

7 O wybranych problemach odpowiedzialności cywilnej za szkody 331 Definicja szkody z Oil Pollution Act wskazuje, że zamiarem ustawodawcy było całkowite odwrócenie regulacji. Zgodnie z OPA, szkoda obejmuje utratę korzyści spowodowaną uszkodzeniem, zniszczeniem, utratą własności lub środowiska naturalnego 31. Dlatego kompensacją objęte są roszczenia osób, które utraciły dochody uzyskiwane przez działalność opartą na zasobach naturalnych, mimo że nie były jego właścicielami. Rozwiązanie uzależniające kompensację utraconych korzyści od zniszczenia mienia byłoby niesprawiedliwe. Czy prawo własności do skrawka zniszczonej olejem plaży powinno przesądzać o obowiązku naprawienia szkody hotelarza, który utracił gości odstraszonych medialnymi informacjami o wycieku? Czy zasadne byłoby pozbawienie kompensacji prowadzącego taki sam opuszczony przez klientów hotel, którego plaża nie została jednak zanieczyszczona? 32 Takie rozwiązanie byłoby niesprawiedliwe. Konsekwentnie OPA dopuszcza roszczenia o czystą szkodę ekonomiczną. Pojawia się jednak problem zakresu odpowiedzialności za tę postać szkody. Nie można bowiem nałożyć na osobę odpowiedzialną obowiązku kompensacji każdej szkody majątkowej, nawet takiej, która jest tylko nieznacznie związana z zanieczyszczeniem. Gdzie postawić granicę odpowiedzialności? Jakie kryterium powinno przesądzać o tym, czy roszczenie jest zasadne, czy nie? OPA nie daje odpowiedzi na te pytania. Sędziowie rozstrzygający o odpowiedzialności BP będą musieli zmierzyć się z tym problemem. Jest mi znana tylko jedna sprawa, której przedmiotem było ustalenie zakresu odpowiedzialności za pure economic loss na gruncie OPA 33. W celu ustalenia, które roszczenia z tytułu czystej szkody ekonomicznej objąć odpowiedzialnością, Sąd Okręgowy Luizjany posłużył się teorią proximate cause ( najbliższej przyczyny ). Jej zastosowanie pozwala na oddalenie roszczeń o naprawienie szkód zbyt odległych od zdarzenia wyrządzającego szkodę. Za jej pomocą sądy powinny uznać za podlegające naprawieniu szkody rybaków, ale nie restauracji serwujących owoce morza, które zaopatrują się u tych pierwszych. Podobnie, zasadne byłyby roszczenia prowadzących nadmorskie hotele, ale już nie biur podróży pobierających prowizję od zarezerwowania pokoju hotelowego 34. Przyszłość pokaże, czy sąd orzekający o odpowiedzialności BP stosować będzie teorię najbliższej przyczyny i jakie roszczenia na jej podstawie zostaną uznane za zasadne. Przedmiotem sporu sądowego będą te żądania, które nie zostały zaspokojone wcale lub zostały zaspokojone tylko częściowo przez GCCF. Podczas działalności Gulf Claims Coast Facility z ustanowionego przez BP funduszu ponad 6,2 mld USD zostało przekazanych tytułem odszkodowania. Obecnie część poszkodowanych przystąpiła do nadzorowanego przez sąd programu ugodowego z BP, w ramach którego przyjmuje się, że BP wypłaci odszkodowania Podkreślenie pochodzi od Autora. R. Force, M. Davies, J. S. Force, Deepwater, s Sekco Energy, Inc. v. M/V Margater Chouest, 820 F.Supp M. Davies, Liability

8 332 Zuzanna Pepłowska-Dąbrowska o łącznej wysokości 7,8 mld USD. W perspektywie ewentualnych procesów o naprawienie czystej szkody ekonomicznej ciekawe jest przeanalizowanie powyższej ugody pod kątem zakresu kompensacji roszczeń z tytułu pure economic loss. W ramach ugody BP zobowiązało się do wypłacenia 2,3 mld USD szeroko pojętej grupie podmiotów związanych z poławianiem oraz przetwórstwem owoców morza. W ramach tej grupy BP wypłaciło odszkodowania m.in. rybakom, członkom załóg, kapitanom oraz właścicielom statków poławiających owoce morza, a także dzierżawcom obszarów połowowych ostryg. W przypadku pozostałych poszkodowanych z tytułu czystej szkody ekonomicznej ugoda wymaga związku przyczynowego między wyciekiem a szkodą. Ta sama ugoda zawiera jednak domniemanie istnienia takiego związku dla wielu poszkodowanych. Przykładowo, z dowodzenia związku przyczynowego zwolnieni będą poszkodowani, którzy prowadzili swoją działalność na określonym ugodą terytorium najbardziej dotkniętym zanieczyszczeniem (tzw. strefa A obejmująca południową Luizjanę 35 ) lub poszkodowani prowadzący działalność turystyczną w strefach A oraz B. W tym ostatnim przypadku zwraca uwagę szerokie ujęcie usług turystycznych w ugodzie. Do tej grupy podmiotów, obok tradycyjnie rozumianych jako turystyczne (hotele, przedsiębiorstwa przewozowe) zostały zaliczone takie, jak prowadzący stacje benzynowe oraz sklepy z odzieżą, pamiątkami czy sprzętem do uprawiania sportów rekreacyjnych. W grupie tej wymieniono również biura podróży. Poszkodowani z tytułu czystej szkody ekonomicznej, którzy nie zostali objęci domniemaniem istnienia związku przyczynowego, mogą go udowodnić na kilka sposobów. Jednym z nich jest zestawienie uzyskiwanych przychodów w okresie podczas zanieczyszczenia oraz po nim. Jeśli w okresie 3 kolejnych miesięcy między majem a grudniem 2010 r. odnotowano przynajmniej 8,5% spadek przychodów, podczas gdy w takim samym okresie 2011 r. 5% wzrost, związek przyczynowy między wyciekiem a czystą szkodą ekonomiczną został udowodniony 36. Podsumowując rozwiązania ugody, wynika z niej bardzo szerokie ujęcie czystej szkody ekonomicznej. Na podstawie ugody odszkodowania mogą domagać się także pośrednio poszkodowani, którzy przy zastosowaniu teorii proximate cause nie mogliby liczyć na kompensację. Ugoda obejmuje wręcz podmioty bardzo pobieżnie związane z wyciekiem, jak kluby sportowe, muzea, ogrody zoologiczne czy restauracje. Z tego względu należy ją uznać za niezwykle korzystną dla poszkodowanych. Kolejnym istotnym elementem reżimu odpowiedzialności za wyciek oleju z urządzenia jest uprawnienie do ograniczenia odpowiedzialności. Tradycyjnie ograniczenie odpowiedzialności w amerykańskim prawie morskim miało na celu zachęcenie do inwestowania w rozwój amerykańskiej floty morskiej. Stanowić miało formę rekompensaty za niebezpieczeństwa związane z uprawia- 35 Zob. załącznik do ugody B1, oraz interaktywną mapę tamże (dostęp: ). 36 Tamże.

