Rozdzia³ III. Diagnostyka laboratoryjna zaka enia wirusem HIV-1 i AIDS. Janusz J. Stañczak. Diagnostyka serologiczna

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rozdzia³ III. Diagnostyka laboratoryjna zaka enia wirusem HIV-1 i AIDS. Janusz J. Stañczak. Diagnostyka serologiczna"

Transkrypt

1 Janusz J. Stañczak Rozdzia³ III Diagnostyka laboratoryjna zaka enia wirusem HIV-1 i AIDS Zakażenie ludzkim wirusem HIV-1 jest wykrywane w różnych stadiach choroby. Mimo wielu dostępnych leków jest ono obecnie dożywotnie. Czas i intensywność leczenia antyretrowirusowego powodują liczne objawy uboczne. Zjawiskiem bardzo niekorzystnym jest, podobnie jak w antybiotykoterapii zakażeń bakteryjnych, selekcja wariantów genetycznych o braku lub obniżonej wrażliwości na leki. Te cechy zakażenia, a także jego aspekty społeczne, ekonomiczne i kulturowe spowodowały gwałtowny rozwój nowych metod diagnostycznych i usprawnienie już istniejących. Obecnie diagnostyka zakażeń HIV jest jedną z najbardziej złożonych i jednocześnie najskuteczniejszych w wirusologii klinicznej. Ocenia się obecność przeciwciał anty-hiv i wybranych antygenów wirusa, materiału genetycznego genomowego RNA i prowirusowego cdna. Bardzo ważnym elementem jest ocena wpływu zakażenia oraz leczenia na jakość układu odpornościowego, najczęściej dokonywana cytometrycznym pomiarem liczby limfocytów T CD4+ oraz T CD8+. Najnowszym wzbogaceniem diagnostyki jest genetyczne charakteryzowanie wirusa, umożliwiające wykrywanie mutantów o obniżonej wrażliwości na leki oraz subtypów HIV, istotne w badaniach epidemiologicznych. Diagnostyka serologiczna Diagnostyka serologiczna jest podstawą w badaniach przesiewowych. W 1985 roku Federal Drug Administation (USA) zatwierdziła pierwszy test wykrywający przeciwciała anty-hiv. Obecnie powszechnie stosuje się testy immunoenzymatyczne (EIA enzyme immunoassay) III i IV generacji, umożliwiające wykrycie przeciwciał anty-hiv-1, anty-hiv-1 z grupy 0 oraz anty-hiv-2. Materiałem badanym jest surowica, osocze; w uzasadnionych wypadkach mogą być diagnozowane inne płyny ustrojowe. Czas pomiędzy zakażeniem a pojawieniem się wykrywalnych prze- DIAGNOSTYKA LABORATORYJNA ZAKA ENIA WIRUSEM HIV-1 I AIDS 35

2 ciwciał wynosi około 3 tygodnie. Opisywane są w tym względzie znaczne różnice osobnicze. Testy IV generacji, dodatkowo wykrywające antygen p24, znacznie skracają okres okienka serologicznego. Jednocześnie wykazują wyższą niż generacja III swoistość diagnostyczną. Najnowszy wariant testów IV generacji pozwala określić przyczynę wyniku dodatniego obecność wyłącznie antygenu lub także przeciwciał. Charakterystykę testów przedstawia tabela 1. Testy przesiewowe z natury swojej mogą wykazywać wyniki fałszywie dodatnie, zależne od np. chorób współistniejących; inną przyczyną, szacowaną na 0,0005% badań, mogą być wewnątrzlaboratoryjne błędy techniczne. Dlatego, zgodnie z regulacjami obowiązującymi również w Polsce, dodatni wynik testu przesiewowego winien być zweryfikowany testem potwierdzenia, w przeciwnym razie nie może być wydany pacjentowi. Testy potwierdzenia wykrywają przeciwciała przeciwko różnym grupom antygenów HIV, wykorzystując technologię EIA. Najczęściej stosowane są testy WB (western blot), zawierające białka antygenowe zlizowanych wirionów HIV-1 lub testy LIA (line immunoassay), zawierające peptydy syntetyczne oraz białka uzyskane drogą rekombinacji. Skład antygenów w testach WB jest różny, zależny od producenta. Zawsze są to jednak antygeny kodowane przez trzy różne regiony: rdzenia (gag p18, p24, p55), polimerazy (pol p34, p52, p68) oraz otoczki (env gp41, gp120, gp160). Testy LIA zawierają dodatkowo antygeny otoczki HIV-2 (gp36, sgp105), umożliwiające rozróżnienie i wykrycie zakażenia tym wirusem. Te antygeny są również obecne w najnowszych wariantach testów WB. Tabela 1. Wybrane w³aœciwoœci testów serologicznych Generacja U yte antygeny W³aœciwoœci testu I lizaty wirusa niska specyficznoœæ i powtarzalnoœæ 6 tygodni II syntetyczne i rekombinacyjne poprawienie powy szych parametrów, swoiste wobec HIV-1 oraz HIV-2 III syntetyczne zwiêkszona czu³oœæ, dodatkowo wykrywa przeciwcia³a przeciwko antygenom grupy 0 HIV-1 IV syntetyczne dodatkowo zawiera przeciwcia³a wykrywaj¹ce antygen p24 HIV-1 IV usprawniona syntetyczne jw., dodatkowo rozró nia Ÿród³o sygna³u obecnoœæ przeciwcia³ lub antygen p24 Okres okienka serologicznego 5 tygodni 4 tygodnie 2 tygodnie jw. 36 HIV/AIDS PODRÊCZNIK DLA LEKARZY I STUDENTÓW

3 Za wynik dodatni testu potwierdzenia najczęściej, zawsze zgodnie z zaleceniami producenta, uznaje się reakcję przeciwciał z co najmniej dwoma białkami różnych regionów. Brak jakiejkolwiek reaktywności to wynik ujemny. Niepełna reaktywność, reakcja jednego antygenu lub dwu z tej samej grupy uważana jest za wynik nieokreślony. Jego przyczyną mogą być błędy wykonania, ale też wczesna faza serokonwersji, zakażenie HIV-2 lub innymi retrowirusami. W wypadku weryfikacji wyników testów IV generacji testy WB i LIA nie są przydatne w pierwszych stadiach zakażenia, przed serokonwersją. Dlatego przyjęto, że potwierdzenie może być dokonane testami genetycznymi identyfikującymi materiał genetyczny HIV lub testem wykrywającym antygenemię p24 (w Polsce stosowanym sporadycznie). Obecnie stosowane testy serologiczne zapewniają diagnostykę tanią, szybką, wykazując czułość diagnostyczną i specyficzność bliskie 100%. Diagnostyka genetyczna Testy genetyczne bezpośrednio wykrywają materiał genetyczny HIV- -genomowy RNA obecny w wirionach lub komplementarny DNA (cdna) w zakażonych komórkach. Właściwie każda duża firma biotechnologiczna oferuje takie testy. Stosowane są dwie grupy testów, różniące się zastosowaną technologią. Grupa dominująca to testy wykrywające wybraną sekwencję materiału genetycznego HIV, następnie fragment ten powielające nawet miliony razy. Są to tzw. technologie NAAT (nucleic acid amplification tests). Należą do nich testy PCR (polymerase chain reaction), NASBA (nucleic acid sequence-based amplification) oraz TMA (transcription mediated amplification). Druga grupa wykorzystuje technologię rozgałęzionego DNA (bdna branched DNA), w której do wykrytego materiału genetycznego jest dołączany syntetyczny DNA, zawierający kilkaset miejsc przyłączenia sondy wyznakowanej barwnikiem chemiluminescencyjnym. Jest to technologia wzmocnienia sygnału. Najnowszą technologią jest system mikromacierzy DNA (DNA chips). Jego elementem podstawowym jest płytka szklana lub membrana nylonowa, na której są osadzone setki, a nawet tysiące sond oligonukleotydów. Do nich w procesie hybrydyzacji przyłączają się komplementarne kwasy nukleinowe. Technologia ta umożliwia całościową ocenę badanego materiału genetycznego. Obecnie za złoty standard diagnostyczny uznaje się technologię PCR z jej wynikami są porównywane rezultaty uzyskane innymi metodami. DIAGNOSTYKA LABORATORYJNA ZAKA ENIA WIRUSEM HIV-1 I AIDS 37

4 Sondy i primery, stosowane w powyższych technikach, są syntezowane na podstawie informacji uzyskanych poprzez sekwencjonowanie genomu HIV. Powszechnie stosuje się opublikowaną w 1977 roku metodę Sangera i wsp. Wykorzystuje ona zasadę przerywania wydłużania (terminacji elongacji) potomnej nici DNA przez wbudowanie dwudeoksynukleotydu. Sekwencjonowanie jest jednym z podstawowych narzędzi współczesnej genetyki. Jest stosowane w badaniach podstawowych do charakteryzowania badanych genomów lub ich fragmentów. Umożliwia także poznanie genetycznych podstaw chorobotwórczości patogenów. Jednocześnie w ostatnich latach sekwencjonowanie stało się samodzielną metodą diagnostyczną, na przykład w diagnostyce HIV służy identyfikacji wariantów genetycznych w dochodzeniach epidemiologicznych lub częściej wykrywaniu mutacji warunkujących lekooporność (patrz niżej: Oznaczanie lekooporności HIV-1). Wyniki sekwencjonowania umożliwiają również syntezę peptydów stosowanych np. w testach serologicznych lub szczepionkach. Testy genetyczne umożliwiają najszybsze wykrycie zakażenia. Teoretycznie już po kilku godzinach od ekspozycji można wykryć RNA wirusa HIV. Ich czułość i swoistość diagnostyczna jest porównywalna z właściwościami testów serologicznych IV generacji. Dużym ryzykiem ich stosowania jest możliwość kontaminacji próbki produktami poprzednich reakcji, dlatego narzucają one znacznie wyższe standardy pracy. Diagnostyka cytometryczna ocena uk³adu odpornoœciowego Podstawową metodą oceny oddziaływania zakażenia HIV na układ odpornościowy jest pomiar ilości limfocytów T CD4+ (pomocniczych) i ich stosunek liczbowy do T CD4+ (supresorowych/cytotoksycznych). Uznane normy fizjologiczne wynoszą: T CD4+ u dzieci od 1. do 6. roku życia >1000/mm³, dorośli /mm³, a stosunek T CD4+/CD8+ odpowiednio 1,05 1,75 oraz 1,30 2,60. Spadek ilości limfocytów T CD4+ jest podstawowym, obok wiremii, znacznikiem postępu zakażenia, czynnikiem uzasadniającym inicjację terapii. Natomiast wzrost ilości T CD4+ jest bezpośrednim wyznacznikiem skuteczności leczenia. W połączeniu z obecnością zakażeń oportunistycznych lub ich brakiem liczba T CD4+ definiuje kategorie zakażenia HIV. Oznaczenia liczby T CD4+ dokonuje się w krwi pełnej pobranej do probówki z dowolnym antykoagulantem. Wymagana jest niewielka ( μl) ilość krwi. Badania cytometryczne umożliwiają ocenę innych markerów pobudzenia immunologicznego CD3+, CD19+ (limfocyty T i B) oraz CD16/56+ (komórki NK). 38 HIV/AIDS PODRÊCZNIK DLA LEKARZY I STUDENTÓW

5 Fazy diagnozowania zaka enia HIV Diagnostyka laboratoryjna HIV składa się z kilku etapów. W każdym z nich stosowane testy odpowiadają na inne pytania. Wykrycie zakażenia HIV, śledzenie rozwoju zakażenia oraz monitorowanie leczenia wymusza zastosowanie różnych testów. Czas pojawiania się markerów wykorzystywanych w diagnozowaniu zakażenia HIV-l pokazano na rycinie 1. Diagnostyka przesiewowa w kierunku HIV Podstawowe badania w kierunku HIV to metody serologiczne. Z pobranej próbki krwi jest uzyskiwane osocze, następnie dzielone na próbkę 1. i 2. Wynik dodatni próbki 1. wywołuje konieczność powtórzenia oznaczenia w próbce 2. Wynik dodatni próbki 2. bezwzględnie musi być zweryfikowany testem potwierdzenia. Wynik dodatni testu potwierdzenia jest wydawany lekarzowi zlecającemu badanie. W wypadku wyniku dodatniego próbki 1. oraz ujemnego w 2. zaleca się ponowne pobranie krwi i powtórzenie badania. Wynik ujemny próbki 1. traktuje się jako prawdziwy. Zaleca się jednak konsultację z pacjentem, ocenę ryzyka zakażenia oraz dyskusję o zapobieganiu ryzykownym zachowaniom. W trakcie okienka serologicznego wirus replikuje bardzo intensywnie, ilość kopii wirusa jest najwyższa w całym przebiegu choroby. Pozwala to stê enie T CD4+ HIV-RNA (RT PCR) w osoczu ENV-Ab RNA p24ag GAG-Ab p24ag IgM HIV-DNA (PCR) w PBMC czas zaka enie tygodnie/miesi¹ce miesi¹ce/lata 1 3 lat ostre zaka enie okres bezobjawowy objawy Rycina 1. Pojawianie siê znaczników diagnostycznych w zaka eniu HIV-l DIAGNOSTYKA LABORATORYJNA ZAKA ENIA WIRUSEM HIV-1 I AIDS 39

6 na wykrycie zakażenia poprzez wykazanie obecności antygenu p24 HIV. W tym celu stosuje się testy IV generacji lub wykrywające jedynie antygen p24. W uzasadnionych wypadkach, np. wysokiego prawdopodobieństwa zakażenia, zasadne i dopuszczalne jest wykonanie pierwszego diagnozowania testem genetycznym. Jego wynik uważa się za ostateczny. Pacjent nie może otrzymać niepotwierdzonego dodatniego wyniku testu przesiewowego. W praktyce reguła ta jest nagminnie łamana. Diagnostyka poekspozycyjna u dzieci matek HIV-dodatnich Wczesna diagnostyka umożliwia wykrycie zakażenia HIV wkrótce po kontakcie z materiałem zakaźnym ryzykownym zachowaniu seksualnym, intencjonalnych próbach zakażenia lub wówczas, gdy inne metody są niestosowalne, np. u noworodków i niemowlaków matek zakażonych HIV. U dzieci przeciwciała odmatczyne mogą przetrwać nawet do 18. miesiąca życia. W metodzie tej materiałem badanym jest krew pełna pobrana na antykoagulant. Wymagane jest około 5 ml krwi, w wypadku badania noworodków lub niemowlaków dopuszczalne jest przesłanie 1 ml. Po pobraniu probówki przechowuje się w temperaturze pokojowej, a czas transportu nie powinien przekraczać 24 godzin. W laboratorium komórki jednojądrzaste są izolowane w gradientach wielocukrów i hodowane. Komórki są pobudzane fitohemaglutyniną, a po 3 dniach dodatkowo IL-2. Po 10 dniach hodowli ocenia się obecność antygenu p24 w nadsączu oraz RNA HIV-l w płynie hodowlanym metodą RT PCR. W lizacie komórek można również poszukiwać prowirusowego cdna metodą PCR. W diagnostyce noworodków zaleca się wykonanie badania w pierwszych 5 dniach życia oraz powtórzenie badania w 3. i 5. miesiącu w celu wykluczenia zakażenia okołoporodowego. Przedstawiona metoda jest jedną z najczulszych. Jedyną niedogodnością jest czas badania. Ocena rozwoju zaka enia HIV Przebieg zakażenia jest oceniany przez pomiar ilości limfocytów T CD4+ i proporcji do T CD8+ oraz pomiar wiremii HIV-1. Ocena profilu immunologicznego, mimo że jest zależna także od innych czynników, wydaje się metodą dokładniej opisującą przebieg zakażenia. Ocena ilościowa wiremii jest mniej podatna na proceduralne zafałszowania i fizjologiczne fluktu- 40 HIV/AIDS PODRÊCZNIK DLA LEKARZY I STUDENTÓW

7 acje, ale jest znacznie droższa. Wskazany jest równoczesny pomiar obu markerów. W Polsce przyjęto konsensus zalecający wykonanie jednoczesne obu testów dwa razy w roku. W celu oznaczenia wiremii HIV należy pobrać krew pełną w ilości 4,5 ml do probówek z K 3 EDTA. Warunki pobrania, przechowywania i transportu są identyczne jak w badaniu cytometrycznym. Obydwa rodzaje badań mogą być wykonane z tego samego pobrania. Najczęściej oznacza się wiremię HIV metodą RT PCR, znacznie rzadziej rozgałęzionego DNA (b-dna). Najważniejsze laboratoria polskie stosują wariant RT PCR czasu rzeczywistego (real time RT PCR). Metoda ta jest bardzo czuła dolny próg detekcji wynosi około 40 kopii/ml; jednocześnie zapewnia bardzo szeroki zakres liniowości pomiaru nawet do 1 x 10 7 kopii/ml. Czas oczekiwania na wynik zależy od liczby otrzymywanych próbek, ponieważ ekonomicznie uzasadnione jest wykonywanie serii oznaczeń. W praktyce jest nie dłuższy niż 4 dni. Monitorowanie przebiegu zakażenia HIV wykazało, że są osoby, u których utrzymuje się stale niska wiremia, nie postępuje uszkadzanie układu odpornościowego i najprawdopodobniej nie rozwija się pełnoobjawowy AIDS. Osoby takie (long-time nonprogresors) posiadają najczęściej mutacje genów kodujących koreceptory CXCR4 lub CCR5. Receptory te są wykorzystywane przez HIV podczas inwazji komórek gospodarza powstająca mutacja chroni komórkę przed zakażeniem. Obecnie możliwe jest identyfikowanie większości takich mutacji. Ocena skutecznoœci leczenia antyretrowirusowego Monitorowanie skutecznego leczenia nie różni się od śledzenia rozwoju zakażenia. Ocenia się skuteczność hamowania replikacji wirusa stan pożądany to spadek wiremii do poziomów niewykrywalnych (poniżej około 40 kopii/ml) oraz rekonstrukcję układu odpornościowego efekt oczekiwany to wzrost liczby limfocytów T CD4+ i poprawa proporcji do T CD8+. W Polsce bada się dwukrotnie w ciągu roku pacjentów poddanych terapii. Wyjątek stanowią dzieci, u których ze względu na większą labilność oznaczenia wykonuje się cztery razy w roku lub zgodnie z zaleceniem lekarza prowadzącego. Niepowodzenie leczenia definiuje się jako: niepowodzenie wirusologiczne wzrost wiremii do poziomu >1000 kopii/ml po początkowym spadku poniżej poziomu detekcji, niepowodzenie immunologiczne brak wzrostu liczby T CD4+, nieskuteczność kliniczną. DIAGNOSTYKA LABORATORYJNA ZAKA ENIA WIRUSEM HIV-1 I AIDS 41

8 Lekarz prowadzący winien rozważyć wszystkie możliwe przyczyny niepowodzenia, przede wszystkim nieregularne przyjmowanie leków, ale również selekcję mutantów lekoopornych i narastanie subpopulacji opornych na stosowane leki. Oznaczanie lekoopornoœci HIV-1 Stworzenie grup leków antyretrowiusowych skutecznie zmniejszających replikację HIV spowodowało, podobnie jak wprowadzenie antybiotykoterapii zakażeń bakteryjnych, selekcjonowanie wariantów genetycznych HIV o obniżonej podatności na leki. Powstanie lekoopornego mutanta jest wynikiem wysokiego tempa replikacji wirusa i niskiej wierności wirusowej odwrotnej transkryptazy. W efekcie dziennie powstaje około 1 5 x 10 9 wirionów zmutowanych w regionach kodujących odwrotną transkryptazę i proteazę. Pojawiające się mutanty wykazują na ogół niższą wydajność replikacyjną niż warianty dzikie. Inicjacja terapii wprowadza jednak silną presję selekcyjną i mutanty lekooporne bardzo szybko stają się populacją dominującą. Najnowsze wytyczne WHO zalecają testowanie w kierunku lekooporności u pacjentów z niepowodzeniem leczenia, u osób zaczynających leczenie (jeżeli transmisja szczepów opornych jest stwierdzana u ponad 10% populacji) oraz kobiet ciężarnych przed inicjacją profilaktycznego podawania leków. Podobne zalecenia przyjęto w Polsce. Selekcjonowanie i przenoszenie się szczepów opornych HIV staje się jednym z głównych powodów niepowodzenia leczenia. Wykazano również obecność typowych mechanizmów oporności krzyżowej, gdy pojedyncza mutacja warunkuje oporność na kilka leków z danej grupy. Ocena oporności HIV-1 w Polsce wykazała, że ponad 14% nieleczonych pacjentów jest zakażonych szczepami o obniżonej wrażliwości na leki. Jest to odsetek wysoki, uzasadniający powszechne testowanie zgodne z powyższymi zaleceniami. Do identyfikacji mutantów opornych stosuje się dwie technologicznie różne grupy metod genotypowanie i fenotypowanie. Genotypowa analiza opornoœci Genotypowa analiza lekooporności opisuje oporność pośrednio, poprzez wykrycie mutacji powiązanych z klinicznie obserwowaną obniżoną lub zniesioną wrażliwością na lek. Mutacje te pojawiają się w genach kodujących odwrotną transkryptazę i proteazę HIV oraz w wypadku najnowszej grupy leków hamujących wejście wirusa do komórki, w genach kodujących białka gp41 i gp120 HIV. Stosowane są dwie metody genotypowania 42 HIV/AIDS PODRÊCZNIK DLA LEKARZY I STUDENTÓW

9 sekwencjonowanie i hybrydyzacja. W obu pierwszy etap to namnożenie badanych fragmentów genomu HIV w reakcji RT PCR. W teście hybrydyzacji uzyskany jednoniciowy DNA łączy się fragmentami komplementarnymi z sondami naniesionymi na stały nośnik, najczęściej pasek nitrocelulozy lub nylonu, swoistymi dla wcześniej wybranych mutacji. Uzyskany wzór reagujących sond umożliwia identyfikację mutacji i ostatecznie ocenę lekooporności. W teście sekwencjonowania ustala się kolejność wszystkich nukleotydów w badanych fragmentach. Oddziaływanie wykrywanych mutacji jest interpretowane przez program komputerowy zintegrowany z systemem. Istnieje co najmniej dziewięć różnych algorytmów interpretujących, sporadycznie zdarzają się interpretacje rozbieżne. Po uwzględnieniu różnic między obiema technologiami w aktualnych zaleceniach zasugerowano stosowanie hybrydyzacji jako systemu wczesnego ostrzegania, wykrywającego pojawiające się w czasie leczenia mutanty lekooporne. Z kolei sekwencjonowania powinno używać się jako dokładnego instrumentu wykrywania nowych zmian w genomie HIV. W Polsce początkowo stosowano testy hybrydyzacji. Obecnie 1 2 laboratoria stosują technikę sekwencjonowania. Do wykonania badania niezbędna jest wiremia >1 x 10 3 kopii/ml. Pobiera się krew pełną na K 3 EDTA; wymagana objętość wynosi 2 ml. Zasady pobrania i przesyłania są takie same jak do badań cytometrycznych. Badanie trwa około 3 7 dni. Raport zawiera rozpoznane mutacje warunkujące lekooporność oraz ich interpretację: leki skuteczne, o zmniejszonej skuteczności oraz nieskuteczne. Możliwe jest udostępnianie klinicystom wyniku pierwotnego, sekwencji, do oceniania innymi algorytmami. Fenotypowa analiza opornoœci Fenotypowa analiza oporności ocenia bezpośrednio wpływ leku na wydajność replikacji HIV podczas hodowli w zakażonych komórkach. Opisuje różnicę wrażliwości badanego izolatu HIV na dany lek w porównaniu ze szczepem dzikim. Miarą tej różnicy jest wzrost stężenia leku hamującego replikację wirusa, najczęściej opisywany jako IC 50 lub IC 95 (IC inhibitory concentration). Jest to stężenie leku hamujące replikację HIV odpowiednio o 50% lub 95%, wyrażone w μm lub μg/ml. Ostateczny wynik jest podawany jako wskaźnik oporności (WO), będący ilorazem IC izolatu badanego wobec IC szczepu dzikiego. Klinicznie najistotniejszą wadą fenotypowania jest nieustalona dotychczas wartość WO jednoznacznie definiująca izolaty jako wrażliwe lub oporne. Obecnie obserwuje się zmniejszanie początkowo stosowanych DIAGNOSTYKA LABORATORYJNA ZAKA ENIA WIRUSEM HIV-1 I AIDS 43

