ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRAWNA I ETYCZNA NAUCZYCIELA, DYREKTORA SZKOŁY

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRAWNA I ETYCZNA NAUCZYCIELA, DYREKTORA SZKOŁY"

Transkrypt

1 Materiały konferencji 30 listopada 2013r. Olsztyn ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRAWNA I ETYCZNA NAUCZYCIELA, DYREKTORA SZKOŁY Rodzaje odpowiedzialności prawnej nauczyciela 1. porządkowa 2. dyscyplinarna 3. cywilna 4. karna 1. ODPOWIEDZIALNOŚĆ PORZĄDKOWA Podstawa prawna: art.75 ust. 2 Karty Nauczyciela Nauczyciel ponosi odpowiedzialność porządkową w rozumieniu art. 108 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeksu Pracy. Nauczyciel, tak jak każdy inny pracownik, podlega odpowiedzialności wobec swojego pracodawcy, czyli dyrektora placówki. Zgodnie z KP nauczyciel podlega odpowiedzialności porządkowej (art. 108). Nauczyciel może być ukarany przez pracodawcę (dyrektora) karą: upomnienia, nagany karą pieniężną Kara upomnienia i kara nagany mogą być wymierzone za nieprzestrzeganie przez pracownika: organizacji i porządku pracy; przepisów BHP; przepisów przeciwpożarowych; uregulowań dotyczących potwierdzania obecności i usprawiedliwiania nieobecności w pracy. Kara pieniężna może być stosowana wyłącznie za: nieprzestrzeganie przepisów BHP lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwym, spożywanie alkoholu w czasie pracy. Wysokość kary pieniężnej: określa pracodawca, za jedno przewinienie oraz za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia, 1

2 łącznie kary pieniężne nie mogą przekraczać dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty Procedura nakładania kary porządkowej Kara nie może być wymierzona po upływie dwóch tygodni od dowiedzenia się przez pracodawcę o naruszeniu porządku i po upływie trzech miesięcy od dopuszczenia się przez pracownika tego naruszenia (oba te wymogi terminowe muszą być respektowane łącznie). Kolejnym wymogiem proceduralnym jest obowiązek wysłuchania pracownika wysłuchanie musi być przed nałożeniem kary, może przybrać formę ustną, lecz pracownik ma prawo ograniczyć się do złożenia pisemnych wyjaśnień; dopuszczalne jest wysłuchanie pracownika przez inną wyznaczoną osobę niż osoba uprawniona do wymierzenia kary porządkowej (stanowisko SN w wyroku z 9 kwietnia 1998 r. I PKN 45/98). O zastosowanej karze porządkowej pracownik musi zostać powiadomiony w formie pisemnej w piśmie wskazuje się datę i rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych oraz informację o prawie zgłoszenia sprzeciwu i terminie wniesienia (odpis powiadomienia umieszcza się w aktach osobowych tego pracownika). Odmowa przyjęcia pisma jest równoznaczna z zawiadomieniem o zastosowaniu kary porządkowej. Procedura odwołania nauczyciela od kary porządkowej Ukarany pracownik ma prawo wnieść sprzeciw od zastosowanej wobec niego kary porządkowej (może być w formie ustnej lub pisemnej), jeżeli zastosowanie kary nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa. Sprzeciwu można dokonać w ciągu 7 dni od daty zawiadomienia o nałożonej karze. Kodeks nie wymaga od pracownika uzasadnienia sprzeciwu. Obowiązkowa konsultacja związkowa przed rozstrzygnięciem sprzeciwu dyrektor jest zobowiązany rozpatrzeć stanowisko, jakie w tym zakresie zajmuje reprezentująca nauczyciela zakładowa organizacja związkowa stanowisko organizacji związkowej nie ma charakteru wiążącego dla pracodawcy. Pracodawca w ciągu 14 dni podejmuje decyzję o uwzględnieniu lub odrzuceniu sprzeciwu (upływ tego terminu bez podjęcia jakiejkolwiek decyzji jest równoznaczny z uwzględnieniem sprzeciwu). Jeżeli pracodawca odrzuci sprzeciw, pracownikowi przysługuje prawo wystąpienia do sądu pracy z pozwem o uchylenie nałożonej kary. Termin złożenia wniosku wynosi 14 dni od daty zawiadomienia o odrzuceniu sprzeciwu. Karę uważa się za niebyłą (ulega zatarciu): po roku nienagannej pracy danego nauczyciela (możliwe jest wcześniejsze zatarcie kary przez dyrektora, z jego własnej inicjatywy lub na wniosek reprezentującej nauczyciela zakładowej organizacji związkowej), w przypadku uwzględnienia sprzeciwu przez dyrektora, w przypadku braku podjęcia decyzji o odrzuceniu sprzeciwu, w przypadku wydania przez sąd pracy orzeczenia o uchyleniu kary. Po zatarciu kary odpis zawiadomienia o zastosowaniu kary należy usunąć z akt osobowych pracownika. 2

3 2. ODPOWIEDZIALNOŚĆ DYSCYPLINARNA Podstawa prawna: art.75 ust. 1 Karty Nauczyciela : Nauczyciel podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za uchybienie godności zawodu nauczyciela lub naruszenie obowiązków nauczyciela, o których mowa w art. 6 Karty Nauczyciela Art. 6 Karty Nauczyciela: nauczyciel zobowiązany jest rzetelnie realizować zadania związane z powierzonym mu stanowiskiem oraz podstawowymi funkcjami szkoły: dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, w tym zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę, wspierać każdego ucznia w jego rozwoju, dążyć do pełni własnego rozwoju osobowego, kształcić i wychowywać młodzież w umiłowaniu Ojczyzny, w poszanowaniu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w atmosferze wolności sumienia i szacunku dla każdego człowieka, dbać o kształtowanie u uczniów postaw moralnych i obywatelskich zgodnie z ideą demokracji, pokoju i przyjaźni między ludźmi różnych narodów, ras i światopoglądów. Stwierdzenia te korelują z art. 4 ustawy o systemie oświaty: Nauczyciel w swoich działaniach dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych ma obowiązek kierowania się dobrem uczniów, troską o ich zdrowie, postawę moralną i obywatelską z poszanowaniem godności osobistej ucznia i podstawowymi zasadami etyki zawodu nauczyciela, zgodnie z którymi dotyczy ona jego kultury osobistej, odpowiedzialności, wrażliwości, samokrytycyzmu, uczciwości, hierarchii wartości, światopoglądu, wiedzy i kompetencji. Odpowiedzialność dyscyplinarną nauczycieli regulują przepisy 1. Ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku Karta Nauczyciela (art ) 2. rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 stycznia 1998 roku w sprawie komisji dyscyplinarnych dla nauczycieli i trybu postępowania dyscyplinarnego (Dz. U. nr 15, poz. 64). Odpowiedzialności dyscyplinarnej do 8 sierpnia 2009 roku podlegali wyłącznie nauczyciele mianowani i dyplomowani (niezależnie od sposobu zatrudnienia), którzy uczą w szkołach publicznych i niepublicznych. Znowelizowana Karta Nauczyciela zrównała w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej wszystkich nauczycieli: stażystów, kontraktowych, mianowanych i dyplomowanych. Odpowiedzialność dyscyplinarną nauczyciel ponosi przed komisją dyscyplinarną. Komisje działają w systemie dwuinstancyjnym: komisje wojewódzkie odwoławcza. Wojewódzka komisja dyscyplinarna nie może wszcząć postępowania z urzędu, a wyłącznie na wniosek rzecznika dyscyplinarnego. Rzecznika dyscyplinarnego i jego zastępców dla komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji powołuje wojewoda (art. 79 ust.1 KN). Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez rzecznika ma na celu wyjaśnienie kwestii podstawy do wniesienia wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego oraz zebrania i zabezpieczenia dowodów i innych istotnych dla sprawy informacji. Jeżeli wyniki postępowania wyjaśniającego wskazują, iż obwiniony uchybił godności zawodu lub obowiązkom nauczyciela, rzecznik dyscyplinarny sporządza wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i kieruje go do komisji. Jeżeli wyniki postępowania wyjaśniającego nie potwierdzą popełnienia przez obwinionego zarzucanego przewinienia, rzecznik dyscyplinarny umarza postępowanie wyjaśniające, które podlega zatwierdzeniu przez właściwego kuratora oświaty. 3

