ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRAWNA I ETYCZNA NAUCZYCIELA, DYREKTORA SZKOŁY

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRAWNA I ETYCZNA NAUCZYCIELA, DYREKTORA SZKOŁY"

Transkrypt

1 Materiały konferencji 30 listopada 2013r. Olsztyn ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRAWNA I ETYCZNA NAUCZYCIELA, DYREKTORA SZKOŁY Rodzaje odpowiedzialności prawnej nauczyciela 1. porządkowa 2. dyscyplinarna 3. cywilna 4. karna 1. ODPOWIEDZIALNOŚĆ PORZĄDKOWA Podstawa prawna: art.75 ust. 2 Karty Nauczyciela Nauczyciel ponosi odpowiedzialność porządkową w rozumieniu art. 108 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeksu Pracy. Nauczyciel, tak jak każdy inny pracownik, podlega odpowiedzialności wobec swojego pracodawcy, czyli dyrektora placówki. Zgodnie z KP nauczyciel podlega odpowiedzialności porządkowej (art. 108). Nauczyciel może być ukarany przez pracodawcę (dyrektora) karą: upomnienia, nagany karą pieniężną Kara upomnienia i kara nagany mogą być wymierzone za nieprzestrzeganie przez pracownika: organizacji i porządku pracy; przepisów BHP; przepisów przeciwpożarowych; uregulowań dotyczących potwierdzania obecności i usprawiedliwiania nieobecności w pracy. Kara pieniężna może być stosowana wyłącznie za: nieprzestrzeganie przepisów BHP lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwym, spożywanie alkoholu w czasie pracy. Wysokość kary pieniężnej: określa pracodawca, za jedno przewinienie oraz za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia, 1

2 łącznie kary pieniężne nie mogą przekraczać dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty Procedura nakładania kary porządkowej Kara nie może być wymierzona po upływie dwóch tygodni od dowiedzenia się przez pracodawcę o naruszeniu porządku i po upływie trzech miesięcy od dopuszczenia się przez pracownika tego naruszenia (oba te wymogi terminowe muszą być respektowane łącznie). Kolejnym wymogiem proceduralnym jest obowiązek wysłuchania pracownika wysłuchanie musi być przed nałożeniem kary, może przybrać formę ustną, lecz pracownik ma prawo ograniczyć się do złożenia pisemnych wyjaśnień; dopuszczalne jest wysłuchanie pracownika przez inną wyznaczoną osobę niż osoba uprawniona do wymierzenia kary porządkowej (stanowisko SN w wyroku z 9 kwietnia 1998 r. I PKN 45/98). O zastosowanej karze porządkowej pracownik musi zostać powiadomiony w formie pisemnej w piśmie wskazuje się datę i rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych oraz informację o prawie zgłoszenia sprzeciwu i terminie wniesienia (odpis powiadomienia umieszcza się w aktach osobowych tego pracownika). Odmowa przyjęcia pisma jest równoznaczna z zawiadomieniem o zastosowaniu kary porządkowej. Procedura odwołania nauczyciela od kary porządkowej Ukarany pracownik ma prawo wnieść sprzeciw od zastosowanej wobec niego kary porządkowej (może być w formie ustnej lub pisemnej), jeżeli zastosowanie kary nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa. Sprzeciwu można dokonać w ciągu 7 dni od daty zawiadomienia o nałożonej karze. Kodeks nie wymaga od pracownika uzasadnienia sprzeciwu. Obowiązkowa konsultacja związkowa przed rozstrzygnięciem sprzeciwu dyrektor jest zobowiązany rozpatrzeć stanowisko, jakie w tym zakresie zajmuje reprezentująca nauczyciela zakładowa organizacja związkowa stanowisko organizacji związkowej nie ma charakteru wiążącego dla pracodawcy. Pracodawca w ciągu 14 dni podejmuje decyzję o uwzględnieniu lub odrzuceniu sprzeciwu (upływ tego terminu bez podjęcia jakiejkolwiek decyzji jest równoznaczny z uwzględnieniem sprzeciwu). Jeżeli pracodawca odrzuci sprzeciw, pracownikowi przysługuje prawo wystąpienia do sądu pracy z pozwem o uchylenie nałożonej kary. Termin złożenia wniosku wynosi 14 dni od daty zawiadomienia o odrzuceniu sprzeciwu. Karę uważa się za niebyłą (ulega zatarciu): po roku nienagannej pracy danego nauczyciela (możliwe jest wcześniejsze zatarcie kary przez dyrektora, z jego własnej inicjatywy lub na wniosek reprezentującej nauczyciela zakładowej organizacji związkowej), w przypadku uwzględnienia sprzeciwu przez dyrektora, w przypadku braku podjęcia decyzji o odrzuceniu sprzeciwu, w przypadku wydania przez sąd pracy orzeczenia o uchyleniu kary. Po zatarciu kary odpis zawiadomienia o zastosowaniu kary należy usunąć z akt osobowych pracownika. 2

3 2. ODPOWIEDZIALNOŚĆ DYSCYPLINARNA Podstawa prawna: art.75 ust. 1 Karty Nauczyciela : Nauczyciel podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za uchybienie godności zawodu nauczyciela lub naruszenie obowiązków nauczyciela, o których mowa w art. 6 Karty Nauczyciela Art. 6 Karty Nauczyciela: nauczyciel zobowiązany jest rzetelnie realizować zadania związane z powierzonym mu stanowiskiem oraz podstawowymi funkcjami szkoły: dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, w tym zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę, wspierać każdego ucznia w jego rozwoju, dążyć do pełni własnego rozwoju osobowego, kształcić i wychowywać młodzież w umiłowaniu Ojczyzny, w poszanowaniu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w atmosferze wolności sumienia i szacunku dla każdego człowieka, dbać o kształtowanie u uczniów postaw moralnych i obywatelskich zgodnie z ideą demokracji, pokoju i przyjaźni między ludźmi różnych narodów, ras i światopoglądów. Stwierdzenia te korelują z art. 4 ustawy o systemie oświaty: Nauczyciel w swoich działaniach dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych ma obowiązek kierowania się dobrem uczniów, troską o ich zdrowie, postawę moralną i obywatelską z poszanowaniem godności osobistej ucznia i podstawowymi zasadami etyki zawodu nauczyciela, zgodnie z którymi dotyczy ona jego kultury osobistej, odpowiedzialności, wrażliwości, samokrytycyzmu, uczciwości, hierarchii wartości, światopoglądu, wiedzy i kompetencji. Odpowiedzialność dyscyplinarną nauczycieli regulują przepisy 1. Ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku Karta Nauczyciela (art ) 2. rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 stycznia 1998 roku w sprawie komisji dyscyplinarnych dla nauczycieli i trybu postępowania dyscyplinarnego (Dz. U. nr 15, poz. 64). Odpowiedzialności dyscyplinarnej do 8 sierpnia 2009 roku podlegali wyłącznie nauczyciele mianowani i dyplomowani (niezależnie od sposobu zatrudnienia), którzy uczą w szkołach publicznych i niepublicznych. Znowelizowana Karta Nauczyciela zrównała w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej wszystkich nauczycieli: stażystów, kontraktowych, mianowanych i dyplomowanych. Odpowiedzialność dyscyplinarną nauczyciel ponosi przed komisją dyscyplinarną. Komisje działają w systemie dwuinstancyjnym: komisje wojewódzkie odwoławcza. Wojewódzka komisja dyscyplinarna nie może wszcząć postępowania z urzędu, a wyłącznie na wniosek rzecznika dyscyplinarnego. Rzecznika dyscyplinarnego i jego zastępców dla komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji powołuje wojewoda (art. 79 ust.1 KN). Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez rzecznika ma na celu wyjaśnienie kwestii podstawy do wniesienia wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego oraz zebrania i zabezpieczenia dowodów i innych istotnych dla sprawy informacji. Jeżeli wyniki postępowania wyjaśniającego wskazują, iż obwiniony uchybił godności zawodu lub obowiązkom nauczyciela, rzecznik dyscyplinarny sporządza wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i kieruje go do komisji. Jeżeli wyniki postępowania wyjaśniającego nie potwierdzą popełnienia przez obwinionego zarzucanego przewinienia, rzecznik dyscyplinarny umarza postępowanie wyjaśniające, które podlega zatwierdzeniu przez właściwego kuratora oświaty. 3

