Uniwersytet Wrocławski Instytut Genetyki i Mikrobiologii Zakład Genetyki. Jacek Skała ĆWICZENIA Z GENETYKI MOLEKULARNEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Uniwersytet Wrocławski Instytut Genetyki i Mikrobiologii Zakład Genetyki. Jacek Skała ĆWICZENIA Z GENETYKI MOLEKULARNEJ"

Transkrypt

1 Uniwersytet Wrocławski Instytut Genetyki i Mikrobiologii Zakład Genetyki Jacek Skała ĆWICZENIA Z GENETYKI MOLEKULARNEJ Wrocław 2008

2 Spis treści Spis treści...2 Organizacja ćwiczeń...4 KRYTERIA OCENY...6 LITERATURA POMOCNICZA...6 PODSTAWOWE INFORMACJE O PLAZMIDACH I SZCZEPACH...8 PLAZMIDY...8 SZCZEPY...10 KLASYCZNA METODA IZOLACJI DNA PLAZMIDOWEGO Z ESCHERICHIA COLI...11 SZYBKA METODA IZOLACJA DNA PLAZMIDOWEGO Z ESCHERICHIA COLI...17 ULTRA SZYBKA METODA IZOLACJA DNA PLAZMIDOWEGO Z ESCHERICHIA COLI...19 WYBRANE METODY IZOLACJI, OCZYSZCZANIA I ZAGĘSZCZANIA KWASÓW NUKLEINOWYCH...21 IZOLACJA I OCZYSZCZANIE DNA I RNA NA KOLUMNACH ZE ZŁOśEM KRZEMIONKOWYM...21 OCZYSZCZANIE KWASÓW NUKLEINOWYCH FENOLEM...25 ZAGĘSZCZANIE ROZTWORÓW KWASÓW NUKLEINOWYCH PRZEZ WYTRĄCANIE...28 MIKRODIALIZA...30 SPEKTROFOTOMETRYCZNE OZNACZANIE STĘśENIA I CZYSTOŚCI KWASÓW NUKLEINOWYCH...31 TRAWIENIE DNA ENZYMAMI RESTRYKCYJNYMI...32 KILKA RAD PRAKTYCZNYCH O PRACY Z ENZYMAMI RESTRYKCYJNYMI...33 KIEDY ENZYM RESTRYKCYJNY NIE CHCE CIĄĆ...34 ENZYM RESTRYKCYJNY PRZY PRACY...35 ELEKTROFOREZA DNA W śelach AGAROZOWYCH...38 WPŁYW ILOŚCI DNA I CZASU TRWANIA ELEKTROFOREZY NA ROZDZIAŁ FRAGMENTÓW FAGA λ W śelu AGAROZOWYM...41 ELEKTROFOREZA DNA W AGAROZIE O NISKIM PUNKCIE TOPNIENIA...42 OGÓLNE REGUŁY POSTĘPOWANIA...42 ROZDZIAŁ I ODZYSKANIE DNA Z AGAROZY LMP...43 DEFOSFORYLACJA WEKTORA...46 LIGACJA...49 ELEKTROTRANSFORMACJA...50 PRZYGOTOWANIE DNA DO ELEKTROTRANSFORMACJI...50 PRZYGOTOWANIE ELEKTROKOMPETENTNYCH KOMÓREK ESCHERICHIA COLI...51 Elektrotransformacja Escherichia coli...53 PRZYGOTOWANIE ELEKTROKOMPETENTNYCH KOMÓREK SACCHAROMYCES CEREVISIAE...56 Elektrotransformacja Saccharomyces cerevisiae...58 CHEMICZNA TRANSFORMACJA SACCHAROMYCES CEREVISIAE...60 PRZYGOTOWANIE KOMÓREK DROśDśOWYCH DO TRANSFORMACJI CHEMICZNEJ...60 TRANSFORMACJA SACCHAROMYCES CEREVISIAE...61 PODŁOśE SELEKCYJNE Z X-GAL I IPTG...62 SELEKCJA TRANSFORMANTÓW ESCHERICHIA COLI Z WEKTOREM ZAWIERAJĄCYM DROśDśOWY GEN HIS

3 BEZPOŚREDNIE WYKAZANIE OBECNOŚCI GENU HIS3 W TRANSFORMANTACH DROśDśOWYCH...69 PCR...70 OGÓLNE ZASADY PROJEKTOWANIA STARTERÓW DO PCR...73 Startery do wykrywania droŝdŝowego genu HIS PREPARACJA DNA GENOMOWEGO Z DROśDśY SACCHAROMYCES CEREVISIAE...76 ZESTAWIENIE REAKCJI PCR Z DNA DROśDśOWYM...78 PROGRAM PCR DO WYKRYWANIA DROśDśOWEGO GENU HIS3 STARTERAMI HIS-P I HIS-K

4 Organizacja ćwiczeń Grupa studencka dzieli się na dwuosobowe zespoły. KaŜdy zespół otrzymuje dwa szczepy Escherichia coli JM109. Jeden z nich zawiera pusty wektor wahadłowy pfl44s, natomiast w drugim znajduje się plazmid pd11 złoŝony z części bakteryjnej oraz 1764 bp fragmentu genomowego DNA droŝdŝowego z genem HIS3 (Rys. 1). Zadaniem zespołu jest: a. przeniesienie genu HIS3 do wektora wahadłowego, b. transformacja nowo wytworzonym plazmidem zawierającym gen HIS3 szczepu Saccharomyces cerevisiae FY73, c. wyselekcjonowanie transformantów droŝdŝowych zdolnych do wzrostu na podłoŝu minimalnym bez histydyny oraz określenie wydajności transformacji wytworzonym plazmidem, d. bezpośrednie wykazanie obecności genu HIS3 w transformantach droŝdŝowych metodą PCR, e. opracowanie mapy restrykcyjnej wytworzonego plazmidu Realizacja postawionego zadania zajmuje pięć tygodni i odbywa się według poniŝszego planu: I tydzień Izolacja plazmidów pfl44s i pd11 ze szczepów bakteryjnych. Trawienie plazmidów pfl44s i pd11 enzymem BamHI. Elektroforeza kontrolna w Ŝelu agarozowym. II tydzień Defosforylacja końców rozciętego plazmidu pfl44s. 4

5 Rozdział fragmentów plazmidu pd11 w agarozowym Ŝelu preparatywnym o niskim punkcie topnienia (LMP). Odzyskanie z agarozy fragmentu plazmidu pd11 zawierającego gen HIS3. Ligacja plazmidu pfl44s (wektora) z wyizolowanym fragmentem DNA droŝdŝowego zawierającym gen HIS3. III tydzień Przygotowanie elektrokompetentnych komórek E. coli JM109. Przygotowanie elektrokompetentnych komórek S. cerevisiae FY73. Przygotowanie podłoŝa selekcyjnego LB z ampicyliną, X-gal i IPTG. Dializa roztworu ligacyjnego Elektrotransformacja E. coli JM109 ligowanym DNA i wysiew na podłoŝe selekcyjne LB z ampicyliną, X-gal i IPTG. IV tydzień Obserwacja wzrostu i róŝnicowania transformantów bakteryjnych na podłoŝu selekcyjnym z X-gal i IPTG. ZałoŜenie hodowli płynnych wybranych białych kolonii transformantów. Preparacja DNA z hodowli wybranych transformantów bakteryjnych. Trawienie restrykcyjne wyizolowanego DNA plazmidowego, elektroforeza kontrolna oraz opracowanie mapy restrykcyjnej. Transformacja komórek droŝdŝowych wytworzonym plazmidem wahadłowym z genem HIS3. V tydzień Obserwacja wzrostu transformantów droŝdŝowych na podłoŝu selekcyjnym bez histydyny. 5

6 ZałoŜenie hodowli płynnych wybranych transformantów droŝdŝowych. Izolacja DNA genomowego z transformantów droŝdŝowych. Wykazanie obecności genu HIS3 w transformantach droŝdŝowych przy uŝyciu techniki PCR Końcowe omówienie wyników i zaliczenie ćwiczeń. Kryteria oceny Do zaliczenia ćwiczeń wymagane jest uzyskanie pozytywnych ocen za: a) aktywność intelektualną na zajęciach b) działalność praktyczną na zajęciach c) uzyskane wyniki d) kolokwium zaliczeniowe Literatura pomocnicza 1. Birnboim H. C., Doly J. (1979). A rapid alkaline extraction procedure for screening recombinant plasmid DNA. Nucleic Acids Res. 7, Dale J. W., von Schantz M. (2007). From genes to genomes. Concepts and applications of DNA technology. Second edition. John Wiley, England. 3. PCR primer. A laboratory manual. (1995). Dieffenbach C.W., Dveksler G. S. [ed.], Cold Spring Harbor Laboratory Press, Cold Spring Harbor. 4. Sambrook J., Russell D. (2001). Molecular cloning. A laboratory manual. Third edition. Cold Spring Harbor Laboratory Press, Cold Spring Harbor. 6

7 Tabela 1. Ogólny plan przebiegu ćwiczeń z genetyki molekularnej Tydzień Dzień I 1 II 2 III 3 Zadanie do wykonania - izolacja plazmidu pfl44s - izolacja plazmidu pd11 - trawienie enzymem BamHI - trawienie enzymem BamHI - elektroforeza kontrolna w Ŝelu agarozowym - przeniesienie pfl44s z buforu dla -rozdział fragmentów plazmidu pd11 BamHI do buforu do defosforylacji w Ŝelu agarozowym (LMP) - defosforylacja końców -odzyskanie z agarozy fragmentu plazmidu zawierającego gen HIS3 - oczyszczenie DNA fenolem -ligacja wektora z fragmentem zawierającym gen HIS3 -przygotowanie elektrokompetentnych komórek E. coli JM109 -przygotowanie elektrokompetentnych komórek S. cerevisiae FY73 -przygotowanie podłoŝa selekcyjnych LB z ampicyliną, X-gal i IPTG -dializa roztworu ligacyjnego -elektrotransformacja komórek E. coli JM109 ligowanym DNA IV V obserwacja wzrostu transformantów bakteryjnych E. coli JM109 na stałym podłoŝu selekcyjnym LB z ampicyliną, X-gal i IPTG -załoŝenie hodowli wybranych transformantów w płynnej poŝywce LB z ampicyliną -izolacja DNA plazmidowego z transformantów bakteryjnych -trawienie DNA plazmidowego enzymami restrykcyjnymi -elektroforeza kontrolna i opracowanie mapy restrykcyjnej -transformacja S. cerevisiae FY73 wybranymi preparatami nowo wytworzonych plazmidów -obserwacja wzrostu transformantów S. cerevisiae FY73 na podłoŝu selekcyjnym bez histydyny -załoŝenie hodowli płynnych wybranych transformantów droŝdŝowych -izolacja DNA genomowego z transformantów droŝdŝowych -wykazanie obecności genu HIS3 w transformantach droŝdŝowych techniką PCR -końcowa analiza wyników i zaliczenie ćwiczeń 7

8 Podstawowe informacje o plazmidach i szczepach Plazmidy pfl44s - wielkość 4319 bp, składa się następujących elementów (Rys. 1): bakteryjny gen Amp kodujący β laktamazę warunkującą oporność na ampicylinę droŝdŝowy gen URA3 bakteryjny region startu replikacji orib pochodzący z plazmidu ColE1 promotor operonu lac wraz z częścią genu lacz kodującą N-końcową część β galaktozydazy (α-peptyd) o długości 145 aminokwasów polilinker wbudowany do fragmentem genu lacz kodującego α-peptyd pd11 - wielkość 4591 bp, składa się z następujących elementów (Rys. 1): gen Amp kodujący β laktamazę warunkującą oporność na ampicylinę Fragment BamHI (1764 bp) z XV chromosomu Saccharomyces cerevisiae zawierający gen HIS3. Gen ten koduje enzym ze szlaku biosyntezy histydyny - IGP dehydratazę. Uszkodzenie geneu HIS3 objawia się u droŝdŝy brakiem wzrostu na poŝywce minimalnej bez histydyny bakteryjny region startu replikacji orib pochodzący z plazmidu ColE1 8

9 AatII 4522 PvuII 306 EcoRI 396 SacI 402 KpnI 408 SmaI 412 BamHI 417 lacz Amp pd11 PstI 3399 orib 4591 bps His3 HindIII 1191 BglII 1282 BglII 1342 HindIII 1378 KpnI 1505 PstI 1566 Enzym PstI BamHI Miejsce cięcia lacz BglII 2396 BglII 2083 ClaI BamHI XbaI SalI PstI SphI HindIII 2211 Amp AatII 4250 lacz PvuII 306 BglII EcoRI SacI KpnI SmaI BamHI XbaI SalI PstI SphI HindIII 447 pfl44s 4319 bps URA3 EcoRV 1319 Enzym Miejsce cięcia BamHI 417 KpnI 408 PstI 435 orib ClaI um ClaI 1854 BglII 1728 Rysunek 1. Budowa plazmidów pd11 i pfl44s. 9

10 Szczepy Saccharomyces cerevisiae FY73 (MATα, ura3-52, his3-200, GAL2) MATα - droŝdŝowy typ płciowy α ; ura mutacja w genie metabolizmu uracylu, uniemoŝliwia wzrost na podłoŝu minimalnym bez tego związku; his delecja o długości 1036 bp, obejmująca całą sekwencję kodującą genu HIS3 wraz z regionem promotorowym (Rysunek 4), fenotypowo objawia się brakiem wzrostu na podłoŝu minimalnym bez histydyny; GAL2 - zdolność do wykorzystywania galaktozy jako jedynego źródła węgla Escherichia coli JM109 [F, trad36, proa + B +, laci q, lacz Μ15] reca, r K-, enda1, gyra96, thi1, supe44, (lac-proab) F obecność plazmidu F warunkującego wytwarzanie pili płciowych; trad36 - mutacja blokująca przekazywanie plazmidu F podczas koniugacji; proab - mutacje w genach metabolizmu proliny powodujące brak wzrostu na podłoŝu minimalnym bez tego aminokwasu; laci q - mutacja powodująca nadprodukcję represora operonu lac; lacz M15 - delecja fragmentu genu lacz kodującego N-końcową część β-galaktozydazy (α-peptyd), pozostawiona jest natomiast część kodująca C-koniec (ω-peptyd); reca - mutacja w genie warunkującym rekombinację i naprawę DNA, uniemoŝliwia rekombinację obcego DNA z genomem gospodarza; r K- - brak systemu restrykcji; enda1 - mutacja w genie endonukleazy I, zwiększa wydajność i poprawia jakość izolowanego DNA plazmidowego; gyra96 - mutacja w podjednostce A gyrazy, wywołuje oporność na kwas nalidiksowy; thi1 - mutacja powodująca brak wzrostu na podłoŝu minimalnym bez tiaminy; supe44 - supresor mutacji amber (UAG); (lac-proab) - delecja operonu laktozowego i genów proab 10

11 Klasyczna metoda izolacja DNA plazmidowego z Escherichia coli Obecnie do izolacji DNA plazmidowego z komórek bakteryjnych stosowane są metody róŝniące się niekiedy dość znacznie w poszczególnych etapach preparacji. Wszystkie je jednak cechuje zastosowanie lizy komórek SDS-em w warunkach alkalicznych. Podstawy tej metody opracowali Birnboim i Doly w roku Podany wówczas sposób postępowania doczekał się licznych, zazwyczaj drobnych modyfikacji skracających czas preparacji, a czasem równieŝ poprawiających czystość uzyskiwanych plazmidów. Najbardziej znacząca modyfikacja polegała na zastosowaniu gotowych kolumn ze złoŝem krzemionkowym co zostało opisane w rozdziale Izolacja i oczyszczanie kwasów nukleinowych na kolumnach. PoniŜej podano opis klasycznej metody izolacji DNA plazmidowego z bakterii z uŝyciem lizy alkalicznej i oczyszczania fenolem jak podali Birnboim i Doly (1979). Do protokołu postępowania wprowadzono jedynie modyfikacje dostosowujące go do potrzeb zająć ćwiczeniowych i posiadanego wyposaŝenia laboratoryjnego. Metoda ta daje dobre wyniki nawet w rękach osób początkujących. Przy jej uŝyciu moŝna izolować plazmidy o wielkości do 15 kbp, a po nabyciu wprawy nawet do około 30 kbp. Wyizolowane plazmidy nie są całkowicie wolne od zanieczyszczeń, ale stopień ich czystości jest wystarczający do analizy restrykcyjnej, reakcji PCR i ligacji, a po nabraniu wprawy równieŝ i do sekwencjonownia. Metoda ta działa bardzo dobrze równieŝ po zmianie skali preparacji. MoŜna więc izolować DNA plazmidowe z hodowli bakteryjnych o innej objętości niŝ podane 3 ml. W tym celu objętości poszczególnych roztworów roboczych naleŝy zmienić proporcjonalnie do zmiany objętości hodowli. 1. 3,5 ml poŝywki LB (wyciąg droŝdŝowy 1 %, trypton 1 %, NaCl 0,5 %) z ampicyliną (100 µg/ml) zaszczepić szczepem E. coli zawierającym odpowiedni plazmid. 2. Hodowlę inkubować przez 18 od 20 godzin w temp. 37 o C z wytrząsaniem ( cykli na minutę). 3. Do probówki Eppendorfa przenieść 1,5 ml hodowli bakteryjnej po czym wirować przez 3 min. JeŜeli podano jedynie czas to znaczy, Ŝe wirowanie naleŝy wykonać w wirówce typu Eppendorf, w temperaturze pokojowej. Wirówki tej klasy najczęściej nie mają chłodzenia oraz moŝliwości regulacji obrotów i pracują ze stałą prędkością około obr/min. 11

12 W przypadkach gdy obok czasu podano równieŝ temperaturę i prędkość obrotową naleŝy uŝyć wirówki z moŝliwością regulowania tych parametrów. 4. Usunąć supernatant przy pomocy pompki próŝniowej zachowując osad bakteryjny. Do probówki przenieść kolejne 1,5 ml hodowli i ponownie wirować przez 3 min. 5. Supernatant usunąć przy pomocy pompki próŝniowej zbierając równieŝ kropelki pozostające na ściance probówki. 6. Osad bakteryjny zawiesić przy pomocy pipety w 200 µl buforu TGE (50 mm Tris-HCl, 50 mm glukoza, 10 mm EDTA, ph 8,0) tak, aby powstała jednolita, pozbawiona grudek zawiesina, co jest warunkiem prawidłowego przebiegu lizy. 7. Do zawiesiny bakterii dodać 300 µl świeŝo przygotowanego roztworu do lizy (1% SDS, 0,2 N NaOH), po czym całość dokładnie wymieszać przez kilkukrotne odwrócenie probówki do góry dnem. NaleŜy unikać gwałtownego potrząsania probówką. Liza komórek następuje natychmiast po dodaniu roztworu SDS z NaOH i objawia się wzrostem lepkości oraz przejrzystości zawiesiny przy równoczesnym zaniku barwy beŝowej. 8. Probówkę z lizatem umieścić na 3 min. w lodzie. 9. Do lizatu dodać 240 µl 3M octanu sodu (ph 5,2) i wymieszać przez kilkukrotne odwracanie probówki do góry dnem. W lizacie powinny pojawić się białawe "serowate" kłaczki wytrąconych białek. 10. Lizat z wytrąconymi białkami inkubować przez 10 min. w temp. -20 o C. 11. Probówkę z lizatem wirować przez 15 min. ( obr/min., 4 o C). W wyniku wirowania lizat powinien się rozdzielić na jasno beŝowy osad i lekko śluzowaty, przejrzysty supernatant. jeŝeli rozdział nie jest dobry to wirowanie (15 min, obr/min., 4 o C) naleŝy powtórzyć po ewentualnym rozcieńczeniu lizatu buforem TGE w przypadku dobrego rozdziału supernatant naleŝy ostroŝnie zebrać pipetą znad osadu i przenieść do czystej probówki Eppendorfa 12