4 Uwaga! Nauczyciel może ponieść odpowiedzialność dyscyplinarną nie tylko za bezprawne działanie, ale również za bezprawne zaniechanie (np. brak reakcji na łamanie prawa przez uczniów i nauczycieli). Tryb postępowania dyscyplinarnego Wniosek o wszczęcie postępowania wyjaśniającego Kto może taki wniosek złożyć? Dyrektor szkoły, przedszkola lub innej placówki, Organ prowadzący szkołę, głównie wobec dyrektora szkoły lub placówki, Związki zawodowe, Wizytator, Informacja Prokuratora, Policji, Sądu, Polecenie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego - Kurator Oświaty w imieniu Wojewody Postępowanie wyjaśniające - Rzecznik Dyscyplinarny dla Nauczycieli przy Wojewodzie lub jeden z zastępców Rzecznika Wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wraz z wnioskiem o karę lub umorzenie postępowania Rzecznik Dyscyplinarny dla Nauczycieli przy Wojewodzie lub jeden z zastępców prowadzących postępowanie wyjaśniające Postępowanie dyscyplinarne w pierwszej instancji - Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli przy Wojewodzie Postępowanie odwoławcze - Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli (OKDN) przy ministrze właściwym do spraw oświaty i wychowania lub przy ministrze właściwym do spraw kultury i dziedzictwa narodowego Odwołanie od orzeczeń OKDN przy MEN i MK może składać każda ze stron postępowania. Odwołanie to rozpoznaje Sąd Apelacyjny sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania obwinionego. Terminy przedawnienia Postępowanie dyscyplinarne nie może być wszczęte po upływie 3 miesięcy od dnia uzyskania przez właściwy organ, przy którym powołana została komisja wiadomości o popełnieniu czynu uzasadniającego nałożenie kary i po upływie 3 lat od popełnienia tego czynu. Jeżeli jednak czyn stanowi przestępstwo, okres ten nie może krótszy od okresu przedawnienia ścigania tego przestępstwa. Zawieszenie nauczyciela Fakultatywne: Art. 83 ust 1 KN dyrektor szkoły (a w stosunku do dyrektora organ prowadzący) może zawiesić w pełnieniu obowiązków nauczyciela, przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne lub złożono wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, jeżeli ze względu na powagę i wiarygodność wysuniętych zarzutów celowe jest odsunięcie nauczyciela od wykonywania obowiązków w szkole. Obligatoryjne: Art.83 ust.1a KN dyrektor szkoły zawiesza w pełnieniu obowiązków nauczyciela, jeżeli wszczęte postępowanie karne lub złożony wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego dotyczy naruszenia praw i dobra dziecka. Z mocy prawa: Art. 83 ust. 2 nauczyciel (dyrektor) zostaje zawieszony z mocy prawa w pełnieniu obowiązków w razie jego tymczasowego aresztowania lub w razie pozbawienia go wolności. W sprawach niecierpiących zwłoki nauczyciel i dyrektor szkoły może być zawieszony przed złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. 4

5 Jeżeli nauczyciel nie zgadza się z decyzją o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków nauczyciela, może złożyć odwołanie do komisji dyscyplinarnej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Zawieszenie nie może trwać dłużej niż 6 miesięcy, chyba że przeciwko nauczycielowi (dyrektorowi) toczy się jeszcze postępowanie wyjaśniające, w związku z którym nastąpiło zawieszenie. Zawieszenie w pełnieniu obowiązków a wynagrodzenie nauczyciela (dyrektora) wynagrodzenie zasadnicze może ulec ograniczeniu, a tymczasowo aresztowanego ulega ograniczeniu najwyżej do połowy, w zależności od stanu rodzinnego nauczyciela, począwszy od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym nastąpiło zawieszenie, w okresie zawieszenia nie przysługują dodatki oraz wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe. Kary w postępowaniu dyscyplinarnym Komisja dyscyplinarna po stwierdzeniu winy może ukarać nauczyciela: naganą z ostrzeżeniem, zwolnieniem z pracy, zwolnieniem z pracy z zakazem przyjmowania ukaranego do pracy w zwodzie nauczycielskim w okresie trzech lat od ukarania, wydaleniem z zawodu nauczycielskiego. Rozwiązanie stosunku pracy po popełnieniu czynu nie stanowi przeszkody do wszczęcia i prowadzenia postępowania dyscyplinarnego oraz wymierzenia kary dyscyplinarnej. Jeżeli nauczyciel popełnił czyn powodujący odpowiedzialność dyscyplinarną, który jest jednocześnie przestępstwem w świetle przepisów Kodeksu karnego, podlega karze zarówno dyscyplinarnej, jak i przewidzianej w Kodeksie karnym ( zob. wyrok SN z 11 maja 2001 r.sygn. akt III SZ 2/00) Jeżeli postępowanie karne lub dyscyplinarne zakończy się umorzeniem z braku dowodów winy albo wydaniem orzeczenia lub wyroku uniewinniającego, nauczycielowi należy zwrócić zatrzymane kwoty wynagrodzenia. Wykonywanie orzeczeń dyscyplinarnych Prawomocne orzeczenie komisji podlega wykonaniu przez dyrektora szkoły, a w stosunku do dyrektora przez organ prowadzący. Wykonanie polega na: włączeniu do akt osobowych ukaranego nauczyciela odpisu orzeczenia o ukaraniu, wyłączeniu z akt osobowych wszelkich dokumentów dotyczących postępowania dyscyplinarnego, w przypadku uniewinnienia lub umorzenia postępowania dyscyplinarnego, rozwiązaniu stosunku pracy w przypadku orzeczenia zwolnienia z pracy (z końcem miesiąca w którym otrzymał prawomocne orzeczenie), stwierdzeniu wygaśnięcia stosunku pracy z mocy prawa w przypadku orzeczenia kary zwolnienia z pracy z zakazem wykonywania zawodu nauczyciela przez 3 lata lub kary wydalenia z zawodu wygaśnięcie następuje z dniem uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego. Zatarcie kar dyscyplinarnych Kary dyscyplinarne: nagana z ostrzeżeniem, zwolnienie z pracy, zwolnienie z pracy z zakazem przyjmowania do pracy w zawodzie nauczycielskim w okresie 3 lat od ukarania, podlegają zatarciu, a odpis orzeczenia o ukaraniu dołączony do akt osobowych nauczyciela ulega zniszczeniu, po upływie 3 lat od dnia doręczenia nauczycielowi prawomocnego orzeczenia o ukaraniu -w przypadku nagany i zwolnienia z pracy, a po upływie 6 lat w 5