4 Uwaga! Nauczyciel może ponieść odpowiedzialność dyscyplinarną nie tylko za bezprawne działanie, ale również za bezprawne zaniechanie (np. brak reakcji na łamanie prawa przez uczniów i nauczycieli). Tryb postępowania dyscyplinarnego Wniosek o wszczęcie postępowania wyjaśniającego Kto może taki wniosek złożyć? Dyrektor szkoły, przedszkola lub innej placówki, Organ prowadzący szkołę, głównie wobec dyrektora szkoły lub placówki, Związki zawodowe, Wizytator, Informacja Prokuratora, Policji, Sądu, Polecenie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego - Kurator Oświaty w imieniu Wojewody Postępowanie wyjaśniające - Rzecznik Dyscyplinarny dla Nauczycieli przy Wojewodzie lub jeden z zastępców Rzecznika Wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wraz z wnioskiem o karę lub umorzenie postępowania Rzecznik Dyscyplinarny dla Nauczycieli przy Wojewodzie lub jeden z zastępców prowadzących postępowanie wyjaśniające Postępowanie dyscyplinarne w pierwszej instancji - Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli przy Wojewodzie Postępowanie odwoławcze - Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli (OKDN) przy ministrze właściwym do spraw oświaty i wychowania lub przy ministrze właściwym do spraw kultury i dziedzictwa narodowego Odwołanie od orzeczeń OKDN przy MEN i MK może składać każda ze stron postępowania. Odwołanie to rozpoznaje Sąd Apelacyjny sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania obwinionego. Terminy przedawnienia Postępowanie dyscyplinarne nie może być wszczęte po upływie 3 miesięcy od dnia uzyskania przez właściwy organ, przy którym powołana została komisja wiadomości o popełnieniu czynu uzasadniającego nałożenie kary i po upływie 3 lat od popełnienia tego czynu. Jeżeli jednak czyn stanowi przestępstwo, okres ten nie może krótszy od okresu przedawnienia ścigania tego przestępstwa. Zawieszenie nauczyciela Fakultatywne: Art. 83 ust 1 KN dyrektor szkoły (a w stosunku do dyrektora organ prowadzący) może zawiesić w pełnieniu obowiązków nauczyciela, przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne lub złożono wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, jeżeli ze względu na powagę i wiarygodność wysuniętych zarzutów celowe jest odsunięcie nauczyciela od wykonywania obowiązków w szkole. Obligatoryjne: Art.83 ust.1a KN dyrektor szkoły zawiesza w pełnieniu obowiązków nauczyciela, jeżeli wszczęte postępowanie karne lub złożony wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego dotyczy naruszenia praw i dobra dziecka. Z mocy prawa: Art. 83 ust. 2 nauczyciel (dyrektor) zostaje zawieszony z mocy prawa w pełnieniu obowiązków w razie jego tymczasowego aresztowania lub w razie pozbawienia go wolności. W sprawach niecierpiących zwłoki nauczyciel i dyrektor szkoły może być zawieszony przed złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. 4

5 Jeżeli nauczyciel nie zgadza się z decyzją o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków nauczyciela, może złożyć odwołanie do komisji dyscyplinarnej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Zawieszenie nie może trwać dłużej niż 6 miesięcy, chyba że przeciwko nauczycielowi (dyrektorowi) toczy się jeszcze postępowanie wyjaśniające, w związku z którym nastąpiło zawieszenie. Zawieszenie w pełnieniu obowiązków a wynagrodzenie nauczyciela (dyrektora) wynagrodzenie zasadnicze może ulec ograniczeniu, a tymczasowo aresztowanego ulega ograniczeniu najwyżej do połowy, w zależności od stanu rodzinnego nauczyciela, począwszy od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym nastąpiło zawieszenie, w okresie zawieszenia nie przysługują dodatki oraz wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe. Kary w postępowaniu dyscyplinarnym Komisja dyscyplinarna po stwierdzeniu winy może ukarać nauczyciela: naganą z ostrzeżeniem, zwolnieniem z pracy, zwolnieniem z pracy z zakazem przyjmowania ukaranego do pracy w zwodzie nauczycielskim w okresie trzech lat od ukarania, wydaleniem z zawodu nauczycielskiego. Rozwiązanie stosunku pracy po popełnieniu czynu nie stanowi przeszkody do wszczęcia i prowadzenia postępowania dyscyplinarnego oraz wymierzenia kary dyscyplinarnej. Jeżeli nauczyciel popełnił czyn powodujący odpowiedzialność dyscyplinarną, który jest jednocześnie przestępstwem w świetle przepisów Kodeksu karnego, podlega karze zarówno dyscyplinarnej, jak i przewidzianej w Kodeksie karnym ( zob. wyrok SN z 11 maja 2001 r.sygn. akt III SZ 2/00) Jeżeli postępowanie karne lub dyscyplinarne zakończy się umorzeniem z braku dowodów winy albo wydaniem orzeczenia lub wyroku uniewinniającego, nauczycielowi należy zwrócić zatrzymane kwoty wynagrodzenia. Wykonywanie orzeczeń dyscyplinarnych Prawomocne orzeczenie komisji podlega wykonaniu przez dyrektora szkoły, a w stosunku do dyrektora przez organ prowadzący. Wykonanie polega na: włączeniu do akt osobowych ukaranego nauczyciela odpisu orzeczenia o ukaraniu, wyłączeniu z akt osobowych wszelkich dokumentów dotyczących postępowania dyscyplinarnego, w przypadku uniewinnienia lub umorzenia postępowania dyscyplinarnego, rozwiązaniu stosunku pracy w przypadku orzeczenia zwolnienia z pracy (z końcem miesiąca w którym otrzymał prawomocne orzeczenie), stwierdzeniu wygaśnięcia stosunku pracy z mocy prawa w przypadku orzeczenia kary zwolnienia z pracy z zakazem wykonywania zawodu nauczyciela przez 3 lata lub kary wydalenia z zawodu wygaśnięcie następuje z dniem uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego. Zatarcie kar dyscyplinarnych Kary dyscyplinarne: nagana z ostrzeżeniem, zwolnienie z pracy, zwolnienie z pracy z zakazem przyjmowania do pracy w zawodzie nauczycielskim w okresie 3 lat od ukarania, podlegają zatarciu, a odpis orzeczenia o ukaraniu dołączony do akt osobowych nauczyciela ulega zniszczeniu, po upływie 3 lat od dnia doręczenia nauczycielowi prawomocnego orzeczenia o ukaraniu -w przypadku nagany i zwolnienia z pracy, a po upływie 6 lat w 5

6 przypadku zakazu pracy w zawodzie przez 3 lata, jeżeli w tym okresie nie był karany dyscyplinarnie. Z chwilą zatarcia kary dyscyplinarnej uważa się ją za niebyłą. Obowiązek zatarcia spoczywa na dyrektorze szkoły i organie prowadzącym. 3. ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA Odpowiedzialność cywilna za szkody wyrządzone w szkole Problem odpowiedzialności za szkody wyrządzone na terenie szkoły nie został wyraźnie unormowany w ustawach regulujących funkcjonowanie szkolnictwa. Wypadek zaistniały w szkole zaliczany jest przez ustawodawcę do tzw. wypadków powstałych w szczególnych okolicznościach. Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach (Dz. U. z 2002 r., Nr 199, poz. 1674) za wypadek powstały w szczególnych okolicznościach, uzasadniający przyznanie świadczeń określonych w tej ustawie uważa nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło (...) w czasie zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych realizowanych przez jednostki organizacyjne systemu oświaty, zajęć w szkole wyższej lub zajęć na studiach doktoranckich albo w czasie odbywania praktyki przewidzianej organizacją studiów lub nauki (...) Wysokość odszkodowania wypłacanego przez ZUS ma charakter ryczałtowy, jego kwota jest z góry ustalona, dlatego nie zawsze będzie ono gwarantowało całkowite naprawienie szkody. Przedstawiciele ustawowi ucznia, który uległ wypadkowi w szkole mają możliwość dochodzenia świadczeń wyrównawczych na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Kto odpowiada za szkody wyrządzone przez uczniów w szkole? Art. 5 ust.7 ustawy o systemie oświaty : Organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności: zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki ;( ) Zgodnie zatem z ustawą o systemie oświaty, to na organie prowadzącym szkołę spoczywa odpowiedzialność cywilna za wynikłą szkodę, gdyż do zadań tego organu należy zapewnienie odpowiednich warunków działania szkoły. Organ prowadzący szkołę odpowiada za jej działalność, a więc także za szkodę wyrządzoną przez nauczycieli, wychowawców i pracowników administracyjnych. Podstawa odpowiedzialności szkoły (organu prowadzącego szkołę) za szkodę powstałą w szkole uzależniona jest od tego, kto jest sprawcą szkody. W przypadku, gdy sprawcą jest uczeń, w grę wchodzą dwa warianty : 1. jeśli uczeń jest osobą poniżej 13 roku życia - odpowiedzialność oparta jest na art. 427 k.c. art. 427 k.c - Kto z mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można, ten obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez tę osobę, chyba że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru albo że szkoda byłaby powstała także przy starannym wykonywaniu nadzoru. Przepis ten stosuje się również do osób wykonywających bez obowiązku ustawowego ani umownego stałą pieczę nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można. 6

7 Przepis ten przewiduje następujące przesłanki odpowiedzialności osoby zobowiązanej do nadzoru: a) wyrządzenie szkody przez nadzorowanego, któremu nie można poczytać winy, pod warunkiem wszakże, że jego zachowanie ma znamiona bezprawności, b) związek przyczynowy pomiędzy działaniem nadzorowanego a szkodą, c) istnienie po stronie osoby odpowiedzialnej za szkodę obowiązku nadzoru, d) wina w nadzorze, e) związek przyczynowy pomiędzy nienależytym (wadliwym) wykonywaniem nadzoru a szkodą. Szkoda Pojęcie szkody odnosi się do wszelkich uszczerbków w dobrach lub interesach prawnie chronionych, których doznał poszkodowany wbrew swej woli. Odróżnia się szkodę na osobie od szkód na mieniu. Szkoda na osobie może objąć zarówno uszczerbek majątkowy, w postaci poniesionych kosztów leczenia, jak i szkodę niemajątkową a więc krzywdę, która będzie łagodzona za pomocą przyznania zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i moralne. Szkoda na mieniu zawsze jest szkodą majątkową. W przypadku szkody majątkowej odpowiedzialność sprowadza się z reguły do zapłaty odszkodowania w wysokości równej szkodzie. Gdy natomiast zachodzi szkoda niemajątkowa poszkodowany może żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Zdarzenie Szkoda musi być spowodowana przez jakiś fakt (działanie ludzkie lub inne zdarzenie), z którym ustawa wiąże obowiązek odszkodowawczy. Jeśli takiego faktu nie można ustalić, poszkodowany powinien sam ponieść odpowiedzialność za doznaną szkodę. Związek przyczynowy (adekwatny) Przepis art K.c. stanowi: Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Związek przyczynowy zachodzi jeśli skutek jest normalnym, zwykłym następstwem przyczyny, ocena zaś opiera się nie na subiektywnym przewidywaniu sprawcy, lecz na doświadczeniu życiowym i aktualnej wiedzy naukowej. Ustalenie związku przyczynowego jest konieczne, ponieważ nie każda szkoda jest naprawiana, lecz tylko taka, która pozostaje w związku przyczynowym ze zdarzeniem zobowiązującym w myśl przepisów prawa do odszkodowania. Aby ustalić czy zachodzi normalny związek przyczynowy należy najpierw zbadać, czy pomiędzy kolejnymi faktami istnieje obiektywne powiązanie. Odpowiedzialność, o której mowa w art. 427 k.c. opiera się na winie osoby zobowiązanej do nadzoru (culpa in custodiendo). Uwaga! Ustawodawca wprowadził domniemanie winy w nadzorze osoby zobowiązanej do nadzoru oraz domniemanie związku przyczynowego między wyrządzeniem szkody przez osobę poddaną pieczy a wadliwym wykonywaniem nadzoru. Przepis art. 427 k.c wzmacnia ochronę prawną roszczeń poszkodowanego, zwalniając go z obowiązku udowodnienia dwu wymienionych przesłanek odpowiedzialności. Musi on jednak wykazać fakt powstania szkody oraz jej wysokość. Osoba nadzorująca, chcąc się uwolnić od odpowiedzialności, musi obalić oba wskazane domniemania. Winna więc wykazać z jednej strony brak winy w nadzorze, czyli swoją bezwinność", dowodząc, że nadzór był sprawowany należycie i zachował się zgodnie z ciążącymi na nim obowiązkami pieczy. Z drugiej strony winna wykazać brak związku przyczynowego pomiędzy nienależytym wykonywaniem nadzoru a szkodą, czyli że szkoda by nastąpiła również wtedy, gdyby nadzór wykonywany był należycie. Obalić domniemanie związku przyczynowego pomiędzy szkodą a wadliwie wykonywanym nadzorem można poprzez wykazanie, że czyn pozostającego pod nadzorem nastąpił tak niespodziewanie, iż nie można mu było przeszkodzić pomimo starannego nadzoru. 7

8 Uwaga! Zakres obowiązku nadzoru zdeterminowany jest za każdym razem konkretnymi okolicznościami, które powodują, że dopiero po ich uwzględnieniu możemy rozważać, czy nadzór wykonywany był starannie czy wadliwie. Natomiast nie da się określić jednego, abstrakcyjnego wzorca, określającego zakres wymaganej staranności, aktualnego w każdym przypadku. Zakres ten zależy bowiem od takich czynników, jak: a) rodzaj stosunku powodujący obowiązek nadzoru, b) wiek i właściwości osoby poddanej nadzorowi (poziom rozwoju fizycznego i psychicznego, osobowości) i związany z tym stopień potencjalnego zagrożenia dla osób trzecich, c) faktyczna możliwość wykonywania nadzoru. 2. Jeśli uczeń jest osobą powyżej 13 roku życia odpowiedzialność oparta jest na art. 415 k.c art.415 k.c Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę obowiązany jest do jej naprawienia. W takim przypadku poszkodowany może dochodzić świadczenia odszkodowawczego od nadzorującego wyłącznie na zasadach ogólnych, co powoduje inne rozłożenie ciężaru dowodu i niemożność korzystania przez niego z domniemania winy osoby zobowiązanej do nadzoru. W tym przypadku to na poszkodowanym spoczywa ciężar udowodnienia wszystkich okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności nadzorującego, w tym także obowiązek wykazania winy w nadzorze oraz istnienia związku przyczynowego między zachowaniem się osoby nadzorującej a szkodą wyrządzoną przez podopiecznego. Przykładem zachowania, mogącego skutkować przyjęciem naruszenia obowiązku nadzoru może być świadome tolerowanie przez nauczyciela takiego postępowania małoletniego (np. posiadania i noszenia przy sobie niebezpiecznego narzędzia), które doprowadziło do wyrządzenia szkody. W praktyce będą to wypadki rażących zaniedbań uzasadniających przyjęcie winy własnej nauczyciela. Uwaga! Odpowiedzialność małoletniego i osoby zobowiązanej do nadzoru jest solidarna na podstawie art. 441 k.c. Uwaga! Jeśli małoletni w wieku powyżej 13 lat sam wprawił się w stan odurzenia i będąc w tym stanie doznał urazu- sam ponosi odpowiedzialność za to zdarzenie. Problem odpowiedzialności indywidualnej nauczyciela Art ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) : w razie wyrządzenia przez pracownika przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych szkody osobie trzeciej, zobowiązany do naprawienia szkody jest wyłącznie pracodawca". Jeżeli organ założycielski wypłaci odszkodowanie, to będzie miał możliwość dochodzenia zwrotu (tzw. regres") od pracownika szkoły, który swoim działaniem wyrządził szkodę. Ale: Kodeks pracy przewiduje w tym wypadku ochronę pracowników, od których nie można dochodzić więcej niż wyniosło odszkodowanie zapłacone przez pracodawcę a jednocześnie nie więcej niż trzymiesięczne wynagrodzenie (por. art. 119 k.p.). Pełnej kwoty zapłaconego odszkodowania można będzie jednak dochodzić od pracownika, który wyrządził szkodę działając z winy umyślnej (por. art. 122 k.p.). IV.ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA Art. 63 Karty Nauczyciela : nauczyciele podczas lub w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych korzystają z ochrony, jaka przysługuje funkcjonariuszom publicznym, przy 8

9 czym organ prowadzący szkołę i dyrektor szkoły zobowiązani są z urzędu występować w obronie nauczyciela, gdy ustalone dla nauczyciela uprawnienia zostaną naruszone. Funkcjonariusz publiczny a osoba pełniąca funkcję publiczną Pojęcia: funkcjonariusz publiczny i osoba pełniąca funkcję publiczną jakkolwiek w potocznym rozumieniu mogą uchodzić za określenia synonimiczne, to jednakże na gruncie przepisów prawa karnego pojęciami tożsamymi nie są. Pojęcie osoba pełniąca funkcję publiczną jest pojęciem znaczeniowo szerszym, niż funkcjonariusz publiczny. Sformułowanie, iż nauczyciele podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych korzystają z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych nie oznacza, że nauczyciele mają status funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu wymienionej ustawy. Korzystanie z ochrony takiej jak funkcjonariusze publiczni nie jest analogiczne z byciem funkcjonariuszem publicznym i tego rodzaju statusu nie implikuje. Funkcjonariusz publiczny O tym, kto jest funkcjonariuszem publicznym stanowi art Kodeksu karnego. Zgodnie z wymienionym przepisem funkcjonariuszem publicznym jest: Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej; poseł, senator, radny; poseł do Parlamentu Europejskiego; sędzia, ławnik, prokurator, funkcjonariusz finansowego organu postępowania przygotowawczego lub organu nadrzędnego nad finansowym organem postępowania przygotowawczego, notariusz, komornik, kurator sądowy, syndyk, nadzorca sądowy i zarządca, osoba orzekająca w organach dyscyplinarnych działających na podstawie ustawy; osoba będąca pracownikiem administracji rządowej, innego organu państwowego lub samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe, a także inna osoba w zakresie, w którym uprawniona jest do wydawania decyzji administracyjnych; osoba będąca pracownikiem organu kontroli państwowej lub organu kontroli samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe; osoba zajmująca kierownicze stanowisko w innej instytucji państwowej; funkcjonariusz organu powołanego do ochrony bezpieczeństwa publicznego albo funkcjonariusz Służby Więziennej; osoba pełniąca czynną służbę wojskową. Nauczyciele wykonujący obowiązki stricte nauczycielskie (dydaktyczne, wychowawcze, opiekuńcze) do żadnej z wymienionych kategorii osób nie należą. Nie można jednak odmówić przymiotu funkcjonariusza publicznego tym z nauczycieli, którzy - pracują w administracji rządowej jak np. Kuratorium Oświaty, Ministerstwo Edukacji Narodowej czy też Centralna Komisja Egzaminacyjna; - orzekają w organach dyscyplinarnych; - są dyrektorami szkół, w zakresie, w jakim uprawnieni są do wydawania decyzji administracyjnych. Osoba pełniąca funkcję publiczną Zgodnie z art Kodeksu karnego osobą pełniącą funkcję publiczną jest funkcjonariusz publiczny, członek organu samorządowego, osoba zatrudniona w jednostce organizacyjnej dysponującej środkami publicznymi, chyba, że wykonuje wyłącznie czynności usługowe, a także inna osoba, której uprawnienia i obowiązki w zakresie działalności publicznej są określone lub uznane przez ustawę lub wiążącą Rzeczpospolitą Polską umowę międzynarodową. Odnosząc te kryteria do nauczycieli i nauczycieli akademickich stwierdzić należy, iż wszystkie osoby wykonujące obowiązki nauczycielskie (dydaktyczne, wychowawcze, opiekuńcze), są osobami pełniącymi funkcje publiczne. 9

10 Każdy funkcjonariusz pełni funkcję publiczną, jednak nie każda osoba pełniąca funkcję publiczną jest funkcjonariuszem publicznym. Nauczyciele mający status funkcjonariuszy publicznych będą ponosić odpowiedzialność karną za te przestępstwa, których sprawcami są stricte funkcjonariusze publiczni (ustawodawca w opisie czynu operuje wówczas sformułowaniem funkcjonariusz publiczny, który ), a ponadto mogą zostać ukarani za te wszystkie występki, które odnoszą się do osób pełniących funkcje publiczne (w przypadku tych przestępstw ustawodawca stosuje zwrot kto w związku z pełnieniem funkcji publicznej ). Funkcje publiczne pełnią wszyscy nauczyciele, wszyscy też narażeni są na odpowiedzialność karną związaną z nieprawidłowościami w zakresie pełnienia funkcji publicznych. Nauczyciele i nauczyciele akademiccy z racji specyfiki wykonywanego zwodu - są osobami uprawnionymi do dokonywania w dokumentach wpisów mających znaczenie prawne (np. świadectwo ukończenia klasy, dziennik lekcyjny, indeks studencki, protokół egzaminacyjny itp.), są też osobami, na których spoczywa prawny obowiązek opieki (zwłaszcza w odniesieniu do dzieci), są także przełożonymi w istniejącej zarówno w szkole jak i na uczelni relacji zależności, stąd też spektrum odpowiedzialności karnej nauczycieli i nauczycieli akademickich jest bardzo szerokie. SPRZEDAJNOŚĆ Kto, w związku z pełnieniem funkcji publicznej, przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8 (art k.k). W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 (art k.k). Kto, w związku z pełnieniem funkcji publicznej, przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10 (art k.k). Karze tej podlega także ten, kto, w związku z pełnieniem funkcji publicznej, uzależnia wykonanie czynności służbowej od otrzymania korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy lub takiej korzyści żąda (art k.k). Jako wyraz wdzięczności uczniów można potraktować przyjęcie kwiatów czy laurki, niemożliwe jest jednak ujęcie w tych kategoriach prezentów lub pieniędzy, nawet gdyby były wręczane nauczycielowi po przeprowadzonym egzaminie lub zakończeniu szkoły. Uwaga! odpowiedzialności karnej podlega także osoba, która udziela lub obiecuje udzielić korzyści majątkowej lub osobistej (art k.k), jednak kiedy korzyść majątkowa lub jej obietnica zostały przyjęte przez nauczyciela, a uczeń lub rodzic zawiadomił o tym fakcie organ powołany do ścigania przestępstw i ujawnił wszystkie okoliczności przestępstwa, zanim organ ten o nim się dowiedzą, wówczas sprawca nie podlega karze (art k.k). Uczeń może więc wręczyć nauczycielowi prezent, a gdy ten go przyjmie, zawiadomić o tym fakcie policję, nie ponosząc żadnej odpowiedzialności karnej, w przeciwieństwie do nauczyciela. NADUŻYCIE SŁUŻBOWE Funkcjonariusz publiczny, który, przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3 (art k.k). Jeżeli sprawca dopuszcza się powyższego czynu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10 (art k.k). POŚWIADCZENIE NIEPRAWDY Funkcjonariusz publiczny lub inna osoba uprawniona do wystawienia dokumentu, która poświadcza w nim nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, podlega karze 10

Odpowiedzialność dyscyplinarna nauczycieli. Janusz Szklarczyk Rzecznik Dyscyplinarny dla Nauczycieli przy Wojewodzie Małopolskim

Odpowiedzialność dyscyplinarna nauczycieli. Janusz Szklarczyk Rzecznik Dyscyplinarny dla Nauczycieli przy Wojewodzie Małopolskim Odpowiedzialność dyscyplinarna nauczycieli Janusz Szklarczyk Rzecznik Dyscyplinarny dla Nauczycieli przy Wojewodzie Małopolskim Podstawy prawne Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ NAUCZYCIELI W ŚWIETLE PRZEPISÓW PRAWA

ODPOWIEDZIALNOŚĆ NAUCZYCIELI W ŚWIETLE PRZEPISÓW PRAWA ODPOWIEDZIALNOŚĆ NAUCZYCIELI W ŚWIETLE PRZEPISÓW PRAWA ODPOWIEDZIALNOŚĆ NAUCZYCIELI DYSCYPLINARNA uchybienie godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom określonym w art. 6 KN (art. 75 ust. 1 KN) PORZĄDKOWA

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność pracownika

Odpowiedzialność pracownika Odpowiedzialność pracownika Odpowiedzialność pracownika oznacza, że pracodawca może stosować wobec pracownika określone sankcje za naganne wywiązywanie się z obowiązków pracowniczych. Nazwa tej odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ PORZĄDKOWA I ODPOWIEDZIALNOŚĆ DYSCYPLINARNA NAUCZYCIELI

ODPOWIEDZIALNOŚĆ PORZĄDKOWA I ODPOWIEDZIALNOŚĆ DYSCYPLINARNA NAUCZYCIELI ODPOWIEDZIALNOŚĆ PORZĄDKOWA I ODPOWIEDZIALNOŚĆ DYSCYPLINARNA NAUCZYCIELI ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (KP) ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (KN) Odpowiedzialność porządkowa

Bardziej szczegółowo

PRZESTĘPSTWA KORUPCYJNE

PRZESTĘPSTWA KORUPCYJNE PRZESTĘPSTWA KORUPCYJNE KORUPCJA BIERNA (SPRZEDAJNOŚĆ, ŁAPOWNICTWO) ART. 228 KK KORUPCJA CZYNNA (PRZEKUPSTWO) ART. 229 KK PŁATNA PROTEKCJA ART. 230-230a KK KORUPCJA WYBORCZA ART. 250a KK KORUPCJA MENADŻERSKA

Bardziej szczegółowo

To treść art. 83 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, póz. 483 ze zm., dalej: Konstytucja). Problematyka odpowiedzialności prawnej

To treść art. 83 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, póz. 483 ze zm., dalej: Konstytucja). Problematyka odpowiedzialności prawnej To treść art. 83 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, póz. 483 ze zm., dalej: Konstytucja). Problematyka odpowiedzialności prawnej związana jest bezpośrednio z ustanowionym przez prawodawcę

Bardziej szczegółowo

Kara porządkowa - Kodeks pracy

Kara porządkowa - Kodeks pracy Kara porządkowa - Kodeks pracy Opracowanie: Maria Węglowska - Wojt Pracownik czyli kto? Osoba fizyczna zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna nauczyciela

Odpowiedzialność prawna nauczyciela Odpowiedzialność prawna nauczyciela Opracowała: M. Węglowska - Wojt Dwa poziomy zadań i odpowiedzialności nauczyciela: - pracownik w zakładzie pracy - nauczyciel, pracownik pedagogiczny Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

W Y C I Ą G. z USTAWY z dnia 30 kwietnia 2010 r. o POLSKIEJ AKADEMII NAUK (DZ. U. NR 96 poz. 619 z 2010 r.)

