Wiedza i umiejętności wykazane poniżej są niezbędnym do nauczania biologii i będą kształtowane przez cały etap edukacyjny w gimnazjum.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wiedza i umiejętności wykazane poniżej są niezbędnym do nauczania biologii i będą kształtowane przez cały etap edukacyjny w gimnazjum."

Transkrypt

1 K l a s a 1 B i o l o g i a j a k o n a u k a o ż yc i u. Z d r o w i e c z ł o w i e k a a ś r o d o w i s k o Wiedza i umiejętności wykazane poniżej są niezbędnym do nauczania biologii i będą kształtowane przez cały etap edukacyjny w gimnazjum. w ym a g a n i a n a p o z io m d o p u sz c z a j ą c y ( p o d k r e ś l o n e ) i d o s tateczny w y m i e n i a s p o s o b y z d o b y w a n i a i n f o r m a c j i, w t y m w i a d o m o ś c i b i o l o g i c z n y c h w s k a z u j e i w y k o r z y s t y w a ć m a t e r i a ł y p o p u l a r n o - n a u k o w e [ a t l a s, e n c y k l o p e d i e, k l u c z e d o o z n a c z a n i a, k o r z y s t a z e s t r o n I n t e r n e t u i t p. ] w s k a z u j e p r z y k ł a d y p o z i o m ó w o r g a n i z a c j i ż y w e j m a t e r i i w y j a ś n i a c e l o w o ś ć b a d a ń p r z y r o d n i c z y c h - p o d a w a ć 2-3 p r z y k ł a d y p o d a j e 2-3 p r z y k ł a d y p r a k t y c z n e g o w y k o r z y s t a n i a w i e d z y b i o l o g i c z n e j [ m e d y c y n a, r o l n i c t w o ] w y m i e n i a p o d s t a w o w e f u n k c j e ż y c i o w e o r g a n i z m ó w ż y w y c h i n i e k t ó r e z n i c h o p i s u j e k o r z y s t a w s p o s ó b w ł a ś c i w y z m i k r o s k o p u i w y j a ś n i a z a s a d ę j e g o d z i a ł a n i a w y j a ś n i a c o j e s t p r z e d m i o t e m b a d a ń b i o l o g i i j a k o n a u k i w y m i e n i a r ó ż n e d z i e d z i n y b i o l o g i i i w y j a ś n i a c z y m s i ę o n e z a j m u j ą p o d a j e n i e k t ó r e z w i ą z k i b i o l o g i i z i n n y m i n a u k a m i, s z c z e g ó l n i e p r z y r o d n i c z y m i n a z y w a t k a n k i z w i e r z ę c e i r o z p o z n a w a ć n i e k t ó r e z n i c h k o r z y s t a z a t l a s ó w a n a t o m i c z n y c h c z ł o w i e k a, s ł o w n i k ó w i t p. w y d a w n i c t w w s k a z u j e p o ł o ż e n i e i f u n k c j e p o d s t a w o w y c h o r g a n e l l i k o m ó r k o w y c h w y j a ś n i a p o j ę c i e z d r o w i a i c h o r o b y w y m i e n i a c z y n n i k i p o w o d u j ą c e c h o r o b y w y j a ś n i a z w i ą z e k m i ę d z y s t a n e m z d r o w i a a s t a n e m ś r o d o w i s k a w y j a ś n i a z w i ą z e k m i ę d z y s t a n e m z d r o w i a a w ł a s n y m p o s t ę p o w a n i e m p r z e d s t a w i a o r g a n i z a c j ę d o b r e g o d l a z d r o w i a m i e j s c a p r a c y p r z e d s t a w i a s k u t k i n i e w ł a ś c i w y c h z a c h o w a ń w o b e c w ł a s n e g o i i n n y c h z d r o w i a ć w i c z y i p r e z e n t u j e w ł a ś c i w y s p o s ó b k o m u n i k o w a n i a s i ę z l u d ź m i p r e z e n t u j e z a c h o w a n i a, k t ó r e w s k a z u j ą n a w ł a ś c i w y s p o s ó b z a c h o w a n i a s i ę w s y t u a c j a c h t r u d n y c h, w t y m k o n f l i k t o w y c h p r z e w i d u j e k o n s e k w e n c j e n i e w ł a ś c i w y c h z a c h o w a ń w ł a s n y c h i i n n y c h l u d z i u z a s a d n i a w p ł y w s t y l u ż y c i a n a z d r o w i e w y j a ś n i a p o j ę c i e h i g i e n a, p r o f i l a k t y k a p o d a j e k i l k a z a s a d h i g i e n y, k t ó r e p o z w a l a j ą n a u t r z y m a n i e z d r o w i a p o d a j e p r z y k ł a d y w ł a s n e j d z i a ł a l n o ś c i n a r z e c z ś r o d o w i s k a i w ł a s n e g o z d r o w i a p l a n u j e i p r z e p r o w a d z a o b s e r w a c j e i d o ś w i a d c z e n i a o b s e r w u j e i r o z p o z n a w a ć t k a n k i z w i e r z ę c e p o d a j e s p e c y f i c z n e c e c h y b u d o w y t k a n e k z w i e r z ę c y c h i z w i ą z e k z p e ł n i o n y m i p r z e z n i e f u n k c j a m i w o r g a n i z m i e p o d a j e z a s a d n i c z e r ó ż n i c e m i ę d z y o b s e r w a c j ą a d o ś w i a d c z e n i e m z a p i s u j e w r ó ż n e j f o r m i e w y n i k i o b s e r w a c j i i d o ś w i a d c z e ń p r o p o n u j e r o z w i ą z a n i a w t r u d n y c h s y t u a c j a c h a n a l i z u j e w ł a s n e z a c h o w a n i e i p r z e d s t a w i a w n i o s k i p o d a j e z n a c z e n i e p r o f i l a k t y k i w z a c h o w a n i u z d r o w i a, w y k o r z y s t u j ą c p r z y k ł a d y o m a w i a z w i ą z e k b u d o w y t k a n e k z f u n k c j a m i j a k i e o n e p e ł n i a w o r g a n i z m i e a n a l i z u j e w y n i k i o b s e r w a c j i i d o ś w i a d c z e ń i o c e n i a i c h w i a r y g o d n o ś ć s p o r z ą d z a ć s a m o d z i e l n e n o t a t k i i r y s u n k i z p r o w a d z o n e j s a m o d z i e l n i e p r a c y k o r z y s t a z n a j n o w s z y c h ź r ó d e ł i n f o r m a c j i p o p u l a r n o - n a u k o w e j w y j a ś n i a p o j ę c i e h o m e o s t a z y w s k a z u j e k o n s e k w e n c j e z a b u r z e n i a r ó w n o w a g i w o r g a n i z m i e K l a s a 1 - U K Ł AD R U C H U I R U C H w ym a g a n i a n a p o z i o m d o p u s z c z a j ą c y w s k a z u j e w u k ł a d z i e r u c h u n i e k t ó r e k o ś c i i m i ę ś n i e w s k a z u j e i n a z y w a w u k ł a d z i e r u c h u c z ę ś ć c z y n n ą i b i e r n ą w s k a z u j e i n a z y w a g ł ó w n e c z ę ś c i s z k i e l e t u c z ł o w i e k a ; w y k o n u j e s c h e m a t y c z n y r y s u n e k k o ś c i d ł u g i e j w y k o n u j e s c h e m a t y c z n y r y s u n e k e l e m e n t ó w s z k i e l e t ó w o s i o w e g o w y k o n u j e s c h e m a t y c z n y r y s u n e k s z k i e l e t u o b r ę c z y i k o ń c z y n n a z y w a r ó ż n e p o ł ą c z e n i a k o ś c i i w s k a z u j e n i e k t ó r e z n i c h n a s z k i e l e c i e c z ł o w i e k a p o d a j e 2-3 p r z y k ł a d y w p ł y w u r u c h u n a z d r o w i e c z ł o w i e k a p o d a j e 2-3 p r z y k ł a d y c h o r ó b u k ł a d u r u c h u w y n i k a j ą c e z z a n i e d b a ń z d r o w i a p o d a j e 2-3 f u n k c j e p o s z c z e g ó l n y c h c z ę ś c i s z k i e l e t u c z ł o w i e k a ( c z a s z k a, k l a t k a p i e r s i o w a, k r ę g o s ł u p )