13 12. Do supernatantu zebranego znad osadu dodać jedną objętość fenolu i całość energicznie wytrząsać do wytworzenia jednorodnej emulsji. Patrz równieŝ rozdział Oczyszczanie kwasów nukleinowych fenolem. 13. Probówkę z emulsją wodno-fenolową wirować przez 5 min. Zawartość probówki powinna rozdzielić się na dwie wyraźne odgraniczone fazy: fenolową (dolna) i wodną (górna). Zanieczyszczenia białkowe gromadzą się w fazie fenolowej i na granicy faz. 14. Pipetą zebrać fazę wodną i przenieść do czystej probówki. Przy zbieraniu szczególną uwagę naleŝy zwrócić na to, by nie pobrać zanieczyszczeń znajdujących się na granicy faz. 15. Do fazy wodnej dodać około dwie objętości eteru. Probówkę dokładnie zamknąć i energicznie wytrząsać do wytworzenia jednorodnej emulsji. 16. Probówkę z emulsją wodno-eterową wirować przez 5 min. RównieŜ i tym razem zawartość probówki powinna rozdzielić się na dwie fazy: wodną (dolna) i eterową (górna). Zanieczyszczenia gromadzą się w fazie eterowej i na granicy faz. 17. Posługując się pompką wodną odessać fazę eterową wraz z interfazą. Dla zminimalizowania strat naleŝy unikać zasysania fazy wodnej. 18. Powtórzyć postępowanie opisane w punktach od 15 do 17 po czym przejść do punktu Do fazy wodnej pozostałej po dwukrotnej ekstrakcji eterem dodać jedną objętość zimnego (-20 o C) izopropanolu i całość wymieszać przez kilkukrotne odwracanie probówki do góry dnem. JeŜeli stęŝenie DNA w roztworze jest wysokie to po dodaniu izopropanolu pojawi się strąt w postaci pływającego kłaczka. Przy małym stęŝeniu DNA strąt moŝe być niewidoczny. 20. Probówkę z zawartością inkubować w temp. -20 o C przez 10 do 15 min. Inkubacja w niskiej temperaturze przyspiesza wytrącanie kwasów nukleinowych i poprawia wydajność. 13

14 21. Po zakończeniu inkubacji probówkę z zawartością wirować przez 10 min ( obr/min, 4 o C). Osad kwasów nukleinowych (DNA i RNA) zbiera się na ściance bocznej i dnie probówki i najczęściej jest słabo widoczny. 22. OstroŜnie, tak aby nie naruszyć osadu kwasów nukleinowych, usunąć supernatant. Następnie do probówki dodać 1 ml 70 % etanolu. 23. Wirować przez 1 min. 24. Supernatant usunąć znad osadu przy pomocy pompki próŝniowej. Zebrać moŝliwie wszystkie kropelki osadzone na ściance probówki. 25. Osad wysuszyć w suszarce próŝniowej z wirującym rotorem (speedvac). 26. Wysuszony osad kwasów nukleinowych rozpuścić w 31 µl wody miliq. 27. Po rozpuszczeniu osadu pobrać 1 µl roztworu do nowej probówki Eppendorfa i zachować do kontroli. 28. Do pozostałych 30 µl roztworu kwasów nukleinowych dodać 1 µl roztworu RNazy o stęŝeniu 10 mg/ml. 29. Część preparatu plazmidowego pociąć enzymem restrykcyjnym BamHI. W tym celu zestawić roztwory reakcyjne przenosząc poszczególne składniki do probówek Eppendorfa jak podano w Tabeli 2. Następnie krótko zwirować (10 do 15 sekund) co zapewnia zebranie wszystkich składników reakcyjnych na dnie probówki i ułatwia ich wymieszanie. Po wymieszaniu zawartość probówki naleŝy ponownie krótko zwirować. Tabela 2. Trawienie plazmidów pfl44s i pd11 enzymem BamHI Numer probówki 1 2 DNA 10,0 µl pfl44s 10,0 µl pd11 Bufor Bam 2,0 µl 2,0 µl Woda 6,0 µl 6,0 µl Enzym BamHI (10 U/µl) 2,0 µl 2,0 µl 30. Roztwory reakcyjne inkubować przez 2 godz. w cieplarce w temp. 37 o C. 31. Po zakończeniu inkubacji przygotować próbki do elektroforezy kontrolnej. W tym celu wskazane w Tabeli 3 objętości poszczególnych roztwo- 14

15 rów przenieść do probówek Eppendorfa, krótko zwirować, wymieszać i ponownie zwirować. Pozostałą część roztworów restrykcyjnych oraz preparaty plazmidów zamrozić w temp. -20 o C. Tabela 3. Przygotowanie próbek do elektroforezy kontrolnej. Probówka A B C D E F DNA 1 µl pfl44s bez RNazy 1 µl pfl44s 2 µl pfl44s/ BamHI 1 µl pd11 bez RNazy 1 µl pd11 2 µl pd11/ BamHI Woda 7 µl 7 µl 6 µl 7 µl 7 µl 6 µl Barwnik do nanoszenia 2 µl 2 µl 2 µl 2 µl 2 µl 2 µl 33. Przygotowane próbki nanieść na 0,9 % Ŝel agarozowy w buforze TBE z bromkiem etydyny (0,25 µg/ml). Na Ŝel nanieść równieŝ marker masy o znanym stęŝeniu i przeprowadzić elektroforezę pod napięciem od 150 V do 190 V w zaleŝności od wielkości Ŝelu. Patrz równieŝ rozdział Elektroforeza DNA w Ŝelach agarozowych 34. Wykonać zdjęcie Ŝelu w przechodzącym świetle ultrafioletowym (maksimum emisji lampy przy 312 nm). 35. Na podstawie zdjęcia ocenić jakość wyizolowanych plazmidów pd11 i pfl44s, sporządzić krzywą kalibracyjną i wyznaczyć wielkość fragmentów liniowych obu plazmidów oraz oszacować błąd metody. 36. Na podstawie porównania intensywności świecenia prąŝków plazmidowych z intensywnością świecenia markera masy oszacować ilość uzyskanego plazmidowego DNA. 37. Posługując się spektrofotometrem do pomiarów kwasów nukleinowych w małych objętościach zmierzyć absorbancję uzyskanych preparatów plazmidowych przy długości fali 230 nm, 260 nm i 280 nm. Na tej podstawie określić ich stęŝenie i czystość. Patrz równieŝ rozdział Spektrofotometryczne oznaczanie stęŝenia i czystości kwasów nukleinowych. 15

16 Materiały poŝywka LB (wyciąg droŝdŝowy 1 %, trypton 1 %, NaCl 0,5 %) ampicylina (10 mg/ml) bufor TGE (50 mm Tris-HCl, 50 mm glukoza, 10 mm EDTA, ph 8,0) roztwór do lizy (SDS 1%, NaOH 0,2 M) Roztwór do lizy przygotowuje się bezpośrednio przed uŝyciem mieszając ze sobą równe objętości 2 % SDS i 0,4 M NaOH. octan sodu (3 M, ph 5,2) fenol (nasycony roztwór fenolu w 0,1 M Tris-HCl (ph 8,0) z 0,1 % dodatkiem hydroksychinoliny) eter izopropanol 70 % etanol woda destylowana jałowa (miliq) RNaza (10 mg/ml) enzym restrykcyjny BamHI (Fermentas, nr kat. ER0051) bufor Bam zalecany przez producenta do trawienia enzymem BamHI (10 mm Tris-HCl (ph 8,0), 5 mm MgCl 2, 100 mm KCl, 0,02 % merkaptoetanol, 0,1 mg/ml BSA) agaroza LE (Prona) marker masy - DNA faga λ trawiony enzymami EcoRI i HindIII barwnik do nanoszenia na Ŝel 5 x stęŝony (Ficoll %, błękit bromofenolowy 0,15 %) bufor TBE 10 x stęŝony (Tris 100,89 g, kwas borny 59 g, EDTA 9,35 g, woda do 1000 ml, ph 8,0) bromek etydyny (10 mg/ml) Literatura 1. Birnboim H. C. i Doly J. (1979). A rapid alkaline extraction procedure for screening recombinant plasmid DNA. Nucleic Acids Res. 7: Sambrook J., Fritsch E.F. i Maniatis T. (1989). Molecular cloning. A laboratory manual. Cold Spring Harbor Laboratory Press. Cold Spring Harbor. 16

17 Szybka metoda izolacja DNA plazmidowego z Escherichia coli Klasyczną metodę izolacji DNA plazmidowego z Escherichia coli moŝna znacznie uprościć usuwając z niej etapy związane z oczyszczaniem fenolem. Skrócona wersja doskonale sprawdza się w sytuacjach gdy wyselekcjonowanie poŝądanej konstrukcji plazmidowej wymaga przeszukania duŝej liczby transformantów. Ponadto, podobnie jak jej rozszerzona wersja, daje dobre wyniki równieŝ w rękach osób o małym doświadczeniu. Uzyskane tą drogą plazmidy nadają się do analizy restrykcyjnej i jako matryca do reakcji PCR, ale zazwyczaj nie są wystarczająco czyste do innych zastosowań. 1. W probówce Eppendorfa odwirować (3 min) 1,5 ml całonocnej hodowli (poŝywka LB z odpowiednim antybiotykiem) szczepu E.coli zawierającego badany plazmid. Supernatant usunąć przy pomocy pompki próŝniowej zachowując osad bakteryjny. 2. Osad bakteryjny dokładnie zawiesić w 200 µl buforu TGE (50 mm Tris-HCl, 50 mm glukoza, 10 mm EDTA, ph 8,0). 3. Do zawiesiny bakterii dodać 300 µl świeŝo przygotowanego roztworu do lizy (1% SDS, 0,2 N NaOH), po czym całość dokładnie wymieszać przez kilkukrotne odwrócenie probówki do góry dnem. 4. Do lizatu dodać 240 µl 3M octanu sodu (ph 5,2) i wymieszać przez kilkukrotne odwracanie probówki do góry dnem. 5. Lizat z wytrąconymi białkami inkubować przez 10 min. w temp. -20 o C. 6. Probówkę z lizatem wirować przez 15 min. ( obr/min., 4 o C). 7. Supernatant przenieść do nowej probówki i dodać jedną objętość zimnego (-20 o C) izopropanolu. Całość wymieszać przez kilkukrotne odwracanie probówki. 8. Probówkę inkubować w temp. -20 o C przez 10 min. 9. Po inkubacji probówkę z zawartością wirować przez 10 minut ( obr/min, 4 o C). 17

18 10. OstroŜnie, nie naruszając osadu, usunąć supernatant. Następnie do probówki dodać 1 ml 70 % etanolu. 11. Wirować przez 1 min. 12. Supernatant usunąć znad osadu przy pomocy pompki próŝniowej. Zebrać moŝliwie wszystkie kropelki osadzone na ściance probówki. 13. Osad wysuszyć w suszarce typu speedvac. 14. Wysuszony osad rozpuścić w 29 µl wody miliq po czym dodać 1 µl roztworu RNazy o stęŝeniu 10 mg/ml. 15. Uzyskany preparat wykorzystać w dalszych etapach prowadzonego eksperymentu lub zamrozić w temp. 20 o C. Materiały poŝywka LB (wyciąg droŝdŝowy 1 %, trypton 1 %, NaCl 0,5 %) bufor TGE (50 mm Tris-HCl, 50 mm glukoza, 10 mm EDTA, ph 8,0) roztwór do lizy (SDS 1%, NaOH 0,2 M) Roztwór do lizy przygotowuje się bezpośrednio przed uŝyciem mieszając ze sobą równe objętości 2 % SDS i 0,4 M NaOH. octan sodu (3 M, ph 5,2) izopropanol 70 % etanol woda destylowana jałowa (miliq) RNaza (10 mg/ml) 18

19 Ultra szybka metoda izolacja DNA plazmidowego z Escherichia coli PoniŜej przedstawiono kolejną metodę izolacji DNA plazmidowego w warunkach lizy alkalicznej. Tym razem jako główny cel postawiono sobie maksymalne skrócenie czasu trwania preparacji, nawet kosztem znacznego zmniejszenia wydajności i pogorszenia jakości izolowanego DNA. Metoda ta nadaje się wyłącznie do selekcji transformantów i, co najbardziej chyba zaskakujące, bardzo często zawodzi w rękach osób z małym doświadczeniem laboratoryjnym. Podany poniŝej protokół opracowali Cormack i Somssich (1997). 1. Do probówki zawierającej 1 ml poŝywki SB (wyciąg droŝdŝowy 2 %, pepton 3,2 %, NaCl 0,5 %) z ampicyliną (100 µg/ml) przenieść jedną, dobrze wyrośniętą kolonię bakteryjną. 2. Hodowlę inkubować przez 18 godzin w temp. 37 o C z energicznym wytrząsaniem ( cykli na minutę). 3. Do probówki Eppendorfa przenieść 250 µl hodowli i dodać do niej 250 µl świeŝo przygotowanego roztworu do lizy (1% SDS, 0,2 N NaOH), po czym całość dokładnie wymieszać przez kilkakrotne odwrócenie probówki do góry dnem. 4. Do lizatu dodać 250 µl 3M octanu sodu (ph 5,2) i wymieszać przez odwracanie probówki do góry dnem. 5. Probówkę z lizatem wirować przez 6 min. 6. Pipetą ostroŝnie zebrać supernatant i przenieść do czystej probówki Eppendorfa. 7. Do zebranego supernatantu dodać 750 µl zimnego (-20 o C) izopropanolu i wymieszać przez odwracanie probówki. 8. Wytrącone DNA odwirować (4 min.) 9. Przy pomocy pompki próŝniowej usunąć supernatant nie naruszając osadu. 19

20 10. Probówkę krótko wirować i dokładnie usunąć pozostałe resztki supernatantu. 11. Osad rozpuścić w 20 µl jałowej wody destylowanej i dodać 1 µl roztworu RNazy o stęŝeniu 10 mg/ml. 16. Uzyskany preparat wykorzystać bezpośrednio w dalszych etapach prowadzonego eksperymentu lub zamrozić w temp. 20 o C. Materiały poŝywka SB (wyciąg droŝdŝowy 2 %, pepton 3,2 %, NaCl 0,5 %) ampicylina (10 mg/ml) roztwór do lizy (SDS 1%, NaOH 0,2 M) Roztwór do lizy przygotowuje się bezpośrednio przed uŝyciem mieszając ze sobą równe objętości 2 % SDS i 0,4 M NaOH. 3 M octan sodu, ph 5,2 izopropanol jałowa woda miliq RNaza (10 mg/ml) Literatura Cormack R. S., Somssich I. E. (1997). Ultra-fast alkaline lysis plasmid extraction (UFX). Technical Tips Online, 1, 25:T

21 Wybrane metody izolacji, oczyszczania i zagęszczania kwasów nukleinowych Izolacja i oczyszczanie DNA i RNA na kolumnach ze złoŝem krzemionkowym W roku 1979 Vogelstein i Gillespie zaobserwowali, Ŝe w obecności jodku sodu liniowe, krótkie fragmenty dwuniciowego DNA adsorbują się na powierzchni sproszkowanego szkła typu flint. W kolejnych latach wykazano, Ŝe zjawisko to obejmuje równieŝ i pozostałe rodzaje kwasów nukleinowych, to jest dsdna, ssdna i RNA. Flint to szkło krzemowo-ołowiowe o wysokim współczynniku załamania światła zawierające od 4 do 60 % tlenku ołowiu. Obecnie, ze względu na toksyczne właściwości ołowiu, do produkcji flintu uŝywany jest dwutlenek tytanu lub cyrkonu. Sole chaotropowe (jodek sodu, chlorowodorek guanidyny, izotiocyjanian guanidyny) są to związki, które w roztworach wodnych wprowadzają zaburzenia w sieci wiązań wodorowych w cząsteczkach wody. Powodują równieŝ rozpad błon komórkowych i denaturację białek, co sprzyja izolacji kwasów nukleinowych. W obecności wysokich stęŝeń soli chaotropowych tylko kwasy nukleinowe wiąŝą się ze złoŝem krzemionkowym podczas gdy wszystkie inne związki pozostają w roztworze. Wiązanie jest odwracalne i po zmianie ph oraz obniŝeniu siły jonowej kwasy nukleinowe odłączają się od złoŝa krzemionkowego. Wiele firm biotechnologicznych, wykorzystując to zjawisko, opracowało zestawy zawierające kolumny z uformowanymi złoŝami krzemionkowymi oraz odpowiednie bufory przeznaczone do izolacji DNA plazmidowego i genomowego oraz RNA z takich źródeł jak bakterie, droŝdŝe, tkanki roślinne i zwierzęce, a takŝe wydzieliny i płyny ustrojowe. Opracowano równieŝ zestawy do odzyskiwania kwasów nukleinowych z Ŝeli agarozowych oraz do oczyszczania po reakcjach enzymatycznych takich jak znakowanie, cięcie restrykcyjne czy PCR. Aktualnie najbardziej rozpowszechnione są złoŝa wykonane w postaci membran z niemodyfikownej chemicznie krzemionki. Kolumny z tego typu złoŝami są względnie tanie i pozwalają na uzyskanie kwasów nukleinowych o czystości wystarczającej do analizy restrykcyjnej, ligacji, znakowania, amplifikcji (PCR i RTPCR) oraz sekwencjonownia. ZłoŜa najnowszej generacji wykonywane są z mikrokuleczek krzemionkowych do których na trwale przyłączono na przykład dietyloaminoetanol (DEAE). Działanie tego typu złoŝa opiera się na interakcji między ujemnie naładowanymi grupami fosforanowymi kwasu nukleinowego, a dodatnio 21

22 naładowanymi grupami DEAE. Dzięki przyłączeniu cząsteczek DEAE do kulek krzemionkowych uzyskuje się duŝe zwiększenie gęstości dodatniego ładunku powierzchniowego, co powoduje mocniejsze wiązanie oczyszczanego kwasu nukleinowego ze złoŝem. Dzięki temu moŝna zastosować bardziej energiczne odpłukiwanie zanieczyszczeń, przekładające się w konsekwencji na lepsze oczyszczenie izolowanego materiału. Stopień czystości uzyskanych tą drogą kwasów nukleinowych odpowiada czystości uzyskiwanej w wyniku dwukrotnego wirowania w gradiencie chlorku cezu. Jest to czystość wymagana w tak krytycznych zastosowaniach jak transfekcja, mikroinjekcja i terapie genowe. Wszystkie firmy dostarczają produkowane przez siebie zestawy wraz ze szczegółowymi instrukcjami dotyczącymi ich przeznaczenia i sposobu uŝycia. Zazwyczaj instrukcje te nie podają składu oferowanych buforów oraz zawierają jedynie podstawową informację o rodzaju uŝytego złoŝa. Mimo dość duŝej róŝnorodności wszystkie oferowane zestawy wiąŝe kilka cech wspólnych: 1. Przygotowanie materiału do naniesienia na kolumnę lizat komórek bakteryjnych poddaje się wirowaniu w celu odrzucenia kompleksów białko-sds oraz DNA chromosomalnego tkanki zwierzęce trawi się proteinazą K i następnie dodaje bufor o wysokim stęŝeniu soli chaotropowych tkanki roślinne rozbija się mechaniczne (młynek Retcha lub rozcieranie ręczne w moździerzu w obecności płynnego azotu) i przenosi do bufor o wysokim stęŝeniu soli chaotropowych agarozę z której ma być odzyskany DNA roztapia się w buforze o wysokim stęŝeniu soli chaotropowych w temp. 50 do 60 o C do roztworów po reakcjach enzymatycznych dodaje się bufor z solami chaotropowymi w przypadku stosowania kolumn NUCLEOBOND (produkowanych przez firmę Macherey i Nagel) wstępnie przygotowany materiał, przed naniesieniem na kolumnę, oczyszcza się na dodatkowym sączku 2. Przepuszczenie wstępnie przygotowanego materiału przez kolumnę W zaleŝności od skali preparacji stosowane są kolumny o przepływie grawitacyjnym (np. NUCLEOBOND ) lub o przepływie wymuszonym przez wirowanie (np. QIAGEN oraz A&A Biotechnology). Kwasy nukleinowe zawarte w przepływającym przez kolumnę materiale zostają selektywnie związane ze złoŝem silikonowym. Wszystkie inne składniki przechodzą do odbieralnika kolumny. 22

Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA

Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA Zakład Biologii Molekularnej Wydział Farmaceutyczny, WUM ul. Banacha 1, 02-097 Warszawa IZOLACJA DNA Z HODOWLI KOMÓRKOWEJ.

Bardziej szczegółowo

Genomic Midi AX Direct zestaw do izolacji genomowego DNA (procedura bez precypitacji) wersja 1215

Genomic Midi AX Direct zestaw do izolacji genomowego DNA (procedura bez precypitacji) wersja 1215 Genomic Midi AX Direct zestaw do izolacji genomowego DNA (procedura bez precypitacji) wersja 1215 20 izolacji Nr kat. 895-20D Pojemność kolumny do oczyszczania DNA wynosi 100 µg 1 Skład zestawu Składnik

Bardziej szczegółowo

PathogenFree DNA Isolation Kit Zestaw do izolacji DNA Instrukcja użytkownika

PathogenFree DNA Isolation Kit Zestaw do izolacji DNA Instrukcja użytkownika PathogenFree DNA Isolation Kit Zestaw do izolacji DNA Instrukcja użytkownika Spis treści 1. Zawartość 2 1.1 Składniki zestawu 2 2. Opis produktu 2 2.1 Założenia metody 2 2.2 Instrukcja 2 2.3 Specyfikacja

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia 1 Wirtualne Klonowanie Prowadzący: mgr inż. Joanna Tymeck-Mulik i mgr Lidia Gaffke. Część teoretyczna:

Ćwiczenia 1 Wirtualne Klonowanie Prowadzący: mgr inż. Joanna Tymeck-Mulik i mgr Lidia Gaffke. Część teoretyczna: Uniwersytet Gdański, Wydział Biologii Katedra Biologii Molekularnej Przedmiot: Biologia Molekularna z Biotechnologią Biologia II rok ===============================================================================================

Bardziej szczegółowo

Klonowanie molekularne Kurs doskonalący. Zakład Geriatrii i Gerontologii CMKP

Klonowanie molekularne Kurs doskonalący. Zakład Geriatrii i Gerontologii CMKP Klonowanie molekularne Kurs doskonalący Zakład Geriatrii i Gerontologii CMKP Etapy klonowania molekularnego 1. Wybór wektora i organizmu gospodarza Po co klonuję (do namnożenia DNA [czy ma być metylowane

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie numer 6. Analiza próbek spożywczych na obecność markerów GMO

Ćwiczenie numer 6. Analiza próbek spożywczych na obecność markerów GMO Ćwiczenie numer 6 Analiza próbek spożywczych na obecność markerów GMO 1. Informacje wstępne -screening GMO -metoda CTAB -qpcr 2. Izolacja DNA z soi metodą CTAB 3. Oznaczenie ilościowe i jakościowe DNA

Bardziej szczegółowo

Przynieść kalkulator, jeden na osobę (nie w telefonie!)

Przynieść kalkulator, jeden na osobę (nie w telefonie!) Uniwersytet Gdański, Wydział Biologii Katedra Biologii Molekularnej Przedmiot: Biologia Molekularna z Biotechnologią Biologia II rok ======================================================== Ćwiczenie 2

Bardziej szczegółowo

TaqNovaHS. Polimeraza DNA RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925

TaqNovaHS. Polimeraza DNA RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 TaqNovaHS RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 TaqNovaHS Polimeraza TaqNovaHS jest mieszaniną termostabilnej polimerazy DNA

Bardziej szczegółowo

Genomic Mini AX Body Fluids zestaw do izolacji DNA z płynów ustrojowych wersja 1115

Genomic Mini AX Body Fluids zestaw do izolacji DNA z płynów ustrojowych wersja 1115 Genomic Mini AX Body Fluids zestaw do izolacji DNA z płynów ustrojowych wersja 1115 20 izolacji Nr kat. 052-20M tel: +48 58 7351194, fax: +48 58 6228578 info@aabiot.com www.aabiot.com 1 Skład zestawu Składnik

Bardziej szczegółowo

Plasmid Mini AX Gravity

Plasmid Mini AX Gravity !"# Plasmid Mini AX Gravity zestaw do izolacji ultraczystego plazmidowego DNA (plazmidy wysokokopijne) wersja 0515/I 100 izolacji Nr kat. 015-100 1 Skład zestawu Składnik Ilość Temp. Przechowywania Kolumny

Bardziej szczegółowo

Zestaw do izolacji DNA z krwi świeżej i mrożonej

Zestaw do izolacji DNA z krwi świeżej i mrożonej Nr kat. EM05 Wersja zestawu: 1.2014 Zestaw do izolacji DNA z krwi świeżej i mrożonej EXTRACTME jest zastrzeżonym znakiem towarowym firmy BLIRT S.A. www.dnagdansk.com Nr kat. EM05 I. PRZEZNACZENIE ZESTAWU

Bardziej szczegółowo

Instrukcje do ćwiczeń oraz zakres materiału realizowanego na wykładach z przedmiotu Inżynieria bioprocesowa na kierunku biotechnologia

Instrukcje do ćwiczeń oraz zakres materiału realizowanego na wykładach z przedmiotu Inżynieria bioprocesowa na kierunku biotechnologia 1 Zakład Mikrobiologii UJK Instrukcje do ćwiczeń oraz zakres materiału realizowanego na wykładach z przedmiotu Inżynieria bioprocesowa na kierunku biotechnologia 2 Zakład Mikrobiologii UJK Zakres materiału

Bardziej szczegółowo

StayRNA bufor zabezpieczający RNA przed degradacją wersja 0215

StayRNA bufor zabezpieczający RNA przed degradacją wersja 0215 StayRNA bufor zabezpieczający RNA przed degradacją wersja 0215 100 ml, 250 ml, 500 ml Nr kat. 038-100, 038-250, 038-500 Nietosyczny roztwór wodny do przechowywania i zabezpieczania różnego rodzaju tkanek

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE AKTYWNOŚCI ALKALICZNEJ DIFOSFATAZY (PIROFOSFATAZY)

OZNACZANIE AKTYWNOŚCI ALKALICZNEJ DIFOSFATAZY (PIROFOSFATAZY) Ćwiczenie 8 OZNACZANIE AKTYWNOŚCI ALKALICZNEJ DIFOSFATAZY (PIROFOSFATAZY) Część doświadczalna obejmuje: - sączenie Ŝelowe ekstraktu uzyskanego z bielma niedojrzałych nasion kukurydzy - oznaczanie aktywności

Bardziej szczegółowo

Zestaw do izolacji DNA z krwi świeżej i mrożonej

Zestaw do izolacji DNA z krwi świeżej i mrożonej DNA BLOOD KIT Nr kat. EM05 Wersja zestawu: 1.2012 Zestaw do izolacji DNA z krwi świeżej i mrożonej DNA BLOOD KIT www.dnagdansk.com Nr kat. EM05 I. PRZEZNACZENIE ZESTAWU Zestaw EXTRACTME DNA BLOOD przeznaczony

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp.

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. Uwaga: Ze względu na laboratoryjny charakter zajęć oraz kontakt z materiałem biologicznym,

Bardziej szczegółowo

Biologia Molekularna Podstawy

Biologia Molekularna Podstawy Biologia Molekularna Podstawy Budowa DNA Budowa DNA Zasady: Purynowe: adenina i guanina Pirymidynowe: cytozyna i tymina 2 -deoksyryboza Grupy fosforanowe Budowa RNA Budowa RNA Zasady: purynowe: adenina

Bardziej szczegółowo

Zestaw do izolacji DNA z wymazów oraz nasienia

Zestaw do izolacji DNA z wymazów oraz nasienia Nr kat. EM06 Wersja zestawu: 1.2014 Zestaw do izolacji DNA z wymazów oraz nasienia EXTRACTME jest zastrzeżonym znakiem towarowym firmy BLIRT S.A. www.dnagdansk.com Nr kat. EM06 I. PRZEZNACZENIE ZESTAWU

Bardziej szczegółowo

Elektroforeza kwasów nukleinowych

Elektroforeza kwasów nukleinowych Elektroforeza kwasów nukleinowych Elektroforeza jest podstawową techniką wizualizacji kwasów nukleinowych pozwala bezpośrednio identyfikować cząsteczki DNA i jest stosunkowo czuła (po odpowiednim wybarwieniu

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3. Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność: Bionanotechnologie

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3. Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność: Bionanotechnologie Nazwa modułu: Genetyka molekularna Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek: Inżynieria Biomedyczna

Bardziej szczegółowo

Zestaw do izolacji DNA z wymazów oraz nasienia. Nr kat. EM06 Wersja zestawu: 1.2012

Zestaw do izolacji DNA z wymazów oraz nasienia. Nr kat. EM06 Wersja zestawu: 1.2012 Zestaw do izolacji DNA z wymazów oraz nasienia Nr kat. EM06 Wersja zestawu: 1.2012 www.dnagdansk.com Nr kat. EM06 I. PRZEZNACZENIE ZESTAWU Zestaw EXTRACTME DNA SWAB & SEMEN przeznaczony jest do szybkiej

Bardziej szczegółowo

2015-11-18. DNA i RNA ENZYMY MODYFIKUJĄCE KOŃCE CZĄSTECZEK. DNA i RNA. DNA i RNA

2015-11-18. DNA i RNA ENZYMY MODYFIKUJĄCE KOŃCE CZĄSTECZEK. DNA i RNA. DNA i RNA Fosfataza alkaliczna CIP Calf Intestine Phosphatase- pochodzenie: jelito cielęce BAP Bacterial Alcaline Phosphatase- pochodzenie: E. coli SAP Shrimp Alcaline Phosphatase- pochodzenie: krewetki Pandalus