W Y C I Ą G. z USTAWY z dnia 30 kwietnia 2010 r. o POLSKIEJ AKADEMII NAUK (DZ. U. NR 96 poz. 619 z 2010 r.) W Y C I Ą G z USTAWY z dnia 30 kwietnia 2010 r. o POLSKIEJ AKADEMII NAUK (DZ. U. NR 96 poz. 619 z 2010 r.) ROZDZIAŁ 9 ODPOWIEDZIALNOŚĆ DYSCYPLINARNA PRACOWNIKÓW NAUKOWYCH I BADAWCZO-TECHNICZNYCH ZATRUDNIONYCH

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność cywilno- prawna NAUCZYCIELI I WYCHOWAWCÓW SZKÓŁ I PLACÓWEK OŚWIATOWYCH

Odpowiedzialność cywilno- prawna NAUCZYCIELI I WYCHOWAWCÓW SZKÓŁ I PLACÓWEK OŚWIATOWYCH Odpowiedzialność cywilno- prawna NAUCZYCIELI I WYCHOWAWCÓW SZKÓŁ I PLACÓWEK OŚWIATOWYCH Prawa i obowiązki nauczycieli określa: Karta Nauczyciela, Przepisy wykonawcze do Karty Nauczyciela, Kodeks pracy,

Bardziej szczegółowo

Jak nałożyć karę porządkową? odpowiedzialność porządkowa pracownika

Jak nałożyć karę porządkową? odpowiedzialność porządkowa pracownika VII EDYCJA Konwent Prawa Pracy r.pr. Agata Kamińska Jak nałożyć karę porządkową? odpowiedzialność porządkowa pracownika 1 1 Odpowiedzialność porządkowa pracownikaco to takiego? Uprawnienie pracodawcy,

Bardziej szczegółowo

Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego

Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego ROMAN TOMASZEWSKI Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego Zasadniczym pojęciem, do którego odwołuje się obowiązujący obecnie kodeks karny przy opisywaniu istoty przestępstw przeciwko prawidłowemu

Bardziej szczegółowo

Komenda Główna Straży Granicznej

Komenda Główna Straży Granicznej Komenda Główna Straży Granicznej Źródło: http://www.strazgraniczna.pl/pl/pozostale-informacje/stop-korupcji/profilaktyka-korupcyjna/2905,przydatne-defini cje.html Wygenerowano: Wtorek, 14 lutego 2017,

Bardziej szczegółowo

OPINIA PRAWNA. skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna

OPINIA PRAWNA. skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna Sopot, dnia 18 września 2015 r. Sygn.: W-0000001 OPINIA PRAWNA skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna Przedmiot odpowiedzi:

Bardziej szczegółowo

1. Pokrzywdzony w postępowaniu przygotowawczym jest stroną uprawnioną do. działania we własnym imieniu i zgodnie z własnym interesem (art kpk).

1. Pokrzywdzony w postępowaniu przygotowawczym jest stroną uprawnioną do. działania we własnym imieniu i zgodnie z własnym interesem (art kpk). 1 Podstawowe prawa pokrzywdzonego: 1. Pokrzywdzony w postępowaniu przygotowawczym jest stroną uprawnioną do działania we własnym imieniu i zgodnie z własnym interesem (art. 299 1 kpk). 2. Jeżeli pokrzywdzonym

Bardziej szczegółowo

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 02.04.2015

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 02.04.2015 PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM Warszawa, 02.04.2015 WYKŁAD NR 6 1. Odpowiedzialność prawna lekarza w ogólności 2. Odpowiedzialność karna Mechanizm procesowy Ryzyko dla lekarza 3. Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

T: Lecznictwo sądowo - lekarskie

T: Lecznictwo sądowo - lekarskie T: Lecznictwo sądowo - lekarskie 02.04.2007 KODEKS KARNY CZĘŚĆ OGÓLNA Rozdział I - Zasady odpowiedzialności karnej Art. 1 1. Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony pod

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Dr n. med. Grażyna Rogala-Pawelczyk Uniwersytet Medyczny w Lublinie Warszawa 09.04.2011 ZAWÓD System czynności czy prac, który jest wewnętrznie spójny, skierowany

Bardziej szczegółowo

OPINIA PRAWNA. w przedmiocie wniosku Pana... o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej w budownictwie

OPINIA PRAWNA. w przedmiocie wniosku Pana... o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej w budownictwie Warszawa, dnia 16 czerwca 2015 r. OPINIA PRAWNA w przedmiocie wniosku Pana... o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej w budownictwie Pana... opracowana przez

Bardziej szczegółowo

Przemoc w szkole regulacje prawne

Przemoc w szkole regulacje prawne Przemoc w szkole regulacje prawne Przemoc w szkole może przejawiać się groźbami, znieważaniem, zmuszaniem do wykonania określonych czynności, ale także niszczeniem rzeczy dziecka. Przemoc taka najczęściej

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji,

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celnej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność cywilno-prawna i zadania nauczycieli związane z bezpieczeństwem uczniów. Jacek Rudnik

Odpowiedzialność cywilno-prawna i zadania nauczycieli związane z bezpieczeństwem uczniów. Jacek Rudnik Odpowiedzialność cywilno-prawna i zadania nauczycieli związane z bezpieczeństwem uczniów Jacek Rudnik Art. 4 ustawy o systemie oświaty Ustawowe obowiązki nauczyciela Nauczyciel w swoich działaniach dydaktycznych,

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA dr n. med. Marta Rorat Katedra Medycyny Sądowej, Zakład Prawa Medycznego UM we Wrocławiu ISTOTA ODPOWIEDZIALNOŚCI KARNEJ Art. 1. 1. Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko,

Bardziej szczegółowo

Dz.U Nr 53 poz. 548 USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r.

Dz.U Nr 53 poz. 548 USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. Dz.U. 1999 Nr 53 poz. 548 USTAWA Opracowano na podstawie t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 620. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celnej,

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność nauczyciela

Odpowiedzialność nauczyciela Odpowiedzialność nauczyciela Kuratorium Oświaty w Gdańsku, Wydział Organizacji i Pragmatyki Zawodowej Starszy wizytator Elżbieta Szwoch Odpowiedzialność nauczyciela Prawna jak każdy obywatel (pracownicza,

Bardziej szczegółowo

Współpraca kuratora sądowego ze szkołą w wykonywaniu środków wychowawczych

Współpraca kuratora sądowego ze szkołą w wykonywaniu środków wychowawczych Współpraca kuratora sądowego ze szkołą w wykonywaniu środków wychowawczych Krzysztof Stasiak Kurator Okręgowy Sądu Okręgowego w Gdańsku Współpraca zdolność tworzenia więzi i współdziałania z innymi, umiejętność

Bardziej szczegółowo

Procedura dokonywania oceny pracy nauczycieli

Procedura dokonywania oceny pracy nauczycieli ZESPÓŁ SZKÓŁ W TUCHLINIE Procedura dokonywania oceny pracy nauczycieli Podstawa prawna: art. 6a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - ustawa (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 z późn.

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 620 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

Część I Odpowiedzialność cywilna, karna i dyscyplinarna nauczycieli

Część I Odpowiedzialność cywilna, karna i dyscyplinarna nauczycieli Część I Odpowiedzialność cywilna, karna i dyscyplinarna nauczycieli dr Jerzy Grad Naczelnik Wydziału Oświaty Śląski Kurator Oświaty w latach 2002-2006 Karty Nauczyciela Art. 9.1 Stanowisko nauczyciela,

Bardziej szczegółowo

Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji

Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji Mariusz Bieżuński Paweł Bieżuński Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji Komentarz 2. wydanie Warszawa 2011 Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów...9 Wstęp...11 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna nieletnich

Odpowiedzialność prawna nieletnich Odpowiedzialność prawna nieletnich Referat poniższy ma charakter działań profilaktycznych i edukacyjnych. Mamy nadzieję, że nigdy nie wystąpi sytuacja z udziałem naszych wychowanek, w której będziemy musieli

Bardziej szczegółowo

3) ma obowiązek udzielania wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary.

3) ma obowiązek udzielania wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary. Art. 18. Karami są: 1) areszt, 2) ograniczenie wolności, 3) grzywna, 4) nagana. Art. 19. Kara aresztu trwa najkrócej 5, najdłużej 30 dni; wymierza się ją w dniach. Art. 20. 1. Kara ograniczenia wolności

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI WYKAZ WAŻNIEJSZYCH SKRÓTÓW 11 WPROWADZENIE 15. Część L CZĘŚĆ OGÓLNE 17

SPIS TREŚCI WYKAZ WAŻNIEJSZYCH SKRÓTÓW 11 WPROWADZENIE 15. Część L CZĘŚĆ OGÓLNE 17 SPIS TREŚCI WYKAZ WAŻNIEJSZYCH SKRÓTÓW 11 WPROWADZENIE 15 Część L CZĘŚĆ OGÓLNE 17 Rozdział 1. Podstawowe określenia związane z pomocą terapeutyczną 19 1. Podstawowe pojęcia 19 1.1. Zdrowie 19 1.2. Pacjent/klient

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie Obowiązek reagowania na przemoc aspekty prawne. mgr Anna Wdowiarz

Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie Obowiązek reagowania na przemoc aspekty prawne. mgr Anna Wdowiarz Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie Obowiązek reagowania na przemoc aspekty prawne mgr Anna Wdowiarz Źródła prawnych uregulowań przeciwdziałania przemocy Dla polskiego prawa przemoc w rodzinie jest zjawiskiem

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna nauczyciela i dyrektora (porządkowa i dyscyplinarna)

Odpowiedzialność prawna nauczyciela i dyrektora (porządkowa i dyscyplinarna) Odpowiedzialność prawna nauczyciela i dyrektora (porządkowa i dyscyplinarna) Krystyna Laudańska Dyrektor Wydziału Organizacji i Informacji Oświatowej Kuratorium Oświaty w Gdańsku Gdańsk, listopad 2013

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA PRAWNE DOTYCZĄCE PRACY RATOWNIKA WOPR

ZAGADNIENIA PRAWNE DOTYCZĄCE PRACY RATOWNIKA WOPR ZAGADNIENIA PRAWNE DOTYCZĄCE PRACY RATOWNIKA WOPR Ogólne założenia kodeksu karnego Art. 1.. Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą

Bardziej szczegółowo

BIP - Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych

BIP - Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych BIP - Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych Przewodnicząca Kiekisz Jolanta CZŁONKOWIE OKRĘGOWEGO SĄDU PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH - 1. Knap Agata 2. Fenkanin Dorota 3.

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny. (Dz. U. z dnia 2 sierpnia 1997 r.) /Wyciąg/ CZĘŚĆ OGÓLNA. Rozdział I. Zasady odpowiedzialności karnej

USTAWA. z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny. (Dz. U. z dnia 2 sierpnia 1997 r.) /Wyciąg/ CZĘŚĆ OGÓLNA. Rozdział I. Zasady odpowiedzialności karnej Dz.U.97.88.553 USTAWA z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny. (Dz. U. z dnia 2 sierpnia 1997 r.) /Wyciąg/ CZĘŚĆ OGÓLNA Rozdział I Zasady odpowiedzialności karnej Art. 1. 1. Odpowiedzialności karnej podlega

Bardziej szczegółowo

Karna Cywilna Dyscyplinarna

Karna Cywilna Dyscyplinarna Karna Cywilna Dyscyplinarna ukończone 17 lat czyn zabroniony, bezprawny, zawiniony, o stopniu szkodliwości społecznej większym niż znikomy wina umyślna wina nieumyślna (lekkomyślność świadomie narusza

Bardziej szczegółowo

Prawne aspekty przeciwdziałania. przemocy w rodzinie

Prawne aspekty przeciwdziałania. przemocy w rodzinie Prawne aspekty przeciwdziałania przemocy w rodzinie Przemoc jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste osób, w szczególności narażające te

Bardziej szczegółowo

Prawa pracownicze (10). Kary porządkowe. Wpisany przez SCG Sob, 23 kwi 2016

Prawa pracownicze (10). Kary porządkowe. Wpisany przez SCG Sob, 23 kwi 2016 Brak podpisu na liście obecności, nieprzestrzeganie przepisów BHP i przeciwpożarowych, picie alkoholu w pracy mogą skończyć się dla każdego pracownika nałożeniem kary porządkowej. Dotyczy to także pracowników

Bardziej szczegółowo

Reżimy odpowiedzialności prawnej lekarzy za błędy medyczne

Reżimy odpowiedzialności prawnej lekarzy za błędy medyczne Reżimy odpowiedzialności prawnej lekarzy za błędy medyczne Łukasz Dyba Radca prawny Kancelaria Prawna Sokrates Janusz Kaczmarek, Łukasz Dyba i Wspólnicy Spółka Komandytowa Wprowadzenie Niniejszy artykuł

Bardziej szczegółowo

Postępowanie karne. Cje. Postępowanie przygotowawcze II

Postępowanie karne. Cje. Postępowanie przygotowawcze II Postępowanie karne Cje I Dr Wojciech Jasiński Katedra Postępowania Karnego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Uprawnienia stron postępowania przygotowawczego 1) uprawnienia

Bardziej szczegółowo

Przedawnienie przestępstw seksualnych popełnionych na szkodę małoletniego

Przedawnienie przestępstw seksualnych popełnionych na szkodę małoletniego Przedawnienie przestępstw seksualnych popełnionych na szkodę małoletniego Przestępstwa, w tym przestępstwa o charakterze seksualnym na szkodę małoletnich, przedawniają się. Instytucja przedawnienia karalności

Bardziej szczegółowo

Art. 7. [Zbrodnia i występek] Art. 8. [Sposoby popełnienia przestępstwa] Art. 9. [Umyślność oraz nieumyślność]

Art. 7. [Zbrodnia i występek] Art. 8. [Sposoby popełnienia przestępstwa] Art. 9. [Umyślność oraz nieumyślność] Część ogólna Art. 7. [Zbrodnia i występek] 1. Przestępstwo jest zbrodnią albo występkiem. 2. Zbrodnią jest czyn zabroniony zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 albo karą surowszą.

Bardziej szczegółowo

Konspekt ćwiczeń z zakresu prawa pracy dla aplikantów radcowskich I roku - Blok III. 1. Granice podporządkowania pracowniczego (art k.p.

Konspekt ćwiczeń z zakresu prawa pracy dla aplikantów radcowskich I roku - Blok III. 1. Granice podporządkowania pracowniczego (art k.p. Konspekt ćwiczeń z zakresu prawa pracy dla aplikantów radcowskich I roku - Blok III. Granice podporządkowania pracowniczego (art. 00 k.p.): a) warunki związania poleceniem pracowniczym: - związek z pracą

Bardziej szczegółowo

(art ) Rozdział 4. Odpowiedzialność dyscyplinarna nauczycieli akademickich

(art ) Rozdział 4. Odpowiedzialność dyscyplinarna nauczycieli akademickich USTAWA z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U.2012.572 j.t.) (art. 139-150) Rozdział 4 Odpowiedzialność dyscyplinarna nauczycieli akademickich Art. 139. 1. Nauczyciel akademicki podlega

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz ustawy o Policji (druk nr 1009)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz ustawy o Policji (druk nr 1009) Warszawa, dnia 29 października 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz ustawy o Policji (druk nr 1009) I. Cel i przedmiot ustawy Przedłożona Senatowi ustawa zmierza do zrealizowania

Bardziej szczegółowo

Prawo pracy wykład (cz. 2) dr Agnieszka Górnicz Mulcahy

Prawo pracy wykład (cz. 2) dr Agnieszka Górnicz Mulcahy Prawo pracy wykład (cz. 2) dr Agnieszka Górnicz Mulcahy Zakaz konkurencji W zakresie określonym w odrębnej umowie, pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani też świadczyć

Bardziej szczegółowo

Rozdział XI Przedawnienie

Rozdział XI Przedawnienie Część ogólna 60 Rozdział XI Przedawnienie Art. 101. [Przedawnienie karalności] 1. Karalność przestępstwa ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło lat: 1) 30 gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa,

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA NIEBIESKIE KARTY. W Zespole Szkól Ekonomiczno-Ogrodniczych w Tarnowie

PROCEDURA NIEBIESKIE KARTY. W Zespole Szkól Ekonomiczno-Ogrodniczych w Tarnowie PROCEDURA NIEBIESKIE KARTY W Zespole Szkól Ekonomiczno-Ogrodniczych w Tarnowie W dniu 1 sierpnia 2010 r. weszła w życie znowelizowana ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Zakłada ona m.in. opracowanie

Bardziej szczegółowo

Rozdział 6. Odpowiedzialność porządkowa i dyscyplinarna

Rozdział 6. Odpowiedzialność porządkowa i dyscyplinarna Rozdział 6 Odpowiedzialność porządkowa i dyscyplinarna Art. 71. 1. Pracownik mianowany Państwowej Inspekcji Pracy ponosi odpowiedzialność porządkową lub dyscyplinarną za naruszenie obowiązków służbowych.