6 przypadku zakazu pracy w zawodzie przez 3 lata, jeżeli w tym okresie nie był karany dyscyplinarnie. Z chwilą zatarcia kary dyscyplinarnej uważa się ją za niebyłą. Obowiązek zatarcia spoczywa na dyrektorze szkoły i organie prowadzącym. 3. ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA Odpowiedzialność cywilna za szkody wyrządzone w szkole Problem odpowiedzialności za szkody wyrządzone na terenie szkoły nie został wyraźnie unormowany w ustawach regulujących funkcjonowanie szkolnictwa. Wypadek zaistniały w szkole zaliczany jest przez ustawodawcę do tzw. wypadków powstałych w szczególnych okolicznościach. Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach (Dz. U. z 2002 r., Nr 199, poz. 1674) za wypadek powstały w szczególnych okolicznościach, uzasadniający przyznanie świadczeń określonych w tej ustawie uważa nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło (...) w czasie zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych realizowanych przez jednostki organizacyjne systemu oświaty, zajęć w szkole wyższej lub zajęć na studiach doktoranckich albo w czasie odbywania praktyki przewidzianej organizacją studiów lub nauki (...) Wysokość odszkodowania wypłacanego przez ZUS ma charakter ryczałtowy, jego kwota jest z góry ustalona, dlatego nie zawsze będzie ono gwarantowało całkowite naprawienie szkody. Przedstawiciele ustawowi ucznia, który uległ wypadkowi w szkole mają możliwość dochodzenia świadczeń wyrównawczych na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Kto odpowiada za szkody wyrządzone przez uczniów w szkole? Art. 5 ust.7 ustawy o systemie oświaty : Organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności: zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki ;( ) Zgodnie zatem z ustawą o systemie oświaty, to na organie prowadzącym szkołę spoczywa odpowiedzialność cywilna za wynikłą szkodę, gdyż do zadań tego organu należy zapewnienie odpowiednich warunków działania szkoły. Organ prowadzący szkołę odpowiada za jej działalność, a więc także za szkodę wyrządzoną przez nauczycieli, wychowawców i pracowników administracyjnych. Podstawa odpowiedzialności szkoły (organu prowadzącego szkołę) za szkodę powstałą w szkole uzależniona jest od tego, kto jest sprawcą szkody. W przypadku, gdy sprawcą jest uczeń, w grę wchodzą dwa warianty : 1. jeśli uczeń jest osobą poniżej 13 roku życia - odpowiedzialność oparta jest na art. 427 k.c. art. 427 k.c - Kto z mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można, ten obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez tę osobę, chyba że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru albo że szkoda byłaby powstała także przy starannym wykonywaniu nadzoru. Przepis ten stosuje się również do osób wykonywających bez obowiązku ustawowego ani umownego stałą pieczę nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można. 6

7 Przepis ten przewiduje następujące przesłanki odpowiedzialności osoby zobowiązanej do nadzoru: a) wyrządzenie szkody przez nadzorowanego, któremu nie można poczytać winy, pod warunkiem wszakże, że jego zachowanie ma znamiona bezprawności, b) związek przyczynowy pomiędzy działaniem nadzorowanego a szkodą, c) istnienie po stronie osoby odpowiedzialnej za szkodę obowiązku nadzoru, d) wina w nadzorze, e) związek przyczynowy pomiędzy nienależytym (wadliwym) wykonywaniem nadzoru a szkodą. Szkoda Pojęcie szkody odnosi się do wszelkich uszczerbków w dobrach lub interesach prawnie chronionych, których doznał poszkodowany wbrew swej woli. Odróżnia się szkodę na osobie od szkód na mieniu. Szkoda na osobie może objąć zarówno uszczerbek majątkowy, w postaci poniesionych kosztów leczenia, jak i szkodę niemajątkową a więc krzywdę, która będzie łagodzona za pomocą przyznania zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i moralne. Szkoda na mieniu zawsze jest szkodą majątkową. W przypadku szkody majątkowej odpowiedzialność sprowadza się z reguły do zapłaty odszkodowania w wysokości równej szkodzie. Gdy natomiast zachodzi szkoda niemajątkowa poszkodowany może żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Zdarzenie Szkoda musi być spowodowana przez jakiś fakt (działanie ludzkie lub inne zdarzenie), z którym ustawa wiąże obowiązek odszkodowawczy. Jeśli takiego faktu nie można ustalić, poszkodowany powinien sam ponieść odpowiedzialność za doznaną szkodę. Związek przyczynowy (adekwatny) Przepis art K.c. stanowi: Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Związek przyczynowy zachodzi jeśli skutek jest normalnym, zwykłym następstwem przyczyny, ocena zaś opiera się nie na subiektywnym przewidywaniu sprawcy, lecz na doświadczeniu życiowym i aktualnej wiedzy naukowej. Ustalenie związku przyczynowego jest konieczne, ponieważ nie każda szkoda jest naprawiana, lecz tylko taka, która pozostaje w związku przyczynowym ze zdarzeniem zobowiązującym w myśl przepisów prawa do odszkodowania. Aby ustalić czy zachodzi normalny związek przyczynowy należy najpierw zbadać, czy pomiędzy kolejnymi faktami istnieje obiektywne powiązanie. Odpowiedzialność, o której mowa w art. 427 k.c. opiera się na winie osoby zobowiązanej do nadzoru (culpa in custodiendo). Uwaga! Ustawodawca wprowadził domniemanie winy w nadzorze osoby zobowiązanej do nadzoru oraz domniemanie związku przyczynowego między wyrządzeniem szkody przez osobę poddaną pieczy a wadliwym wykonywaniem nadzoru. Przepis art. 427 k.c wzmacnia ochronę prawną roszczeń poszkodowanego, zwalniając go z obowiązku udowodnienia dwu wymienionych przesłanek odpowiedzialności. Musi on jednak wykazać fakt powstania szkody oraz jej wysokość. Osoba nadzorująca, chcąc się uwolnić od odpowiedzialności, musi obalić oba wskazane domniemania. Winna więc wykazać z jednej strony brak winy w nadzorze, czyli swoją bezwinność", dowodząc, że nadzór był sprawowany należycie i zachował się zgodnie z ciążącymi na nim obowiązkami pieczy. Z drugiej strony winna wykazać brak związku przyczynowego pomiędzy nienależytym wykonywaniem nadzoru a szkodą, czyli że szkoda by nastąpiła również wtedy, gdyby nadzór wykonywany był należycie. Obalić domniemanie związku przyczynowego pomiędzy szkodą a wadliwie wykonywanym nadzorem można poprzez wykazanie, że czyn pozostającego pod nadzorem nastąpił tak niespodziewanie, iż nie można mu było przeszkodzić pomimo starannego nadzoru. 7

8 Uwaga! Zakres obowiązku nadzoru zdeterminowany jest za każdym razem konkretnymi okolicznościami, które powodują, że dopiero po ich uwzględnieniu możemy rozważać, czy nadzór wykonywany był starannie czy wadliwie. Natomiast nie da się określić jednego, abstrakcyjnego wzorca, określającego zakres wymaganej staranności, aktualnego w każdym przypadku. Zakres ten zależy bowiem od takich czynników, jak: a) rodzaj stosunku powodujący obowiązek nadzoru, b) wiek i właściwości osoby poddanej nadzorowi (poziom rozwoju fizycznego i psychicznego, osobowości) i związany z tym stopień potencjalnego zagrożenia dla osób trzecich, c) faktyczna możliwość wykonywania nadzoru. 2. Jeśli uczeń jest osobą powyżej 13 roku życia odpowiedzialność oparta jest na art. 415 k.c art.415 k.c Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę obowiązany jest do jej naprawienia. W takim przypadku poszkodowany może dochodzić świadczenia odszkodowawczego od nadzorującego wyłącznie na zasadach ogólnych, co powoduje inne rozłożenie ciężaru dowodu i niemożność korzystania przez niego z domniemania winy osoby zobowiązanej do nadzoru. W tym przypadku to na poszkodowanym spoczywa ciężar udowodnienia wszystkich okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności nadzorującego, w tym także obowiązek wykazania winy w nadzorze oraz istnienia związku przyczynowego między zachowaniem się osoby nadzorującej a szkodą wyrządzoną przez podopiecznego. Przykładem zachowania, mogącego skutkować przyjęciem naruszenia obowiązku nadzoru może być świadome tolerowanie przez nauczyciela takiego postępowania małoletniego (np. posiadania i noszenia przy sobie niebezpiecznego narzędzia), które doprowadziło do wyrządzenia szkody. W praktyce będą to wypadki rażących zaniedbań uzasadniających przyjęcie winy własnej nauczyciela. Uwaga! Odpowiedzialność małoletniego i osoby zobowiązanej do nadzoru jest solidarna na podstawie art. 441 k.c. Uwaga! Jeśli małoletni w wieku powyżej 13 lat sam wprawił się w stan odurzenia i będąc w tym stanie doznał urazu- sam ponosi odpowiedzialność za to zdarzenie. Problem odpowiedzialności indywidualnej nauczyciela Art ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) : w razie wyrządzenia przez pracownika przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych szkody osobie trzeciej, zobowiązany do naprawienia szkody jest wyłącznie pracodawca". Jeżeli organ założycielski wypłaci odszkodowanie, to będzie miał możliwość dochodzenia zwrotu (tzw. regres") od pracownika szkoły, który swoim działaniem wyrządził szkodę. Ale: Kodeks pracy przewiduje w tym wypadku ochronę pracowników, od których nie można dochodzić więcej niż wyniosło odszkodowanie zapłacone przez pracodawcę a jednocześnie nie więcej niż trzymiesięczne wynagrodzenie (por. art. 119 k.p.). Pełnej kwoty zapłaconego odszkodowania można będzie jednak dochodzić od pracownika, który wyrządził szkodę działając z winy umyślnej (por. art. 122 k.p.). IV.ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA Art. 63 Karty Nauczyciela : nauczyciele podczas lub w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych korzystają z ochrony, jaka przysługuje funkcjonariuszom publicznym, przy 8

9 czym organ prowadzący szkołę i dyrektor szkoły zobowiązani są z urzędu występować w obronie nauczyciela, gdy ustalone dla nauczyciela uprawnienia zostaną naruszone. Funkcjonariusz publiczny a osoba pełniąca funkcję publiczną Pojęcia: funkcjonariusz publiczny i osoba pełniąca funkcję publiczną jakkolwiek w potocznym rozumieniu mogą uchodzić za określenia synonimiczne, to jednakże na gruncie przepisów prawa karnego pojęciami tożsamymi nie są. Pojęcie osoba pełniąca funkcję publiczną jest pojęciem znaczeniowo szerszym, niż funkcjonariusz publiczny. Sformułowanie, iż nauczyciele podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych korzystają z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych nie oznacza, że nauczyciele mają status funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu wymienionej ustawy. Korzystanie z ochrony takiej jak funkcjonariusze publiczni nie jest analogiczne z byciem funkcjonariuszem publicznym i tego rodzaju statusu nie implikuje. Funkcjonariusz publiczny O tym, kto jest funkcjonariuszem publicznym stanowi art Kodeksu karnego. Zgodnie z wymienionym przepisem funkcjonariuszem publicznym jest: Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej; poseł, senator, radny; poseł do Parlamentu Europejskiego; sędzia, ławnik, prokurator, funkcjonariusz finansowego organu postępowania przygotowawczego lub organu nadrzędnego nad finansowym organem postępowania przygotowawczego, notariusz, komornik, kurator sądowy, syndyk, nadzorca sądowy i zarządca, osoba orzekająca w organach dyscyplinarnych działających na podstawie ustawy; osoba będąca pracownikiem administracji rządowej, innego organu państwowego lub samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe, a także inna osoba w zakresie, w którym uprawniona jest do wydawania decyzji administracyjnych; osoba będąca pracownikiem organu kontroli państwowej lub organu kontroli samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe; osoba zajmująca kierownicze stanowisko w innej instytucji państwowej; funkcjonariusz organu powołanego do ochrony bezpieczeństwa publicznego albo funkcjonariusz Służby Więziennej; osoba pełniąca czynną służbę wojskową. Nauczyciele wykonujący obowiązki stricte nauczycielskie (dydaktyczne, wychowawcze, opiekuńcze) do żadnej z wymienionych kategorii osób nie należą. Nie można jednak odmówić przymiotu funkcjonariusza publicznego tym z nauczycieli, którzy - pracują w administracji rządowej jak np. Kuratorium Oświaty, Ministerstwo Edukacji Narodowej czy też Centralna Komisja Egzaminacyjna; - orzekają w organach dyscyplinarnych; - są dyrektorami szkół, w zakresie, w jakim uprawnieni są do wydawania decyzji administracyjnych. Osoba pełniąca funkcję publiczną Zgodnie z art Kodeksu karnego osobą pełniącą funkcję publiczną jest funkcjonariusz publiczny, członek organu samorządowego, osoba zatrudniona w jednostce organizacyjnej dysponującej środkami publicznymi, chyba, że wykonuje wyłącznie czynności usługowe, a także inna osoba, której uprawnienia i obowiązki w zakresie działalności publicznej są określone lub uznane przez ustawę lub wiążącą Rzeczpospolitą Polską umowę międzynarodową. Odnosząc te kryteria do nauczycieli i nauczycieli akademickich stwierdzić należy, iż wszystkie osoby wykonujące obowiązki nauczycielskie (dydaktyczne, wychowawcze, opiekuńcze), są osobami pełniącymi funkcje publiczne. 9

10 Każdy funkcjonariusz pełni funkcję publiczną, jednak nie każda osoba pełniąca funkcję publiczną jest funkcjonariuszem publicznym. Nauczyciele mający status funkcjonariuszy publicznych będą ponosić odpowiedzialność karną za te przestępstwa, których sprawcami są stricte funkcjonariusze publiczni (ustawodawca w opisie czynu operuje wówczas sformułowaniem funkcjonariusz publiczny, który ), a ponadto mogą zostać ukarani za te wszystkie występki, które odnoszą się do osób pełniących funkcje publiczne (w przypadku tych przestępstw ustawodawca stosuje zwrot kto w związku z pełnieniem funkcji publicznej ). Funkcje publiczne pełnią wszyscy nauczyciele, wszyscy też narażeni są na odpowiedzialność karną związaną z nieprawidłowościami w zakresie pełnienia funkcji publicznych. Nauczyciele i nauczyciele akademiccy z racji specyfiki wykonywanego zwodu - są osobami uprawnionymi do dokonywania w dokumentach wpisów mających znaczenie prawne (np. świadectwo ukończenia klasy, dziennik lekcyjny, indeks studencki, protokół egzaminacyjny itp.), są też osobami, na których spoczywa prawny obowiązek opieki (zwłaszcza w odniesieniu do dzieci), są także przełożonymi w istniejącej zarówno w szkole jak i na uczelni relacji zależności, stąd też spektrum odpowiedzialności karnej nauczycieli i nauczycieli akademickich jest bardzo szerokie. SPRZEDAJNOŚĆ Kto, w związku z pełnieniem funkcji publicznej, przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8 (art k.k). W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 (art k.k). Kto, w związku z pełnieniem funkcji publicznej, przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10 (art k.k). Karze tej podlega także ten, kto, w związku z pełnieniem funkcji publicznej, uzależnia wykonanie czynności służbowej od otrzymania korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy lub takiej korzyści żąda (art k.k). Jako wyraz wdzięczności uczniów można potraktować przyjęcie kwiatów czy laurki, niemożliwe jest jednak ujęcie w tych kategoriach prezentów lub pieniędzy, nawet gdyby były wręczane nauczycielowi po przeprowadzonym egzaminie lub zakończeniu szkoły. Uwaga! odpowiedzialności karnej podlega także osoba, która udziela lub obiecuje udzielić korzyści majątkowej lub osobistej (art k.k), jednak kiedy korzyść majątkowa lub jej obietnica zostały przyjęte przez nauczyciela, a uczeń lub rodzic zawiadomił o tym fakcie organ powołany do ścigania przestępstw i ujawnił wszystkie okoliczności przestępstwa, zanim organ ten o nim się dowiedzą, wówczas sprawca nie podlega karze (art k.k). Uczeń może więc wręczyć nauczycielowi prezent, a gdy ten go przyjmie, zawiadomić o tym fakcie policję, nie ponosząc żadnej odpowiedzialności karnej, w przeciwieństwie do nauczyciela. NADUŻYCIE SŁUŻBOWE Funkcjonariusz publiczny, który, przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3 (art k.k). Jeżeli sprawca dopuszcza się powyższego czynu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10 (art k.k). POŚWIADCZENIE NIEPRAWDY Funkcjonariusz publiczny lub inna osoba uprawniona do wystawienia dokumentu, która poświadcza w nim nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, podlega karze 10

ODPOWIEDZIALNOŚĆ NAUCZYCIELI W ŚWIETLE PRZEPISÓW PRAWA

ODPOWIEDZIALNOŚĆ NAUCZYCIELI W ŚWIETLE PRZEPISÓW PRAWA ODPOWIEDZIALNOŚĆ NAUCZYCIELI W ŚWIETLE PRZEPISÓW PRAWA ODPOWIEDZIALNOŚĆ NAUCZYCIELI DYSCYPLINARNA uchybienie godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom określonym w art. 6 KN (art. 75 ust. 1 KN) PORZĄDKOWA

Bardziej szczegółowo

Kara porządkowa - Kodeks pracy

Kara porządkowa - Kodeks pracy Kara porządkowa - Kodeks pracy Opracowanie: Maria Węglowska - Wojt Pracownik czyli kto? Osoba fizyczna zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.

Bardziej szczegółowo

PRZESTĘPSTWA KORUPCYJNE

PRZESTĘPSTWA KORUPCYJNE PRZESTĘPSTWA KORUPCYJNE KORUPCJA BIERNA (SPRZEDAJNOŚĆ, ŁAPOWNICTWO) ART. 228 KK KORUPCJA CZYNNA (PRZEKUPSTWO) ART. 229 KK PŁATNA PROTEKCJA ART. 230-230a KK KORUPCJA WYBORCZA ART. 250a KK KORUPCJA MENADŻERSKA

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna nauczyciela

Odpowiedzialność prawna nauczyciela Odpowiedzialność prawna nauczyciela Opracowała: M. Węglowska - Wojt Dwa poziomy zadań i odpowiedzialności nauczyciela: - pracownik w zakładzie pracy - nauczyciel, pracownik pedagogiczny Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

Jak nałożyć karę porządkową? odpowiedzialność porządkowa pracownika

Jak nałożyć karę porządkową? odpowiedzialność porządkowa pracownika VII EDYCJA Konwent Prawa Pracy r.pr. Agata Kamińska Jak nałożyć karę porządkową? odpowiedzialność porządkowa pracownika 1 1 Odpowiedzialność porządkowa pracownikaco to takiego? Uprawnienie pracodawcy,

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność cywilno- prawna NAUCZYCIELI I WYCHOWAWCÓW SZKÓŁ I PLACÓWEK OŚWIATOWYCH

Odpowiedzialność cywilno- prawna NAUCZYCIELI I WYCHOWAWCÓW SZKÓŁ I PLACÓWEK OŚWIATOWYCH Odpowiedzialność cywilno- prawna NAUCZYCIELI I WYCHOWAWCÓW SZKÓŁ I PLACÓWEK OŚWIATOWYCH Prawa i obowiązki nauczycieli określa: Karta Nauczyciela, Przepisy wykonawcze do Karty Nauczyciela, Kodeks pracy,

Bardziej szczegółowo

Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego

Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego ROMAN TOMASZEWSKI Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego Zasadniczym pojęciem, do którego odwołuje się obowiązujący obecnie kodeks karny przy opisywaniu istoty przestępstw przeciwko prawidłowemu

Bardziej szczegółowo

OPINIA PRAWNA. skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna

OPINIA PRAWNA. skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna Sopot, dnia 18 września 2015 r. Sygn.: W-0000001 OPINIA PRAWNA skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna Przedmiot odpowiedzi:

Bardziej szczegółowo

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 02.04.2015

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 02.04.2015 PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM Warszawa, 02.04.2015 WYKŁAD NR 6 1. Odpowiedzialność prawna lekarza w ogólności 2. Odpowiedzialność karna Mechanizm procesowy Ryzyko dla lekarza 3. Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji,

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celnej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,

Bardziej szczegółowo

Przemoc w szkole regulacje prawne

Przemoc w szkole regulacje prawne Przemoc w szkole regulacje prawne Przemoc w szkole może przejawiać się groźbami, znieważaniem, zmuszaniem do wykonania określonych czynności, ale także niszczeniem rzeczy dziecka. Przemoc taka najczęściej

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Dr n. med. Grażyna Rogala-Pawelczyk Uniwersytet Medyczny w Lublinie Warszawa 09.04.2011 ZAWÓD System czynności czy prac, który jest wewnętrznie spójny, skierowany

Bardziej szczegółowo

OPINIA PRAWNA. w przedmiocie wniosku Pana... o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej w budownictwie

OPINIA PRAWNA. w przedmiocie wniosku Pana... o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej w budownictwie Warszawa, dnia 16 czerwca 2015 r. OPINIA PRAWNA w przedmiocie wniosku Pana... o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej w budownictwie Pana... opracowana przez

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność nauczyciela

Odpowiedzialność nauczyciela Odpowiedzialność nauczyciela Kuratorium Oświaty w Gdańsku, Wydział Organizacji i Pragmatyki Zawodowej Starszy wizytator Elżbieta Szwoch Odpowiedzialność nauczyciela Prawna jak każdy obywatel (pracownicza,

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność cywilno-prawna i zadania nauczycieli związane z bezpieczeństwem uczniów. Jacek Rudnik

Odpowiedzialność cywilno-prawna i zadania nauczycieli związane z bezpieczeństwem uczniów. Jacek Rudnik Odpowiedzialność cywilno-prawna i zadania nauczycieli związane z bezpieczeństwem uczniów Jacek Rudnik Art. 4 ustawy o systemie oświaty Ustawowe obowiązki nauczyciela Nauczyciel w swoich działaniach dydaktycznych,

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 620 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

Procedura dokonywania oceny pracy nauczycieli

Procedura dokonywania oceny pracy nauczycieli ZESPÓŁ SZKÓŁ W TUCHLINIE Procedura dokonywania oceny pracy nauczycieli Podstawa prawna: art. 6a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - ustawa (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 z późn.

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie Obowiązek reagowania na przemoc aspekty prawne. mgr Anna Wdowiarz

Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie Obowiązek reagowania na przemoc aspekty prawne. mgr Anna Wdowiarz Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie Obowiązek reagowania na przemoc aspekty prawne mgr Anna Wdowiarz Źródła prawnych uregulowań przeciwdziałania przemocy Dla polskiego prawa przemoc w rodzinie jest zjawiskiem

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna nauczyciela i dyrektora (porządkowa i dyscyplinarna)

Odpowiedzialność prawna nauczyciela i dyrektora (porządkowa i dyscyplinarna) Odpowiedzialność prawna nauczyciela i dyrektora (porządkowa i dyscyplinarna) Krystyna Laudańska Dyrektor Wydziału Organizacji i Informacji Oświatowej Kuratorium Oświaty w Gdańsku Gdańsk, listopad 2013

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna nieletnich

Odpowiedzialność prawna nieletnich Odpowiedzialność prawna nieletnich Referat poniższy ma charakter działań profilaktycznych i edukacyjnych. Mamy nadzieję, że nigdy nie wystąpi sytuacja z udziałem naszych wychowanek, w której będziemy musieli

Bardziej szczegółowo

Karna Cywilna Dyscyplinarna

Karna Cywilna Dyscyplinarna Karna Cywilna Dyscyplinarna ukończone 17 lat czyn zabroniony, bezprawny, zawiniony, o stopniu szkodliwości społecznej większym niż znikomy wina umyślna wina nieumyślna (lekkomyślność świadomie narusza