Bardziej szczegółowo

PathogenFree RNA Isolation Kit Zestaw do izolacji RNA

PathogenFree RNA Isolation Kit Zestaw do izolacji RNA PathogenFree RNA Isolation Kit Zestaw do izolacji RNA Instrukcja użytkownika Spis treści 1. Zawartość 2 1.1 Składniki zestawu 2 2. Opis produktu 2 2.1 Założenia metody 2 2.2 Specyfikacja zestawu 2 2.3

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie aktywności cytotoksycznej chemoterapeutyków wobec komórek nowotworowych

Oznaczanie aktywności cytotoksycznej chemoterapeutyków wobec komórek nowotworowych Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Katedra Technologii Leków i Biochemii Kultury tkankowe i komórkowe roślin i zwierząt Oznaczanie aktywności cytotoksycznej chemoterapeutyków wobec komórek nowotworowych

Bardziej szczegółowo

Elektroforeza kwasów nukleinowych

Elektroforeza kwasów nukleinowych Elektroforeza kwasów nukleinowych Elektroforeza jest podstawową techniką wizualizacji kwasów nukleinowych pozwala bezpośrednio identyfikować cząsteczki DNA i jest stosunkowo czuła (po odpowiednim wybarwieniu

Bardziej szczegółowo

AmpliTest Salmonella spp. (Real Time PCR)

AmpliTest Salmonella spp. (Real Time PCR) AmpliTest Salmonella spp. (Real Time PCR) Zestaw do wykrywania sekwencji DNA specyficznych dla bakterii z rodzaju Salmonella techniką Real Time PCR Nr kat.: BAC01-50 Wielkość zestawu: 50 oznaczeń Objętość

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV

Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV Cel ćwiczenia Określenie podatności na zakażenie wirusem HIV poprzez detekcję homo lub heterozygotyczności

Bardziej szczegółowo

Genetyczne modyfikowanie organizmów Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, II rok semestr letni 2015/16

Genetyczne modyfikowanie organizmów Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, II rok semestr letni 2015/16 Genetyczne modyfikowanie organizmów Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, II rok semestr letni 2015/16 Ćwiczenie 3 Identyfikacja genetycznie modyfikowanych roślin w produktach spożywczych - jakościowe badanie obecności

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Wprowadzenie: Większość lądowych organizmów kręgowych część jonów amonowych NH + 4, produktu rozpadu białek, wykorzystuje w biosyntezie

Bardziej szczegółowo

GENETYKA MOLEKULARNA

GENETYKA MOLEKULARNA Zakład Genetyki Uniwersytetu Warszawskiego GENETYKA MOLEKULARNA Materiały do zajęć laboratoryjnych Skrypt przygotowany przez pracowników Zakładu Genetyki UW Warszawa 2003 Spis treści Wstęp...3 Enzymy restrykcyjne...4

Bardziej szczegółowo

Sposób otrzymywania białek o właściwościach immunoregulatorowych. Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania fragmentów witellogeniny.

Sposób otrzymywania białek o właściwościach immunoregulatorowych. Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania fragmentów witellogeniny. 1 Sposób otrzymywania białek o właściwościach immunoregulatorowych Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania fragmentów witellogeniny. Wynalazek może znaleźć zastosowanie w przemyśle spożywczym i

Bardziej szczegółowo

2. Przedmiot zamówienia: Odczynniki chemiczne do izolacji DNA i reakcji PCR, wymienione w Tabeli 1. Nazwa odczynnika Specyfikacja Ilość*

2. Przedmiot zamówienia: Odczynniki chemiczne do izolacji DNA i reakcji PCR, wymienione w Tabeli 1. Nazwa odczynnika Specyfikacja Ilość* Poznao, 6 lutego 2012 r. Zapytanie ofertowe nr 001 /2012 dotyczące zakupu odczynników chemicznych do izolacji DNA i reakcji PCR GENESIS Polska Sp. z o.o Ul. Za Cytadelą 19, 61-659 Poznao NIP 778 13 56

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja warunków reakcji PCR w gradiencie temperatury i magnezu

Optymalizacja warunków reakcji PCR w gradiencie temperatury i magnezu Protokół pochodzi ze strony molekularnie.wordpress.com Kopiowanie i rozpowszechnianie wyłącznie w całości, z zachowaniem praw autorskich zgodnie z zasadami licencji GNU Dziękuję za uszanowanie mojej pracy,

Bardziej szczegółowo

ALGALTOXKIT F Procedura testu

ALGALTOXKIT F Procedura testu ALGALTOXKIT F Procedura testu 1 PRZYGOTOWANIE STANDARDOWEJ POŻYWKI A B C D - KOLBKA MIAROWA (1 litr) - FIOLKI Z ROZTWORAMI POŻYWEK A (2 fiolki), B, C, D - DESTYLOWANA (lub dejonizowana) WODA 2 A PRZENIEŚĆ

Bardziej szczegółowo

Techniki molekularne w mikrobiologii SYLABUS A. Informacje ogólne

Techniki molekularne w mikrobiologii SYLABUS A. Informacje ogólne Techniki molekularne w mikrobiologii A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Rodzaj Rok studiów

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

Syngen Gel/PCR Mini Kit

Syngen Gel/PCR Mini Kit Syngen Gel/PCR Mini Kit Syngen Gel/PCR ME Mini Kit Zestawy do oczyszczania DNA: - z żelu agarozowego - po reakcji PCR i innych reakcjach enzymatycznych - z żelu agarozowego z małą objętością elucji - po

Bardziej szczegółowo

Porównanie ilości i jakości DNA wyizolowanego z komórki roślinnej i zwierzęcej

Porównanie ilości i jakości DNA wyizolowanego z komórki roślinnej i zwierzęcej Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Katedra Technologii Leków i Biochemii Kultury tkankowe i komórkowe roślin i zwierząt Porównanie ilości i jakości DNA wyizolowanego z komórki roślinnej i zwierzęcej

Bardziej szczegółowo

Biochemia: Ćw. 11 Metoda RT-PCR

Biochemia: Ćw. 11 Metoda RT-PCR Ćwiczenie 11 METODA RT-PCR Wyciąg z kart charakterystyki substancji niebezpiecznych: bromek etydyny T+ EDTA Xi etanol, 96% F kwas octowy, 96% C -merkaptoetanol N, T Tris Xi UWAGI WSTĘPNE Praca z kwasami

Bardziej szczegółowo

Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych

Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp Określenie próbka biologiczna jest

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Klasyczna Analiza Jakościowa Organiczna, Ćw. 4 - Identyfikacja wybranych cukrów Ćwiczenie 4 Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Zagadnienia teoretyczne: 1. Budowa

Bardziej szczegółowo

Farmakogenetyka Biotechnologia Medyczna I o

Farmakogenetyka Biotechnologia Medyczna I o ĆWICZENIE 2 Oznaczanie polimorfizmu cytochromu CYP2D6 za pomocą tradycyjnych metod biologii molekularnej: PCR-RFLP I. Łańcuchowa reakcja polimerazy PCR (polymerase chain reaction) Technika PCR rozwinęła

Bardziej szczegółowo

Syngen Viral Mini Kit. Syngen Viral

Syngen Viral Mini Kit. Syngen Viral Syngen Viral Mini Kit Syngen Viral Mini Kit PLUS Zestawy do izolacji materiału genetycznego wirusów (DNA i RNA) z próbek: - osocza - surowicy - płynów ustrojowych pozbawionych komórek - pożywki znad hodowli

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ Z EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO 1 z 7

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ Z EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO 1 z 7 Poznań, dnia 28.04.2014 r. BioVentures Institute Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ul. Promienista 83 60 141 Poznań Zapytanie ofertowe nr 01/2014 Projekt Nowa technologia wytwarzania szczepionek

Bardziej szczegółowo

Metody badania polimorfizmu/mutacji DNA. Aleksandra Sałagacka Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Metody badania polimorfizmu/mutacji DNA. Aleksandra Sałagacka Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Uniwersytet Medyczny w Łodzi Metody badania polimorfizmu/mutacji DNA Aleksandra Sałagacka Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Uniwersytet Medyczny w Łodzi Mutacja Mutacja (łac. mutatio zmiana) - zmiana materialnego

Bardziej szczegółowo

WODA I OGIEŃ. Prezentacja Mileny Oziemczuk

WODA I OGIEŃ. Prezentacja Mileny Oziemczuk WODA I OGIEŃ Prezentacja Mileny Oziemczuk Ogień Ogień - suma obserwowalnych zjawisk towarzyszących na ogół fizykochemicznemu procesowi spalania,, a przede wszystkim: emisja promieniowania widzialnego -światła

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab CZĄSTECZKA I RÓWNANIE REKCJI CHEMICZNEJ potrafi powiedzieć co to jest: wiązanie chemiczne, wiązanie jonowe, wiązanie

Bardziej szczegółowo

Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów

Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów ... kod ucznia Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów Etap I (szkolny) 16 października 2009 roku Wypełnia szkolna komisja konkursowa Zadanie 1. 2. 3. 4. 5. Suma Liczba punktów PoniŜej podano treść

Bardziej szczegółowo

Proteomika: umożliwia badanie zestawu wszystkich lub prawie wszystkich białek komórkowych

Proteomika: umożliwia badanie zestawu wszystkich lub prawie wszystkich białek komórkowych Proteomika: umożliwia badanie zestawu wszystkich lub prawie wszystkich białek komórkowych Zalety w porównaniu z analizą trankryptomu: analiza transkryptomu komórki identyfikacja mrna nie musi jeszcze oznaczać

Bardziej szczegółowo

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU 5 UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU CEL ĆWICZENIA Poznanie zależności między chemicznymi właściwościami pierwiastków, a ich położeniem w układzie okresowym oraz korelacji

Bardziej szczegółowo

Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Katedra Technologii Leków i Biochemii. Biologia Komórki - laboratorium PORÓWNANIE METOD DEZINTEGRACJI KOMÓREK

Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Katedra Technologii Leków i Biochemii. Biologia Komórki - laboratorium PORÓWNANIE METOD DEZINTEGRACJI KOMÓREK Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Katedra Technologii Leków i Biochemii Biologia Komórki - laboratorium PORÓWNANIE METOD DEZINTEGRACJI KOMÓREK WSTĘP Aby wyizolować białka otrzymane np. w systemach