10 wartości WO. Jednym z zasadnych wniosków jest ten, że poprzednie raporty nie doszacowywały lekooporności badanych izolatów. Inną wadą fenotypowania jest nierozróżnianie obecnych w badanej próbce subpopulacji różniących się lekoopornością. Dlatego uzyskiwany wynik jest uśrednieniem tej cechy. Większość leków nowych już w fazie projektowania lub wstępnych badań laboratoryjnych ma ocenianą potencjalną barierę genetyczną lub wrażliwość na oporność krzyżową. Dlatego też wiele leków nie wykazuje większej skuteczności inhibowania replikacji HIV niż leki generacji poprzednich, natomiast ich przewagą jest mniejsza zdolność selekcji szczepów opornych lub niepodatność na mechanizmy oporności krzyżowej. Przedstawione metody oznaczania lekooporności HIV są znacznym osiągnięciem diagnostyki wirusologicznej. Jednocześnie, w odróżnieniu od metod opisujących wiremię i profil immunologiczny, są najmniej doskonałym elementem diagnostyki zakażeń HIV. W wypadku metod genetycznych nie są poznane wszystkie mutacje powiązane z lekoopornością; nie zidentyfikowano wszelkich powiązań funkcjonalnych między współistniejącymi mutacjami, zawierających się między oddziaływaniami supresorowymi a synergistycznymi. Nie są do końca poznane oddziaływania mutacji na klinicznie obserwowany fenotyp, nie są także w pełni wyjaśnione mechanizmy oporności krzyżowej. Metody fenotypowe oceniają podatność na lek in vitro, kolejne etapy badania stwarzają liczne możliwości oceny artefaktu, nie zaś szczepu obecnego w organizmie pacjenta, są czasochłonne i drogie. Każdy z leków wykazuje też właściwą sobie barierę genetyczną liczbę i wagę mutacji niezbędnych do zmniejszenia lub zniesienia jego efektywności. Analiza filogenetyczna Uzyskane sekwencje HIV są dodatkowo wykorzystywane w badaniach epidemiologicznych: Identyfikacja subtypów HIV-1 w Europie, również w Polsce, obserwuje się zmiany wzorca subtypów. Dominujący subtyp B jest wypierany przez inne, tzw. non-b (other than B nowa propozycja). Proces ten może stać się czynnikiem utrudniającym diagnostykę, zwłaszcza genetyczną, gdyż większość testów jest optymalizowana (wykazuje najwyższe czułości i swoistości) wobec sekwencji subtypu HIV-1 B. Drzewka filogenetyczne ustalanie odległości genetycznych oraz pokrewieństwa między izolatami. Technika ta umożliwia śledzenie źródeł i dróg zakażeń, rozprzestrzenianie HIV oraz transmisję szczepów lekoopornych. 44 HIV/AIDS PODRÊCZNIK DLA LEKARZY I STUDENTÓW

11 Monitorowanie skutków ubocznych leczenia antyretrowirusowego Upowszechnianie terapii antyretrowirusowej oraz czas jej trwania zmuszają do śledzenia skutków ubocznych leczenia. Jedną z nowych metod, dostępną już w Polsce, jest ocena toksyczności mitochondrialnej leków z grupy NRTI. Wprowadzane są testy wykrywające uszkodzenie mt-dna lub oceniające wpływ leków na funkcjonowanie enzymów mitochondrialnych. Zakoñczenie Współczesna diagnostyka laboratoryjna zakażeń HIV i AIDS jest szybka, czuła i wiarygodna. Najważniejszym jej efektem jest ograniczanie szerzenia się infekcji. Dodatkowo usprawnia podejmowanie decyzji i dobór schematów leczenia i ułatwia dochodzenia epidemiologiczne. W efekcie poprawia jakość życia osób zakażonych HIV. Prawidłowy tok diagnostyczny powinien z wielu powodów minimalizować liczbę pobrań krwi. Liczne oznaczenia można wykonać z pojedynczych pobrań. Zaleca się, zgodnie z zasadami Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (GLP), przechowywanie próbek zapasowych, wykorzystywanych do ponownych badań lub poszerzenia diagnostyki. Diagnostyka zakażeń HIV nie jest jeszcze doskonała. Usprawnień wymagają metody śledzenia lekooporności. Niezbędne są też wiarygodniejsze metody monitorowania uszkadzania układu odpornościowego oraz jego odbudowy w czasie terapii obecne oznaczanie liczby T CD4+ nie zawsze dokładnie opisuje rzeczywisty stan pacjenta. Udoskonaleń wymagają też stosowane testy potrzebne są nowe testy potwierdzenia, szersze zakresy pomiarów oraz testy wykrywające coraz częściej pojawiające się subtypy non-b. Najprawdopodobniej wraz z intensyfikacją i przedłużanym czasem leczenia kolejnym etapem usprawniania diagnostyki będzie upowszechnienie śledzenia działań niepożądanych leków. Piśmiennictwo: 1. Rekomendacje PTN AIDS, Warszawa, Saiki RK, Scharf S, Faloona F i wsp.: Enzymatic amplification of Beta-globin genomic sequences and restriction site analysis for diagnosis of sickle cell anemia, Science 1985; 230: Sanger F, Coulson AR: A rapid method for determining sequences in DNA by primed synthesis with DNA polymerase, J Mol Biol 1975; 94: 441. DIAGNOSTYKA LABORATORYJNA ZAKA ENIA WIRUSEM HIV-1 I AIDS 45

12

Justyna Krystyna Ciepły Nr albumu 41624. Charakterystyka lekoopornych szczepów wirusa HIV 1 izolowanych w Polsce w 2008 roku

Justyna Krystyna Ciepły Nr albumu 41624. Charakterystyka lekoopornych szczepów wirusa HIV 1 izolowanych w Polsce w 2008 roku Warszawski Uniwersytet Medyczny Wydział Farmaceutyczny Oddział Analityki Medycznej Justyna Krystyna Ciepły Nr albumu 41624 Charakterystyka lekoopornych szczepów wirusa HIV 1 izolowanych w Polsce w 2008

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka HIV 1. Na czym polegają testy HIV? a) testy przesiewowe

Diagnostyka HIV 1. Na czym polegają testy HIV? a) testy przesiewowe Diagnostyka HIV 1. Na czym polegają testy HIV? a. testy przesiewowe b. test Western blot 2. Kto powinien zrobić sobie test na HIV? 3. Kiedy wykonywać testy HIV? 4. Dzieci kobiet zakażonych HIV 5. Gdzie

Bardziej szczegółowo

Dane mikromacierzowe. Mateusz Markowicz Marta Stańska

Dane mikromacierzowe. Mateusz Markowicz Marta Stańska Dane mikromacierzowe Mateusz Markowicz Marta Stańska Mikromacierz Mikromacierz DNA (ang. DNA microarray) to szklana lub plastikowa płytka (o maksymalnych wymiarach 2,5 cm x 7,5 cm) z naniesionymi w regularnych

Bardziej szczegółowo

Wirus HIV, diagnostyka serologiczna (diagnostyka serologiczna AIDS, Rodzaj badania Badanie krwi

Wirus HIV, diagnostyka serologiczna (diagnostyka serologiczna AIDS, Rodzaj badania Badanie krwi irus HIV, diagnostyka serologiczna 915 irus HIV, diagnostyka serologiczna (diagnostyka serologiczna AIDS, zespół nabytego niedoboru odporności, badanie przesiewowe w kierunku AIDS, test na obecność przeciwciał

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV

Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV Cel ćwiczenia Określenie podatności na zakażenie wirusem HIV poprzez detekcję homo lub heterozygotyczności

Bardziej szczegółowo

Leczenie i rokowanie w zakażeniach HIV. Brygida Knysz Polskie Towarzystwo Naukowe AIDS

Leczenie i rokowanie w zakażeniach HIV. Brygida Knysz Polskie Towarzystwo Naukowe AIDS Leczenie i rokowanie w zakażeniach HIV Brygida Knysz Polskie Towarzystwo Naukowe AIDS Cel terapii przeciwwirusowej Jak najdłużej maksymalna supresja replikacji HIV i utrzymanie odpowiedniej liczby limfocytów

Bardziej szczegółowo

STANDARDY OBOWIĄZUJĄCE W PUNKTACH KONSULTACYJNO DIAGNOSTYCZNYCH (PKD)

STANDARDY OBOWIĄZUJĄCE W PUNKTACH KONSULTACYJNO DIAGNOSTYCZNYCH (PKD) STANDARDY OBOWIĄZUJĄCE W PUNKTACH KONSULTACYJNO DIAGNOSTYCZNYCH (PKD) I. GŁÓWNE ZADANIA PKD 1) Wczesne wykrywanie zakażeń HIV u osób o ryzykownych zachowaniach, poprzez zapewnienie wykonywania anonimowych

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. Elementami programu finansowanymi przez Ministerstwo Zdrowia są koszty zakupu:

OGŁOSZENIE. Elementami programu finansowanymi przez Ministerstwo Zdrowia są koszty zakupu: Warszawa, 08 luty 2012 r. OGŁOSZENIE Na podstawie art. 48 ust. 4 i w związku z ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Nowoczesna diagnostyka mikrobiologiczna

Nowoczesna diagnostyka mikrobiologiczna Nowoczesna diagnostyka mikrobiologiczna 1 2 Nowoczesne laboratorium mikrobiologiczne połączenie metod manualnych i automatyzacji Nowoczesne laboratorium mikrobiologiczne To nie tylko sprzęt diagnostyczny,

Bardziej szczegółowo

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 1. Leczeniem powinni być objęci chorzy z ostrym, przewlekłym zapaleniem wątroby oraz wyrównaną

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka molekularna w OIT

Diagnostyka molekularna w OIT Diagnostyka molekularna w OIT B A R B A R A A D A M I K K A T E D R A I K L I N I K A A N E S T E Z J O L O G I I I I N T E N S Y W N E J T E R A P I I U N I W E R S Y T E T M E D Y C Z N Y W E W R O C

Bardziej szczegółowo

Statystyki zachorowań

Statystyki zachorowań I AIDS Informacje ogólne Budowa wirusa HIV Statystyki zachorowań Światowy dzień HIV/AIDS Aktywność fizyczna Zapobieganie HIV HIV u kobiet Możliwości z HIV Przeciwskazania Ciąża Ludzie młodzi HIV u dzieci

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka laboratoryjna zakażeń wirusem zapalenia wątroby typu C

Diagnostyka laboratoryjna zakażeń wirusem zapalenia wątroby typu C Diagnostyka laboratoryjna zakażeń wirusem zapalenia wątroby typu C Wydanie II Rekomendacje Grupy Roboczej: Krajowa Izba Diagnostów Laboratoryjnych 2, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego Państwowy Zakład

Bardziej szczegółowo

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG -Czym jest HIV? -HIV jest wirusem. Jego nazwa pochodzi od: H human I immunodeficiency ludzki upośledzenia odporności V virus wirus -To czym

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia wraz z wymaganiami technicznymi i zestawieniem parametrów

Opis przedmiotu zamówienia wraz z wymaganiami technicznymi i zestawieniem parametrów Załącznik nr 1 do SIWZ Nazwa i adres Wykonawcy Opis przedmiotu zamówienia wraz z wymaganiami technicznymi i zestawieniem parametrów Przedmiot zamówienia; automatyczny system do diagnostyki molekularnej:

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS

Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS Przypada w dniu 17 maja każdego roku Warszawa, 2013 HIV- ludzki wirus niedoboru odporności powoduje AIDS- zespół nabytego niedoboru odporności Z kart historii

Bardziej szczegółowo

ELIMINACJA ODRY/RÓŻYCZKI

ELIMINACJA ODRY/RÓŻYCZKI PAŃSTWOWY ZAKŁAD HIGIENY INSTYTUT NAUKOWO-BADAWCZY ELIMINACJA ODRY/RÓŻYCZKI PROGRAM WHO REALIZACJA W POLSCE - ZASADY - INSTRUKCJE ZAKŁAD WIRUSOLOGII UL. CHOCIMSKA 24 00-791 WARSZAWA PROGRAM ELIMINACJI

Bardziej szczegółowo

AmpliTest Salmonella spp. (Real Time PCR)

AmpliTest Salmonella spp. (Real Time PCR) AmpliTest Salmonella spp. (Real Time PCR) Zestaw do wykrywania sekwencji DNA specyficznych dla bakterii z rodzaju Salmonella techniką Real Time PCR Nr kat.: BAC01-50 Wielkość zestawu: 50 oznaczeń Objętość

Bardziej szczegółowo

CENNIK DIAGNOSTYKA NIEPŁODNOŚCI MĘSKIEJ

CENNIK DIAGNOSTYKA NIEPŁODNOŚCI MĘSKIEJ CENNIK DIAGNOSTYKA NIEPŁODNOŚCI MĘSKIEJ AZOOSPERMIA badanie wykrywa delecje w regionie długiego ramienia chromosomu Y w fragmencie zwanym AZF, będące często przyczyną azoospermii lub oligospermii o podłożu

Bardziej szczegółowo

LWA 4101-016-01/2014 P/14/076 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

LWA 4101-016-01/2014 P/14/076 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE LWA 4101-016-01/2014 P/14/076 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE I. Dane identyfikacyjne kontroli Numer i tytuł kontroli P/14/076 Realizacja Krajowego Programu Zapobiegania Zakażeniom HIV i Zwalczania AIDS w latach

Bardziej szczegółowo

Przygotowała Katarzyna Borowiak Nauczyciel biologii W II LO w Lesznie

Przygotowała Katarzyna Borowiak Nauczyciel biologii W II LO w Lesznie Przygotowała Katarzyna Borowiak Nauczyciel biologii W II LO w Lesznie Ludzki wirus upośledzenia odporności - HIV (ang.: Human Immunodeficiency Virus) jest wirusem, który atakuje, osłabia i niszczy system

Bardziej szczegółowo

HIV nie śpi. W dzisiejszych czasach o wirusie mówi się mniej niż kiedyś, lecz to wcale nie znaczy, że problem zniknął wręcz przeciwnie.

HIV nie śpi. W dzisiejszych czasach o wirusie mówi się mniej niż kiedyś, lecz to wcale nie znaczy, że problem zniknął wręcz przeciwnie. HIV nie śpi W dzisiejszych czasach o wirusie mówi się mniej niż kiedyś, lecz to wcale nie znaczy, że problem zniknął wręcz przeciwnie. Paulina Karska kl. 2GB -1- Strona 1 z 8 Spis treści : 1. Wstęp- ogólnie

Bardziej szczegółowo

Dobierając optymalny program szczepień, jesteśmy w stanie zapobiec chorobom, które mogą być zagrożeniem dla zdrowia Państwa pupila.

Dobierając optymalny program szczepień, jesteśmy w stanie zapobiec chorobom, które mogą być zagrożeniem dla zdrowia Państwa pupila. SZCZEPIENIA KOTÓW Działamy według zasady: Lepiej zapobiegać niż leczyć Wychodząc naprzeciw Państwa oczekiwaniom oraz dbając o dobro Waszych pupili opisaliśmy program profilaktyczny chorób zakaźnych psów,

Bardziej szczegółowo

Zalecenia rekomendowane przez Ministra Zdrowia. KPC - ang: Klebsiella pneumoniae carbapenemase

Zalecenia rekomendowane przez Ministra Zdrowia. KPC - ang: Klebsiella pneumoniae carbapenemase Zalecenia dotyczące postępowania w przypadku identyfikacji w zakładach opieki zdrowotnej szczepów bakteryjnych Enterobacteriaceae wytwarzających karbapenemazy typu KPC * * KPC - ang: Klebsiella pneumoniae

Bardziej szczegółowo

Interpretacja wyników testów serologicznych

Interpretacja wyników testów serologicznych Interpretacja wyników testów serologicznych Dr hab. Kazimierz Tarasiuk Główny Lekarz Weterynarii PIC Polska i Europa Centralna VI FORUM PIC, Stryków, 18.11.09 Systematyczne monitorowanie statusu zdrowia

Bardziej szczegółowo

Analizy wielkoskalowe w badaniach chromatyny

Analizy wielkoskalowe w badaniach chromatyny Analizy wielkoskalowe w badaniach chromatyny Analizy wielkoskalowe wykorzystujące mikromacierze DNA Genotypowanie: zróżnicowane wewnątrz genów RNA Komórka eukariotyczna Ekspresja genów: Które geny? Poziom

Bardziej szczegółowo

1 grudnia - Światowy Dzień AIDS

1 grudnia - Światowy Dzień AIDS 1 grudnia - Światowy Dzień AIDS HIV to ludzki wirus upośledzenia (niedoboru) odporności. Może wywołać zespół nabytego upośledzenia odporności AIDS. Ze względu na skalę zakażeń i tempo rozprzestrzeniania

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B W OPORNOŚCI NA LAMIWUDYNĘ ICD - 10 B 18.1 - przewlekłe zapalenie wątroby typu B

Nazwa programu: LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B W OPORNOŚCI NA LAMIWUDYNĘ ICD - 10 B 18.1 - przewlekłe zapalenie wątroby typu B załącznik nr 25 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU B W OPORNOŚCI NA LAMIWUDYNĘ ICD - 10 B 18.1 - przewlekłe zapalenie wątroby

Bardziej szczegółowo

TEMAT: Pozytywny wynik testu diagnostycznego czy zawsze wyrok?

TEMAT: Pozytywny wynik testu diagnostycznego czy zawsze wyrok? 1 TEMAT: Pozytywny wynik testu diagnostycznego czy zawsze wyrok? Imię i nazwisko ucznia Klasa.. I. Fragment tekstu opisującego dokumenty niezbędne do otrzymania wizy bezterminowej, uprawniającej do przekroczenia

Bardziej szczegółowo

dr hab. Beata Krawczyk Katedra Mikrobiologii PG

dr hab. Beata Krawczyk Katedra Mikrobiologii PG Metody amplifikacji kwasów nukleinowych dr hab. Beata Krawczyk Katedra Mikrobiologii PG Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej pj j w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Amplifikacja

Bardziej szczegółowo

Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania

Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania TEST PRENATALNY HARMONY to nowy test DNA z krwi matki określający ryzyko zespołu Downa. Test Harmony jest bardziej dokładny niż tradycyjne testy i można go wykonywać

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 21/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program wczesnego wykrywania zakażeń HIV u kobiet w ciąży

Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 21/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program wczesnego wykrywania zakażeń HIV u kobiet w ciąży Program wczesnego wykrywania zakażeń HIV u kobiet w ciąży 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU WCZESNEGO WYKRYWANIA ZAKAŻEŃ HIV U KOBIET W CIĄŻY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego.

Bardziej szczegółowo

Klub Młodego Wynalazcy - Laboratoria i wyposażenie. Pracownia genetyki

Klub Młodego Wynalazcy - Laboratoria i wyposażenie. Pracownia genetyki Klub Młodego Wynalazcy - Laboratoria i wyposażenie Zadbaliśmy o to, żeby wyposażenie w Klubie Młodego Wynalazcy było w pełni profesjonalne. Ważne jest, aby dzieci i młodzież, wykonując doświadczenia korzystały

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna sepsy oferta firmy biomerieux Automatyczne analizatory do posiewów krwi Automatyczne analizatory do identyfikacji

Bardziej szczegółowo

PUNKTY KONSULTACYJNO DIAGNOSTYCZNE

PUNKTY KONSULTACYJNO DIAGNOSTYCZNE PUNKTY KONSULTACYJNO DIAGNOSTYCZNE Ekspert Wojewódzki do Spraw Informacji o Narkotykach i Narkomanii Województwa Małopolskiego dr Edyta Laurman Jarząbek dr Eliza Mazur PORADNICTWO HIV/AIDS Zasady i system

Bardziej szczegółowo

HIV A UKŁAD ODPORNOŚCIOWY CZ. II

HIV A UKŁAD ODPORNOŚCIOWY CZ. II HIV A UKŁAD ODPORNOŚCIOWY CZ. II Sposoby zakażenia Wirus HIV występuje głównie we krwi i nasieniu chorego mężczyzny lub wydzielinie pochwy chorej kobiety. Aby doszło do zainfekowania następnej choroby

Bardziej szczegółowo

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Karolina Klara Radomska Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Streszczenie Wstęp Ostre białaczki szpikowe (Acute Myeloid Leukemia, AML) to grupa nowotworów mieloidalnych,

Bardziej szczegółowo

TaqNovaHS. Polimeraza DNA RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925

TaqNovaHS. Polimeraza DNA RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 TaqNovaHS RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 TaqNovaHS Polimeraza TaqNovaHS jest mieszaniną termostabilnej polimerazy DNA

Bardziej szczegółowo

Wirus HPV w ciąży. 1. Co to jest HPV?

Wirus HPV w ciąży. 1. Co to jest HPV? Wirus HPV w ciąży Czy zdajesz sobie sprawę z tego, że rak szyjki macicy jest drugą, najczęstszą chorobą nowotworową u kobiet na świecie a piąta wśród kobiet i mężczyzn łącznie? W samej Polsce, jak donosi

Bardziej szczegółowo

AmpliTest TBEV (Real Time PCR)

AmpliTest TBEV (Real Time PCR) AmpliTest TBEV (Real Time PCR) Zestaw do wykrywania sekwencji RNA specyficznych dla TBEV (Tick-borne encephalitis virus) techniką Real Time PCR Nr kat.: RV03-50 Wielkość zestawu: 50 oznaczeń Objętość pojedynczej

Bardziej szczegółowo

INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH W CHOROBIE HUNTINGTONA

INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH W CHOROBIE HUNTINGTONA XX Międzynarodowa konferencja Polskie Stowarzyszenie Choroby Huntingtona Warszawa, 17-18- 19 kwietnia 2015 r. Metody badań i leczenie choroby Huntingtona - aktualności INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH

Bardziej szczegółowo

Europejska Komisja ds. Kontrolowania Pryszczycy (EUFMD) Vademecum wykrywania ogniska pryszczycy i dochodzenia Wersja 1 (12/2009)

Europejska Komisja ds. Kontrolowania Pryszczycy (EUFMD) Vademecum wykrywania ogniska pryszczycy i dochodzenia Wersja 1 (12/2009) Europejska Komisja ds. Kontrolowania Pryszczycy (EUFMD) Vademecum wykrywania ogniska pryszczycy i dochodzenia Wersja 1 (12/2009) Wstęp: Poniższy dokument został sporządzony przez Sekretariat Komisji aby

Bardziej szczegółowo

(Akty przyjęte na mocy Traktatów WE/Euratom, których publikacja nie jest obowiązkowa) DECYZJE KOMISJA

(Akty przyjęte na mocy Traktatów WE/Euratom, których publikacja nie jest obowiązkowa) DECYZJE KOMISJA PL 4.12.2009 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 318/25 II (Akty przyjęte na mocy Traktatów WE/Euratom, których publikacja nie jest obowiązkowa) DECYZJE KOMISJA DECYZJA KOMISJI z dnia 27 listopada 2009

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1)

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) Załącznik B.14. LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej u dorosłych imatinibem 1.1 Kryteria kwalifikacji Świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

To warto wiedzieć o HIV

To warto wiedzieć o HIV Opracowanie: dr n. med. Dorota Rogowska-Szadkowska Projekt graficzny: heroldart.com To warto wiedzieć o HIV Warszawa 2015 ISBN 978-83-87068-57-8 Egzemplarz bezpłatny sfinansowany przez Krajowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV HCV zidentyfikowany w 1989 roku należy do rodziny Flaviviridae zawiera jednoniciowy RNA koduje białka strukturalne i niestrukturalne (co najmniej 10) ma 6 podstawowych

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 2 października 201 r. Poz. 118 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 października 201 r. w sprawie wymagań zdrowotnych dla kandydata na dawcę

Bardziej szczegółowo

Leczenie antyretrowirusowe osób żyjących z wirusem HIV w Polsce

Leczenie antyretrowirusowe osób żyjących z wirusem HIV w Polsce Program zdrowotny Ministerstwa Zdrowia Leczenie antyretrowirusowe osób żyjących z wirusem HIV w Polsce Beata Zawada Krajowe Centrum ds. AIDS Agenda Ministra Zdrowia Realizacja Programu Leczenia ARV 2012-2016

Bardziej szczegółowo

adaptacji oraz mutacji uzyskały zdolność infekowania innych organizmów. Zakażenia ptaków dzikich następują najczęściej bezobjawowo na drodze kontaktu

adaptacji oraz mutacji uzyskały zdolność infekowania innych organizmów. Zakażenia ptaków dzikich następują najczęściej bezobjawowo na drodze kontaktu Streszczenie Wirus grypy (Influenza virus, IV) należy do rodziny Orthomyxoviridae i dzięki swoim zdolnościom adaptacyjnym jest jednym z najgroźniejszych patogenów na świecie. Wyróżnia się trzy typy wirusa

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE.