Bardziej szczegółowo

Prawa pracownicze (10). Kary porządkowe. Wpisany przez SCG Sob, 23 kwi 2016

Prawa pracownicze (10). Kary porządkowe. Wpisany przez SCG Sob, 23 kwi 2016 Brak podpisu na liście obecności, nieprzestrzeganie przepisów BHP i przeciwpożarowych, picie alkoholu w pracy mogą skończyć się dla każdego pracownika nałożeniem kary porządkowej. Dotyczy to także pracowników

Bardziej szczegółowo

Przedawnienie przestępstw seksualnych popełnionych na szkodę małoletniego

Przedawnienie przestępstw seksualnych popełnionych na szkodę małoletniego Przedawnienie przestępstw seksualnych popełnionych na szkodę małoletniego Przestępstwa, w tym przestępstwa o charakterze seksualnym na szkodę małoletnich, przedawniają się. Instytucja przedawnienia karalności

Bardziej szczegółowo

Rzecznik Dyscyplinarny w świetle obowiązujących przepisów

Rzecznik Dyscyplinarny w świetle obowiązujących przepisów Rzecznik Dyscyplinarny w świetle obowiązujących przepisów Program konferencji 10.00 10.10 10.10 10.15 Wprowadzenie w tematykę konferencji Pan Karol Semik Powitanie uczestników spotkania 10.15 10.40 Prawne

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA NIEBIESKIE KARTY. W Zespole Szkól Ekonomiczno-Ogrodniczych w Tarnowie

PROCEDURA NIEBIESKIE KARTY. W Zespole Szkól Ekonomiczno-Ogrodniczych w Tarnowie PROCEDURA NIEBIESKIE KARTY W Zespole Szkól Ekonomiczno-Ogrodniczych w Tarnowie W dniu 1 sierpnia 2010 r. weszła w życie znowelizowana ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Zakłada ona m.in. opracowanie

Bardziej szczegółowo

Traci moc z dn. 1.07.2014 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 616). USTAWA z dnia 16 grudnia 1972 r.

Traci moc z dn. 1.07.2014 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 616). USTAWA z dnia 16 grudnia 1972 r. Kancelaria Sejmu s. 1/6 Traci moc z dn. 1.07.2014 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 616). USTAWA z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. I. Wiadomości ogólne

Spis treści: Wprowadzenie. I. Wiadomości ogólne Spis treści: Wprowadzenie I. Wiadomości ogólne 1. Podstawowe pojęcia i źródła prawa dotyczące wykonywania zawodu psychologa, psychoterapeuty, psychiatry oraz seksuologa 1.1. Podstawowe pojęcia 1.1.1. Zdrowie

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika.

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Zgodnie z art. 55 1¹ kodeksu pracy (dalej k.p.) pracownikowi przysługuje prawo do rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

Art. 35. [Formy kary ograniczenia wolności] 1. 2. Art. 36. [Obowiązki przy karze ograniczenia wolności] 1. 2.

Art. 35. [Formy kary ograniczenia wolności] 1. 2. Art. 36. [Obowiązki przy karze ograniczenia wolności] 1. 2. Część ogólna Art. 35. [Formy kary ograniczenia wolności] 1. Nieodpłatna, kontrolowana praca na cele społeczne jest wykonywana w wymiarze od 20 do 40 godzin w stosunku miesięcznym. 2. W stosunku do osoby

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) Sygn. akt V CSK 556/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 listopada 2013 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ CZWARTY OBOWIĄZKI PRACODAWCY I PRACOWNIKA. Rozdział I. Obowiązki pracodawcy

DZIAŁ CZWARTY OBOWIĄZKI PRACODAWCY I PRACOWNIKA. Rozdział I. Obowiązki pracodawcy DZIAŁ CZWARTY OBOWIĄZKI PRACODAWCY I PRACOWNIKA Rozdział I Obowiązki pracodawcy Art. 94. Pracodawca jest obowiązany w szczególności: 1) zaznajamiać pracowników podejmujących pracę z zakresem ich obowiązków,

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty przemocy w rodzinie

Wybrane aspekty przemocy w rodzinie Wybrane aspekty przemocy w rodzinie RODZAJE PRZEMOCY W RODZINIE Fizyczna (bicie, kopanie, popychanie, straszenie użyciem broni) Psychiczna/emocjonalna (wyśmiewanie, kontrola, dręczenie, upokarzanie i poniżanie,

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI w świetle przepisów prawa Zależności Konwencja o prawach dziecka 1. Prawo do wychowania w duchu tolerancji i zrozumienia dla innych, bez dyskryminacji wynikającej z

Bardziej szczegółowo

Rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika bez wypowiedzenia z winy pracodawcy

Rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika bez wypowiedzenia z winy pracodawcy Rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika bez wypowiedzenia z winy pracodawcy Informacje ogólne Natychmiastowe rozwiązanie umowy Rozwiązanie umowy przez pracownika bez wypowiedzenia jest szczególnym trybem

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży w świetle prawa oświatowego

Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży w świetle prawa oświatowego Konferencja Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży w szkole i poza szkołą Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży w świetle prawa oświatowego Jerzy Kopański MSCDN Wydział w Siedlcach Siedlce, 14 marca 2013 r. 2 Rodzaje

Bardziej szczegółowo

z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego w postępowaniu karnym 1)

z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego w postępowaniu karnym 1) Wstępny projekt z dnia 5 czerwca 2014 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A S P R AW I E D L I W O Ś C I z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 7 maja 1999 r.

USTAWA z dnia 7 maja 1999 r. Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej i Agencji

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 25 maja 2001 r. o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 25 maja 2001 r. o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 25 maja 2001 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 89, poz. 967 o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna

Odpowiedzialność prawna Odpowiedzialność prawna Nauczyciela, opiekuna, wychowawcy, trenera, instruktora i animatora sportu dzieci i młodzieży wg stanu prawnego na dzień 31maja 2009r Opracowanie: Leszek Zieliński, Stanisława Zielińska

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 czerwca 2013 r. Poz. 737

Warszawa, dnia 27 czerwca 2013 r. Poz. 737 Warszawa, dnia 27 czerwca 2013 r. Poz. 737 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 5 kwietnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zaopatrzeniu z tytułu wypadków

Bardziej szczegółowo

Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie Kancelaria Sejmu s. 1/6 Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1493. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie W celu zwiększenia

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ PIERWSZY. PRAWO KARNE

DZIAŁ PIERWSZY. PRAWO KARNE DZIAŁ PIERWSZY. PRAWO KARNE Rozdział I. Uwagi ogólne Część I. Słowniczek pojęć POJĘCIE CZYN ZABRONIONY SPOŁECZNA SZKODLIWOŚĆ CZYNU PRZESTĘPSTWA PODOBNE KORZYŚĆ MAJĄT KOWA LUB OSOBISTA MIENIE ZNACZNEJ WARTOŚCI

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE POWYPADKOWE. Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 161

POSTĘPOWANIE POWYPADKOWE. Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 161 POSTĘPOWANIE POWYPADKOWE Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 161 Definicja wypadku przy pracy Za wypadek przy pracy uważa się zdarzenie: nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz

Bardziej szczegółowo

WIEDZA PRAKTYKA INTEGRACJA

WIEDZA PRAKTYKA INTEGRACJA Obowiązki i prawa nauczycieli a odpowiedzialność rodziców i młodzieży wykładowca: dr Jerzy Grad WIEDZA PRAKTYKA INTEGRACJA Rola wewnątrzszkolnych procedur i przepisów Art. 39. 1.3 ustawy o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna nauczyciela i dyrektora szkoły jako funkcjonariusza publicznego

Odpowiedzialność prawna nauczyciela i dyrektora szkoły jako funkcjonariusza publicznego Odpowiedzialność prawna nauczyciela i dyrektora szkoły jako funkcjonariusza publicznego Michał Jaworski prokurator Prokuratury Rejonowej Poznań-Stare Miasto Nauczyciel jako funkcjonariusz publiczny art.

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność cywilno-prawna i zadania nauczycieli związane z bezpieczeństwem uczniów

Odpowiedzialność cywilno-prawna i zadania nauczycieli związane z bezpieczeństwem uczniów Odpowiedzialność cywilno-prawna i zadania nauczycieli związane z bezpieczeństwem uczniów Specyfika zawodu nauczyciela sprawia, że ciąży na nim szczególna odpowiedzialność. Nauczyciel wykonując obowiązki

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach

USTAWA z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 30 października 2002 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1674. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08

WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08 WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08 Przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w pierwotnym brzmieniu

Bardziej szczegółowo

Postępowanie karne. Cje. Postępowanie przygotowawcze I

Postępowanie karne. Cje. Postępowanie przygotowawcze I Postępowanie karne Cje Dr Wojciech Jasiński Katedra Postępowania Karnego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski 1) Zasadniczo niesądowa faza postępowania karnego 2) Ogólne cele:

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia..2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia..2010 r. projekt z dnia 1 czerwca 2010 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia..2010 r. w sprawie postępowania dotyczącego przyznawania odszkodowań i zwrotu kosztów zaopatrzenia w wyroby medyczne dla

Bardziej szczegółowo

TESTY NA APLIKACJE CZĘŚĆ 3. Warszawa 2011. Aplikacja adwokacko-radcowska Aplikacja komornicza Aplikacja notarialna Aplikacja ogólna

TESTY NA APLIKACJE CZĘŚĆ 3. Warszawa 2011. Aplikacja adwokacko-radcowska Aplikacja komornicza Aplikacja notarialna Aplikacja ogólna 2011 TESTY NA APLIKACJE CZĘŚĆ 3 Aplikacja adwokacko-radcowska Aplikacja komornicza Aplikacja notarialna Aplikacja ogólna Warszawa 2011 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów.................................................

Bardziej szczegółowo

WINA jako element struktury przestępstwa

WINA jako element struktury przestępstwa WINA jako element struktury przestępstwa Art. 1 k.k. 1 Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. 2. Nie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy...

Spis treści. Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy... Wykaz skrótów... 11 Przedmowa do wydania drugiego... 13 Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy... 20 ROZDZIAŁ 1. Pojęcie, rodzaje

Bardziej szczegółowo

Zagrożenie przestępczością, związaną z przemocą w rodzinie wśród funkcjonariuszy Policji za okres od dnia 1 stycznia do 30 czerwca 2014 roku.

Zagrożenie przestępczością, związaną z przemocą w rodzinie wśród funkcjonariuszy Policji za okres od dnia 1 stycznia do 30 czerwca 2014 roku. Zagrożenie przestępczością, związaną z przemocą w rodzinie wśród funkcjonariuszy Policji za okres od dnia 1 stycznia do 30 czerwca 2014 roku. Przemoc w rodzinie stanowi niewątpliwie problem wstydliwy i

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. o zmianie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego oraz ustawy o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej

U S T A W A. o zmianie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego oraz ustawy o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej Projekt U S T A W A z dnia o zmianie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego oraz ustawy o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej Art. 1. W ustawie z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 8 stycznia 2010 r.

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 8 stycznia 2010 r. Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA z dnia 8 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks karny wykonawczy oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 lutego 1991 r.

USTAWA z dnia 23 lutego 1991 r. Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego Art. 1. [1. Uznaje

Bardziej szczegółowo

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o.

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest spółką handlową, nabywającą osobowość prawną z chwilą wpisu do Krajowego

Bardziej szczegółowo

POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM

POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM Ministerstwo Sprawiedliwości POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM Co to jest? Jak z niej korzystać? Publikacja przygotowana dzięki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej 2 Jesteś pokrzywdzonym, podejrzanym

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA. z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa 1)

Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA. z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa 1) Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA z dnia 20 stycznia 2011 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2011 r. Nr 34, poz. 173, z 2016 r. poz. 178. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE POWYPADKOWE. Szkolenia bhp w firmie szkolenie okresowe robotników 60

POSTĘPOWANIE POWYPADKOWE. Szkolenia bhp w firmie szkolenie okresowe robotników 60 POSTĘPOWANIE POWYPADKOWE Szkolenia bhp w firmie szkolenie okresowe robotników 60 Definicja wypadku przy pracy Za wypadek przy pracy uważa się zdarzenie: nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Powiatowy Urząd Pracy w Iławie, ul. 1 Maja 8b, 14-200 Iława, tel./fax. (89) 649 55 02 www.pup.ilawa.pl,urzad@pup.ilawa.pl

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA PRAWNA W SZKOLE

EDUKACJA PRAWNA W SZKOLE EDUKACJA PRAWNA W SZKOLE ZAPOBIEGANIE prewencja kryminalna ZDROWE I BEZPIECZNE DZIECKO RODZICE SZKOŁA POLICJA TYLKO ZROZUMIENIE PROBLEMU I WSPÓŁPRACA Obowiązujące przepisy Ustawa o postępowaniu w sprawach

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia w Internecie z akcentem na ochronę i dochodzenie praw. Diagnoserw Dawid Stramowski, Chrząstowo 4, 89-100 Nakło Nad Notecią

Zagrożenia w Internecie z akcentem na ochronę i dochodzenie praw. Diagnoserw Dawid Stramowski, Chrząstowo 4, 89-100 Nakło Nad Notecią Zagrożenia w Internecie z akcentem na ochronę i dochodzenie praw W przypadku cyberprzemocydostępne są dwie drogi ochrony prawnej: karna i cywilna. Należy pamiętać, że: w przypadku cyberprzemocy w stosunku

Bardziej szczegółowo

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Etapy postępowania karnego 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Postępowanie przygotowawcze Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa lub wszczęcie postępowania

Bardziej szczegółowo

dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Uniwersytet Łódzki

dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Uniwersytet Łódzki UBEZPIECZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ PODMIOTU PRZYJMUJĄCEGO ZAMÓWIENIE NA ŚWIADCZENIA ZDROWOTNE, ŚWIADCZENIODAWCY ORAZ INNYCH OSÓB UDZIELAJĄCYCH TAKICH ŚWIADCZEŃ dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2002 Nr 199 poz. 1674 USTAWA. z dnia 30 października 2002 r.

Dz.U. 2002 Nr 199 poz. 1674 USTAWA. z dnia 30 października 2002 r. Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 2002 Nr 199 poz. 1674 USTAWA z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach Opracowano na

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ CZWARTY OBOWIĄZKI PRACODAWCY I PRACOWNIKA. Rozdział I Obowiązki pracodawcy

DZIAŁ CZWARTY OBOWIĄZKI PRACODAWCY I PRACOWNIKA. Rozdział I Obowiązki pracodawcy DZIAŁ CZWARTY OBOWIĄZKI PRACODAWCY I PRACOWNIKA Rozdział I Obowiązki pracodawcy Art. 94. Pracodawca jest obowiązany w szczególności: 1) zaznajamiać pracowników podejmujących pracę z zakresem ich obowiązków,

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt SDI 22/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 18 grudnia 2015 r. SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Dołhy SSN Kazimierz Klugiewicz

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży

USTAWA. z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży Uznając, że życie jest fundamentalnym dobrem człowieka,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Art. 1.

USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Art. 1. USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw Art. 1. W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.) wprowadza się

Bardziej szczegółowo

Elementy Prawa Pracy 4.3. Roszczenia pracowników w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia według swojego wyboru

Elementy Prawa Pracy 4.3. Roszczenia pracowników w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia według swojego wyboru 4.3. Roszczenia pracowników w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia Rozwiązanie niezwłoczne jest bezprawne we wszystkich wypadkach, gdy nastąpiło to z naruszeniem przepisów

Bardziej szczegółowo

Inwestuj. w bezpieczeństwo. WYPADKOZNAWSTWO. Ireneusz Pawlik

Inwestuj. w bezpieczeństwo. WYPADKOZNAWSTWO. Ireneusz Pawlik Inwestuj w bezpieczeństwo. WYPADKOZNAWSTWO Ireneusz Pawlik RODZAJE WYPADKÓW wypadek przy pracy wypadek traktowany na równi z wypadkiem przy pracy wypadek do lub z pracy WYPADKI PRZY PRACY Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa:

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: - Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

Zadania kuratorów sądowych

Zadania kuratorów sądowych Krzysztof Jędrysiak Kierownik IV Zespołu Kuratorskiej służby Sądowej w Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Woli Zadania kuratorów sądowych Kurator sądowy w strukturze Sądu Zawodowy kurator sądowy dla dorosłych

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach

USTAWA z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach Art. 1. Ustawa określa: 1) rodzaje wypadków

Bardziej szczegółowo

2.8. Odpowiedzialność dyscyplinarna w budżetówce

2.8. Odpowiedzialność dyscyplinarna w budżetówce RADY 2 2.8. Odpowiedzialność dyscyplinarna w budżetówce Małgorzata Rawicka Spis treści 1. Pracownicy samorządowi... 1 a) Tryb karania samorządowców... 3 b) Czego robić nie wolno?... 4 2. Pracownicy urzędów

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 lutego 1991 r.

USTAWA z dnia 23 lutego 1991 r. Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego Art. 1. 1. Uznaje

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak Sygn. akt IV KK 413/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 kwietnia 2015 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz SSA del.

Bardziej szczegółowo

Pani Barbara Kudrycka Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. ul. Wspólna 1/3 00-529 Warszawa

Pani Barbara Kudrycka Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. ul. Wspólna 1/3 00-529 Warszawa RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-691840-I/11/MW/KJ 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pani Barbara Kudrycka Minister Nauki

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 sierpnia 2013 r. Poz. 892

Warszawa, dnia 6 sierpnia 2013 r. Poz. 892 Warszawa, dnia 6 sierpnia 2013 r. Poz. 892 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 25 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowości informacji umieszczanych w karcie rejestracyjnej i w zawiadomieniu Na

Bardziej szczegółowo

PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA

PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA 1. Adwokat w postępowaniu przygotowawczym - przebieg czynności

Bardziej szczegółowo

Handlem ludźmi jest werbowanie, transport, dostarczanie, przekazywanie, przechowywanie lub przyjmowanie osoby z zastosowaniem:

Handlem ludźmi jest werbowanie, transport, dostarczanie, przekazywanie, przechowywanie lub przyjmowanie osoby z zastosowaniem: Źródło: http://handelludzmi.eu/hl/baza-wiedzy/przepisy-prawne/polskie/6283,kompilacja-najwazniejszych-przepisow-prawa-polskiego -zwiazanych-z-problematyka-h.html Wygenerowano: Niedziela, 7 lutego 2016,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN DZIAŁANIA SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO STOWARZYSZENIA UniCat Club. Postanowienia ogólne

REGULAMIN DZIAŁANIA SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO STOWARZYSZENIA UniCat Club. Postanowienia ogólne REGULAMIN DZIAŁANIA SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO STOWARZYSZENIA UniCat Club Postanowienia ogólne 1 Sąd Koleżeński jest jednym z organów Władz Stowarzyszenia UniCat Club (dalej: Stowarzyszenia) powoływanym przez

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 195/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 10 lutego 2012 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Marta Romańska

Bardziej szczegółowo

Projekt ustawy o doradztwie odszkodowawczym

Projekt ustawy o doradztwie odszkodowawczym ZAKRES REGULACJI Projektowana ustawa powinna regulować co najmniej następujące zagadnienia: 1. warunki i zasady wykonywania doradztwa, 2. organizacje samorządu doradców zawód doradcy odszkodowawczego NIE

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POLICJI Z OSOBĄ, KTÓRA DOŚWIADCZYŁA PRZEMOCY SEKSUALNEJ

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POLICJI Z OSOBĄ, KTÓRA DOŚWIADCZYŁA PRZEMOCY SEKSUALNEJ 1. W przypadku, kiedy do jednostki policji zgłasza się osoba pokrzywdzona, aby zawiadomić o popełnieniu przestępstwa przeciwko wolności seksualnej (art. 197-200 Kodeksu karnego), należy: Ustalić czy pokrzywdzony

Bardziej szczegółowo

ocenie podlega nauczyciel (z wyjątkiem nauczyciela stażysty) kom. nr 1 kom. nr 2 oceny dokonuje dyrektor kom. nr 1, 4, 5

ocenie podlega nauczyciel (z wyjątkiem nauczyciela stażysty) kom. nr 1 kom. nr 2 oceny dokonuje dyrektor kom. nr 1, 4, 5 PROCEDURA OCENY PRACY NAUCZYCIELI ocenie podlega nauczyciel (z wyjątkiem nauczyciela stażysty) kom. nr 1 dyrektor powiadamia na piśmie nauczyciela, co najmniej miesiąc przed dokonaniem oceny (chyba, że

Bardziej szczegółowo

I. Zarys historii polskiego nowożytnego prawa karnego

I. Zarys historii polskiego nowożytnego prawa karnego I. Zarys historii polskiego nowożytnego prawa karnego 1. Zabór austriacki 1787 Józefina 1797 ustawa karna dla Galicji Zachodniej 1804 Franciszkana 1852 Kodeks karny 1878 węgierski kodeks karny (tereny

Bardziej szczegółowo

Na wniosek Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w Biurze Rzecznika Praw

Na wniosek Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w Biurze Rzecznika Praw RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-632772-XVIII/12/GK 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Bartłomiej Sienkiewicz Minister Spraw Wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

Nieuznanie wypadku przy pracy przez ZUS

Nieuznanie wypadku przy pracy przez ZUS Nieuznanie wypadku przy pracy przez ZUS 1 Podstawowe regulacje prawne ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jedn.: Dz.

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ PIERWSZY. PRAWO KARNE

DZIAŁ PIERWSZY. PRAWO KARNE DZIAŁ PIERWSZY. PRAWO KARNE Rozdział I. Uwagi ogólne Część I. Słowniczek pojęć POJĘCIE CZYN ZABRONIONY SPOŁECZNA SZKODLIWOŚĆ CZYNU PRZESTĘPSTWA PODOBNE KORZYŚĆ MAJĄT- KOWA LUB OSOBISTA MIENIE ZNACZNEJ

Bardziej szczegółowo

Postępowania karne i cywilne związane z wypadkiem lotniczym z punktu widzenia biegłego sądowego

Postępowania karne i cywilne związane z wypadkiem lotniczym z punktu widzenia biegłego sądowego System zarządzania bezpieczeństwem. w organizacjach lotnictwa cywilnego Uczelnia Łazarskiego, Warszawa, 18 marca 2014 Postępowania karne i cywilne związane z wypadkiem lotniczym z punktu widzenia biegłego

Bardziej szczegółowo

TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI

TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI Zdzisława Cwalińska-Weychert Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny Problematyka zadośćuczynienia pieniężnego

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność za sprawozdawczość finansową firmy.

Odpowiedzialność za sprawozdawczość finansową firmy. Odpowiedzialność za sprawozdawczość finansową firmy. Agenda 1. Odpowiedzialność organów zarządzających i nadzorczych 1.1. Organy odpowiedzialne. 1.2. Pojęcie kierownika jednostki. 1.3. Zakres odpowiedzialności.

Bardziej szczegółowo

Przyczyny odmowy wypłaty świadczeń z wypadkowego ubezpieczenia społecznego. Szczecin 08.05.2014r

Przyczyny odmowy wypłaty świadczeń z wypadkowego ubezpieczenia społecznego. Szczecin 08.05.2014r Przyczyny odmowy wypłaty świadczeń z wypadkowego ubezpieczenia społecznego Szczecin 08.05.2014r Podstawa prawna ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy

Bardziej szczegółowo