9 O wybranych problemach odpowiedzialności cywilnej za szkody 333 niem żeglugi morskiej. OPA utrzymuje instytucję kwotowego ograniczeniu odpowiedzialności za wyciek oleju z urządzenia. Jednak dokładna analiza ustawy prowadzi do wniosku, że prawo do ograniczenia odpowiedzialności jest bardzo trudne do utrzymania. Otóż zgodnie z OPA osoba odpowiedzialna za wyciek oleju z urządzenia przybrzeżnego może ograniczyć swą odpowiedzialność za szkodę spowodowaną zanieczyszczeniem do wysokości 75 mln USD. Koszt usunięcia zanieczyszczenia nie podlega ograniczeniu 37. Ograniczenie odpowiedzialności za wyciek z ruchomej platformy wiertniczej jest kwestią bardziej złożoną. Po pierwsze, dla ustalenia odpowiedzialności za wyciek z MODU stosuje się limity właściwe dla statków. Dlatego, biorąc pod uwagę tonaż oraz konstrukcję platformy Deepwater Horizon, granica została ustalona na poziomie ok. 65 mln USD. Jednak, gdy odpowiedzialność za wyciek z platformy przekroczy tak ustaloną granicę, platforma przestaje być statkiem na gruncie OPA, a jest uważana za urządzenie przybrzeżne. Odpowiednio, osobą odpowiedzialną za MODU staje się w tym zakresie dzierżawca lub posiadacz koncesji na prowadzenie działalności na tym obszarze, w którym znajduje się urządzenie. Jego odpowiedzialność wynosić będzie 75 mln USD pomniejszonych o kwotę obliczoną na podstawie zasad ograniczenia odpowiedzialności dla tankowców. Wkrótce po wycieku w Zatoce Meksykańskiej pojawiło się wiele inicjatyw zaostrzenia tak określonych limitów odpowiedzialności za wyciek oleju z urządzenia. W szczególności projekty nowelizacji OPA zmierzały do podniesienia poziomu odpowiedzialności lub wprowadzenia odpowiedzialności nieograniczonej. Jednakże do tej pory ustalony w OPA limit odpowiedzialności za wyciek z urządzenia nie uległ nowelizacji. W okolicznościach sprawy BP, działając prawdopodobnie pod presją publiczną, oświadczył, że nie będzie ubiegał się o ograniczenie odpowiedzialności do wyżej określonego limitu. Na marginesie należy dodać, że utrzymanie prawa do ograniczenia odpowiedzialności prawdopodobnie i tak by się nie powiodło. Wynika to z faktu, że OPA z dużą łatwością pozbawia osoby odpowiedzialne prawa do limitacji 38. Po pierwsze, osoba odpowiedzialna traci możliwość ograniczenia odpowiedzialności, gdy wypadek był bliskim następstwem rażącego niedbalstwa lub winy niewybaczalnej osoby odpowiedzialnej albo jej agenta, pracownika czy osoby związanej z nią stosunkiem umownym 39. Po drugie, OPA odmawia ograniczenia odpowiedzialności, gdy podwładny osoby odpowiedzialnej, jej agent lub osoba związana z osobą odpowiedzialną stosunkiem umownym złamała federalne przepisy dotyczące bezpieczeństwa na morzu, konstrukcji lub eksploatacji statków. Wreszcie nieograniczona odpowiedzialność za wyciek z urządzenia będzie miała miejsce, gdy osoba odpowiedzialna nie zawiadomi odpowiednich OPA, Z. Pepłowska-Dąbrowska, Konwencyjny system odpowiedzialności za szkody spowodowane zanieczyszczeniem olejami a amerykański Oil Pollution Act, Prawo Morskie, t. XXVII, Gdańsk 2011, s OPA, 2704 (c) (1) (A).

10 334 Zuzanna Pepłowska-Dąbrowska władz o wypadku, odmówi rozsądnie wymaganej współpracy w usuwaniu zanieczyszczenia lub bez powodu odmówi wykonania polecenia władz usuwających zanieczyszczenie 40. W przypadku Deepwater Horizon występuje duże prawdopodobieństwo, że wyciek został spowodowany naruszeniem przepisów bezpieczeństwa przez BP lub jego kontrahenta, dlatego przypuszczalnie utrzymanie prawa do kwotowego ograniczenia odpowiedzialności nie byłoby możliwe. Powyższy wybór tylko niektórych zagadnień związanych z wyciekiem oleju z urządzenia wskazuje, jak trudne problemy wiążą się z odpowiedzialnością za powstałe w ten sposób szkody. Przykład Deepwater Horizon unaocznił, że urządzenie może być równie niebezpiecznym, jeśli nie groźniejszym od statku źródłem wycieku oleju do wód morskich. Skala powstałego zanieczyszczenia stanowi wyzwanie nawet dla OPA, które w porównaniu z międzynarodowym reżimem odpowiedzialności za szkody olejowe zapewnia pełniejszą kompensację poszkodowanych. W rzeczywistości międzynarodowe konwencje obejmują wyłącznie wyciek oleju ze statku. Nie znajdą więc zastosowania do szkód spowodowanych zanieczyszczeniem pochodzącym z platformy wiertniczej 41. Od 2010 r. problematyka odpowiedzialności cywilnej za szkody spowodowane zanieczyszczeniem olejowym z urządzeń jest przedmiotem rozważań na forum IMO 42. Kolejne lata pokażą, czy przyjęcie międzynarodowego aktu prawnego regulującego tę kwestię jest możliwe. Ze względu na sprzeczność interesów państw na forum IMO wydaje się, że będzie to trudne do osiągnięcia. Zuzanna Pepłowska-Dąbrowska On Selected Issues of Civil Liability for Damage Caused by Oil Spills from Equipment in American Law on the Example of the Oil Spill in the Gulf of Mexico The leak of oil from the Deepwater Horizon rig and the downhole in the Gulf of Mexico in 2010 is considered to be the greatest environmental disaster in the United States, exceeding in size the spill from the tanker Exxon Vladez in The damages of catastrophic nature, such as that caused by the leakage in the Gulf of Mexico, are always accompanied by the problem of adequate compensation. In the United States of America the law regulating liability for damage caused by oil spills, including oil rigs and pipelines, has been operating since The Author discusses in detail the Oil Pollution Act (OPA) as far as OPA, 2704 (c) (2). Z. Pepłowska, What is a Ship? The Policy of the International Fund for Compensation for Oil Pollution Damage: The effect of the Greek Supreme Court Judgment in the Slops Case, Aegean Review of the Law of the Sea and Maritime Law, Vol. 1, Nr 1, 2010, s. 157 i n. 42 P. Krężel, Odpowiedzialność cywilna za zanieczyszczenia powstałe w związku z wydobyciem ropy naftowej na morzu, Prawo Morskie, t. XXIX, 2013, s. 37 i n.

11 O wybranych problemach odpowiedzialności cywilnej za szkody 335 it governs the liability for damage caused by oil spills from equipment, shows the effects of the application of the OPA to the leak in 2010, focuses on the controversial issues of the remuneration of the so called pure economic and environmental damage and discusses the issue of the quota limitation of the liability of those responsible on the basis of the OPA.

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A.

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Definicje 1. za Ustawę uważa się Ustawę z dnia 20 stycznia 2011 o

Bardziej szczegółowo

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę.

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. 4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. W ramach spraw wywłaszczeniowych należy przywołać mający precedensowe znaczenie

Bardziej szczegółowo

INSTITUTE TIME CLAUSES HULLS

INSTITUTE TIME CLAUSES HULLS Piotr Radwański INSTITUTE TIME CLAUSES HULLS 6 PERILS EXCLUSIONS 6.3 W klauzuli 6, po wymienieniu niebezpieczeństw objętych ubezpieczeniem (opisanych w poprzednim numerze The Maritime Workera ), zawarta

Bardziej szczegółowo

KLAUZULA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAGRANICA

KLAUZULA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAGRANICA KLAUZULA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAGRANICA 1 1. Ta klauzula rozszerza umowę ubezpieczenia zawartą na podstawie Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Niezbędnik podróżnika - zagranica o ubezpieczenie odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

automatycznie. ZP.271.2.2012 Załącznik nr 5 do SIWZ - Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej

automatycznie. ZP.271.2.2012 Załącznik nr 5 do SIWZ - Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej ZP.271.2.2012 Załącznik nr 5 do SIWZ - Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej UWAGA: Ubezpieczenie dotyczy wszystkich jednostek wymienionych w załączniku nr 1 do SIWZ oraz w każdej lokalizacji, w której

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie...

Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie... Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie... XI XIII XVII Rozdział I. Istota odpowiedzialności odszkodowawczej... 1 1. Funkcje odpowiedzialności odszkodowawczej... 1 2. Reżimy odpowiedzialności odszkodowawczej...

Bardziej szczegółowo

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Zakres ubezpieczenia PTU S.A. 1 PZU S.A. 2 Commercial Union 3 Hestia 4 Przedmiot ochrony Ochroną objęte są wypadki ubezpieczeniowe,

Bardziej szczegółowo

OPINIA PRAWNA. skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna

OPINIA PRAWNA. skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna Sopot, dnia 18 września 2015 r. Sygn.: W-0000001 OPINIA PRAWNA skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna Przedmiot odpowiedzi:

Bardziej szczegółowo

Uznanie orzeczeń sądów zagranicznych w Stanach Zjednoczonych na przykładzie stanu Nowy Jork 2015-11-27 17:33:09

Uznanie orzeczeń sądów zagranicznych w Stanach Zjednoczonych na przykładzie stanu Nowy Jork 2015-11-27 17:33:09 Uznanie orzeczeń sądów zagranicznych w Stanach Zjednoczonych na przykładzie stanu Nowy Jork 2015-11-27 17:33:09 2 Niniejsze opracowanie odnosi się do tematyki uznawania orzeczeń sądów zagranicznych (w

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Umowy Dzierżawy Jachtów HORNET CZARTER

Ogólne Warunki Umowy Dzierżawy Jachtów HORNET CZARTER Art. 1 Procedura zamówienia 1. W celu podpisania umowy dzierżawy Dzierżawca powinien skontaktować się z Wydzierżawiającym działającym pod firmą: HERMETIC Maciej Łukaszewicz, 04-998 Warszawa ul. Ogórkowa

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) Warszawa, dnia 30 czerwca 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) I. Cel i przedmiot ustawy

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 29 września 2011 r., IV CSK 650/10. Artykuł 322 k.p.c. ma zastosowanie do ustalenia świadczenia przewidzianego w art. 764 3 1 k.c.

Wyrok z dnia 29 września 2011 r., IV CSK 650/10. Artykuł 322 k.p.c. ma zastosowanie do ustalenia świadczenia przewidzianego w art. 764 3 1 k.c. Wyrok z dnia 29 września 2011 r., IV CSK 650/10 Artykuł 322 k.p.c. ma zastosowanie do ustalenia świadczenia przewidzianego w art. 764 3 1 k.c. Sędzia SN Mirosław Bączyk (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E I. Wyjaśnienie potrzeby i celu związania Rzeczypospolitej Polskiej Protokołem z 2003 roku do Międzynarodowej konwencji o utworzeniu Międzynarodowego Funduszu Odszkodowań za Szkody

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa:

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: - Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

OPINIA PRAWNA. I. Przedmiot informacji. II. Stan faktyczny. III. Podstawa prawna

OPINIA PRAWNA. I. Przedmiot informacji. II. Stan faktyczny. III. Podstawa prawna Oświęcim, dnia 2 lutego 2012 roku OPINIA PRAWNA w przedmiocie odpowiedzi na pytanie: jaka jest droga prawna dochodzenia przez mieszkańców odszkodowania wyrządzonego działaniem przedsiębiorstwa górniczego?

Bardziej szczegółowo

TYTUŁ PREZENTACJI. Ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej konsekwencje prawne

TYTUŁ PREZENTACJI. Ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej konsekwencje prawne TYTUŁ PREZENTACJI Ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii Kancelaria Prawna Wiewiórski utworzona w 2004 specjalizacja w obsłudze prawnej inwestorów zagranicznych i dużych polskich przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CK 240/04. Dnia 27 października 2004 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CK 240/04. Dnia 27 października 2004 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt IV CK 240/04 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 27 października 2004 r. SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSA Elżbieta Strelcow w sprawie

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. Zagadnienia ogólne

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. Zagadnienia ogólne Umowa o podróż w prawie polskim. Rafał Adamus Masowy rozwój turystyki prowadzi do poddania tej dziedziny aktywności społecznej regulacji prawnej w systemach prawnych różnych państw, a w tym również w Polsce.

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz Sygn. akt IV CK 706/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 maja 2005 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz

Bardziej szczegółowo

UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH

UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH Polisa nr... Taryfa nr X/OCBUP 1 Przedmiot umowy 1. Przedmiotem niniejszej umowy jest obowiązkowe ubezpieczenie biur

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

UCHWAŁA. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) Sygn. akt III CZP 93/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 grudnia 2012 r. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji

Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji walka dla idei, czy o realne wyrównanie szkód? Bernadeta M. Kasztelan-Świetlik Listopad 2010 Biała księga KaŜdy, kto z powodu naruszenia prawa konkurencji

Bardziej szczegółowo

Kancelarie Odszkodowawcze i ich rola w kompleksowym dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych.

Kancelarie Odszkodowawcze i ich rola w kompleksowym dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych. Kancelarie Odszkodowawcze i ich rola w kompleksowym dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych. Postępowanie przed Towarzystwami Ubezpieczeniowymi jest postępowaniem toczącym się na wniosek osoby poszkodowanej/roszczącej.

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 30 maja 2014r. o prawach konsumenta - Przepisy zmieniające Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121)

Ustawa z dnia 30 maja 2014r. o prawach konsumenta - Przepisy zmieniające Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121) Ustawa z dnia 30 maja 2014r. o prawach konsumenta - Przepisy zmieniające Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121) Art. 556. Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana

Bardziej szczegółowo

Podatek PIT Ekspert wyjaśnia

Podatek PIT Ekspert wyjaśnia Opodatkowanie zwrotu kosztów delegacji ponad kwotę limitu za nocleg Małgorzata Pełka Podatek PIT Ekspert wyjaśnia Czy zwrot kosztów noclegu podczas delegacji udokumentowanych rachunkiem lub fakturą ponad

Bardziej szczegółowo

OC ZARZĄDCY NIERUCHOMOŚCI Dr Maria Błoszczyńska mariabloszczynska@wp.pl. Warszawa 27.10.2015

OC ZARZĄDCY NIERUCHOMOŚCI Dr Maria Błoszczyńska mariabloszczynska@wp.pl. Warszawa 27.10.2015 OC ZARZĄDCY NIERUCHOMOŚCI Dr Maria Błoszczyńska mariabloszczynska@wp.pl Warszawa 27.10.2015 Ogólna charakterystyka odpowiedzialność cywilnej Odpowiedzialność cywilna zarządcy nieruchomości Podstawy prawne

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność cywilna członków zarządu spółek kapitałowych

Odpowiedzialność cywilna członków zarządu spółek kapitałowych Nie ma zysku bez ryzyka Odpowiedzialność cywilna członków zarządu spółek kapitałowych w kontekście dopuszczalnych granic ryzyka biznesowego Kubas Kos Gaertner -Adwokaci Al. Armii Ludowej 26 (budynek Focus)

Bardziej szczegółowo

TOM 2. Rozdział 6 WARUNKI UBEZPIECZENIOWE

TOM 2. Rozdział 6 WARUNKI UBEZPIECZENIOWE TOM 2 Rozdział 6 WARUNKI UBEZPIECZENIOWE Podrozdział I Ubezpieczenie budowlano - montażowe (CAR/EAR) 1) Ubezpieczony: Wykonawca, Zamawiający, Podwykonawcy oraz wszystkie inne podmioty uczestniczące w realizacji

Bardziej szczegółowo

Podatek VAT w odszkodowaniach z ubezpieczeniach OC posiadaczy pojazdów mechanicznych

