Scenariusze, modele biznesowe i przykłady rynku budynków energooszczędnych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Scenariusze, modele biznesowe i przykłady rynku budynków energooszczędnych"

Transkrypt

1 NorthPass NorthPass Promotion of the Very low-energy house Concept to the North European Building Market Scenariusze, modele biznesowe i przykłady rynku budynków energooszczędnych 26/04/2012 VTT Technical Research Centre of Finland Hannele Ahvenniemi, Pekka Tuominen

2 NorthPass Scenarios, business models and examples for very low-energy housing market. Page 2 of 63 Disclaimer The information in this document is provided as is and no guarantee or warranty is given that the information is fit for any particular purpose. The user thereof uses the information at its sole risk and liability. The sole responsibility for the content of this publication lies with the authors. It does not necessarily reflect the opinion of the European Communities. The European Commission is not responsible for any use that may be made of the information contained therein. Spis treści 1 Wstęp Metody Analiza SWOT Scenariusze Scanariusz zwykły - kontynuacja obecnych praktyk Scenariusz szybkich zmian (cele Unii Europejskie osiągnięte do 2020 roku) Scanariusz zmiany w sposobie pracy rynku Country-specific scenario and SWOT analysis Denmark Introduction Current situation of the very low-energy housing market SWOT-analyses for companies Scenarios and Business Models Estonia Introduction Current situation of the very low-energy housing market SWOT-analyses for companies Scenarios and Business Models Finland Introduction Current situation of the very low-energy housing market SWOT-analyses for companies Scenarios and Business Models Latvia Introduction Current situation of the very low-energy housing market SWOT-analyses for companies Scenarios and Business Models Lithuania Introduction Current situation of the very low-energy housing market SWOT-analyses for companies Scenarios and Business Models Norway Introduction Current situation of the very low-energy housing market SWOT-analyses for companies Scenarios and Business Models Polska Wstęp Obecna sytuacja na rynku budynków energooszczędnych Analiza SWOT firm Scenariusze i modele biznesowe Sweden Introduction Current situation of the very low-energy housing market SWOT-analyses for companies... 48

3 NorthPass Scenarios, business models and examples for very low-energy housing market. Page 3 of Scenarios and Business Models Wnioski i Dyskusja References Appendices Denmark Estonia Finland Latvia Lithuania Norway Poland Sweden... 63

4 NorthPass Scenarios, business models and examples for very low-energy housing market. Page 4 of 63 1 WSTĘP Niniejszy raport przedstawia trzy róŝne scenariusze osiągnięcia wymagań Unii Europejskiej do 2020 roku (wymagania zawarte są w nowelizacji dyrektywy EPBD, zgodnie, z którymi wszystkie nowe budynki mają być prawie zeroenergetyczne w 2020 roku). Te trzy scenariusze to scenariusz szybkich zmian (zakłada osiągnięcie zakładanych celów w krajach UE do 2020 roku), scenariusz zmiany schematów rynkowych (osiągnięcie celu juŝ w roku 2016 roku) i scenariusz zakładający brak zmian w funkcjonowaniu rynku i przedsiębiorstw, (nie osiągnięcie zakładanego celu w krajach UE do 2020 roku). Niezbędne środki, które muszą być wdroŝone w celu osiągnięcia załoŝeń wymienionych powyŝej scenariuszy są opisane w raporcie. Omówiono takŝe wiarygodność kaŝdego scenariusza. Niewystarczające jest zapewnienie dostępności informacji i podejmowanie tematów związanych z efektywnością energetyczną na róŝnych etapach edukacji i potraktowanie tych elementów, jako główne kwestie zwiększające zainteresowanie róŝnych podmiotów zarówno ze strony popytu, jaki i podaŝy. TakŜe promowanie budynków energooszczędnych i rozwój tego sektora rynku niekoniecznie muszą być wspomagane przez państwo, ale państwo powinno być zaangaŝowane w dostarczanie pomocy finansowej (np. ulg podatkowych), która z pewnością ma korzystny wpływ na rozwój segmentu rynku budynków energooszczędnych. Celem niniejszego raportu jest przedstawienie scenariuszy i modeli biznesowych budynku energooszczędnego. Najprostszym model biznesowym (BM) jest "historia wyjaśniająca zasady działania przedsiębiorstwa". Odpowiada ona na następujące pytania: Kto jest potencjalnym klientem? Jak zarabiać pieniądze? Jak moŝemy dostarczyć wartość dla klientów w odpowiedniej cenie? Udany model biznesowy reprezentuje lepszy sposób niŝ istniejące alternatywy. MoŜe zaoferować większą wartość wybranej grupie klientów lub całkowicie zastąpić stary model ( nowy staje się standardem). WspółzaleŜność róŝnych podmiotów i zrozumienie ich roli w procesie będą miały duŝą wagę przy tworzeniu Modeli Biznesowych domów energooszczędnych zawartych w raporcie. Modele Biznesowe powinny przynieść dodatkowe korzyści dla klientów, w przypadku budynków energooszczędnych, korzyści zostaną dostarczone w formie, niŝszych kosztów uŝytkowania równieŝ kosztów LCC, większej wartości rynkowej domu (Halme et al. 2005) oraz poprawy środowiska wewnętrznego. TakŜe inne podmioty związane z procesem powstawania budynków energooszczędnych powinny korzystać z profitów. Podmioty społeczne, takie jak Unia Europejska, ministerstwa, gminy, uczelnie i media, mogą mieć róŝne powody, dla których będą wspierały budownictwo energooszczędne lub technologie z nim związane. RóŜne podmioty związane z procesem powstawania budynków energooszczędnych (np. producenci, projektanci, firmy budowlane itp.) przewaŝnie mogą uzyskać korzyści finansowe z zaangaŝowania się w tym procesie i wartość ta będzie słuŝyć, jako motywacja dla nich do działania w tym sektorze budownictwa. Zmiany technologiczne są waŝne w przypadku budynków energooszczędnych. Bower i Christensen (2010) stwierdzili, obecnie większość dobrze zarządzanych firm konsekwentnie wyprzedza konkurentów w swojej branŝy i wprowadza na rynek nowe technologie, tak długo takie podejście będzie odnosiło sukces, jak te technologie odpowiadać będą na przyszłe potrzeby swoich klientów. Niemniej jednak, niezwykłe wyzwanie wynika z argumentacji przedstawionej przez Bower i Christensen (2010), Ŝe liderzy branŝy są rzadko w czołówce firm wprowadzających (komercjalizujących) nowe technologie, które jeszcze nie spełniają wymagań głównych klientów i zainteresowanie nimi jest ograniczone. Budownictwo energooszczędne i pasywne nie jest bardzo rozpowirzechnione. Klienci do tej pory nie

5 NorthPass Scenarios, business models and examples for very low-energy housing market. Page 5 of 63 wywierali presji na rynku, poniewaŝ nie mają inforamcji dotyczących dodatkowych zalet budynków energooszczędnych w porónaniu do budynków standardowych. W związku z aktualnym zapotrzebowaniem na niskim poziomie, model biznesowy domów energooszczędnych oceniany będzie z szerszej perspektywy, nie tylko z punktu widzenia firmy, takŝe firmy budowlane będą brane pod uwagę. PoniewaŜ istnieje zapotrzebowanie na rynku, problem jest bardziej związany z tym, jak zmienić łącznie jeden lub kilka aspektów, w otoczeniu środowiska rynkowo - politycznego, gospodarczego, społeczno-kulturowego i technologicznego, w celu zwiększenia moŝliwości realizacji projektu budynku energooszczędnego od producenta do klienta. Utworzenie modelu biznesowego moŝliwe jest po zmianie jednego lub kilku aspektów w otoczeniu rynkowym. Dane na temat zuŝycia energii są wyraŝone w odniesieniu od powierzchni netto.

6 NorthPass Scenarios, business models and examples for very low-energy housing market. Page 6 of 63 2 METODY 2.1 Analiza SWOT Analiza SWOT firm zostanie utworzona dla kaŝdego kraju oddzielnie w celu zobrazowania potencjału rynkowego, a takŝe głównych czynników i barier ograniczających rozwój budownictwa energooszczędnego. W analizie zostaną rozdzielone wewnętrzne i zewnętrzne kwestie. Wewnętrzne kryteria to mocne i słabe strony firmy, podczas gdy zewnętrzne zagadnienia odnoszą się do szans i zagroŝeń istniejących w otoczeniu zewnętrznym firmy. W niniejszym raporcie, celem analizy są firmy, które oferują budynki energooszczędne lub biorą udział w procesie produkcyjnym poszczególnych elementów. Tabla 1. Zasada analizy SWOT Wewnętrzne mocne strony Zewnętrzne szanse Wewnętrzne słabe strony Zewnętrze zagroŝenia Badając mocne i słabe strony samego budownictwa niskoenergetycznego, pojawiają się następujące pytania: Jakie są główne korzyści, które firma moŝe otrzymać za zaangaŝowanie w projekt i budowę budynku energooszczędnego? Jakie są główne wady firm, które biorą udział w procesie projektowania i budowy budynku energooszczędnego? Podczas rozwaŝania szans i zagroŝeń pytania, na jakie naleŝy udzielić odpowiedzi to: Jakie są główne zewnętrzne szanse firmy, która bierze udział w procesie projektowania i budowy budynku eneergooszczędnego? Jakie są główne zagroŝenia zewnętrzne dla firmy, która bierze udział w procesie projektowania i budowy budynku energooszczędnego? 2.2 Scenariusze Ocenie poddano trzy róŝne scenariusze sytuacji rynkowej budynków energooszczędnych. RozwaŜono następujące scenariusze zwykły (kontynuacja obecnych praktyk), szybkich zmian (szybkie wdroŝenie nowych technologii) i zmiany w sposobie pracy rynku (nagły skok udziałów w rynku). Scenariusze wybrano w celu oceny moŝliwych efektów polityki Unii Europejskiej do 2020 roku. Zadania związane z efektywnością energetyczną budynków zawarte zostały w nowelizacji dyrektywy EPBD, zgodnie, z którą wszystkie nowe budynki powinny być energooszczędne do 2020 roku (tu przyjęto sformułowanie prawie zeroenergetyczny). Dwa przeciwne scenariusze zostały sformułowane tak, Ŝe jeden ocenia hipotetyczną poraŝkę polityki Unii Europejskiej z kolei drugi jeszcze szybsze niŝ załoŝono zmiany na rynku. Zwykły scenariusz zakłada, Ŝe cele Unii Europejskie do 2020 roku nie

7 NorthPass Scenarios, business models and examples for very low-energy housing market. Page 7 of 63 zostaną osiągnięte zgodnie z harmonogramem, scenariusz szybkiej zmiany oznacza, Ŝe cel zostanie osiągnięty i ostatni ze scenariuszy zmiany w sposobie pracy rynku oznacza niespodziewanie szybki samodzielny rozwój segmentu rynku budynków energooszczędnych Scanariusz zwykły - kontynuacja obecnych praktyk Przy obecnej tendencji w branŝy budowlanej firmy będą kontynuować dotychczasowe praktyki budowlane do momentu, w którym zostaną wymuszone zmiany. Budownictwo energooszczędne nie zwiększy swojego dotychczasowego udziału w rynku a więc cele Unii Europejskiej do 2020 roku nie zostaną osiągnięte. Nowe budynki nadal będą budowane według obecnych praktyk. Ten scenariusz daje moŝliwość z jednej strony, oceny skutków poraŝki polityki Unii, a z drugiej strony porównanie innych alternatywnych scenariuszy, gdzie równieŝ przewidziano brak zmian w sposobie działania rynku Scenariusz szybkich zmian (cele Unii Europejskie osiągnięte do 2020 roku) Scenariusz szybkich zmian oznacza osiągniecie do 2020 roku standardu budynku prawie zeroenergetycznego przez wszystkie nowobudowane budynki mieszklane. Budynek prawie zeroenergetyczny oznacza budynek o bardzo niskim zuŝyciu energii bliskim zero. Scenariusz zbudowany jest, jako prosty liniowy rozwój z obecnego udziału typów budynków, tak, aby nowopowstające obiekty w 2020 r. stanowiły w 100% budynki niskoenergetyczne Scanariusz zmiany w sposobie pracy rynku Scanarisuz zmiany w sposobie pracy rynku zakłada szybką zmianę praktyk uczestników rynku, całkowitą reformę sytuacji na rynku w okresie pięciu lat, prawdopodobnie zmiany będą napędzane przez gwałtowny wzrost świadomości społecznej (pociągnięcie rynku) lub innowacyjne produkty proponowane przez konkurujące firmy (impuls technologiczny). W ten sposób cele Unii Europejskie do 2020 roku zostaną osiągnięte przed czasem. Taki scenariusz jest technicznie moŝliwy, jak i niezbędne produkty i technologie są juŝ dostępne. Jednak wymaga on znaczących zmian w zachowaniu ludzi, jak i firm, które uczestniczą w procesie budowlanym. Ogólnie rzecz biorąc, stopy wzrostu udziałów budynków energooszczędnych w rynku w tym scenariuszu są bardzo ambitne i obecnie wydają się mało prawdopodobne. Jednak w przeszłości zdarzały się przypadki, gdzie podobne nagłe niespodziewane zmiany szybko wpływały na strukturę rynków (np. liczba pobrań muzyki wzrosła z blisko 0% udziału i w ciągu mniej niŝ pięciu lat stała się najpopularniejszym sposobem dostępu do muzyki na rynku). Ten scenariusz oferuje moŝliwość oceny skutków szybszych zmian niŝ zaproponowanych przez politykę Unii Europejskiej.

8 NorthPass Scenarios, business models and examples for very low-energy housing market. Page 8 of 63 3 COUNTRY-SPECIFIC SCENARIO AND SWOT ANALYSIS 3.1 Denmark Introduction In Denmark, the path towards improved energy-efficiency in buildings is already clear and the question is how to speed up this development. Regulations about energy efficiency have been introduced and they are revised every five year. Also, the environmental awareness among Danish people is considerably high. According to the two surveys directed to individual house builders and real estate experts, many builders are familiar with different low-energy house concepts, and also experts think that the situation is relatively good with sufficient expertise, services and products available in the market (Ahvenniemi et al. 2011). Also the state has taken a rather active role in promoting energy efficiency measures in buildings Current situation of the very low-energy housing market In 2011, approximately 25% of the newly built residential buildings in Denmark were lowenergy and 5% are very low-energy buildings, which inform about a fairly good market situation in the country. During the next 10 years the construction market for residential buildings seems to be satisfactory as an average of 1% increase in yearly construction has been forecasted. Energy consumption for heating (of spaces and domestic water) is slightly lower than the North European average (107,5 kwh/m2/a in normal, 77 kwh/m2/a in lowenergy and 53,7 kwh/m2/a in very low-energy detached houses). More details are presented in figure 4. Figure 1. Average energy consumption (kwh/a/m²) in each building type in Denmark. The costs of constructing a low-energy or very low-energy houses in Denmark is approximately 2 and 5% more expensive, as can be seen in table 3.

9 NorthPass Scenarios, business models and examples for very low-energy housing market. Page 9 of 63 Table 2. Average construction costs ( per m²) of each housing type. Normal Low-energy Very low-energy Detached houses Semi-detached houses Blocks of flats SWOT-analyses for companies The following table presents the SWOT-analyses for companies involved with constructing/providing very low-energy residential buildings. Table 3. SWOT-analyses for companies in Denmark. Strengths: - Required expertise, services and products are available in the market to a sufficient extent. - Low-energy construction can be an important marketing argument in Denmark. - It is assumed that low-energy construction will increase the value of the building. - Danish people are interested in energy efficient buildings and aware about low-energy building concepts. - Builders are willing to pay an additional investment cost for low-energy buildings. - German Passive House standard is sometimes used. Weaknesses: - Lack of coordination of knowledge between craftsmen and technical advisors (and the whole construction industry). - In densely populated areas with an eco-friendly collective heat supply there is no need to build low-energy houses (Blomsterberg 2011). Opportunities: - Regulations about energy-efficiency are revised every five year and construction of low-energy houses will become mainstream in the future. - The state has taken an active role in promoting energy efficiency. - It has been predicted that electricity consumption will increase in the future which encourages focusing on electricity savings. - Several low-energy house performance projects in Denmark serve as great examples

10 NorthPass Scenarios, business models and examples for very low-energy housing market. Page 10 of 63 and they increase knowledge about energy-efficient construction. - Private developers are major actors in the housing market. Threats: - There is no clear definition of very low-energy buildings, except for the basic lowenergy definition in the Danish Building regulation (Blomsterberg 2011). - Insufficient financial incentives for energy efficient solutions Scenarios and Business Models 100 % 90 % 80 % 70 % 60 % 50 % 40 % 30 % 20 % 10 % 0 % business as usual fast change change in market modes of operation 100 % 100 % 90 % 90 % 80 % 80 % 70 % 70 % 60 % 60 % 50 % 50 % 40 % 40 % 30 % 30 % 20 % 20 % 10 % 10 % 0 % 0 % Figure 2 Market shares of different building types among new buildings for the three scenarios described in 3.3 for Denmark. Green represents very low-energy, red low-energy and blue normal buildings. According to the forecasted development of market shares, Denmark has a relatively high share of low-energy and very low-energy buildings to start with, so the industry has already adapted to producing them. This makes the fast change scenario relatively likely in Denmark; in fact, it is not far from the trend so far. Therefore, for Denmark, the BAU scenario represents a lapse in development. Change in market modes of operation also seems more likely for Denmark than for some of the other countries studied. Fast Change (meeting the EU 2020 target) In this scenario the EU 2020 will be met in time. This can happen if the market environment undergoes some changes in terms of some of the PEST-aspects (political, economic, sociocultural or technological). As Denmark is already on the way towards improved energy efficiency in buildings (approximately 25% of residential buildings built in 2011 being very low-energy buildings), the Fast Change scenario is plausible (see first graph in figure 5). Constructing a very-low energy house is approximately only 5% more expensive than building a standard one, and therefore investing in energy efficiency can be supported with lower life cycle costs. Nevertheleess, reaching the target still requires some extensive changes, taking place within the next 10 years.

11 NorthPass Scenarios, business models and examples for very low-energy housing market. Page 11 of 63 Regulation will be revised successfully: Denmark is aiming to be CO2 neutral in year 2050, and this will require a remarkable change in buildings energy consumption. Tighter energy requirements for new and existing buildings were introduced in the Danish Building Regulations in 2010, and they will be revised in 2015 and 2020 (Blomsterberg 2011). Revision of energy requirements are essential for reaching the EU 2020 target as this will serve as a major motivation for companies to improve the energy efficiency of their residential buildings. Availability of products: Different building components for energy efficient construction do exist in the Danish market to a great extent but in order to increase the supply of very lowenergy buildings more reliable products are furthermore needed. Cooperation between different actors: In order to reach the EU 2020 target, cooperation and organization across the construction industry is highly needed. Especially enhanced coordination of knowledge between craftsmen and techincal advisors when building a singlefamily house is important. Obviously, universities and other educational establishments have an important role in increasing the level of knowledge within different construction industry professionals. In addition to these, spreading information about very low-energy construction is highly important in order to increase the knowledge about benefits of energy saving. Also encouraging the energy labelling of houses will assumably help in increasing the value of very low-energy houses and, hence, lead to a growing demand. Figure 3: Business Model for Fast Change scenario in Denmark. Change in Market Modes of Operation

12 NorthPass Scenarios, business models and examples for very low-energy housing market. Page 12 of 63 In this scenario the EU 2020 will be met but already 4 years earlier than in the Fast Change scenario. This can happen if the market environment undergoes remarkable changes; all or some of the PEST-aspects (political, economic, socio-cultural or technological) changing. Even if low-energy and very low-energy houses already have entered the housing market in Denmark to some extent, the second scenario is still not very credible (see second graph in figure 5). Reaching the EU 2020 target already by year 2016 would require remarkable changes in the market environment. As energy efficiency requirements will anyways (according to the current plan) be tightened and needed construction products already exist in the market to sufficient extent, the most important required change (assuming that the changes presented in the Fast Change scenario will occur) would be an increase in the customers preferences. Higher willingness to buy/invest: In Denmark, a large group of young people are expected to buy a new dwelling in the coming years, and they are also the most interested ones in energy efficient houses. The interest in investing in energy efficiency needs to further increase but a growing market potential already seems to exist. Even if the young generation is both in need of buying housing and also interested in buying a very low-energy house, the older generation holds larger purchasing opportunities. Therefore it is essential that the demand by the older generations will increase, and this should be promoted by informing about the additional economic value and other benefits that very low-energy houses can offer. Financial incentives: In order to increase the demand by young house buyers, who already have shown interest in very low-energy construction, funding possiblities (e.g. affordable loans) and financial incentives (e.g. as tax reductions) are required. Figure 4: Business Model for Change in Market Modes of Operation scenario in Denmark.

13 NorthPass Scenarios, business models and examples for very low-energy housing market. Page 13 of 63 Business as Usual The EU 2020 target might not be met in time (see third graph in figure 5) if the following weaknesses and threats from the SWOT-analyses will constitute remarkable barriers: - Lack of coordination of knowledge between craftsmen and technical advisors (and the whole construction industry). - In densely populated areas with eco-friendly collective heat supply there will be no need to build low-energy houses. - There is no clear definition of very low-energy buildings, except for the basic low-energy definition in the Danish Building regulation. If this will not change, it is not very likely that very low-energy building construction will take off. - There will not be more financial incentives for energy efficient solutions. - The stagnation of the construction sector will take over and new inventions and development will not be supported. 3.2 Estonia Introduction In Estonia, the interest in low-energy construction has remained low mostly because of the high prices and lack of information. Only few pilot projects demonstrating the benefits of very low-energy construction exist and therefore it is difficult to disseminate information about the benefits of energy-efficient buildings. Nevertheless, a growing interest in environmental issues exists, and this might contribute to a growing interest also in low-energy construction. Old blocks of flats form the Soviet-era form a large share of residential building stock. This is an opportunity in the sense that these buildings are in need of repair, and improvements in energy-efficiency could be carried out simultaneously. Still, the extensiveness and high expenses will constitute problems for these future renovation projects Current situation of the very low-energy housing market In 2011, less than 1% of the newly built residential buildings in Estonia were low-energy buildings and even fewer were very low-energy buildings. The construction market for residential buildings seems fairly promising with a 3% forecasted yearly increase. Energy consumption for heating (of spaces and domestic water) is much higher compared to the North European average (190 kwh/a/m² in normal, 90 kwh/a/m² in low-energy and 60 kwh/a/m² in very low-energy detached houses), which shows an enormous potential for energy savings in buildings. (More details are presented in figure 8.) Constructing a lowenergy detached house is, on average, 20% more, and constructing a very low-energy house even 50% more expensive compared to the costs of building a standard house.

14 NorthPass Scenarios, business models and examples for very low-energy housing market. Page 14 of 63 Figure 5. Average energy consumption (kwh/a/m²) for heating in each housing type in Estonia SWOT-analyses for companies The following table presents the SWOT-analyses for companies involved with constructing/providing very low-energy residential buildings. Table 4. SWOT-analyses for companies in Estonia. Strengths: - An increasing interest in energy efficiency of buildings exists. - Information about profitability of low-energy construction is available. Weaknesses: - An Estonian passive house standard has not been created yet (Blomsterberg 2011). - Insufficient or false information about low-energy construction might be presented. - Very high prices of very low-energy buildings might disencourage investments. - Designers and engineers are considerably old fashioned. - Required components might be difficult to find. Opportunities: - LCC is becoming more popular and better known (although very few are implementing these practices) (Blomsterberg 2011). - The European Energy Performance Directive (with the law about Energy Performance Certificate) will further promote very low-energy construction.

15 NorthPass Scenarios, business models and examples for very low-energy housing market. Page 15 of 63 - Energy consumption for heating in blocks of flats is very high which means high energy bills. - Old blocks of flats which are in need of repair (and improvements in energy efficiency) constitute a large share of the housing stock. - The state has implemented several measures to promote energy efficiency of buildings, e.g. regulations, trainings, workshops, funding. - Kindergarden Kaseke, which was built according to very low-energy standards, serve as a successful example. Threats: - Only few low-energy building examples have been built so far -> No monitored data and experience about low-energy buildings exist (Blomsterberg 2011). - Further slowdown in the economy and in the construction field will form a barrier for very low-energy construction to spread. (Blomsterberg 2011). - The distribution of income is very uneven and only the affluent part of the population has the possibility to invest in low-energy buildings. - The level of education and information considering low-energy construction is low Scenarios and Business Models 100 % 90 % 80 % 70 % 60 % 50 % 40 % 30 % 20 % 10 % 0 % business as usual fast change change in market modes of operation 100 % 100 % 90 % 90 % 80 % 80 % 70 % 70 % 60 % 60 % 50 % 50 % 40 % 40 % 30 % 30 % 20 % 20 % 10 % 10 % 0 % 0 % Figure 6 Market shares of different building types among new buildings for the three scenarios described in 3.3 for Estonia. Green represents very low-energy, red low-energy and blue normal buildings. So far low-energy and very low-energy buildings have been uncommon in Estonia. A pessimistic view of the future development is shown by the BAU scenario where no changes are expected. However, in recent years there has developed interest in low-energy construction and more and more buildings have been built to consume less energy. The fast change scenario can be seen as a plausible continuation to that development. The change in market modes of operation scenario, however, would probably need determined concerted action from the stakeholders to be realized.

16 NorthPass Scenarios, business models and examples for very low-energy housing market. Page 16 of 63 Fast Change (meeting the EU 2020 target) As the interest in energy efficient construction seems to be increasing, the realization of the Fast Change scenario might not be impossible. Adopting the directive of the European Parliament in 2010 and the law about energy performance certificate (implemented in 2009) indicate that Estonia is trying to reach the fast change scenario with help of political and legislative acts. A positive matter is that technical expertise and required products do exist in the Estonian construction market, but information about them might be difficult to find. According to a questionnaire sent to individual house builders it appears that in general, Estonian house builders are aware of the low-energy house concept, although not many are currently interested in it. Also the high (higher than average) energy consumption of Estonian buildings should encourage people in making savings in energy consumption. Nevertheless, remarkable barriers such as high price and the lack of information about the benefits of constructing a very low-energy house, still need to be overcome, and large changes are required to take place during the next 10 years. Information about Passive house (pilots) and monitored data: Not enough of passive house pilot projects exist in Estonia which could show the benefits of very low-energy construction. Pilots would receive a great deal of attention by many different actors and they would serve as useful examples encouraging house buyers as well as construction companies. Also monitored data is needed to illustrate the real benefits of energy efficiency investments. Improved education: In Estonia, the state has already been involved with promoting energy efficiency of buildings by training specialists and engineers as well as organising workshops to raise the awareness of energy consumers. Nevertheless, it has been presented that Estonian designers and engineers are still considerably old fashioned and not willing to learn about new technologies. This will be essential in order to further the development of the very low-energy housing and related products market. Cheaper price: As the gap between the affluent and indigent people is growing, and the situation of the middle-class is deteriorating, the growing demand among the whole population will not be possible unless the prices of very low-energy houses will not decrease significantly.

17 NorthPass Scenarios, business models and examples for very low-energy housing market. Page 17 of 63 Figure 7. Business Model for Fast Change scenario in Estonia. Change in Market Modes of Operation In Estonia s case, reaching the EU 2020 target already by year 2016 is not very likely to happen. Even if the Fast Change scenario might be plausible if some major changes in the political, economic and socio-cultural environment will occur, further speeding up of very low-energy house construction seems impossible unless major changes, both in the demand but also supply side, will take place. In order to reach the Change in Market Modes of Operation scenario, changes regarding the following matters will be needed (in addition to the changes presented in the Fast Change scenario): Interest in very low-energy house construction needs to increase outstandingly in order to maintain the level of demand which would be needed in this scenario. This might not be an impossible challenge as the trend of constructing single-, two-family and terraced houses, instead of blocks of flats, will increase the demand of new houses. The increasing energy prices definitely encourage people to make savings in energy consumption as houses with larger space areas are now demanded. Informing about the benefits of energy efficient buildings is essential in order to increase the demand for very low-energy houses, as the benefits are currently not widely known. Even if awareness of and interest in Life Cycle Costing is growing (Blomsterberg 2011), this kind of consideration should become much more common and be implemented also in practice. Financing opportunities must be provided if the interest in very low-energy construction should rise. In Estonia funding possibilities are available for public sector (e.g. Kredex, IEE, Swiss Contribution) and also different substitutes are provided for energy efficiency

18 NorthPass Scenarios, business models and examples for very low-energy housing market. Page 18 of 63 improvements in the residential sector (Implementing EPBD 2010). Nevertheless, neither individual builders nor construction sector experts seem to be aware of these opportunities, and therefore they should substantially be advertised better. Increasing supply: In order to reach the Change in Market Modes of Operation scenario, not only the demand needs to increase extensively but also the supply side needs to undergo some major changes. Different actors involved in the production chain needs to be assured about the additional value that very low-energy house construction could provide them. It seems that real estate experts already consider low-energy construction as a positive marketing argument, and also builders have already seen advertisements related to energy efficient construction. This suggests that changes on the supply side might not be too hard to achieve, as different actors from the production industry can see the benefits that can be achieved. Figure 8. Business Model for Change in Market Modes of Operation scenario in Estonia. Business as Usual In case that several of the following matters, listed below, will occur, Business as Usual scenario will come to fruition, and the EU 2020 target will not be reached. In regard of the current political acts and the level of demand, this scenario is far less plausible than the Fast Change scenario, but also this possibility needs to be considered. - The current high prices of very low-energy buildings will not decrease and this will disencourage energy efficiency investments.

19 NorthPass Scenarios, business models and examples for very low-energy housing market. Page 19 of 63 - Further slowdown in the economy and in the construction field will form a barrier for spreading of very low-energy construction. - The distribution of income will prevent potential customers from investing in low-energy buildings. - The level of education and information considering low-energy construction remains low, and different construction sector professionals remain old fashioned.

20 NorthPass Scenarios, business models and examples for very low-energy housing market. Page 20 of Finland Introduction The market situation for very low-energy buildings in Finland is fairly good. Legal obligations (for example the energy performance certificate) will further the implementation of low-energy construction practices, and some large construction companies have already committed to construct only low-energy buildings. The environmental awareness among Finnish people is considerably high and individual builders seem to be aware of different lowenergy building concepts (Ahvenniemi et al. 2011). The largest problem for low-energy construction is the scattered field of expertise and information although information campaigns have been launched in order to partly solve this problem Current situation of the very low-energy housing market In Finland, 8% of the new residential buildings built in 2011, were built according to very low-energy standard, and 31% were low-energy houses. These figures show that energyefficiency has already been given much importance to in the housing market. However, the construction market does not look promising as no remarkable growth in the amount of construction has been forecasted for the next 10 years. The average energy consumption for heating is slightly less than the North European average (116 kwh/a/m² in normal, 96 kwh/a/m² in low-energy and 50 kwh/a/m² in very low-energy detached houses). On average, constructing a low-energy house costs 2% and a very low-energy house 5% more than a standard house SWOT-analyses for companies The following table presents the SWOT-analyses for companies involved in constructing/providing very low-energy residential buildings. Table 5. SWOT-analyses for companies in Finland. Strengths: - The resale value of a very low-energy house is estimated to be 10-30% more than compared to a conventional one. Existing examples of very low-energy construction support this statement. - Some large companies have already committed to low-energy construction and they are spreading the trend. - The environmental awareness of people is increasing. Weaknesses: - A very low-energy house is a rather new concept in Finland (only a dozen of this kind of buildings have been built), and the demand is still rather low. - Designers are not interested in creating new (and more expensive) design, but instead use existing and conventional one (Blomsterberg 2011).

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

How much does SMARTech system cost?

How much does SMARTech system cost? 1. How much does an intelligent home system cost? With over six years of experience in construction of Intelligent Home Systems we have done a value analysis of systems and services usually purchased by

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

I webinarium 18.02.2015

I webinarium 18.02.2015 I webinarium 18.02.2015 Współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013.

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY TeleTrade DJ International Consulting Ltd Sierpień 2013 2011-2014 TeleTrade-DJ International Consulting Ltd. 1 Polityka Prywatności Privacy Policy Niniejsza Polityka

Bardziej szczegółowo

POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU

POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU by Marek Oppeln-Bronikowski, 17 of March 2005, Brussels POLISH ECONOMICAL SITUATION POLISH ECONOMICAL SITUATION REAL ECONOMY: YEAR GDP CPI year-end Investment

Bardziej szczegółowo

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011 Implementation of the JEREMIE initiative in Poland Prague, 8 November 2011 Poland - main beneficiary of EU structural funds - 20% of allocation within cohesion policy (EUR 67 bln) Over EUR 10 bln of NSRF

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r EGARA 2011 Adam Małyszko FORS POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r HISTORIA ELV / HISTORY ELV 1992r. 5 Program działań na rzecz ochrony środowiska / EAP (Environmental Action Plan) 1994r. Strategia dobrowolnego

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Wydział Zarządzania Specjalność: Inwestycje Kapitałowe i Strategie Finansowe Przedsiębiorstw Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Michał Goc Praca

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

System optymalizacji produkcji energii

System optymalizacji produkcji energii System optymalizacji produkcji energii Produkcja energii jest skomplikowanym procesem na który wpływa wiele czynników, optymalizacja jest niezbędna, bieżąca informacja o kosztach i możliwościach wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Adam Kozierkiewicz JASPERS

Adam Kozierkiewicz JASPERS Adam Kozierkiewicz JASPERS Europa 2020 Flagship initiatives Priorities Targets Digital agenda for Europe Innovation Union Youth on the move Resource efficient Europe An industrial policy for the globalisation

Bardziej szczegółowo

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates Call 2013 national eligibility criteria and funding rates POLAND a) National eligibility criteria Funding Organisation National Contact Point National Center for Research and Development (Narodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

OSTC GLOBAL TRADING CHALLENGE MANUAL

OSTC GLOBAL TRADING CHALLENGE MANUAL OSTC GLOBAL TRADING CHALLENGE MANUAL Wrzesień 2014 www.ostc.com/game Po zarejestrowaniu się w grze OSTC Global Trading Challenge, zaakceptowaniu oraz uzyskaniu dostępu to produktów, użytkownik gry będzie

Bardziej szczegółowo

SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION

SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION 1. Applicant s data Company s name (address, phone) NIP (VAT) and REGON numbers Contact person 2. PPROPERTIES HELD Address Type of property Property

Bardziej szczegółowo

CC Poland Plus KIC InnoEnergy

CC Poland Plus KIC InnoEnergy KIC InnoEnergy Marek Marzec Business Creation Officer Ltd. operates polish Knowledge and Innovation Community - KIC InnoEnergy consortium of 27 leading industry companies, research centers and universities

Bardziej szczegółowo

Jazz EB207S is a slim, compact and outstanding looking SATA to USB 2.0 HDD enclosure. The case is

Jazz EB207S is a slim, compact and outstanding looking SATA to USB 2.0 HDD enclosure. The case is 1. Introduction Jazz EB207S is a slim, compact and outstanding looking SATA to USB 2.0 HDD enclosure. The case is made of aluminum and steel mesh as one of the coolest enclosures available. It s also small

Bardziej szczegółowo

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy Definition: WHAT DOES THE SPECIAL ECONOMIC ZONE MEAN? THE SPECIAL ECONOMIC ZONE IS THE SEPERATED AREA WITH ATTRACTIVE TAX

Bardziej szczegółowo

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND 2014 WWW.ADVICERO.EU RETAIL MARKET IN POLAND The Polish retail market enjoyed substantial development in recent years and is expected to continue growing in the near

Bardziej szczegółowo

List of ECOWILL-certified Ecodriving trainers for short duration trainings

List of ECOWILL-certified Ecodriving trainers for short duration trainings List of ECOWILL-certified Ecodriving trainers for short duration trainings POLAND January 2013 The sole responsibility for the content of this report lies with the authors. It does not necessarily reflect

Bardziej szczegółowo

Działania w dziedzinie klimatu, środowisko, efektywna gospodarka zasobami i surowce

Działania w dziedzinie klimatu, środowisko, efektywna gospodarka zasobami i surowce HORIZON 2020 - THE FRAMEWORK PROGRAMME FOR RESEARCH AND INNOVATION (2014-2020) 2020) Challenge 5 Climate action, environment, resource efficiency and raw materials INFORMAL DRAFT 1 Copyright KPK PB UE

Bardziej szczegółowo

Wikimedia Polska Conference 2009 You too can create... not only Wikipedia!

Wikimedia Polska Conference 2009 You too can create... not only Wikipedia! Wikimedia Polska Conference 2009 You too can create... not only Wikipedia! 1 st -3 rd May, 2009, Jadwisin by the Jezioro Zegrzyńskie Wikimedia Polska Conference 2009 is a fourth event organized by the

Bardziej szczegółowo

Regionalny SEAP w województwie pomorskim

Regionalny SEAP w województwie pomorskim ENNEREG International Conference Transfer of knowledge in the field of sustainable use of energy 22 May 2012, Wielkopolska Voivodship Office, Poznań, Poland Regionalny SEAP w województwie pomorskim Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO Meeting Big Data challenges in Leadership with Human-Computer Synergy. Presented by Dr. Morten Middelfart, CTO Big Data Data that exists in such large amounts or in such unstructured form that it is difficult

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

Dziś budujemy pod klucz dowolne typy instalacji energetycznych spotykanych w przemyśle, górnictwie i gospodarce komunalnej.

Dziś budujemy pod klucz dowolne typy instalacji energetycznych spotykanych w przemyśle, górnictwie i gospodarce komunalnej. Początki działalności naszej firmy sięgają jeszcze lat czterdziestych minionego stulecia. W ciągu kolejnych dekad, wraz z rozbudową mocy wytwórczych krajowej energetyki i górnictwa, systematycznie rozwijaliśmy

Bardziej szczegółowo

OFERTA REKLAMOWA. advertisement offer

OFERTA REKLAMOWA. advertisement offer OFERTA REKLAMOWA 2015 advertisement offer LICZBY GRAMWZIELONE.PL FACTS & FIGURES 5 LAT NA RYNKU YEARS ON THE MARKET 1 POZYCJA NA RYNKU MEDIÓW W POLSCE DEDYKOWANYCH ENERGII ODNAWIALNEJ NO 1 POSITION AMONG

Bardziej szczegółowo

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+ Goodman Poznań Airport 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business Goodman Poznań Airport ul. Batorowska 35, 62-081 Wysogotowo, Poznań Najlepsze miejsce dla biznesu Goodman

Bardziej szczegółowo

Meritum Bank Equity Investment

Meritum Bank Equity Investment Meritum Bank Equity Investment Kraj: Polska Numer projektu: 40198 Sektor: Inwestycja kapitalowa Publiczny/Prywatny:: Prywatny Kategoria Środowiskowa: Instytucje Finansowe Data posiedzenia Rady Dyrektorów:

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges www.european-ecotourism.pl registration: office@european-ecotourism.pl enquires: biuro@sie.org.pl tel. +48 725 994 964 Social Ecological Institute is pleased to invite to III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE

Bardziej szczegółowo

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International Edycja 5. kwiecień 2015 5 th Edition APRIL 2015 Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International The Most Desired Employers 2014 in the Opinion of Professionals

Bardziej szczegółowo

Why choose No Hau Studio?

Why choose No Hau Studio? Why choose No Hau Studio? We ve been perfecting our skills for over 10 years. Branding and Communications are the core of our activities. B2B is our speciality. Customer s Satisfaction is our priority.

Bardziej szczegółowo

NEW CUSTOMER CONSULTATION QUESTIONNAIRE KWESTIONARIUSZ KONSULTACYJNY DLA NOWEGO KLIENTA

NEW CUSTOMER CONSULTATION QUESTIONNAIRE KWESTIONARIUSZ KONSULTACYJNY DLA NOWEGO KLIENTA NEW CUSTOMER CONSULTATION QUESTIONNAIRE KWESTIONARIUSZ KONSULTACYJNY DLA NOWEGO KLIENTA 1. CLIENT: KLIENT: 2. CONTACT: KONTAKT: 3. DATE: DATA: 4. CONSULTANT: KONSULTANT: 5. VENUE: MIEJSCE: 6. Briefly summarize

Bardziej szczegółowo

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and Fig 4 Measured vibration signal (top). Blue original signal. Red component related to periodic excitation of resonances and noise. Green component related. Rotational speed profile used for experiment

Bardziej szczegółowo

DOROTA PAŁUBSKA. Innovation Performance in Poland and Polish Companies

DOROTA PAŁUBSKA. Innovation Performance in Poland and Polish Companies 10.2478/v10103-011-0014-2 DOROTA PAŁUBSKA Innovation Performance in Poland and Polish Companies Abstract Poland, with its weak innovation performance still lags far behind most European countries. The

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+ Goodman Kraków Airport Logistics Centre 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth Goodman Kraków Airport Logistics Centre ul. Komandosów 1, 32-085 Modlniczka Goodman

Bardziej szczegółowo

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ THE POWER OF EXPORT IN POLISH COSMETICS INDUSTRY KATARZYNA OLĘDZKA Brand Manager Verona Products Professional AGENDA 1. Branża kosmetyczna w Polsce i na świecie

Bardziej szczegółowo

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 25 March 2014. 8148/14 Interinstitutional File: 2014/0011 (COD)

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 25 March 2014. 8148/14 Interinstitutional File: 2014/0011 (COD) COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION Brussels, 25 March 2014 8148/14 Interinstitutional File: 2014/0011 (COD) CLIMA 30 ENV 318 MI 307 IND 117 ENER 142 ECOFIN 305 TRANS 175 COMPET 191 CODEC 893 INST 173 PARLNAT

Bardziej szczegółowo

EuroWeek Szkoła Liderów 2015

EuroWeek Szkoła Liderów 2015 EuroWeek Szkoła Liderów 2015 Tegoroczny Obóz Językowy Euroweek, niewątpliwie był jednym z tych wyjazdów, które zapadają w pamięci na długie lata. Grupa uczniów z naszej szkoły wraz z nauczycielem języka

Bardziej szczegółowo

Cel szkolenia. Konspekt

Cel szkolenia. Konspekt Cel szkolenia About this CourseThis 5-day course provides administrators with the knowledge and skills needed to deploy and ma Windows 10 desktops, devices, and applications in an enterprise environment.

Bardziej szczegółowo

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company Im not found /sites/eneacsr2012.mess-asp.com/themes/eneacsr2012/img/enea.jpg Employt Capital Group is one of the largest companies in the energy industry. Therefore it has an influence, as an employer,

Bardziej szczegółowo

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 25 LAT 27 LAT 1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 nasi klienci dobrze trafili... get your swing on with us... www.dyskret.com.pl 30-023 Kraków, ul. Mazowiecka 131 tel. +48 12 423 31 00, office@dyskret.com.pl

Bardziej szczegółowo

Gmina Pruszcz Gdański. Przyjazna Oświacie Commune education friendly

Gmina Pruszcz Gdański. Przyjazna Oświacie Commune education friendly Gmina Pruszcz Gdański Przyjazna Oświacie Commune education friendly Gmina logistycznie idealna Gmina Pruszcz Gdański od kilku lat kładzie duży nacisk na inwestycje w oświacie. To szczególnie ważna dziedzina

Bardziej szczegółowo

Customer engagement, czyli klient, który wraca

Customer engagement, czyli klient, który wraca Customer engagement, czyli klient, który wraca Impact Economics Relations Transformation Warszawa, 4 listopada 2015 Kolejność ma znaczenie Put your staff first, customers second, and shareholders third

Bardziej szczegółowo

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ OBSZARÓW MIEJSKICH W KRAJACH CZŁONKOWSKICH UE W LATACH 2014-2020 29 września 1 października 2015 r. Sesja warsztatowa - Zintegrowane Strategie Miejskie tworzenie i realizacja Tworzenie

Bardziej szczegółowo

» meble gabinetowe. executive furniture systems. INTER OFFICE UL.INŻYNIERSKA 5 20-484 LUBLIN TEL/FAX 81-744-52-09 interoffice@poczta.onet.

» meble gabinetowe. executive furniture systems. INTER OFFICE UL.INŻYNIERSKA 5 20-484 LUBLIN TEL/FAX 81-744-52-09 interoffice@poczta.onet. meble gabinetowe executive furniture systems INTER OFFICE UL.INŻYNIERSKA 5 20-484 LUBLIN TEL/FAX 81-744-52-09 interoffice@poczta.onet.pl meble gabinetowe executive furniture 0 Rio Potrzeba nowoczesności

Bardziej szczegółowo

British Polish Chamber of Commerce ul. Nowogrodzka 12/3 00-511 Warszawa Tel/Fax: +48 22 622 20 56 www.bpcc.org.pl

British Polish Chamber of Commerce ul. Nowogrodzka 12/3 00-511 Warszawa Tel/Fax: +48 22 622 20 56 www.bpcc.org.pl British Polish Chamber of Commerce ul. Nowogrodzka 12/3 00-511 Warszawa Tel/Fax: +48 22 622 20 56 www.bpcc.org.pl The British Polish Chamber of Commerce is extremely active with its media and communications

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia z wymiany menedżerskiej Polskiej Federacji Szpitali JACEK DOMEJKO POZNAŃ 2013

Doświadczenia z wymiany menedżerskiej Polskiej Federacji Szpitali JACEK DOMEJKO POZNAŃ 2013 Doświadczenia z wymiany menedżerskiej Polskiej Federacji Szpitali JACEK DOMEJKO POZNAŃ 2013 ZAGADNIENIA: POLSKA FEDERACJA SZPITALI WYMIANA KADRY SZPITALNEJ W RAMACH PROGRAMU HOPE PRZYKŁAD WYMIANY SZPITAL

Bardziej szczegółowo

» meble gabinetowe. executive furniture systems

» meble gabinetowe. executive furniture systems » meble gabinetowe executive furniture systems » meble gabinetowe» executive furniture 0 Rio Potrzeba nowoczesności» Forma gabinetu podkreśla jego wysoką klasę. Docenią ją osoby, dla których istotne są

Bardziej szczegółowo

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation operation good practices presentation Polites association was founded in 2002 in Szczecin Stowarzyszenie POLITES w Szczecinie Starszy Brat Starsza Siostra

Bardziej szczegółowo

Ocena funkcjonowania programu Indywidualnych Kont Emerytalnych implikacje dla doskonalenia systemu zabezpieczenia emerytalnego

Ocena funkcjonowania programu Indywidualnych Kont Emerytalnych implikacje dla doskonalenia systemu zabezpieczenia emerytalnego Zarządzanie Publiczne, 4(16)/2011, s. 95 118 Kraków 2012 Published online June 29, 2012 Ocena funkcjonowania programu Indywidualnych Kont Emerytalnych implikacje dla doskonalenia systemu zabezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał

Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał Poland is a nation rich in history, culture, and tradition, undergoing tremendous change. Polska jest krajem bogatym w historię, kulturę i tradycję, przechodzącym

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers

Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers 10-12 milionów Romów w Europie 6 milionów mieszkających w U E Irlandia Polska Republika Czeska Turcja Populacja społeczności romskiej w liczbach Irlandia Polska

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

niedziela, 29 stycznia 2012 PR dobrych praktyk

niedziela, 29 stycznia 2012 PR dobrych praktyk PR dobrych praktyk o PSPR PSPR to najstarsza organizacja branżowa w Polsce 19 stycznia obchodziliśmy okrągłą rocznicę popularyzacja zagadnień związanych z Public Relations wskazywanie kierunku i działań

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

We Bring Brands to Life. for online portfolio visit www.ms-design.pl

We Bring Brands to Life. for online portfolio visit www.ms-design.pl We Bring Brands to Life for online portfolio visit www.ms-design.pl yetico producent styropianu styrofoam producer Świetliste logo zatopione w płaszczyznach plexi podkreśla innowacyjne podejście firmy

Bardziej szczegółowo

Procedura oceny wniosków kryteria kwalifikowalności projektów i kryteria oceny

Procedura oceny wniosków kryteria kwalifikowalności projektów i kryteria oceny Procedura oceny wniosków kryteria kwalifikowalności projektów i kryteria oceny Aleksander Kędra Dyrekcja Generalna ds. Badań Naukowych Komisja Europejska Aleksander.Kedra@ec.europa.eu Przygotowanie wniosku

Bardziej szczegółowo

Organic Seeds: Transparency and availability / Ekologiczny material siewny: przejrzystość i dostępność

Organic Seeds: Transparency and availability / Ekologiczny material siewny: przejrzystość i dostępność Organic Seeds: Transparency and availability / Ekologiczny material siewny: przejrzystość i dostępność Klaus-Peter Wilbois Poznań, 21.03.2014 Requirements of EC Regulation 834/2007 / Rozporządzenie Rady

Bardziej szczegółowo

The average number of people in a household receiving social benefits in relation to the average number of persons per household

The average number of people in a household receiving social benefits in relation to the average number of persons per household CENTRAL STATISTICAL OFFICE STATISTICAL OFFICE IN KATOWICE Sustainable Development Indicators. Regional module The average number of people in a household receiving social benefits in relation to the average

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be angry with somebody gniewać się na kogoś Czy gniewasz

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL. June 2013

Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL. June 2013 Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL June 2013 KEY FACTS ON THE SECTOR KEY FACTS ON THE SECTOR 110 000 No. of employees in foreign capital BPO/ITO, SSC and R&D centres

Bardziej szczegółowo

HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM

HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM CHRIS MILNES, HELLENIC ECOTOURISM SOCIETY Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Społeczny

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

POPRAWKA do POLSKIEJ NORMY PN-EN ISO 9001:2009/AC. Dotyczy PN-EN ISO 9001:2009 Systemy zarządzania jakością Wymagania. listopad 2009 ICS 03.120.

POPRAWKA do POLSKIEJ NORMY PN-EN ISO 9001:2009/AC. Dotyczy PN-EN ISO 9001:2009 Systemy zarządzania jakością Wymagania. listopad 2009 ICS 03.120. POPRAWKA do POLSKIEJ NORMY ICS 03.120.10 PN-EN ISO 9001:2009/AC listopad 2009 Wprowadza EN ISO 9001:2008/AC:2009, IDT ISO 9001:2008/AC1:2009, IDT Dotyczy PN-EN ISO 9001:2009 Systemy zarządzania jakością

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem

Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem Ŝurawia GTK1100 Poznań, 24-11-2010 Igor Pawela Forum Czystej Energii Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

Your bridge to opportunities+

Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV 64,000 sqm warehouse space in strategic location Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV Wrocław, ul. Kwiatkowskiego Goodman Wrocław IV Wrocław, Kwiatkowskiego Street Zbliż

Bardziej szczegółowo

Planning and Cabling Networks

Planning and Cabling Networks Planning and Cabling Networks Network Fundamentals Chapter 10 Version 4.0 1 Projektowanie okablowania i sieci Podstawy sieci Rozdział 10 Version 4.0 2 Objectives Identify the basic network media required

Bardziej szczegółowo

Trend in drug use in Poland

Trend in drug use in Poland Prevalence and patterns of drug use among general population Indicator (GPS) Annual Expert Meeting 214 Trend in drug use in Poland Janusz Sierosławski Institute of Psychiatry i Neurology Warsaw Lisbon,

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland OECD Przegląd krajowej polityki miejskiej National Urban Policy Review of Poland 17-19 19 March 2010 ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland Zygmunt Ziobrowski Instytut Rozwoju Miast The

Bardziej szczegółowo

UWAGA!!!! Nie odsyłać do Spółki ATTENTION!!!!! Do not send it to the Company

UWAGA!!!! Nie odsyłać do Spółki ATTENTION!!!!! Do not send it to the Company UWAGA!!!! Nie odsyłać do Spółki ATTENTION!!!!! Do not send it to the Company INSTRUKCJA ZAŁĄCZNIK DO PEŁNOMOCNICTWA DOTYCZĄCA WYKONYWANIA PRZEZ PEŁNOMOCNIKA PRAWA GŁOSU NA ZWYCZAJNYM WALNYM ZGROMADZENIU

Bardziej szczegółowo