Bardziej szczegółowo

Niebieska Karta. Rola szkoły w przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

Niebieska Karta. Rola szkoły w przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie Niebieska Karta. Rola szkoły w przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie Aspekty prawne dotyczące ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie adw. Katarzyna Mrozicka-Bąbel Podstawa prawna Ustawa z dnia 29

Bardziej szczegółowo

1298 ze zmianami; REGULAMIN POSTĘPOWANIA DYSCYPLINARNEGO PODSTAWY PRAWNE:

1298 ze zmianami; REGULAMIN POSTĘPOWANIA DYSCYPLINARNEGO PODSTAWY PRAWNE: REGULAMIN POSTĘPOWANIA DYSCYPLINARNEGO PODSTAWY PRAWNE: - Statut Polskiego Związku Akrobatyki Sportowej - Statut Polskiego Komitetu Olimpijskiego - Ustawa z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI w świetle przepisów prawa Zależności Konwencja o prawach dziecka 1. Prawo do wychowania w duchu tolerancji i zrozumienia dla innych, bez dyskryminacji wynikającej z

Bardziej szczegółowo

Rzecznik Dyscyplinarny w świetle obowiązujących przepisów

Rzecznik Dyscyplinarny w świetle obowiązujących przepisów Rzecznik Dyscyplinarny w świetle obowiązujących przepisów Program konferencji 10.00 10.10 10.10 10.15 Wprowadzenie w tematykę konferencji Pan Karol Semik Powitanie uczestników spotkania 10.15 10.40 Prawne

Bardziej szczegółowo

Art. 55. [Indywidualizacja kary] Okoliczności wpływające na wymiar kary uwzględnia się tylko co do osoby, której dotyczą.

Art. 55. [Indywidualizacja kary] Okoliczności wpływające na wymiar kary uwzględnia się tylko co do osoby, której dotyczą. Część ogólna 2. Wobec sprawcy, który w czasie popełnienia przestępstwa nie ukończył 18 lat, nie orzeka się kary dożywotniego pozbawienia wolności. Art. 55. [Indywidualizacja kary] Okoliczności wpływające

Bardziej szczegółowo

Ogólne założenia kodeksu karnego Istota przestępstwa co to jest przestępstwo? Wiek a odpowiedzialność karna Podżeganie i pomocnictwo Wyłączenie odpowiedzialności karnej Rodzaje kar Istota przestępstwa

Bardziej szczegółowo

Traci moc z dn. 1.07.2014 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 616). USTAWA z dnia 16 grudnia 1972 r.

Traci moc z dn. 1.07.2014 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 616). USTAWA z dnia 16 grudnia 1972 r. Kancelaria Sejmu s. 1/6 Traci moc z dn. 1.07.2014 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 616). USTAWA z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze

Bardziej szczegółowo

Marcin Bielecki specjalista w Biurze Rzecznik Ubezpieczonych, aplikant radcowski. Odpowiedzialność odszkodowawcza szkół

Marcin Bielecki specjalista w Biurze Rzecznik Ubezpieczonych, aplikant radcowski. Odpowiedzialność odszkodowawcza szkół Marcin Bielecki specjalista w Biurze Rzecznik Ubezpieczonych, aplikant radcowski Odpowiedzialność odszkodowawcza szkół Koniec roku szkolnego (a w perspektywie również początek nowego) to dobry moment,

Bardziej szczegółowo

WYNAGRODZENIE ZA PRACĘ

WYNAGRODZENIE ZA PRACĘ WYNAGRODZENIE ZA PRACĘ Pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników ustala warunki wynagradzania za pracę w regulaminie wynagradzania. Pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia ani przenieść

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność jest ponoszona zarówno za umyślne, jak i nieumyślne naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Odpowiedzialność jest ponoszona zarówno za umyślne, jak i nieumyślne naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Odpowiedzialność jest ponoszona zarówno za umyślne, jak i nieumyślne naruszenie dyscypliny finansów publicznych. fast loans online Od 1 lipca 2005 r. obowiązuje nowa ustawa z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Zmiany w Karcie Nauczyciela na rok 2016/2017

Zmiany w Karcie Nauczyciela na rok 2016/2017 Zmiany w Karcie Nauczyciela na rok 2016/2017 Zmiany w Karcie Nauczyciela od 1 września 2016 roku Ustawa z dnia 18 marca 2016 roku o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (DzU 2016,

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 20 stycznia 2011 r. Dz. U. z 2011 r. nr 34 poz. 173

USTAWA. z dnia 20 stycznia 2011 r. Dz. U. z 2011 r. nr 34 poz. 173 USTAWA z dnia 20 stycznia 2011 r. Dz. U. z 2011 r. nr 34 poz. 173 o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. [Zakres przedmiotowy]

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 czerwca 2013 r. Poz. 737

Warszawa, dnia 27 czerwca 2013 r. Poz. 737 Warszawa, dnia 27 czerwca 2013 r. Poz. 737 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 5 kwietnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zaopatrzeniu z tytułu wypadków

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRAWNA UCZNIÓW

ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRAWNA UCZNIÓW ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRAWNA UCZNIÓW Obowiązujące przepisy: Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich z dnia 26 października 1982 r. (Dz.U. nr 11 poz. 109 z 2002 r. ze zm.) Kodeks Postępowania Karnego (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

Art. 35. [Formy kary ograniczenia wolności] 1. 2. Art. 36. [Obowiązki przy karze ograniczenia wolności] 1. 2.

Art. 35. [Formy kary ograniczenia wolności] 1. 2. Art. 36. [Obowiązki przy karze ograniczenia wolności] 1. 2. Część ogólna Art. 35. [Formy kary ograniczenia wolności] 1. Nieodpłatna, kontrolowana praca na cele społeczne jest wykonywana w wymiarze od 20 do 40 godzin w stosunku miesięcznym. 2. W stosunku do osoby

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO POLSKIEGO TOWARZYSTWA KRYMINALISTYCZNEGO

REGULAMIN SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO POLSKIEGO TOWARZYSTWA KRYMINALISTYCZNEGO REGULAMIN SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO POLSKIEGO TOWARZYSTWA KRYMINALISTYCZNEGO 1. Postępowanie przed Sądem Koleżeńskim jest jednoinstancyjne. Przed Sądem Koleżeńskim odpowiadają członkowie Towarzystwa za czyny

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność i ochrona prawna nauczyciela

Odpowiedzialność i ochrona prawna nauczyciela Ten i inne materiały konferencyjne XIV Konferencji OSKKO znajdziesz na stronie: www.oskko.edu.pl/konferencjaoskko2017 w zakładce materiały do pobrania. Odpowiedzialność i ochrona prawna nauczyciela dr

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) Sygn. akt V CSK 556/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 listopada 2013 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. I. Wiadomości ogólne

Spis treści: Wprowadzenie. I. Wiadomości ogólne Spis treści: Wprowadzenie I. Wiadomości ogólne 1. Podstawowe pojęcia i źródła prawa dotyczące wykonywania zawodu psychologa, psychoterapeuty, psychiatry oraz seksuologa 1.1. Podstawowe pojęcia 1.1.1. Zdrowie

Bardziej szczegółowo

Rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika bez wypowiedzenia z winy pracodawcy

Rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika bez wypowiedzenia z winy pracodawcy Rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika bez wypowiedzenia z winy pracodawcy Informacje ogólne Natychmiastowe rozwiązanie umowy Rozwiązanie umowy przez pracownika bez wypowiedzenia jest szczególnym trybem

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność pracownika za działania naruszające ochronę danych osobowych

Odpowiedzialność pracownika za działania naruszające ochronę danych osobowych 1 Obowiązki pracownika... 3 Zwolnienie pracownika... 4 Upomnienie lub nagana... 5 Kara porządkowa... 6 Odwołanie od decyzji... 7 Pracodawca może zwolnić pracownika, który naruszy reguły przetwarzania danych

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty przemocy w rodzinie

Wybrane aspekty przemocy w rodzinie Wybrane aspekty przemocy w rodzinie RODZAJE PRZEMOCY W RODZINIE Fizyczna (bicie, kopanie, popychanie, straszenie użyciem broni) Psychiczna/emocjonalna (wyśmiewanie, kontrola, dręczenie, upokarzanie i poniżanie,

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika.

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Zgodnie z art. 55 1¹ kodeksu pracy (dalej k.p.) pracownikowi przysługuje prawo do rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży w świetle prawa oświatowego

Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży w świetle prawa oświatowego Konferencja Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży w szkole i poza szkołą Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży w świetle prawa oświatowego Jerzy Kopański MSCDN Wydział w Siedlcach Siedlce, 14 marca 2013 r. 2 Rodzaje

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE POWYPADKOWE. Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 161

POSTĘPOWANIE POWYPADKOWE. Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 161 POSTĘPOWANIE POWYPADKOWE Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 161 Definicja wypadku przy pracy Za wypadek przy pracy uważa się zdarzenie: nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ CZWARTY OBOWIĄZKI PRACODAWCY I PRACOWNIKA. Rozdział I. Obowiązki pracodawcy

DZIAŁ CZWARTY OBOWIĄZKI PRACODAWCY I PRACOWNIKA. Rozdział I. Obowiązki pracodawcy DZIAŁ CZWARTY OBOWIĄZKI PRACODAWCY I PRACOWNIKA Rozdział I Obowiązki pracodawcy Art. 94. Pracodawca jest obowiązany w szczególności: 1) zaznajamiać pracowników podejmujących pracę z zakresem ich obowiązków,

Bardziej szczegółowo

z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego w postępowaniu karnym 1)

z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego w postępowaniu karnym 1) Wstępny projekt z dnia 5 czerwca 2014 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A S P R AW I E D L I W O Ś C I z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 7 maja 1999 r.

USTAWA z dnia 7 maja 1999 r. Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej i Agencji

Bardziej szczegółowo

Samorząd lekarski. Odpowiedzialność zawodowa lekarza.

Samorząd lekarski. Odpowiedzialność zawodowa lekarza. Samorząd lekarski. Odpowiedzialność zawodowa lekarza. (stan prawny: 11 października 2016) Zbigniew Gąszczyk-Ożarowski Zakład Prawa Medycznego Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Konstytucja RP Art. 17 1.

Bardziej szczegółowo

Tomasz Słaboszowski Protokolant:

Tomasz Słaboszowski Protokolant: O R Z E C Z E N I E G Ł Ó W N E J K O M I S J I O R Z E K A JĄCEJ W SPRAWACH O N A R U S Z E N I E D Y S C Y P L I N Y F I N A N S Ó W P U B L I C Z N Y C H Warszawa, dnia 10 grudnia 2012 r. Główna Komisja

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach

USTAWA z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 30 października 2002 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1674. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna

Odpowiedzialność prawna Odpowiedzialność prawna Nauczyciela, opiekuna, wychowawcy, trenera, instruktora i animatora sportu dzieci i młodzieży wg stanu prawnego na dzień 31maja 2009r Opracowanie: Leszek Zieliński, Stanisława Zielińska

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) SSA del. do SN Piotr Mirek. Protokolant Ewa Oziębła

POSTANOWIENIE. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) SSA del. do SN Piotr Mirek. Protokolant Ewa Oziębła Sygn. akt II KK 215/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 29 stycznia 2015 r. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) SSA del. do SN Piotr Mirek Protokolant

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Z DNIA 13 LIPCA 2006 R. WK 6/06

POSTANOWIENIE Z DNIA 13 LIPCA 2006 R. WK 6/06 POSTANOWIENIE Z DNIA 13 LIPCA 2006 R. WK 6/06 Nie zachodzi wypadek rażącego naruszenia prawa, mogącego mieć istotny wpływ na treść orzeczenia (art. 523 1 k.p.k.), jeżeli w sytuacji, w której brak podstaw

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 25 maja 2001 r. o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 25 maja 2001 r. o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 25 maja 2001 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 89, poz. 967 o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa

Bardziej szczegółowo

Bezpieczna szkoła bezpieczny uczeń. Zespół Szkolno-Przedszkolny w Świerzawie

Bezpieczna szkoła bezpieczny uczeń. Zespół Szkolno-Przedszkolny w Świerzawie Bezpieczna szkoła bezpieczny uczeń Zespół Szkolno-Przedszkolny w Świerzawie System norm prawnych, czyli zakazów lub nakazów postępowania. Świadome zachowanie zgodne z obowiązującymi normami prawnymi (zakazami

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) SSA del. do SN Dorota Wróblewska

POSTANOWIENIE. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) SSA del. do SN Dorota Wróblewska Sygn. akt IV KK 332/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 lutego 2013 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) SSA del. do SN Dorota Wróblewska Protokolant

Bardziej szczegółowo

Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie Kancelaria Sejmu s. 1/6 Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1493. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie W celu zwiększenia

Bardziej szczegółowo

OCHRONA NAUCZYCIELA, JAKO FUNKCJONARIUSZA PUBLICZNEGO

OCHRONA NAUCZYCIELA, JAKO FUNKCJONARIUSZA PUBLICZNEGO WYSOGOTOWO, ul. Wierzbowa 33 62-081 Przeźmierowo tel.: +48 61 8203 597, +48 61 8280 921 infolinia 0 801 080 930 www.bezpieczne-dane.eu OCHRONA NAUCZYCIELA, JAKO FUNKCJONARIUSZA PUBLICZNEGO Jakie prawa

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ PIERWSZY. PRAWO KARNE

DZIAŁ PIERWSZY. PRAWO KARNE DZIAŁ PIERWSZY. PRAWO KARNE Rozdział I. Uwagi ogólne Część I. Słowniczek pojęć POJĘCIE CZYN ZABRONIONY SPOŁECZNA SZKODLIWOŚĆ CZYNU PRZESTĘPSTWA PODOBNE KORZYŚĆ MAJĄT KOWA LUB OSOBISTA MIENIE ZNACZNEJ WARTOŚCI

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA PODSUMOWUJĄCA. Konferencję Antykorupcyjną dla kierowników jednostek podległych lub nadzorowanych przez Ministra Zdrowia

INFORMACJA PODSUMOWUJĄCA. Konferencję Antykorupcyjną dla kierowników jednostek podległych lub nadzorowanych przez Ministra Zdrowia 1 2 INFORMACJA PODSUMOWUJĄCA Konferencję Antykorupcyjną dla kierowników jednostek podległych lub nadzorowanych przez Ministra Zdrowia Departament Nadzoru, Kontroli i Skarg Ministerstwa Zdrowia Warszawa,

Bardziej szczegółowo

o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa

o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa USTAWA z dnia 20 stycznia 2011 roku o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa zasady odpowiedzialności majątkowej

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność cywilno-prawna i zadania nauczycieli związane z bezpieczeństwem uczniów

Odpowiedzialność cywilno-prawna i zadania nauczycieli związane z bezpieczeństwem uczniów Odpowiedzialność cywilno-prawna i zadania nauczycieli związane z bezpieczeństwem uczniów Specyfika zawodu nauczyciela sprawia, że ciąży na nim szczególna odpowiedzialność. Nauczyciel wykonując obowiązki

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

USTAWA z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1493, z 2009 r. Nr 206, poz. 1589, z 2010 r. Nr 28,

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNA SZKOŁA BEZPIECZNY UCZEŃ. Przestrzeganie prawa to obowiązek każdego, także

BEZPIECZNA SZKOŁA BEZPIECZNY UCZEŃ. Przestrzeganie prawa to obowiązek każdego, także BEZPIECZNA SZKOŁA BEZPIECZNY UCZEŃ Wykład pt. Przestrzeganie prawa to obowiązek każdego, także ucznia Zawartość pokazu: 1. Podstawowe informacje dot. nieletnich i przestępczości nieletnich 2. Zatrzymanie

Bardziej szczegółowo

WIEDZA PRAKTYKA INTEGRACJA

WIEDZA PRAKTYKA INTEGRACJA Obowiązki i prawa nauczycieli a odpowiedzialność rodziców i młodzieży wykładowca: dr Jerzy Grad WIEDZA PRAKTYKA INTEGRACJA Rola wewnątrzszkolnych procedur i przepisów Art. 39. 1.3 ustawy o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna nauczyciela i dyrektora szkoły jako funkcjonariusza publicznego

Odpowiedzialność prawna nauczyciela i dyrektora szkoły jako funkcjonariusza publicznego Odpowiedzialność prawna nauczyciela i dyrektora szkoły jako funkcjonariusza publicznego Michał Jaworski prokurator Prokuratury Rejonowej Poznań-Stare Miasto Nauczyciel jako funkcjonariusz publiczny art.

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Józef Dołhy (sprawozdawca) SSA del. do SN Dariusz Kala

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Józef Dołhy (sprawozdawca) SSA del. do SN Dariusz Kala Sygn. akt IV KK 162/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 7 października 2015 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Józef Dołhy (sprawozdawca) SSA del. do

Bardziej szczegółowo