Bardziej szczegółowo

Izolowanie i amplifikacja kwasów nukleinowych

Izolowanie i amplifikacja kwasów nukleinowych ROZDZIAŁ 4 Izolowanie i amplifikacja kwasów nukleinowych Wojciech Garczorz Diagnostyka molekularna jest obecnie najszybciej rozwijającym się działem diagnostyki medycznej. W wielu dziedzinach medycyny

Bardziej szczegółowo

Znaczenie genetyki. Opracował A. Podgórski

Znaczenie genetyki. Opracował A. Podgórski Znaczenie genetyki Opracował A. Podgórski InŜynieria genetyczna InŜynieria genetyczna ingerencja w materiał genetyczny organizmów, w celu zmiany ich właściwości dziedzicznych. Istota inŝynierii genetycznej

Bardziej szczegółowo

C 6 H 12 O 6 2 C 2 O 5 OH + 2 CO 2 H = -84 kj/mol

C 6 H 12 O 6 2 C 2 O 5 OH + 2 CO 2 H = -84 kj/mol OTRZYMYWANIE BIOETANOLU ETAP II (filtracja) i III (destylacja) CEL ĆWICZENIA: Celem ćwiczenia jest przeprowadzenie procesu filtracji brzeczki fermentacyjnej oraz uzyskanie produktu końcowego (bioetanolu)

Bardziej szczegółowo

RUCHOME ELEMENTY GENETYCZNE BAKTERII

RUCHOME ELEMENTY GENETYCZNE BAKTERII RUCHOME ELEMENTY GENETYCZNE BAKTERII Skrypt do ćwiczeń 2013 dr hab. Dariusz Bartosik (koordynator zajęć) dr Łukasz Dziewit dr Magdalena Szuplewska Zakład Genetyki Bakterii Instytut Mikrobiologii Wydział

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA Z BIOLOGII MOLEKULARNEJ

ĆWICZENIA Z BIOLOGII MOLEKULARNEJ UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ WYDZIAŁ BIOLOGII I BIOTECHNOLOGII ZAKŁAD BIOLOGII MOLEKULARNEJ ĆWICZENIA Z BIOLOGII MOLEKULARNEJ dla studentów II roku biologii oraz III roku mikrobiologii i biotechnologii

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.imp.sosnowiec.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.imp.sosnowiec.pl Strona 1 z 7 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.imp.sosnowiec.pl Sosnowiec: Sukcesywna dostawa odczynników dla Instytutu Medycyny

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 3 DGGE- ELEKTROFOREZA W ŻELU Z GRADIENTEM CZYNNIKA DENATURUJĄCEGO

ĆWICZENIE 3 DGGE- ELEKTROFOREZA W ŻELU Z GRADIENTEM CZYNNIKA DENATURUJĄCEGO ĆWICZENIE 3 DGGE- ELEKTROFOREZA W ŻELU Z GRADIENTEM CZYNNIKA DENATURUJĄCEGO CZĘŚĆ TEORETYCZNA Metody badań i cechy w oparciu o które przeprowadzana jest klasyfikacja i identyfikacja mikroorganizmówh Struktura

Bardziej szczegółowo

Biologia molekularna ćwiczenia Zakład Wirusologii

Biologia molekularna ćwiczenia Zakład Wirusologii Biologia molekularna ćwiczenia Zakład Wirusologii Warszawa 2012 Zakład Wirusologii Instytut Mikrobiologii p. 440 A tel. 55-41-419 lub 55-41-421 Prowadzący: ćwiczenie 1 dr Monika Radlińska ćwiczenie 2 dr

Bardziej szczegółowo

SurTec 716 C. alkaliczna bezcyjankowa kąpiel cynk/nikiel

SurTec 716 C. alkaliczna bezcyjankowa kąpiel cynk/nikiel SurTec 716 alkaliczna bezcyjankowa kąpiel cynk/nikiel Właściwości alkaliczna kąpiel Zn/Ni trzeciej generacji z jeszcze lepszą wgłębnością i poprawioną odpornością na wahania temperatury w zakresie gęstości

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu ĆWICZENIE 4 Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu 1. Wprowadzenie Zbyt wysokie stężenia fosforu w wodach powierzchniowych stojących, spiętrzonych lub wolno płynących prowadzą do zwiększonego przyrostu

Bardziej szczegółowo

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna.

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna. Doświadczenie 1 Tytuł: Badanie właściwości sodu Odczynnik: Sód metaliczny Szkiełko zegarkowe Metal lekki o srebrzystej barwie Ma metaliczny połysk Jest bardzo miękki, można kroić go nożem Inne właściwości

Bardziej szczegółowo

RUCHOME ELEMENTY GENETYCZNE BAKTERII

RUCHOME ELEMENTY GENETYCZNE BAKTERII RUCHOME ELEMENTY GENETYCZNE BAKTERII Skrypt do ćwiczeń dr hab. Dariusz Bartosik (koordynator zajęć) mgr Łukasz Dziewit mgr Anna Klicka mgr Magdalena Szuplewska Zakład Genetyki Bakterii Instytut Mikrobiologii

Bardziej szczegółowo

Co ma wspólnego ludzka dwunastnica z proszkiem do. prania?

Co ma wspólnego ludzka dwunastnica z proszkiem do. prania? 1 Co ma wspólnego ludzka dwunastnica z proszkiem do prania? Czas trwania zajęć: 45 minut Potencjalne pytania badawcze: 1. Czy lipazy zawarte w proszku do prania rozkładają tłuszcze roślinne? 2. Jaka jest

Bardziej szczegółowo

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii!

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Chciałabym podzielić się z Wami moimi spostrzeżeniami dotyczącymi poziomu wiedzy z chemii uczniów rozpoczynających naukę w Liceum Ogólnokształcącym. Co

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Aparatura

Spis treści. Aparatura Spis treści Aparatura I. Podstawowe wyposażenie laboratoryjne... 13 I.I. Probówki i naczynia laboratoryjne... 13 I.II. Pipety... 17 I.II.I. Rodzaje pipet automatycznych... 17 I.II.II. Techniki pipetowania...

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA Z BIOCHEMII

ĆWICZENIA Z BIOCHEMII ĆWICZENIA Z BIOCHEMII D U STUDENTfiW WYDZIAŁU LEKARSKIEGO Pod redakcją Piotra Laidlera, Barbary Piekarskiej, Marii Wróbel WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU JAGIELLOŃSKIEGO ĆWICZENIA Z BIOCHEMII DLA STUDENTÓW WYDZIAŁU

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 2 OPTYMALIZACJA ROZDZIELANIA MIESZANINY WYBRANYCH FARMACEUTYKÓW METODĄ

Bardziej szczegółowo

badanie moczu Zwierzę Typ cewnika moczowego Rozmiar (jedn. francuskie) * gumy lub dla kocurów polietylenowy Elastyczny winylowy, z czerwonej

badanie moczu Zwierzę Typ cewnika moczowego Rozmiar (jedn. francuskie) * gumy lub dla kocurów polietylenowy Elastyczny winylowy, z czerwonej badanie moczu Rozmiary cewników... 139 Rutynowe postępowanie przy badaniu moczu... 140 Ogólne badanie moczu... 141 Badanie osadu moczu... 142 Tabela ph moczu dla kryształów moczu 142 Komórki i wałeczki...

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII CHEMICZNEJ INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH METODY BIOTECHNOLOGICZNE W OCHRONIE ŚRODOWISKA BADANIE AKTYWNOŚCI DEHYDROGENAZ MIKROORGANIZMÓW

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA Z BIOLOGII MOLEKULARNEJ

ĆWICZENIA Z BIOLOGII MOLEKULARNEJ UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ WYDZIAŁ BIOLOGII I BIOTECHNOLOGII ZAKŁAD BIOLOGII MOLEKULARNEJ ĆWICZENIA Z BIOLOGII MOLEKULARNEJ dla studentów II roku biologii medycznej UMCS LUBLIN 2015 Wersja 1.0

Bardziej szczegółowo

Badanie próbek żywności na obecność Genetycznie Zmodyfikowanych Organizmów. Rozdział 9

Badanie próbek żywności na obecność Genetycznie Zmodyfikowanych Organizmów. Rozdział 9 Badanie próbek żywności na obecność Genetycznie Zmodyfikowanych Organizmów Rozdział 9 Wykrywanie jakościowe kukurydzy MON810, kukurydzy Bt-176 i soi Roundup Ready metodą PCR M. Querci, M. Maretti, M. Mazzara

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SZKOLENIOWE DLA ZAKŁADÓW HIGIENY WETERYNARYJNEJ W ZAKRESIE LABORATORYJNEJ DIAGNOSTYKI AFRYKAŃSKIEGO POMORU ŚWIŃ

MATERIAŁY SZKOLENIOWE DLA ZAKŁADÓW HIGIENY WETERYNARYJNEJ W ZAKRESIE LABORATORYJNEJ DIAGNOSTYKI AFRYKAŃSKIEGO POMORU ŚWIŃ MATERIAŁY SZKOLENIOWE DLA ZAKŁADÓW HIGIENY WETERYNARYJNEJ W ZAKRESIE LABORATORYJNEJ DIAGNOSTYKI AFRYKAŃSKIEGO POMORU ŚWIŃ Puławy 2013 Opracowanie: Prof. dr hab. Iwona Markowska-Daniel, mgr inż. Kinga Urbaniak,

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTACJA TECHNICZNO - RUCHOWA INSTRUKCJA OBSŁUGI I KONSERWACJI

DOKUMENTACJA TECHNICZNO - RUCHOWA INSTRUKCJA OBSŁUGI I KONSERWACJI DOKUMENTACJA TECHNICZNO - RUCHOWA INSTRUKCJA OBSŁUGI I KONSERWACJI MANUALNY ZMIĘKCZACZ WODY 1 Instrukcja stanowi część wyposaŝenia urządzenia i zawiera uwagi niezbędne do bezpiecznej instalacji, uŝytkowania

Bardziej szczegółowo

Ocena ekspresji genów proangiogennych w komórkach nowotworowych OVP-10 oraz transfektantach OVP-10/SHH i OVP-10/VEGF

Ocena ekspresji genów proangiogennych w komórkach nowotworowych OVP-10 oraz transfektantach OVP-10/SHH i OVP-10/VEGF Agnieszka Gładysz Ocena ekspresji genów proangiogennych w komórkach nowotworowych OVP-10 oraz transfektantach OVP-10/SHH i OVP-10/VEGF Katedra i Zakład Biochemii i Chemii Klinicznej Akademia Medyczna Prof.