Podatek VAT w odszkodowaniach z ubezpieczeniach OC posiadaczy pojazdów mechanicznych Bartłomiej Chmielowiec główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Podatki w ubezpieczeniach część 2 Podatek VAT w odszkodowaniach z ubezpieczeniach OC posiadaczy pojazdów mechanicznych Możliwość

Bardziej szczegółowo

Zdarzenie z dzikiem, jeleniem, psem, czyli odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez zwierzęta

Zdarzenie z dzikiem, jeleniem, psem, czyli odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez zwierzęta W celu ustalenia podstaw prawnych do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych oraz podmiotów zobowiązanych ewentualnie do naprawienia szkody w przypadku zdarzeń szkodowych ze zwierzyną leśną należy przede

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie Wykaz skrótów Literatura Akty prawne Orzecznictwo

Wprowadzenie Wykaz skrótów Literatura Akty prawne Orzecznictwo Wprowadzenie Wykaz skrótów Literatura Akty prawne Orzecznictwo Rozdział I. Geneza i źródła prawa przewozowego ő 1. Prawo transportowe a prawo przewozowe I. Istota transportu i przewozu II. Rodzaje prawa

Bardziej szczegółowo

Spis treści Komentarz

Spis treści Komentarz Przedmowa............................................. Wykaz skrótów.......................................... XIII Wykaz literatury......................................... XIX Komentarz............................................

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CNP 47/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 25 listopada 2009 r. SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Jan Katner SSA Barbara

Bardziej szczegółowo

w kontekście odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorcy Michał Modrzewski

w kontekście odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorcy Michał Modrzewski w kontekście odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorcy Michał Modrzewski sytuacja prawna, w której powstaje zobowiązanie podmiotu do świadczenia odszkodowania, jest odpowiedzialnością majątkową sprawcy

Bardziej szczegółowo

Warunki ubezpieczenia:

Warunki ubezpieczenia: Polisa nr Okres ubezpieczenia: od 15.11.2015 00:00 do 14.11.2016 23:59 Ubezpieczyciel: Sopockie Towarzystwo Ubezpieczeń Ergo Hestia SA Tymczasowy nr TP000086014 Dane Ubezpieczającego: Dane Ubezpieczonego:

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Sygn. akt III CZP 16/16 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Czy zakładowi ubezpieczeń, który wypłacił odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 8/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 kwietnia 2012 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa małoletniego

Bardziej szczegółowo

szkoda spowodowana zanieczyszczeniem powstała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub w wyłącznej strefie ekonomicznej Rzeczypospolitej Polskiej.

szkoda spowodowana zanieczyszczeniem powstała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub w wyłącznej strefie ekonomicznej Rzeczypospolitej Polskiej. Uzasadnienie Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks morski ma na celu implementację do polskiego porządku prawnego Międzynarodowej konwencji o odpowiedzialności cywilnej za szkody spowodowane zanieczyszczeniem

Bardziej szczegółowo

Proszę ocenić zasadność obu roszczeń uwzględniając wszystkie przesłanki każdego (nawet gdyby zachodziły przesłanki negatywne).

Proszę ocenić zasadność obu roszczeń uwzględniając wszystkie przesłanki każdego (nawet gdyby zachodziły przesłanki negatywne). Kazus egzamin 23 czerwca 2015 r. Spółka Koleje Pilickie S.A. kupiła od Spółki Wagony Polskie S.A. pięć składów kolejowych. Składy miały być dostarczone do dnia 15 czerwca 2015 r. Koleje Pilickie wniosły

Bardziej szczegółowo

dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Uniwersytet Łódzki

dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Uniwersytet Łódzki UBEZPIECZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ PODMIOTU PRZYJMUJĄCEGO ZAMÓWIENIE NA ŚWIADCZENIA ZDROWOTNE, ŚWIADCZENIODAWCY ORAZ INNYCH OSÓB UDZIELAJĄCYCH TAKICH ŚWIADCZEŃ dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Streszczenie przepisów dotyczących praw pasażerów podróżujących drogą morską i drogą wodną śródlądową 1

Streszczenie przepisów dotyczących praw pasażerów podróżujących drogą morską i drogą wodną śródlądową 1 Streszczenie przepisów dotyczących praw pasażerów podróżujących drogą morską i drogą wodną śródlądową 1 Z dniem 18 grudnia 2012 r. zacznie obowiązywać rozporządzenie (UE) nr 1177/2010 o prawach pasażerów

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA EKSPLOATACJĘ STATKU A KODEKS ZARZĄDZANIA BEZPIECZNĄ EKSPLOATACJĄ STATKÓW I ZAPOBIEGANIEM ZANIECZYSZCZENIU.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA EKSPLOATACJĘ STATKU A KODEKS ZARZĄDZANIA BEZPIECZNĄ EKSPLOATACJĄ STATKÓW I ZAPOBIEGANIEM ZANIECZYSZCZENIU. ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA EKSPLOATACJĘ STATKU A KODEKS ZARZĄDZANIA BEZPIECZNĄ EKSPLOATACJĄ STATKÓW I ZAPOBIEGANIEM ZANIECZYSZCZENIU dr Justyna Nawrot CEL I GENEZA POWSTANIA KODEKSU ISM Rezolucja A.595 (15) 1987

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek SSN Dariusz Zawistowski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek SSN Dariusz Zawistowski Sygn. akt II CSK 524/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 marca 2008 r. SSN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek SSN Dariusz Zawistowski

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy...

Spis treści. Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy... Wykaz skrótów... 11 Przedmowa do wydania drugiego... 13 Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy... 20 ROZDZIAŁ 1. Pojęcie, rodzaje

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie za szkody - jak ustalić jego wysokość?

Odszkodowanie za szkody - jak ustalić jego wysokość? Odszkodowanie za szkody - jak ustalić jego wysokość? Wielu przedsiębiorców działających w obrocie na pewno nie raz spotkało się z sytuacją, kiedy po zawarciu umowy kontrahent nie wykonywał jej warunków,

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 195/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 10 lutego 2012 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Marta Romańska

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XV Literatura... XXIX Wykaz orzeczeń sądowych... LII Wykaz stron internetowych... LV

Spis treści. Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XV Literatura... XXIX Wykaz orzeczeń sądowych... LII Wykaz stron internetowych... LV Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XV Literatura... XXIX Wykaz orzeczeń sądowych... LII Wykaz stron internetowych... LV Rozdział I. Wprowadzenie... 1 1. Geneza i znaczenie umowy agencyjnej... 1 2. Umowa

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY 1) (Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA. Tytuł XI.

USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY 1) (Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA. Tytuł XI. Dz.U.1964.16.93 2012.04.28 zm. Dz.U.2011.230.1370 USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY 1) (Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA [ ] Tytuł XI. SPRZEDAŻ [ ] DZIAŁ II. RĘKOJMIA

Bardziej szczegółowo

Dr Anna Fogel. Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa

Dr Anna Fogel. Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa Dr Anna Fogel Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa Prawne uwarunkowania poddawania terenów ochronie instrumenty odszkodowawcze i roszczenie o wykup nieruchomości Przyroda a teren

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE WARUNKI ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWE WARUNKI ZAMÓWIENIA Strona 1 z 7 Załącznik nr 1 do REJZAMPUB/41/2015 SZCZEGÓŁOWE WARUNKI ZAMÓWIENIA Zamawiający: Nazwa: Samodzielny Publiczny Dziecięcy Szpital Kliniczny w Warszawie Adres siedziby: ul. Marszałkowska 24,00-576

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. Uzasadnienie

ZAGADNIENIE PRAWNE. Uzasadnienie Sygn. akt III CZP 37/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę ewentualnie o zobowiązanie do złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego z

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających.

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA. z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa 1)

Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA. z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa 1) Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA z dnia 20 stycznia 2011 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2011 r. Nr 34, poz. 173, z 2016 r. poz. 178. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie za niezgodne z prawem wykonywanie władzy. Poradnik

Odszkodowanie za niezgodne z prawem wykonywanie władzy. Poradnik Odszkodowanie za niezgodne z prawem wykonywanie władzy Poradnik Odszkodowanie za niezgodne z prawem wykonywanie władzy Poradnik Michał Jabłoński Krzysztof Koźmiński Projekt realizowany w ramach programu

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE Podstawy prawa cywilnego dla pracowników sektora energetycznego praktyczne zastosowanie

SZKOLENIE Podstawy prawa cywilnego dla pracowników sektora energetycznego praktyczne zastosowanie PATRON MEDIALNY PARTNER NOWYCH TECHNOLOGII ORGANIZATOR: SZKOLENIE Podstawy prawa cywilnego dla pracowników sektora energetycznego praktyczne zastosowanie MIEJSCE: IGEOŚ - UL. KRUCZA 6/14 - WARSZAWA - S.

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA CZWARTA SEKCJA

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA CZWARTA SEKCJA EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA CZWARTA SEKCJA SPRAWA DURASIK przeciwko POLSCE 1 (SKARGA nr 6735/03) WYROK 28 września 2004 r. W sprawie Durasik przeciw Polsce, Europejski Trybunał Praw Człowieka (Czwarta

Bardziej szczegółowo

Szkoda spowodowana pojazdem zarejestrowanym poza granicami Polski

Szkoda spowodowana pojazdem zarejestrowanym poza granicami Polski Szkoda spowodowana pojazdem zarejestrowanym poza granicami Polski Zdarzenie na terenie Polski Sprawcą szkody na terenie Polski jest kierujący pojazdem zarejestrowanym poza granicami Polski. Kto jest zobowiązany

Bardziej szczegółowo

Spis treści. III. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. w prawie lądowym... 5 2. Rozwój ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.

Spis treści. III. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. w prawie lądowym... 5 2. Rozwój ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Wprowadzenie... Wykaz skrótów... XIII Wykaz literatury... XVII Rozdział I. Kształtowanie się idei ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej... 1 1. Wyodrębnienie ubezpieczenia odpowiedzialności. cywilnej...

Bardziej szczegółowo

Kary umowne oraz odszkodowania z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania jako koszty uzyskania. Wpisany przez dr Adam Mariański

Kary umowne oraz odszkodowania z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania jako koszty uzyskania. Wpisany przez dr Adam Mariański Co do zasady kosztem uzyskania przychodów są wszelkie kary umowne oraz odszkodowania zapłacone przez podatnika, które służą interesom prowadzonego przedsiębiorstwa. Zgodnie z postanowieniem art. 16 ust.

Bardziej szczegółowo

Refundacja wydatków poniesionych na najem pojazdu zastępczego z umowy ubezpieczenia OC p.p.m.

Refundacja wydatków poniesionych na najem pojazdu zastępczego z umowy ubezpieczenia OC p.p.m. Refundacja wydatków poniesionych na najem pojazdu zastępczego z umowy ubezpieczenia OC p.p.m. Praktyka likwidacji szkód do 2011 r. Do 2010 r. powszechne były stanowiska z.u., że wydatki na najem pojazdu

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 125/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 27 czerwca 2007 r. SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Jan

Bardziej szczegółowo

ZASADY POSTĘPOWANIA ORAZ OBRONA W PRZYPADKU ROSZCZEŃ POSZKODOWANYCH W WYPADKACH NA STOKACH. Białka Tatrzańska, 4 czerwca 2014 r.

ZASADY POSTĘPOWANIA ORAZ OBRONA W PRZYPADKU ROSZCZEŃ POSZKODOWANYCH W WYPADKACH NA STOKACH. Białka Tatrzańska, 4 czerwca 2014 r. ZASADY POSTĘPOWANIA ORAZ OBRONA W PRZYPADKU ROSZCZEŃ POSZKODOWANYCH W WYPADKACH NA STOKACH Białka Tatrzańska, 4 czerwca 2014 r. 1. Ogólne wprowadzenie do zasad odpowiedzialności cywilnej. Zasada winy czy

Bardziej szczegółowo

Temat Podatek dochodowy od osób fizycznych --> Zwolnienia przedmiotowe

Temat Podatek dochodowy od osób fizycznych --> Zwolnienia przedmiotowe Rodzaj dokumentu interpretacja indywidualna Sygnatura IPTPB2/415-3/11-2/MP Data 2011.06.03 Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi Temat Podatek dochodowy od osób fizycznych --> Zwolnienia przedmiotowe Słowa

Bardziej szczegółowo

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl www.pip.gov.pl Zawarcie umowy Pracodawca, który prowadzi działalność jako podmiot gospodarczy, może zabezpieczyć swoje interesy przed ewentualnymi, niepożądanymi zachowaniami aktualnie zatrudnionych, jak

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji,

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celnej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,

Bardziej szczegółowo

Materiał porównawczy. do ustawy z dnia 21 lutego 2014 r.

Materiał porównawczy. do ustawy z dnia 21 lutego 2014 r. BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy Materiał porównawczy do ustawy z dnia 21 lutego 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA. o prawie właściwym dla wypadków drogowych, sporządzona w Hadze dnia 4 maja 1971 r. (Dz. U. z dnia 15 kwietnia 2003 r.)

KONWENCJA. o prawie właściwym dla wypadków drogowych, sporządzona w Hadze dnia 4 maja 1971 r. (Dz. U. z dnia 15 kwietnia 2003 r.) Dz.U.03.63.585 KONWENCJA o prawie właściwym dla wypadków drogowych, sporządzona w Hadze dnia 4 maja 1971 r. (Dz. U. z dnia 15 kwietnia 2003 r.) W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ

Bardziej szczegółowo

POLISA NR BUK-227246 UBEZPIECZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ

POLISA NR BUK-227246 UBEZPIECZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ POLISA NR BUK-227246 UBEZPIECZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ Ubezpieczający : Polski Związek Żeglarski Ul. Ludwiki 4, 01-226 Warszawa REGON: 007014979 Ubezpieczony : Polski Związek Żeglarski Ul. Ludwiki

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność umowna. obowiązek wykonania zobowiązania odpowiedzialność odszkodowawcza odsetki dodatkowe postanowienia umowy

Odpowiedzialność umowna. obowiązek wykonania zobowiązania odpowiedzialność odszkodowawcza odsetki dodatkowe postanowienia umowy Prawo umów 1 Odpowiedzialność umowna obowiązek wykonania zobowiązania odpowiedzialność odszkodowawcza odsetki dodatkowe postanowienia umowy 2 Kontraktowa odpowiedzialność odszkodowawcza Art. 471 Dłużnik

Bardziej szczegółowo

POZEW O ZAPŁATĘ UZASADNIENIE

POZEW O ZAPŁATĘ UZASADNIENIE Września, dnia 6 lutego 2014 roku Sąd Rejonowy w Środzie Wielkopolskiej IV Zamiejscowy Wydział Cywilny we Wrześni ul. Jana Pawła II 10 62-300 Września Powód: Augusta Sosnowska ul. Główna 1/1 62-300 Września

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą.

Opinia do ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą. Warszawa, 12 marca 2014 r. Opinia do ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą (druk nr 567) I. Cel i przedmiot ustawy Przedłożona

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Antoni Górski (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz. Protokolant Bogumiła Gruszka

UCHWAŁA. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Antoni Górski (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz. Protokolant Bogumiła Gruszka Sygn. akt III CZP 49/14 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 sierpnia 2014 r. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Antoni Górski (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz Protokolant Bogumiła Gruszka

Bardziej szczegółowo

Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności.

Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności. Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności. HARD CASE tzw. trudny przypadek stosowania prawa > brak jednoznacznej normy, która została wytworzona przez określony autorytet >przypadki trudności

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa o zmianie ustawy Kodeks morski ma na celu zapewnienie wykonania postanowień Międzynarodowej konwencji o odpowiedzialności cywilnej za szkody spowodowane zanieczyszczeniem

Bardziej szczegółowo

Zaszłości inwestycyjne

Zaszłości inwestycyjne Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie: Zaszłości inwestycyjne Umiejętność właściwego równoważenia interesów właścicieli gruntów oraz przedsiębiorstw sieciowych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do REGULAMINU SKLEPU INTERNETOWEGO www.fraternity.pl Wyciąg z przepisów kodeksu cywilnego

Załącznik nr 3 do REGULAMINU SKLEPU INTERNETOWEGO www.fraternity.pl Wyciąg z przepisów kodeksu cywilnego Załącznik nr 3 do REGULAMINU SKLEPU INTERNETOWEGO www.fraternity.pl Wyciąg z przepisów kodeksu cywilnego DZIAŁ II Rękojmia za wady Art. 556. (13) Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli

Bardziej szczegółowo

OSOBISTA ODPOWIEDZIALNOŚĆ CZŁONKÓW ZARZĄDU SPÓŁKI Z O.O.

OSOBISTA ODPOWIEDZIALNOŚĆ CZŁONKÓW ZARZĄDU SPÓŁKI Z O.O. OSOBISTA ODPOWIEDZIALNOŚĆ CZŁONKÓW ZARZĄDU SPÓŁKI Z O.O. Zauważalny wzrost bezskutecznych egzekucji prowadzonych przeciwko spółkom z ograniczoną odpowiedzialnością spowodował, iż wierzyciele coraz częściej

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) SSN Katarzyna Tyczka-Rote SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) SSN Katarzyna Tyczka-Rote SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) Sygn. akt V CSK 444/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 22 lutego 2008 r. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) SSN Katarzyna Tyczka-Rote SSN Dariusz Zawistowski

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt V CSK 512/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 23 lipca 2014 r. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski SSN Katarzyna Tyczka-Rote

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY PRAWA CYWILNEGO Systematyka prawa cywilnego

ELEMENTY PRAWA CYWILNEGO Systematyka prawa cywilnego Prawo cywilne składa się z następujących działów: CZĘŚĆ I - OGÓLNA - charakteryzuje podmioty prawa cywilnego: osoby fizyczne oraz osoby prawne. OSOBA FIZYCZNA to po prostu człowiek, który ze względu na

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Ubezpieczenia OC w ruchu zagranicznym

Ogólne Warunki Ubezpieczenia OC w ruchu zagranicznym 1OWU Zielona Karta Ogólne Warunki Ubezpieczenia OC w ruchu zagranicznym Postanowienia ogólne 1 1. Ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15 czerwca 2007 r.

Warszawa, dnia 15 czerwca 2007 r. Warszawa, dnia 15 czerwca 2007 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym

Bardziej szczegółowo

Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych?

Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych? Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych? Polski ustawodawca wprowadził możliwość stosowania

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia.. 2014 r. o zmianie ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej

USTAWA z dnia.. 2014 r. o zmianie ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej Projekt USTAWA z dnia.. 2014 r. o zmianie ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej Art. 1. W ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r., Nr 178,

Bardziej szczegółowo

UNIEWAŻNIENIE POSTĘPOWANIA NA PODSTAWIE ART. 93 UST. 1 PKT 6 I 7 USTAWY - PRAWO ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH

UNIEWAŻNIENIE POSTĘPOWANIA NA PODSTAWIE ART. 93 UST. 1 PKT 6 I 7 USTAWY - PRAWO ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH UNIEWAŻNIENIE POSTĘPOWANIA NA PODSTAWIE ART. 93 UST. 1 PKT 6 I 7 USTAWY - Unieważnienie postępowania jest czynnością niweczącą całość postępowania, powodującą, że cel prowadzenia postępowania, tj. udzielenie

Bardziej szczegółowo

Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak

Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak Coraz większa liczba wniosków kierowanych do komisji Komisja rozpoznaje sprawy tylko i wyłącznie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Marta Romańska SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Marta Romańska SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) Sygn. akt I CSK 477/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 czerwca 2014 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Marta Romańska SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAW H. KOZIŃSKI. KODEKS MORSKI umowy międzynarodowe, przepisy Unii Europejskiej, akty wykonawcze

MIROSŁAW H. KOZIŃSKI. KODEKS MORSKI umowy międzynarodowe, przepisy Unii Europejskiej, akty wykonawcze MIROSŁAW H. KOZIŃSKI KODEKS MORSKI umowy międzynarodowe, przepisy Unii Europejskiej, akty wykonawcze Studium Doskonalenia Kadr Akademii Morskiej w Gdyni Gdynia 2010 3 SPIS TREŚCI 1. Wprowadzenie...9 2.

Bardziej szczegółowo

Roszczenia przysługujące pracownikowi z tytułu mobbingu.

Roszczenia przysługujące pracownikowi z tytułu mobbingu. Roszczenia przysługujące pracownikowi z tytułu mobbingu. Aleksandra Kępniak Zjawisko mobbingu w miejscu pracy istnieje od bardzo dawna. Współcześnie stało się ważnym problemem społecznym, dostrzeżonym

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym 1)

USTAWA z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2010 r. Nr 7, poz. 44. Art. 1. 1. Ustawa normuje sądowe postępowanie

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZA ZDARZENIA ZWIĄZANE Z ZAKAŻENIAMI SZPITALNYMI DOKTOR NAUK PRAWNYCH ANNA DALKOWSKA SĘDZIA

PODSTAWY ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZA ZDARZENIA ZWIĄZANE Z ZAKAŻENIAMI SZPITALNYMI DOKTOR NAUK PRAWNYCH ANNA DALKOWSKA SĘDZIA PODSTAWY ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZA ZDARZENIA ZWIĄZANE Z ZAKAŻENIAMI SZPITALNYMI DOKTOR NAUK PRAWNYCH ANNA DALKOWSKA SĘDZIA Akty prawne wyznaczające granice prawnego bezpieczeństwa USTAWA O DZIAŁALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia

Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia Ewa Gadomska Prawnik z Kancelarii Prawnej Jerzy T. Pieróg Organizator przetargu w celu ochrony swojego interesu powinien sprawdzać,

Bardziej szczegółowo

Jakie problemy w takiej działalności ujawniają się w trakcie audytów podatkowych?

Jakie problemy w takiej działalności ujawniają się w trakcie audytów podatkowych? Jakie problemy w takiej działalności ujawniają się w trakcie audytów podatkowych? Obszarem podlegającym szczególnej kontroli ze strony organów podatkowych jest prowadzenie działalności na terenie specjalnej

Bardziej szczegółowo

TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI

TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI Zdzisława Cwalińska-Weychert Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny Problematyka zadośćuczynienia pieniężnego

Bardziej szczegółowo

Projekt U S T A W A. z dnia

Projekt U S T A W A. z dnia Projekt U S T A W A z dnia o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Anna Janczak

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Anna Janczak Sygn. akt II KK 270/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 kwietnia 2013 r. SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) SSN Eugeniusz

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CSK 25/12 Sąd Najwyższy w składzie: WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 września 2012 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Anna Owczarek SSN Bogumiła

Bardziej szczegółowo

Podatek VAT w odszkodowaniach wypłacanych w ramach ubezpieczeń komunikacyjnych

Podatek VAT w odszkodowaniach wypłacanych w ramach ubezpieczeń komunikacyjnych Podatek VAT w odszkodowaniach wypłacanych w ramach ubezpieczeń komunikacyjnych Chmielowiec Bartłomiej Wydział Prawny Biura Rzecznika Ubezpieczonych Szkolenie dla brokerów ubezpieczeniowych. Warszawa 17.01.2014

Bardziej szczegółowo