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATOTORYJNEJ WYDZIAŁU NAUKI O ZDROWIU AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE Przykładowe

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 Metodyka pobrania materiału przedstawiona jest w osobnym Instrukcja PZH

Załącznik nr 4 Metodyka pobrania materiału przedstawiona jest w osobnym Instrukcja PZH Załącznik nr 4 Metodyka pobrania materiału przedstawiona jest w osobnym Instrukcja PZH 1. Rodzaj materiału klinicznego w zależności od kierunku i metodyki badań wykonywanych przez PZH Poz. Badanie Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Postępowanie Zapobiegawcze i Diagnostyczne w Przypadku Zakażenia HIV i Zachorowania na AIDS

Postępowanie Zapobiegawcze i Diagnostyczne w Przypadku Zakażenia HIV i Zachorowania na AIDS MINISTERSTWO ZDROWIA Postępowanie Zapobiegawcze i Diagnostyczne w Przypadku Zakażenia HIV i Zachorowania na AIDS wydanie IV poprawione i uzupełnione obowiązujące standardy postępowania dla pracowników

Bardziej szczegółowo

Zakażenie HIV u osób 50+

Zakażenie HIV u osób 50+ Zakażenie HIV u osób 50+ Alicja Wiercioska-Drapało Klinika Hepatologii i Nabytych Niedoborów Immunologicznych WUM/ Wojewódzki Szpital Zakaźny Warszawa Częstośd występowania zakażeo HIV i AIDS u osób starszych

Bardziej szczegółowo

21. Leczenie przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B (ICD-10 B 18.1)

21. Leczenie przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B (ICD-10 B 18.1) Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 października 2011 r. 21. Leczenie przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B (ICD-10 B 18.1) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji 1.1.

Bardziej szczegółowo

NIPT Nieinwazyjny Test Prenatalny (ang. Non-Invasive Prenatal Test)

NIPT Nieinwazyjny Test Prenatalny (ang. Non-Invasive Prenatal Test) NIPT Nieinwazyjny Test Prenatalny (ang. Non-Invasive Prenatal Test) Nieinwazyjne badanie krwi kobiety ciężarnej w kierunku wykluczenia najczęstszych trisomii u płodu Cel testu NIPT Celem testu NIPT jest

Bardziej szczegółowo

Biologia molekularna wirusów. Materiały dydaktyczne współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

Biologia molekularna wirusów. Materiały dydaktyczne współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Biologia molekularna wirusów Materiały dydaktyczne współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Co to jest wirus? Cząsteczka złożona z kwasu nukleinowego (DNA

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego.

Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego. Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego. dr med. Monika Bociąga-Jasik 1981 stwierdza się liczne przypadki pneumocystozowego zapalenia płuc i mięska Kaposiego u młodych, dotychczas zdrowych

Bardziej szczegółowo

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Gruźlica jest przewlekłą chorobą zakaźną. W większości przypadków zakażenie zlokalizowane jest w płucach

Bardziej szczegółowo

DNA musi współdziałać z białkami!

DNA musi współdziałać z białkami! DNA musi współdziałać z białkami! Specyficzność oddziaływań między DNA a białkami wiążącymi DNA zależy od: zmian konformacyjnych wzdłuż cząsteczki DNA zróżnicowania struktury DNA wynikającego z sekwencji

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15693 Poz. 1598 1598 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na

Bardziej szczegółowo

Ocena. wykonanej pod kierunkiem prof. dr hab. med. Małgorzaty Polz-Docewicz

Ocena. wykonanej pod kierunkiem prof. dr hab. med. Małgorzaty Polz-Docewicz UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. KAROLA MARCINKOWSKIEGO W POZNANIU KATEDRA I ZAKŁAD MIKROBIOLOGII LEKARSKIEJ Kierownik: prof. dr hab. Andrzej Szkaradkiewicz ul. Wieniawskiego 3 tel. 61 8546 138 61-712 Poznań fax

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Business Development Manager Konferencja naukowo-szkoleniowa Ryn Badania laboratoryjne w chorobach nerek Wyzwaniem dla współczesnej medycyny jest badanie

Bardziej szczegółowo

WYCIECZKA DO LABORATORIUM

WYCIECZKA DO LABORATORIUM WYCIECZKA DO LABORATORIUM W ramach projektu e-szkoła udaliśmy się do laboratorium w Krotoszynie na ul. Bolewskiego Mieliśmy okazję przeprowadzić wywiad z kierowniczką laboratorium Panią Hanną Czubak Oprowadzała

Bardziej szczegółowo

1.2. Zlecenie może być wystawione w formie elektronicznej z zachowaniem wymagań, o których mowa w poz. 1.1.

1.2. Zlecenie może być wystawione w formie elektronicznej z zachowaniem wymagań, o których mowa w poz. 1.1. Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2005 r. (poz. ) Załącznik Nr 1 Podstawowe standardy jakości w czynnościach laboratoryjnej diagnostyki medycznej, ocenie ich jakości i wartości diagnostycznej

Bardziej szczegółowo

1 GRUDNIA 2015R. Światowy Dzień Walki z AIDS

1 GRUDNIA 2015R. Światowy Dzień Walki z AIDS 1 GRUDNIA 2015R. Światowy Dzień Walki z AIDS O AIDS zaczęło być głośno w latach 80. Przede wszystkim dzięki działalności środowisk gejowskich w Stanach Zjednoczonych, które jako pierwsze padły ofiarą epidemii.

Bardziej szczegółowo

marketinginformacja Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++

marketinginformacja Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++ marketinginformacja Data 24.10.2014 Numer Autor MI_FS_13_2014_Testy weterynaryjne Philipp Peters Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++ Dzięki szybkim testom

Bardziej szczegółowo

"Diagnostyka szczepów wirusa grypy przy użyciu nowych metod molekularnych." Streszczenie

Diagnostyka szczepów wirusa grypy przy użyciu nowych metod molekularnych. Streszczenie "Diagnostyka szczepów wirusa grypy przy użyciu nowych metod molekularnych." Streszczenie Szacuje się, że każdego roku, sezonowe epidemie wirusa grypy są przyczyną od 2 do 5 milionów zachorowań oraz od

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE ZESPOŁU W ZWIĄZKU ZE ZDARZENIEM W PRZYCHODNI DOM MED W PRUSZKOWIE REKOMENDACJE

WYTYCZNE ZESPOŁU W ZWIĄZKU ZE ZDARZENIEM W PRZYCHODNI DOM MED W PRUSZKOWIE REKOMENDACJE WYTYCZNE ZESPOŁU W ZWIĄZKU ZE ZDARZENIEM W PRZYCHODNI DOM MED W PRUSZKOWIE REKOMENDACJE Na podstawie analizy dokumentacji wybranych pacjentów szczepionych w NZOZ Przychodni Lekarskiej DOM MED w Pruszkowie

Bardziej szczegółowo

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000 Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Korzystny wpływ skryningu na zmniejszenie umieralności z powodu raka

Bardziej szczegółowo

Zakażenie pszczoły miodnej patogenem Nosema ceranae. Diagnostyka infekcji wirusowych pszczoły miodnej

Zakażenie pszczoły miodnej patogenem Nosema ceranae. Diagnostyka infekcji wirusowych pszczoły miodnej Zakażenie pszczoły miodnej patogenem Nosema ceranae Diagnostyka infekcji wirusowych pszczoły miodnej Plan 1. Znaczenie ekologiczne i gospodarcze pszczół 2. Choroby pszczół i ich diagnostyka 3. Podstawy

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

Mikrosatelitarne sekwencje DNA

Mikrosatelitarne sekwencje DNA Mikrosatelitarne sekwencje DNA Małgorzata Pałucka Wykorzystanie sekwencji mikrosatelitarnych w jądrowym DNA drzew leśnych do udowodnienia pochodzenia materiału dowodowego w postępowaniu sądowym 27.09.2012

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Kontrakty na usługi dla szpitali SIWZ dla badań mikrobiologicznych Danuta Pawlik SP ZOZ ZZ Maków Mazowiecki Stowarzyszenie Higieny Lecznictwa Warunki prawne dotyczące konkursu ofert Ustawa z dnia 15 kwietnia

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PRAC DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze MIKROBIOLOGII

OFERTA TEMATÓW PRAC DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze MIKROBIOLOGII OFERTA TEMATÓW PRAC DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze MIKROBIOLOGII Opracowanie zestawu do wykrywania DNA Aspergillus flavus za pomocą specjalistycznego sprzętu medycznego. Jednym

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 20/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Program skutecznego zwalczania infekcji poprzez szybkie

Bardziej szczegółowo

dr hab. n. med. Czesław Żaba Kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

dr hab. n. med. Czesław Żaba Kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu dr hab. n. med. Czesław Żaba Kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Poznań, dnia 09.09.2015 r. Ocena rozprawy doktorskiej lek. med. Doroty

Bardziej szczegółowo

Jeśli wyniki tego samego badania przeprowadzone dwoma różnymi metodami nie różnią się od siebie

Jeśli wyniki tego samego badania przeprowadzone dwoma różnymi metodami nie różnią się od siebie lek.wet. Agnieszka Dereczeniuk Badania laboratoryjne w hodowli Łódź 24.03.2012 Po co badać? Badania przesiewowe Badania profilaktyczne Badania obowiązkowe dla danej rasy Badania okresowe Badania diagnostyczne

Bardziej szczegółowo

Tematyka zajęć z biologii

Tematyka zajęć z biologii Tematyka zajęć z biologii klasy: I Lp. Temat zajęć Zakres treści 1 Zapoznanie z przedmiotowym systemem oceniania, wymaganiami edukacyjnymi i podstawą programową Podstawowe zagadnienia materiału nauczania

Bardziej szczegółowo

Klonowanie molekularne Kurs doskonalący. Zakład Geriatrii i Gerontologii CMKP

Klonowanie molekularne Kurs doskonalący. Zakład Geriatrii i Gerontologii CMKP Klonowanie molekularne Kurs doskonalący Zakład Geriatrii i Gerontologii CMKP Etapy klonowania molekularnego 1. Wybór wektora i organizmu gospodarza Po co klonuję (do namnożenia DNA [czy ma być metylowane

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (2 pkt) Na schemacie przedstawiono namnażanie się retrowirusa HIV wewnątrz limfocytu T (pomocniczego) we krwi człowieka.

Zadanie 2. (2 pkt) Na schemacie przedstawiono namnażanie się retrowirusa HIV wewnątrz limfocytu T (pomocniczego) we krwi człowieka. Zadanie 1. (3 pkt) W aptekach dostępne są bez recepty różnego rodzaju preparaty lecznicze podnoszące odporność, zwane immunostymulatorami. Przeważnie zawierają substancje pochodzenia roślinnego, np. z

Bardziej szczegółowo

MIKROMACIERZE. dr inż. Aleksandra Świercz dr Agnieszka Żmieńko

MIKROMACIERZE. dr inż. Aleksandra Świercz dr Agnieszka Żmieńko MIKROMACIERZE dr inż. Aleksandra Świercz dr Agnieszka Żmieńko Informacje ogólne Wykłady będą częściowo dostępne w formie elektronicznej http://cs.put.poznan.pl/aswiercz aswiercz@cs.put.poznan.pl Godziny

Bardziej szczegółowo

Leczenie ARV. Polska wersja Pierwsze wydanie 2010

Leczenie ARV. Polska wersja Pierwsze wydanie 2010 Leczenie ARV Polska wersja Pierwsze wydanie 2010 Podziękowania Autor: Michael Carter Pierwsze polskie wydanie 2010 Adaptowane z czwartego brytyjskiego wydania 2008 Podziękowania dla Sieci Plus za przetłumaczenie

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2)

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) Załącznik B.71. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji: 1) Do programu kwalifikowani są dorośli świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Profilaktyka i terapia krwawień u dzieci z hemofilią A i B.

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Profilaktyka i terapia krwawień u dzieci z hemofilią A i B. Załącznik nr do zarządzenia Nr./2008/DGL Prezesa NFZ Nazwa programu: PROFILAKTYKA I TERAPIA KRWAWIEŃ U DZIECI Z HEMOFILIĄ A I B. ICD- 10 D 66 Dziedziczny niedobór czynnika VIII D 67 Dziedziczny niedobór

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

Analiza zmienności czasowej danych mikromacierzowych

Analiza zmienności czasowej danych mikromacierzowych Systemy Inteligencji Obliczeniowej Analiza zmienności czasowej danych mikromacierzowych Kornel Chromiński Instytut Informatyki Uniwersytet Śląski Plan prezentacji Dane mikromacierzowe Cel badań Prezentacja

Bardziej szczegółowo

prof. Joanna Chorostowska-Wynimko Zakład Genetyki i Immunologii Klinicznej Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie

prof. Joanna Chorostowska-Wynimko Zakład Genetyki i Immunologii Klinicznej Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie prof. Joanna Chorostowska-Wynimko Zakład Genetyki i Immunologii Klinicznej Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie Sekwencyjność występowania zaburzeń molekularnych w niedrobnokomórkowym raku płuca

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU PCR sposób na DNA.

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU PCR sposób na DNA. SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU PCR sposób na DNA. SPIS TREŚCI: 1. Wprowadzenie. 2. Części lekcji. 1. Część wstępna. 2. Część realizacji. 3. Część podsumowująca. 3. Karty pracy. 1. Karta

Bardziej szczegółowo

Metody badania polimorfizmu/mutacji DNA. Aleksandra Sałagacka Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Metody badania polimorfizmu/mutacji DNA. Aleksandra Sałagacka Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Uniwersytet Medyczny w Łodzi Metody badania polimorfizmu/mutacji DNA Aleksandra Sałagacka Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Uniwersytet Medyczny w Łodzi Mutacja Mutacja (łac. mutatio zmiana) - zmiana materialnego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SZKOLNEGO KONKURSU WIEDZY O AIDS

REGULAMIN SZKOLNEGO KONKURSU WIEDZY O AIDS REGULAMIN SZKOLNEGO KONKURSU WIEDZY O AIDS Konkurs jest propozycją dla szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Ponieważ ilość osób zakażonych HIV, a w następstwie tego chorych na AIDS stale rośnie niezwykle

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE I ROLA POCT W OIT. Andrzej Kübler Katedra i I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu

MIEJSCE I ROLA POCT W OIT. Andrzej Kübler Katedra i I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu MIEJSCE I ROLA POCT W OIT Andrzej Kübler Katedra i I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu CO OZNACZA POCT POCT (Point-of-care testing) - oznacza wykonywanie

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV. Zakażenia i zachorowania etiologii HCV - epidemiologia i profilaktyka

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV. Zakażenia i zachorowania etiologii HCV - epidemiologia i profilaktyka Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV Zakażenia i zachorowania etiologii HCV - epidemiologia i profilaktyka Rozpowszechnienie zakażeń HCV Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że zakażeni HCV stanowią

Bardziej szczegółowo

UMOWA NR...PZ/E/P/2013 zawarta w dniu... 2013 r. w Gdańsku pomiędzy: Pomorskim Centrum Chorób Zakaźnych i Gruźlicy Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku,

UMOWA NR...PZ/E/P/2013 zawarta w dniu... 2013 r. w Gdańsku pomiędzy: Pomorskim Centrum Chorób Zakaźnych i Gruźlicy Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku, UMOWA NR...PZ/E/P/2013 zawarta w dniu... 2013 r. w Gdańsku pomiędzy: Pomorskim Centrum Chorób Zakaźnych i Gruźlicy Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku, ul. Smoluchowskiego 18, 80-214 Gdańsk, zarejestrowanym

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 73/2016 z dnia 29 kwietnia 2016 r. o projekcie programu polityki

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Najważniejsze zagrożenia epidemiczne w oddziałach dziecięcych w Polsce Dr med. Paweł Grzesiowski STOWARZYSZENIE HIGIENY LECZNICTWA SZPITAL SPECJALISTYCZNY ŚW. ZOFII W WARSZAWIE FUNDACJA INSTYTUT PROFILAKTYKI

Bardziej szczegółowo