MATURA Z FIZYKI JAKA JEST, JAKA BYĆ POWINNA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MATURA Z FIZYKI JAKA JEST, JAKA BYĆ POWINNA"

Transkrypt

1 MATURA Z FIZYKI JAKA JEST, JAKA BYĆ POWINNA Pracuję w Centralnej Komisji Egzaminacyjnej od września 2010 r jako koordynator krajowy, to znaczy główna osoba odpowiedzialna za przygotowanie arkuszy egzaminacyjnych z fizyki i astronomii. To jest spora władza i odpowiedzialność to nie jest moje spostrzeżenie po objęciu tego stanowiska, doszedłem do niego o wiele wcześniej. Zadania maturalne kształtują nauczanie przedmiotu w szkołach znacznie silniej, niż ogólnikowe i niejednoznaczne zapisy w podstawie programowej czy standardach wymagań egzaminacyjnych, a nawet silniej, niż treść podręczników. Nauczyciele są rozliczani z wyników na egzaminie, dobrych wyników matury oczekują też rodzice i sami uczniowie, więc masowo przerabia się zadania z poprzednich matur, nie tylko w ostatnim roku nauki i nawet nie tylko w klasach matematyczno-fizycznych. Co do niejasności i dowolności interpretacji PodstawyP i standardów, może jeden przykład. Otóż spróbujmy rozstrzygnąć, czy na poziomie podstawowym zdających obowiązuje znajomość definicji i jednostki natężenia pola elektrycznego E i indukcji magnetycznej B. Zarówno w PodstawieP, jak i w standardach mamy zapis Pola sił i ich wpływ na charakter ruchu, co można bardzo różnie rozumieć. Skoro jednak na poziomie R ten zapis jest rozwinięty pole elektryczne i ruch w polu elektrycznym, pole magnetyczne i ruch w polu magnetycznym, to logicznym wnioskiem jest chyba to, że na poziomie P tych szczegółowych informacji o polach się nie wymaga. Sięgnijmy dalej do opisu wymagań zawartego w informatorze maturalnym. To jest dokument dużo niższej rangi, nie żadne tam rozporządzenie, nawet nie bardzo wiem, jaki jest jego prawny status. Ale jest znacznie bardziej szczegółowy, wymagania ilościowe typu uczeń oblicza to, tamto są w nim wymienione wprost. Otóż w nim na poziomie P wymaga się, żeby zdający potrafił przedstawiać pole grawitacyjne, elektryczne i magnetyczne za pomocą linii, oraz opisywał wpływ pola takiego, takiego i takiego na ruch ciał podkreślam, opisywał to chyba nie obliczał cokolwiek. Tym bardziej, że na poziomie rozszerzonym wyraźnie pisze się opisywać pole elektrostatyczne na pomocą natężenia pola, opisywać własności pola magnetycznego za pomocą indukcji pola. No to sprawa jasna, jeśli wymieniono to wprost w wymaganiach dla poziomu R, to na podstawowym nie obowiązuje! Informator jednoznacznie rozstrzygnął to, co w standardach było w domyśle. Świetnie! No to jeszcze na wszelki wypadek zajrzyjmy do przykładowego arkusza egzaminacyjnego dla poziomu P z informatora. Zadanie 7: wektor indukcji magnetycznej jest prostopadły do płaszczyzny kartki Zwracam uwagę: nie linie pola biegną prostopadle, ale wektor indukcji! Zadanie 12: Elektron wpada w obszar jednorodnego pola magnetycznego Wartość wektora indukcji magnetycznej wynosi T. Masz babo placek! No i wektory E i B są obecne na maturach na poziomie P

2 od 2005 roku, nikt przeciw temu nie protestuje, chociaż pozostaje to w wyraźnej sprzeczności z PodstawąP, standardami i szczegółowymi wymaganiami samego informatora maturalnego także. Jedyną podstawą jest przykładowy arkusz w informatorze, plus podobne zadania na kolejnych maturach! Podobny problem widzę w zadaniu z matury 2006 r., PR zad Narysuj schemat układu elektrycznego pozwalającego wyznaczyć doświadczalnie wartość napięcia hamowania fotoelektronów. Przepraszam bardzo, pojęcie napięcia hamowania nie występuje ani w PodstawieP, ani w standardach, ani w wymaganiach szczegółowych informatora jest tylko takie zadanie w przykładowym arkuszu w informatorze, ale co z tego? Uczeń nie ma obowiązku znać tego pojęcia! W nagłówku zadania nie zostało ono przedstawione! W dodatku nacisk na włączenie go do obowiązkowego zakresu nauczania wynika, śmiem twierdzić, ze słabej znajomości fizyki. Bo znać fizykę znaczy nie tylko znać definicje i prawa, ale też zdawać sobie sprawę z hierarchii ważności tych definicji i tych praw. Pojęcie kwantu promieniowania jest niesłychanie ważne, praca wyjścia elektronu z metalu w porównaniu z nim już wyraźnie drugorzędna (straciła sporo ze swojej wagi wraz z odchodzeniem od elektroniki próżniowej), natomiast napięcie hamowania jest trzeciorzędnym szczegółem, istotnym właściwie w kontekście jednego doświadczenia, które odegrało, owszem, bardzo ważną rolę w historii fizyki, ale nic więcej. Jeśli omawiamy w szkole historię odkrycia pojęcia kwantu i za co Einstein dostał nagrodę Nobla, to warto wspomnieć, jak zmierzono maksymalną energię fotoelektronów ale bez wytłuszczenia i bez obowiązku wkucia. To zadanie nie wzbudziło, o ile mi wiadomo, protestów, bo nauczyciele i autorzy podręczników także nie zdają sobie sprawy z hierarchii ważności spraw i rządzi tradycja: skoro zjawisko fotoelektryczne, to obowiązkowo i napięcie hamowania, tak zawsze było w każdym podręczniku. Ale tak wcale być nie musi, wymagania na egzaminie maturalnym nie powinny być oparte na takich interpolacjach. Ta sama zasada precedensu działa i to o wiele częściej w przeciwną stronę. Po co zastanawiać się nad każdym nieprecyzyjnym słowem standardów? Jeśli coś bywało na poprzednich maturach, to może być i w przyszłym roku, a jeśli nie bywało nigdy, to być nie może i kropka. A gdyby się jednak pojawiło? To mało kto z uczniów by je rozwiązał, wybuchłyby protesty: co też CKE wymyśla, skandal, jak można tak zaskakiwać uczniów, to nie Olimpiada Fizyczna. Dla siebie mógłbym stąd wyciągnąć wniosek: najlepiej nic nie zmieniać, wałkować wciąż te same zadania w nieco innych wariantach, a będę miał święty spokój i nikt się mnie nie przyczepi. W 2015 trzeba będzie, niestety, coś tam dodać, coś tam ująć, ale najlepiej zmienić tylko to, co koniecznie trzeba. 2

3 A jednak wiele rzeczy w arkuszach maturalnych mi się nie podoba, chciałbym niejedno zmienić, i to nie czekając do 2015 roku. Widzę wiele minusów dotychczasowych zadań, i to będzie głównym tematem dzisiaj, ale chciałbym podkreślić, że obraz, który powstanie, będzie przesadzony i jednostronny, gdyż sporo elementów jest zadowalających albo dobrych. Najczęstszym grzechem zadań maturalnych jest WERBALIZM, EGZAMINOWANIE Z WIEDZY FORMALNEJ, ALGEBRA I ABSTRAKCJA POZBAWIONA KONTEKSTU. Oto przykłady: 1. Bardzo wałkowany jest związek między ogniskową a zdolnością skupiającą soczewki, polecenie obliczenia ogniskowej, gdy dana jest zdolność skupiająca, było w niesłychanie wielu arkuszach. Oto jeden z tych ukochanych zgodnie przez autorów, uczniów i nauczycieli wzorów dane jest jedna wielkość, oblicz drugą, nie zapomnij przeliczyć jednostek. Pytanie a po co, jaki jest pożytek z wprowadzenia tej wielkości? wygląda na szukanie dziury w całym i właściwie nieprzyzwoitość. No to może wprowadźmy jeszcze i kwadrat ogniskowej, nazwijmy go mądrze (np. zdolnością eliminacyjną soczewki ) i nuże do układania zadań: dana jest zdolność eliminacyjna soczewki, oblicz jej zdolność skupiającą. Ileż cennych umiejętności wykażą uczniowie, gdy opanują przeliczanie zdolności skupiającej na zdolność eliminacyjną i odwrotnie! Dla wyjaśnienia sprawy: w odróżnieniu od zdolności eliminacyjnej, zdolność skupiająca jest do czegoś potrzebna przede wszystkim w kontekście zestawów soczewek, kiedy zdolności skupiające się dodają. Ale tego dodawania nie ma na karcie wzorów, więc nie bywa i na maturach (było bodaj raz jeden, podczas gdy gołe przeliczanie było wielokrotnie). Jeśli dodawania zdolności skupiających nie wprowadzamy, to faktycznie nie ma różnicy między użyciem w zadaniach niby sensownego terminu zdolność skupiająca a użyciem terminu jawnie niedorzecznego zdolność eliminacyjna! W nowej podstawie programowej wprowadzanej obecnie do szkół zdolności skupiającej nie ma czuję przez skórę, że autorzy zadań maturalnych tego nie zauważą. W podręcznikach gimnazjalnych widać to już teraz, jako recenzent podręczników szkolnych mam z tym do czynienia. Taki piękny wzór, był zawsze, jak można o nim zapominać? Podstawa programowa niech sobie będzie, a my wiemy lepiej, jak uczyć i z czego egzaminować. 2. Kąt Brewstera i wzór tg α = n kolejna wielka miłość autorów zadań. Typowe takie zadanie polega na tym, że trzeba rozpoznać termin kąt całkowitej polaryzacji albo kąt Brewstera i przypisać mu wzór z karty, następnie podać wartość współczynnika załamania, gdy dany jest kąt i tabelka funkcji trygonometrycznych, albo odwrotnie. Co 3

4 to jest ta całkowita polaryzacja, na czym polega polaryzacja niecałkowita, jak się to w praktyce obserwuje tego uczeń wiedzieć nie musi. Czy muszę Państwa przekonywać, że właśnie te praktyczne warunki obserwacji zjawiska są wiedzą podstawową, po opanowaniu której można ewentualnie dodać wzór albo go nie dodawać? 3. Matura 2007, PP zad. 23 (Dana praca wyjścia, oblicz minimalną wartość pędu fotonu, który padając na katodę z cezu spowoduje wybicie ) ależ jakie znaczenie ma pęd fotonu w zjawisku fotoelektrycznym?? Liczy się energia fotonu, a nie jego pęd! Żądamy od ucznia wyłącznie operowania wzorami na energię i pęd fotonu, natomiast realna potrzeba zastosowania tych wzorów się nie liczy. Podobne z 2008 roku, PP zad. 20: Wykaż, że wartość pędu pojedynczego fotonu przecież zadanie dotyczy siatki dyfrakcyjnej, jakie znaczenie ma pęd fotonu?? Światło ulega dyfrakcji na siatce jako fala, żeby w ogóle mówić o fotonach, trzeba podany opis doświadczenia uzupełnić o elementy, w których fotony dają znać o sobie. Pęd jest potrzebny do analizy zderzeń. Jeśli stworzymy zadanie z opisem zderzenia fotonu np. z elektronem, to będzie to właściwe miejsce na pęd fotonu. Albo przy obliczaniu ciśnienia światła. Poza tym kontekstem pędu fotonu przywoływać nie należy. Żonglowanie wzorami bez związku z opisywanym zjawiskiem jest ciężkim błędem, stawiającym pod znakiem zapytania cały sens egzaminu maturalnego z fizyki. 4. To samo dotyczy i pędu cząstek albo pędu ciał makroskopowych, polecenie oblicz bardzo często występowało w oderwaniu od okoliczności wymagających zastosowania zasady zachowania pędu albo wzoru F = Δp/Δt. [Informator maturalny, zad. 20 PP]. Po co uczymy w szkole o pędzie? Otóż pęd jest wielkością bardzo pożyteczną dla dydaktyki, gdyż dzięki jego wprowadzeniu możemy sprawdzić, czy uczniowie prawidłowo obliczają wartość pędu i jego jednostkę. Albo zadając wartość pędu można zażądać obliczenia np. masy ciała, sprawdzimy w ten sposób ważną umiejętność przekształcania wzoru. 5. Podobnie z energią kinetyczną, akurat kojarzy mi się to z pewnym niewykorzystanym zadaniem z projektu, ale podobne bywały na maturach. Dotyczy odbicia piłki, oblicz zmianę energii kinetycznej ale właściwie po co mamy ją obliczać? Równie dobrze moglibyśmy nakazać obliczenie np. średniej energii (średniej arytmetycznej z wartości początkowej i końcowej)? Dlaczego nie tłumaczymy sensu ani nie żądamy wniosków, dlaczego zadanie urywa się na poziomie odległym od interpretacji fizycznej? Masz, uczniu, obliczyć zmianę energii, więc oblicz, i nie zastanawiaj się nad celem. Jakby ci kazali obliczyć kwadrat energii początkowej podzielony przez sześcian końcowej, to też oblicz, i nie zapomnij dodać, że wynik wyraża się w dżulach 1 4

5 Energia kinetyczna jest wielkością bardzo pożyteczną, gdyż dzięki jej wprowadzeniu możemy sprawdzić, czy uczniowie prawidłowo obliczają energię i zmianę energii Teraz serio: pożytek z wprowadzenia energii ujawnia się dopiero w związku z jej przemianami. A więc konkretnie w tym zadaniu należałoby zapytać o wartość wydzielonego ciepła, albo jeszcze dalej o zmianę temperatury. Dopiero wtedy zadanie stałoby się kompletne, a postawione pytanie miałoby namacalny sens. 6. Matura 2008 r, PR zad. 5 Oblicz energię, jaka może się wydzielić w momencie zderzenia asteroidy z Ziemią. Wyraź tę energię w megatonach (MT), przyjmując że 1 MT = J. Czemu służy to przeliczenie, co znaczą te megatony? Ani się tego nie objaśnia, ani nie żąda objaśnienia, niech uczeń liczy, a nie zastanawia się nad sensem. Sprawdzamy umiejętność dzielenia liczb w zapisie potęgowym, nic innego PR zad Wózek zaczyna oddalać się ruchem jednostajnie przyspieszonym. Napisz, jakim ruchem i w którą stronę powinien poruszać się nieinercjalny układ odniesienia, aby opisywany w tym układzie wózek pozostawał w spoczynku. Po pierwsze, pytanie należy wyłącznie do formalnego opisu, nie ma tu nic istotnego dla fizyki. Po drugie, na temat tego układu nieinercjalnego nie ma żadnego ciągu dalszego w następnych podpunktach, pytanie służy tylko samemu sobie. 8. Matura 2007 r., PR zad. 1. W nagłówku podano wzory na prędkości końcowe uzyskane w zderzeniu sprężystym prostoliniowym, polecenie brzmi Oblicz wartości prędkości to znaczy, sprawdzamy umiejętność podstawienia danych do wzoru i wykonywania czterech działań. Nic więcej! Wyniki nie są dalej do niczego wykorzystywane, nie żąda się żadnej interpretacji. Żeby chociaż było polecenie na podstawie wyniku rozstrzygnij, czy wózek potoczy się w lewo, czy w prawo! Byłoby tej dyskusji mało, za mało jak na maturę ale jednak coś. Ale nie, nawet to pytanie nie zostało zadane. W moim odczuciu, takie zadania kompromitują CKE! PR zad. 4. Nagłówek: Średnicę obrazu Słońca otrzymanego za pomocą soczewki obliczamy z równania d = α f, gdzie α jest wyrażonym w radianach kątem, pod którym widać tarczę Słońca, a f ogniskową soczewki [daną]. Jedno z zadań: Oblicz średnicę obrazu Słońca otrzymanego przy użyciu powyższej soczewki, wiedząc, że tarczę Słońca widać pod kątem 0,01 radiana. Proszę zauważyć, że pojęcie kąt, pod którym widać tarczę Słońca występuje tutaj na poziomie całkowicie werbalnym, nie ma żadnego realnego nawiązania do tego kąta, żadnej geometrii typu tarczę Słońca zasłania krążek o średnicy odległy od oka o. Nie ma też polecenia wyprowadź wzór, które również wymagałoby zaznaczenia kąta na odpowiednim rysunku. W gruncie rzeczy zadanie sprawdza umiejętność mnożenia oraz umiejętność rozpoznania, że mamy do czynienia z tym samym zestawem słów w 5

6 nagłówku i w treści. Czy to jest fizyka? Nie chcę wytaczać tu zbyt ciężkich armat, to był jeden punkt w zadaniu 10-punktowym, ale też w żadnym innym podpunkcie ten kąt nie był wspomniany ani wykorzystany. Nawet przeliczenie jednostek nie było tu potrzebne. Czy rozpoznawanie zestawu słów ma być celem nauczania fizyki? 10. Matura 2009 r., PP zad. 10 (Porównanie długości fali protonu i cząstki α), albo 2007 r., zad. PP 22 (dane napięcie przyspieszające elektrony, oblicz długość fali de Broglie'a) takich zadań było dużo (także przykładowe zad. 19 z informatora maturalnego), a chyba nigdy nie pojawił się żaden kontekst doświadczalny. Kiedy ta długość fali może dać znać o sobie, jakie są związane z tym praktyczne okoliczności? Lepiej się, uczniu, nad tym nie zastanawiaj. Masz policzyć coś ze wzoru danego na karcie, to policz, a jeśli będziesz próbował coś sobie wyobrazić, to źle na tym wyjdziesz, bo tylko stracisz czas. Szerzej patrząc na punkty takie jak fale de Broglie'a, zasada nieoznaczoności, dualizm korpuskularno-falowy, determinizm i indeterminizm, entropia i parę innych haseł z górnej półki umieszczonych w standardach już na poziomie P, to moim zdaniem, wyraźnie widać klęskę pomysłu egzaminowania z tych zagadnień. Przyświecały temu, być może, szlachetne intencje przybliżenia uczniom tego, co nowe i ekscytujące w fizyce, ale wyszło niedobrze, trudno powiedzieć, czy z winy autorów zadań, czy sama idea była oparta na nierealnych założeniach. Indeterminizm, entropia są praktycznie pomijane, z wpływu pomiaru na stan obiektu nigdy nawet nie próbowano zapytać, a w pozostałych punktach ponad wszelką rozsądną miarę eksploatowane są wzory: dylatacja czasu, długość fali de Broglie'a, zasada nieoznaczoności niech uczeń podstawi i policzy, tylko czy w ten sposób uzyska jakiekolwiek pojęcie o subtelnych ideach fizyki współczesnej? Dotyczy to również poziomu R, gdzie pod tym względem nie jest ani trochę lepiej. 11. Matura 2006, styczeń, PP zad. 2 Na osiach diagramu Hertzsprunga-Russella odłożona jest (to było zadanie zamknięte, należało wybrać właściwą parę zmiennych). Dziwię się, że to zadanie nie wzbudziło ostrych protestów środowiska naukowego ani nauczycielskiego. Jaka jest formalna podstawa umieszczenia tego zadania w arkuszu maturalnym? Ani PodstawaP, ani standardy nie wspominają o diagramie H-R w ogóle, natomiast w wymaganiach szczegółowych zawartych w informatorze zawarte jest zdający potrafi analizować, korzystając z diagramu H-R, etapy ewolucji gwiazd. To nie uprawnia do żądania wiedzy o tym, która wielkość jest na osi pionowej, a która na poziomej! Najwyraźniej nauczyciele i autorzy zadań czytają wymagania powierzchownie: jest coś o diagramie H-R? no to trzeba wbić uczniom do głów to, co najważniejsze. A czy w ogóle w szkole da się wykorzystać diagram H-R zgodnie z założeniem, czyli jako narzędzie pozwalające interpretować 6

7 ewolucję gwiazd? Jestem bardzo sceptyczny, to wymagałoby nie tylko omówienia diagramu H-R dla wszystkich gwiazd, ale i diagramu dla wybranych gromad, informacji o tym, że takie gromady powstają jednocześnie, o zależności tempa spalania wodoru od masy gwiazdy, oraz paru jeszcze innych rzeczy. Na to nauczyciel nie ma, oczywiście, czasu, pozostaje więc jak zwykle! werbalizm, wiedza wyrywkowa i nie układająca się w logiczną całość. Co odpowie nie tylko przeciętny uczeń, ale i przeciętny nauczyciel, na pytanie dlaczego właśnie typ widmowy i jasność absolutną odkładamy na osiach, czemu nie np. promień gwiazdy i procentową zawartość wodoru? Chciałbym przy tym zaznaczyć, że nie jestem wcale przeciwnikiem wykorzystania tego diagramu w zadaniach maturalnych. Standardy zawierają różne wymagania miękkie typu zdający analizuje informacje podane w formie wykresu, rysunku, oczywiście tym wykresem może być diagram H-R, skądinąd bardzo ważny dla astronomii. Chodzi mi o to, żeby sprawdzać umiejętności ogólne, a nie znajomość właśnie tego diagramu. 12. Przyjrzyjmy się zadaniom maturalnym zawierającym polecenie wykonania wykresu. Są one cennym narzędziem analizy danych, pozwalającym na wyciąganie wniosków. Takich zadań wykorzystujących wykresy do różnych pożytecznych celów (odczytywanie współczynnika nachylenia, interpolacja, ekstrapolacja) było sporo na dotychczasowych maturach. Ale równie dużo było zadań typu narysuj wykres, z którego nic nie wynika np PP 11, 2010 PR 2, 2008 PP 13, 2007 PP 18. Kilka razy było też polecenie zaznacz niepewności pomiarowe, i nigdy nic z tych niepewności nie wynikało. Po co wymagamy zaznaczania niepewności pomiarowych? Ano po to, żeby można było ocenić, czy uczeń prawidłowo zaznacza niepewności pomiarowe. A może jest w tych prostokątach niepewności jakiś cel dekoracyjny, żeby wykres robił wrażenie miłe dla oka? Obecni tu wiedzą doskonale, że wykres może poza poprzednio wymienionymi zadaniami służyć też do rozstrzygania, czy przedstawiana zależność jest liniowa, i tu zaznaczanie niepewności może nam bardzo pomóc (czy prosta przechodzi przez wszystkie prostokąty). Albo jeśli chcemy ocenić, czy jeden z pomiarów jest błędny (itd. wskutek pomyłki), to też zaznaczenie niepewności da nam podstawę rozstrzygnięcia. Dlaczego nie bywało takich zadań na maturach? Jak Państwo widzą, od krytyki powoli przechodzę do postulatów o charakterze pozytywnym. Jakie zmiany chciałbym wprowadzić do naszych matur? 1. Na pierwszym miejscu umieściłbym opisy doświadczeń i pytania z nimi powiązane dotyczy to zarówno najbardziej typowych doświadczeń z podręczników 7

8 szkolnych, jak i tych nieco mniej typowych, zarówno z podręczników licealnych, jak i gimnazjalnych, a nawet tych z przyrody w szkole podstawowej. Jakie wielkości trzeba zmierzyć, co oprócz tego i tego trzeba zmierzyć, jaką wielkość można obliczyć na podstawie pomiarów, czy takie zjawisko ma istotny wpływ na wyniki, czy to i to można zaniedbać, jak osiągnąć możliwie najwyższą dokładność itd. itd. Zagadnienie może być najprostsze, typu przeliczenia rozmiarów bryły, gęstości i masy, pływanie i ciśnienie hydrostatyczne, dźwignia, ale nawet takie zadanie można opakować pytaniami o wzrastającym stopniu trudności i kończąc na kwestiach rzeczywiście niebanalnych. Takie zadanie może sprawdzać bardzo istotne elementy wiedzy przyszłego inżyniera albo lekarza dużo lepiej niż jakieś czysto encyklopedyczne pytanie o leptony i hadrony albo o białe karły. 2. Sformułowanie treści i pytań powinno być jak najprostsze. Zamiast pytać o pęd (albo zamiast danej wartości pędu) lepiej zadawać prędkość i pytać o prędkość, a do tego, że należy obliczyć pęd, uczeń powinien dojść samodzielnie. Niech uczeń sam przywołuje niezbędne pojęcia abstrakcyjne, zamiast podawać je mu na talerzu! Zamiast Ile wynosi wartość indukowanej siły elektromotorycznej lepiej zapytajmy Ile wynosi napięcie wskazywane przez woltomierz dołączony do punktów A i B obwodu. Zamiast Oblicz opór zastępczy zażądajmy Oblicz natężenie prądu płynącego przez, tak aby rozwiązanie wymagało obliczenia oporu zastępczego, itd. itd. Pytać o abstrakcję, podając inną abstrakcję jako punkt wyjścia, jest szkodnictwem! Tak więc, dane i warunki zadania powinny być sformułowane w języku elementarnym, przywołanie praw i pojęć abstrakcyjnych niech będzie zadaniem ucznia, a odpowiedź czy wynik także niech dotyczy czegoś jak najprostszego (wykres). Przykładowo, dobrym przykładem zastosowania zasady zachowania energii jest pytanie Jeśli można pominąć opory ruchu, to który z wózków puszczonych na jednakowej wysokości (zob. rys.) będzie miał na dole większą prędkość, czy też ich prędkość będzie jednakowa? Uzasadnij odpowiedź. Proszę zauważyć, że w tym pytaniu pojęcie energii nie jest w ogóle wspomniane! 2a. Spokrewniony z tym jest postulat starannego sprawdzania rozumienia pojęć elementarnych. Kiedyś dałem w pewnym zadaniu polecenie oblicz ładunek każdej z okładek kondensatora. Ktoś to skrytykował: O co właściwie tu chodzi? Istnieje standardowe określenie «ładunek zgromadzony na kondensatorze», należy go używać, inaczej wielu nie zrozumie polecenia. Otóż mam tej kwestii całkiem odmienne zdanie posługiwanie się utartymi sformułowaniami bez sprawdzenia, czy uczniowie 8

9 prawidłowo je rozumieją, jest wg mnie grzechem głównym egzaminatora. Konkretnie w tym zadaniu jeden z uczniów prawidłowo obliczył ładunek kondensatora, po czym aby otrzymać ładunek jednej okładki, podzielił wynik przez 2! Dla jasności sprawy: nie chodzi mi o to, żeby w takich wypadkach całkowicie przekreślać wartość obliczenia, ale o to, żeby na każdym kroku sprawdzać sens, a na błędy nie zamykać oczu. 3. Kwestia STOSOWALNOŚCI WZORÓW występuje na maturach tylko w kontekście wzorów relatywistycznych i nierelatywistycznych. A przecież niemal każdy wzór z podręczników fizyki ma jakieś swoje granice stosowalności, dyskusja tych granic jest dużą częścią analizy zagadnienia (E pot = mgh, s = at 2 /2 ). Sądzę, że zadań typu czy ten wzór można zastosować w takiej sytuacji albo jaki błąd względny popełnimy, jeśli użyjemy wzoru przybliżonego mogłoby być więcej. 4. OBLICZENIA PRZYBLIŻONE, SZACOWANIE na poziomie rozszerzonym jest punkt uczeń szacuje wielkości fizyczne, ale rzadko bywa to w zadaniach. Dlaczego masa izotopu promieniotwórczego spada zawsze do 1/4, 1/8 czy 1/16 wartości początkowej? Może spaść do 1/10 albo 1/100, niech uczeń oszacuje przybliżony czas rozpadu (oczywiście, nie chodzi mi o dokładne obliczenie z zastosowaniem logarytmów). Uważam, że nie powinno się nadawać danym wartości sztucznie ułatwionych typu prędkość 72 km/h albo temperatura 27 ºC. Jest to sprzeczne z celem, którym obliczenia mają służyć, między innymi z wymaganiem przeliczenia jednostek (czego nie należy podpowiadać) oraz sprawdzeniem umiejętności podawania wyników z rozsądną dokładnością. Nie ma też potrzeby, aby podawać w treści zadania wskazówkę przyjmij g = 10 m/s 2. Na początku mojego wykładu powiedziałem, że mam w ręku wielką władzę. No to na zakończenie dodam, że doskonale zdaję sobie sprawę z tego, jak bardzo ta władza jest ograniczona, czasem wręcz iluzoryczna. Moja praca jest czymś w rodzaju sterowania supertankowcem po oceanie nie da się szybko zahamować, nie da się szybko skręcić, jedyna rzecz, którą można zrobić szybko, to rozbić statek na skałach. W bieżącym roku dokonałem zmian, jak mi się wydawało, niezbyt znaczących, a skutkiem był spadek średniego wyniku na poziomie rozszerzonym z wartości 59% w 2010 r. do 47% aż o 12 punktów procentowych. (Na poziomie podstawowym spadek był znacznie mniejszy, marginalny.) Było sporo pretensji, zacytuję jeden list: Witam, 9

10 Chciałbym powiedzieć Państwu, że arkusz matury rozszerzonej z fizyki w tym roku przypominał test humanistyczny. Jeżeli my (nauczyciele) mamy przygotowywać uczniów do matury rozszerzonej w której jest więcej pytań teoretycznych niż obliczeń, to proszę nas wcześniej o tym poinformować oraz zmienić treść wymagań egzaminacyjnych. Poza tym maturę rozszerzona z fizyki zdają kandydaci na uczelnie techniczne i oni maja być przygotowani z rachunków, a nie z pisania wypracowań. Uważam, że tegoroczna matura była wielką pomyłką i że CKE chociaż przyzna się do błędu (bo cofnąć matury się nie da). Wiem też, że moja opinia jest jedna z wielu podobnych. Z poważaniem nauczyciel fizyki Czy chcą Państwo poznać moją odpowiedź? Oto ona: Szanowny Panie, Sprawdziłem, ile zadań na majowej maturze z fizyki i astronomii na poziomie rozszerzonym wymaga obliczeń. Są to zadania 1.2, 1.3, 2.1, 2.2, 2.4, 3.3, 3.5, 3.6 i 6.5, ponadto szacunkowa ocena pewnej wartości występowała w zadaniu 4.5. To nie jest mało. Poza tym uważam, że przyszły inżynier powinien nie tylko umieć liczyć, ale także porządkować zjawiska, rozumieć rolę praw i wzorów, kreślić wykresy, odczytywać dane z tabel itd. itd. Niejeden most czy budynek zawalił się z powodu bezrefleksyjnego podstawienia do wzoru. Z poważaniem ale może częściowo miał rację? Jeszcze: planowałem umieszczenie na maturze zadania typu wyjaśnij pozorną sprzeczność między wynikiem doświadczenia a faktami podanymi w podręczniku. Musiałem z tego zrezygnować z powodu fatalnych wyników standaryzacji. Zadanie jako takie nie było trudne, ale uczniowie są całkowicie nieprzygotowani do takiego sposobu rozumowania, to po prostu nie mieści im się w głowach, było bardzo dużo opuszczeń i bardzo mało odpowiedzi prawidłowych. Nie przejdzie, nic się nie da zrobić, a już na pewno nie od razu. 10

Matura 2015 z fizyki pod lupą od idei zmian do zadań egzaminacyjnych. Jolanta Kozielewska OKE Wrocław

Matura 2015 z fizyki pod lupą od idei zmian do zadań egzaminacyjnych. Jolanta Kozielewska OKE Wrocław Matura 2015 z fizyki pod lupą od idei zmian do zadań egzaminacyjnych Jolanta Kozielewska OKE Wrocław 1 Plan wystąpienia Idee zmian Nowa matura arkusz i zadania Wyniki - matura z fizyki i astronomii, maj

Bardziej szczegółowo

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor.

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. DKOS-5002-2\04 Anna Basza-Szuland FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. WYMAGANIA NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ DLA REALIZOWANYCH TREŚCI PROGRAMOWYCH Kinematyka

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2013 r. Test matematyczno-przyrodniczy (matematyka) Test GM-M1-132

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2013 r. Test matematyczno-przyrodniczy (matematyka) Test GM-M1-132 Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2013 r. Test matematyczno-przyrodniczy (matematyka) Test GM-M1-132 Zestaw zadań z zakresu matematyki posłużył w dniu 24 kwietnia 2013 roku do sprawdzenia u uczniów

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Egzamin maturalny maj 009 FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM ROZSZERZONY KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Zadanie 1.1 Narysowanie toru ruchu ciała w rzucie ukośnym. Narysowanie wektora siły działającej na ciało w

Bardziej szczegółowo

FIZYKA Z ASTRONOMIĄ POZIOM PODSTAWOWY

FIZYKA Z ASTRONOMIĄ POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 FIZYKA Z ASTRONOMIĄ POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 2 Egzamin maturalny z fizyki i astronomii Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Egzamin gimnazjalny z matematyki 2016 analiza

Egzamin gimnazjalny z matematyki 2016 analiza Egzamin gimnazjalny z matematyki 2016 analiza Arkusz zawierał 23 zadania: 20 zamkniętych i 3 otwarte. Dominowały zadania wyboru wielokrotnego, w których uczeń wybierał jedną z podanych odpowiedzi. W pięciu

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową.

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Lekcja organizacyjna. Omówienie programu nauczania i przypomnienie wymagań przedmiotowych Tytuł rozdziału

Bardziej szczegółowo

V OGÓLNOPOLSKI KONKURS Z FIZYKI Fizyka się liczy Eliminacje TEST 27 lutego 2013r.

V OGÓLNOPOLSKI KONKURS Z FIZYKI Fizyka się liczy Eliminacje TEST 27 lutego 2013r. V OGÓLNOPOLSKI KONKURS Z FIZYKI Fizyka się liczy Eliminacje TEST 27 lutego 2013r. 1. Po wirującej płycie gramofonowej idzie wzdłuż promienia mrówka ze stałą prędkością względem płyty. Torem ruchu mrówki

Bardziej szczegółowo

ZAKRES MATERIAŁU DO MATURY PRÓBNEJ KL III

ZAKRES MATERIAŁU DO MATURY PRÓBNEJ KL III ZAKRES MATERIAŁU DO MATURY PRÓBNEJ KL III 1.Ruch punktu materialnego: rozróżnianie wielkości wektorowych od skalarnych, działania na wektorach opis ruchu w różnych układach odniesienia obliczanie prędkości

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ DIAGNOSTYCZNY Z FIZYKI I ASTRONOMII

MATERIAŁ DIAGNOSTYCZNY Z FIZYKI I ASTRONOMII Miejsce na naklejkę z kodem szkoły dysleksja MATERIAŁ DIAGNOSTYCZNY Z FIZYKI I ASTRONOMII POZIOM PODSTAWOWY Czas pracy 120 minut Instrukcja dla zdającego 1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 13

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII

EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! Miejsce na naklejkę MFA-P1_1P-092 EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII MAJ ROK 2009 POZIOM PODSTAWOWY Czas pracy 120 minut

Bardziej szczegółowo

Ruch jednostajnie przyspieszony wyznaczenie przyspieszenia

Ruch jednostajnie przyspieszony wyznaczenie przyspieszenia Doświadczenie: Ruch jednostajnie przyspieszony wyznaczenie przyspieszenia Cele doświadczenia Celem doświadczenia jest zbadanie zależności drogi przebytej w ruchu przyspieszonym od czasu dla kuli bilardowej

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Osiak ZADA IA PROBLEMOWE Z FIZYKI

Zbigniew Osiak ZADA IA PROBLEMOWE Z FIZYKI Zbigniew Osiak ZADA IA PROBLEMOWE Z FIZYKI 3 Copyright by Zbigniew Osiak Wszelkie prawa zastrzeżone. Rozpowszechnianie i kopiowanie całości lub części publikacji zabronione bez pisemnej zgody autora. Portret

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy II gimnazjum zgodny z nową podstawą programową.

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy II gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Lekcja organizacyjna. Omówienie programu nauczania i przypomnienie wymagań przedmiotowych Tytuł rozdziału w

Bardziej szczegółowo

SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU II. Zadanie 28. Kołowrót

SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU II. Zadanie 28. Kołowrót SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU II Zadanie 8. Kołowrót Numer dania Narysowanie sił działających na układ. czynność danie N N Q 8. Zapisanie równania ruchu obrotowego kołowrotu.

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z FIZYKI dla klas I-III

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z FIZYKI dla klas I-III PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z FIZYKI dla klas I-III Przedmiotowy system oceniania z fizyki w gimnazjum sporządzono w oparciu o : 1.Wewnątrzszkolny system oceniania. 2.Podstawę programową. Cele edukacyjne

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI Z ASTRONOMIĄ

EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI Z ASTRONOMIĄ Miejsce na naklejkę z kodem (Wpisuje zdający przed rozpoczęciem pracy) KOD ZDAJĄCEGO MFA-W2D1P-021 EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI Z ASTRONOMIĄ Instrukcja dla zdającego Czas pracy 120 minut 1. Proszę sprawdzić,

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI Miejsce na naklejkę z kodem (Wpisuje zdający przed rozpoczęciem pracy) KOD ZDAJĄCEGO OKRĘGOWA K O M I S J A EGZAMINACYJNA w KRAKOWIE PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI Czas pracy 120 minut Informacje 1.

Bardziej szczegółowo

F = e(v B) (2) F = evb (3)

F = e(v B) (2) F = evb (3) Sprawozdanie z fizyki współczesnej 1 1 Część teoretyczna Umieśćmy płytkę o szerokości a, grubości d i długości l, przez którą płynie prąd o natężeniu I, w poprzecznym polu magnetycznym o indukcji B. Wówczas

Bardziej szczegółowo

Plan realizacji materiału z fizyki.

Plan realizacji materiału z fizyki. Plan realizacji materiału z fizyki. Ze względu na małą ilość godzin jaką mamy do dyspozycji w całym cyklu nauczania fizyki pojawił się problem odpowiedniego doboru podręczników oraz podziału programu na

Bardziej szczegółowo

30R4 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - IV POZIOM ROZSZERZONY

30R4 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - IV POZIOM ROZSZERZONY 30R4 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - IV POZIOM ROZSZERZONY Magnetyzm Indukcja elektromagnetyczna Prąd przemienny Rozwiązanie zadań należy zapisać w wyznaczonych miejscach pod

Bardziej szczegółowo

36P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII. POZIOM PODSTAWOWY (od początku do optyki geometrycznej)

36P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII. POZIOM PODSTAWOWY (od początku do optyki geometrycznej) Włodzimierz Wolczyński 36P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII POZIOM PODSTAWOWY (od początku do optyki geometrycznej) Rozwiązanie zadań należy zapisać w wyznaczonych miejscach pod

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ DIAGNOSTYCZNY Z FIZYKI I ASTRONOMII

MATERIAŁ DIAGNOSTYCZNY Z FIZYKI I ASTRONOMII Miejsce na naklejkę z kodem szkoły dysleksja MATERIAŁ DIAGNOSTYCZNY Z FIZYKI I ASTRONOMII POZIOM ROZSZERZONY Czas pracy 150 minut Instrukcja dla zdającego 1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 15

Bardziej szczegółowo

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie.

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. TEMATY I ZAKRES TREŚCI NAUCZANIA Fizyka klasa 3 LO Nr programu: DKOS-4015-89/02 Moduł Dział - Temat L. Zjawisko odbicia i załamania światła 1 Prawo odbicia i

Bardziej szczegółowo

Pomiar indukcji pola magnetycznego w szczelinie elektromagnesu

Pomiar indukcji pola magnetycznego w szczelinie elektromagnesu Ćwiczenie E5 Pomiar indukcji pola magnetycznego w szczelinie elektromagnesu E5.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest pomiar siły elektrodynamicznej (przy pomocy wagi) działającej na odcinek przewodnika

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM FIZYKA I ASTRONOMIA

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM FIZYKA I ASTRONOMIA Miejsce na identyfikację szkoły ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM ROZSZERZONY LISTOPAD 2013 Czas pracy: 150 minut Instrukcja dla zdającego 1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny

Bardziej szczegółowo

LIV OLIMPIADA FIZYCZNA 2004/2005 Zawody II stopnia

LIV OLIMPIADA FIZYCZNA 2004/2005 Zawody II stopnia LIV OLIMPIADA FIZYCZNA 004/005 Zawody II stopnia Zadanie doświadczalne Masz do dyspozycji: cienki drut z niemagnetycznego metalu, silny magnes stały, ciężarek o masie m=(100,0±0,5) g, statyw, pręty stalowe,

Bardziej szczegółowo

A. 0,3 N B. 1,5 N C. 15 N D. 30 N. Posługiwać się wzajemnym związkiem między siłą, a zmianą pędu Odpowiedź

A. 0,3 N B. 1,5 N C. 15 N D. 30 N. Posługiwać się wzajemnym związkiem między siłą, a zmianą pędu Odpowiedź Egzamin maturalny z fizyki z astronomią W zadaniach od 1. do 10. należy wybrać jedną poprawną odpowiedź i wpisać właściwą literę: A, B, C lub D do kwadratu obok słowa:. m Przyjmij do obliczeń, że przyśpieszenie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»»

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»» ««*» ( # * *»» CZĘŚĆ I. POJĘCIA PODSTAWOWE 1. Co to jest fizyka? 11 2. Wielkości fizyczne 11 3. Prawa fizyki 17 4. Teorie fizyki 19 5. Układ jednostek SI 20 6. Stałe fizyczne 20 CZĘŚĆ II. MECHANIKA 7.

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY Z FIZYKI i ASTRONOMII

ARKUSZ EGZAMINACYJNY Z FIZYKI i ASTRONOMII (Wypełnia kandydat przed rozpoczęciem pracy) KOD KANDYDATA ARKUSZ EGZAMINACYJNY Z FIZYKI i ASTRONOMII Instrukcja dla zdającego Czas pracy 120 minut 1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 12 stron.

Bardziej szczegółowo

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania fizyka, wzory fizyka, matura fizyka

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania fizyka, wzory fizyka, matura fizyka 7. Pole magnetyczne zadania z arkusza I 7.8 7.1 7.9 7.2 7.3 7.10 7.11 7.4 7.12 7.5 7.13 7.6 7.7 7. Pole magnetyczne - 1 - 7.14 7.25 7.15 7.26 7.16 7.17 7.18 7.19 7.20 7.21 7.27 Kwadratową ramkę (rys.)

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania FIZYKA klasa I LO

Przedmiotowy system oceniania FIZYKA klasa I LO Przedmiotowy system oceniania FIZYKA klasa I LO 1. Ponieważ celem nauczania jest kształtowanie kompetencji kluczowych, niezbędnych człowiekowi w dorosłym życiu, niezależnie od rodzaju wykształcenia i wykonywanego

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. Jedno z doświadczeń obowiązkowych ujętych w podstawie programowej fizyki - Badanie ruchu prostoliniowego jednostajnie zmiennego.

SCENARIUSZ LEKCJI. Jedno z doświadczeń obowiązkowych ujętych w podstawie programowej fizyki - Badanie ruchu prostoliniowego jednostajnie zmiennego. Autorzy scenariusza: SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH

Bardziej szczegółowo

Elektrostatyka, część pierwsza

Elektrostatyka, część pierwsza Elektrostatyka, część pierwsza ZADANIA DO PRZEROBIENIA NA LEKJI 1. Dwie kulki naładowano ładunkiem q 1 = 1 i q 2 = 3 i umieszczono w odległości r = 1m od siebie. Oblicz siłę ich wzajemnego oddziaływania.

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 FIZYKA I ASTRONOMIA

EGZAMIN MATURALNY 2012 FIZYKA I ASTRONOMIA Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 2 Egzamin maturalny z fizyki i astronomii Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

FIZYKA I ASTRONOMIA RUCH JEDNOSTAJNIE PROSTOLINIOWY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE PRZYSPIESZONY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE OPÓŹNIONY

FIZYKA I ASTRONOMIA RUCH JEDNOSTAJNIE PROSTOLINIOWY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE PRZYSPIESZONY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE OPÓŹNIONY FIZYKA I ASTRONOMIA RUCH JEDNOSTAJNIE PROSTOLINIOWY Każdy ruch jest zmienną położenia w czasie danego ciała lub układu ciał względem pewnego wybranego układu odniesienia. v= s/t RUCH

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2015

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2015 Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2015 Egzamin gimnazjalny został przeprowadzony od 21 do 23 kwietnia 2015 r. Składał się z trzech części. W części pierwszej humanistycznej gimnazjaliści rozwiązywali

Bardziej szczegółowo

Algebra I sprawozdanie z badania 2014-2015

Algebra I sprawozdanie z badania 2014-2015 MATEMATYKA Algebra I sprawozdanie z badania 2014-2015 IMIĘ I NAZWISKO Data urodzenia: 08/09/2000 ID: 5200154019 Klasa: 11 Niniejsze sprawozdanie zawiera informacje o wynikach zdobytych przez Państwa dziecko

Bardziej szczegółowo

Czytanie wykresów to ważna umiejętność, jeden wykres zawiera więcej informacji, niż strona tekstu. Dlatego musisz umieć to robić.

Czytanie wykresów to ważna umiejętność, jeden wykres zawiera więcej informacji, niż strona tekstu. Dlatego musisz umieć to robić. Analiza i czytanie wykresów Czytanie wykresów to ważna umiejętność, jeden wykres zawiera więcej informacji, niż strona tekstu. Dlatego musisz umieć to robić. Aby dobrze odczytać wykres zaczynamy od opisu

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIE EDUKACYJNE Z MATEMATYKI W KLASIE II GIMNAZJUM. dopuszczającą dostateczną dobrą bardzo dobrą celującą

WYMAGANIE EDUKACYJNE Z MATEMATYKI W KLASIE II GIMNAZJUM. dopuszczającą dostateczną dobrą bardzo dobrą celującą 1. Statystyka odczytać informacje z tabeli odczytać informacje z diagramu 2. Mnożenie i dzielenie potęg o tych samych podstawach 3. Mnożenie i dzielenie potęg o tych samych wykładnikach 4. Potęga o wykładniku

Bardziej szczegółowo

2. LICZBY RZECZYWISTE Własności liczb całkowitych Liczby rzeczywiste Procenty... 24

2. LICZBY RZECZYWISTE Własności liczb całkowitych Liczby rzeczywiste Procenty... 24 SPIS TREŚCI WYRAŻENIA ALGEBRAICZNE RÓWNANIA I NIERÓWNOŚCI ALGEBRAICZNE 7 Wyrażenia algebraiczne 0 Równania i nierówności algebraiczne LICZBY RZECZYWISTE 4 Własności liczb całkowitych 8 Liczby rzeczywiste

Bardziej szczegółowo

Maria Romanowska UDOWODNIJ, ŻE... PRZYKŁADOWE ZADANIA MATURALNE Z MATEMATYKI

Maria Romanowska UDOWODNIJ, ŻE... PRZYKŁADOWE ZADANIA MATURALNE Z MATEMATYKI Maria Romanowska UDOWODNIJ, ŻE... PRZYKŁADOWE ZADANIA MATURALNE Z MATEMATYKI Matematyka dla liceum ogólnokształcącego i technikum w zakresie podstawowym i rozszerzonym Z E S Z Y T M E T O D Y C Z N Y Miejski

Bardziej szczegółowo

FIZYKA IV etap edukacyjny zakres rozszerzony

FIZYKA IV etap edukacyjny zakres rozszerzony FIZYKA IV etap edukacyjny zakres rozszerzony Cele kształcenia wymagania ogólne I. Znajomość i umiejętność wykorzystania pojęć i praw fizyki do wyjaśniania procesów i zjawisk w przyrodzie. II. Analiza tekstów

Bardziej szczegółowo

Program zajęć wyrównawczych z fizyki dla studentów Kierunku Biotechnologia w ramach projektu "Era inżyniera - pewna lokata na przyszłość"

Program zajęć wyrównawczych z fizyki dla studentów Kierunku Biotechnologia w ramach projektu Era inżyniera - pewna lokata na przyszłość Program zajęć wyrównawczych z fizyki dla studentów Kierunku Biotechnologia w ramach projektu "Era inżyniera - pewna lokata na przyszłość" 1. Informacje ogólne Kierunek studiów: Profil kształcenia: Forma

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJUM Wymagania edukacyjne z matematyki na poszczególne oceny półroczne i roczne w roku szkolnym

GIMNAZJUM Wymagania edukacyjne z matematyki na poszczególne oceny półroczne i roczne w roku szkolnym GIMNAZJUM Wymagania edukacyjne z matematyki na poszczególne oceny półroczne i roczne w roku szkolnym 2013-2014 Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który: wykorzystuje na lekcjach matematyki wiadomości z innych

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM FIZYKA I ASTRONOMIA

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM FIZYKA I ASTRONOMIA Miejsce na identyfikację szkoły ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM ROZSZERZONY LISTOPAD 01 Czas pracy: 150 minut Instrukcja dla zdającego 1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera

Bardziej szczegółowo

rozwiązuje - często przy pomocy nauczyciela - zadania typowe, o niewielkim stopniu trudności

rozwiązuje - często przy pomocy nauczyciela - zadania typowe, o niewielkim stopniu trudności KRYTERIA OCENIANIA Z MATEMATYKI Klasa I Gimnazjum Kryteria ocen i wymagań: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: w ograniczonym zakresie opanował podstawowe wiadomości i umiejętności, a braki nie

Bardziej szczegółowo

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura 12. Fale elektromagnetyczne zadania z arkusza I 12.5 12.1 12.6 12.2 12.7 12.8 12.9 12.3 12.10 12.4 12.11 12. Fale elektromagnetyczne - 1 - 12.12 12.20 12.13 12.14 12.21 12.22 12.15 12.23 12.16 12.24 12.17

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE TREŚCI ZAWARTYCH W OBOWIĄZUJĄCYCH STANDARDACH EGZAMINACYJNYCH Z TREŚCIAMI NOWEJ PODSTAWY PROGRAMOWEJ

PORÓWNANIE TREŚCI ZAWARTYCH W OBOWIĄZUJĄCYCH STANDARDACH EGZAMINACYJNYCH Z TREŚCIAMI NOWEJ PODSTAWY PROGRAMOWEJ PORÓWNANIE TREŚCI ZAWARTYCH W OBOWIĄZUJĄCYCH STANDARDACH EGZAMINACYJNYCH Z TREŚCIAMI NOWEJ PODSTAWY PROGRAMOWEJ L.p. 1. Liczby rzeczywiste 2. Wyrażenia algebraiczne bada, czy wynik obliczeń jest liczbą

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z ZAMKOREM FIZYKA I ASTRONOMIA. Marzec 2012 POZIOM PODSTAWOWY

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z ZAMKOREM FIZYKA I ASTRONOMIA. Marzec 2012 POZIOM PODSTAWOWY PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z ZAMKOREM FIZYKA I ASTRONOMIA Marzec 2012 POZIOM PODSTAWOWY 1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 11 stron (zadania 1 18). Ewentualny brak zgłoś przewodniczącemu zespołu

Bardziej szczegółowo

Dlaczego należy uwzględniać zarówno wynik maturalny jak i wskaźnik EWD?

Dlaczego należy uwzględniać zarówno wynik maturalny jak i wskaźnik EWD? EWD co to jest? Metoda EWD to zestaw technik statystycznych pozwalających oszacować wkład szkoły w końcowe wyniki egzaminacyjne. Wkład ten nazywamy właśnie edukacyjną wartością dodaną. EWD jest egzaminacyjnym

Bardziej szczegółowo

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY MODUŁ MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA OPRACOWANE W RAMACH PROJEKTU: FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY WIRTUALNE LABORATORIA FIZYCZNE NOWOCZESNĄ METODĄ NAUCZANIA. PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI Z ELEMENTAMI TECHNOLOGII

Bardziej szczegółowo

MATeMAtyka 3. Propozycja przedmiotowego systemu oceniania wraz z określeniem wymagań edukacyjnych. Zakres podstawowy i rozszerzony

MATeMAtyka 3. Propozycja przedmiotowego systemu oceniania wraz z określeniem wymagań edukacyjnych. Zakres podstawowy i rozszerzony Agnieszka Kamińska, Dorota Ponczek MATeMAtyka 3 Propozycja przedmiotowego systemu oceniania wraz z określeniem wymagań edukacyjnych Zakres podstawowy i rozszerzony Wyróżnione zostały następujące wymagania

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia ponadprzedmiotowe

Osiągnięcia ponadprzedmiotowe W rezultacie kształcenia matematycznego uczeń potrafi: Osiągnięcia ponadprzedmiotowe Umiejętności konieczne i podstawowe czytać teksty w stylu matematycznym wykorzystywać słownictwo wprowadzane przy okazji

Bardziej szczegółowo

ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH

ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH Zgodnie z zaleceniami metodyki nauki fizyki we współczesnej szkole zadania prezentowane uczniom mają odnosić się do rzeczywistości i być tak sformułowane, aby każdy nawet najsłabszy

Bardziej szczegółowo

NOWY egzamin maturalny

NOWY egzamin maturalny NOWY egzamin maturalny z BIOLOGII Komentarze ekspertów Poniżej znajdziesz komentarze naszych ekspertów do Informatora CKE na temat matury 2015. Zobacz, jakie umiejętności i wiadomości będą sprawdzane podczas

Bardziej szczegółowo

Program pracy z uczniem słabym, mającym problemy z nauką na zajęciach z fizyki i astronomii.

Program pracy z uczniem słabym, mającym problemy z nauką na zajęciach z fizyki i astronomii. Program pracy z uczniem słabym, mającym problemy z nauką na zajęciach z fizyki i astronomii. Program pracy z uczniem słabym został przygotowany z myślą o uczniach mających trudności z opanowaniem materiału

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI Z ASTRONOMIĄ

EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI Z ASTRONOMIĄ KOD ZDAJĄCEGO WPISUJE PISZĄCY PO OTRZYMANIU PRACY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI Z ASTRONOMIĄ ARKUSZ II STYCZEŃ ROK 2002 Czas pracy 120 minut Informacje 1. Proszę sprawdzić, czy arkusz egzaminacyjny zawiera

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne i roczne z przedmiotu: FIZYKA. Nauczyciel przedmiotu: Marzena Kozłowska

Szczegółowe wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne i roczne z przedmiotu: FIZYKA. Nauczyciel przedmiotu: Marzena Kozłowska Szczegółowe wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne i roczne z przedmiotu: FIZYKA Nauczyciel przedmiotu: Marzena Kozłowska Szczegółowe wymagania edukacyjne zostały sporządzone z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI Gimnazjum WYMAGANIA PODSTAWOWE ( OCENA dopuszczająca, dostateczna) Uczeń : Zna i prawidłowo posługuje się symbolami wielkości fizycznych Zna jednostki wielkości fizycznych

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z matematyki w klasie III gimnazjum

Wymagania edukacyjne z matematyki w klasie III gimnazjum Wymagania edukacyjne z matematyki w klasie III gimnazjum - nie potrafi konstrukcyjnie podzielić odcinka - nie potrafi konstruować figur jednokładnych - nie zna pojęcia skali - nie rozpoznaje figur jednokładnych

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z matematyki dla zasadniczej szkoły zawodowej na poszczególne oceny

Wymagania edukacyjne z matematyki dla zasadniczej szkoły zawodowej na poszczególne oceny Wymagania edukacyjne z matematyki dla zasadniczej szkoły zawodowej na poszczególne oceny Podstawa programowa z 23 grudnia 2008r. do nauczania matematyki w zasadniczych szkołach zawodowych Podręcznik: wyd.

Bardziej szczegółowo

Program nauczania fizyki w klasach IIIb, IIIe, IIIf gimnazjum, B.Sagnowska G1/09

Program nauczania fizyki w klasach IIIb, IIIe, IIIf gimnazjum, B.Sagnowska G1/09 Program nauczania fizyki w klasach IIIb, IIIe, IIIf gimnazjum, B.Sagnowska G1/09 Wymagania edukacyjne na oceny klasyfikacyjne z przedmiotu fizyka dla uczniów z klas 3b, 3e, 3f na rok szkolny 2015/2016.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJN KRYTERIA OCENY Z MATEMATYKI W KLASIE II GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJN KRYTERIA OCENY Z MATEMATYKI W KLASIE II GIMNAZJUM Na ocenę dopuszczającą uczeń umie : WYMAGANIA EDUKACYJN KRYTERIA OCENY Z MATEMATYKI W KLASIE II GIMNAZJUM stosować cztery podstawowe działania na liczbach wymiernych, zna kolejność wykonywania działań

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko ucznia Data... Klasa...

Imię i nazwisko ucznia Data... Klasa... Przygotowano za pomocą programu Ciekawa fizyka. Bank zadań Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2011 strona 1 Imię i nazwisko ucznia Data...... Klasa... Zadanie 1. Między

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy do programu MATEMATYKA 2001 klasa 3 gimnazjum

Plan wynikowy do programu MATEMATYKA 2001 klasa 3 gimnazjum Plan wynikowy do programu MATEMATYKA 2001 klasa 3 gimnazjum Osiągnięcia ponadprzedmiotowe W rezultacie kształcenia matematycznego uczeń potrafi: Umiejętności podstawowe KONIECZNE PODSTAWOWE ROZSZERZAJĄCE

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENY Z MATEMATYKI W KLASIE I GIMNAZJUM

KRYTERIA OCENY Z MATEMATYKI W KLASIE I GIMNAZJUM KRYTERIA OCENY Z MATEMATYKI W KLASIE I GIMNAZJUM Na stopień dostateczny uczeń powinien umieć: Arytmetyka - zamieniać procent/promil na liczbę i odwrotnie, - zamieniać procent na promil i odwrotnie, - obliczać

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie współczynnika załamania światła

Wyznaczanie współczynnika załamania światła Ćwiczenie O2 Wyznaczanie współczynnika załamania światła O2.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wyznaczenie współczynnika załamania światła dla przeźroczystych, płaskorównoległych płytek wykonanych z

Bardziej szczegółowo

Zadanie 21. Stok narciarski

Zadanie 21. Stok narciarski KLUCZ DO ZADAŃ ARKUSZA II Jeżeli zdający rozwiąże zadanie inną, merytorycznie poprawną metodą otrzymuje maksymalną liczbę punktów Numer zadania Zadanie. Stok narciarski Numer polecenia i poprawna odpowiedź.

Bardziej szczegółowo

CZAS NA MATURĘ Z BIOLOGII 2015 DLA LO

CZAS NA MATURĘ Z BIOLOGII 2015 DLA LO CZAS NA MATURĘ Z BIOLOGII 2015 DLA LO CZAS NA MATURĘ Z BIOLOGII 2015 dla LO Termin egzaminu maturalnego z biologii 7 maja 2015 (czwartek) godz. 14:00 Zakres wiadomości i umiejętności sprawdzanych na egzaminie

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników egzaminu maturalnego z matematyki na poziomowe podstawowym

Analiza wyników egzaminu maturalnego z matematyki na poziomowe podstawowym Analiza wyników egzaminu maturalnego z matematyki na poziomowe podstawowym Do egzaminu maturalnego w II Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Cieszynie z matematyki na poziomie podstawowym

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2010 FIZYKA I ASTRONOMIA

EGZAMIN MATURALNY 2010 FIZYKA I ASTRONOMIA Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 010 FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM PODSTAWOWY Klucz punktowania odpowiedzi MAJ 010 Egzamin maturalny z fizyki i astronomii Zadanie 1. Przypisanie

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII Miejsce na naklejkę z kodem szkoły dysleksja PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII POZIOM ROZSZERZONY Czas pracy 150 minut Instrukcja dla zdającego 1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera

Bardziej szczegółowo

Zakres na egzaminy poprawkowe w r. szk. 2013/14 /nauczyciel M.Tatar/

Zakres na egzaminy poprawkowe w r. szk. 2013/14 /nauczyciel M.Tatar/ Zakres na egzaminy poprawkowe w r. szk. 2013/14 /nauczyciel M.Tatar/ MATEMATYKA Klasa III ZAKRES PODSTAWOWY Dział programu Temat Wymagania. Uczeń: 1. Miara łukowa kąta zna pojęcia: kąt skierowany, kąt

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z fizyki. Nowa podstawa programowa nauczania fizyki i astronomii w gimnazjum. Moduł I, klasa I. 1.Ocenę dopuszczającą otrzymuje

Kryteria oceniania z fizyki. Nowa podstawa programowa nauczania fizyki i astronomii w gimnazjum. Moduł I, klasa I. 1.Ocenę dopuszczającą otrzymuje Kryteria oceniania z fizyki. Moduł I, klasa I. - zna pojęcia: substancja, ekologia, wzajemność oddziaływań, siła. - zna cechy wielkości siły, jednostki siły. - wie, jaki przyrząd służy do pomiaru siły.

Bardziej szczegółowo

Co nowego na sprawdzianie po szkole podstawowej w 2015 roku

Co nowego na sprawdzianie po szkole podstawowej w 2015 roku Co nowego na sprawdzianie po szkole podstawowej w 2015 roku fot. Shutterstock / Olesya Feketa 1 Od nowej podstawy programowej do nowej formuły sprawdzianu Rozpoczynający się rok szkolny będzie dla II etapu

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI FIZYKI W GIMNAZJUM

SCENARIUSZ LEKCJI FIZYKI W GIMNAZJUM Barbara Jasicka nauczyciel fizyki Gimnazjum nr 7 w Gorzowie Wlkp. SCENARIUSZ LEKCJI FIZYKI W GIMNAZJUM I. MODUŁ TEMATYCZNY : Jak opisujemy ruch? II. TEMAT : Wyznaczenie prędkości przemieszczania się za

Bardziej szczegółowo

Matura z matematyki 2015

Matura z matematyki 2015 Matura z matematyki 2015 P R E Z E N T A C J A N A S P O T K A N I E M E T O D Y C Z N E D L A N A U C Z Y C I E L I M A T E M A T Y K I o p r a c o w a ł a : J O L A N T A C H A D A J Biblia dla nauczycieli

Bardziej szczegółowo

klasa I Dział Główne wymagania edukacyjne Forma kontroli

klasa I Dział Główne wymagania edukacyjne Forma kontroli semestr I 2007 / 2008r. klasa I Liczby wymierne Dział Główne wymagania edukacyjne Forma Obliczenia procentowe Umiejętność rozpoznawania podzbiorów zbioru liczb wymiernych. Umiejętność przybliżania i zaokrąglania

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia ponadprzedmiotowe

Osiągnięcia ponadprzedmiotowe Osiągnięcia ponadprzedmiotowe W rezultacie kształcenia matematycznego w klasie 3 gimnazjum uczeń potrafi: Umiejętności konieczne i podstawowe czytać teksty w stylu matematycznym wykorzystywać słownictwo

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z matematyki w klasie IV

Wymagania edukacyjne z matematyki w klasie IV Wymagania edukacyjne z matematyki w klasie IV Na ocenę dopuszczającą uczeń potrafi: Dodawać i odejmować w pamięci liczby dwucyfrowe. Obliczyć wartości wyrażeń arytmetycznych z zachowaniem kolejności wykonywania

Bardziej szczegółowo

FIZYKA KLASA I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO

FIZYKA KLASA I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO 2016-09-01 FIZYKA KLASA I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO ZAKRES PODSTAWOWY SZKOŁY BENEDYKTA 1. Cele kształcenia i wychowania Ogólne cele kształcenia zapisane w podstawie programowej dla zakresu podstawowego

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału nauczania

Rozkład materiału nauczania Dział/l.p. Ilość godz. Typ szkoły: TECHNIKUM Zawód: TECHNIK USŁUG FRYZJERSKICH Rok szkolny 2015/2016 Przedmiot: MATEMATYKA Klasa: III 2 godz/tyg 30 = 60 godzin Rozkład materiału nauczania Temat I. LOGARYTMY

Bardziej szczegółowo

A) 14 km i 14 km. B) 2 km i 14 km. C) 14 km i 2 km. D) 1 km i 3 km.

A) 14 km i 14 km. B) 2 km i 14 km. C) 14 km i 2 km. D) 1 km i 3 km. ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO Kod pracy Wypełnia Przewodniczący Wojewódzkiej Komisji Wojewódzkiego Konkursu Przedmiotowego z Fizyki Imię i nazwisko ucznia... Szkoła...

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Semestr I Elektrostatyka Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Wie że materia zbudowana jest z cząsteczek Wie że cząsteczki składają się

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne FIZYKA. zakres rozszerzony

Wymagania edukacyjne FIZYKA. zakres rozszerzony Wymagania edukacyjne FIZYKA zakres rozszerzony I. Cele kształcenia wymagania ogólne I. Znajomość i umiejętność wykorzystania pojęć i praw fizyki do wyjaśniania procesów i zjawisk w przyrodzie. II. Analiza

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia ponadprzedmiotowe

Osiągnięcia ponadprzedmiotowe W rezultacie kształcenia matematycznego uczeń potrafi: Osiągnięcia ponadprzedmiotowe Umiejętności konieczne i podstawowe KONIECZNE PODSTAWOWE ROZSZERZAJĄCE DOPEŁNIAJACE WYKRACZAJĄCE czytać teksty w stylu

Bardziej szczegółowo

Efektywność nauczania w gimnazjach w świetle umiejętności uczniów nabytych w szkole podstawowej

Efektywność nauczania w gimnazjach w świetle umiejętności uczniów nabytych w szkole podstawowej XV Konferencja Diagnostyki Edukacyjnej, Kielce 2009 dr Iwona Pecyna Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łodzi Efektywność nauczania w gimnazjach w świetle umiejętności uczniów nabytych w szkole podstawowej

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/KARTA PRZEDMIOTU

SYLABUS/KARTA PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W GŁOGOWIE SYLABUS/KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU Fizyka. NAZWA JEDNOSTKI PROWADZĄCEJ PRZEDMIOT Instytut Politechniczny. STUDIA kierunek stopień tryb język status

Bardziej szczegółowo

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego -  - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura B C D D B C C B B B B B A Zadanie 5 (1 pkt) Astronauta podczas zbierania próbek skał z powierzchni Księżyca upuścił szczypce z wysokości 1m. Przyspieszenie grawitacyjne przy powierzchni Księżyca ma wartość

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania wraz z określeniem wymagań edukacyjnych klasa druga zakres rozszerzony

Przedmiotowy system oceniania wraz z określeniem wymagań edukacyjnych klasa druga zakres rozszerzony Przedmiotowy system oceniania wraz z określeniem wymagań edukacyjnych klasa druga zakres rozszerzony Wymagania konieczne (K) dotyczą zagadnień elementarnych, stanowiących swego rodzaju podstawę, zatem

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko ucznia Data... Klasa... Ruch i siły wer. 1

Imię i nazwisko ucznia Data... Klasa... Ruch i siły wer. 1 Przygotowano za pomocą programu Ciekawa fizyka. Bank zadań Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2011 strona 1 Imię i nazwisko ucznia Data...... Klasa... Zadanie 1. Znajdź

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII

EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! Miejsce na naklejkę EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII POZIOM PODSTAWOWY MFA-P1_1P-082 MAJ ROK 2008 Czas pracy 120 minut

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI WSTĘP... 8 1. LICZBY RZECZYWISTE 2. WYRAŻENIA ALGEBRAICZNE 3. RÓWNANIA I NIERÓWNOŚCI

SPIS TREŚCI WSTĘP... 8 1. LICZBY RZECZYWISTE 2. WYRAŻENIA ALGEBRAICZNE 3. RÓWNANIA I NIERÓWNOŚCI SPIS TREŚCI WSTĘP.................................................................. 8 1. LICZBY RZECZYWISTE Teoria............................................................ 11 Rozgrzewka 1.....................................................

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA II Energia Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia zna pojęcia pracy

Bardziej szczegółowo

Nieczynnościowy sposób oceniania zadań otwartych

Nieczynnościowy sposób oceniania zadań otwartych Nieczynnościowy sposób oceniania zadań otwartych MATEMATYKA Zmiany od 2010 roku Maria Dębska doradca metodyczny Bielsko - Biała Standard 3. modelowanie matematyczne Dlaczego zmiany? Standard 4. użycie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z MATEMATYKI W KLASIE III GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z MATEMATYKI W KLASIE III GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE Z MATEMATYKI W KLASIE III GIMNAZJUM 1. 2. 3. 4. 5. 6. czytać dane przedstawione na diagramach i w tabelach przekształcać równania liniowe na równania równoważne ekształcać układy równań

Bardziej szczegółowo

Definicja i własności wartości bezwzględnej.

Definicja i własności wartości bezwzględnej. Równania i nierówności z wartością bezwzględną. Rozwiązywanie układów dwóch (trzech) równań z dwiema (trzema) niewiadomymi. Układy równań liniowych z parametrem, analiza rozwiązań. Definicja i własności

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY

WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY Pieczątka szkoły Kod ucznia Liczba punktów WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 STOPIEŃ SZKOLNY 12. 11. 2013 R. 1. Test konkursowy zawiera 23 zadania. Są to zadania

Bardziej szczegółowo