Publikacja współfinansowana przez Szwajcarię w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Publikacja współfinansowana przez Szwajcarię w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej"

Transkrypt

1 Publikacja współfinansowana przez Szwajcarię w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej

2

3 Rozwijanie potencjału uczenia się w społecznej przestrzeni edukacji Lidia Wollman Katowice

4 Opracowanie redakcyjne: Maria Lorek Skład i adaptacja graficzna: Piotr Gorzelańczyk Korekta: Witold Ostrowski ISBN Katowice 2013 Wydanie pierwsze Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej publikacji nie może być przedrukowana, reprodukowana, przekazywana, przechowywana w systemie informacyjnym lub w inny sposób wykorzystywana w jakiejkolwiek formie elektronicznej, mechanicznej lub za pomocą innych środków znanych obecnie lub później wymyślonych, w tym kopiowana, skanowana i nagrywana bez uprzedniej pisemnej zgody wydawcy. Wydawca: Stowarzyszenie Nauczycieli Edukacji Początkowej Katowice, ul. Studencka 18 Publikacja współfinansowana przez Szwajcarię w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej

5 To, co czyni z nas ludzi, to sposób, w jaki zachowujemy się wobec innych ludzi. Czyj stosunek do innych ma w sobie zainteresowanie, przyjaźń, miłość, troskę, życzliwość, uczynność i odpowiedzialność, ten staje się bardziej człowiekiem D.W Johnson 1 1 D. W. Johnson, Podaj dłoń, Polskie Wydawnictwo Psychologiczne, wyd. II, Warszawa 1992, s. 17.

6

7 Spis treści Wstęp Rozdział 1. Szkoła uczenia się. O koncepcji Rozwijania Potencjału Uczenia się, jej twórcy i projekcie Społeczna Przestrzeń Edukacji Rozdział 2. Społeczna przestrzeń uczenia się Rozdział 3. Z grupą można więcej o potrzebie i zaletach uczenia się w grupie, z grupą i jako grupa Rozdział 4. Rozwijanie wrażliwości społecznej znaczenie empatii, słuchania i naśladowania innych Rozdział 5. Razem w szkole życia społecznego Bibliografia Aneksy

8

9 Wstęp Człowiek to istota społeczna 2, rodzi się, żyje i umiera wśród ludzi, dlatego musi umieć zgodnie z nimi żyć i współdziałać. Zwłaszcza dziś, gdy znaczenia nabierają sieci ludzkich organizacji tworzonych na potrzeby zadania, różnorodne, zmienne, elastyczne, ważną umiejętnością staje się szybkie i efektywne wchodzenie w relacje z innymi, zgodne współpracowanie przy realizacji zadań. Jak stwierdza amerykański futurolog John Naisbitt: Przejście od piramidy do poziomej struktury władzy, wywołane przez sieci, znacznie wpłynie na uwolnienie jednostek. Hierarchie popierają pięcie się w górę i rywalizację, powodują stres, napięcie, niepokój W środowisku sieci nagradzane jest wspomaganie innych, a nie wspinanie się ponad nich 3. Dla społeczeństwa sieci najważniejsza staje się współpraca i współdziałanie w zespole, bowiem wiedza i umiejętności pojedynczej osoby po prostu nie wystarczają do rozwiązywania wielu codziennych problemów 4. Nie możemy więc przygotowywać dzieci do życia w świecie, w którym liczą się głównie indywidualności dążące do własnych celów, ale do świata powiązanych ze sobą w różny sposób ludzi działających wspólnie i na rzecz wspólnoty. Od naszych umiejętności społecznych zależy jakość podejmowanych interakcji, a co się z tym wiąże, poziom zaspokojenia naszych potrzeb, dla których w te interakcje wchodzimy. Tak więc jakość naszych relacji z rodziną, przyjaciółmi, praca i sukces zawodowy oraz wiele innych spraw w dużym stopniu uwarunkowane jest tym, na jakim poziomie mamy rozwinięte nasze kompetencje czy umiejętności społeczne. D.W. Johnson wymienia cztery ogólne kategorie umiejętności społecznych: 1) wzajemne poznanie i zaufanie, 2) dokładne i jednoznaczne wzajemne zrozumienie, 3) wpływanie na siebie nawzajem i pomoc, 4) konstruktywne rozwiązywanie wspólnych problemów i konfliktów 5. Umiejętności z pierwszego zakresu obejmują otwartość, samoświadomość i samoakceptację oraz zaufanie. Wysoki poziom zaufania jest konieczny do wzajemnego poznania, które zakłada wyjawienie swoich uczuć i reakcji na to, co się dzieje. Taka otwartość jest zależna od poziomu samoświadomości i samoakceptacji. Rozwój umiejętności drugiego zakresu zasadza się na ścisłym i jednoznacznym przekazywaniu myśli i uczuć a także na przekazywaniu ciepła i sympatii drugiej osobie. By tworzyć pozytywne związki, trzeba się lubić. Umiejętności z trzeciego zakresu dotyczą wzajemnego wpływu i wspierania się w stosunkach z ludźmi. Skuteczna pomoc w problemach i zgryzotach drugiej osoby, komunikowanie swojej akceptacji i wsparcia, konstruktywne podejście do kłopotów przyjaciela, umiejętność pokrzepienia i wpływu na zachowanie drugiej osoby wszystko to są elementy sztuki bycia z ludźmi. W końcu, umiejętność wychodzenia z konfliktów i problemów w sposób, który zbliża obie osoby i wzbogaca ich stosunki to podstawa utrzymania związków między ludźmi. Umiejętności te są dziś niezbędne na rynku pracy, który bardziej docenia osoby z wysokim poziomem umiejętności społecznych niż z doskonałym dyplomem. Widzimy to w katalogu umiejętności społecznych XXI wieku przygotowanym przez amerykańskie organizacje, Partnerstwo na rzecz Umiejętności XXI wieku i Narodową Radę ds. Studiów Społecznych. Jest on wynikiem badań prowadzonych wraz z przedstawicielami świata nauki, biznesu, organizacji pozarządowych i pracodawców. Znajdują się tu m.in. takie umiejętności społeczne jak: komunikowanie, współpraca w ramach grupy i społeczności, elastyczność i adaptacyjność (umiejętność dostosowania się do zmieniających się warunków), 2 E. Aronson, Człowiek istota społeczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa J. Naisbitt, Megatrendy. Dziesięć nowych kierunków zmieniających nasze życie, tłum. P. Kwiatkowski, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 1997, s P. Smółka, Kompetencje społeczne. Metody pomiaru i doskonalenia umiejętności interpersonalnych, Oficyna a Wolters Kluwer business, Kraków 2008, s D. W. Johnson, dz. cyt., s. 19. Tamże, s

10 8 Lidia Wollman inicjatywa i samodecydowanie o swoim życiu, umiejętność funkcjonowania w zróżnicowanym i wielokulturowym środowisku, umiejętności liderskie i odpowiedzialność 7. Tak przygotowani do pracy i życia obywatele będą nie tylko lepiej radzić sobie na rynku pracy, ale też stanowić będą o sile kapitału społecznego swego kraju. Kapitał społeczny jest pewnego rodzaju niematerialnym zasobem każdego kraju, który sprawia, że ludzie chcą ze sobą współpracować w różnego rodzaju grupach i organizacjach oraz pomiędzy tymi grupami, na rzecz dobra wspólnego, co prowadzi do rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Jak zauważa James Coleman, kluczowymi elementami kapitału społecznego jest zaufanie do członków określonej grupy społecznej, normy i wartości, jakie ta grupa podziela oraz społeczne sieci ludzkich powiązań (współpracy), w ramach których grupa działa dla swojej zbiorowości 8. Dramatycznie niski poziom owego kapitału w Polsce ukazują coroczne Diagnozy Społeczne Janusza Czapińskiego. Polacy zajmują jedno z ostatnich miejsc na świecie, jeśli chodzi o okazywanie innym zaufania. Dobro wspólnoty, szacunek do instytucji publicznych to pojęcia w zasadzie nam obce stwierdza J. Czapiński i dalej mówi Najlepszym miejscem do nauki współpracy jest szkoła, ale nasza szkoła kształci indywidualistów. Poza lekcjami wychowania fizycznego nie ma pracy grupowej 9. Jak zatem mamy wychować obywateli chcących decydować o losie społeczeństwa i swoim własnym, skoro nie czynimy tego w szkole, w której rzadko jest miejsce dla pracy grupowej, zespołowej, współdziałania? Może dlatego Polacy nie umieją się organizować i skutecznie działać wspólnie, chyba że chodzi o strajk lub protest przeciw budowie drogi w sąsiedztwie, urządzeniu w ich gminie wysypiska cudzych śmieci czy budowie w ich miejscowości hospicjum. Nie umieją, bo się tego nie nauczyli ze swego ubogiego doświadczenia 10. Nasz problem polega na tym, że za około 8 lat, gdy przestanie jak dotąd wystarczać inwestowanie w kapitał ludzki, dotkliwie odczujemy brak kapitału społecznego 11, który jest odpowiedzialny za rozwój gospodarczy danego kraju 12. Budowanie kapitału społecznego należy rozpocząć już w szkole, a może nawet w przedszkolu, poprzez uczenie się współdziałania i współpracy z uwzględnieniem dobra wspólnego. Trzeba dać dzieciom możliwość poznawania siebie nawzajem w różnorodnych relacjach, czy to podczas pracy nad zadaniami, rozwiązywaniem różnego typu problemów, czy podczas uczenia się przez nich wzajemnej pomocy, udzielania wsparcia, skutecznego porozumiewania się, rozwiązywania konfliktów i innych tego typu umiejętności społecznych. Uczenie się to również proces społeczny. Zwraca na to uwagę wielu badaczy, jak choćby Lew Wygotski 13, Albert Bandura 14 czy Knud Illeris 15. Także Jerome Bruner stwierdza, że: uwzględniając niedawne odkrycia na temat uczenia się człowieka, największą skuteczność osiąga się wtedy, gdy jest ono partycypacyjne, proaktywne, wspólne, kooperatywne i nastawione raczej na tworzenie znaczeń niż na przyjmowanie w gotowej postaci 16. Uczenia się nie można wymusić, jest ono zawsze aktywnością konkretnej jednostki, ale może być inicjowane, wzmacniane, ukierunkowywane przez nauczyciela czy rówieśnika. Wspólne poszukiwanie odpowiedzi na pytania, wspólne działania nad rozwiązaniem jakiegoś zadania, pomagają konstruować własny system wiedzy i konsultować go społecznie z innymi. Niniejsza książka jest w dużej mierze oparta na podejściu Guy Claxtona, ale nie tylko. Daje pomysły na wykorzystanie społecznej przestrzeni edukacji w rozwijaniu potencjału uczenia się. W rozdziale pierwszym omówiłam, z konieczności skrótowo, koncepcję Building Learning Power Guy a Claxtona, 7 M. Polak, Mapa umiejętności społecznych XXI wieku, data dostępu ; Polska wersja mapy w postaci prezentacji znajduje się pod adresem: 8 Szerzej: I. Winter, Towards a theorised understanding of family life and social capital, Australia Institude of Family Studiem, Working Paper No.21, April 2000, s. 3, [w:] Z. Przygodzki, Znaczenie kapitału społecznego w rozwoju, [w:] Wiedza, innowacyjność, przedsiębiorczość a rozwój regionów, pod red. A. Jewtuchowicz, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2004, s Janusz Czapiński w rozmowie z Wojciechem Szackim, pt. Polak grupowo nie umie, html?sms_code=, data dostępu J. Czapiński, T. Panek (red.), Diagnoza społeczna Warunki i jakość życia Polaków, Warszawa: Rada Monitoringu Społecznego, , s Tamże, s F. Fukuyama, Zaufanie. Kapitał społeczny a droga do dobrobytu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Wrocław L. Wygotski, Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes, Harvard University Press, Cambridge A. Bandura, Teoria społecznego uczenia się, tłumaczenie J. Kowalczewska i J. Radzicki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa K. Illeris, Trzy wymiary uczenia się, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP we Wrocławiu, Wrocław J. Bruner, Kultura edukacji, Wydawnictwo UNIVERSITAS, Kraków 2006, s. 122.

11 Rozwijanie potencjału uczenia się w społecznej przestrzeni edukacji 9 nazwaną w naszym kraju Rozwijaniem Potencjału Uczenia się, by dać Czytelnikowi ogólne pojęcie o tym, w czym tkwi jej innowacyjność. W drugim rozdziale prezentuję szczegółowo jeden z czterech aspektów uczenia się w tym modelu, aspekt społeczny. On bowiem był rozwijany wśród uczniów w ramach naszego projektu. W trzecim rozdziale pokazuję wartość pracy grupowej, tak zaniedbywanej w polskiej szkole, a niezbędnej do kształtowania kompetencji społecznych dzieci. W rozdziale czwartym omawiam znaczenie empatii, słuchania i naśladowania innych, jako ważnych umiejętności sprzyjających uczeniu się oraz rozwijaniu wrażliwości społecznej. W ostatnim ukazuję przykłady pracy nauczyciela z uczniami, które pomagają budować klasową wspólnotę, jednocześnie ucząc umiejętności obywatelskich. Mam nadzieję, że książka pomoże nauczycielom inaczej spojrzeć na swoją pracę z dziećmi, które, by dobrze i efektywnie się uczyć, potrzebują wsparcia nie tylko nauczyciela, ale przede wszystkim swoich rówieśników. Przygotowując publikację opierałam się na swoich wcześniejszych artykułach: Wychowywać do wartości może tylko wartościowy nauczyciel w książce pod red. U. Szuścik: Wartości w edukacji dzieci i młodzieży (w druku); Jak przygotować uczniów do uczenia się przez całe życie? Wyzwania dla szkoły i nauczyciela opublikowanego w książce pod red. E. Ogrodzkiej-Mazur, U. Szuścik, M. Zalewskiej-Bujak: Edukacja małego dziecka. Nauczyciel-wychowawca w przedszkolu i szkole. Tom 5, Cieszyn-Kraków 2013, UŚ-Impuls; Współpraca i współdziałanie w grupie uczniowskiej jako podstawa kształtowania kompetencji społecznych we współczesnej szkole (w dyspozycji prof. Henryki Kwiatkowskiej); i in. Daję też przykłady interesujących lektur rozwijających omawiane tu zagadnienia oraz zachęcam nauczycieli do ich wykorzystania w swojej praktyce z uczniami.

12 Rozdział 1. Szkoła uczenia się. O koncepcji Rozwijania Potencjału Uczenia się, jej twórcy i projekcie Społeczna Przestrzeń Edukacji Reformy prowadzone obecnie w wielu krajach próbują dostosować edukację do wyzwań współczesności. Korzystając w większym lub mniejszym stopniu z najnowszych badań naukowych zmieniają programy szkolne, organizację pracy szkoły, treści kształcenia nauczycieli czy warunki ich pracy. Coraz większym zainteresowaniem zaczyna się cieszyć sam proces uczenia się, jego prawidłowości, efektywność czy ocenianie. Uczenie się jest dla edukacji kluczową sprawą i powinno być w centrum zainteresowania każdej szkoły, każdego nauczyciela ale czy tak jest? Mimo wielu deklaracji ujętych w polskich dokumentach ministerialnych, by szkoły uczyły uczenia się, trudno będzie nam znaleźć szkołę, w której uczy się uczniów tego, jak mają się uczyć, w których rozwija się ich indywidualne zdolności uczenia się oraz wprowadza różnorodne metody i formy pracy, sprzyjające ich kształtowaniu. Takie szkoły nadal stanowią nieliczne wyjątki. W centrum zainteresowania większości szkół i nauczycieli jest program, który trzeba zrealizować, gdyż z tego rozlicza się pracę nauczycieli. Najważniejsze dla szkół, nauczycieli, ale przede wszystkim dla nadzoru pedagogicznego i oświatowych decydentów są wyniki, efekty kształcenia i miejsca w rankingach. Dlatego uczy się pod testy i dla testów, a nie rozwija się samych zainteresowanych edukacją, czyli uczniów. Ponieważ wyzwaniem współczesności nie jest ilość posiadanej przez nas wiedzy, ale jej rozumienie, stosowanie, powiększanie i uprzystępnianie innym jej zasobów trwanie w sieci wiedzy 17, to najważniejszym zadaniem szkoły powinno być nauczenie uczniów, jak się uczyć, czyli rozwijanie ich potencjału uczenia się. To zadanie spełnia m.in. koncepcja Building Learning Power (BLP) przyjęta w naszym kraju pod nazwą Rozwijanie Potencjału Uczenia się (RPU). Stworzona została przez Guya Claxtona kilkanaście lat temu i z sukcesem jest wprowadzana w tysiącach szkół na całym świecie, od Wielkiej Brytanii, Irlandii, Szwecji, Niemczech, Hiszpanii, przez Nową Zelandię, Australię po Chile, Argentynę czy Brazylię. Guy Claxton jest profesorem nauk o uczeniu się i zastępcą dyrektora Centrum Real-World Learning na Uniwersytecie w Winchester (południowa Anglia). Wcześniej (przed 2008) te same funkcje pełnił na Uniwersytecie w Bristolu. Nadal jest tam wizytującym profesorem nauk o uczeniu się i dyrektorem rozwoju inicjatywy badawczej Kultura i Uczenie się w Organizacjach (CLIO). Jest także światowej sławy pisarzem, konsultantem i naukowcem specjalizującym się w dziedzinie twórczości, edukacji i badań nad umysłem. Zdobył dwa dyplomy w dziedzinie nauk przyrodniczych w Uniwersytecie w Cambridge i doktorat z psychologii poznawczej w Oxfordzie. Jest członkiem Brytyjskiego Towarzystwa Psychologicznego, Królewskiego Towarzystwa Sztuki, Akademii Nauk Społecznych a także konsultantem ds. nauki i kreatywności w Ministerstwie Edukacji w Nowej Zelandii, Ministerstwie Edukacji Południowej Australii oraz doradcą biznesowym. Guy Claxton jest autorem świetnych wykładów na temat kreatywności, uczenia się i mózgu. Prowadzi je niemal na całym świecie, nie tylko dla edukatorów, nauczycieli, czy dyrektorów szkół, ale również dla ludzi biznesu. W październiku 2012 r. przemawiał do polskich naukowców i nauczycieli. Jego 17 P. Piasecki, Wyzwania dla uczenia się przez całe życie, [w:] P. Zbieranek, Jak wykorzystać potencjał edukacji pozaszkolnej w Polsce? Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, Wolność i Solidarność nr 36, Gdańsk 2011, s. 35.

13 Rozwijanie potencjału uczenia się w społecznej przestrzeni edukacji 11 zainteresowania badawcze są bardzo szerokie: umiejętności uczenia się, wpływ kultury organizacyjnej na rozwój dyspozycji uczenia się, nieświadome procesy psychiczne, inkubacja i kreatywność, emocje, neurologia a uczenie się, duchowość i edukacja. Koncepcja Building Learning Power jego autorstwa pomaga młodym ludziom w stawaniu się coraz lepszymi uczniami nie tylko w szkole, ale i w rzeczywistym świecie. Jej zasady i możliwości ich wprowadzania w szkołach opisał m.in. w następujących książkach: G. Claxton, Building Learning Power helping young people become better learners, TLO Limited, Bristol G. Claxton, M. Chambers, G. Powell, B. Lucas: The Learning Powered School. Pioneering 21 st Century Education, TLO Limited, Bristol G. Claxton: What`s the point of school? Rediscovering the heart of education, Oneworld, Oxford G. Claxton: Learning to Learn the fourth generation. Making sense of personalized learning, TLO Limited, Bristol Książki te przetłumaczono na wiele języków, w tym na japoński, grecki, włoski, niemiecki, hiszpański, portugalski. Dwie podstawowe jego książki 18 przetłumaczono na język polski. Z koncepcją Rozwijania Potencjału Uczenia się (Building Learning Power BLP) zetknęłam się w 2011 roku, gdy podczas odwiedzin córki w Anglii poprosiłam ją o umożliwienie mi wizyty w jakiejś szkole. Jako nauczyciel praktyk z 16-letnim stażem pracy w szkole podstawowej, a obecnie nauczyciel akademicki, przygotowujący do zawodu przyszłych nauczycieli, byłam bardzo zainteresowana poznaniem angielskiej szkoły. W tej, którą odwiedziłam, Dogsthorpe Junior School w Peterborough, zaskoczyła mnie atmosfera życzliwości i otwartości nauczycieli, którzy chętnie zapraszali mnie do swoich klas, choć byłam tam obcą osobą. Jeszcze bardziej zaskoczyli mnie uczniowie skupieni na nauce i świadomi tego jak się uczą i po co. Z prawdziwą radością oprowadzali mnie po szkole (w Anglii uczy się coraz więcej polskich dzieci i uchodzą tam za bardzo zdolne), opowiadając o wszystkim, co w niej robią, co im się podoba, dlaczego lubią się uczyć. Przekonywująco i z prawdziwym znawstwem wypowiadali się o dyspozycjach uczenia się, które ćwiczą (determinacja, przedsiębiorczość, refleksyjność i odwzajemnianie), zaskakując mnie swoją dojrzałością. Oni naprawdę wiedzą, jak się uczyć, jak usuwać przeszkody w uczeniu się, jak używać wyobraźni, kiedy i jak pracować z innymi, co naśladować, jak się uczyć na własnych błędach i nie poddawać mimo porażek. Wizyta w tej szkole dała mi więcej pytań niż odpowiedzi, dlatego odszukałam twórcę koncepcji BLP Guya Claxtona, według której pracuje tam część szkół i umówiłam się z nim na spotkanie w Londynie. Przez dwie godziny dyskutowaliśmy o jego koncepcji i możliwościach wdrożenia jej w Polsce. Wtedy też podpisał list intencyjny pozwalający nam (czyli Stowarzyszeniu Nauczycieli Edukacji Początkowej w Katowicach 19, którego prezesem jest Maria Lorek, a ja członkiem Zarządu) aplikować o środki na realizację projektu Społeczna Przestrzeń Edukacji do Grantu Blokowego Szwajcarsko Polskiego Programu Współpracy. Profesor Claxton chętnie przyjeżdżał do Polski na spotkania z nami; pierwsze odbyło się w trakcie konferencji Edukacja Alternatywna zorganizowanej przez prof. zw. dr hab. Bogusława Śliwerskiego w Warszawie w październiku 2012 roku, gdzie przedstawił swoją koncepcję wszystkim jej uczestnikom, natomiast beneficjentów projektu (nauczycieli i dyrektorów z 11 szkół Fundacji Elementarz) osobiście przeszkolił w adaptowaniu jego pomysłu do polskich szkół. Drugie spotkanie odbyło się w ramach konferencji projektowej w Katowicach, w kwietniu 2013 roku, w której wzięło udział ponad 200 osób z całej Polski. Pokazała ona skalę zainteresowania nauczycieli problematyką uczenia się i podejściem BLP. Sam autor udzielał nam rad i wskazówek, w jaki sposób, dzięki niewielkim zmianom, można doskonalić nie tylko nauczycieli, uczniów, ale i całą kulturę szkoły, by służyła uczeniu się. Następne spotkanie odbyło się w Anglii, zorganizowane dla nauczycieli, którzy odwiedzali w ramach projektu angielskie szkoły. Mieliśmy już więcej szczegółowych pytań po tym, co zobaczyliśmy w wizytowanych szkołach, więc profesor Claxton wyjaśniał nam wszystkie wątpliwości, a przede wszystkim motywował do zrobienia tego pierwszego kroku ku zmianie polskiej szkoły, a potem następnego i następnego Nauczyciele szybko podchwycili pomysły i rozpoczęli ich realizację wraz ze swymi uczniami z prawdziwą pasją. Uczenie się staje się radosną przygodą, a nie nudnym obowiązkiem. Fascynacja na- 18 G. Claxton, Rozwijanie potencjału uczenia się. Jak pomóc młodym ludziom, aby stawali się lepszymi uczniami. S. Gornall, M. Chambers, G. Claxton, Rozwijanie potencjału uczenia się w praktyce, Wyd. Stowarzyszenie Nauczycieli Edukacji Początkowej, Katowice Więcej informacji na temat tego stowarzyszenia Czytelnik znajdzie w Encyklopedii Pedagogicznej XXI wieku w tomie Suplement, pod redakcją T. Pilcha, Wydawnictwo Akademickie Żak, Warszawa 2010.

14 12 Lidia Wollman uczycieli udziela się ich uczniom, wspólnie doświadczają pozytywnych zmian. Uczenie się znalazło się w centrum pracy szkoły i zaczyna powoli owocować. Wiemy, że to dopiero początek, ale dobry początek, ku właściwym celom edukacji dla przyszłości, edukacji radosnej, mądrej i efektywnej. Więcej informacji na temat realizowanego projektu Społeczna Przestrzeń Edukacji znajdzie Czytelnik w aneksie nr 1, a także na stronie: Ta książka jest również jego elementem i ma pomóc nauczycielom lepiej wykorzystywać społeczną przestrzeń szkoły w rozwijaniu potencjału uczenia się swoich uczniów. Na czym więc polega ten pomysł? Guy Claxton uważa, podobnie jak wielu innych naukowców, że inteligencja i zdolności nie są czymś ustalonym z góry, o czym by świadczyło nasze wyposażenie genetyczne, czy dyplomy wielu szkół. Inteligencję i zdolności można rozwijać przez całe życie. Podobnie jak mięśnie fizyczne, które można kształtować poprzez odpowiednie ćwiczenia i rozwijać ich giętkość, siłę i sprawność, tak i nasz potencjał uczenia się, inteligencję możemy wciąż usprawniać. Proces uczenia się nigdy się nie kończy, zwłaszcza w obecnych czasach, gdy trzeba nieustannie, zmieniając pracę, doskonalić i rozwijać swoje umiejętności, wiedzę, kwalifikacje. Umiejętność uczenia się przez całe życie jest więc umiejętnością kluczową, w którą właśnie szkoła powinna nas wyposażyć. Gdy uczeń będzie umiał się uczyć, nauczy się wszystkiego, co będzie mu w danej chwili potrzebne, a więc sam odnajdzie potrzebne mu informacje czy treści, a szkoła powinna nauczyć go, jak je organizować oraz wprowadzać w umiejętności niezbędne do życia i uczenia się ustawicznego. Zatem kształtowanie dobrego ucznia to nie tylko kwestia nauczenia go kilku technik usprawniających uczenie się. Chodzi tu raczej o całą osobę: jej postawy, wartości, obraz samej siebie i relacje z innymi a także jej umiejętności i strategie uczenia się. Bycie dobrym, prawdziwym uczniem to znaczy wiedzieć, co jest wartością uczenia się, w czym jesteś dobry (a w czym niezbyt dobry) w uczeniu się, kto może ci pomóc, jak stawiać czoła przeciwnościom bez zdenerwowania i jakie są najlepsze narzędzia uczenia się danego zadania 20. Guy Claxton wyodrębnia cztery główne dyspozycje uczenia się: determinację (resilience), przedsiębiorczość (resourcefulness), refleksyjność (reflectiveness) i odwzajemnianie (reciprocity). Planowanie Korygowanie Współzależność Refleksyjność (reflectiveness) Selekcja i transfermeta-uczenie się Dociekliwość Przedsiębiorczość (resourcefulness) Tworzenie połączeń Wyobrażanie Rozumowanie Kapitalizacja Determinacja (resilience) Zaabsorbowanie Panowanie nad zakłóceniami Spostrzegawczość Wytrwałość Współpraca Empatia i słuchanie Odwzajemnianie (reciprocity) Naśladowanie 20 G. Claxton, Building Learning Power, TLO Limited, Bristol 2002, s. 15.

15 Rozwijanie potencjału uczenia się w społecznej przestrzeni edukacji 13 W każdej z tych głównych dyspozycji wyodrębnia cztery lub pięć zdolności (capacities), które wskazują na szczegółowe elementy składające się na potencjał uczenia się. Wszystko to rozwijane jest w szkole, krok po kroku, systematycznie i powoli, by uczniowie nabyli niezbędnych kompetencji pozwalających im uczyć się w każdych warunkach, różnych treści i korzystać ze zdolności, jakie tylko będą im potrzebne nie tylko w szkole, ale także w całym późniejszym życiu 21. Dyspozycje te to jednocześnie cztery aspekty uczenia się, które szkoła nie zawsze bierze pod uwagę: emocjonalny (determinacja), poznawczy (przedsiębiorczość), strategiczny (refleksyjność) i społeczny (odwzajemnianie). Dyspozycje potencjału uczenia się Determinacja Przedsiębiorczość Refleksyjność Odwzajemnianie Emocjonalny aspekt uczenia się. Uczucia Poznawczy aspekt uczenia się. Myślenie Strategiczny aspekt uczenia się. Kierowanie Społeczny aspekt uczenia się. Relacje/związki Zaaobsorbowanie Dociekliwość Planowanie Współzależność Bycie w stanie zatopienia się w nauce, bycie pochłoniętym przez to, co robisz, skupionym, uważnym, w stanie przepływu. Zadawanie pytań sobie i innym. Bycie ciekawym, bawienie się pomysłami, szukanie drugiego dna. Myślenie o tym, gdzie dążysz, jakie masz zamiary, jakie działania zamierzasz podjąć, jaki czas i zasoby będą ci potrzebne, jakie przeszkody możesz napotkać. Wyczucie, kiedy należy się uczyć samemu lub z innymi, umiejętność obrony swego stanowiska. Panowanie nad zakłóceniami (koncentracja) Rozpoznawanie i redukcja zakłóceń, wyczucie, kiedy odejść i odświeżyć się. Tworzenie własnych, najlepszych warunków do nauki. Tworzenie połączeń Dostrzeganie powiązań pomiędzy różnymi/ rozbieżnymi wydarzeniami i przeżyciami tworzenie schematów tkanie sieci zrozumienia. Korygowanie Bycie elastycznym, zmienianie planów w świetle różnych okoliczności, kontrolowanie jak się mają sprawy i dostrzeganie nowych możliwości. Współpraca Wiedza jak zarządzać sobą w procesie dawania i brania podczas współpracy, poszanowanie i uznanie innych punktów widzenia, przyczynianie się do, a także korzystanie z siły grupy. Spostrzegawczość Wyobraźnia Selekcja i transfer Empatia i słuchanie Postrzeganie subtelnych niuansów, wzorów i szczegółów w doświadczeniu. Wykorzystywanie swojej wyobraźni i intuicji do przeżycia sytuacji na nowo w celu odkrycia nowych możliwości. Zastanawianie się co, jeśli?. Przyglądanie się temu, czego się uczymy, wyciąganie wniosków, wykorzystanie ich do pomocy w dalszym uczeniu; stawanie się swoim własnym trenerem uczenia się. Przyczynianie się do cudzych doświadczeń, poprzez słuchanie innych i zrozumienie, co naprawdę mówią, postawienie się w ich sytuacji. Wytrwałość Rozumowanie Meta-uczenie się Naśladowanie Utrzymanie zamiaru w obliczu trudności, wykorzystanie energii frustracji produktywnie. Rozumienie, jak często proces uczenia się jest niepewny i powolny. Powoływanie się na logiczne i racjonalne umiejętności w celu metodycznego i konsekwentnego rozwiązywania problemów; rzeczowa argumentacja i zwracanie uwagi na błędy innych. Wiedza o sobie jako o uczniu jak uczyć się najlepiej, jak rozmawiać o procesie uczenia się. Konstruktywne przejęcie metod, nawyków i wartości innych ludzi, których możemy zaobserwować. 21 G. Claxton, What Building Learning Power does, 2010, myd5e1jsm, dostępu

16 14 Lidia Wollman Kapitalizacja Korzystanie z pełnego zakresu zasobów z szerszego świata innych ludzi, książek, Internetu, dawnych doświadczeń, przyszłych możliwości Na determinację, czyli bycie chętnym, gotowym i zdolnym do skupienia się na uczeniu się, składają się takie zdolności jak: zaabsorbowanie, panowanie nad zakłóceniami, spostrzegawczość i wytrwałość. Ten emocjonalny aspekt uczenia się obejmuje więc pracę nad sobą jako uczniem. Rozwijanie go pomaga dzieciom rozumieć, że proces uczenia się jest trudny bez względu na to, jak ktoś jest inteligentny, że często wymaga wysiłku oraz umiejętności radzenia sobie z negatywnymi emocjami, gdy popełnia się błędy bądź zablokuje się w uczeniu się, czy też niwelowania innych zakłóceń. Zdeterminowany uczeń potrafi się skupić na uczeniu się, lubi się uczyć, lubi wyzwania i nie boi się napotykać na różne trudności 22. Na przedsiębiorczość, czyli bycie chętnym, gotowym i zdolnym do uczenia się w różny sposób, składają się: dociekliwość, tworzenie połączeń, wyobrażanie sobie, rozumowanie i kapitalizacja. Bycie przedsiębiorczym oznacza posiadanie szerokiego repertuaru postaw i strategii, z których można skorzystać, kiedy świat staje się obcy albo wymyka się spod kontroli. Dobre uczenie się oznacza podejście do niepewności w sposób efektywny sposób, który najprawdopodobniej wyposaży nas w poczucie zrozumienia i poczucie mistrzostwa 23. Przedsiębiorczy uczeń w niepewnych sytuacjach będzie stawiał pytania, poszukiwał wiedzy i łączył ją z już posiadaną, będzie używał swojej wyobraźni, by coś tworzyć i rozumu, by to weryfikować. A także wykorzysta wszelkie dostępne zasoby: innych uczniów, książki, Internet, a na końcu nauczyciela, by pomóc sobie w uczeniu się. Na refleksyjność, czyli bycie chętnym, gotowym i zdolnym do bardziej strategicznego podejścia do uczenia się, składają się: planowanie, korygowanie, selekcja i transfer oraz meta-uczenie się. Ten strategiczny aspekt uczenia się daje dzieciom możliwość refleksyjnego spojrzenia na siebie jako ucznia i na swój proces uczenia się. Wskazuje, jak stawiać swoje własne cele uczenia się, zaplanować własny sposób opanowania wiedzy czy umiejętności, czuwać nad jego przebiegiem, by w razie potrzeby odpowiednio go korygować. Pomaganie uczniom w zastanawianiu się nad procesami przyswajania wiedzy nazywa się meta-poznaniem. Ułatwia ono uczniom aktywnie monitorować, oceniać i optymali- 22 G. Claxton, dz. cyt., s Tamże, s. 25.

BLP. Poziomy opanowania umiejętności uczenia się. W zakresie poznawczego aspektu uczenia się zaradność i pomysłowość. Wyobraźnia

BLP. Poziomy opanowania umiejętności uczenia się. W zakresie poznawczego aspektu uczenia się zaradność i pomysłowość. Wyobraźnia BLP Poziomy opanowania umiejętności uczenia się W zakresie poznawczego aspektu uczenia się zaradność i pomysłowość Wyobraźnia Używanie swojej wyobraźni i intuicji w trakcie zdobywania nowych doświadczeń

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia na rozgrzewkę

Ćwiczenia na rozgrzewkę Ćwiczenia na rozgrzewkę DOKĄD ZMIERZA EDUKACJA XXI WIEKU? Co ma wspólnego uczenie się z wielbłądem doprowadzonym do wodopoju? Oroooo czyli o różnych aspektach tworzenia atmosfery sprzyjającej uczeniu

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Nasza szkoła realizuje potrzeby i oczekiwania całej społeczności szkolnej i środowiska lokalnego. Kształci i

Bardziej szczegółowo

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ Rok szkolny 2013/2014 Pracownia SENSOS przeprowadza ambitne i bezpieczne programy szkoleniowe dla dziec i i młodzieży. Program każdego warsztatu jest dostosowany

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE

OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE Co to jest ocenianie kształtujące? Ocenianie jest integralną częścią procesu edukacyjnego. Najczęściej mamy do czynienia z ocenianiem podsumowującym, które dzięki testom i egzaminom,

Bardziej szczegółowo

Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego.

Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego. Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego. Projekt to zespołowe, planowane działanie uczniów mające na celu rozwiązanie konkretnego problemu z zastosowaniem różnorodnych metod.

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: Ustawę o systemie oświaty z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

NOWA JAKOŚĆ DOSKONALENIA NAUCZYCIELI

NOWA JAKOŚĆ DOSKONALENIA NAUCZYCIELI NOWA JAKOŚĆ DOSKONALENIA NAUCZYCIELI W POWIECIE M Szkoła Podstawowa w Damicach Obszar do wsparcia w roku szkolnym 2013/2014 PRACA Z UCZNIEM ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI Wybór zakresu szkolenia

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 MISJA SZKOŁY Jesteśmy szkołą bezpieczną i przyjazną. Szanujemy się wzajemnie i wspieramy. Celem naszej szkoły jest dobre przygotowanie uczniów

Bardziej szczegółowo

ROLA SAMORZĄDU. w budowaniu szkoły XXI wieku

ROLA SAMORZĄDU. w budowaniu szkoły XXI wieku ROLA SAMORZĄDU w budowaniu szkoły XXI wieku sierpień 2015 Jeżeli nie wiesz dokąd zmierzasz, prawdopodobnie tam nie dotrzesz /myśl Kubusia Puchatka/ LUDZIE DYREKTOR RODZICE NAUCZYCIELE UCZNIOWIE DYREKTOR

Bardziej szczegółowo

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki Zespół Szkół w Rycerce Górnej CO TO JEST MOTYWACJA? Na słowo MOTYWACJA składają się dwa słówka: Motyw i Akcja. Czyli aby podjąć jakieś określone działanie

Bardziej szczegółowo

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Drodzy Rodzice, Szanowni Pedagodzy, Nauczyciele oraz Wychowawcy! Pozytywny rozwój jest elementem tzw. pozytywnej profilaktyki. Idea ta nie

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM EFEKTYWNEGO UCZENIA SIĘ

SZKOLNY PROGRAM EFEKTYWNEGO UCZENIA SIĘ SZKOLNY PROGRAM EFEKTYWNEGO UCZENIA SIĘ Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Kowalach Oleckich opracował zespół w składzie: Jadwiga Lizanowicz Mirosław Mularczyk Teresa Truchan Urszula Kołodzińska Kluczem

Bardziej szczegółowo

Wspieranie pracy wychowawców klas bezpieczna szkoła

Wspieranie pracy wychowawców klas bezpieczna szkoła Projekt realizowany przez Powiat Gryfiński pn. Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli w powiecie gryfińskim współfinansowany przez Unię Europejską ze

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY Punktu Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Nowym Grabiu na lata 2012/2015

KONCEPCJA PRACY Punktu Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Nowym Grabiu na lata 2012/2015 KONCEPCJA PRACY Punktu Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Nowym Grabiu na lata 2012/2015 Nie zadawajcie dzieciom gwałtu nauczania, tylko niech się bawią. Dziecko

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie,,( ) Wychowywać to nie znaczy kształcić tylko rozum, lecz kształtować harmonijnie całego człowieka, a więc także jego serce i charakter.

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 Podstawa prawna : 1) Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn.

Bardziej szczegółowo

POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno - promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego

POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno - promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno - promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego Doradztwo zawodowe i edukacja dorosłych jako systemy wspierania rozwoju człowieka

Bardziej szczegółowo

Problem Based Learning - - Nauczanie problemowe

Problem Based Learning - - Nauczanie problemowe Szkoła Podstawowa im. Adama Mickiewicza w Skalmierzycach Problem Based Learning - - Nauczanie problemowe Czym jest PBL? mgr Alina Stryjak Nauczanie problemowe (Problem Based Learning, PBL) To nauczanie

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY CZYTANIE W znaczeniu psychofizycznym: techniczne rozpoznawanie znaków. W znaczeniu psychologicznym: zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu PROGRAM KSZTAŁCENIA Kierunek Obszar/obszary kształcenia, w których umiejscowiony jest kierunek studiów PEDAGOGIKA / Edukacja wczesnoszkolna z wychowaniem przedszkolnym NAUKI SPOŁECZNE Forma kształcenia

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspieranie miękkich kompetencji dziecka Dr Sylwia Wrona Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 19 maja 2014 r. Program spotkania Istota i znaczenie miękkich kompetencji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH

PROGRAM DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH Bieg wydarzeń jest tak szybki, że jeśli nie znajdziemy sposobu na to, aby widzieć dzień jutrzejszy, trudno się spodziewać, abyśmy rozumieli dzień dzisiejszy. Dean Rusk PROGRAM DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH GIMNAZJUM

Bardziej szczegółowo

MISJA I WIZJA. Gimnazjum im. Rady Europy w Kostrzynie

MISJA I WIZJA. Gimnazjum im. Rady Europy w Kostrzynie MISJA I WIZJA Załącznik nr 02 do Statutu Gimnazjum im. Rady Europy w Kostrzynie Gimnazjum im. Rady Europy w Kostrzynie Kostrzyn 2012 r. 1 S t r o n a MISJA SZKOŁY J WYCHOWUJEMY POLAKA I EUROPEJCZYKA esteśmy

Bardziej szczegółowo

Człowieka nie można niczego nauczyć. Można mu tylko ułatwić naukę.

Człowieka nie można niczego nauczyć. Można mu tylko ułatwić naukę. AKADEMIA KOMPETENCJI TRENERSKICH WPROWADZENIE: POTENCJAŁ ZAWODOWY I OSOBISTY TRENERA Magdalena Bergmann Toruń, 9 września 2011 r. Fundacja Gospodarcza Pro Europa www.fundacja-proeuropa.org.pl Człowieka

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY

WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY (ustalone w oparciu o obszary i wymagania opisane w załączniku do rozporządzenia MEN w sprawie nadzoru pedagogicznego z 2009r. ) SZKOŁA PODSTAWOWA im. JANA PAWŁA

Bardziej szczegółowo

PRACA Z GRUPĄ. Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego

PRACA Z GRUPĄ. Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego PRACA Z GRUPĄ Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego Cele pracy grupowej: - zaspokajanie potrzeb rozwojowych związanych z różnymi rodzajami aktywności,

Bardziej szczegółowo

Strona 1. SZKOŁA PODSTAWOWA nr 143 im. STEFANA STARZYŃSKIEGO w WARSZAWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY. Warszawa 2015/16

Strona 1. SZKOŁA PODSTAWOWA nr 143 im. STEFANA STARZYŃSKIEGO w WARSZAWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY. Warszawa 2015/16 Strona 1 SZKOŁA PODSTAWOWA nr 143 im. STEFANA STARZYŃSKIEGO w WARSZAWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY Warszawa 2015/16 Strona 2 PODSTAWA PROGRAMU WYCHOWAWCZEGO SZKOŁY Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej. Ustawa

Bardziej szczegółowo

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI Motywacja to: CO TO JEST MOTYWACJA? stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania, w tym przypadku chęć dziecka do uczenia się, dążenie do rozwoju, do zaspokajania

Bardziej szczegółowo

Kryteria wyboru. Lp. Kryterium Opis kryterium

Kryteria wyboru. Lp. Kryterium Opis kryterium Załącznik nr 1 do Regulaminu okresowej oceny pracownikçw Starostwa Powiatowego w Środzie Wlkp. Kryteria wyboru Lp. Kryterium Opis kryterium 1. Umiejętność obsługi urządzeń technicznych lub narzędzi informatycznych

Bardziej szczegółowo

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW Kamila Ordowska Dlaczego powinniśmy kształcić postawy społeczne i obywatelskie? Dynamicznie zmieniające się realia współczesnego świata rozwój cywilizacyjno

Bardziej szczegółowo

Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak

Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak Instytut Pedagogiki Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Uczelnie dla szkół Główne myśli Etap edukacji wczesnoszkolnej

Bardziej szczegółowo

to umiejętność radzenia sobie z własnymi emocjami i zdolność rozumienia innych ludzi. Ma ona decydujące znaczenie w kwestii tworzenia dobrych relacji

to umiejętność radzenia sobie z własnymi emocjami i zdolność rozumienia innych ludzi. Ma ona decydujące znaczenie w kwestii tworzenia dobrych relacji to umiejętność radzenia sobie z własnymi emocjami i zdolność rozumienia innych ludzi. Ma ona decydujące znaczenie w kwestii tworzenia dobrych relacji ze swoim otoczeniem i poczucia spełnienia się w życiu.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAPRAWCZY PO ANALIZIE WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. WL.

PROGRAM NAPRAWCZY PO ANALIZIE WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. WL. PROGRAM NAPRAWCZY PO ANALIZIE WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. WL. SZAFERA W ŻARKACH I CELE PROGRAMU Cel główny: poprawa efektywności kształcenia w szkole

Bardziej szczegółowo

I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1)

I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) Wymaganie Charakterystyka wymagania na poziomie D Charakterystyka wymagania na poziomie B 1. Przedszkole realizuje koncepcję pracy ukierunkowaną na rozwój dzieci Przedszkole

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie projektu

Podsumowanie projektu Podsumowanie projektu ESF01-2013 1 PL1 LEO01 37042 Uczniowie z Malborka wybierają zawody z przyszłością Prezentacja: Michalina Mościszko Projekt: Staże i praktyki zagraniczne dla osób kształcących się

Bardziej szczegółowo

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 65 W ŁODZI Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic Priorytet w wychowaniu młodego człowieka powinien mieć dom rodzinny.

Bardziej szczegółowo

POSTAW NA ROZWÓJ! 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT

POSTAW NA ROZWÓJ! 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego edycja 2 Projekt współfinansowany przez

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH Przywództwo i zarządzanie zespołem Szkolenie z zakresu przywództwa, kompetencji liderskich i zarządzania zespołem. Podniesienie kompetencji zarządczych w zakresie przywództwa,

Bardziej szczegółowo

Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu

Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu Opracowała Janina Nowak WOM Gorzów Wlkp. 2006 Co to jest projekt edukacyjny

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M.

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. Montessori MISJA PRZEDSZKOLA Nasze przedszkole jest drogowskazem

Bardziej szczegółowo

Poziom 5 EQF Starszy trener

Poziom 5 EQF Starszy trener Poziom 5 EQF Starszy trener Opis Poziomu: Trener, który osiągnął ten poziom rozwoju kompetencji jest gotowy do wzięcia odpowiedzialności za przygotowanie i realizację pełnego cyklu szkoleniowego. Pracuje

Bardziej szczegółowo

Samorząd a dyrektorzy szkół

Samorząd a dyrektorzy szkół VIII Kongres Zarządzania Oświatą Warszawa, 25-27 września 2013 r. Samorząd a dyrektorzy szkół Marlena Ewa Kazoń W Harmonii Szkolenia i Doradztwo Zarządzanie Zasobami Ludzkimi Dajcie ludziom swobodę działania,

Bardziej szczegółowo

Co to jest tutoring?

Co to jest tutoring? Tutoring W LOS 17 Co to jest tutoring? Proces zindywidualizowanej edukacji, nakierowany na integralny obejmujący wiedzę, umiejętności i postawy rozwój podopiecznego. Istotą tutoringu są indywidualne spotkania,

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH Wszystkiego, co naprawdę trzeba wiedzieć, nauczyłem się w przedszkolu- o tym jak żyć co robić, jak postępować, współżyć z innymi patrzeć, odczuwać,

Bardziej szczegółowo

Kariera i przedsiębiorczość

Kariera i przedsiębiorczość Kariera i przedsiębiorczość Przedsiębiorczość to zdolność do kreowania i zaspokajania swoich i cudzych potrzeb. Siłą napędową przedsiębiorczości są niezaspokojone potrzeby człowieka. Psychologiczne i socjologiczne

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA Szkoła realizuje cele i zadania wychowawcze na podstawie Ustawy o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

Efektywne doskonalenie nauczycieli

Efektywne doskonalenie nauczycieli Efektywne doskonalenie nauczycieli Jacek Strzemieczny Szkoła Ucząca się - Program Centrum Edukacji Obywatelskiej i Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności Efektywne doskonalenia nauczycieli W świecie badaczy

Bardziej szczegółowo

Plan Wewnątrzszkolnego Doskonalenia Nauczycieli Szkoły Podstawowej w Chmielku na rok szkolny 2015/2016

Plan Wewnątrzszkolnego Doskonalenia Nauczycieli Szkoły Podstawowej w Chmielku na rok szkolny 2015/2016 Plan Wewnątrzszkolnego Doskonalenia Nauczycieli Szkoły Podstawowej w Chmielku na rok szkolny 2015/2016 Istotą WDN jest nie tylko doskonalenie nauczycieli, ale szkoły jako określonej całości. Jest to rozwój

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA I EFEKTYWNOŚĆ POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ

ORGANIZACJA I EFEKTYWNOŚĆ POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ PUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA NR 3 IM. JANA PAWŁA II W PACZKOWIE RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ ORGANIZACJA I EFEKTYWNOŚĆ POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ ROK SZKOLNY 2013 / 2014 1 PROBLEM BADAWCZY: Organizacja

Bardziej szczegółowo

R A Z E M. Relacje Aktywność Zabawa Emocje Miejsce. Joanna Matejczuk. Instytut Psychologii Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

R A Z E M. Relacje Aktywność Zabawa Emocje Miejsce. Joanna Matejczuk. Instytut Psychologii Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu R A Z E M Relacje Aktywność Zabawa Emocje Miejsce czyli jak efektywnie ucząc dzieci mieć z tego przyjemność? Joanna Matejczuk Instytut Psychologii Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Uczelnie

Bardziej szczegółowo

Rola i miejsce rodziców w szkole, czyli jak zbudować partnerskie relacje?

Rola i miejsce rodziców w szkole, czyli jak zbudować partnerskie relacje? Rola i miejsce rodziców w szkole, czyli jak zbudować partnerskie relacje? Krótki przewodnik dla zainteresowanych opracowany przez: Elżbietę Piotrowską-Gromniak, Dorotę Wróblewską oraz Bożenę Jaszczuk.

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019

Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019 1 Koncepcja pracy Zespołu Szkół Nr 60 w Warszawie na lata 2014-2019 2 * Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę o systemie oświaty z dn. 7 września 1991r (Dz. U. z 2004r. nr 256,

Bardziej szczegółowo

WDN Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli rok szkolny 2015/2016

WDN Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli rok szkolny 2015/2016 WDN Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli rok szkolny 2015/2016 Przyjęty 27 sierpnia na posiedzeniu Rady Pedagogicznej wdrożony do realizacji w roku szkolnym 2015/2016 Poznań 2015 Wewnątrzszkolne Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2009 Redakcja: Wojciech Śliwerski Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska Korekta: Beata Bednarz Sylwia Kajdana ISBN ISBN 978-83-7850-377-4 978-83-7587-147-0

Bardziej szczegółowo

W szkole funkcjonuje Zespół do spraw wspierania uzdolnień uczniów oraz, w ramach szkolnej procedury udzielania pomocy psychologiczno- pedagogicznej,

W szkole funkcjonuje Zespół do spraw wspierania uzdolnień uczniów oraz, w ramach szkolnej procedury udzielania pomocy psychologiczno- pedagogicznej, W szkole funkcjonuje Zespół do spraw wspierania uzdolnień uczniów oraz, w ramach szkolnej procedury udzielania pomocy psychologiczno- pedagogicznej, szkolny system pracy z uczniem zdolnym. Określa on zasady

Bardziej szczegółowo

Do projektu przystąpiło 48 placówek z terenu powiatu głogowskiego i 1086 nauczycieli.

Do projektu przystąpiło 48 placówek z terenu powiatu głogowskiego i 1086 nauczycieli. Powiatowe Centrum Poradnictwa Psychologiczno Pedagogicznego i Doskonalenia Nauczycieli w Głogowie od dnia 01.08.2013 r. realizuje projekt pn. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE Program Szkoła Promująca Zdrowie (SzPZ) realizowany jest obecnie w 47 krajach Europy w Polsce od 1991 r. Popularyzację idei SzPZ w Polsce rozpoczęto od trzyletniego

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia potrzeb Dr Monika Wróblewska Uniwersytet w Białymstoku 10 czerwca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL 1. Specyfika potrzeb

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK

WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK 3 Załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia.. r. (poz..) WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) Wymaganie Charakterystyka wymagania na poziomie podstawowym

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie KONCEPCJA PRACY Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie na lata szkolne 2011-2016 1 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. MARII KONOPNICKIEJ

KONCEPCJA PRACY PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. MARII KONOPNICKIEJ Koncepcja pracy Publicznej Szkoły Podstawowej im. Marii Konopnickiej Strona 1 z 5 KONCEPCJA PRACY PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. MARII KONOPNICKIEJ W KRAJENCE NA LATA 2015/2016 I 2016/2017 opracowana

Bardziej szczegółowo

PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu wychowania fizycznego zał. 4

PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu wychowania fizycznego zał. 4 PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu wychowania fizycznego zał. 4 1. Wymagania wstępne Uzyskanie zaliczenia z przedmiotu: psychologia, bezpieczeństwo i higiena pracy, zaliczenie dwóch

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyczno Wychowawczy o Charakterze Biblioterapeutycznym. dla I Etapu Edukacyjnego i Zespołów Edukacyjno Terapeutycznych

Program Profilaktyczno Wychowawczy o Charakterze Biblioterapeutycznym. dla I Etapu Edukacyjnego i Zespołów Edukacyjno Terapeutycznych Program Profilaktyczno Wychowawczy o Charakterze Biblioterapeutycznym dla I Etapu Edukacyjnego i Zespołów Edukacyjno Terapeutycznych /CZARODZIEJSKIE BAJKI/ na rok 2006 2009. Opracował zespół w składzie:

Bardziej szczegółowo

TRENING INTERPERSONALNY PLUS

TRENING INTERPERSONALNY PLUS Jesteśmy członkiem: Pomagamy: TRENING INTERPERSONALNY PLUS KURS PRACY NA PROCESIE GRUPOWYM Z TRENINGIEM INTERPERSONALNYM ZAŁOŻENIA I PROGRAM NAUCZANIA ZAŁOŻENIA KURSU....... 2 DLACZEGO WARTO?....... 3

Bardziej szczegółowo

PRAKTYKA METODYCZNA STUDENTÓW PWSZ W. http://www.interankiety.pl/interankieta/7ea21269635a75f04cb054cfe43f2599.xml ANKIETA

PRAKTYKA METODYCZNA STUDENTÓW PWSZ W. http://www.interankiety.pl/interankieta/7ea21269635a75f04cb054cfe43f2599.xml ANKIETA PRAKTYKA METODYCZNA STUDENTÓW PWSZ W http://www.interankiety.pl/interankieta/7ea21269635a75f04cb054cfe43f2599.xml ANKIETA Ankieta jest skierowana do opiekunów praktyk metodycznych i ma charakter anonimowy.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY ZESPOŁU SZKÓŁ Z ODDZIAŁAMI SPORTOWYMI NR 5 W POZNANIU

PROGRAM WYCHOWAWCZY ZESPOŁU SZKÓŁ Z ODDZIAŁAMI SPORTOWYMI NR 5 W POZNANIU PROGRAM WYCHOWAWCZY ZESPOŁU SZKÓŁ Z ODDZIAŁAMI SPORTOWYMI NR 5 W POZNANIU Naczelny cel wychowawczy Celem wychowania szkolnego jest wspieranie rozwoju młodego człowieka we wszystkich sferach jego funkcjonowania.

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU NIEPUBLICZNYCH SZKÓŁ SPECJALNYCH KROK ZA KROKIEM W ZAMOŚCIU

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU NIEPUBLICZNYCH SZKÓŁ SPECJALNYCH KROK ZA KROKIEM W ZAMOŚCIU KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU NIEPUBLICZNYCH SZKÓŁ SPECJALNYCH KROK ZA KROKIEM W ZAMOŚCIU Koncepcja pracy Zespołu Niepublicznych Szkół Specjalnych Krok za krokiem w Zamościu nakreśla podstawowe cele i zadania

Bardziej szczegółowo

innowacjewedukacji.pl Coaching w edukacji

innowacjewedukacji.pl Coaching w edukacji Coaching w edukacji Program ma na celu upowszechnienie doceniającego podejścia w edukacji, optymalnie wykorzystującego potencjał osoby uczącej się. Stanowi inspirację do wypracowania własnych sposobów

Bardziej szczegółowo

Jakie kompetencje należy uznać jako kluczowe dla dziecka z autyzmem? Joanna Grochowska Skarżysko Kamienna 29.11.2012r.

Jakie kompetencje należy uznać jako kluczowe dla dziecka z autyzmem? Joanna Grochowska Skarżysko Kamienna 29.11.2012r. Jakie kompetencje należy uznać jako kluczowe dla dziecka z autyzmem? Joanna Grochowska Skarżysko Kamienna 29.11.2012r. Kompetencje kluczowe Kompetencje kluczowe to te, których wszystkie osoby potrzebują

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA PRZYSZŁOŚCI w skrócie!

AKADEMIA PRZYSZŁOŚCI w skrócie! AKADEMIA PRZYSZŁOŚCI w skrócie! Witaj w AKADEMII PRZYSZŁOŚCI Cieszę się, że aplikujesz, by zostać wolontariuszem AKADEMII PRZYSZŁOŚCI. Misją AKADEMII jest inspirowanie do wzrastania, by każdy wygrywał

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa w Żórawinie

Szkoła Podstawowa w Żórawinie Szkoła Podstawowa w Żórawinie SORE Sabina Żuchelkowska Rok szkolny 2013/2014 Temat I RPW Jak pomóc uczniowi osiągnąć sukces edukacyjny? Potrzeby nauczycieli Podczas spotkania z Panią Dyrektor SP w Żórawinie,

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 12 W GORZOWIE WLKP. NA LATA 2013-2016

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 12 W GORZOWIE WLKP. NA LATA 2013-2016 Przedszkole Miejskie nr 12 ul. Sportowa 2 66-400 Gorzów Wlkp. KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 12 W GORZOWIE WLKP. NA LATA 2013-2016 Data obowiązywania: od 01.09.2013r. Zatwierdzono przez Radę

Bardziej szczegółowo

Referat po szkoleniu Praca z uczniem zdolnym przygotowany przez Annę Serafin i Jadwigę Łakomek. Mottem szkolenia, w którym brałyśmy udział było:

Referat po szkoleniu Praca z uczniem zdolnym przygotowany przez Annę Serafin i Jadwigę Łakomek. Mottem szkolenia, w którym brałyśmy udział było: Referat po szkoleniu Praca z uczniem zdolnym przygotowany przez Annę Serafin i Jadwigę Łakomek Mottem szkolenia, w którym brałyśmy udział było: Każde dziecko jest zdolne. Szkoła ma obowiązek odkryć te

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Rodzic i nauczyciel -partnerzy procesu edukacji Anna Resler Maj Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 23 kwietnia 2015 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA 9 /2014 /2015

UCHWAŁA 9 /2014 /2015 UCHWAŁA 9 /2014 /2015 Rady Pedagogicznej Gimnazjum nr 8 Sportowego w Bydgoszczy z dnia 10.02.2015r. w sprawie wprowadzenia zmian do Statutu Gimnazjum nr 8 Sportowego w Bydgoszczy Na podstawie art. 50 ust.

Bardziej szczegółowo

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ 1. Wspieranie dziecka w poznawaniu oraz wykorzystywaniu własnego potencjału rozwojowego i budowaniu pozytywnego obrazu własnego ja. 2. Tworzenie warunków umożliwiających dziecku

Bardziej szczegółowo

Projekt Otwarte Przedszkola został zrealizowany w Zespole Placówek Oświatowych w Zatorach. Byliśmy jedną z nielicznych placówek w powiecie pułtuskim

Projekt Otwarte Przedszkola został zrealizowany w Zespole Placówek Oświatowych w Zatorach. Byliśmy jedną z nielicznych placówek w powiecie pułtuskim Projekt Otwarte Przedszkola został zrealizowany w Zespole Placówek Oświatowych w Zatorach. Byliśmy jedną z nielicznych placówek w powiecie pułtuskim uczestniczących w projekcie. Wzięło w nim udział 48

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 1 I. Informacja o szkole: a. Nazwa szkoły: Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego w Słupsku. b. Adres szkoły: ul. Profesora Lotha 3, 76

Bardziej szczegółowo

mówić żadnym ludzkim językiem. Nie wiedziałoby miałoby wspomnień i planów na przyszłość. Nasze

mówić żadnym ludzkim językiem. Nie wiedziałoby miałoby wspomnień i planów na przyszłość. Nasze w w w. t o r u n. a k n. p l mówić żadnym ludzkim językiem. Nie wiedziałoby miałoby wspomnień i planów na przyszłość. Nasze, błyskotliwych karier, czy możliwości realizowania Akademia Nauki jest instytucją

Bardziej szczegółowo

nauczyciele, doceniając wartość programu i widząc jego efekty, realizują zajęcia z kolejnymi grupami dzieci.

nauczyciele, doceniając wartość programu i widząc jego efekty, realizują zajęcia z kolejnymi grupami dzieci. Program Przyjaciele Zippiego to międzynarodowy program promocji zdrowia psychicznego dla dzieci w wieku 5-8 lat, który kształtuje i rozwija umiejętności psychospołeczne u małych dzieci. Uczy różnych sposobów

Bardziej szczegółowo

EWALUACJA ZEWNĘTRZNA

EWALUACJA ZEWNĘTRZNA Zespół Szkół Zawodowych Nr 1 im. Władysława Korżyka w Rykach Wnioski do pracy Rok szkolny 2015/2016 EWALUACJA ZEWNĘTRZNA Zasadnicza Szkoła Zawodowa Wnioski z ewaluacji zewnętrznej/ problemowej/ dotyczące

Bardziej szczegółowo

Grupę badawczą stanowili nauczyciele-wychowawcy 3 grup oddziałów przedszkolnych oraz uczniowie oddziałów przedszkolnych.

Grupę badawczą stanowili nauczyciele-wychowawcy 3 grup oddziałów przedszkolnych oraz uczniowie oddziałów przedszkolnych. WYMAGANIE 3. Uczniowie nabywają wiadomości i umiejętności określone w podstawie programowej. Przedmiot ewaluacji: Uczniowie nabywają wiadomości i umiejętności określone w podstawie programowej Cel ewaluacji

Bardziej szczegółowo

Koncepcja Pracy Miejskiego Przedszkola Nr 8 w Żyrardowie ul. Nietrzebki 6.

Koncepcja Pracy Miejskiego Przedszkola Nr 8 w Żyrardowie ul. Nietrzebki 6. Koncepcja Pracy Miejskiego Przedszkola Nr 8 w Żyrardowie ul. Nietrzebki 6. JAK TWORZYLIŚMY KONCEPCJĘ PRACY PRZEDSZKOLA? Nasze przedszkole jest dobrym miejscem do nauki i do zabawy. Nikt nam nie dał jakości

Bardziej szczegółowo

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE Działalność szkół, placówek oświatowych, instytucji wsparcia oświaty finansowana będzie w ramach dwóch głównych Programów Operacyjnych: 1. Regionalny

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO w Szkole Podstawowej nr 118 im. Przyjaciół Mazowsza w Warszawie na rok szkolny 2014/2015

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO w Szkole Podstawowej nr 118 im. Przyjaciół Mazowsza w Warszawie na rok szkolny 2014/2015 WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO w Szkole Podstawowej nr 118 im. Przyjaciół Mazowsza w Warszawie na rok szkolny 2014/2015 1. Ocena zapotrzebowania na WSDZ w Szkole Podstawowej nr 118 Wewnątrzszkolny

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki)

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki) DIAGNOZA WSTĘPNA Motywacja do uczenia się definiowana jest jako znaczenie i wartość nauki dla danego człowieka, jaką ów człowiek jej przypisuje, i charakteryzowana przez długoterminowe zaangażowanie się

Bardziej szczegółowo

ROZWIĄZANIA NAJWIĘKSZYCH ŚWIATOWYCH WYZWAŃ SPOŁECZNYCH, ŚRODOWISKOWYCH I EKONOMICZNYCH. MOŻLWOŚĆ BYCIA LIDEREM OD WCZESNEGO WIEKU

ROZWIĄZANIA NAJWIĘKSZYCH ŚWIATOWYCH WYZWAŃ SPOŁECZNYCH, ŚRODOWISKOWYCH I EKONOMICZNYCH. MOŻLWOŚĆ BYCIA LIDEREM OD WCZESNEGO WIEKU Szkoły z mocą zmieniania świata, nowy program mający na celu identyfikowanie, łączenie oraz wspieranie zespołów szkół, szkół podstawowych, gimnazjów i szkół średnich w Polsce, które pomagają dzieciom stawać

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY Szkoły Podstawowej nr 2 SZKOŁA PRZYJAZNA DZIECKU

PROGRAM WYCHOWAWCZY Szkoły Podstawowej nr 2 SZKOŁA PRZYJAZNA DZIECKU PROGRAM WYCHOWAWCZY Szkoły Podstawowej nr 2 im. Marii Konopnickiej SZKOŁA PRZYJAZNA DZIECKU Nasze cele: osiągnięcie przez wszystkich uczniów pełni ich rozwoju intelektualnego i osobowościowego, przygotowanie

Bardziej szczegółowo

ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI

ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI dotyczących realizacji działania: Budowanie kompetencji w zakresie matematyki, informatyki i nauk przyrodniczych jako podstawy do uczenia się przez cale życie (w tym wspieranie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU

PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU UZASADNIENIE Ważnym zadaniem przedszkola jest kształtowanie cech i postaw dzieci, pozwalających im w przyszłości

Bardziej szczegółowo

mgr Hanna Arend mgr Dariusz Nowak

mgr Hanna Arend mgr Dariusz Nowak mgr Hanna Arend mgr Dariusz Nowak Poradnie od zawsze wychodziły naprzeciw potrzebom środowiska lokalnego wpierając: dziecko rodzica nauczyciela Pakiet poradniany w roku 2010 Potrzeba pełnej optymalizacji

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIE 2.5. KSZTAŁTUJE SIĘ POSTAWY UCZNIÓW

WYMAGANIE 2.5. KSZTAŁTUJE SIĘ POSTAWY UCZNIÓW WYMAGANIE 2.5. KSZTAŁTUJE SIĘ POSTAWY UCZNIÓW Zespół Szkół im. Anieli hr. Potulickiej w Wojnowie CEL EWALUACJI Czy w szkole są prowadzone i analizowane działania wychowawcze sprzyjające kształtowaniu i

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA PRZYSZŁOŚCI

AKADEMIA PRZYSZŁOŚCI LIDER KOLEGIUM 2015 AKADEMIA PRZYSZŁOŚCI to ogólnopolski program Stowarzyszenia WIOSNA, który od 12 lat realizuje ideę Mądrej Pomocy, angażując w swoje działania ponad 2000 tutorów i 2000 darczyńców rocznie.

Bardziej szczegółowo

Plan wychowawczy. Oddziału Przedszkolnego. przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II. w Skorzeszycach

Plan wychowawczy. Oddziału Przedszkolnego. przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II. w Skorzeszycach Plan wychowawczy Oddziału Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II w Skorzeszycach Cele: Plan wychowawczy punktu przedszkolnego zakłada: Pracę nastawioną na poznanie samego siebie Pracę

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Pedagogicznej Nr 6/2013 z dnia 10.09.2013r. PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE Wrzesień 2013 r. PODSTAWA PRAWNA Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia

Bardziej szczegółowo

UCZĘ SIĘ W DOBRYM STYLU

UCZĘ SIĘ W DOBRYM STYLU INNOWACJA PEDAGOGICZNA METODYCZNA UCZĘ SIĘ W DOBRYM STYLU Karolina Grzywaczewska Gimnazjum nr 1 im. Zbigniewa Gęsickiego "Juno" w Piastowie 1 PROGRAM INNOWACJI Nazwa szkoły: Gimnazjum nr 1 im. Zbigniewa

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE Beata Biedrzycka Przedmiotowe zasady oceniania z przedmiotu został opracowany zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 30.IV.2007

Bardziej szczegółowo