2 p r o p o n u j e z a c h o w a n i a c z ł o w i e k a, u t r z y m u j ą c e u k ł a d r u c h u w z d r o w i u w s k a z u j e s t a w y, k t ó r e n a j c z ę ś c i e j u l e g a j ą u r a z o m p r e z e n t u j e w ł a ś c i w ą p o s t a w ę c i a ł a p r z y s t a n i u, s i e d z e n i u, c z y t a n i u w y m i e n i a w a d y w r o d z o n e i n a b y t e s z k i e l e t u p o d a j e p r z y c z y n y p o w s t a w a n i a w a d n a b y t y c h s z k i e l e t u p o d a j e ć w i c z e n i a, k t ó r e u r u c h a m i a j ą p r a c ę w i e l u m i ę ś n i p o d a j e s p o s o b y z a p o b i e g a n i a p ł a s k o s t o p i u w ym a g a n i a n a p o z i o m d o s t a t e c z n y r o z r ó ż n i a c z ę ś c i s z k i e l e t u o s i o w e g o i p o d a w a ć j e g o f u n k c j e w y j a ś n i a r o l ę p o ł ą c z e ń k o ś c i w s z k i e l e c i e c z ł o w i e k a w s k a z u j e n i e k t ó r e c z y n n i k i m a j ą c e w p ł y w n a n i e p r a w i d ł o w y r o z w ó j u k ł a d u r u c h u p o d a j e s p o s o b y p o s t ę p o w a n i a, k t ó r e p o z w o l ą n a u n i k n i ę c i e n i e k t ó r y c h w a d u k ł a d u r u c h u r o z r ó ż n i a i n a z y w a, n a p o d s t a w i e i c h p r a c y, n i e k t ó r e m i ę ś n i e w y j a ś n i a d z i a ł a n i e m i ę ś n i p o d a j e z a s a d y p o s t ę p o w a n i a p r z y z ł a m a n i a c h, z w i c h n i ę c i a c h i s t ł u c z e n i a c h r o z p o z n a j e n a p r e p a r a t a c h m i k r o s k o p o w y c h i r y s u n k a c h t k a n k ę k o s t n ą, c h r z ę s t n ą i m i ę ś n i o w ą w y j a ś n i a b u d o w ę c h e m i c z n ą i f i z y c z n ą k o ś c i p o d a j e p r z y c z y n y i s k u t k i r z e s z o t o w i e n i a ( o s t e o p o r o z y ) k o ś c i p o d a j e f u n k c j e c z a s z k i o r a z p o d a j e j e j c z ę ś c i ; p o d a j e n a z w y k o ś c i c z a s z k i w s k a z u j e n a s z k i e l e c i e k o ś c i k o ń c z y n, k l a t k i p i e r s i o w e j i k r ę g o s ł u p a p o d a j e n a z w y i w s k a z u j e n a s z k i e l e c i e p o s z c z e g ó l n e o d c i n k i k r ę g o s ł u p a p o r ó w n u j e z a k r e s r u c h o m o ś c i s t a w u b a r k o w e g o i b i o d r o w e g o u z a s a d n i a k o n i e c z n o ś ć o c h r o n y k o ś ć c a n i e m o w l ę c i a z e s z c z e g ó l n y m u w z g l ę d n i e n i e m c z a s z k i p o d a j e p r z y c z y n y i s k u t k i p ł a s k o s t o p i a i k r z y w i c y w y k o n u j e s c h e m a t y c z n y r y s u n e k t k a n k i m i ę ś n i o w e j g ł a d k i e j, s z k i e l e t o w e j o r a z t k a n k i c h r z e s t n e j w y j a ś n i a b u d o w ę c h e m i c z n ą i f i z y c z n ą k o ś c i p o d a j ą c i c h w p ł y w n a w ł a ś c i w o ś c i k o ś c i o p i s u j e f u n k c j e s z k i e l e t u w z w i ą z k u z j e g o b u d o w ą w y j a ś n i a w s p ó ł d z i a ł a n i e s z k i e l e t u i m i ę ś n i n a p r z y k ł a d z i e k o ń c z y n y g ó r n e j p o d a j e s k ł a d c h e m i c z n y k o ś c i i w p ł y w u t e g o s k ł a d u n a w ł a ś c i w o ś c i f i z y c z n e k o ś c i p o d a j e w ł a ś c i w o ś c i f i z y c z n e k o ś c i w y j a ś n i a w p ł y w u p r a w i a n i a s p o r t u [ r u c h u ] n a r o z w ó j p r a w i d ł o w e j p o s t a w y c i a ł a p r e z e n t o w a ć w ł a ś c i w e z a c h o w a n i a, p o z w a l a j ą c e n a u t r z y m a n i u u k ł a d u r u c h u w e w ł a ś c i w e j k o n d y c j i w y j a ś n i a ć p o t r z e b ę l i k w i d o w a n i a b a r i e r a r c h i t e k t o n i c z n y c h w z w i ą z k u z u p o ś l e d z e n i e m c z y n n o ś c i r u c h o w y c h w i e l u l u d z i - p l a n o w a n i e t a k i c h d z i a ł a ń n a z y w a k o ś c i t r z e w i o c z a s z k i i m ó z g o c z a s z k i, p r z e d s t a w i a j ą c j e n a r y s u n k u p r z e d s t a w i a n a r y s u n k u b u d o w ę r ó ż n y c h s t a w ó w, w y j a ś n i a j ą c w p ł y w k s z t a ł t u k o ś c i n a r u c h o m o ś ć t w o r z o n y c h p r z e z n i e p o ł ą c z e ń w y j a ś n i a r o l ę m i e d n i c y w u t r z y m y w a n i u p r z e z c z ł o w i e k a p o s t a w y p i o n o w e j c i a ł a w s k a z u j e t k a n k i m i ę ś n i o w e, k t ó r e p r a c u j ą z g o d n i e z w o l ą l u b n i e z a l e ż n i e o d w o l i c z ł o w i e k a nazywa narządy zbudowane z poszczególnych typów tkanek mięśniowych w y j a ś n i a p r o c e s k o s t n i e n i a p l a n u j e d o ś w i a d c z e n i e s p r a w d z a j ą c e s k ł a d c h e m i c z n y k o ś c i r o z w i ą z u j e p r o b l e m n a p o d s t a w i e w i e d z y o b u d o w i e c h e m i c z n e j k o ś c i w y j a ś n i a r ó ż n i c e w b u d o w i e c z a s z k i n i e m o w l ę c i a i o s o b y d o r o s ł e j w y j a ś n i a p r o c e s y p o w o d u j ą c e t z w. z a k w a s y K l a s a 1 - O D Ż Y W I AN I E I U K Ł AD P O K AR M O W Y w ym a g a n i a n a p o z i o m d o p u s z c z a j ą c y i d o s t a t e c z n y( n a d o p u s z c z a j ą c y - p o d k r e ś l o n e ) w y j a ś n i a p o j ę c i e o d ż y w i a n i a i j e g o r o l ę w ż y c i u o r g a n i z m ó w w y j a ś n i a n a c z y m p o l e g a o d ż y w i a n i e s a m o ż y w n e i c u d z o ż y w n e w y j a ś n i a c o t o j e s t p o k a r m i w y m i e n i a g ł ó w n e j e g o s k ł a d n i k i o d ż y w c z e w s k a z u j e p r o d u k t y s p o ż y w c z e, k t ó r e s ą b o g a t e w p o s z c z e g ó l n e s k ł a d n i k i p o k a r m o w e w y k a z y w a ć, ż e s p o s ó b o d ż y w i a n i a s i ę c z ł o w i e k a m a w p ł y w n a s t a n j e g o z d r o w i a u z a s a d n i a, ż e s p o s ó b o d ż y w i a n i a d z i e c k a m a w p ł y w n a p r z y s z ł y s t a n z d r o w i a c z ł o w i e k a d o r o s ł e g o [ n p. n a d w a g a w d z i e c i ń s t w i e, b r a k C a i w i t a m i n y K w p o k a r m a c h i t p. ] p o d a j e z n a c z e n i e p o s z c z e g ó l n y c h s k ł a d n i k ó w p o k a r m o w y c h d l a o r g a n i z m u c z ł o w i e k a, z e s z c z e g ó l n y m u w z g l ę d n i e n i e m z n a c z e n i a w o d y i b ł o n n i k a o k r e ś l a p r z y c z y n y i s k u t k i n i e d o b o r u n i e k t ó r y c h s k ł. m i n e r a l n y c h o r a z w i t a m i n w o r g a n i z m i e c z ł o w i e k a w s k a z u j e p o k a r m y [ p r o d u k t y ż y w n o ś c i o w e ] b o g a t e w r ó ż n e w i t a m i n y i u z a s a d n i a p o t r z e b ę s p o ż y w a n i a O D P O W I E D N I E J i c h i l o ś c i [ n i e z a d u ż o i n i e z a m a ł o! ] w y k a z u j e, ż e n a d m i a r s o l i i t ł u s z c z ó w, w t y m w s z c z e g ó l n o ś c i z w i e r z ę c y c h, j e s t s z k o d l i w y d l a o r g a n i z m u c z ł o w i e k a w s k a z u j e p r a w d o p o d o b n e p r z y c z y n y i s k u t k i o t y ł o ś c i, a n o r e k s j i i b u l i m i i u z a s a d n i a, ż e u ż y w k i m a j ą r ó ż n o r o d n y i w i e l o s t r o n n y w p ł y w n a o r g a n i z m c z ł o w i e k a p o d a j e n a j l e p s z e s p o s o b y p r z e t w a r z a n i a i p r z e c h o w y w a n i a ż y w n o ś c i w c e l u

3 u n i k n i ę c i a s t r a t z w i ą z a n y c h, z a r ó w n o z s a m ą ż y w n o ś c i ą j a k i z e z d r o w i e m c z ł o w i e k a z w r a c a u w a g ę i w ł a ś c i w i e o d c z y t u j e i n f o r m a c j e u m i e s z c z a n e n a o p a k o w a n i a c h ż y w n o ś c i w y j a ś n i a n a c z y m p o l e g a w e g e t a r i a n i z m - w y m i e n i a k i l k a p l u s ó w i m i n u s ó w t e j d i e t y p r z e d s t a w i a n a p r o s t y c h r y s u n k a c h, s c h e m a t a c h b u d o w ę u k ł a d u p o k a r m o w e g o c z ł o w i e k a i n a z y w a g ł ó w n e j e g o c z ę ś c i p o d a j e g ł ó w n e z a d a n i a [ f u n k c j e ] u k ł a d u p o k a r m o w e g o p o d a j e p r z y c z y n y r ó ż n e j b u d o w y u k ł a d u p o k a r m o w e g o u r ó ż n y c h s s a k ó w w y j a ś n i a n a c z y m p o l e g a i s t o t a t r a w i e n i a p o k a r m ó w i w c h ł a n i a n i a s k ł a d n i k ó w p o k a r m o w y c h p o d a j e r o l ę k o s m y k ó w j e l i t o w y c h w y j a ś n i a d l a c z e g o n i e k t ó r e w a r z y w a i o w o c e n a l e ż y j e ś ć w p o k a r m a c h z t ł u s z c z a m i p o d a j e p r z y c z y n y ( p o w o d y ) r ó ż n e g o z a p o t r z e b o w a n i a n a p o k a r m y r ó ż n y c h l u d z i u z a s a d n i a p o t r z e b ę r ó ż n i c o w a n i a d i e t proponuje dietę dla m ł o d e g o c z ł o w i e k a p r o j e k t u j e z e s t a w p o k a r m ó w d l a g o r ą c z k u j ą c e g o k o l e g i o r a z k o l e g i z e z ł a m a n a n o g ą p o d a j e s p o s o b y p r a w i d ł o w e g o p o s t ę p o w a n i a, z m i e r z a j ą c e g o d o u t r z y m a n i u w z d r o w i u u k ł a d u p o k a r m o w e g o [ w j a k i s p o s ó b p o s t ę p o w a ć l u b c z e g o n i e r o b i ć ] w y m i e n i a n i e k t ó r e, c z ę ś c i e j w y s t ę p u j ą c e, c h o r o b y u k ł a d u p o k a r m o w e g o i p o d a j e n a j c z ę s t s z e i c h p r z y c z y n y o r a z s p o s o b y z a p o b i e g a n i a i m p o d a j e p o d s t a w o w e z a s a d y h i g i e n y j a m y u s t n e j z e s z c z e g ó l n y m u w z g l ę d n i e n i e m z ę b ó w p o d a j e i u z a s a d n i a r o l ę z ę b ó w p o d a j e p r z y c z y n y p r ó c h n i c y z ę b ó w o r a z p r o p o n u j e z a c h o w a n i a p o m a g a j ą c e w j e j u n i k n i ę c i u w y j a ś n i a c o o z n a c z a u p r a w a e k o l o g i c z n a u z a s a d n i a p o t r z e b ę z n a j o m o ś c i s k ł a d n i k ó w p o k a r m o w y c h i c h f u n k c j i i ź r ó d e ł w p o k a r m a c h j a k i p o t r z e b ę u s t a l a n i a r ó ż n y c h d i e t w y j a ś n i a c o t o j e s t d i e t a i j a k i e m a z n a c z e n i e d l a u t r z y m a n i a z d r o w i a c z ł o w i e k a j a k i j e g o p o w r o t u d o z d r o w i a u z a s a d n i a p o t r z e b ę s p o ż y w a n i a o d p o w i e d n i e j i l o ś c i s o l i m i n e r a l n y c h i w i t a m i n w y j a ś n i a p o j ę c i e d e f e k a c j a o c e n i a r e k l a m y ż y w n o ś c i u z a s a d n i a r o l ę b ł o n n i k a w p r a w i d ł o w e j p r a c y j e l i t w s k a z u j e z a l e ż n o ś ć b u d o w y n a r z ą d ó w u k ł a d u p o k a r m o w e g o o d p e ł n i o n e j p r z e z n i e f u n k c j i o m a w i a e t a p y p r z e t w a r z a n i a f i z y c z n e g o i c h e m i c z n e g o p o k a r m ó w w p r z e w o d z i e p o k a r m o w y m o r a z w y j a ś n i a f u n k c j e e n z y m ó w t r a w i e n n y c h w y j a ś n i a f u n k c j e w ą t r o b y w p r o c e s i e t r a w i e n i a p o k a r m ó w w p r z e w o d z i e w y j a ś n i a f u n k c j e t r z u s t k i w t y m r ó w n i e ż w p r o c e s a c h t r a w i e n n y c h ; p o d a j e f u n k c j e e n z y m ó w p o d a j e r ó ż n i c e m i ę d z y w y d a l a n i e m a d e f e k a c j ą u z a s a d n i a p o t r z e b ę o g r o m n e j l i c z b y k o s m y k ó w j e l i t o w y c h w j e l i c i e c i e n k i m w s k a z u j e z w i ą z e k m i ę d z y w ł a ś c i w ą u p r a w ą r o ś l i n i h o d o w l ą z w i e r z ą t a s t a n e m z d r o w i a c z ł o w i e k a w y k a z u j e, z e t ł u s z c z e z w i e r z ę c e s ą g r o ź n e d l a z d r o w i a c z ł o w i e k a w y k a z u j e, ż e c z ł o w i e k j a k o o s t a t n i e o g n i w o w ł a ń c u c h p o k a r m o w y m, j e s t n a j b a r d z i e j n a r a ż o n y n a k u m u l a c j ę s u b s t a n c j i t r u j ą c y c h, k t ó r e m o g ą z n a j d o w a ć s i ę w p o k a r m a c h o c e n i a p o s t ę p o w a n i e l u d z i, k t ó r z y p r o d u k u j ą s k a ż o n ą ż y w n o ś ć K l a s a 1 - U K Ł AD K R ĄŻ E N I A w ym a g a n i a n a p o z i o m d o p u s z c z a j ą c y o k r e ś l a b u d o w ę i p o d s t a w o w e f u n k c j e k r w i w s k a z u j e p o ł o ż e n i e s e r c a w k l a t c e p i e r s i o w e j i w y j a ś n i a j e g o r o l ę p r z e d s t a w i a b u d o w ę s e r c a n a p r o s t y m s c h e m a c i e o r a z n a z y w a j e g o p o d s t a w o w e c z ę ś c i w s k a z u j e n a r z ą d y b u d u j ą c e u k ł a d k r w i o n o ś n y p r z e d s t a w i a n a s c h e m a c i e b u d o w ę d w ó c h o b i e g ó w k r w i o k r e ś l a p o d s t a w o w e f u n k c j e o b i e g ó w k r w i p o d a j e s p o s o b y r e a k c j i o r g a n i z m u c z ł o w i e k a n a j e g o p r z e g r z a n i e l u b p r z e c h ł o d z e n i e o p i s u j e s p o s o b y u d z i e l a n i a p i e r w s z e j p o m o c y p r z y k r w o t o k a c h i o m d l e n i a c h w y m i e n i a p o s z c z e g ó l n e n a c z y n i a k r w i o n o ś n e w y m i e n i a g r u p y k r w i c z ł o w i e k a ( s y s t e m A, B, 0 ) w y k o n u j e p o m i a r t ę t n a w ym a g a n i a n a p o z i o m d o s t a t e c z n y w y j a ś n i a p o j ę c i a : o d p o r n o ś ć, s z c z e p i o n k a, s u r o w i c a w y j a ś n i a p o j ę c i a : t ę t n o, p u l s u z a s a d n i a r o l e z a s t a w e k w n a c z y n i a c h k r w i o n o ś n y c h w y m i e n i a f u n k c j e k r w i o p i s u j e r o l e p o s z c z e g ó l n y c h e l e m e n t ó w k r w i ( k r w i n k i, o s o c z e ) w y j a ś n i a c o t o j e s t s t a ł o c i e p l n o ś ć i p o d a j e p r z y k ł a d y o r g a n i z m ó w s t a ł o c i e p l n y c h o k r e ś l a n i e k t ó r e c h a r a k t e r y s t y c z n e c e c h y b u d o w y n a r z ą d ó w b u d u j ą c y c h u k ł a d k r w i o n o ś n y o d c z y t u j e p o d s t a w o w e w y n i k i b a d a ń k r w i i w y j a ś n i a, ż e n a i c h p o d s t a w i e m o ż n a

4 w n i o s k o w a ć o s t a n i e z d r o w i a c z ł o w i e k a p o d a j e s p o s o b y z a p o b i e g a n i a c h o r o b o m k r ą ż e n i a w s k a z u j e p r z y c z y n y, o b j a w y i s k u t k i m i a ż d ż y c y i n a d c i ś n i e n i a t ę t n i c z e g o o c e n i a s w ó j s p o s ó b p o s t ę p o w a n i a w o b e c w ł a s n e g o u k ł a d u k r ą ż e n i a w y j a ś n i a r o l ę m i a ż d ż y c y w c h o r o b i e w i e ń c o w e j w s k a z u j e o b r o n n a i o c h r o n n a r o l e s k r z e p u w y m i e n i a s z k o d y s p o w o d o w a n e w o r g a n i z m i e p r z e z a l k o h o l i n i k o t y n ę o p i s u j e z a s a d y u d z i e l a n i a p i e r w s z e j p o m o c y p r z y o m d l e n i a c h i k r w o t o k a c h w y j a ś n i a ć z w i ą z e k m i ę d z y b u d o w ą s e r c a a p e ł n i o n ą p r z e z n i e f u n k c j ą w y j a ś n i a ć z w i ą z e k m i ę d z y b u d o w ą a f u n k c j ą r ó ż n y c h n a c z y ń k r w i o n o ś n y c h p o r ó w n y w a ć b u d o w ę i f u n k c j e r ó ż n y c h n a c z y ń k r w i o n o ś n y c h, b u d u j ą c y c h u k ł a d k r w i o n o ś n y c z ł o w i e k a u ż y w a s y n o n i m ó w, k t ó r y m i n a z y w a m y k r w i n k i ( e r y t r o c y t y, l e u k o c y t y, t r o m b o c y t y ) a n a l i z o w a ć s c h e m a t y p r z e d s t a w i a j ą c e b u d o w ę u k ł a d u k r w i o n o ś n e g o c z ł o w i e k a a n a l i z o w a ć s k ł a d k r w i c z ł o w i e k a w z w i ą z k u z p e ł n i o n y m i p r z e z n i ą f u n k c j a m i p o d a w a ć n i e k t ó r e f u n k c j e u k ł a d u l i m f a t y c z n e g o i o g ó l n e j e g o d z i a ł a n i e o p i s y w a ć w s p ó ł d z i a ł a n i e u k ł a d u k r w i o n o ś n e g o i u k ł a d u l i m f a t y c z n e g o w y j a ś n i a ć n i e k t ó r e m e c h a n i z m y o b r o n n e k r w i w y j a ś n i a ć n i e k t ó r e p o j ę c i a z w i ą z a n e z o b r o n n o ś c i ą o r g a n i z m u [ o d p o r n o ś ć, s z c z e p i e n i e, s u r o w i c a ] p o d a w a ć n a z w y g r u p k r w i c z ł o w i e k a i z n a c z e n i e i c h z n a j o m o ś c i p r z y p r z e t a c z a n i u k r w i l u d z i o m p o t r z e b u j ą c y m t a k i e g o z a b i e g u i u k ł a d u k r w i o n o ś n e g o w s k a z u j e p o w o d y p r z e t a c z a n i a k r w i j e d n o i m i e n n e j p o d a j e r ó ż n i c e w d z i a ł a n i u s z c z e p i o n k i i s u r o w i c y w y j a ś n i a, ż e A I D S t o z e s p ó ł n a b y t e g o u p o ś l e d z e n i a o d p o r n o ś c i w y k a z u j e k o n i e c z n o ś ć o d d a w a n i a k r w i ; p o d a j e p o d s t a w o w e w a r u n k i j a k i e m u s i s p e ł n i ć k r w i o d a w c a w s k a z u j e m i e j s c e w y s t ę p o w a n i a n a c z y ń w i e ń c o w y c h o r a z i c h r o l ę w y j a ś n i a c o t o j e s t z a w a ł s e r c a o r a z w s k a z u j e j e g o p r z y c z y n y p o d a j e r o l e l i m f y o r a z w ę z ł ó w c h ł o n n y c h w s k a z u j e n a p l a n s z a c h m i e j s c e s u k i e n w ę z ł ó w c h ł o n n y c h o p i s u j e d z i a ł a n i e l e u k o c y t ó w i o p i s u j e w j a k i s p o s ó b z m i e n i a s i ę o b r a z k r w i w s y t u a c j i s t a n u z a p a l n e g o p o d a j e r e a k c j e o r g a n i z m u w w a r u n k a c h p o w o d u j ą c y c h p r z e g r z a n i e l u b p r z e c h ł o d z e n i e o r g a n i z m u w s k a z u j e w u k ł a d z i e k r ą ż e n i a m i e j s c e w y s t ę p o w a n i a z a s t a w e k o r a z p o d a j e i c h r o l ę w s p r a w n y m k r ą ż e n i u k r w i i l i m f y o p i s u j e d z i a ł a n i e u k ł a d u c h ł o n n e g o ; p o d a j e r ó ż n i c e m i ę d z y o b i e g i e m z a m k n i ę t y m i o t w a r t y m w y j a ś n i a r o l ę u k ł a d u w r o t n e g o w s k a z u j e m i e j s c a p o ł ą c z e n i a u k ł a d u k r w i o n o ś n e g o i l i m f a t y c z n e g o K l a s a 1 - W Y D AL A N I E I U K Ł AD W Y D AL N I C Z Y - [ u k ł a d o d d e c h o w y, m o c z o w y i s k ó r a ] w ym a g a n i a n a p o z i o m d o p u s z c z a j ą c y i d o s t a t e c z n y( n a d o p u s z c z a j ą c y p o d k r e ś l o n e ) > p o d a j e b u d o w ę i f u n k c j e u k ł a d u o d d e c h o w e g o n p. w y k o r z y s t u j ą c t a b l i c ę, u k ł a d a n k ę i t p. > p o d a j e f u n k c j e k r t a n i i n a g ł o ś n i ; w s k a z u j e m i e j s c e p o w s t a w a n i a m o w y g ł o ś n e j > w s k a z u j e r o l ę j a m y n o s o w e j i p o z o s t a ł y c h n a r z ą d ó w u k ł a d u o d d e c h o w e g o > w s k a z u j e r o l ę n a r z ą d ó w p o m o c n i c z y c h w w e n t y l a c j i p ł u c > w s k a z u j e p o ł o ż e n i e p ł u c i o p i s u j e i c h b u d o w ę, u w z g l ę d n i a j ą c b u d o w ę i f u n k c j e p ę c h e r z y k ó w p ł u c n y c h > p o d a j e r ó ż n i c e m i ę d z y w y m i a n ą g a z o w a a o d d y c h a n i e m w e w n ą t r z k o m ó r k o w y m > w y j a ś n i a p o j ę c i a : w e n t y l a c j a p ł u c, w y m i a n a g a z o w a, o d d y c h a n i e k o m ó r k o w e > w s k a z u j e m i e j s c a o d d y c h a n i a k o m ó r k o w e g o, w e n t y l a c j i p ł u c i w y m i a n y g a z o w e j > w y j a ś n i a n a c z y m p o l e g a w y m i a n a g a z o w a z e w n ę t r z n a i w e w n ę t r z n a ; p o d a w a ć m i e j s c a > p o d a j e c e l o d d y c h a n i a o r g a n i z m ó w ż y w y c h [ p o d a w a ć i s t o t ę o d d y c h a n i a ] > n a z y w a s z k o d l i w e i b ę d ą c e w n a d m i a r z e p r o d u k t y p r z e m i a n y m a t e r i i > w y m i e n i a n a r z ą d y ( u k ł a d y ) s ł u ż ą c e d o p o z b y w a n i a s i ę i c h z o r g a n i z m u c z ł o w i e k a > u z a s a d n i a ć s z k o d l i w y w p ł y w p a l e n i a p a p i e r o s ó w [ t y t o n i u ] n a o r g a n i z m c z ł o w i e k a > p r z y p i s u j e n a r z ą d o m w y d a l n i c z y m s u b s t a n c j e p r z e z n i e w y d a l a n e > w y j a ś n i a p o j ę c i e w y d a l a n i a o r a z p o t r z e b ę w y d a l a n i a p o s z c z e g ó l n y c h s k ł a d n i k ó w > w y m i e n i a n a j c z ę ś c i e j w y s t ę p u j ą c e c h o r o b y u k ł a d u o d d e c h o w e g o c z ł o w i e k a > w y j a ś n i a n a c z y m p o l e g a p r z e n o s z e n i e c h o r ó b d r o g a k r o p e l k o w ą, p o d a j e p r z y k ł a d y c h o r ó b > p r o p o n u j e s p o s o b y p o s t ę p o w a n i a w c z a s i e c h o r ó b d r ó g o d d e c h o w y c h, p ł u c, n e r e k, p ę c h e r z a m o c z o w e g o i s k ó r y o r a z p o d a j e i c h p r z y c z y n y > p o d a j e s p o s o b y p o s t ę p o w a n i a m a j ą c e n a c e l u u t r z y m a n i e s k ó r y i w ł o s ó w w e w ł a ś c i w y m s t a n i e > w s k a z u j e m i e j s c a w o r g a n i z m i e, w k t ó r y c h n a s t ę p u j e w y t w a r z a n i e e n e r g i i > p o d a w a ć n i e k t ó r e z m i a n y w p r a c y n a r z ą d ó w i u k ł a d ó w p o j a w i a j ą c e s i ę u p a l a c z y c z y n n y c h i b i e r n y c h

5 > w y j a ś n i a ć r ó ż n i c ę w s k ł a d z i e p o w i e t r z w d y c h a n e g o i w y d y c h a n e g o, p o d a j e l i c z b o w e d a n e > w y j a ś n i a n a c z y m p o l e g a p a l e n i e b i e r n e i p a l e n i e c z y n n e > p o d a j e b u d o w ę i f u n k c j e u k ł a d u m o c z o w e g o > p o d a j e f u n k c j e n e r e k i p r z e d s t a w i a n a r y s u n k u b u d o w ę n e r k i > o d c z y t y w a ć d a n e z w y n i k u b a d a n i a m o c z u i w s k a z y w a ć t e s k ł a d n i k i, k t ó r y c h w m o c z u z d r o w e g o c z ł o w i e k a n i e p o w i n n o b y ć, p o d a j e s p o s ó b p o s t ę p o w a n i a w p r z y p a d k u n i e w ł a ś c i w y c h w y n i k ó w b a d a n i a > p o d a j e w ł a ś c i w e z a c h o w a n i a [ h i g i e n i c z n e ] c z ł o w i e k a, c h r o n i ą c e j e g o u k ł a d m o c z o w y i s k ó r ę p r z e d z a c h o r o w a n i e m > p o d a j e n a r y s u n k u b u d o w ę s k ó r y, u w z g l ę d n i a j ą c n i e k t ó r e f u n k c j e p e ł n i o n e p r z e z p o s z c z e g ó l n e j e j w a r s t w y > w y m i e n i a n i e z b ę d n e p r z e d m i o t y n a w y c i e c z k a c h, p o z w a l a j ą c e n a z a c h o w a n i e w z d r o w i u s k ó r y i u k ł a d u m o c z o w e g o [ n p. c z a p k a, d r u g a p a r a b u t ó w, z a p a s o w e s p o d n i e, k o s m e t y k i, k l a p k i i t p. ] > o p i s u j e w ł a ś c i w e z a c h o w a n i a n a b a s e n a c h i m i e j s c a c h c z ę s t o o d w i e d z a n y c h p r z e z l u d z i - u z a s a d n i a z d r o w o t n ą p o t r z e b ę t a k i c h z a c h o w a ń > p o d a j e r o l ę s k ó r y z u w z g l ę d n i e n i e m n a s k ó r k a > w y j a ś n i a, ż e d i e t a m o ż e b y ć p o m o c n a w l e c z e n i u n i e k t ó r y c h s c h o r z e ń s k ó r y i u k ł a d u m o c z o w e g o > o d c z y t u j e n i e k t ó r e i s t o t n e d l a u ż y t k o w n i k a i n f o r m a c j e, z a m i e s z c z o n e n a o p a k o w a n i a c h k o s m e t y k ó w s ł u ż ą c y c h d o p i e l ę g n a c j i s k ó r y i w ł o s ó w o r a z w y j a ś n i a s p o s ó b p o s t ę p o w a n i a w p r z y p a d k u t r ą d z i k u > p o d a w a ć z a s a d y u d z i e l a n i a p i e r w s z e j p o m o c y p r z y z a k r z t u s z e n i a c h, z a t r u c i u c z a d e m, o p a r z e n i a c h o d m r o ż e n i a c h i s k a l e c z e n i a c h i t p. > u z a s a d n i a, p o d a j ą c p r z y k ł a d y, s z k o d l i w y w p ł y w n i k o t y n y n a o r g a n i z m c z ł o w i e k a > w y j a ś n i a r o l ę s t r u n g ł o s o w y c h > w y j a ś n i a z w i ą z e k b u d o w y t c h a w i c y z j e j b u d o w ą > w y j a ś n i a f u n k c j e u k ł a d u m o c z o w e g o w o p a r c i u o j e g o b u d o w ę > o p i s u j e s p o s o b y i m i e j s c a w y d a l a n i a u b o c z n y c h p r o d u k t ó w p r z e m i a n y m a t e r i i > w y j a ś n i a f u n k c j e s k ó r y w o p a r c i u o j e j b u d o w ę, z a z n a c z a n a r y s u n k u e l e m e n t y b u d u j ą c e s k ó r ę > w y j a ś n i a z n a c z e n i e s t o s o w a n i a z a s a d h i g i e n y e l e m e n t ó w u k ł a d u w y d a l n i c z e g o > u s t a l a z g o d n o ś ć w y n i k u b a d a n i a m o c z u z n o r m a m i f i z j o l o g i c z n y m i > o p i s u j e p r o c e s w y t w a r z a n i a m o c z u > w y j a ś n i a z w i ą z e k m i ę d z y s t o s o w a n ą d i e t ą a i l o ś c i ą i j a k o ś c i ą p r o d u k t ó w u b o c z n y c h w y t w a r z a n y c h w o r g a n i z m i e > o p i s u j e p r o c e s w y t w a r z a n i a m o c z u, u w z g l ę d n i a j ą c o b i e f a z y i s t o s u j ą c w ł a ś c i w e s ł o w n i c t w o b i o l o g i c z n e ( f i l t r a c j a, r e s o r p c j a, w c h ł a n i a n i e z w r o t n e, m o c z p i e r w o t n y, m o c z o s t a t e c z n y ) > w y j a ś n i a c o t o j e s t n e f r o n i p o d a j e j e g o b u d o wę > w y j a ś n i a ć z n a c z e n i e o d d y c h a n i a k o m ó r k o w e g o i p o d a w a ć s c h e m a t p o w s t a w a n i a e n e r g i i z r ó ż n y c h s k ł a d n i k ó w p o k a r m o w y c h > w y j a ś n i a ć z a l e ż n o ś ć m i ę d z y s p r a w n o ś c i ą f i z y c z n ą o r g a n i z m u a w y d a j n o ś c i ą o d d y c h a n i a ; > w y j a ś n i a n a c z y m p o l e g a t e r m o r e g u l a c j a i w s k a z u j e t e e l e m e n t y o r g a n i z m u, k t ó r e s ą o d p o w i e d z i a l n e z a u t r z y m a n i e t e m p e r a t u r y n a w ł a ś c i w y m p o z i o m i e > w y m i e n i a ć p r o c e s y m e t a b o l i c z n e i f i z j o l o g i c z n e, w k t ó r y c h z u ż y w a n a j e s t e n e r g i a > w y j a ś n i a ć p o j ę c i a : o d d y c h a n i e t l e n o w e i o d d y c h a n i e b e z t l e n o w e - p o d a w a ć p r z y k ł a d y o r g a n i z m ó w w t e n s p o s ó b o d d y c h a j ą c y c h > w y j a ś n i a r o l ę n e r k i w u t r z y m a n i u ś r o d o w i s k a w e w n ę t r z n e g o o r g a n i z m u ; p o d a j e p o z o s t a ł e f u n k c j e nerek K l a s a 1 - R O Z M N AŻ A N I E C Z Ł O W I E K A I U K Ł AD R O Z R O D C Z Y w ym a g a n i a n a p o z i o m d o p u s z c z a j ą c y p o d a j e c e l r o z m n a ż a n i a o r g a n i z m ó w u z u p e ł n i a d e f i n i c j e p o j ę ć d o t y c z ą c y c h r o z m n a ż a n i a ( z a p ł o d n i e n i e, g a m e t y, g o n a d y, r o z m n a ż a n i e p ł c i o w e, r o z m n a ż a n i e b e z p ł c i o w e, j ą d r a, j a j n i k i, j a j o, p l e m n i k, r o z d z i e l n o p ł c i o w o ś ć, d y m o r f i z m p ł c i o w y, c y k l m i e s i ę c z n y, ż y w o r o d n o ś ć, ł o ż y s k o i t p. ) w y j a ś n i a n a c z y m p o l e g a ż y w o r o d n o ś ć i j a j o r o d n o ś ć i r o z d z i e l n o p ł c i o w o ś ć w s k a z u j e z m i a n y b i o l o g i c z n e, f i z y c z n e i p s y c h i c z n e w o k r e s i e d o j r z e w a n i a d z i e w c z ą t i c h ł o p c ó w w y m i e n i a z a s a d y h i g i e n i c z n e g o z a c h o w a n i a w c z a s i e d o j r z e w a n i a d z i e w c z ą t i c h ł o p c ó w w s k a z y w a ć r ó ż n i c e m i ę d z y r o z m n a ż a n i e m p ł c i o w y m a r o z m n a ż a n i e m b e z p ł c i o w y m o p i s u j e, w y k o r z y s t u j ą c p l a n s z e, b u d o w ę u k ł a d ó w r o z r o d c z y c h w s k a z u j e g o n a d y i p o d a j e i c h f u n k c j e p o d a j e n i e k t ó r e f u n k c j e u k ł a d u r o z r o d c z e g o m ę s k i e g o i ż e ń s k i e g o p o d a j e r o l e k o m ó r e k r o z r o d c z y c h ( g a m e t ) i g r u c z o ł ó w r o z r o d c z y c h ( g o n a d ) o k r e ś l a c z a s c i ą ż y u k o b i e t y, p o d a j e f a z y c i ą ż y w y j a ś n i a n a c z y m p o l e g a z a p ł o d n i e n i e i w s k a z u j e m i e j s c e w k t ó r y m d o n i e g o d o c h o d z i w s k a z u j e z m i a n y b i o l o g i c z n e, f i z y c z n e i p s y c h i c z n e, u d z i e w c z ą t i c h ł o p c ó w, j a k i e z a c h o d z ą w o k r e s i e d o j r z e w a n i a

6 w y m i e n i a p o d s t a w o w e z a s a d y h i g i e n y k o b i e t ę w c i ą ż y u z a s a d n i j k o n i e c z n o ś ć o p i e k i n a d o s o b a m i s t a r s z y m i p o d a j e p o d s t a w o w e z a s a d y h i g i e n y d z i e w c z ą t i c h ł o p c ó w w o k r e s i e d o j r z e w a n i a o c e n i a w ł a s n e p o s t ę p o w a n i e w o b e c k o b i e t w c i ą ż y i o s ó b s t a r s z y c h w ym a g a n i a n a p o z i o m d o s t a t e c z n y u z a s a d n i a, ż e r o z m n a ż a n i e j e s t f u n k c j ą ż y c i o w ą z a p e w n i a j ą c ą c i ą g ł o ś ć g a t u n k u p r z e d s t a w i a c y k l m i e s i ę c z n y k o b i e t y, w s k a z u j ą c w c y k l u d n i p ł o d n e i n i e p ł o d ne p o d a j e p r z y c z y n y, k t ó r e p o w o d u j ą z m i a n y w o r g a n i z m a c h d z i e w c z ą t i c h ł o p c ó w, z w i ą z a n e z d o j r z e w a n i e m p ł c i o w y m o p i s u j e n i e k t ó r e e t a p y r o z w o j u z a r o d k o w e g o, p ł o d o w e g o w y j a ś n i a n a c z y m p o l e g a z a g n i e ż d ż e n i e z a r o d k a ; o p i s u j e e t a p y r o z w o j u o s o b n i c z e g o c z ł o w i e k a u z a s a d n i a k o n i e c z n o ś ć w y j ą t k o w e j t r o s k i o s a m o p o c z u c i e f i z y c z n e i p s y c h i c z n e k o b i e t y w c i ą ż y w y m i e n i a n i e k t ó r e c z y n n i k i, k t ó r e m o g ą b y ć s z k o d l i w e d l a r o z w i j a j ą c e g o s i ę p ł o d u u z a s a d n i a r o l ę w i e r n o ś c i w z a p o b i e g a n i u z a r a ż e n i e m s i ę H I V i i n n y m i c h o r o b a m i p r z e n o s z o n y m i d r o g ą p ł c i o w ą p o d a j e s y t u a c j e, k t ó r e n i e z a g r a ż a j ą l u d z i o m z d r o w y m w c o d z i e n n y c h k o n t a k t a c h z o s o b a m i z a r a ż o n y m i H I V w y m i e n i a c h o r o b y, k t ó r e m o g ą b y ć p r z e n o s z o n e d r o g ą p ł c i o w ą w s k a z u j e s p o s o b y z a p o b i e g a n i a p r z e n o s z e n i u H I V o p i s u j e w ł a ś c i w e z a c h o w a n i e w o b e c l u d z i s t a r y c h w y j a ś n i a d l a c z e g o c z ł o w i e k a z a l i c z a m y d o ł o ż y s k o w c ó w o r a z p o d a j e f u n k c j e ł o ż y s k a u z a s a d n i a, ż e a k t y w n o ś ć f i z y c z n a i p s y c h i c z n a j e s t k o n i e c z n a d o u t r z y m a n i e w ł a ś c i w e j f o r m y w o k r e s i e s t a r o ś c i i n t e r p r e t u j e r ó ż n i c e m i ę d z y o s o b n i k a m i m ę s k i m i i ż e ń s k i m i, w y n i k a j ą c e z i c h r o z w o j u p s y c h o f i z y c z n e g o w y j a ś n i a z n a c z e n i e h o r m o n ó w w c y k l u m i e s i ę c z n y m k o b i e t y ; p o d a j e i c h n a z w y w y j a ś n i a z n a c z e n i e p i e r w s z y c h t y g o d n i c i ą ż y d l a p r a w i d ł o w e g o r o z w o j u d z i e c k a w y j a ś n i a p r o c e s k s z t a ł t o w a n i a s i ę b l i ź n i ą t j e d n o i d w u j a j o w y c h p o d a j e I, I I i I I I r z ę d n e c e c h y p ł c i o w e p r o p o n u j e w ł a ś c i w e z a c h o w a n i a p r z y s z ł e j m a t k i i p r z y s z ł e g o o j c a c h a r a k t e r y z u j e e t a p y r o z w o j u z a r o d k o w e g o, p ł o d o w e g o i o s o b n i c z e g o, w s k a z u j e n i e k t ó r e m o ż l i w e z a g r o ż e n i a z a r o d k a i p ł o d u w y n i k a j ą c e z o d d z i a ł y w a n i a c z y n n i k ó w zew n ę t r z n y c h n a k o b i e t ę w c i ą ż y w y j a ś n i a z w i ą z e k m i ę d z y c i a ł k i e m ż ó ł t y m a c i ą ż ą w y m i e n i a z m i a n y w o r g a n i z m i e w p ł y w a j ą c e n a p r o c e s s t a r z e n i a s i ę w y j a ś n i a z n a c z e n i e, j a k i e m a ś w i a d o m e m a c i e r z y ń s t w o K l a s a 1 - R E G U L AC J A N E R W O W O H O R M O N AL N A w ym a g a n i a n a p o z i o m d o p u s z c z a j ą c y w y m i e n i a n a r z ą d y z m y s ł ó w c z ł o w i e k a i n a z y w a b o d ź c e j a k i e s ą p r z e z n i e o d b i e r a n e p o d a j e f u n k c j e n a r z ą d ó w z m y s ł ó w c z ł o w i e k a, w t y m s k ó r y w y j a ś n i a z n a c z e n i e o d b i e r a n i a b o d ź c ó w z e ś r o d o w i s k a p r z e d s t a w i a n a p r o s t y m r y s u n k u b u d o w ę k o m ó r k i n e r w o w e j ( n e u r o n u ) w s k a z u j e n a r y s u n k u d e n d r y t y i n e u r y t z a z n a c z a k i e r u n e k p r z e p ł y w u i m p u l s u p r z e z n e u r o n p o d a j e c o n a j m n i e j 2 f u n k c j e s p e ł n i a n e p r z e z k a ż d ą z p ó ł k u l w y m i e n i a n i e k t ó r e p r z y c z y n y w a d i u s z k o d z e ń w z r o k u i s ł u c h u w y r ó ż n i a i n a z y w a g ł ó w n e e l e m e n t y b u d u j ą c e u k ł a d n e r w o w y c z ł o w i e k a w s k a z u j e i n a z y w a c z ę ś c i c e n t r a l n e g o u k ł a d u n e r w o w e g o [ C U N ] s p o r z ą d z a ć p r o s t y r y s u n e k p r z e d s t a w i a j ą c y b u d o w ę C U N p o d a j e c z ę ś c i b u d u j ą c e o b w o d o w y u k ł a d n e r w o w y [ O U N ] o d r ó ż n i a o d r u c h w a r u n k o w e i b e z w a r u n k o w e, p o d a j ą c 2-3 p r z y k ł a d y p r o p o n u j e i w y b i e r a s p o s o b y z a c h o w a n i a s i ę c z ł o w i e k a, z m i e r z a j ą c e d o p r a w i d ł o w e g o d z i a ł a n i a u k ł a d u n e r w o w e g o i n a r z ą d ó w z m y s ł u w y j a ś n i a p o j ę c i a : n e u r o n, b o d z i e c, r e c e p t o r, e f e k t o r i ł u k o d r u c h o w y w y j a ś n i a, ż e s t r e s n i e m u s i b y ć n i e p o ż ą d a n y p o d a j e n i e k t ó r e s p o s o b y n a p r o s t e k o n t r o l o w a n i e i r o z ł a d o w a n i e s t r e s u u z a s a d n i a p o t r z e b ę w y p o c z y n k u i p o d a j e p r z y k ł a d y b i e r n e g o i c z y n n e g o w y p o c z y n k u, z e s z c z e g ó l n y m u w z g l ę d n i e n i e m r u c h u i s n u w y j a ś n i a c o t o s ą h o r m o n y i w s k a z u j e g d z i e s ą w y t w a r z a n e w o r g a n i z m i e c z ł o w i e k a p o d a j e s p o s ó b d o c i e r a n i a h o r m o n ó w z g r u c z o ł ó w d o m i e j s c a p r z e z n a c z e n i a p o d a j e z a d a n i a u k ł a d u h o r m o n a l n e g o c z ł o w i e k a o c e n i a o r g a n i z a c j ę s w o j e g o d n i a p r a c y i w y p o c z y n k u i w p r o w a d z a k o r e k t y w o r g a n i z a c j i s w o j e g o d n i a

7 w ym a g a n i a n a p o z i o m d o s t a t e c z n y w y m i e n i a f u n k c j e o ś r o d k o w e g o u k ł a d u n e r w o w e g o p o d a j e n a z w y i f u n k c j e p o s z c z e g ó l n y c h c z ę ś c i m ó z g o w i a p o k a z u j e n a w ł a s n e j g ł o w i e p o s z c z e g ó l n e c z ę ś c i m ó z g o w i a w y j a ś n i a p o j ę c i e - o d r u c h p r z e d s t a w i a n a r y s u n k u b u d o w ę r d z e n i a k r ę g o w e g o w s k a z u j e n a r y s u n k a c h c z ę ś c i m ó z g o w i a p o d a j e e l e m e n t y o c h r o n n e m ó z g o w i a i r d z e n i a k r ę g o w e g o p o d a j e p r z y k ł a d y c z y n n i k ó w w y w o ł u j ą c y c h n a p i ę c i e n e r w o w e u c z ł o w i e k a p r o p o n u j e s p o s o b y z a p o b i e g a n i a i r o z ł a d o w a n i a n a p i ę c i a n e r w o w e g o p o d a j e s p o s o b y r a d z e n i a s o b i e z e s t r e s e m w s k a z u j e m i e j s c e p o ł o ż e n i a i p o d a j e n a z w y w a ż n i e j s z y c h g r u c z o ł ó w h o r m o n a l n y c h w y m i e n i a ć 2-3 c h o r o b y z w i ą z a n e z n i e p r a w i d ł o w y m d z i a ł a n i e m u k ł a d u h o r m o n a l n e g o p o d a j e g ł ó w n e c z ę ś c i b u d u j ą c e o k o i u c h o p o d a j e z n a c z e n i e w ę c h u i s m a k u p r o p o n u j e w ł a ś c i w e z a c h o w a n i a w o b e c w ł a s n e g o s ł u c h u w z r o k u w y r ó ż n i a g ł ó w n e c z ę ś c i b u d u j ą c e o k o i u c h o c z ł o w i e k a o r a z o k r e ś l a i c h f u n k c j e w y j a ś n i a n a c z y m p o l e g a j ą n i e k t ó r e, c z ę ś c i e j s p o t y k a n e u c z ł o w i e k a c h o r o b y n a r z ą d u w z r o k u p o d a j e n i e k t ó r e s p o s o b y z a p o b i e g a n i a i k o r e k t y w a d w z r o k u i s ł u c h u p r z e d s t a w i a n a r y s u n k u p r z e b i e g p r o m i e n i a ś w i e t l n e g o w o k u u z a s a d n i a p o t r z e b ę o c h r o n y w z r o k u i s ł u c h u w y j a ś n i a w p ł y w k a t a r u n a c z u ł o ś ć s m a k u i n t e r p r e t u j e p o w i ą z a n i a m i ę d z y b o d ź c e m a r e a k c j ą - w y j a ś n i a b u d o w ę i r o l ę ł u k u o d r u c h o w e g o j a k o m e c h a n i z m u o b r o n n e g o w y j a ś n i a r o l ę d e n d r y t ó w, n e u r o n ó w i s y n a p s w p r z e w o d z e n i u i n f o r m a c j i w u k ł a d z i e n e r w o w y m p r z e d s t a w i a r o l ę i b u d o w ę a u t o n o m i c z n e g o u k ł a d u n e r w o w e g o d o k o n u j e p o d z i a ł u m ó z g o w i a z e w z g l ę d u n a b u d o w ę i p e ł n i o n e p r z e z n i e f u n k c j e w s k a z u j e g ł ó w n e k i e r u n k i w r o z w o j u e w o l u c y j n y m u k ł a d u n e r w o w e g o z w i e r z ą t, w t y m c z ł o w i e k a w y j a ś n i a r o l ę k o r y m ó z g o w e j o r a z w s k a z u j e r o z m i e s z c z e n i e o ś r o d k ó w k o r o w y c h w m ó z g u w s k a z u j e m i e j s c a w m ó z g o w i u, k t ó r e s ą o d p o w i e d z i a l n e z a s p e ł n i a n i e c z y n n o ś c i ż y c i o w y c h w y j a ś n i a c o t o j e s t h o m e o s t a z a i j a k i j e s t j e j z w i ą z e k z d z i a ł a n i e m u k ł a d u n e r w o w e g o i h o r m o n a l n e g o p o r ó w n u j e d z i a ł a n i e u k ł a d u n e r w o w e g o i h o r m o n a l n e g o - p o d a j e r ó ż n i c e w s k a z u j e r o l ę h o r m o n ó w w p r o c e s i e d o j r z e w a n i a p ł c i o w e g o i r o z r o d c z o ś c i c z ł o w i e k a w y j a ś n i a r o l ę t r z u s t k i w r e g u l a c j i p o z i o m u c u k r u w e k r w i w y j a ś n i a n a d r z ę d n a r o l ę p r z y s a d k i m ó z g o w e j w o b e c u k ł a d u n e r w o w e g o i d o k r e w n e g o w s k a z u j e z a l e ż n o ś ć d z i a ł a n i a n a r z ą d ó w z m y s ł u o d C U N u z a s a d n i a r o l ę u k ł a d u n e r w o w e g o w k o n t a k t o w a n i u s i ę o r g a n i z m u z e ś r o d o w i s k i e m i k o o r d y n a c j i f u n k c j i ż y c i o w y c h u z a s a d n i a, ż e p r z e r w a n i e r d z e n i a p r z e d ł u ż o n e g o p o w o d u j e n a t y c h m i a s t o w ą ś m i e r ć w y j a ś n i a b u d o w ę i r o l ę s i a t k ó w k i o r a z o k r e ś l a f u n k c j e c z o p k ó w i p r ę c i k ó w w y j a ś n i a z w i ą z e k s m a k u, w ę c h u i w z r o k u w y j a ś n i a z j a w i s k o z m ę c z e n i a w ę c h u i p o d a j e k o n s e k w e n c j e o p i s u j e w p ł y w a d r e n a l i n y n a d z i a ł a n i e o r g a n i z m u c z ł o w i e k a w s k a z u j e w ł a ś c i w e p o s t ę p o w a n i e, g d y n a s t ę p u j e n i e p r a w i d ł o w e d z i a ł a n i e g r u c z o ł ó w d o k r e w n y c h

8

ę żą ć Ś Ś Ż Ś Ś ą Ś Ż Ś Ą Ś Ś Ó Ą Ż Ą Ę Ż ą Ż Ą ż Ą Ą ż ą ą ą ż Ń ŚĆ ą ęć ę ż ą ą ż ź ą Ą Ż Ą Ą Ę ą Ą Ą Ę Ą ż Ą ż Ą ą Ę ę Ę Ż Ę Ę ę ą ęć ż ę ż ą ą Ę Ż Ś Ą Ó ż Ż ęć ą ż ą ą ą Ę ż Ć ę ż ą ą Ę Ś ą ą Ń ź

Bardziej szczegółowo

Ą ż ś ć ż ń ś ą Ę ś ą ż ś ą ą ż ą ś Ę Ń ś ą ń ć ż ą ź ś ź ż ń ń ść ńźóń ń Ć Ć Ż Ś ńó ż ć ą ś ą ś ś ńą Ą Ś ą ż ś ś ż ż Ą ż ą ś ć ż ń ś ń ś Ę ą ą Ę ż ą ś ż ś ą ą ż ą ś Ę Ń ś ą ą ń ć ż ą ź ś ź ż ń ń Ó ń Ż

Bardziej szczegółowo

Ż Ź Ą Ó Ś Ó Ś Ó Ś Ż Ó Ś Ó ć Ź ć ć ń ć ć Ż Ż ĄĄ ć Ź ć Ó ć ń ń ń ń ń Ś ń Ź Ś ń ń Ó Ó ć Ó Ź ć Ż ć Ó Ż Ó Ż Ó ć Ź Ś Ś Ą Ć ń ć Ż ń Ó ć Ś Ś Ć Ś Ź ć ń ć ń Ż ń Ś Ż ń ń Ó Ó Ś Ś Ąń ń ń Ż Ż Ś ń Ą Ą Ś ć ń Ś Ó ć Ó Ż

Bardziej szczegółowo

Ś Ę Ś Ą Ł Ę Ę Ę Ą ć Ę Ę ź ź Ń Ń Ę Ń Ń ź ź Ą ć Ą ć Ę Ą Ń Ń Ą Ę Ę ć Ą Ę ź Ą ć ć Ęć ć Ń ć ć ć ć ć Ś ć Ą ć ć ć Ń Ę Ś Ę Ę Ę ć Ę ć ć Ł ć Ń Ń Ęć Ę ź ć Ą Ę ź ć Ę Ę ź Ę Ą Ę Ą ć ź ź Ę ź Ę Ń ć ź ć ź Ę Ń Ę Ł Ę Ę ć

Bardziej szczegółowo

ż ż ż ż ż Ś ć ć ż ź ż Ź ż Ś ć Ę ż Ł ć ć Ść ć ć ć ż Ść ż Ł Ę Ś ć ż ż Ó Ą Ś ż Ś ż ż Ś ż Ś Ś ż ż Ś ż Ó ż Ą ż Ł ć ż Ł Ść Ó ż Ą Ł ć ż Ś Ą ż ż ż Ł ż ć Ź ć ż ć Ł Ń ż Ł Ł ć ć Ś Ź Ś Ó ć ż ż Ś ż ż ż Ź ż Ź ż Ł Ś

Bardziej szczegółowo

Ó Ż Ż Ó ź ź Ź Ą Ą Ó Ó Ł Ż Ź ć Ż Ć ć Ź Ł Ź ź Ź ć Ż ź Ą ć ć ć Ż Ó Ó Ź Ź Ż ź Ć Ó Ś Ć Ą ź ź Ó ć Ę Ź Ż Ó Ą Ź Ó ć Ą Ó Ą ź ź ć ć ć ć Ź ć ć Ć ć ć ć ć ć ć Ć ć ć ć ź ć Ó Ó Ł ź ź Ź ć Ę ć Ó ć Ó Ę Ę ź ć ź ć Ź Ć Ą ź

Bardziej szczegółowo

Ó Ł ę ź Ż ę ęć ę ę ę ę ć ę Ń ć ę ę Ł ń Ł Ł ę ń ę ć Ę ę ę Ń Ń Ł ń Ń ź ę ę ę ę ę Ń ć ę Ń Ę ń ę ę ć Ę ę ę ń ę ę ęć ę ę ę ę ć ń ć Ę ę ę ź Ę ę ę ć ę ę ź Ó ę Ł ę ę ć ń ę Ę ę ć ń Ź Ń ę ę ę ę Ń ę ć ę ę ć ń ć ę

Bardziej szczegółowo

Ł ń Ą ń ź ź ń Ź ń ź Ź ń ć ć ń Ś ń ń Ę ć ń ć Ę ń Ś Ł Ł Ś Ł ń ń ń ń ń ż ź ń Ł Ó Ą Ąć ć ń Ł ń Ś ź Ś ń ń ń Ł Ą ń ń ń ń ć Ą ć ń Ś Ó ń ń Ś ń ń Ą Ń ż ń ż Ź Ń ń ż ź ń ź Ś Ą ń Ł Ś Ę ń Ą Ę ź ń ń ń Ą Ó Ą Ś ń Ą ń

Bardziej szczegółowo

Ł Ż Ż Ż Ż Ż ż ń Ż ż ż ć ż ń ż ć Ż ń ż ć ń ć ń ż ć Ź ż ż ć ż ż Ż ń ć ż ż ń ż Ź ż ń ż ż ń ż ć ń Ł Ą Ż ż ń ń ż Ź Ó ż ń Ź Ż ż ż ż ż Ś ć ż ż ć ż ż ć ż ż ń ż Ć Ź ć Ź ć ż ć ż ż ć Ą Ź ć Ź ć ż Ó ż ń Ż Ź ż Ć Ą ń

Bardziej szczegółowo

Ź ź ć Ę ć Ó ć ż ź Ź ć ź ć ć ć ż ć ć ć ż ż Ą ć ż ź Ł ć ż ż Ę ć ć ć ź ź Ł ć Ć Ó Ó ć Ó ć ć Ą Ąć ć ć ć ć ć ć ż Ó Ł Ź ż Ł ż Ó ć ż Ł ć ż ć ć ź ż ż ć ć ć ź ż Ł ć Ź ż ć ć Ń ć Ł ć ż ć ć ż ż ć Ł ć ć ć ć ć Ę ż ż

Bardziej szczegółowo

Ź ź ź ż ź ć Ż ć ż ć Ż Ż Ż Ż ć ż Ż Ó ć Ń Ó Ż ć Ż Ż Ż ż Ś Ł Ł Ż Ż ż Ż Ż ż ć Ż ż Ę Ę Ą ż Ąć ć ź ć ż ć ż Ó Ż Ł Ż Ż ż Ż Ł Ż Ż Ż Ż ć Ó ć Ż ż ć Ó ż Ż ć Ż Ś ć ć ć ć ż ć ć ż Ż Ż Ż ż Ż ż ć ć ż ć Ś Ż Ó ż ż ć ż ż

Bardziej szczegółowo

Ą ń ń Ą Ź ń Ź Ź Ż Ń ź ń ń ż Ź ń ż Ź ż Ż ż ż Ż ć ż Ó ż ż Ż Ź Ó ż Ź ń ż ń ć ń Ż ń Ź ż ż ż ń Ę ń Ź ć Ń Ź ź ż ż Ż ć ż ć Ż Ź ć Ź ć ń ć Ż ż ń ż ć ż ż Ś ż ż ż ć ć ń ż ń ż ż ż Ż Ź Ż ż Ź Ż Ż ż ż ć ż ż ń Ż Ż Ż ć

Bardziej szczegółowo

Ż Ą Ż Ą ć Ń Ł Ł Ł Ś ć Ż Ż Ż Ż Ł Ż Ś Ę ć ć Ż Ż ć ć Ż ć ć ć Ż Ż Ż ć Ż ć Ż Ść Ż Ż Ść Ż Ź Ę ć Ż Ó Ż Ż Ż Ść Ź Ą Ż Ż ć Ż Ś ć Ś Ś Ż Ż Ż Ż Ł Ż Ś Ż ź Ś Ż Ż Ś Ż Ą Ś Ś Ż Ś ć Ź Ż Ł Ś Ż Ś Ó Ż Ś ć ć Ś Ś ć Ż Ż ć ć Ż

Bardziej szczegółowo

Ę Ł Ż ó óź ó ó ó ó ó Ł ó óź ć ć ó óź ó ó ź ó ó ź ó ó ó Ł ó ó ó ó ó ó ź ó ó ó Ń ó ó ź ó ó ó ó ź Ó ó ó ó ź ó ó Ż ó ó Ł ć Ą ó ó ó ó ó ó ó ź ó ó Ą ó ź ó Ń ó ŚĆ ź ó Ę Ł ź ó ó ó ć Ń ó Ś ó ŹÓ Ń ó ó ó Ć Ż ó ó

Bardziej szczegółowo

Ł Ą ć Ń Ś Ś Ś Ś Ł Ł Ł Ł Ź ć Ś ć ć ć ć Ć Ś ź Ą Ć Ą Ł Ą ź ź ź ź ź ź ź Ś Ł ć ć ć Ą Ń Ś Ś Ą ć Ą ć Ć Ó Ś Ć ć Ś Ś Ą Ł ŚĆ Ń Ż Ą Ą Ń Ż Ą Ł ć Ś Ć ć Ń Ą ć Ł ź Ś ź Ź Ż Ś Ś Ś Ą Ś ć ć Ś Ś ć ć Ś Ą ź Ś Ś Ś Ś Ś Ą Ó Ś

Bardziej szczegółowo

ĄĄ Ó ć Ł Ą Ż ć ź ć ź ć Ż ć Ą ć ć ć ć ć Ę Ż Ź Ż Ńź ć Ą ć Ńź Ś ć Ł ć Ó ć Ó Ę Ń Ń Ź Ź ć Ł Ł Ść Ą Ą Ś Ę Ś Ó Ó Ę Ó ć ć ć Ź Ó ć Ą Ź Ą Ę Śź Ń Ń ź Ę Ń Ć Ą ź Ę Ó Ą Ę Ó ć Ą ć Ń ź Ą ŚĆ ĘĆ Ę Ą Ż ć ć Ą Ę Ń ć ć Ż Ą

Bardziej szczegółowo

Ę ź Ś ś Ę Ł ś ść ś ź ść ś ś ć ś ć ś ś ś ś Ą ć ś ć ść ś ś ś ś Ą ść ś ś ś ś ź ś ś ś ś ć ź ś ź ś ść Ą Ń ś Ą ś ć ź ś ś ś ś ś ś ź ć ź ć ź ć ś ś ś Ą ś ś ź ć ź ź ś ź Ż ź ź ź ć ś ś ś ś ź Ą ź ś ś ś Ą ź ś Ę ś ś

Bardziej szczegółowo

Ą Ą Ś ń ń ń Ń Ń Ń Ą ń Ń Ą ń ń ń Ó Ń Ń ń ń ć ń ź ć ć ź ń ń Ń ć ź ń ć ń ń Ą ć ń ń Ą ń ń ń ć ń ń Ą ń ź ń ć ć ź ń ń ć Ę Ó Ą Ó ć Ś Ń ć Ę ć Ń ń Ą ć Ś ć ń Ń ź ń ź ć ź ć ń ń ć ć Ń ć ć ć ź ź ć ń ń Ń Ń Ą Ż ź ź

Bardziej szczegółowo

Ó Ł Ę ż ź ć Ż Ę Ł ż Ę ź ż Ż Ś ć ć ż Ż Ż Ę Ó ź ż Ą źć ż ć ż ż Ś ż Ó ż ć Ż ż Ż Ł Ś ź Ó Ż ć ć ż Ń Ń Ó Ż ż ż Ż Ż Ż ż Ł Ł ż Ż ż Ż żą ż Ż ć ć ż ć ż ć ż ź Ł Ż ć ż ż ż ż ż Ę Ż Ż ć Ź Ś Ł ż Ę Ż ć ź Ż ć ż Ą ż Ż ć