Bardziej szczegółowo

Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks

Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks 1. Która z próbek o takich samych masach zawiera najwięcej

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych ĆWICZENIE 2 Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych Część doświadczalna 1. Metody jonowymienne Do usuwania chromu (VI) można stosować między innymi wymieniacze jonowe. W wyniku przepuszczania

Bardziej szczegółowo

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji.

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji. test nr 2 Termin zaliczenia zadań: IIIa - 29 października 2015 III b - 28 października 2015 zad.1 Reakcja rozkładu tlenku rtęci(ii) 1. Narysuj schemat doświadczenia, sporządź spis użytych odczynników,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI Pracownia studencka Zakład Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie witaminy E w oleju metodą HPLC ANALIZA PRODUKTÓW POCHODZENIA NATURALNEGO

Bardziej szczegółowo

Wektory DNA - klonowanie molekularne

Wektory DNA - klonowanie molekularne Wektory DNA - klonowanie molekularne Fragment DNA (np. pojedynczy gen) można trwale wprowadzić do komórek gospodarza (tzn. zmusić go do powielania w tym gospodarzu) tylko wtedy, gdy zostanie on wbudowany

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 )

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 ) PRZYKŁADOWE ZADANIA Z DZIAŁÓW 9 14 (stężenia molowe, procentowe, przeliczanie stężeń, rozcieńczanie i zatężanie roztworów, zastosowanie stężeń do obliczeń w oparciu o reakcje chemiczne, rozpuszczalność)

Bardziej szczegółowo

Biologia Molekularna Roślin

Biologia Molekularna Roślin Skrypt do ćwiczeń Biologia Molekularna Roślin Pracownia Biologii Molekularnej Roślin UW/IBB PAN Warszawa, 2002 Spis treści Komputerowa analiza sekwencji........6 Izolacja plazmidowego DNA z bakterii.....6

Bardziej szczegółowo

Chromatografia. Chromatografia po co? Zastosowanie: Podstawowe rodzaje chromatografii. Chromatografia cienkowarstwowa - TLC

Chromatografia. Chromatografia po co? Zastosowanie: Podstawowe rodzaje chromatografii. Chromatografia cienkowarstwowa - TLC Chromatografia Chromatografia cienkowarstwowa - TLC Chromatografia po co? Zastosowanie: oczyszczanie wydzielanie analiza jakościowa analiza ilościowa Chromatogram czarnego atramentu Podstawowe rodzaje

Bardziej szczegółowo

6. Wykorzystanie tyrozynazy otrzymywanej z pieczarki dwuzarodnikowej (Agaricus Bisporus) do produkcji L-DOPA

6. Wykorzystanie tyrozynazy otrzymywanej z pieczarki dwuzarodnikowej (Agaricus Bisporus) do produkcji L-DOPA 6. Wykorzystanie tyrozynazy otrzymywanej z pieczarki dwuzarodnikowej (Agaricus Bisporus) do produkcji L-DOPA L-DOPA (L-3,4-dihydroksyfenyloalanina) jest naturalnym prekursorem dopaminy, jednego z najważniejszych

Bardziej szczegółowo

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Ćwiczenie 8 Semestr 2 STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Obowiązujące zagadnienia: Stężenie jonów wodorowych: ph, poh, iloczyn jonowy wody, obliczenia rachunkowe, wskaźniki

Bardziej szczegółowo

DNA musi współdziałać z białkami!

DNA musi współdziałać z białkami! DNA musi współdziałać z białkami! Specyficzność oddziaływań między DNA a białkami wiążącymi DNA zależy od: zmian konformacyjnych wzdłuż cząsteczki DNA zróżnicowania struktury DNA wynikającego z sekwencji

Bardziej szczegółowo

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak Opracował dr inż. Tadeusz Janiak 1 Uwagi dla wykonujących ilościowe oznaczanie metodami spektrofotometrycznymi 3. 3.1. Ilościowe oznaczanie w metodach spektrofotometrycznych Ilościowe określenie zawartości

Bardziej szczegółowo

Analiza próbek spożywczych na zawartość Genetycznie Modyfikowanych Organizmów

Analiza próbek spożywczych na zawartość Genetycznie Modyfikowanych Organizmów Analiza próbek spożywczych na zawartość Genetycznie Modyfikowanych Organizmów Rozdział 4 Izolacja i oczyszczanie DNA M. Somma WORLD HEALTH ORGANIZATION REGIONAL OFFICE FOR EUROPE ORGANISATION MONDIALE

Bardziej szczegółowo

ROZTWÓR SALETRZANO-MOCZNIKOWY

ROZTWÓR SALETRZANO-MOCZNIKOWY 1. PRZEDMIOT WARUNKÓW TECHNICZNYCH Przedmiotem Warunków Technicznych jest wodny roztwór saletrzano-mocznikowy (typ nawozu C.1.2. wg załącznika I do Rozporządzenia 2003/2003), w którym stosunek molowy azotanu

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADAŃ 164/Z/20110825/D/JOGA. Dostarczony materiał: próbki tworzyw sztucznych. Ilość próbek: 1. Rodzaj próbek: tworzywo

RAPORT Z BADAŃ 164/Z/20110825/D/JOGA. Dostarczony materiał: próbki tworzyw sztucznych. Ilość próbek: 1. Rodzaj próbek: tworzywo Blirt S.A. 80-172 Gdańsk, ul. Trzy Lipy 3/1.38 RAPORT Z BADAŃ Dział DNA-Gdańsk Nr zlecenia 164/Z/20110825/D/JOGA NAZWA I ADRES KLIENTA GROUND-Therm spółka z o.o. ul. Stepowa 30 44-105 Gliwice Tytuł zlecenia:

Bardziej szczegółowo

Przykładowe zadania. przygotowujące do egzaminu maturalnego

Przykładowe zadania. przygotowujące do egzaminu maturalnego Przykładowe zadania z BIOLOGii przygotowujące do egzaminu maturalnego Prezentowane zadania są zgodne z podstawą programową kształcenia ogólnego w zakresie rozszerzonym i podstawowym. Prócz zadań, które

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (0 1) W tabeli podano rodzaje mieszanin oraz wybrane sposoby ich rozdzielania. Rodzaj mieszaniny Metoda rozdzielania mieszaniny

Zadanie 2. (0 1) W tabeli podano rodzaje mieszanin oraz wybrane sposoby ich rozdzielania. Rodzaj mieszaniny Metoda rozdzielania mieszaniny Zadanie 1. (0 1) Uczniowie obserwowali przebieg doświadczenia, w którym do kolby z wrzącą wodą wprowadzono płonący magnez nad powierzchnię cieczy. Doświadczenie zilustrowali rysunkiem. W czasie doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Parametr Wymagany parametr Oferowany parametr 1. 2. 3. a) z wbudowaną pompą membranową PTEE, b) kondensorem par, System

Parametr Wymagany parametr Oferowany parametr 1. 2. 3. a) z wbudowaną pompą membranową PTEE, b) kondensorem par, System Załącznik nr 1A do SIWZ. PARAMETRY TECHNICZNE PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Zadanie nr 1. TERMOSTAT CYRKULACYJNY Termostat cyrkulacyjny Z grzaniem i chłodzeniem Zakres temperatury roboczej 25 o C do + 200 o C

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Podstawowe techniki inżynierii genetycznej. Streszczenie

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Podstawowe techniki inżynierii genetycznej. Streszczenie SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

1. Na podanej sekwencji przeprowadź proces replikacji, oraz do obu nici proces transkrypcji i translacji, podaj zapis antykodonów.

1. Na podanej sekwencji przeprowadź proces replikacji, oraz do obu nici proces transkrypcji i translacji, podaj zapis antykodonów. mrna 1. Na podanej sekwencji przeprowadź proces replikacji, oraz do obu nici proces transkrypcji i translacji, podaj zapis antykodonów. GGA CGC GCT replikacja CCT GCG CGA transkrypcja aminokwasy trna antykodony

Bardziej szczegółowo

Dr Anna Linkiewicz Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin - PIB LAB-GMO Maj 2015

Dr Anna Linkiewicz Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin - PIB LAB-GMO Maj 2015 Genetycznie modyfikowana żywność i pasze Streszczenie zajęć Blisko 50 różnych GMO jest dopuszczonych do stosowania w Unii Europejskiej jako żywność lub pasza. Podczas zajęć wyizolowane zostanie DNA z produktów

Bardziej szczegółowo

Oprogramowanie dla biznesu Numer 11 (69) Listopad 2009 JAK SZYBKO I SKUTECZNIE ZAMKNĄĆ ROK?

Oprogramowanie dla biznesu Numer 11 (69) Listopad 2009 JAK SZYBKO I SKUTECZNIE ZAMKNĄĆ ROK? Oprogramowanie dla biznesu Numer 11 (69) Listopad 2009 JAK SZYBKO I SKUTECZNIE ZAMKNĄĆ ROK? CZY TO MOśLIWE, ABY PRZEZ PROCES ZAMKNIĘCIA ROKU W DUśEJ FIRMIE LEASINGOWEJ PRZEJŚĆ SZYBKO I BEZBOLEŚNIE? MY

Bardziej szczegółowo

Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych. - elektrolity i nieelektrolity.

Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych. - elektrolity i nieelektrolity. 1 Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych - elektrolity i nieelektrolity. Czas trwania zajęć: 45 minut Pojęcia kluczowe: - elektrolit, - nieelektrolit, - dysocjacja elektrolityczna, - prąd, - jony.

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo