ywienie i aktywnoêç fizyczna metody profilaktyki nadwagi i oty oêci

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ywienie i aktywnoêç fizyczna metody profilaktyki nadwagi i oty oêci"

Transkrypt

1 ywienie i aktywnoêç fizyczna metody profilaktyki nadwagi i oty oêci Miros aw Jarosz, Wioleta Respondek Zapobieganie nadwadze i oty oêci sta o si wielkim wyzwaniem dla wi kszoêci krajów na Êwiecie. Cz stoêç wyst powania tych schorzeƒ roênie w tempie bardzo szybkim, a ich konsekwencje zdrowotne (choroby uk adu krà enia, nowotwory z oêliwe), które opisano w poprzednim rozdziale, sà bardzo powa ne. Przeciwdzia anie tym zjawiskom poprzez zapobieganie nadwadze, oty oêci i przewlek ym chorobom niezakaênym sta o si obecnie priorytetem w Unii Europejskiej. Rada UE, w Êlad za Globalnà strategià dotyczàcà diety, aktywnoêci fizycznej i zdrowia, opracowanà przez WHO, przygotowa a dokument Zielona Ksi ga Promowanie zdrowego ywienia i aktywnoêci fizycznej: europejski wymiar zapobiegania nadwadze, oty oêci i chorobom przewlek ym (grudzieƒ 2005 r.). W opracowaniu tym: stwierdzono, e podstawowà przyczynà nadwagi, oty oêci i przewlek ych chorób niezakaênych oraz przedwczesnej umieralnoêci w Europie jest nieprawid owe ywienie i ma a aktywnoêç fizyczna; wzrost rozpowszechnienia oty oêci w Europie sta si jednym z g ównych problemów zdrowia publicznego; 47

2 w zwiàzku z powy szym Rada wezwa a Komisj do wsparcia promowania zdrowego trybu ycia oraz przeanalizowania sposobów promowania zdrowszego ywienia w Unii Europejskiej i przygotowania programów prozdrowotnych; Rada wezwa a tak e paƒstwa cz onkowskie oraz Komisj do stworzenia i przeprowadzenia inicjatyw, majàcych na celu promowanie prawid owego ywienia oraz aktywnoêci fizycznej. Najwa niejszym dzia aniem dà àcym do zmniejszenia zachorowalnoêci i umieralnoêci z powodu chorób uk adu krà enia, cukrzycy typu 2 oraz kamicy ó ciowej jest zwalczanie nadwagi i oty oêci oraz zapobieganie powstawaniu tych chorób. Podstawowym narz dziem tej walki jest zmiana stylu ycia obejmujàca sposób ywienia i aktywnoêç fizycznà. Rozpowszechniane przez Instytut ywnoêci i ywienia, przytaczane w innych poradnikach zasady prawid owego ywienia sprzyjajà zapobieganiu chorób cywilizacyjnych, w tym równie nadwadze i oty oêci. Oto one: Jedz regularnie co najmniej 3 posi ki dziennie (najlepiej 5 posi ków), ka dy dzieƒ rozpoczynajàc od Êniadania. Postaraj si o to, aby Twoje codzienne po ywienie zawiera o ró norodnà ywnoêç pochodzenia roêlinnego i zwierz cego. Spo ywaj codziennie produkty zbo owe oraz warzywa i owoce. Warzywa najlepiej jeêç na surowo lub krótko gotowane. 2, a najlepiej 3 razy dziennie spo ywaj mleko, bia y ser lub jogurty i kefiry. Osoby doros e powinny spo ywaç mleko o obni onej zawartoêci t uszczu. 48

3 Mi so jedz w iloêciach umiarkowanych 3 4 razy w tygodniu. Wybieraj mi so chude. W Twoim jad ospisie w pozosta e dni powinny si znaleêç dania z ryb i roêlin stràczkowych (fasola, groch, soja). Ograniczaj iloêç spo ywanego t uszczu pochodzenia zwierz cego. Przy przyrzàdzaniu potraw t uszcze zwierz ce zast puj olejami lub oliwà z oliwek (te w umiarkowanych iloêciach). Ograniczaj spo ycie soli kuchennej. Nie dosalaj. Zachowaj umiar w jedzeniu s odyczy i cukru. Zamiast s odyczy jadaj wi cej warzyw i owoców. Bàdê aktywny ruchowo. Pomo e Ci to zgubiç nadmiar dostarczonej z po ywieniem energii (kalorii). Pami taj, e ruch mo e cz sto zastàpiç lekarstwo, lecz adne lekarstwo nie zastàpi ruchu. W Polsce, podobnie jak w innych krajach, zasady prawid owego ywienia zosta y opracowane równie w postaci tzw. piramidy ywienia. W sposób prosty i przyst pny obrazuje ona, jakie grupy produktów spo ywczych sà dla cz owieka najwa niejsze, a jakie powinny byç zjadane w ograniczonych iloêciach. Rycina 1 (na 3 stronie ok adki) przedstawia piramid zdrowego ywienia opracowanà w Instytucie ywnoêci i ywienia. Piramida uwzgl dnia 5 grup ywnoêci. Prawid owo zaplanowany jad ospis powinien zawieraç w przewa ajàcej iloêci produkty znajdujàce si w dolnej cz Êci piramidy, czyli produkty zbo owe (5 porcji dziennie) oraz warzywa (4 porcje) i owoce (3 porcje). Mleko i jego przetwory powinny byç zjadane w iloêci 2 porcji dziennie. Z grupy obejmujàcej mi so, ryby i roêliny stràczkowe powinna byç wybierana 1 porcja dziennie. 49

4 5 porcji produktów zbo owych, 4 warzyw, 3 owoców, 2 produktów mlecznych oraz 1 mi sa lub zamienników bia kowych dostarczajà oko o kcal. Dla zrównowa onego zapotrzebowania energetycznego nale y spo ywaç tak e 2 porcje t uszczów roêlinnych i dodatkowe porcje produktów zbo owych. Znaczenie profilaktyki oty oêci i innych chorób cywilizacyjnych dla poprawy stanu zdrowia spo eczeƒstwa jest stale podkreêlane przez Âwiatowà Organizacj Zdrowia. Eksperci tej organizacji opracowali m.in. zalecenia dotyczàce prawid owego pokrycia dobowego zapotrzebowania energetycznego (struktury spo ycia), które przedstawiono w tabeli 11. Podstawowà rzeczà w profilaktyce nadwagi i oty oêci jest dba- oêç o prawid owy bilans energetyczny, czyli stan, w którym iloêç energii spo ytej równa jest iloêci energii wydatkowanej przez organizm. Z jednej strony wi c nale y dbaç o taki sposób ywienia, który chroni przed nadkonsumpcjà, z drugiej zaê bardzo wa ne Tabela 11 Zalecenia WHO struktura spo ycia (wg Report of a Joint WHO/FAO Expert Consultation, Genewa 2003 r.) Sk adniki (ogó em) % energii w diecie W glowodany Bia ko T uszcz Kwasy t uszczowe: nasycone < 10 wielonienasycone 6 10 wielonienasycone n wielonienasycone n trans < 1 jednonienasycone z ró nicy 50

5 jest zapewnienie zu ycia przez organizm energii na odpowiednim poziomie poprzez zwi kszenie aktywnoêci fizycznej. W tabeli 12 podano zapotrzebowanie na energi dla osób o ma ej aktywnoêci fizycznej, którà charakteryzuje si wi kszoêç Polaków. U osób o umiarkowanej lub du ej aktywnoêci fizycznej zapotrzebowanie energetyczne jest wy sze od warto- Êci podanych w tabeli. Tabela 12 Dobowe zapotrzebowanie energetyczne dla kobiet i m czyzn o ma ej aktywnoêci fizycznej (wg Ziemlaƒskiego i wsp.: Normy ywienia dla ludnoêci w Polsce. I ) Kobiety M czyêni Wiek Masa Zapotrzebowanie Masa Zapotrzebowanie (w latach) cia a energetyczne cia a energetyczne (kg) (kcal/osob /dob ) (kg) (kcal/osob /dob ) > Sposób ywienia Pewne nawyki ywieniowe sà szczególnie wa ne z punktu widzenia profilaktyki nadwagi i oty oêci. Przedstawiono je poni ej: regularnoêç posi ków i sposób ich spo ywania: najlepiej, aby w ciàgu dnia by o 4 5 posi ków z przerwami mi dzy nimi nie d u szymi ni 3 4 godziny; 51

6 ostatni posi ek powinien byç zjadany na 3 godziny przed snem; posi ki nale y spo ywaç spokojnie i powoli chroni to przed zjedzeniem zbyt du ych iloêci po ywienia; wa ne jest, aby od sto u odchodziç z lekkim poczuciem niedosytu zwykle po 15 minutach dochodzi do odczucia pe nego nasycenia (tyle mniej wi cej czasu potrzeba, aby bodziec z o àdka dotar do oêrodka sytoêci w podwzgórzu); przyrzàdzanie potraw: dobrze jest, aby najcz stszym sposobem przyrzàdzania potraw by o gotowanie, gotowanie na parze, pieczenie, ewentualnie grillowanie, pieczenie na ro- nie, a najrzadszym sma enie; korzystne jest unikanie Êmietany, zasma ek do przyprawiania zup; wybór produktów spo ywczych: z produktów zbo owych najlepiej wybieraç produkty gruboziarniste zapewni to odpowiednià poda w ókna pokarmowego, witamin z grupy B i magnezu; z produktów mi snych i nabia owych najcz Êciej powinny byç wybierane te o mniejszej zawartoêci t uszczu pozwoli to na obni enie kalorycznoêci diety; warzywa i owoce powinny byç spo ywane kilka razy dziennie, przy czym cz Êciej trzeba si gaç po warzywa (owoce zawierajà wi cej cukrów prostych i przez to sà bardziej kaloryczne); ta grupa produktów dostarcza w ókna pokarmowego, witamin i sk adników mineralnych, zwiàzków o dzia aniu antyoksydacyj- 52

7 nym, chroniàcych nasz organizm przed stresem oksydacyjnym, który powoduje wiele chorób (m.in. nowotwory, choroby uk adu krà enia i cukrzyc ); codziennie równie powinno byç spo ywane mleko i produkty mleczne; odpowiednie spo ycie mleka i jego przetworów sprzyja, jak wykazujà niektóre badania, redukcji masy cia a; w badaniu CARDIA Study (Coronary Artery Risk Development in Young Adults Study) zaobserwowano odwrotnà zale noêç mi dzy spo yciem produktów mlecznych a wyst powaniem oty oêci i innych czynników zespo u opornoêci na insulin ; dba oêç o odpowiednià poda p ynów: doros y cz owiek powinien wypiç oko o 2 litrów dziennie (w tym po ow powinna stanowiç czysta woda). PodkreÊliç nale y, e nasilenie podstawowej przemiany materii oraz wydatek energetyczny zmniejszajà si z wiekiem. Aby utrzymaç nale nà mas cia a, po 40. roku ycia powinno si jeêç nieco mniej ni w latach m odzieƒczych. AktywnoÊç fizyczna Ma a aktywnoêç fizyczna, obok b dów w ywieniu, jest najwa niejszà przyczynà narastania cz stoêci nadwagi i oty oêci. Siedzàcy tryb ycia jest uznawany za czynnik zwi kszajàcy dwukrotnie ryzyko rozwoju chorób cywilizacyjnych. Z kolei zwi kszenie aktywnoêci fizycznej korzystnie wp ywa na stan zdrowia, zarówno fizycznego, jak i psychicznego, i zmniejsza umieralnoêç ogó em. 53

8 W ostatnim dziesi cioleciu wiele uwagi poêwi ca si aktywnoêci fizycznej i jej wp ywowi na zdrowie cz owieka. W celu ujednolicenia podejêcia do tego zagadnienia w raporcie Surgeon General z 1996 r. Physical Activity and Health (AktywnoÊç fizyczna i zdrowie) opracowano kilka definicji poj ç zwiàzanych z aktywnoêcià fizycznà. Niektóre z tych definicji podano poni ej. AktywnoÊç fizyczna: fizjologiczny ruch powsta y na skutek skurczu mi Êni szkieletowych charakteryzujàcy si wydatkiem energetycznym przewy szajàcym wydatek energetyczny w spoczynku. åwiczenia fizyczne: rodzaj aktywnoêci fizycznej; zaplanowane, strukturalne i powtarzalne ruchy fizjologiczne wykonywane w celu poprawy lub utrzymania jednego bàdê kilku sk adników sprawnoêci fizycznej. SprawnoÊç fizyczna: poj cie obejmujàce wydolnoêç uk adów sercowo-naczyniowego i oddechowego oraz sprawnoêç mi Êniowà i elastycznoêç. WydolnoÊç sercowo-oddechowa: zdolnoêç uk adów krà- enia i oddechowego do zaspokojenia potrzeb tlenowych organizmu podczas ciàg ej aktywnoêci fizycznej. åwiczenia aerobowe (wytrzyma oêciowe): çwiczenia wykonywane kosztem metabolizmu tlenowego o niskiej intensywnoêci i d ugim czasie trwania, np. spacer, jazda na rowerze, jogging, p ywanie; ten rodzaj çwiczeƒ zwi ksza wydolnoêç sercowo-oddechowà. åwiczenia aerobowe o umiarkowanym nat eniu: çwiczenia, podczas których cz stoêç skurczów serca wzrasta do oko o 50 70% maksymalnej cz stoêci skurczów serca. 54

9 Maksymalnà cz stoêç skurczów serca (HR max) oblicza si, odejmujàc wiek w latach od 220, czyli dla osoby 40-letniej HR max b dzie wynosiç: = 180 uderzeƒ na minut. Dla niej wi c umiarkowane çwiczenia aerobowe b dà oznacza y wysi ek, który spowoduje przyspieszenie cz stoêci skurczów serca do uderzeƒ na minut. åwiczenia aerobowe o du ym nat eniu: powodujà przyspieszenie cz stoêci skurczów serca powy ej 70% HR max. åwiczenia si owe: wykorzystujà si mi Êniowà do przesuni cia ci aru lub pracy pod obcià eniem; zwi kszajà sprawnoêç mi Êni. Najbezpieczniejsze sà çwiczenia aerobowe o stopniowo zwi kszanej intensywnoêci. Przy podejmowaniu decyzji ozwi kszaniu aktywnoêci fizycznej nale y pami taç o tym, aby wybieraç taki jej rodzaj, który lubimy i którego stosowanie jest mo liwe przez d ugi okres. Lepiej np. nie decydowaç si na p ywanie, gdy dojazd na p ywalni jest trudny i zabiera sporo czasu. Poni ej podano klika przyk adów çwiczeƒ o umiarkowanym nat eniu: spacer 30 min, grabienie liêci 30 min, aerobik w wodzie 30 min, p ywanie 20 min, bieg niezbyt szybki 15 min, taniec szybki 30 min. åwiczenia powinny dawaç poczucie wysi ku fizycznego, oddech podczas ich wykonywania powinien byç nieco przyspie- 55

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA - UROZMAICONA DIETA GWARANCJĄ NIEZBĘDNYCH SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH, MINERALNYCH ORAZ WITAMIN.

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA - UROZMAICONA DIETA GWARANCJĄ NIEZBĘDNYCH SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH, MINERALNYCH ORAZ WITAMIN. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA - UROZMAICONA DIETA GWARANCJĄ NIEZBĘDNYCH SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH, MINERALNYCH ORAZ WITAMIN. 1 Urozmaicenie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowej diety, która zapewnia

Bardziej szczegółowo

ROLA SZKOŁY W PROFILAKTYCE OTYŁOŚCI DZIECI I MŁODZIEŻY Barbara Woynarowska Kierownik Zakładu Biomedycznych i Psychologicznych Podstaw Edukacji, Wydział Pedagogiczny UW Przewodnicząca Rady Programowej ds.

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ODŻYWIANIA

10 ZASAD ZDROWEGO ODŻYWIANIA ŻYJ ZDROWO! 10 ZASAD ZDROWEGO ODŻYWIANIA Jedz regularnie co 3 godziny. Jedz ostatni posiłek 2-3 godziny przed snem. Dbaj by twoja dieta była bogata we wszystkie składniki odżywcze(węglowodany, białko i

Bardziej szczegółowo

IRENA CELEJOWA. ŻYWiENiE. w SI AORCIE U PZWL

IRENA CELEJOWA. ŻYWiENiE. w SI AORCIE U PZWL IRENA CELEJOWA ŻYWiENiE w SI AORCIE U PZWL prof. nadzw. dr hab. IRENA C E LEJ OWA w S P «;l^ C IE & PZWL W s t ę p... 9 I. CZĘŚĆ O G Ó L N A... 11 1. Potrzeby energetyczne sp o r to w c ó w... 13 1.1.

Bardziej szczegółowo

i ciemne mąki. Produkty zbożowe ze względu na wysoką zawartość węglowodanów są dobrym źródłem energii.

i ciemne mąki. Produkty zbożowe ze względu na wysoką zawartość węglowodanów są dobrym źródłem energii. Prawidłowe żywienie Prawidłowy sposób odżywiania jest bezpośrednim czynnikiem gwarantującym utrzymanie dobrego samopoczucia i zdrowia. Polega nie tylko na systematycznym dostarczaniu organizmowi potrzebnych

Bardziej szczegółowo

NADWAGA, OTYŁOŚĆ i DIETA DZIECI

NADWAGA, OTYŁOŚĆ i DIETA DZIECI NADWAGA, OTYŁOŚĆ i DIETA DZIECI W WIEKU SZKOLNYM mgr. inż Izabela Piechowska NADWAGA I OTYŁOŚĆ U DZIECI I MŁODZIEŻY OTYŁOŚĆ wg WHO jest stanem chorobowym charakteryzującym się nadmiernym nagromadzeniem

Bardziej szczegółowo

skąd pochodzi Nasz Kurczak

skąd pochodzi Nasz Kurczak Nasz Kurczak to mięso pochodzące od sprawdzonych dostawców. W większości to odbiorcy pasz marki Wipasz - znamy ich hodowle, wspieramy wiedzą, szkolimy. 1 Wiemy skąd pochodzi Nasz Kurczak Kontrolujemy jakość

Bardziej szczegółowo

II edycja akcji Przedszkolak pełen zdrowia

II edycja akcji Przedszkolak pełen zdrowia II edycja akcji Przedszkolak pełen zdrowia Odporność wzmacniamy, bo o zdrowe żywienie i higienę dbamy I tydzień: Uświadomienie dzieciom, co oznaczają pojęcia : zdrowie i choroba. Jakie są objawy choroby

Bardziej szczegółowo

Jadłospisy dla dzieci z alergią pokarmową na białka mleka krowiego. 5. i 6. miesiąc życia

Jadłospisy dla dzieci z alergią pokarmową na białka mleka krowiego. 5. i 6. miesiąc życia Jadłospisy dla dzieci z alergią pokarmową na białka mleka krowiego 5. i 6. miesiąc życia 1 5 miesiąc 6 miesiąc KROK 4 KROK 3 KROK 2 KROK 1 Celem do którego należy dążyć jest wyłączne karmienie piersią

Bardziej szczegółowo

TRENING ZDROWOTNY jest to rodzaj aktywności fizycznej podjętej z motywów zdrowotnych, mającej na celu podniesienie poziomu wydolności i sprawności

TRENING ZDROWOTNY jest to rodzaj aktywności fizycznej podjętej z motywów zdrowotnych, mającej na celu podniesienie poziomu wydolności i sprawności TRENING ZDROWOTNY jest to rodzaj aktywności fizycznej podjętej z motywów zdrowotnych, mającej na celu podniesienie poziomu wydolności i sprawności psychofizycznej oraz usprawnienie procesów życiowych własnego

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna CEL/42/07/09. Aktywność fizyczna. Schemat postępowania w cukrzycy

Aktywność fizyczna CEL/42/07/09. Aktywność fizyczna. Schemat postępowania w cukrzycy CEL/42/07/09 Aktywność fizyczna Schemat postępowania w cukrzycy Aktywność fizyczna Ćwiczenia i gimnastyka są korzystne dla każdego, a w szczególności dla osób chorych na cukrzycę. Regularny ruch pomaga

Bardziej szczegółowo

Spis treści. www.wsip.com.pl 3

Spis treści. www.wsip.com.pl 3 Spis treści 1. Wprowadzenie................................................... 9 1.1. Żywność jako źródło składników pokarmowych...................... 9 1.1.1. Normy żywienia dla ludności................................

Bardziej szczegółowo

Żywienie zbiorowe typu zamkniętego na przykładzie Przedszkola Miejskiego nr 7 w Ostrołęce Tęczowa Kraina.

Żywienie zbiorowe typu zamkniętego na przykładzie Przedszkola Miejskiego nr 7 w Ostrołęce Tęczowa Kraina. Żywienie zbiorowe typu zamkniętego na przykładzie Przedszkola Miejskiego nr 7 w Ostrołęce Tęczowa Kraina. Źródło: www.pmnr7.pl Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Katedra Żywienia Człowieka Studia Podyplomowe,

Bardziej szczegółowo

Temat: Żywieniowy trójkąt piramida zdrowego żywienia dla dzieci

Temat: Żywieniowy trójkąt piramida zdrowego żywienia dla dzieci 1. Scenariusz zajęć Temat: Żywieniowy trójkąt piramida zdrowego żywienia dla dzieci Cel: Zapoznanie uczniów z Piramidą Zdrowego Żywienia dla dzieci. Przedstawienie sposobu urozmaicania diety w oparciu

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. 1. Wprowadzenie Barbara Bu hak-jachymczyk, Miros aw Jarosz... 15. 2. Energia Barbara Bu hak-jachymczyk... 32

Spis treêci. 1. Wprowadzenie Barbara Bu hak-jachymczyk, Miros aw Jarosz... 15. 2. Energia Barbara Bu hak-jachymczyk... 32 Spis treêci 1. Wprowadzenie Barbara Bu hak-jachymczyk, Miros aw Jarosz.... 15 1.1. Rys historyczny rozwoju norm ywienia.............. 16 1.2. Wspó czesne metody opracowywania norm............ 19 1.3. Rodzaje

Bardziej szczegółowo

Dr hab. n. med. Katarzyna Muszyñska - Ros³an Klinika Onkologii i Hematologii Dzieciêcej Uniwersytet Medyczny w Bia³ymstoku

Dr hab. n. med. Katarzyna Muszyñska - Ros³an Klinika Onkologii i Hematologii Dzieciêcej Uniwersytet Medyczny w Bia³ymstoku Dr hab. n. med. Katarzyna Muszyñska - Ros³an Klinika Onkologii i Hematologii Dzieciêcej Uniwersytet Medyczny w Bia³ymstoku Szanowni Rodzice, Oddajemy w wasze rêce kolejn¹ informacjê, jak chroniæ Wasze

Bardziej szczegółowo

Składniki odżywcze podzielone zostały ze względu na funkcje:

Składniki odżywcze podzielone zostały ze względu na funkcje: SKŁADNIKI ODŻYWCZE JAK JE UGRYŹĆ? Składnikami odżywczymi nazywamy związki występujące w produktach spożywczych pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, które po spożyciu ulegają strawieniu i wchłonięciu ze

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE CZŁOWIEKA

PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE CZŁOWIEKA OZ-05-33/08 Drezdenko, 25.09.2008r. PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Prawidłowy sposób odżywiania jest bezpośrednim czynnikiem gwarantującym utrzymanie dobrego samopoczucia i zdrowia. Polega nie tylko na

Bardziej szczegółowo

Adresaci programu. Glenn Doman

Adresaci programu. Glenn Doman Program zajęć świetlicowych z zakresu promocji zdrowia dla uczniów Szkoły Podstawowej Nr 24 w Zabrzu Zdrowie jest najpierwszym darem, uroda drugim, a bogactwo trzecim. -Platon Według Światowej Organizacji

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWY KWESTIONARIUSZ AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ

MIĘDZYNARODOWY KWESTIONARIUSZ AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ MIĘDZYNARODOWY KWESTIONARIUSZ AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ Chcielibyśmy uzyskać dane o rodzajach aktywności fizycznej będącej składnikiem życia codziennego. Pytania dotyczą Państwa aktywności fizycznej w ciągu

Bardziej szczegółowo

Śniadanie w domu, posiłek w szkole. Dlaczego trzeba uczyć jak należy odżywiać się?

Śniadanie w domu, posiłek w szkole. Dlaczego trzeba uczyć jak należy odżywiać się? Śniadanie w domu, posiłek w szkole. Dlaczego trzeba uczyć jak należy odżywiać się? To jedno z wielu pytań, jakie może a nawet powinien zadać sobie i innym każdy z nas. Okazuje się, że nasza wiedza: - na

Bardziej szczegółowo

LISTA DIET STOSOWANYCH U ZAMAWIAJĄCEGO:

LISTA DIET STOSOWANYCH U ZAMAWIAJĄCEGO: LISTA DIET STOSOWANYCH U ZAMAWIAJĄCEGO: I. Trzyposiłkowe całodzienne racje pokarmowe Załącznik Nr 6 do siwz 1. Dieta podstawowa Stosowana u pacjentów niewymagających żywienia dietetycznego o zdrowym przewodzie

Bardziej szczegółowo

Wybrane zachowania żywieniowe i sposób żywienia gimnazjalistów warszawskiego Ursynowa

Wybrane zachowania żywieniowe i sposób żywienia gimnazjalistów warszawskiego Ursynowa Wybrane zachowania żywieniowe i sposób żywienia gimnazjalistów warszawskiego Ursynowa dr inż. Katarzyna Kowalcze Instytut Nauk o Zdrowiu, Katedra Dietetyki i Oceny Żywności, Uniwersytet Przyrodniczo- Humanistyczny

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 10. 1. Wytyczne do punktów wydawania/spożywania posiłków w miejscach zakwaterowania

Załącznik nr 10. 1. Wytyczne do punktów wydawania/spożywania posiłków w miejscach zakwaterowania Załącznik nr 10 1. Wytyczne do punktów wydawania/spożywania posiłków w miejscach zakwaterowania Przedstawione tematy są bardzo ogólne warunki sanitarnohigieniczne są różne w zależności od sposobu wydawania

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych DOPALACZE - nowa kategoria substancji psychoaktywnych CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ Z WYBORU NAJKORZYSTNIEJSZEJ OFERTY

PROTOKÓŁ Z WYBORU NAJKORZYSTNIEJSZEJ OFERTY Warszawa 06 luty 2014 r. PROTOKÓŁ Z WYBORU NAJKORZYSTNIEJSZEJ OFERTY Dotyczy wyboru najkorzystniejszej oferty zgodnie z zasadą konkurencyjności w zakresie wykonania usługi cateringowej (kody CPV: KOD CPV

Bardziej szczegółowo

Choroby żywieniowo zależne

Choroby żywieniowo zależne Choroby żywieniowo zależne CUKRZYCA TYPU II- DIETA Z OGRANICZENIEM CUKRÓW PROSTYCH 1. Osoby z nadwagą muszą stosować diety redukujące o poziomie energetycznym od 1000 do 1500 kcal w zależności od stanu

Bardziej szczegółowo

Zaplanowane działania promujące zdrowie:

Zaplanowane działania promujące zdrowie: Zaplanowane działania promujące zdrowie: Moduł I Zdrowie fizyczne uczniów ZS nr 2 w Jastrzębiu-Zdroju - odnosi się do potrzeb biologicznych całego organizmu Realizowane treści Metody Efekty spożywania

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA SPOSOBU ŻYWIENIA MŁODZIEŻY ROZPOCZYNAJĄCEJ STUDIA W AKADEMII WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KRAKOWIE

CHARAKTERYSTYKA SPOSOBU ŻYWIENIA MŁODZIEŻY ROZPOCZYNAJĄCEJ STUDIA W AKADEMII WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KRAKOWIE ROCZN. PZH, 2003, 54, NR 2, 207 212 MARIA GACEK CHARAKTERYSTYKA SPOSOBU ŻYWIENIA MŁODZIEŻY ROZPOCZYNAJĄCEJ STUDIA W AKADEMII WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KRAKOWIE THE CHARACTERISTIC OF NOURISHMENT OF THE YOUTH

Bardziej szczegółowo

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Koszty obciążenia społeczeństwa chorobami układu krążenia. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Badania kosztów chorób (COI Costof illnessstudies) Ekonomiczny ciężar choroby;

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania dla poszczególnych klas.

Szczegółowe kryteria oceniania dla poszczególnych klas. Szczegółowe kryteria oceniania dla poszczególnych klas. 1. Szczegółowe kryteria oceniania w klasie IV. Zna: - regulamin pracowni technicznej, - podstawowe gatunki papieru, - różne gatunki drzew, - wskazuje

Bardziej szczegółowo

Aktywność ruchowa osób starszych Nordic Walking

Aktywność ruchowa osób starszych Nordic Walking Aktywność ruchowa osób starszych Nordic Walking Agnieszka Kwiatkowska II rok USM Proces starzenia Spadek beztłuszczowej masy ciała, wzrost procentowej zawartości tkanki tłuszczowej, Spadek siły mięśniowej,

Bardziej szczegółowo

KODEKS ZDROWEGO ŻYCIA. Scenariusz i rysunki Szarlota Pawel

KODEKS ZDROWEGO ŻYCIA. Scenariusz i rysunki Szarlota Pawel KODEKS ZDROWEGO ŻYCIA Scenariusz i rysunki Szarlota Pawel Europejski kodeks walki z rakiem I. Prowadzàc zdrowy styl ycia, mo na poprawiç ogólny stan zdrowia i zapobiec wielu zgonom z powodu nowotworów

Bardziej szczegółowo

Lp. Tematyka Liczba godzin I. Wymagania edukacyjne

Lp. Tematyka Liczba godzin I. Wymagania edukacyjne Anna Ulrych Plan wynikowy Przedmiot: Materiały fryzjerskie Kierunek : Technikum Usług Fryzjerskich- rok szkolny 05/ 06 Liczba godzin: 76 Liczba godzin w roku szkolnym: KL.II Lp. Tematyka Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

2.Prawo zachowania masy

2.Prawo zachowania masy 2.Prawo zachowania masy Zdefiniujmy najpierw pewne podstawowe pojęcia: Układ - obszar przestrzeni o określonych granicach Ośrodek ciągły - obszar przestrzeni którego rozmiary charakterystyczne są wystarczająco

Bardziej szczegółowo

Roczny plan pracy wychowawczo dydaktycznej. Oddziału przedszkolnego w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Wilczej Woli. rok szkolny 2015/2016

Roczny plan pracy wychowawczo dydaktycznej. Oddziału przedszkolnego w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Wilczej Woli. rok szkolny 2015/2016 Roczny plan pracy wychowawczo dydaktycznej Oddziału przedszkolnego w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Wilczej Woli rok szkolny 2015/2016 Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy jedzenie, węgiel i wiatr mają ze sobą coś wspólnego?

Temat: Czy jedzenie, węgiel i wiatr mają ze sobą coś wspólnego? Temat: Czy jedzenie, węgiel i wiatr mają ze sobą coś wspólnego? Czas trwania: 45 min. Tematyka szczegółowa: 1) Jak wiele rzeczy w życiu człowieka jest związanych z zużyciem energii? 2) Wskazanie na obszary

Bardziej szczegółowo

Zdrowy styl Ŝycia. Klasy I VI Szkoły Podstawowej. Promocja zdrowia. Lp. Zadania Sposób realizacji Odpowiedzialni Osoba współodp. pogadanka.

Zdrowy styl Ŝycia. Klasy I VI Szkoły Podstawowej. Promocja zdrowia. Lp. Zadania Sposób realizacji Odpowiedzialni Osoba współodp. pogadanka. Zdrowy styl Ŝycia Klasy I VI Szkoły Podstawowej Promocja zdrowia Zdrowo się odŝywiamy. Jaki wpływ na nasze zdrowie mają : cukry, tłuszcze, witaminy, węglowodany. mapa pojęć naucz. biologii i przyrody Wykonanie

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-30/02:29:36. Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-30/02:29:36. Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka Światło słoneczne jest niezbędne do trwania życia na Ziemi. Dostarcza energii do fotosyntezy roślinom co pomaga w wytwarzaniu tlenu niezbędnego do życia.

Bardziej szczegółowo

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Jak ju wspomniano, kinesiotaping mo e byç stosowany jako osobna metoda terapeutyczna, jak równie mo e stanowiç uzupe nienie innych metod fizjoterapeutycznych.

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ.

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. I. UWAGI OGÓLNE. 1. Dostarczanie posiłków, ich przechowywanie i dystrybucja musza odbywać się w warunkach zapewniających

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Lesznie w 2007 r.

Sprawozdanie z działalności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Lesznie w 2007 r. Sprawozdanie z działalności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Lesznie w 27 r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności realizuje zadania z zakresu administracji rządowej

Bardziej szczegółowo

Czytam i piszę. klasa II. część. Seria. dla klasy drugiej szkoły podstawowej. Ćwiczenia dla klasy drugiej szkoły podstawowej.

Czytam i piszę. klasa II. część. Seria. dla klasy drugiej szkoły podstawowej. Ćwiczenia dla klasy drugiej szkoły podstawowej. Seria Czytam i piszę dla klasy drugiej szkoły podstawowej Zestaw podstawowy część Ćwiczenia do edukacji polonistycznej, przyrodniczej i społecznej Ćwiczenia do edukacji matematycznej Zestaw sześciu zeszytów

Bardziej szczegółowo

Szybkoschładzarki SZYBKOSCHŁADZARKI. Szybkoschładzarki z funkcją 50 szybkozamrażania

Szybkoschładzarki SZYBKOSCHŁADZARKI. Szybkoschładzarki z funkcją 50 szybkozamrażania SZYBKOSCHŁADZARKI Szybkoschładzarki z funkcją 50 szybkozamrażania SZYBKOSCHŁADZARKI DLACZEGO WARTO ICH UŻYWAĆ? Wszystkie świeże produkty zawierają naturalną florę bakteryjną, która w sprzyjających warunkach

Bardziej szczegółowo

ODPOCZYWAJ ZDROWO I ŚWIADOMIE!

ODPOCZYWAJ ZDROWO I ŚWIADOMIE! ZDROWO I ŚWIADOMIE! Stowarzyszenie Jeździeckie Osób Niepełnosprawnych HIPPOLAND 04-369 Warszawa, ul. Kickiego 2 lok. U2 tel./fax: 22 671 51 77 e-mail: hippoland@hippoland.pl www.hippoland.pl NIP: 113-22-58-003,

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

Warsztaty muzealne. Skrzynia pełna tajemnic. Prahistoria. Epoka kamienia.

Warsztaty muzealne. Skrzynia pełna tajemnic. Prahistoria. Epoka kamienia. Muzealna. Projekt edukacyjny. Autorzy scenariusza: Joanna Mokrzycka, Joanna Kusowska, Danuta Podgórska Warsztaty muzealne pełna tajemnic. Prahistoria. Epoka kamienia. Temat: Ślady łowców i zbieraczy w

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Druk: Drukarnia VIVA Copyright by Infornext.pl ISBN: 978-83-61722-03-8 Wydane przez Infornext Sp. z o.o. ul. Okopowa 58/72 01 042 Warszawa www.wieszjak.pl Od

Bardziej szczegółowo

Seminarium 1: 08. 10. 2015

Seminarium 1: 08. 10. 2015 Seminarium 1: 08. 10. 2015 Białka organizmu ok. 15 000 g białka osocza ok. 600 g (4%) Codzienna degradacja ok. 25 g białek osocza w lizosomach, niezależnie od wieku cząsteczki, ale zależnie od poprawności

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OFERTY. Wartość brutto:...zł, (słownie złotych brutto:. ).

FORMULARZ OFERTY. Wartość brutto:...zł, (słownie złotych brutto:. ). /Pieczęć adresowa / Załącznik nr 1 do SIWZ FORMULARZ OFERTY Ja/my*, niżej podpisany/ni,...... działając w imieniu i na rzecz : NIP...REGON... Nr telefonu.../faksu... Adres e-mail do korespondencji:...

Bardziej szczegółowo

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA WAD KOŃCZYN DOLNYCH U DZIECI I MŁODZIEŻY A FREQUENCY APPEARANCE DEFECTS OF LEGS BY CHILDREN AND ADOLESCENT

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA WAD KOŃCZYN DOLNYCH U DZIECI I MŁODZIEŻY A FREQUENCY APPEARANCE DEFECTS OF LEGS BY CHILDREN AND ADOLESCENT Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogiki i Administracji w Poznaniu Nr 3 2007 Grażyna Szypuła, Magdalena Rusin Bielski Szkolny Ośrodek Gimnastyki Korekcyjno-Kompensacyjnej im. R. Liszki w Bielsku-Białej

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Ruch harmoniczny i fale"

Ćwiczenie: Ruch harmoniczny i fale Ćwiczenie: "Ruch harmoniczny i fale" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STOŁÓWKI SZKOLNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ NR 5 W RZESZOWIE

REGULAMIN STOŁÓWKI SZKOLNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ NR 5 W RZESZOWIE REGULAMIN STOŁÓWKI SZKOLNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ NR 5 W RZESZOWIE Na podstawie : -art. 67a. ust 3 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (dz.u. z 2004r. Nr 256, poz 2572; ze zm.), w celu zapewnienia

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia odżywiania a uzależnienia. Magdalena Tańska

Zaburzenia odżywiania a uzależnienia. Magdalena Tańska Zaburzenia odżywiania a uzależnienia Magdalena Tańska Proces terapii osoby uzależnionej obejmuje odżywienie organizmu. Niezbędne jest odtrucie organizmu oraz leczenie przewlekłych chorób spowodowanych

Bardziej szczegółowo

. Wiceprzewodniczący

. Wiceprzewodniczący Uchwała Nr 542/LVI/2014 Rady Miasta Ostrołęki z dnia 30 stycznia 2014 r. w sprawie przyjęcia Wieloletniego Programu Osłonowego w zakresie pomocy społecznej Pomoc w zakresie dożywiania w mieście Ostrołęka

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Przepisy ogólne : Rozdział II

Rozdział I Przepisy ogólne : Rozdział II Załącznik Nr 3 do Regulaminu Pracy Zespołu Szkół Nr 2 im. Stanisława Konarskiego w Bochni Zatrudnienie młodocianych Na podstawie Art. 190-206 ustawy z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy Dz. U. Nr 21, poz.

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 3

Zapytanie ofertowe nr 3 I. ZAMAWIAJĄCY STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH M. WAWRZONEK I SPÓŁKA s.c. ul. Kopernika 2 90-509 Łódź NIP: 727-104-57-16, REGON: 470944478 Zapytanie ofertowe nr 3 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

Gasimy pragnienie - gospodarka wodna młodego sportowca.

Gasimy pragnienie - gospodarka wodna młodego sportowca. Gasimy pragnienie - gospodarka wodna młodego sportowca. Woda to najważniejszy, niezbędny do życia nieorganiczny składnik ciała człowieka. Jej ilość zależy od wieku, płci i zawartości tkanki tłuszczowej,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO Załącznik nr 1 do Uchwały Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Opolu Nr 786/VI/2014 z dnia 29.09.2014 r. REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA

Bardziej szczegółowo

ZATRUCIA POKARMOWE KAŻDE ZATRUCIE POKARMOWE MOŻE BYĆ GROŹNE, SZCZEGÓLNIE DLA NIEMOWLĄT I DZIECI DO LAT 3, LUDZI OSŁABIONYCH I STARSZYCH.

ZATRUCIA POKARMOWE KAŻDE ZATRUCIE POKARMOWE MOŻE BYĆ GROŹNE, SZCZEGÓLNIE DLA NIEMOWLĄT I DZIECI DO LAT 3, LUDZI OSŁABIONYCH I STARSZYCH. ZATRUCIA POKARMOWE Zatrucia pokarmowe to ostre i gwałtowne dolegliwości żołądkowo-jelitowe objawiające się zwykle biegunką i wymiotami. Występują w stosunkowo krótkim czasie po spożyciu żywności skażonej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRACY ZARZĄDU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ (GOT)

REGULAMIN PRACY ZARZĄDU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ (GOT) REGULAMIN PRACY ZARZĄDU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ (GOT) I. Postanowienia ogólne 1 1. Niniejszy Regulamin określa zasady oraz tryb działania Zarządu Gdańskiej Organizacji Turystycznej. 2. Podstawę

Bardziej szczegółowo

Martyna Binkowska Celestyna Malinowska Magdalena Paluszyńska Cook Book

Martyna Binkowska Celestyna Malinowska Magdalena Paluszyńska Cook Book Martyna Binkowska Celestyna Malinowska Magdalena Paluszyńska Cook Book Śniadanie s. 3-4 Mówi się, że śniadanie to najważniejszy posiłek, bo dostarcza nam energii na cały dzień. Co zatem należy jeść na

Bardziej szczegółowo

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę!

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę! Prezentacja materiałów przygotowanych do realizacji V edycji programu edukacyjnego Trzymaj formę! KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA REALIZACJĘ IV EDYCJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO PT. TRZYMAJ FORMĘ! ZAKOPANE, 6 8 PAŹDZIERNIKA

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin. Dominika Sowa

Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin. Dominika Sowa Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin Dominika Sowa Szczecin, 8 maj 2014 Program prezentacji: 1. Definicja substancji i mieszanin chemicznych wg Ustawy o substancjach chemicznych

Bardziej szczegółowo

BADANIE Z ZAKRESU ZDROWIA SEKSUALNEGO I OGÓLNEGO SAMOPOCZUCIA Raport z badaƒ (Better Sex Survey Report in EME 2010)

BADANIE Z ZAKRESU ZDROWIA SEKSUALNEGO I OGÓLNEGO SAMOPOCZUCIA Raport z badaƒ (Better Sex Survey Report in EME 2010) BADANIE Z ZAKRESU ZDROWIA SEKSUALNEGO I OGÓLNEGO SAMOPOCZUCIA Raport z badaƒ (Better Sex Survey Report in EME 2010) prof. dr hab. med. Zbigniew Lew-Starowicz Streszczenie Z badania 608 kobiet i m czyzn

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy wiesz co jesz? czyli o zdrowej żywności i nie tylko

Temat: Czy wiesz co jesz? czyli o zdrowej żywności i nie tylko MODUŁ III LEKCJA 4 Temat: Czy wiesz co jesz? czyli o zdrowej żywności i nie tylko Stosowanie na co dzień zasad racjonalnego żywienia w znacznym stopniu wpływa na właściwy rozwój fizyczny i psychiczny oraz

Bardziej szczegółowo

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Załącznik Nr 1 Do zarządzenia Nr 92/2012 Prezydenta Miasta Konina z dnia 18.10.2012 r. Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Jednostką dominującą jest Miasto Konin (Gmina Miejska

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM?

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? Cele: - rozpoznawanie oznak stresu, - rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem, - dostarczenie wiedzy na temat sposobów

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

BUDOWA TKANKOWA ROÂLINY

BUDOWA TKANKOWA ROÂLINY UDOW TKNKOW ROÂLINY przekrój poprzeczny liêcia drewno gàbczasty yko tkanka wzmacniajàca przekrój poprzeczny odygi drewno w oski yko tkanka wzmacniajàca przekrój poprzeczny korzenia drewno yko perycykl

Bardziej szczegółowo

1. Najnowsze dane dotyczące zapotrzebowania energetycznego w okresie wzrostu

1. Najnowsze dane dotyczące zapotrzebowania energetycznego w okresie wzrostu 1. Najnowsze dane dotyczące zapotrzebowania energetycznego w okresie wzrostu Im wi kszy pies doros y, tym proporcjonalnie mniejsza waga urodzeniowa szczeni cia. Waga nowonarodzonego szczeni cia rasy Yorkshire

Bardziej szczegółowo

1. MONITOR. a) UNIKAJ! b) WYSOKOŚĆ LINII OCZU

1. MONITOR. a) UNIKAJ! b) WYSOKOŚĆ LINII OCZU Temat: Organizacja obszaru roboczego podczas pracy przy komputerze. 1. MONITOR a) UNIKAJ! - umieszczania monitora z boku, jeżeli patrzysz na monitor częściej niż na papierowe dokumenty - dostosowywania

Bardziej szczegółowo

ANALOGOWE UKŁADY SCALONE

ANALOGOWE UKŁADY SCALONE ANALOGOWE UKŁADY SCALONE Ćwiczenie to ma na celu zapoznanie z przedstawicielami najważniejszych typów analogowych układów scalonych. Będą to: wzmacniacz operacyjny µa 741, obecnie chyba najbardziej rozpowszechniony

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne Dr inż. Andrzej Tatarek Siłownie cieplne 1 Wykład 3 Sposoby podwyższania sprawności elektrowni 2 Zwiększenie sprawności Metody zwiększenia sprawności elektrowni: 1. podnoszenie temperatury i ciśnienia

Bardziej szczegółowo

Jak odpowiadali respondenci badania? Zapraszamy do zapoznania się z treścią raportu.

Jak odpowiadali respondenci badania? Zapraszamy do zapoznania się z treścią raportu. ZARZĄDZANIE KALORIAMI zwrot ten zaczyna się pojawiać coraz częściej na łamach pism i poradników, w telewizji równieŝ robi się o nim coraz głośniej. Dla wszystkich powinien to być temat bardzo waŝny, poniewaŝ

Bardziej szczegółowo

WAGA FITNESS. analizatory masy cia a. www.wagi-medyczne.pl. Fitness, dietetyka, zdrowie. Tanita Japo ska jako od 1946 roku

WAGA FITNESS. analizatory masy cia a. www.wagi-medyczne.pl. Fitness, dietetyka, zdrowie. Tanita Japo ska jako od 1946 roku WAGA FITNESS NUMER PRODUKTU: TANITA BC-570 Fitness, dietetyka, zdrowie Tanita Japo ska jako od 1946 roku WAGA FITNESS NUMER PRODUKTU: TANITA BC-570 Opis produktu Analizator masy cia a do domowego u ytku

Bardziej szczegółowo

Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowowytwórczej) 2015-12-17 16:02:07

Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowowytwórczej) 2015-12-17 16:02:07 Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowowytwórczej) 2015-12-17 16:02:07 2 Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowo-wytwórczej) Podatek przemysłowy (lokalny podatek

Bardziej szczegółowo

Ekonomia rozwoju. dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I

Ekonomia rozwoju. dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I Ekonomia rozwoju wykład 1 dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I Plan wykładu Ustalenie celu naszych spotkań w semestrze Ustalenie technikaliów Literatura, zaliczenie Przedstawienie punktu startowego

Bardziej szczegółowo

1. UWAGI OGÓLNE 2. PRZED ROZPOCZĘCIEM PRACY:

1. UWAGI OGÓLNE 2. PRZED ROZPOCZĘCIEM PRACY: 1. UWAGI OGÓLNE Do samodzielnej pracy przy na stanowisku sprzątaczki może przystąpić pracownik który uzyskał dopuszczenie do pracy przez bezpośredniego przełożonego oraz: posiada ważne przeszkolenie BHP

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie Êrodków spo ywczych specjalnego przeznaczenia ywieniowego 2)

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie Êrodków spo ywczych specjalnego przeznaczenia ywieniowego 2) Dziennik Ustaw Nr 104 7490 Poz. 1094 1110 Ministra Zdrowia z dnia 30 kwietnia 2004 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie zakresu niezb dnych informacji gromadzonych i przekazywanych przez apteki Narodowemu

Bardziej szczegółowo

Zmiany pozycji techniki

Zmiany pozycji techniki ROZDZIAŁ 3 Zmiany pozycji techniki Jak zmieniać pozycje chorego w łóżku W celu zapewnienia choremu komfortu oraz w celu zapobieżenia odleżynom konieczne jest m.in. stosowanie zmian pozycji ciała chorego

Bardziej szczegółowo

Rosliny do oczka wodnego Utworzono : 21 czerwiec 2016

Rosliny do oczka wodnego Utworzono : 21 czerwiec 2016 Rośliny > ZIOŁA > Model : - Producent : - kontakt : - biuro@roslinydooczka.pl Strona 1 Rośliny > ZIOŁA > kontakt : - biuro@roslinydooczka.pl Strona 2 Rośliny > ZIOŁA > kontakt : - biuro@roslinydooczka.pl

Bardziej szczegółowo

Dofinansowane przez: Więcej na: www.zdrowawatroba.uml.lodz.pl

Dofinansowane przez: Więcej na: www.zdrowawatroba.uml.lodz.pl Więcej na: www.zdrowawatroba.uml.lodz.pl Dofinansowane przez: Węglowodany Spożycie węglowodanów w diecie osoby o prawidłowej masie ciała powinno wynosić 55 75% energii dziennej racji pokarmowej, przy

Bardziej szczegółowo

23PLN OD OSOBY PRZERWY KAWOWE@NOVOTEL KATOWICE CENTRUM. Czy wiesz, że...? PRZERWA OCZYSZCZAJĄCA

23PLN OD OSOBY PRZERWY KAWOWE@NOVOTEL KATOWICE CENTRUM. Czy wiesz, że...? PRZERWA OCZYSZCZAJĄCA Ludzki organizm w ok. 60% składa się z wody. Bardzo ważne jest wypijanie przynajmniej 1,5 l płynów dziennie - zapobiegasz w ten sposób odwodnieniu organizmu oraz wspomagasz pracę mózgu. PRZERWA OCZYSZCZAJĄCA

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ IMPERA CAPITAL S.A.

SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ IMPERA CAPITAL S.A. SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ IMPERA CAPITAL S.A. Z W Y N I K Ó W O C E N Y SPRAWOZDANIA ZARZĄDU Z DZIAŁALNOŚCI SPÓŁKI ORAZ GRUPY KAPITAŁOWEJ SPÓŁKI ZA 2015 R., SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO SPÓŁKI ORAZ SKONSOLIDOWANEGO

Bardziej szczegółowo

Dietetyka Odchudzanie Diety Zdrowa żywność Lecznie żywieniowe Otyłość Porady dietetyka Dieta Żywienie w nadciśnieniu tętniczym

Dietetyka Odchudzanie Diety Zdrowa żywność Lecznie żywieniowe Otyłość Porady dietetyka Dieta Żywienie w nadciśnieniu tętniczym Nadciśnienie tętnicze (HA, AH) (łac. hypertonia arterialis) to choroba układu krążenia, która charakteryzuje się stale lub okresowo podwyższonym ciśnieniem tętniczym krwi. Zdecydowana większość (ponad

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VIII/43/2015 r. RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 26 marca 2015 r.

UCHWAŁA NR VIII/43/2015 r. RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 26 marca 2015 r. UCHWAŁA NR VIII/43/2015 r. RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie określenia regulaminu otwartego konkursu ofert na realizację zadania publicznego z zakresu wychowania przedszkolnego oraz

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 4

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 4 INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 4 Temat: Badanie wpływu obciąŝenia (wysiłku fizycznego) na parametry fizjologiczne organizmu oraz na szybkość zuŝywania powietrza w aparatach powietrznych 1. Cel ćwiczenia: Celem

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka w zakresie udzielania pierwszej pomocy i ratownictwa

Profilaktyka w zakresie udzielania pierwszej pomocy i ratownictwa Profilaktyka w zakresie udzielania pierwszej pomocy i ratownictwa dla Miasta Duszniki Zdrój na lata 2009 2014 Opracowała: Anna Podhalicz 1 Duszniki Zdrój 2008 SPIS TREŚCI 1. Wstęp... 3 2. Podstawa prawna......

Bardziej szczegółowo

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce JANUSZ WOJCIECHOWSKI POSEŁ DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO WICEPRZEWODNICZĄCY KOMISJI ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Tekst wystąpienia na Konferencji: "TRADYCYJNE NASIONA - NASZE DZIEDZICTWO I SKARB NARODOWY. Tradycyjne

Bardziej szczegółowo

Co na to Psychodietetyka?

Co na to Psychodietetyka? ZDROWA SZKOŁA TO SZCZĘŚLIWE DZIECIŃSTWO, CZYLI O WPŁYWIE ŻYWIENIA NA ZDROWIE DZIECKA I BEZPIECZNĄ PRZYSZŁOŚĆ RODZICÓW. mgr Olga Rymkiewicz psycholog, psychodietetyk, trener warsztatu psychologicznego 25.10.2014r.

Bardziej szczegółowo

Informacja o wynikach kontroli

Informacja o wynikach kontroli Informacja o wynikach kontroli Na podstawie Rozporządzenia Komisji Europejskiej Nr 438/2001 z dnia 2 marca 2001 r. oraz art. 30 Rozporzadzenia Rady nr 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiającego

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny BM Medical S.A.

Raport kwartalny BM Medical S.A. Raport kwartalny BM Medical S.A. IV kwartał 2011r. Warszawa, 14 lutego 2012r. ZAWARTOŚĆ RAPORTU KWARTALNEGO: 1. PODSTAWOWE DANE O EMITENCIE 2. WYBRANE DANE FINANSOWE Z BILANSU ORAZ RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do ubezpieczeƒ podró nych POLSKA

Wprowadzenie do ubezpieczeƒ podró nych POLSKA Wprowadzenie do ubezpieczeƒ podró nych POLSKA Witaj mi oêniku podró y, cieszymy si, e kupi eê nasze ubezpieczenie. Wiemy, e podczas swojej podró y chcesz si cieszyç wolnym czasem a bezpieczeƒstwo jest

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 Cel zadania: Zaplanować 20-letni plan rozwoju energetyki elektrycznej w Polsce uwzględniając obecny

Bardziej szczegółowo