Bardziej szczegółowo

Ż Ż ć Ą ć ć ć ć ć ć ć ć ć ź Ą Ż ć ń Ż ń ć ż ć ć Ż Ń ć Ż Ż Ż Ż ż ć ż ć ć Ż ń ń ź Ż ń ń ć Ó ć ż ż Ą Ż ć Ó ń Ż Ż ń ć ż ż Ó ć ć ć Ź ć ż ż ć Ż Ż ć Ś ć ć ź ń ż ć ź Ż Ż ć Ó ń ń ń Ł ń ż ć ż ż ć ć ć ć ż ć ć ć ń

Bardziej szczegółowo

Ę Ę Ą

Ę Ę Ą ź ń Ż ń Ę Ę Ą Ę ź ć Ę Ó Ę Ą Ą Ę Ą Ą Ą Ę Ż Ż Ż Ż Ż Ż ń ć ć ć ć ź ń Ę Ż ć Ś Ż Ó Ą Ż Ę Ę ć Ę ń ń Ę ć ć ć ć Ł Ą ń ń ć Ę Ę Ę Ą ć Ą Ę Ę Ę ń Ą ń Ę Ż Ś ń Ż ć Ż ć ń Ź Ż Ż ć ć ń Ż Ó ź Ż Ż ń Ź Ź ć Ś Ż Ż ć ń Ż

Bardziej szczegółowo

Ź Ą Ę ź Ź ć ź ć ć Ź ć

Ź Ą Ę ź Ź ć ź ć ć Ź ć Ą Ą Ś Ź ź ź Ś Ą ź ź Ó Ą Ź Ą Ę ź Ź ć ź ć ć Ź ć Ą ć ź ź ć ć ź ć Ę ć ć ź ć Ć Ś Ń ć ź Ź ź ź Ó ć ź ć Ź Ź ć Ź ć ź ź Ź ź ć Ę ć Ź Ą ć ź Ź Ó Ó Ź ć Ź Ń ć Ó Ź ć ć ć Ń Ź ć Ń ć ź ź ć ć Ń ć Ź Ł Ą ć ć ć Ń ć Ź ć Ź Ś ź

Bardziej szczegółowo

ń ń ć Ą ń Ą ć ń ń Ą ć Ą ń ń Ś ć ń ń ń ć ź ń ć ń Ś Ą ź ń ć Ą ć ć ź ń ź ź ń ć ń ź ć ź ć ń Ż ć ź ć ń ć ź ź ź ć ń ń ć ć ć ź ć ń Ś ń Ś ń ń ń ń Ę ń Ż ź ń Ć ź Ż ć ć ź ć Ż ń ń ć Ą ć ź ń Ś ź ń ń ń ź ć ć Ś ź ź ń

Bardziej szczegółowo

Ł Ą Ę ź ć ć Ą Ź Ł Ń ć ć ź Ę ź ź ź ć Ł Ź ć ć Ą Ń ć ć ć ć ź ć Ź Ź ź Ą ć Ł Ł ć Ę ć ć Ę ć Ą Ą ć ć ć Ź ć ć Ę ć ć ć ć ć ć ć Ę ć Ź Ą ć Ą ć Ę ć Ę ć ć Ź Ź ć ź ć Ó Ą ć ź Ź ź ć ć Ę Ą Ę ć Ź Ź Ą Ę Ę Ą Ł Ę ć ź Ź Ź

Bardziej szczegółowo

ś Ł Ę ś Ł ś Ś ś ś ź Ż ść Ż ść Ó ś ś ś ś ś Ó Ż ś ś ś Ż ś Ż ć ś ć ś ś Ż Ź Ż Ż Ś ś ś ść Ż ś ś ć Ż Ż Ż ś ś ć Ż Ż ś Ż Ż ć ś Ż Ń ś ść ś ś Ś ś Ż ść ś Ś ś Ó ś Ś ć ś ś Ż ś ś ć Ż Ż ś ś Ż ś ć ś ś ś ść ś ś ś ś ź Ż

Bardziej szczegółowo

Ó ć ś Ść śó śó ść Ó ś ś ś ś Ś Ś Ś Ó ć Ś ŚÓ Ł Ł śó Ś Ó Ł Ł ś ś Ó Ó Ó śó ść ś ś ś ść Ó Ó ść ś ś ść Ł Ł śó Ó Ł Ł Ś Ó ś ś ś ś Ł Ł ż ż ż ż ż ż ż ż ż ż ś ś ż Ę ś ś ż ś Ó Ó ć ś Ó ŚĆ Ł Ł ŚĆ Ś Ó Ł Ł ś Ś śó Ść ś

Bardziej szczegółowo

Ę ć ć ć Ę ć ż ć ć Ż Ę Ę Ę ć ć Ę ć ć Ę ż ć ć ć Ę ć ć Ę Ę Ę Ę Ż Ę Ę ź Ż ż Ę Ść Ę ź Ę Ś ż Ż ć Ę Ę Ż Ł Ę ż ż ć ż Ą ć Ó Ę ż Ą Ó ż Ó Ę Ó Ó Ó Ó ż Ż Ż ć Ó ż ż ż ź ŚĆ Ś ć ż ć ć ż Ść Ś Ś ć ź ż ź ż ź ż ź ż ź ź ć

Bardziej szczegółowo

ó ó ó Ś Ę Ę ś ó ó ś ó ś ś ś ść ó ć ó ó ó ó ć ó ś ść óź ó ó ć ź ó Ę ś ć ś ć ś ó ó ś ć ź śó ś ś ś ś ś ś ó ó ść ść ó ś ś ó ś Ę ś ó ó ó ś ść Ę ó ó ś ó ó ó ś ó ść ś ó ó Ę ś ó ź Ę ś Ś ś ó ó ó ś ś ó ś ś ó Ń óź

Bardziej szczegółowo

Ł Ó Ę Ż Ę Ę Ó Ł Ł Ą Ą Ż Ż Ę ć Ż ć ć Ł Ł Ź Ś Ó Ó Ó Ś Ą Ą Ą Ę Ł Ś ć Ę ź Ź Ł ć Ź Ź Ę Ą ć ć ć Ń Ń Ł Ź Ł ć Ź ć Ą ć Ź Ź ć ć Ą ć ć Ź Ę Ą ć Ą ć ć Ń Ź Ł Ę Ź Ś Ó ć Ł Ę Ź Ę Ą Ń Ą Ś ź Ę Ż Ź Ę Ą Ś Ę Ł ć ć ć ć ć ź Ę

Bardziej szczegółowo

Ą Ó ń ę ć Ó ę Ź Ą Ż ć ż ż ż Ź ń Ó ę Ż ź Ę ę ę ć ż ę ę ę ż ę ć ć ć Ż ż ć ź ć ż ć ć ę ć ę ć ń ę ć ż ę Ż ę ę ć ć ę ż ż ę ż ę ę ę ż ż ę ż ę ę ż ż ę ń ż ż ż ę ż ż ż ż ę ż ż ż ż ć ż ę ę ę ż ń ć ż ż ę ż ę ę

Bardziej szczegółowo

ź ń Ę ń ź ń ń ń ń ń Ę Ł ŁÓ ź ń ć ń ń ć ń ć Ś ń ć ć ć ć Ć Ś ć Ś ń Ł ć ć ć ź ń ń ń ń Ś ń ń ź ń ń ń ź ń Ś Ć ć ń ć Ż Ą ć Ę Ź ń ń ź ń ń ń ń ć ć ć ć ć ć ć ź ń ź ć ć ć ć ń ń ć ć ń ń ń ń ź ć ń ń ć ź ź ź Ć ć ć

Bardziej szczegółowo

ż Ó Ś ż ż ć ć ż ż ż ć Ó ż ć ż ż ć ż ć ż ż ż ź ż ż ż ż Ś ż ć ż ż ć ć ż ć ż ż ć Ó ź Ź ż ż ż Ś Ź ź ż ż ż ć ż ż ż ć ć ż ć Ś ć ć ż ż ż ż ź Ź ć ż ż ż ż ż ż ż ć ż ć ż ć ć ć ć ż ć ź ć ć ż ć ż ć ż ć ć ż ć ż ć ć

Bardziej szczegółowo

ć ć ć ń ć ć ć ć ć ć ń Ą ć ć Ą ń Ś Ą Ż ń Ś ń ć ń ć ń ć ń ń ń ź ń ń ń ń ń ń Ż Ń Ś Ó Ś ń ń ć Ń ć ć ć ć Ć ń ć ń Ń ń ń ć ć ń ń ć ń ń ń ń ń ć ń ć Ą Ą ń Ś Ś Ą Ż ń Ó ń ć Ś Ą Ą Ą Ń Ś ń ń ń ć ń ć ń ć ń ń ć ć ć ź

Bardziej szczegółowo

ź ś Ę ź ś ś ś ś ś ś ś ś Ę ś Ę Ę Ę Ę ś ź Ę Ę ś ś ś ś ś Ę ś ź Ę Ę ś ś ź ź Ź ź ś ś ś ś Ę ś ś Ę ś ś ś ś ś Ę ś Ą Ą ś Ż ź ś Ą ś Ż ź ś ś ś ś ś Ą Ą Ó ź ś Ź ś Ź ś ś Ę ś ś Ź ś ś ś ś Ź ś ś ś Ó ś ś ś ś ś ź ś

Bardziej szczegółowo

ź ź ż ż ń ć ć Ś Ś Ś ć Ś ż ź ż ć Ś ć ż Ś ć ć ć ć ń ć ń ć ć ć ż ć ń ć ń ć ć ż ć ń ż ń ć ń Ś ć ź ń ń ż ż ż Ś ż ć ń ć ć ć ć ń ż ż ż ż ń Ś Ę Ś ź Ą ż ż ż ż Ź ć ż Ś ć ć Ą Ś ń ż ż ż ż ć ń ć ć ć ż Ś ń ż ż ż ż ć

Bardziej szczegółowo

ź ź Ę

ź ź Ę ź Ó Ł ź ź Ę ź Ś Ł Ń Ę Ż Ę Ł Ł ź Ą ź ź Ł Ł ź Ł Ł Ł Ł Ł Ł ź Ł ź Ś Ł Ń Ł Ś Ł ź ź Ę Ś Ś ź ź Ą Ę Ł Ł Ł ź ź Ę ź ź ź Ł Ł Ź Ź Ł Ł ź Ó Ł ź Ł Ł Ą Ć Ą Ś Ł Ł Ł Ł ź Ź Ł Ł Ł ź Ł ź ź ź Ł Ł Ź Ś Ż ź ź Ś Ś Ł Ł ź Ł ź Ą Ą

Bardziej szczegółowo