FORESIGHT W DRZEWNICTWIE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "FORESIGHT W DRZEWNICTWIE"

Transkrypt

1 FORESIGHT W DRZEWNICTWIE - Polska 2020 Mechaniczny przerób drewna

2 FORESIGHT W DRZEWNICTWIE POLSKA 2020 Obszar badawczy: MECHANICZNY PRZERÓB DREWNA Poznań 2011

3 Publikacja wykonana w ramach Projektu POIG /08 pt.: Foresight w drzewnictwie scenariusze rozwoju badań naukowych w Polsce do 2020 roku Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, Poglądy i opinie przedstawione w publikacji nie odzwierciedlają stanowiska Unii Europejskiej ani rządu polskiego, a jedynie stanowiska autorów Kierownik Projektu: prof. nadzw. dr hab. Ewa Ratajczak Autorzy: prof. nadzw. dr hab. Ewa Ratajczak mgr Gabriela Bidzińska mgr inż. Aleksandra Szostak mgr inż. Andrzej Noskowiak Inni wykonawcy: mgr Magdalena Herbeć Redakcja naukowa: prof. nadzw. dr hab. Ewa Ratajczak Publikacja bezpłatna Copyright by Instytut Technologii Drewna, Poznań 2010 ISBN: Projekt okładki: mgr Anna Gałecka Wydawca: Instytut Technologii Drewna Poznań, ul. Winiarska 1 tel: (004861) fax: (004861) Nakład: 300 egzemplarzy Skład, druk i oprawa: Studio Poligrafia, Edward Grześkowiak i Eryk Grześkowiak Poznań, ul. Bułgarska 10, tel

4 SPIS TREŚCI Uwagi wstępne Foresight w drzewnictwie pojęcie i znaczenie O foresighcie Charakterystyka Projektu cel i przedmiot badań Innowacyjność sektora drzewnego syntetyczna ocena stanu Sfera nauki i badań w drzewnictwie instytucje i potencjał kadrowy Obszar Mechaniczny przerób drewna a branże sektora drzewnego Perspektywy rozwoju badań naukowych w obszarze Mechaniczny przerób drewna w Polsce do 2020 roku Dotychczasowe kierunki badań naukowych w obszarze Mechaniczny przerób drewna w Polsce Scenariusze rozwoju badań naukowych w obszarze Mechaniczny przerób drewna w Polsce do 2020 roku Rozwój nauki i badań w obszarze Mechaniczny przerób drewna a innowacyjność branż sektora drzewnego w Polsce do 2020 roku Wpływ priorytetowych kierunków badań w obszarze Mechaniczny przerób drewna na innowacyjność branż sektora drzewnego w Polsce do 2020 roku Przyszłość badań w obszarze Mechaniczny przerób drewna w Polsce do 2020 roku wizja Lidera Obszaru Badawczego Materiały źródłowe Aneks

5

6 Uwagi wstępne Dokąd zmierza polskie drzewnictwo? To pytanie, na które nie ma jednoznacznej odpowiedzi, bo przyszłość każdej sfery życia społeczno-gospodarczego jest trudna do przewidzenia. Wpływa bowiem na nią wiele czynników zewnętrznych i wewnętrznych, często takich, które jeszcze nie występują w momencie wytyczania ścieżki rozwojowej. Różnorodne impulsy do zmian w drzewnictwie płyną przede wszystkim z jego otoczenia. Jako uczestnik globalnej społeczności, w tym również europejskiej przestrzeni gospodarczej i naukowej, Polska i polskie drzewnictwo znajdują się pod wpływem zjawisk i procesów o charakterze megatrendów, z jednej strony przyspieszających postęp naukowy i technologiczny, a z drugiej rodzących określone wyzwania. W długofalowej perspektywie, strategie rozwoju państw europejskich uwzględniają szybko postępujące zmiany w wyniku globalizacji, idei inteligentnego rozwoju opartego na wiedzy i innowacjach, a także rosnącego zapotrzebowania na wyczerpujące się zasoby naturalne. Strategie krajowe adaptują na ogół te cele, formułując wizję gospodarczego i społecznego rozwoju Polski, podniesienia poziomu i jakości życia mieszkańców i poprawy sytuacji na rynku pracy. Zapewniać ma to szybki i trwały rozwój gospodarczy, oparty na rozwoju kapitału ludzkiego, wzroście innowacyjności i konkurencyjności gospodarki i regionów, w tym na inwestycjach w sferze nauki i badań. W programach strategicznych dotyczących rozwoju nauki i technologii w Polsce za kluczowe kryteria służące wyznaczaniu priorytetów przyjmuje się: wspieranie badań multii transdyscyplinarnych, ukierunkowanych na cele o strategicznym znaczeniu dla zrównoważonego rozwoju, zwiększanie innowacyjności i konkurencyjności, wspieranie dziedzin nauki, w których Polska posiada silną pozycję międzynarodową oraz wzmocnienie edukacyjnych efektów badań. Jak wiadomo, sektor drzewny ma ze swej istoty charakter surowcowy. Jest on naturalnym elementem łańcucha drzewnego, którego ogniwa stanowią: lasdrewno-rynek. Wykorzystywanie surowca naturalnego powoduje jednak występowanie pewnych ograniczeń w stałym modyfikowaniu produktów i wprowadzaniu zmian, co wymaga szczególnego podejścia w procesie kreowania innowacji. Jednocześnie, sektor ten charakteryzuje się dużym zróżnicowaniem branżowym. Branże drzewne cechują się specyficznymi procesami produkcji, asortymentem produkowanych wyrobów kierowanych do określonych odbiorców, odmiennym

7 6 Uwagi wstępne stopniem nowoczesności stosowanych technik i technologii i różnym stopniem zaawansowania procesu restrukturyzacji. Prezentowana publikacja zawiera syntezę badań zrealizowanych w Projekcie Foresight w drzewnictwie scenariusze rozwoju badań naukowych w Polsce do 2020 roku (POIG /08). Została ona odniesiona do tak istotnej subdyscypliny drzewnictwa, jaką jest Mechaniczny przerób drewna. Jest to zatem swoisty raport przekrojowy, sporządzony dla tego obszaru problemowego, określający zakres i charakter wpływu przewidywanego rozwoju nauki i prac rozwojowych w drzewnictwie na innowacyjny rozwój branż sektora drzewnego 1. Został on wzbogacony wizją sformułowaną przez Lidera Obszaru Problemowego Mechaniczny przerób drewna mgr. inż. Andrzeja Noskowiaka, Kierownika Zakładu Badania i Zastosowań Drewna Instytutu Technologii Drewna w Poznaniu. Jest charakterystyczne, że w obszarze mechanicznego przerobu drewna znajdują się zarówno branże pierwiastkowego przerobu drewna, jak i przerobu wtórnego. Szczególne znaczenie ma branża tartaczna, ze względu na fakt przetwarzania ponad połowy pozyskiwanego w Polsce surowca drzewnego przydatnego do przerobu przemysłowego, a także usytuowanie na początku łańcucha drzewnego pomiędzy leśnictwem a branżami wytwarzającymi wyroby finalne. Od poziomu techniczno-technologicznego i organizacyjnego tej branży w dużym stopniu zależy racjonalne wykorzystanie zasobów drzewnych. Co ważne, operujące w obszarze mechanicznego przerobu drewna pozostałe branże drzewne, to jest stolarki budowlanej, materiałów podłogowych, czy opakowań z drewna, wytwarzają produkty finalne dla tak istotnych gałęzi gospodarki narodowej, jak budownictwo, transport i handel. Sformułowane scenariusze rozwoju badań w drzewnictwie identyfikują nurty badawcze, które można uznać za priorytetowe dla wzrostu innowacyjności i konkurencyjności branż drzewnych w Polsce do 2020 roku. Wskazują trendy rozwojowe, których długofalowym efektem powinno być zwiększenie dostosowania podaży innowacyjnych rozwiązań techniczno-technologicznych do oczekiwań sfery biznesu, a ostatecznie do potrzeb i oczekiwań polskiego społeczeństwa. Ważne jest przy tym, że wyłonione kierunki badań naukowych w drzewnictwie i obszarze mechanicznego przerobu drewna nie tylko mają wysoki potencjał oddziaływania, ale pozwalają na optymalne wykorzystanie dostępnych zasobów. Z pewnością możliwych ścieżek rozwojowych jest więcej, jednak realizacja scenariusza optymistycznego zapewniłaby polskiemu drzewnictwu należną mu pozycję nie tylko w europejskiej, ale również w światowej przestrzeni naukowej i gospodarczej. 1 Podsumowanie całości wyników Projektu zawiera dokument strategiczny: Foresight w drzewnictwie Polska 2020, red. nauk. E. Ratajczak, Wydawnictwo Instytutu Technologii Drewna, Poznań 2011.

8 1 Foresight w drzewnictwie pojęcie i znaczenie 1.1. O foresighcie Kompleksowe podejście w kreowaniu przyszłości drzewnictwa jako nauki i jako dziedziny gospodarki zapewnia foresight. Istnieje wiele definicji tego pojęcia 1. Najogólniej foresight oznacza systematyczne próby spojrzenia w przyszłość nauki, technologii i gospodarki oraz społeczeństwa w celu identyfikacji strategicznych obszarów badań o największym potencjale korzyści gospodarczych i społecznych 2. Foresight definiuje się także jako proces oceny rozwoju nauki oraz technologii pod kątem wpływu na konkurencyjność producentów i ich produktów oraz jakość życia społeczeństwa 3. Co ważne, foresight powinien być procesem ciągłym, obejmującym wiele elementów prowadzących do wspólnego doskonalenia wizji przyszłości, w tym tak kluczowe jak: refleksja, konsultacje, dyskusje i debaty społeczne. W Polsce foresight częściej określany jest jako sposób systematycznego docierania do informacji w celu budowania średnio- lub długookresowej wizji rozwojowej, jej kierunków i priorytetów. Zgodnie z istotą tej definicji, foresight tworzy przede wszystkim język debaty społecznej, a w efekcie kulturę budowania społecznej wizji myślenia o przyszłości 4. Jest zatem nowoczesnym narzędziem planowania kierunków rozwoju w dalekiej perspektywie. 1 Zob. m.in.: Foresight technologiczny. Podręcznik T. 1, Organizacja i metody (Unido Technology Foresight Manual. United Nations Industrial Development Organization), Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości 2005; Jak realizować projekty Foresightu na potrzeby zrównoważonego rozwoju regionu?, red. R. Szewczyk, Ośrodek Przetwarzania Informacji, Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów, Warszawa 2008; Foresight technologiczny na rzecz zrównoważonego rozwoju Małopolski, red. J. Hausner, Małopolska Szkoła Administracji Publicznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Kraków Według B. Martin, zob. Foresight technologiczny. Podręcznik, op. cit. 3 Według L. Georghiou, zob. Foresight technologiczny. Podręcznik.., op. cit. 4

9 8 Foresight w drzewnictwie Polska 2020 Foresight oznacza też przewidywanie. W praktyce analitycznej jest więc terminem stosowanym dla różnego rodzaju zachowań zmierzających do określenia przyszłości, takich jak np. formułowanie wizji, planowanie strategiczne, budowa scenariuszy rozwoju, wskazywanie trendów. Foresight nie jest jednak prognozą (w której badane zjawiska opisywane są za pomocą precyzyjnych danych liczbowych). Można i należy rozumieć go przede wszystkim jako spojrzenie w przyszłość, jako ogół działań zmierzających do wykreowania wizji przyszłości najbardziej korzystnej, wskazania dróg jej realizacji przy zastosowaniu odpowiednio dobranych (charakterystycznych dla foresightu) metod. Foresight zakłada ponadto możliwość wpływu na bieg wydarzeń. Ma na celu wskazanie i ocenę przyszłych potrzeb, szans i zagrożeń związanych z rozwojem społecznym i gospodarczym oraz przygotowanie i podjęcie odpowiednich działań wyprzedzających 1. Charakterystyczną cechą foresightu jest udział w nim wielu uczestników życia społeczno-gospodarczego, wywodzących się z różnych środowisk. Foresight to metoda relatywnie często stosowana w świecie dla określenia przyszłości różnych dziedzin gospodarki 2. W Polsce jest natomiast stosunkowo nowym podejściem metodycznym, w szerokim wymiarze zastosowanym w Narodowym Programie Foresight POLSKA i coraz częściej wykorzystywanym w programach dotyczących bądź to określonego obszaru problemowego (np. rozwoju nauki), bądź rozwoju danego regionu. W odniesieniu do drzewnictwa elementy foresightu zostały zastosowane praktycznie dopiero w końcu XX wieku początkowo w USA, a następnie w krajach Unii Europejskiej 4. W Polsce było to możliwe dopiero od połowy 2009 roku, dzięki realizacji projektu: Foresight w drzewnictwie scenariusze rozwoju badań naukowych w Polsce do 2020 roku. Warto dodać, że w procesie formułowania strategii długoterminowych opierających się na zasadach foresightu, wykorzystywane jest wiele różnych koncepcji i podejść metodycznych. Jednak główne założenia są takie, że foresight 5 : 1 Jak realizować projekty Foresightu...,op.cit. 2 Foresight zastosowano po raz pierwszy w Japonii, następnie był i jest szeroko stosowany we Francji, Holandii, Niemczech, USA i innych krajach Unii Europejskiej. Jak realizować projekty Foresightu..., op. cit. 3 Obejmuje trzy pola badawcze: Zrównoważony Rozwój Polski, Technologie Informacyjne i Telekomunikacyjne, Bezpieczeństwo. 4 Wyczerpującego przeglądu dorobku w tym zakresie dokonano w Europejskim Instytucie Leśnym w Joensuu w Finlandii (European Forestry Insitute), P. Pelli, Review on Forest Sector Foresight Studies and Exercises, European Forest Institute EFI Technical Report 2008, no 29. W skali Europy do istotnych działań i opracowań o znamionach foresightu można między innymi zaliczyć: European Forest Sector Outlook Study (EFSOS) Main report. UNECE Timber Committee FAO European Forestry Commission, Geneva-Rome 2005; CEI-Bois Roadmap 2010, Strategic Research Agenda przygotowany w ramach Europejskiej Platformy Technologicznej Sektora Leśno-Drzewnego (Forest-Based Sector Technology Platform), W przedsięwzięciach tych uczestniczył też Instytut Technologii Drewna. 5 Foresight technologiczny. T. 2. Foresight technologiczny w praktyce, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa, 2005.

10 Foresight w drzewnictwie pojęcie i znaczenie 9 to proces a nie technika (prognostyczna), to analiza interdyscyplinarna, obejmuje długoterminowe perspektywy czasowe, integruje różne dziedziny aktywności, w tym rozwój naukowy, technologiczny, gospodarczy, polityczny i społeczny, stanowi narzędzie wspomagające proces decyzyjny, ale nie oferuje głównych strategii, to próba promowania innowacji technologicznych.

11

12 1.2. Charakterystyka Projektu cel i przedmiot badań Projekt Foresight w drzewnictwie scenariusze rozwoju badań naukowych w Polsce do 2020 roku, realizowany od czerwca 2009 do stycznia 2011 roku w Instytucie Technologii Drewna, dał pierwszą w Polsce okazję do przeprowadzenia postępowania badawczego wykorzystującego ideę foresightu w odniesieniu do drzewnictwa. Projekt był współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Myślą przewodnią wywołanego konkursu było wykorzystanie metody foresight dla wsparcia badań naukowych w celu budowy gospodarki opartej na wiedzy poprzez rozwój nowoczesnych technologii 1. Strategicznym celem Projektu była identyfikacja kierunków badań naukowych priorytetowych dla wzrostu innowacyjności i rozwoju polskiego sektora drzewnego do 2020 roku. Celami szczegółowymi Projektu były natomiast: zwiększenie świadomości społecznej, w tym przedstawicieli sfery nauki oraz praktyki gospodarczej w drzewnictwie, co do szczególnej roli badań naukowych w podnoszeniu innowacyjności i konkurencyjności drzewnictwa, a ostatecznie poziomu życia całego społeczeństwa, ułatwienie transferu nowych europejskich i światowych rozwiązań w badaniach naukowych i ich adaptacji do warunków występujących w Polsce (w nauce i w sektorze drzewnym), optymalne wykorzystanie wiedzy i umiejętności kadr oraz zasobów technicznych jednostek naukowych i badawczych w drzewnictwie dla wzrostu innowacyjności polskiego sektora drzewnego, a także: upowszechnienie wiedzy o szczególnej roli drzewnictwa w gospodarce narodowej, będącego dziedziną wytwórczości opartą na ekologicznym, odnawialnym surowcu naturalnym, 1 Szczegółowe informacje o Projekcie i podejmowanych w nim działaniach foresight.

13 12 Foresight w drzewnictwie Polska 2020 aktywizacja środowiska naukowców i przedstawicieli praktyki gospodarczej do współuczestnictwa w kreowaniu wizji pożądanego rozwoju drzewnictwa, uświadomienie wszystkim uczestnikom rynku drzewnego, a ostatecznie całemu społeczeństwu, konieczności współpracy sfery nauki i przemysłu w dążeniu do innowacyjnego rozwoju i wzrostu konkurencyjności polskiej gospodarki. Zamierzeniem Projektu w długiej perspektywie czasu jest zwiększenie stopnia dostosowania podaży innowacyjnych rozwiązań techniczno-technologicznych do oczekiwań przedsiębiorców (poprzez udoskonalenie oferty prac badawczych), nowe materiało- i energooszczędne oraz proekologiczne technologie, a ostatecznie szerszy asortyment i wyższa jakość produktów oferowanych przez przedsiębiorstwa drzewne, a także atrakcyjne miejsca pracy. Przedmiotem badań w Projekcie było drzewnictwo, rozumiane z jednej strony jako całokształt wiedzy naukowej i praktycznej zajmującej się drewnem jako surowcem i materiałem, a z drugiej jako dziedzina gospodarki, której domeną jest przerób i kompleksowe wykorzystanie drewna. Jako sektor gospodarki drzewnictwo oznacza wszystkie dziedziny wytwórczości wykorzystujące drewno i jego pochodne, jako nauka natomiast drzewnictwo to wiele, niekiedy bardzo zróżnicowanych dyscyplin naukowych, w których wyraźną, wyodrębnioną dyscypliną naukową jest technologia drewna, a także ekonomika drzewnictwa. W Projekcie podjęto próbę jednoczesnego ujęcia badań według tych dwóch przekrojów, przy czym wśród obszarów problemowych (wzajemnie na siebie oddziałujących) wyodrębniono: Mechaniczny przerób drewna, Kompozyty drzewne, Celulozownictwo i papiernictwo, Ochronę środowiska i bezpieczeństwo, Ochronę drewna, Bioenergię, Ekonomikę (i aspekty społeczne) drzewnictwa. Dla dziedziny wytwórczości, oznaczającej przerób drewna i jego pochodnych, używano pojęcie sektor drzewny, a tworzące go poszczególne rodzaje działalności określano jako przemysły lub branże drzewne. Na podstawie idei ciągu produkcyjnego, w której wyróżnikiem branż jest drewno (również w postaci rozdrobnionej), przyjęto przy tym, że sektor drzewny stanowią rodzaje wytwórczości ujęte w sprawozdawczości statystycznej jako: produkcja wyrobów z drewna oraz korka (z wyłączeniem mebli), produkcja wyrobów ze słomy i materiałów używanych do wyplatania (dział 16 Polskiej Klasyfikacji Działalności PKD 1 ), która w Projekcie określana jest mianem produkcji drewna i wyrobów z drewna, branży drzewnej lub przemysłu drzewnego, i która skupia: produkcję wyrobów tartacznych (grupa 16.1 PKD), określaną zamiennie jako przemysł tartaczny, branża tartaczna lub tartacznictwo, 1 Od 1 stycznia 2008 roku obowiązuje nowa Polska Klasyfikacja Działalności PKD 2007, Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności z dnia , 5. Dz. U. 2007, nr 251, poz Jednak GUS opracowywał dane statystyczne do końca 2008 roku w układzie PKD 2004.

14 Foresight w drzewnictwie pojęcie i znaczenie 13 produkcję arkuszy fornirowych i płyt wykonanych na bazie drewna (klasa PKD), określaną jako przemysł płyt drewnopochodnych lub branża płyt drewnopochodnych, produkcję gotowych parkietów podłogowych (klasa PKD), łącznie z: produkcję pozostałych wyrobów stolarskich i ciesielskich dla budownictwa (klasa PKD), określaną jako przemysł stolarki budowlanej lub branża stolarki budowlanej, produkcję opakowań drewnianych (klasa PKD), określaną zamiennie jako przemysł opakowań lub branża opakowań, produkcję pozostałych wyrobów z drewna, produkcję wyrobów z korka, słomy i z materiałów używanych do wyplatania (klasa PKD), określaną jako przemysł pozostałych wyrobów z drewna lub branża pozostałych wyrobów z drewna, produkcja papieru i wyrobów z papieru (dział 17. PKD), określana jako przemysł (branża) celulozowo-papierniczy i przetwórstwa papiernicze- go, w skład którego wchodzą 1 : 1 W międzynarodowej praktyce statystycznej i analitycznej, szczególnie na wysokim poziomie agregacji danych, niekiedy łączy się dział 17 PKD, czyli produkcję papieru i wyrobów z papieru

15 14 Foresight w drzewnictwie Polska 2020 produkcja masy włóknistej, papieru i tektury (grupa 17.1 PKD), określana jako przemysł celulozowo-papierniczy lub branża celulozowopapiernicza, produkcja wyrobów z papieru i tektury (grupa 17.2 PKD), określana zamiennie jako przemysł przetwórstwa papierniczego, branża przetwórstwa papierniczego, przetwórstwo papiernicze lub papiernictwo, produkcja mebli (dział 31 PKD), określana jako przemysł meblarski, branża meblarska lub meblarstwo. W warstwie naukowej tematyka Projektu była bardzo złożona, bowiem: obejmowała różne kwestie merytoryczne (drzewnictwo jako dziedzina nauki oraz dziedzina gospodarki, drzewnictwo w gospodarce opartej na wiedzy, konkurencyjność sektora drzewnego, jego innowacyjność, działalność badawczo-rozwojową, obszary i kierunki badawcze) oraz zagadnienia metodologiczne (prognozowanie rozwoju sektora drzewnego, prognozy sfery badań i rozwoju, foresight w drzewnictwie), dotyczyła zarówno sfery realnej (funkcjonowanie sektora drzewnego), jak i normatywnej (kreowanie podstaw dla polityki naukowej i przemysłowej państwa), odnosiła się do różnych horyzontów czasowych (stan aktualny, przewidywania długoterminowe). Jednocześnie, zastosowanie metody foresight spowodowało, że przedmiotem Projektu były nie tylko prace badawcze, ale w dużym stopniu różne przedsięwzięcia specyficzne dla tej metody, mające charakter działań o charakterze organizacyjnym (debaty społeczne, panele ekspertów, seminaria naukowe, burze mózgów), upowszechnieniowym i promocyjnym. Na strukturę Projektu, zapewniającą osiągnięcie jego celów, składało się sześć zadań badawczych o różnym charakterze. Zadania o charakterze diagnostycznym dotyczyły: innowacyjności sektora drzewnego, kondycji sfery nauki i badań z zakresu drzewnictwa, stanu wiedzy o badaniach naukowych w drzewnictwie, kluczowych przesłanek światowego postępu naukowego w drzewnictwie. Z kolei zadania o charakterze wizjonerskim obejmowały: priorytetowe kierunki badań naukowych w drzewnictwie wraz z opracowaniem scenariuszy ich rozwoju w Polsce do 2020 roku, wpływ rozwoju nauki w drzewnictwie na innowacyjny rozwój sektora drzewnego. z działem 18 PKD poligrafia i reprodukcja zapisanych nośników informacji. Jest to o tyle dyskusyjne, że ten rodzaj działalności nie jest branżą drzewną w myśl idei ciągu produkcyjnego; na dodatek wartość jej produkcji determinowana jest w dużym stopniu wartościami niematerialnymi (wkładem intelektualnym, wartością usług), a nie wartością wyrobów wytworzonych z drewna.

16 Foresight w drzewnictwie pojęcie i znaczenie 15 Wielopłaszczyznowość i wieloaspektowość tematyki Projektu powodowała, że niezbędne było stosowanie wielu metod badawczych i form działania. Prowadzone badania, koncentrując się na kluczowych dla drzewnictwa obszarach problemowych, miały charakter interdyscyplinarny. Z bogatego katalogu narzędzi badawczych foresightu wykorzystano zarówno metody jakościowe oparte na wiedzy eksperckiej (metody heurystyczne), jak i metody ilościowe związane z analizą dostępnych danych statystycznych. Punktem wyjścia były badania typu desk research, to jest studia dorobku naukowego z zakresu drzewnictwa, a także krytyczna analiza opracowań i źródeł danych empirycznych z tej dziedziny. Wykorzystano także specjalnie przygotowane analizy i ekspertyzy dotyczące zarówno sfery nauki, jak i innowacyjności branż drzewnych. W analizach komparatywnych dotyczących uwarunkowań postępu technicznego w drzewnictwie w Polsce w odniesieniu do trendów panujących w Europie i na świecie przeprowadzono również swoisty benchmarking i zastosowano technikę dobrych praktyk. Dzięki temu utworzona została obszerna baza informacyjna o innowacyjności polskiego sektora drzewnego i kondycji polskiej nauki w tej dziedzinie na tle Europy, stwarzając podstawy do dalszych badań w tym zakresie. Do oceny istniejącego potencjału tak sfery nauki i badań w drzewnictwie, jak i polskiego sektora drzewnego, zastosowano główne metody analizy strategicznej, tj. analizę SWOT oraz PEST. Analiza mocnych i słabych stron oraz szans i zagrożeń innowacyjności sektora i kondycji sfery nauki w drzewnictwie miała na celu wskazanie głównych determinant jego sytuacji w sferze innowacyjności, wynikających z jednej strony ze specyficznych cech branż drzewnych oraz instytucji naukowych, a z drugiej z ogólnych uwarunkowań funkcjonowania w kraju, Europie i na świecie. Metodę SWOT wykorzystano również w procedurze ewaluacji prowadzonych do tej pory badań naukowych i prac rozwojowych w drzewnictwie w kontekście innowacyjnego rozwoju sektora drzewnego. Analiza PEST posłużyła natomiast pogłębieniu wiedzy o makrootoczeniu drzewnictwa (sfery nauki i biznesu) i identyfikacji najważniejszych czynników politycznych, prawnych, ekonomicznych, społecznych i technologicznych wzrostu jego innowacyjności. W procedurach wyboru głównych uwarunkowań rozwoju sektora drzewnego oraz sfery nauki i badań, a także w sytuacjach poszukiwania rozwiązań pojawiających się problemów badawczych, kierowano się wynikami paneli problemowych, wywiadów eksperckich i burzy mózgów. Ważnym narzędziem badawczym były własne badania bezpośrednie (m.in. specjalnie opracowane ankiety pozwalające na dokonanie oceny wiodących jednostek naukowych i badawczych polskiego drzewnictwa). Z kolei w tworzeniu długoterminowych wizji przyszłości w drzewnictwie posłużono się takimi narzędziami, jak: przewidywanie, formułowanie wizji, planowanie strategiczne, budowa scenariuszy rozwoju, wskazywanie trendów. Podstawą w tej grupie metod i technik było badanie Delphi, stanowiące jedną z głównych metod foresightu. Dzięki wykorzystaniu kapitału intelektualnego uczestników badania, metoda delficka stworzyła możliwości elastycznego podej-

17 16 Foresight w drzewnictwie Polska 2020 ścia do poszukiwania społecznej wizji przyszłości drzewnictwa w Polsce i budowy możliwych, alternatywnych jej modeli. Należy podkreślić, że w Polsce metodę tę jak dotychczas stosowano relatywnie rzadko, a w odniesieniu do drzewnictwa zastosowano po raz pierwszy. Punktem wyjścia w tym badaniu było sformułowanie tez oraz utworzenie bazy danych ekspertów, specjalistów z dziedziny drzewnictwa (z zachowaniem zasady ochrony danych osobowych). W obszarze mechanicznego przerobu drewna bardzo przydatny na tym etapie był specjalnie zorganizowany panel ekspertów. Badaniem metodą delficką objęto środowisko naukowe nie tylko z dziedziny drzewnictwa, ale również z dziedzin pokrewnych, przedstawicieli praktyki gospodarczej, administracji rządowej i pozarządowej, doktorantów i studentów różnych specjalności, a także mediów. Takie podejście dało duże możliwości realnego uczestnictwa w kreowaniu wizji przyszłości drzewnictwa w Polsce wielu grupom społecznym. Wyniki badania Delphi było podstawą budowy scenariuszy rozwoju badań naukowych w drzewnictwie w Polsce do 2020 roku, który to proces został następnie wzbogacony analizą kluczowych sił i trendów oczekiwanych w makrootoczeniu sfery nauki i badań w drzewnictwie w długim horyzoncie czasu, krzyżową analizą wpływów oraz innymi technikami pomocniczymi. Projekt był swoistym studium nad przyszłością badań naukowych w drzewnictwie w Polsce do 2020 roku, najkorzystniejszych dla wzrostu innowacyjności i konkurencyjności sektora drzewnego na rynku krajowym i międzynarodowym, uwzględniających przy tym społeczne aspekty tego rozwoju. Jego głównym efektem jest wizja przyszłości polskiego drzewnictwa, wykreowana przez wszystkich zainteresowanych tą dziedziną jako nauką i sektorem gospodarki. Co istotne, realizacja Projektu już zainicjowała korzystne procesy zmian, a w przyszłości w jeszcze większym stopniu powinna: przyczynić się do podniesienia jakości kadr naukowych i doskonalenia procesu badawczego w drzewnictwie dla skrócenia drogi od pomysłu do wdrożenia, wzmocnić więzi między sferą nauki stymulującą badania naukowe a praktyką gospodarczą wykorzystującą ich rezultaty (kreującą jednocześnie zapotrzebowanie na określone kierunki badań i prac rozwojowych), wpłynąć na wzrost innowacyjności i konkurencyjności sektora drzewnego na rynku lokalnym, krajowym i międzynarodowym, a w efekcie na poziom konkurencyjności całej polskiej gospodarki. Warto dodać, że od początku realizacji Projektu, oprócz badań dotyczących istotnych problemów merytorycznych, prowadzono również proces uświadamiania w środowisku naukowym i praktyki gospodarczej znaczenia problematyki foresightu dla wzrostu innowacyjności drzewnictwa oraz integrowania środowisk zainteresowanych przyszłością polskiego drzewnictwa. Specyficzny charakter Projektu, wynikający z zastosowania metody foresight, spowodował jednocześnie, że jego realizacja była pierwszą w Polsce i wyjątkową okazją do zainicjowania potrzebnego w gospodarce opartej na wiedzy procesu zmian w percep-

18 Foresight w drzewnictwie pojęcie i znaczenie 17 cji wielu problemów i w postawach zarówno naukowców, jak i przedsiębiorców w dziedzinie drzewnictwa. Użyteczność Projektu polega bowiem na uświadomieniu wszystkim uczestnikom rynku drzewnego w Polsce, a także całemu społeczeństwu, potrzeby współpracy sfery badań i rozwoju oraz przemysłu w dążeniu do innowacyjnego rozwoju i wzrostu konkurencyjności polskiej gospodarki, a także szczególnej roli drzewnictwa jako dziedziny wytwórczości opartej na ekologicznym, odnawialnym surowcu naturalnym. W wyniku takiego podejścia, potencjalnymi beneficjentami Projektu są co najmniej: sfera badań i rozwoju (jednostki naukowe i badawczo-rozwojowe w Polsce zajmujące się drzewnictwem oraz jednostki z otoczenia drzewnictwa, gremia naukowe PAN, gremia kreujące politykę naukową w Polsce oraz w UE, ośrodki innowacji laboratoria w przedsiębiorstwach, inkubatory przedsiębiorczości itp.), przemysł (sektor drzewny i branże z jego otoczenia, branżowy samorząd gospodarczy), sfera edukacji (szkolnictwo średnie i wyższe, szkolnictwo zawodowe). Wiedza o priorytetowych dla innowacyjnego rozwoju sektora drzewnego kierunków badań do 2020 roku pozwoli z jednej strony lepiej dostosować ofertę sfery nauki i badań do potrzeb potencjalnych odbiorców, a z drugiej optymalnie przygotować zasoby kadrowe i aparaturowe do przyszłych wyzwań. W sferze badań rezultaty Projektu powinny być też użyteczne instytucjom kształtującym obraz polskiej nauki i priorytetowe programy badawcze, czyli resortowi nauki, a także Polskiej Akademii Nauk. Ponadto już obecnie zapotrzebowanie na wiedzę o przyszłych kierunkach badań w polskim drzewnictwie sygnalizują gremia międzynarodowe, w tym Europejska Platforma Technologiczna Sektora Leśno-Drzewnego i sieć naukowa InnovaWood. Wiedza uzyskana dzięki realizacji Projektu jest też bardzo przydatna w procesie kreowania kolejnego, ósmego Programu Ramowego Unii Europejskiej. Polska jako członek europejskiej przestrzeni naukowej dzieli się tą wiedzą i współpracuje w obszarach uznanych za korzystne dla polskiego drzewnictwa. Warunkiem takich działań jest jednak posiadanie odpowiedniego zasobu informacji, co umożliwił projekt dotyczący foresightu w drzewnictwie. Bardzo ważną grupą odbiorców rezultatów Projektu są producenci sektora drzewnego i z jego otoczenia. Nadrzędnym celem Projektu było i jest bowiem ukierunkowanie rozwoju sektora drzewnego na wzrost innowacyjności oraz jego konkurencyjności na rynku krajowym i międzynarodowym, a bez kooperacji z przedsiębiorstwami i instytucjami działającymi na rzecz branż drzewnych byłoby to niemożliwe. Wyniki Projektu powinny również sprzyjać działaniom branżowego samorządu gospodarczego, a także być podstawą strategii funkcjonowania Polskiej Platformy Technologicznej Sektora Leśno-Drzewnego, której celem jest tworzenie pomostu między nauką a przemysłem w dziedzinie drzewnictwa.

19 18 Foresight w drzewnictwie Polska 2020 Specyficznym odbiorcą rezultatów Projektu była i jest sfera edukacji niezwykle potrzebna w gospodarce opartej na wiedzy, szczególnie w fazie budowania jej zrębów. Włączenie do foresightu naukowców będących jednocześnie dydaktykami, pozwoliło/pozwala na szybki transfer wiedzy o nowoczesnych technikach i technologiach w drzewnictwie do studentów i osób będących na początku kariery zawodowej. Powinno to jednocześnie przyspieszyć pożądane zmiany w postawach przyszłych przedsiębiorców w Polsce z ukierunkowaniem na postawy proinnowacyjne. Wyniki foresightu w drzewnictwie powinny służyć również administracji publicznej szczebla krajowego i regionalnego oraz władzom samorządowym do przygotowywania strategii i podejmowania decyzji o charakterze rozwojowym. Ostatecznymi beneficjentami Projektu będzie całe polskie społeczeństwo, szczególnie konsumenci zgłaszający swoje potrzeby w zakresie materiałów i wyrobów drzewnych, a także ludzie młodzi, wkraczający dopiero na rynek pracy, również w sektorze drzewnym. Generalnie wiedza o pożądanych kierunkach badań i możliwość wdrożenia nowych rozwiązań techniczno-technologicznych będzie przyczyniać się do wzrostu jakości życia.

20 2 Innowacyjność sektora drzewnego syntetyczna ocena stanu Innowacje to opracowywanie i wdrażanie nowych lub istotnie ulepszonych produktów i procesów. Ich znaczenie jest niezwykle istotne w dobie postępującej globalizacji i budowy gospodarki opartej na wiedzy. We współczesnej gospodarce dla osiągnięcia wysokiej konkurencyjności niezbędne jest wdrażanie nowoczesnych technologii, stosowanie efektywnych technik zarządzania i marketingu, pozyskiwanie kapitału do finansowania działań eliminujących lukę technologiczną, ciągłe kontrolowanie kosztów produkcji, dążenie do zdobywania intratnych rynków zagranicznych i do poprawy efektywności alokacji zasobów 1. Podstawą decyzyjną dla takich działań oraz dla wyznaczania pozycji konkurencyjnej na krajowym, europejskim i światowym rynku, a także dla określenia pożądanych ścieżek rozwoju jest wiedza o poziomie innowacyjności w danej dziedzinie, sektorze gospodarczym, branży czy przedsiębiorstwie. Innowacyjność każdego sektora gospodarczego, w tym także sektora drzewnego, jest z jednej strony efektem jego specyficznych cech, a z drugiej odzwierciedleniem innowacyjności całej polskiej gospodarki. Sektor drzewny jest ważny dla rozwoju całej polskiej gospodarki i jednocześnie silnie powiązany z uczestnikami rynku międzynarodowego. Analogicznie jak w Unii Europejskiej, w Polsce branże bazujące na drewnie stanowią sektor przemysłowy o znacznym potencjale. Wytwarza on 2,9% produkcji globalnej Polski oraz 2% wartości dodanej brutto (2008 rok). Generuje ponad 8% produkcji sprzedanej przemysłu i koncentruje blisko 11% zatrudnionych w przemyśle ogółem (2009 rok). W odniesieniu do przetwórstwa przemysłowego jest to jeszcze więcej: 9,1% produkcji globalnej, 10,3% wartości dodanej brutto pochodzącej z tej grupy przemysłów, blisko 10% ich produkcji sprzedanej oraz ponad 13% zatrudnionych. Specyficzną cechą sektora drzewnego jest bazowanie na surowcu drzewnym, będącym produktem leśnym. Zasoby leśne i surowcowe Polski są jednymi 1 M. Gorynia, Międzynarodowa konkurencyjność polskiej gospodarki a polityka ekonomiczna, Ekonomista 1994, nr 3; Inwestycje zagraniczne w Polsce, red. J. Chojna, Instytut Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego, Warszawa 2005; M. Jagiełło, Wskaźniki międzynarodowej konkurencyjności gospodarki, Studia i Materiały. Instytut Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego 2003, nr 80.

Instytut Technologii DrewnaInstytut Technologii Drewna. Instytut Technologii Drewna Poznań, 25.06.2009

Instytut Technologii DrewnaInstytut Technologii Drewna. Instytut Technologii Drewna Poznań, 25.06.2009 SEMINARIUM Drzewnictwo nowe nurty w technice i technologii Instytut Technologii DrewnaInstytut Technologii Drewna 1 Projekt: Foresight w drzewnictwie scenariusze rozwoju badań naukowych w Polsce do 2020

Bardziej szczegółowo

FORESIGHT W DRZEWNICTWIE

FORESIGHT W DRZEWNICTWIE FORESIGHT W DRZEWNICTWIE - Polska 2020 Ochrona środowiska FORESIGHT W DRZEWNICTWIE - POLSKA 2020 Obszar badawczy: OCHRONA ŚRODOWISKA Poznań 2011 Publikacja wykonana w ramach Projektu POIG.01.01.01-30-022/08

Bardziej szczegółowo

FORESIGHT W DRZEWNICTWIE

FORESIGHT W DRZEWNICTWIE FORESIGHT W DRZEWNICTWIE - Polska 2020 2020 Redakcja naukowa Ewa Ratajczak FORESIGHT W DRZEWNICTWIE POLSKA 2020 Redakcja naukowa Ewa Ratajczak Poznań 2011 Publikacja wykonana w ramach Projektu POIG.01.01.01-30-022/08

Bardziej szczegółowo

POIG.01.01.01-30-022/08

POIG.01.01.01-30-022/08 Foresight w drzewnictwie scenariusze rozwoju badań naukowych w Polsce do 2020 roku POIG.01.01.01-30-022/08 Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Ekoinnowacje w Polsce w aspekcie możliwości współpracy nauki z biznesem. Paweł Woźniak EKOS Poznań sp. z o.o.

Ekoinnowacje w Polsce w aspekcie możliwości współpracy nauki z biznesem. Paweł Woźniak EKOS Poznań sp. z o.o. Ekoinnowacje w Polsce w aspekcie możliwości współpracy nauki z biznesem Paweł Woźniak EKOS Poznań sp. z o.o. EKOS Poznań jako nazwa handlowa funkcjonuje na rynku od 1987. Głównymi obszarami działalności

Bardziej szczegółowo

KRZYŻOWA ANALIZA WPŁYWÓW I PROGNOZOWANIE SCENARIUSZY ROZWOJU

KRZYŻOWA ANALIZA WPŁYWÓW I PROGNOZOWANIE SCENARIUSZY ROZWOJU Projekt FORESIGHT Mazovia KRZYŻOWA ANALIZA WPŁYWÓW I PROGNOZOWANIE SCENARIUSZY ROZWOJU mgr Krzysztof Mieczkowski Specjalista Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów Warszawa, 12 czerwca 2007 Monitorowanie

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r.

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Innowacje i Inteligentny Rozwój Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Wsparcie innowacyjności w latach 2014-2020 W perspektywie 2014-2020 wsparcie

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA Autor: red. Piotr Jeżowski, Wstęp Jedną z najważniejszych kwestii współczesności jest zagrożenie środowiska przyrodniczego i

Bardziej szczegółowo

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Ewelina Kaatz-Drzeżdżon Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku marzec 2015 Nowy

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, styczeń 2010 r. DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW W LATACH 2006-2008 W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM Wyniki badania działalności innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

Działalność innowacyjna w Polsce

Działalność innowacyjna w Polsce GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, październik 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS AKTYWNOŚĆ INNOWACYJNA Działalność innowacyjna to całokształt działań naukowych,

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Aleksandra Wanat Konferencja Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Katowice 22 listopada

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu. dr inż. Arkadiusz Borowiec

Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu. dr inż. Arkadiusz Borowiec Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu dr inż. Arkadiusz Borowiec 08.12.2011 r. WND POIG.01.01.01-30-014/09 Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Warszawa, czerwiec 2014 r. Dotychczas podjęte inicjatywy Szefa Służby Cywilnej W latach

Bardziej szczegółowo

Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności

Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności Kryteria merytoryczno-techniczne dopuszczające szczególne L.p. Kryterium tak nie nie dotyczy 1 Trwałość prowadzonej działalności z zakresu innowacji

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU maj-czerwiec, 2013 ul. Hoża 20 \ ul. Wspólna 1/3 \ 00-529 Warszawa \ tel. +48 (22) 529 27 18 \ fax +48 (22) 628 09 22 ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA. Oferta badawcza

STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA. Oferta badawcza STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA Oferta badawcza DLACZEGO WARTO? Nowa perspektywa finansowania PROW 2014-2020, w ramach której kontynuowane będzie wdrażanie działania LEADER. Zgodnie z przyjętymi

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Cel główny WRPO 2014+ POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI I SPÓJNOŚCI WOJEWÓDZTWA Alokacja

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r.

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r. Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Województwa Śląskiego Warszawa, 2 marca 2012r. 1. Inteligentna specjalizacja kraj czy region? 2. Inteligenta specjalizacja

Bardziej szczegółowo

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 1 w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 2 Fundusze zewnętrzne 2014 2020, (projekty programów operacyjnych) 1. REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Współpraca międzyinstytucjonalna - PPTSM w kreowaniu polityki surowcowej

Współpraca międzyinstytucjonalna - PPTSM w kreowaniu polityki surowcowej Współpraca międzyinstytucjonalna - PPTSM w kreowaniu polityki surowcowej Dr hab. inż. Jan Kudełko, prof. nadzw. Warszawa, 26.05.2014 r. Polska Platforma Technologiczna Surowców Mineralnych Polska Platforma

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

WORTAL TRANSFERU WIEDZY

WORTAL TRANSFERU WIEDZY WORTAL TRANSFERU WIEDZY Biuro Projektu WORTAL TRANSFERU WIEDZY Wrocławska Rada Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT ul. Marsz. Józefa Piłsudskiego 74, pokój 320 tel./fax 71 347 14 18 tel. 71

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych Fiszka oferty usług proinnowacyjnych I. Akredytowany wykonawca 1. Nazwa wykonawcy "MERITUM" LUBELSKA GRUPA DORADCZA SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ 2. Forma prawna prowadzonej działalności Spółka

Bardziej szczegółowo

DOTACJE NA INNOWACJE W POLIGRAFII 2014-2020

DOTACJE NA INNOWACJE W POLIGRAFII 2014-2020 DOTACJE NA INNOWACJE W POLIGRAFII 2014-2020 inż. Paweł Szarubka Integrator Systemów Poligraficznych Sp. z o.o. Reprograf Group Warszawa Polska poligrafia posiada bardzo duży potencjał, a dzięki ogromnym

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia objęte patronatem Doliny Lotniczej Czy chcesz poznać odpowiedzi na pytania: Co to jest inteligentna specjalizacja - IS (ang. smart

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Poznań, 17 listopada 2014 r. AGENDA Innowacyjne podejście do zarządzania przedsiębiorstwem Warunki i

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 10 grudnia 2012 r. Justyna Gorzoch, Departament Innowacji i Przemysłu, Ministerstwo Gospodarki

Warszawa, 10 grudnia 2012 r. Justyna Gorzoch, Departament Innowacji i Przemysłu, Ministerstwo Gospodarki Warszawa, 10 grudnia 2012 r. Strategia inteligentnej specjalizacji poziom krajowy Justyna Gorzoch, Departament Innowacji i Przemysłu, Ministerstwo Gospodarki Założenia strategii inteligentnej specjalizacji

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wrocław 2011

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wrocław 2011 Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wrocław 2011 IDENTYFIKACJA POTENCJAŁU I ZASOBÓW DOLNEGO ŚLĄSKA W OBSZARZE NAUKA I TECHNOLOGIE NA RZECZ POPRAWY JAKOŚCI ŻYCL4 (QUALITY OF LIFE) ORAZ WYTYCZENIE PRZYSZŁYCH

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie prac badawczo-rozwojowych w ramach aktualnych programów wsparcia dla przedsiębiorców 04.09.2015

Dofinansowanie prac badawczo-rozwojowych w ramach aktualnych programów wsparcia dla przedsiębiorców 04.09.2015 Dofinansowanie prac badawczo-rozwojowych w ramach aktualnych programów wsparcia dla przedsiębiorców 04.09.2015 O ADM Consulting Group S.A. Dotacje UE Opracowywanie dokumentacji aplikacyjnych Pomoc w doborze

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA - w ramach projektu Razem Blisko Krakowa zintegrowany rozwój podkrakowskiego obszaru

Bardziej szczegółowo

Dotacje europejskie dla firm w perspektywie 2014-2020. DARIUSZ RUTKOWSKI Forest Consulting Center Sp. z o.o. Leśne Centrum Kształcenia Ustawicznego

Dotacje europejskie dla firm w perspektywie 2014-2020. DARIUSZ RUTKOWSKI Forest Consulting Center Sp. z o.o. Leśne Centrum Kształcenia Ustawicznego Dotacje europejskie dla firm w perspektywie 2014-2020 DARIUSZ RUTKOWSKI Forest Consulting Center Sp. z o.o. Leśne Centrum Kształcenia Ustawicznego Rogów, 2 września 2015 Tematyka Realne możliwości Jak

Bardziej szczegółowo

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych Fiszka oferty usług proinnowacyjnych I. Akredytowany wykonawca 1. Nazwa wykonawcy Fundacja Poszanowania Energii 2. Forma prawna prowadzonej działalności Fundacja 3. Status Wnioskodawcy - przedsiębiorstwo

Bardziej szczegółowo

Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia. Lech Światły

Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia. Lech Światły Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia Lech Światły P r o j e k t y z w iązane z I N N O W A C J A M I z r e a l i z o w a n e p r z e z K u j a w s k o - P o m o r s k i Z w iązek

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Strona internetowa projektu: www.ipr.fnm.pl. Osoba odpowiedzialna: k.kubisty@fnm.pl lub

Strona internetowa projektu: www.ipr.fnm.pl. Osoba odpowiedzialna: k.kubisty@fnm.pl lub Narzędzia informatyczne służące do efektywnego zarządzania Centrum Kompetencji Seed i Start-up, procesami decyzyjnymi w nim zachodzącymi oraz budowania bazy pomysłodawców, technologii i ekspertów zewnętrznych

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA OTWARCIA OTK 2015 PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ NA ŚCIEŻKACH KARIERY

KONFERENCJA OTWARCIA OTK 2015 PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ NA ŚCIEŻKACH KARIERY KONFERENCJA OTWARCIA OTK 2015 PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ NA ŚCIEŻKACH KARIERY Organizatorzy: Urząd Miasta Rybnika Izba Przemysłowo - Handlowa Rybnickiego Okręgu Przemysłowego GRUPA FIRM MUTAG Temat: CIT RYBNIK

Bardziej szczegółowo

CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH. Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020

CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH. Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020 CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020 Krajowe programy Program Operacyjny Inteligentny Rozwój (POIR) 2014-2020 Celem POIR jest zwiększenie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Nauka, Biznes, Innowacje Klaster Interdyscyplinarne Partnerstwo na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Transportu i Infrastruktury

Nauka, Biznes, Innowacje Klaster Interdyscyplinarne Partnerstwo na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Transportu i Infrastruktury Nauka, Biznes, Innowacje Klaster Interdyscyplinarne Partnerstwo na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Transportu i Infrastruktury Anna Dąbrowska Fundacja Centrum Analiz Transportowych i Infrastrukturalnych Warszawa,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 1823/2012 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z 19 kwietnia 2012 r.

UCHWAŁA Nr 1823/2012 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z 19 kwietnia 2012 r. UCHWAŁA Nr 1823/2012 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z 19 kwietnia 2012 r. w sprawie: zatwierdzenia regulaminu świadczenia usług brokerskich, realizowanych w ramach zadań projektu systemowego pn. Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego XXXVI posiedzenie Komisji Wspólnej Samorządów Terytorialnych i Gospodarczych Małopolski Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Kluczowe zadania dla Regionu: 1. Finalizacja pakietu planowania strategicznego

Bardziej szczegółowo

Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki

Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki Opracowanie: Aneta Stosik Nowoczesna organizacja Elastyczna (zdolna do przystosowania się do potrzeb) wg P. Druckera Dynamiczna (Mająca umiejętność

Bardziej szczegółowo

Po co nam klaster? Edyta Pęcherz

Po co nam klaster? Edyta Pęcherz Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Fundusze Europejskie dla rozwoju innowacyjnej gospodarki. Inwestujemy

Bardziej szczegółowo

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców 2011 Anna Tarnawa Kierownik Sekcji Badań i Analiz Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców Warszawa, 22 listopada 2011 r. Działalność

Bardziej szczegółowo

Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego. Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020

Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego. Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020 Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020 Kraków, 08 października 2015 r. Rafał Solecki - Dyrektor Małopolskie

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 KONKURS Zgłoszenie pomysłu do Konkursu należy przysłać do 17 listopada, e-mailem na adres konkurs@uni.lodz.pl Rozstrzygnięcie Konkursu do 12 grudnia

Bardziej szczegółowo

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy Klaster skupisko podmiotów występujących na danym terenie, ogół podmiotów w danej branży/sektorze gospodarki itd. Powiązanie kooperacyjne (PK) podstawowy, niesformalizowany

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Pytanie: Jak wykorzystać praktyczną wiedzę z zakresu wydawania decyzji środowiskowych w celu prawidłowej identyfikacji obszarów

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ

ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PROJEKT ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ PODSTAWOWE INFORMACJE skierowany do mikro, małych

Bardziej szczegółowo

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Monika Dziadkowiec Dyrektor Generalna Warszawa, 5.07.2012 r. Ministerstwo Środowiska, poprzez współtworzenie polityki państwa, troszczy się o środowisko

Bardziej szczegółowo

KLASTER DESIGNU, INNOWACJI I MODY

KLASTER DESIGNU, INNOWACJI I MODY KLASTER Jolanta Maria Kozak Prezes TML Prezes Klastra Designu Innowacji i Mody INICJATORZY KLASTRA: INICJATORZY KLASTRA INSTYTUCJA OKOŁOBIZNESOWA, W ramach tworzonego klastra odpowiada za pozyskiwanie

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Zarządzanie reprezentuje dziedzinę

Bardziej szczegółowo

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa Cele kluczowe Idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest wpisana w wizję prowadzenia działalności przez Grupę Kapitałową LOTOS. Zagadnienia te mają swoje odzwierciedlenie w strategii biznesowej, a

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna.

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. ekspert: Szymon Medalion prowadząca: Marzena Szewczyk-Nelson Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT NR 184 ds. Klejów

PLAN DZIAŁANIA KT NR 184 ds. Klejów Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT NR 184 ds. Klejów STRESZCZENIE Środowisko biznesowe: Zakres objęty działalnością KT 184 jest niezwykle szeroki i ma charakter wybitnie intersektorowy, gdyż dotyczy nie tylko

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo