Management Systems in Production Engineering No 4(12), 2013

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Management Systems in Production Engineering No 4(12), 2013"

Transkrypt

1 ROZWÓJ EUROPEJSKIEGO SYSTEMU EKOZARZĄDZANIA I AUDYTU (EMAS) W UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEAN DEVELOPMENT OF ECO-MANAGEMENT AND AUDIT SCHEME (EMAS) IN THE EUROPEAN UNION Justyna SŁONIMIEC, Jakub ŚWITAŁA Uniwersytet Zielonogórski Streszczenie: Praca przedstawia wdrażanie Systemu Zarządzania Środowiskowego i Audytu (EMAS) w Polsce i Unii Europejskiej. Analizuje obowiązujące przepisy dotyczące wdrażania oraz sam proces wdrażania systemu. Określa również korzyści oraz koszty wynikające z rejestracji organizacji w systemie. Praca przedstawia również obecny stan wdrażania systemu EMAS w krajach Unii Europejskiej. Słowa kluczowe: System Ekozarządzania i Audytu, EMAS 1. SYSTEM EKOZARZĄDZANIA I AUDYTU (EMAS) Zagrożenia dla życia i rozwoju społeczeństwa oraz środowiska przyrodniczego wiążą się nierozerwalnie z dynamicznym rozwojem gospodarczym na terenie całej Unii Europejskiej. Wynikiem rozwoju gospodarczego staje się nieracjonalne wykorzystanie zasobów przez przedsiębiorstwa produkcyjne oraz pogłębiająca się degradacja środowiska naturalnego. Wzrost świadomości ekologicznej społeczeństwa, zwłaszcza młodego pokolenia, konkurencja oraz organy państwowe poprzez stosowanie licznych regulacji prawnych skłania przedsiębiorstwa do zwrócenia szczególnej uwagi na ochronę środowiska. W związku z tym większość przedsiębiorstw produkcyjnych dobrowolnie wdraża różnego rodzaju programy i systemy zarządzania mające na celu ograniczenie ich negatywnego oddziaływania na środowisko przyrodnicze. Jednym z instrumentów ochrony środowiska jest europejski System Ekozarządzania i Audytu (EMAS). Celem pracy jest zbadanie obecnego stanu wdrażania Systemu Ekozarządzania i Audytu (EMAS) w Polsce oraz państwach Unii Europejskiej. System EMAS (Eco-Management and Audit Scheme) to europejski instrument zarządzania środowiskowego skierowany do przedsiębiorstw, instytucji użytku publicznego, organizacji. Program promuje koncepcje dobrowolnego podejmowania działań prośrodowiskowych w celu ograniczenia negatywnego funkcjonowania tych organizacji na środowisko przyrodnicze [7]. Oznacza to, że system poszukuje oraz propaguje organizacje, które wychodzą poza podstawowy zakres działań proekologicznych w zamian otrzymując certyfikat wpisu do rejestru. Stosowanie logo systemu przez organizacje informuje o tym, że firma jest przyjazna środowisku oraz uznawana jest za godną zaufania. EMAS ma za zadanie wspierać ciągłe doskonalenie efektów działalności środowiskowych organizacji. Jest to możliwe poprzez tworzenie i wdrażanie systemów, polityk i programów środowiskowych przez organizację, a następnie przez systematyczną i okresową ocenę efektów działalności wdrożonych systemów. Istotną kwestią jest również przekazywanie informacji o efektach działalności środowiskowej, prowadzenie dialogu ze społeczeństwem oraz aktywne zaangażowanie pracowników przy wdrażanym systemie [9]. 1

2 2. PODSTAWA PRAWNA FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMAS Już w 1993 roku podkreślano rolę przemysłu w zakresie kreowania stanu gospodarki oraz odpowiedzialności przedsiębiorstw za stan środowiska przyrodniczego. W tym właśnie roku Unia Europejska opublikowała V program działania na rzecz środowiska Na drodze do zrównoważonego rozwoju. Program określał cele i zasady umożliwiające osiągnięcie zrównoważonego rozwoju oraz ogólne ramy działań w tym zakresie. Program zakładał powstanie nowych instrumentów stosowanych w ochronie środowiska, skłaniających przedsiębiorstwa do aktywnego, proekologicznego działania. W tym czasie Komisja Europejska przyjęła pierwsze Rozporządzenie nr 1836/1993 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 1993 roku dopuszczającego dobrowolny udział przedsiębiorstw sektora przemysłowego Wspólnoty w systemie ekozarządzania i audytu (EMAS) [11]. Rozporządzenie weszło w życie w kwietniu 1995 roku. Regulacja automatycznie obowiązywała wszystkie kraje Unii Europejskiej, a jej celem było przygotowanie przez państwa członkowskie odpowiedniej struktury administracyjnej, która umożliwiała przedsiębiorstwom rejestracje we wspólnotowym systemie EMAS. System stosowany był przede wszystkim w przedsiębiorstwach produkcyjnych, ale wprowadzono go również eksperymentalnie w administracji publicznej, ochronie zdrowia czy szkołach. W 2001 roku dokonano weryfikacji pierwszego rozporządzenia EMAS, a następnie opublikowane zostało nowe Rozporządzenie nr 761/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 marca 2001 r. dopuszczające dobrowolny udział organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS) [12]. Zmiany w dokumencie EMAS II dotyczyły m.in. zakresu stosowania systemu. Do systemu zaproszono organizacje nieprzemysłowe: instytucje użyteczności publicznej, szkoły, stowarzyszenia itd. Do rozporządzenia włączono również treści wymagań normy ISO Rozporządzenie zaczęło obowiązywać w Polsce w chwili przystąpienia do Unii Europejskiej. Obecnie funkcjonujące rozporządzenie dotyczące EMAS uchwalone zostało w 2009 roku przez Parlament Europejski [13]. Rozporządzenie weszło w życie w styczniu 2010 roku. Dokument uznaje się za kontynuacje dotychczasowych rozwiązań i nazywany jest często mianem EMAS III. W dokumencie dokonano zmiany m.in.: doprecyzowano definicje, do udziału w systemie zaproszono instytucje i organizacje, zarówno publiczne jak i prywatne z Unii Europejskiej i z innych krajów, ustalono jeden wzór logo EMAS (rys. 1) oraz doprecyzowano zadania dotyczące weryfikacji. Rys. 1. Logo systemu EMAS [18] Polski system EMAS opiera się na unijnych rozporządzeniach, krajowej ustawie o EMAS oraz innych aktach wykonawczych Ministerstwa Środowiska. Polską podstawą prawną jest Ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS) [14]. Zgodnie z ustawą krajowy system ekozarządzania i audytu tworzą: minister właściwy do spraw środowiska, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska oraz Polskie Centrum Akredytacji. Za politykę w zakresie rozwoju systemu oraz współpracę z organizacjami Unii Europejskiej odpowiada Minister Środowiska. Rejestr zarejestrowanych w systemie EMAS prowadzi Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Zgodnie z ustawą dokonuje również wpisu do rejestru EMAS oraz odmawia wpisania, zawiesza bądź wykreśla 2

3 organizacje z rejestru. Polskie Centrum Akredytacji prowadzi akredytacje weryfikatorów środowiskowych. Europejski System Ekozarządzania i Audytu stanowi ważny instrument zmniejszenia negatywnego oddziaływania przedsiębiorstw na środowisko przyrodnicze. Dlatego jest też jednym z głównych narzędzi Zintegrowanej Polityki Produktowej, zakładającej dbałość o środowisko naturalne przy jednoczesnym zaspokajaniu potrzeb konsumentów [1]. 3. KORZYŚCI I KOSZTY WYNIKAJĄCE Z WDROŻENIA SYSTEMU EMAS Program EMAS to nie tylko prawa i obowiązki, są to również wszelkiego rodzaju profity związane z bycia przyjaznym dla środowiska. Przede wszystkim jednym z korzyści bycia członkiem EMAS jest przynależność do grona firm, instytucji czy też przedsiębiorstw, które spełniają warunki proekologiczne [17]. EMAS ukazuje również zaangażowanie i odpowiedzialność przedsiębiorstw przed społeczeństwem. Niewątpliwą korzyścią z wdrożenia systemu jest poprawa współpracy organizacji z konsumentami, inwestorami czy władzą lokalną. System zwiększa również zaangażowanie pracowników, poprawia stosunki z przedstawicielami mediów oraz ułatwia współpracę z różnego rodzaju organizacjami ekologicznymi np.: Greenpeace [2]. Wdrożenie programu środowiskowego znacząco poprawia wizerunek organizacji i poprawia jej wiarygodność wśród wszystkich zainteresowanych stron. Sprawnie wdrożony system EMAS przynosi wiele korzyści, które znajdują swoje odzwierciedlenie w obszarze finansów i ekonomii i mogą przynieść znaczące oszczędności w działalności organizacji. Stosowanie systemu przyczynia się do racjonalnego wykorzystania surowców oraz ograniczenia zużycia energii i wody. Inną korzyścią jest obniżenie opłat za gospodarcze wykorzystanie środowiska oraz redukcja kar wynikająca z niedostosowania się do przepisów środowiskowych, poprzez zmniejszenie ilości odpadów i ograniczenie emisji zanieczyszczeń. Przedsiębiorstwa, które wdrożyły już system mogą zauważyć również redukcje kosztów związanych z transportem, składowaniem czy opakowaniem produktu. Łatwiejsze budowanie relacji handlowych dzięki stosowaniu programu umożliwia otrzymanie pierwszeństwo w przetargach bądź otrzymanie zleceń dla firm, które muszą posiadać wdrożony system zarządzania środowiskowego [5]. Istotną korzyścią dla organizacji jest poprawa jakości, warunków oraz bezpieczeństwa pracy. Właściwe wdrożenie systemu zmniejsza możliwość wystąpienia wypadków oraz może ograniczać ich ewentualne skutki. Dzięki działaniu systemu można również zauważyć wzrost świadomości ekologicznej wśród pracowników. Członkowie systemu EMAS mają możliwość eksponowania swojego uczestnictwa w programie poprzez umieszczenie logo EMAS. Logo stosowane jest jako atrakcyjne narzędzie marketingowe i środek komunikacji organizacji z kupującymi i zainteresowanymi stronami. Logo może być stosowany wyłącznie zgodnie z rozporządzeniem unijnym i nie powinno być umieszczane na produktach oraz opakowaniach. Wdrożenie systemu EMAS wiąże się również z różnymi kosztami i nakładami jakie muszą ponieść przedsiębiorstwa i organizację. Istotnym kosztem jest wkład pracy własnej w przygotowanie organizacji do wdrożenia programu. Niejednokrotnie wiąże się to z analizą obecnego stanu zatrudnienia i wyselekcjonowaniem osób posiadających odpowiednie kwalifikacje, które będą mogły wykonywać określone zadania związane z wdrażaniem systemu. Jeżeli przedsiębiorca nie może liczyć na tak wykwalifikowaną kadrę musi zatrudnić nowe osoby spełniające określone kryteria albo skorzystać ze szeregu szkoleń dotyczących systemu, aby stworzyć sprawnie działający zespół odpowiedzialny za wdrożenie systemu. Przedsiębiorstwo powinno również stworzyć nowe stanowisko pracy dla pełnomocnika ds. wdrażania systemu zarządzania środowiskowego. Wiążą się z tym koszty wynagrodzenia, ubezpieczenia, świadczeń socjalnych czy koszty związane z dodatkowymi szkoleniami [6]. 3

4 Dodatkowym kosztem związanym z systemem jest koszt podjęcia współpracy z konsultantami z zewnątrz. Niewątpliwą zaletą współpracy z ekspertami jest skrócenie i usprawnienie procesu wdrażania programu. Innym rodzajem nakładów ponoszonym przez przedsiębiorstwa jest koszt zmiany sposobu działalności organizacji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi dotyczącymi ochrony środowiska. Przedsiębiorstwa i organizację chcące wdrożyć EMAS zobowiązane są do uiszczenia opłaty rejestracyjnej. Unijne rozporządzenie o systemie EMAS określa za jakie działania państwa członkowskie mogą pobierać opłaty i zalicza się do nich m.in. koszty udzielania informacji zainteresowanym organizacjom czy udzielenia pomocy przez określone organy administracyjne. Wysokość opłaty rejestracyjnej określa Ustawa o krajowym systemie EMAS, a Minister Środowiska specjalnym rozporządzeniem określa współczynnik zróżnicowania opłaty ze względu na ilość osób zatrudnionych w organizacji oraz formy organizacyjnej przedsiębiorstwa [10]. Podstawowa opłata rejestracyjna wynosi 1000 zł, natomiast maksymalna kwota nie może przekraczać 3000 zł [14]. Wysokość opłaty rejestracyjnej powinny być tak określone, aby nie stanowiły przeszkody w udziale w EMAS i nie były dużym obciążeniem dla małych i średnich przedsiębiorstw. 4. ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMU EMAS Proces wdrażania systemu ekozarządzania i audytu składa się z 4 etapów. Pierwszy etap wdrożenia systemu, czyli podjęcie decyzji o wdrożeniu systemu musi zostać zainicjowany przez najwyższe kierownictwo organizacji. Kierownictwo szacuje jakie korzyści przedsiębiorstwu przyniesie wdrożenie systemu oraz jakie będzie musiała ponieść w związku z tym koszty. W chwili podjęcia decyzji firma zapewnia, że poniesie wszystkie nakłady finansowe związane z wdrożeniem systemu. Kolejnym etapem jest przygotowanie wstępnego przeglądu środowiskowego. Celem przeglądu środowiskowego jest przygotowanie obszernej analizy określającej związki między działalnością organizacji a środowiskiem przyrodniczym. Wydanie obiektywnej oceny wiąże się z rzetelną analizą materiałów dotyczących wpływu na środowisko działań organizacji, technik i technologii stosowanych podczas produkcji czy sam produkt. Przegląd środowiskowy powinien być obiektywny, obszerny i kompleksowy. Przegląd powinien obejmować [3]: określenie wymagań prawnych i innych do których musi się dostosować organizacja, ocenę informacji zwrotnych w związku z występującymi wcześniej awariami, wyciekami itd., identyfikację wszystkich aspektów środowiskowych o istotnym wpływie na środowisko, związanych z działalnością przedsiębiorstwa, wyznaczenie kryteriów dotyczących opisu wpływu środowiskowego, analiza obecnie funkcjonujących procedur i praktyk zarządzania środowiskowego. W organizacjach, które nie wdrożyły wcześniej systemu zarządzania środowiskowego etap ten jest obowiązkowy. Natomiast w przedsiębiorstwach, które do tej pory wdrożyły taki system nie jest konieczne przeprowadzanie przeglądu, jeżeli dane wynikające z istniejących systemów są wystarczające. Trzecim etapem wdrażania systemu jest wdrożenie elementów systemu zarządzania środowiskowego. Solidną podstawą wdrożenia EMAS jest skutecznie działający program ISO System EMAS rozszerza jednak zakres działań ISO 14001, w szczególności dotyczy to utrzymywanie kontaktu z zainteresowanymi stronami [4]. Program zakłada prowadzenie otwartego dialogu z lokalną społecznością, klientami czy kontrahentami. Przedsiębiorstwo powinno przekazywać wszystkim zainteresowanym stronom szczegółowe informacje na temat jego oddziaływania na środowisko np.: poprzez organizowanie cyklicznych spotkań, 4

5 przygotowywanie dni otwartych czy przekazywanie informacji poprzez prasę lub stronę internetową. Należy również zadbać o komunikację wewnętrzną z pracownikami. Przekazywanie informacji o przedsiębiorstwie ma na celu zwiększenie zaangażowania pracowników. Kolejnym etapem jest przygotowanie deklaracji środowiskowej. Jest to najważniejszy dokument systemu EMAS poprzez który przedsiębiorstwo przekazuje informację dotyczące wpływu organizacji na środowisko czy działań podjętych w celu poprawy wpływu. Deklaracja powinna określać m.in.: strukturę organizacyjną, cele i zadania środowiskowe, streszczenie dotyczące działalności przedsiębiorstwa, opis aspektów środowiskowych oraz dane dotyczące oddziaływania na środowisko. Należy zadbać, aby każda osoba zainteresowana informacjami dotyczącymi przedsiębiorstwa mogła w łatwy i prosty sposób odszukać deklaracje środowiskową. Ostatnim etapem jest weryfikacja i rejestracja organizacji do systemu EMAS. Weryfikacja dokonywana jest przez akredytowanego weryfikatora środowiskowego. Weryfikacja składa się z audytu wstępnego oraz audytu zasadniczego. Pierwszy audyt ma za zadanie sprawdzenie czy system zarządzania środowiskowego został wdrożony we właściwy sposób. Jeżeli przedsiębiorstwo otrzyma pozytywną ocenę następuje audyt zasadniczy. Procedura weryfikacji ocenia zgodność polityki środowiskowej, przeglądu środowiskowego i systemu zarządzania z wymaganiami stawianymi przez rozporządzenie EMAS. Sprawdzane jest również czy audyty wewnętrzne spełniają określone wymagania [15]. Przedsiębiorstwo po pozytywnej weryfikacji powinno złożyć wniosek rejestracyjny do Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. We wniosku powinno znaleźć się: deklaracja środowiskowa podpisaną przez weryfikatora środowiskowego, wypełniony formularz oraz opłata rejestracyjna. Organ właściwy przekazuje organizacji informacje o dokonaniu rejestracji oraz przekazuje jej numer rejestracyjny i logo. Istnieje możliwość odmowy rejestracji organizacji, jeżeli stwierdza się, że organizacja nie spełnia odpowiednich wymogów [8]. 5. ANALIZA WDRAŻANIA SYSTEMU EMAS W UNII EUROPEJSKIEJ Zbieraniem i analizą danych dotyczących wdrażania systemu EMAS w całej Unii Europejskiej zajmuje się Komisja Europejska. Komisja gromadzi dane od 1999 roku. Dane są ogólno dostępne za pośrednictwem strony internetowej. Szczegółowe informacje uaktualniane są co pół roku (rys. 2). 19% 23% 27% 31% Mikroprzedsiębiorstwa Małe przedsiębiorstwa Średnie przedsiębiorstwa Duże przedsiębiorstwa Rys. 2. Stosowanie systemu EMAS w zależności od wielkości przedsiębiorstwa Źródło: opracowanie własne na podstawie [16]. System Ekozarządzania i Audytu Środowiskowego może być wdrażany we wszystkich przedsiębiorstwach, bez względu na ich wielkość. Z danych Komisji Europejskiej wynika, iż ponad 30% realizowanych programów wdrażana jest w małych przedsiębiorstwach ( zatrudniających od 10 do 49 pracowników oraz nie przekraczające równowartości rocznego obrotu w wysokości 10 milionów euro). Kolejne miejsca zajmują średnie przedsiębiorstwa (od 50 do 249 pracowników, roczny obrót 50 milionów euro) i mikroprzedsiębiorstwa (zatrudniające do 9 pracowników i nie przekraczające 2 milionów euro obrotu rocznie). 5

6 System EMAS wdrażany jest w co piątym dużym przedsiębiorstwie (zatrudniające od 250 pracowników) rys. 3. Węgry Czechy Francja Polska Grecja Cypr Wielka Brytania Belgia Szwecja Portugalia Dania Austria Niemcy Hiszpania Włochy Rys. 3 Liczba organizacji w których wdrożono system EMAS Źródło: opracowanie własne na podstawie [16]. Z najnowszych danych wynika, że do końca pierwszego kwartału 2013 roku już 3780 organizacji zdecydowało się wdrożyć system EMAS (rys. 4). Niekwestionowanym liderem w zakresie wdrażania systemu są Włochy, gdzie dokonano prawie 1/3 wszystkich rejestracji. Na drugim miejscu znajduje się Hiszpania, gdzie wdrożono co 4 system. Niemcy zajmują w rankingu trzecie miejsce (22%). W porównaniu z innymi członkami Unii Europejskiej Polska zajmuje 12 miejsce. Do tej pory na wprowadzenie systemu zdecydowało się 36 przedsiębiorstw i organizacji. Są to m.in.: Urząd Miejski Wrocławia, Arctic Paper Kostrzyn, Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Lublinie, Ministerstwo Środowiska, Przedsiębiorstwo Budowy Dróg i Mostów w Mińsku Mazowieckim oraz Centrum Onkologii w Bydgoszczy Rys. 4 Liczba wdrażanych systemów EMAS w poszczególnych latach Źródło: opracowanie własne na podstawie [16]. W 2011 roku liczba wdrożonych systemów EMAS była najwyższa i wynosiła Najmniej systemów zarejestrowano w 1999 roku, a ich liczba wynosiła Od tego też 1 Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska 6

7 roku można zauważyć wyraźny wzrost liczby wdrażanych systemów do 2012 roku, gdzie liczba ta wynosiła 3911 przedsiębiorstw i organizacji. Na przełomie 2000 i 2001 roku nastąpił największy wzrost liczby organizacji biorących udział w systemie EMAS i wynosił 642. Następnie nastąpił znaczący spadek liczby wdrożeń systemu, aż do roku 2004 (3055). Od 2005 roku ponownie zauważono wzrost liczby wdrożeń do roku Największy spadek zarejestrowanych organizacji w EMAS nastąpił w 2013 roku i w porównaniu z poprzednim rokiem zmniejszył się o PODSUMOWANIE System Ekozarządzania Audytu Środowiskowego wydaje się być ciekawą inicjatywą dla przedsiębiorstw chcących zmniejszyć swoje negatywne oddziaływanie na środowisko. Jednak mała liczba zarejestrowanych organizacji w Polsce oraz spadająca liczba organizacji wdrażających system EMAS w Unii Europejskiej skłania do zastanowienia się nad przeszkodami podjęcia decyzji o rejestracji systemu oraz sposobami uatrakcyjnienia, aby zwiększyć liczbę przedsiębiorstw chcących prowadzić swoją działalność zgodnie z systemem EMAS. Główną przyczyną niskiego zainteresowania systemem jest brak wystarczającej wiedzy na ten temat oraz zbyt duże koszty wdrożenia i utrzymania systemu w organizacji. Przedsiębiorcy zwracają również uwagę na długą i uciążliwą procedurę rejestracji oraz brak ułatwień i zachęt ze strony państwa. Najskuteczniejszym sposobem zmiany takiej sytuacji jest obniżenie opłat dla chcących wprowadzić system do swojego przedsiębiorstwa oraz prowadzenie przez państwo polityki edukacyjnej informującej o korzyściach jakie niesie za sobą stosowanie systemu EMAS. 7. LITERATURA [1] Andrykiewicz A., Seternus A., Słonimiec J., Trześniewski A.: Ocena i wykorzystanie instrumentów Zintegrowanej Polityki Produktowej w Polsce. Systemy Zarządzania w Inżynierii Produkcji. Nr 4, [2] Cichy J.: Zarządzanie środowiskowe w przedsiębiorstwie. Politechnika Gdańska, Gdańsk, 1998, s. 61. [3] Krajowy System Ekozarządzania i Audytu (EMAS). [w:] Szydłowski M. (red.): Narodowa Fundacja Ochrony Środowiska Warszawa, 2004, s. 29. [4] J. Lasecki, EMAS ISO Razem czy osobno? Ekopartner. Nr 4(150), 2004,, s. 16 [5] Majchrzak M.: EMAS. System ekozarządzania i audytu we Wspólnocie. Informacja dla organizacji. Warszawa [6] Matuszak-Flejszman A.: Jak skutecznie wdrożyć system zarządzania środowiskowego według normy ISO Wydawnictwo PZITS. Poznań, 2001, s [7] Matuszak-Flejszman A.: System zarządzania środowiskowego w organizacji, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań, 2007, s [8] Matuszak-Flejszman A.: Wdrażanie Systemu Ekozarządzania i Audytu (EMAS) w urzędach administracji rządowej. Warszawa, 2011, s [9] Niedrzwicki W.: Zarządzanie środowiskowe, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa, 2006, s [10] Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 25 marca 2012 r. w sprawie współczynników różnicujących wysokość opłaty rejestracyjnej za wpis do rejestru organizacji zarejestrowanych w krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS) (Dziennik Ustaw Nr 0, poz. 341). 7

8 [11] Rozporządzenie nr 1836/1993 Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 26 czerwca 1993 roku dopuszczającego dobrowolny udział przedsiębiorstw sektora przemysłowego Wspólnoty w systemie ekozarządzania i audytu (EMAS). [12] Rozporządzenie nr 761/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 19 marca 2001 r. dopuszczające dobrowolny udział organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS). [13] Rozporządzenie nr 1221/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS). [14] Ustawa z dnia z dnia 15 lipca 2011 r. o krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS) [Dz.U.2011 nr 178 poz. 1060]. [15] Wspólnotowy System Ekozarządzania i Audytu (EMAS). Poradnik dla administracji, Kraków, 2005, s [16] [17] [18] [19] 8

Krajowy system ekozarządzania i audytu. EMAS potrzeba czy konieczność?

Krajowy system ekozarządzania i audytu. EMAS potrzeba czy konieczność? Krajowy system ekozarządzania i audytu EMAS potrzeba czy konieczność? Agnieszka Zdanowska Departament Informacji o Środowisku Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska 25 listopada 2010 r., Poznań Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych

Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Generalna Dyrekcja Ochrony

Bardziej szczegółowo

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Monika Dziadkowiec Dyrektor Generalna Warszawa, 5.07.2012 r. Ministerstwo Środowiska, poprzez współtworzenie polityki państwa, troszczy się o środowisko

Bardziej szczegółowo

Nowe regulacje prawne a EMAS. Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

Nowe regulacje prawne a EMAS. Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Nowe regulacje prawne a EMAS Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Ochrona środowiska w Polsce Ochrona środowiska w Polsce 500 aktów prawnych Gospodarka odpadami - zmiany w przepisach

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS. Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka

Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS. Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka EMAS (Eco Management and Audit Scheme) Wspólnotowy System Ekozarządzania i Audytu Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

JUBILEUSZOWA KONFERENCJA STOWARZYSZENIA POLSKIE FORUM ISO 14000 Warszawa, 17-18 kwietnia 2012 r. Anna Wajnbergier, Małgorzata Wybacz

JUBILEUSZOWA KONFERENCJA STOWARZYSZENIA POLSKIE FORUM ISO 14000 Warszawa, 17-18 kwietnia 2012 r. Anna Wajnbergier, Małgorzata Wybacz JUBILEUSZOWA KONFERENCJA STOWARZYSZENIA POLSKIE FORUM ISO 14000 Warszawa, 17-18 kwietnia 2012 r. Anna Wajnbergier, Małgorzata Wybacz Agenda Dlaczego EMAS? Polskie Forum ISO 14000 a EMAS. EMAS dzisiaj.

Bardziej szczegółowo

EMAS w nowych przepisach o gospodarce odpadami. Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

EMAS w nowych przepisach o gospodarce odpadami. Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska EMAS w nowych przepisach o gospodarce odpadami Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Ochrona środowiska w Polsce Ochrona środowiska w Polsce 500 aktów prawnych Eco-Management and Audit

Bardziej szczegółowo

EMAS w Polsce. Robert Pochyluk

EMAS w Polsce. Robert Pochyluk Robert Pochyluk EMAS w Polsce Po kilku latach oczekiwania, polskie organizacje, które wdrożyły system zarządzania środowiskowego uzyskały formalną możliwość rejestracji w systemie EMAS. System ten, który

Bardziej szczegółowo

Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji

Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji EMAS - system zarządzania ochroną środowiska w Unii Europejskiej Wprowadzenie W następstwie

Bardziej szczegółowo

Postępowanie na opracowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego według wymagań normy ISO 14001 i Rozporządzenia EMAS w Oddziałach IMGW-PIB

Postępowanie na opracowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego według wymagań normy ISO 14001 i Rozporządzenia EMAS w Oddziałach IMGW-PIB Postępowanie na opracowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego według wymagań normy ISO 14001 i Rozporządzenia EMAS w Oddziałach IMGW-PIB Joanna Kozłowska p.o. Kierownik Biura Organizacyjno-Prawnego

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Poznań, 17 listopada 2014 r. AGENDA Innowacyjne podejście do zarządzania przedsiębiorstwem Warunki i

Bardziej szczegółowo

DQS Polska sp. z o.o. Członek grupy DQS UL. Spis treści

DQS Polska sp. z o.o. Członek grupy DQS UL. Spis treści DQS Polska sp. z o.o. Członek grupy DQS UL Program weryfikacji EMAS według wymagań Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 wydanie 25 listopada 2009 w sprawie dobrowolnego udziału

Bardziej szczegółowo

Program akredytacji weryfikatorów środowiskowych EMAS. Krzysztof Woźniak, Barbara Zengel Warszawa, 19.12.2013

Program akredytacji weryfikatorów środowiskowych EMAS. Krzysztof Woźniak, Barbara Zengel Warszawa, 19.12.2013 Program akredytacji weryfikatorów środowiskowych EMAS Krzysztof Woźniak, Barbara Zengel Warszawa, 19.12.2013 Definicje Akredytacja poświadczenie przez krajową jednostkę akredytującą, że jednostka oceniająca

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 14 lutego 2012 r. Pozycja 166 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 1 lutego 2012 r.

Warszawa, dnia 14 lutego 2012 r. Pozycja 166 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 1 lutego 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 14 lutego 2012 r. Pozycja 166 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 1 lutego 2012 r. w sprawie wzoru wniosku o rejestrację organizacji w rejestrze

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM Co jest istotą systemu zarządzania środowiskowego wg normy ISO 14001? System zarządzania środowiskowego stanowi część systemu zarządzania organizacji. Istota SZŚ wg normy ISO 14001

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Aleksandra Wanat Konferencja Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Katowice 22 listopada

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001)

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) ROMAN KOŁODZIEJ IV Konferencja Naukowo-Techniczna,,Utrzymanie ruchu w przemyśle spożywczym Szczyrk, 26 kwietnia 2012 r. 1 PLAN

Bardziej szczegółowo

W ramach zarządzania jednostką można wyróżnić następujące rodzaje audytu:

W ramach zarządzania jednostką można wyróżnić następujące rodzaje audytu: Audytor powinien zalecić wprowadzenie istotnych informacji na temat efektów działań proekologicznych do systemu rachunkowości oraz do sprawozdawczości finansowej. Audyty ekologiczne stały się głównymi

Bardziej szczegółowo

Wsparcie projektów poprawiających efektywność energetyczną w ramach dostępnych środków dotacyjnych

Wsparcie projektów poprawiających efektywność energetyczną w ramach dostępnych środków dotacyjnych Wsparcie projektów poprawiających efektywność energetyczną w ramach dostępnych środków dotacyjnych Lesław Janowicz econet OpenFunding Sp. z o.o. 28.10.2015 Nie wiemy wszystkiego, ale czujemy się ekspertami

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Katowice, maj 2014 roku Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Do najbardziej znanych systemów zarządzania środowiskiem należą: europejski EMAS światowy ISO 14000 Normy ISO serii 14000 1991 rok -Mędzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Katalog ECTS, sposób jego przygotowania i aktualizacji Certyfikat ECTS Label dla Politechniki Gdańskiej

Katalog ECTS, sposób jego przygotowania i aktualizacji Certyfikat ECTS Label dla Politechniki Gdańskiej Katalog ECTS, sposób jego przygotowania i aktualizacji Certyfikat ECTS Label dla Politechniki Gdańskiej Sylwia Sobieszczyk Uczelniany koordynator ECTS Politechnika Gdańska Gdańsk 12.06.2012 1999-2000 r.

Bardziej szczegółowo

Certyfikaty środowiskowe

Certyfikaty środowiskowe Certyfikaty środowiskowe jako praktyczna realizacja zasad zrównoważonego rozwoju Gdynia, 23.05.2013 Agenda 1. O Fundacji Partnerstwo dla Środowiska 2. Program Czysty Biznes 3. Zielone Biuro 4. Przyjazny

Bardziej szczegółowo

Rola administracji publicznej w promowaniu odpowiedzialnych inwestycji i eko-przedsiębiorców

Rola administracji publicznej w promowaniu odpowiedzialnych inwestycji i eko-przedsiębiorców Rola administracji publicznej w promowaniu odpowiedzialnych inwestycji i eko-przedsiębiorców Maciej Rossa Dyrektor Departamentu Informacji o Środowisku GDOŚ maciej.rossa@gdos.gov.pl Obszary działania GDOŚ

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 22.12.2009 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 342/1 I (Akty przyjęte na mocy Traktatów WE/Euratom, których publikacja jest obowiązkowa) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projekt ustawy o zmianie ustawy o krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS) wprowadza zmiany mające na celu usprawnienie i uproszczenie funkcjonowania krajowego systemu ekozarządzania

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego Strona 2 PLAN DZIAŁANIA KT 270 ds. Zarządzania Środowiskowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Zarządzania Środowiskowego został powołany 27.02.1997 r. w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Bardziej szczegółowo

ISO 14001:2004, Rozporządzenie EMAS kroki w kierunku zmian wzorców produkcji i usług ewolucja strategii ochrony środowiska Lucyna Kandora

ISO 14001:2004, Rozporządzenie EMAS kroki w kierunku zmian wzorców produkcji i usług ewolucja strategii ochrony środowiska Lucyna Kandora ISO 14001:2004, Rozporządzenie EMAS kroki w kierunku zmian wzorców produkcji i usług ewolucja strategii ochrony środowiska Lucyna Kandora Politechnika Śląska w Gliwicach; Wydział Organizacji i Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

Alma CG. Europejski lider w zakresie # cost consultingu

Alma CG. Europejski lider w zakresie # cost consultingu Alma CG Europejski lider w zakresie # cost consultingu Agenda Kim jesteśmy Gwarancja jakości Obszary współpracy Etapy realizacji Projektu 3 Kim jesteśmy > Alma CG opracowała cost consulting - system doradztwa

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

CEBC Raport Wartość nadzoru budowlanego

CEBC Raport Wartość nadzoru budowlanego CEBC Raport Wartość nadzoru budowlanego 1. Konsorcjum Europejskiego Nadzoru Budowlanego (CEBC) jest europejską instytucją, w której osoby odpowiedzialne za treść przepisów budowlanych wraz z osobami przeprowadzającymi

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Zarządzanie środowiskiem Rok akademicki: 2013/2014 Kod: DIS-2-106-IK-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność: Inżynieria

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001 Mariola Witek Przedmiot wykładu 1.Rozwój systemów zarządzania jakością (SZJ) 2.Potrzeba posiadania formalnych SZJ 3.Korzyści

Bardziej szczegółowo

PROJEKT. System Ekozarządzania i Audytu (EMAS) przyszłością administracji publicznej cykl szkoleń i konferencji dla samorządów

PROJEKT. System Ekozarządzania i Audytu (EMAS) przyszłością administracji publicznej cykl szkoleń i konferencji dla samorządów PROJEKT System Ekozarządzania i Audytu (EMAS) przyszłością administracji publicznej cykl szkoleń i konferencji dla samorządów Projekt współfinansowany ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Oznakowanie ekologiczne produktów i opakowań wybrane ekoznaki

Oznakowanie ekologiczne produktów i opakowań wybrane ekoznaki Oznakowanie ekologiczne produktów i opakowań wybrane ekoznaki Opracowanie z cyklu "Popularyzacja wiedzy" Małgorzata Szymańska-Brałkowska Małgorzata Z. Wiśniewska Ewa Malinowska Wydawca: Zakład Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy dr inż. Zofia Pawłowska kierownik Zakładu Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy CIOP-PIB Informacja przygotowana na posiedzenie Rady Ochrony Pracy

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PROJEKTU DOT. ZARZĄDZANIA KOSZTAMI ŚRODOWISKOWYMI W FIRMIE

ZAKRES PROJEKTU DOT. ZARZĄDZANIA KOSZTAMI ŚRODOWISKOWYMI W FIRMIE ZAKRES PROJEKTU DOT. ZARZĄDZANIA KOSZTAMI ŚRODOWISKOWYMI W FIRMIE ANDRZEJ OCIEPA EKOEKSPERT Sp. z o.o. III Konferencja PF ISO 14000 Zarządzanie kosztami środowiskowymi Warszawa 24 25.04.2014 Zakres projektu

Bardziej szczegółowo

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Forum ISO 14000 INEM Polska Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Wymagania norm: ISO 9001, ISO 14001 oraz PN-N-18001 dotyczące dostawców i podwykonawców. Szczyrk, 24 27. 09. 2006r. Maciej Kostrzanowski

Bardziej szczegółowo

przedsiębiorcy Lp. Pełna nazwa (firma) Adres lub siedziba % wartości udziałów 0 1 2 3

przedsiębiorcy Lp. Pełna nazwa (firma) Adres lub siedziba % wartości udziałów 0 1 2 3 FORMULARZ SPRAWOZDAWCZY PRZEDSIĘBIORCY KORZYSTAJĄCEGO Z POMOCY PUBLICZNEJ W SEKTORZE WŁÓKIEN SYNTETYCZNYCH W ROKU.... Pełna nazwa (firma) przedsiębiorcy. Adres lub siedziba przedsiębiorcy województwo gmina

Bardziej szczegółowo

Erasmus Dla Młodych Przedsiębiorców, Audyt innowacji jako przykłady rozwoju oferty instytucji otoczenia biznesu poprzez wsparcie unijne

Erasmus Dla Młodych Przedsiębiorców, Audyt innowacji jako przykłady rozwoju oferty instytucji otoczenia biznesu poprzez wsparcie unijne Erasmus Dla Młodych Przedsiębiorców, Audyt innowacji jako przykłady rozwoju oferty instytucji otoczenia biznesu poprzez wsparcie unijne Piotr Nędzewicz 26 października 2011 r. Działalność InQbatora Kim

Bardziej szczegółowo

XII Targi Energii Jachranka 2015 Nowelizacja Ustawy o efektywności energetycznej i jej wpływ na odbiorców przemysłowych

XII Targi Energii Jachranka 2015 Nowelizacja Ustawy o efektywności energetycznej i jej wpływ na odbiorców przemysłowych XII Targi Energii Jachranka 2015 Nowelizacja Ustawy o efektywności energetycznej i jej wpływ na odbiorców przemysłowych Jachranka, 24 września 2015 roku mgr inż. Katarzyna Zaparty Makówka Menadżer ds.

Bardziej szczegółowo

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH Społeczna Odpowiedzialność Biznesu Społeczna Odpowiedzialność Biznesu SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU TO koncepcja, wedle której

Bardziej szczegółowo

TraCit Final Event prezentacja wyników projektu TraCit w zakresie redukcji CO2 w transporcie

TraCit Final Event prezentacja wyników projektu TraCit w zakresie redukcji CO2 w transporcie Politechnika Krakowska we współpracy z Fundacją Partnerstwo dla Środowiska zapraszają na, organizowane w ramach Europejskiego Tygodnia Zrównoważonego Transportu 2011, seminarium i warsztaty: TraCit Final

Bardziej szczegółowo

PROJEKT NOWA JAKOŚĆ PRACY

PROJEKT NOWA JAKOŚĆ PRACY PROJEKT NOWA JAKOŚĆ PRACY Folder informacyjny projektu Nowa jakość pracy realizowanego przez Centrum Rozwoju Społeczno-Ekonomicznego w ramach Poddziałania 8.1.1 Wspieranie rozwoju kwalifikacji zawodowych

Bardziej szczegółowo

Praca dyplomowa. Ocena zarządzania jakością według normy ISO 9001 w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego Autor: Justyna Gniady

Praca dyplomowa. Ocena zarządzania jakością według normy ISO 9001 w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego Autor: Justyna Gniady Praca dyplomowa Ocena zarządzania jakością według normy ISO 9001 w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego Autor: Justyna Gniady Opiekun pracy: dr inż. Stanisław Zając INSTYTUT GODPODARKI I POLITYKI SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia. o zmianie ustawy o krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS) oraz ustawy o systemie oceny zgodności 1)

USTAWA. z dnia. o zmianie ustawy o krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS) oraz ustawy o systemie oceny zgodności 1) Projekt z dnia 24 sierpnia 2010 r. USTAWA z dnia. o zmianie ustawy o krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS) oraz ustawy o systemie oceny zgodności 1) Art. 1. W ustawie z dnia 12 marca 2004 r.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia...2008 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia...2008 r. Projekt z 11 września 2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia...2008 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis na wsparcie przedsięwzięć dotyczących systemów zarządzania środowiskowego oraz

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

Druk nr 2380 Warszawa, 19 grudnia 2003 r.

Druk nr 2380 Warszawa, 19 grudnia 2003 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-196-03 Druk nr 2380 Warszawa, 19 grudnia 2003 r. Pan Marek Borowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118

Bardziej szczegółowo

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36%

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36% Jakie zmiany mogą czekać rolników po 2013? Czy będą to zmiany gruntowne czy jedynie kosmetyczne? Czy poszczególne instrumenty WPR będą ewaluować czy też zostaną uzupełnione o nowe elementy? Reforma WPR

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r. KOMISJA EUROPEJSKA KOMUNIKAT PRASOWY Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych w UE w 2010 r. Bruksela, 26 lipca 2011 r. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki i korzyści wdrażania EMAS w Urzędzie Miejskim Wrocławia. Małgorzata Gackiewicz

Dobre praktyki i korzyści wdrażania EMAS w Urzędzie Miejskim Wrocławia. Małgorzata Gackiewicz Dobre praktyki i korzyści wdrażania EMAS w Urzędzie Miejskim Wrocławia Małgorzata Gackiewicz POCZĄTEK ISO 14001 2010r. POKL Zespół wdrożniowy Komunikacja ASPEKTY ŚRODOWISKOWE ASPEKTY BEZPOŚREDNIE Wytwarzanie

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR)

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) To koncepcja, według, której firmy dobrowolnie prowadzą działalność uwzględniającą interesy społeczne i ochronę środowiska,

Bardziej szczegółowo

Projekt założeń do projektu ustawy o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych

Projekt założeń do projektu ustawy o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych Projekt założeń do projektu ustawy o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych Polska jest zobowiązana jako państwo członkowskie UE do podejmowania działań służących redukcji emisji fluorowanych gazów

Bardziej szczegółowo

Komisja odzyskuje od państw członkowskich 346,5 mln euro z wydatków na WPR

Komisja odzyskuje od państw członkowskich 346,5 mln euro z wydatków na WPR IP/10/284 Bruksela, dnia 16 marca 2010 r. Komisja odzyskuje od państw członkowskich 346,5 mln euro z wydatków na WPR W wyniku decyzji dotyczącej procedury rozliczenia zgodności rachunków przyjętej przez

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI 14.06.2005-15.07.2005 Znaleziono 803 odpowiedzi z 803 odpowiadających wybranym kryteriom Proszę wskazać główny sektor działalności

Bardziej szczegółowo

V spotkanie "Segregacja odpadów i recykling

V spotkanie Segregacja odpadów i recykling Rynek opakowań i odpadów opakowaniowych w Polsce Dobre praktyki w gospodarce odpadami V spotkanie "Segregacja odpadów i recykling Warszawa, 30 czerwca 2011 NFOŚiGW 1 Wstęp opakowania, recykling w Unii

Bardziej szczegółowo

Jednoosobowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz jednoosobowe spółki akcyjne

Jednoosobowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz jednoosobowe spółki akcyjne Jednoosobowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz jednoosobowe spółki akcyjne Konsultacje prowadzone przez Dyrekcję Generalną Komisji Europejskiej ds. Rynku Wewnętrznego i Usług Uwaga wstępna:

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI LIDER BIZNESU

WOJEWÓDZKI LIDER BIZNESU I. Organizator programu Wyłącznym organizatorem Programu,,Wojewódzki Lider Biznesu jest Regionalna Izba Gospodarcza w Lublinie. II. Cel Programu: Celem Programu jest : -wyłonienie (wyróżnienie) i promocja

Bardziej szczegółowo

Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji

Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji Zarządzanie środowiskowe zgodne z wymaganiami normy ISO 14001 Wprowadzenie Coraz więcej

Bardziej szczegółowo

Metodologia oparta na najnowszych trendach światowych Stwarzamy możliwość wzrostu wartości firmy

Metodologia oparta na najnowszych trendach światowych Stwarzamy możliwość wzrostu wartości firmy Zrównoważony rozwój Stabilne zarządzanie Pozytywny wpływ społeczny Wzrost wartości firmy Metodologia oparta na najnowszych trendach światowych Stwarzamy możliwość wzrostu wartości firmy 27 kwietnia 2012

Bardziej szczegółowo

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU CSR CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY

SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU CSR CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU CSR CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY Badanie zostało zrealizowane w ramach projektu Partnerstwo w realizacji projektów szansą rozwoju sektora MSP Projekt realizowany jest

Bardziej szczegółowo

POLITYKA JAKOŚCI I ŚRODOWISKOWA

POLITYKA JAKOŚCI I ŚRODOWISKOWA POLITYKA JAKOŚCI I ŚRODOWISKOWA Thermaflex Izolacji Sp. z o. o. zajmuje wiodącą pozycję w Polsce w branży izolacji technicznych ze spienionych poliolefin. Dążymy aby System Zarządzania Jakością i Środowiskiem

Bardziej szczegółowo

Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej

Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej Roman Warchoł, TAURON Sprzedaż Forum Polska Efektywna Energetycznie, Gdańsk, 6 marca 2012r. Unijne cele 3x20% Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

Ekologiczna i społeczna odpowiedzialność mikro, małych i średnich przedsiębiorstw

Ekologiczna i społeczna odpowiedzialność mikro, małych i średnich przedsiębiorstw Ekologiczna i społeczna odpowiedzialność mikro, małych i średnich przedsiębiorstw Konferencja dla projektu pt. Program wdrożenia koncepcji społecznej i ekologicznej odpowiedzialności dla przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Polskie firmy coraz bardziej odpowiedzialne

Polskie firmy coraz bardziej odpowiedzialne Informacja prasowa Warszawa, 2 sierpnia 2013 r. Polskie firmy coraz bardziej odpowiedzialne Coraz więcej przedsiębiorstw wprowadza programy i praktyki społeczne oraz środowiskowe do swojej podstawowej

Bardziej szczegółowo

VI. SZKOLENIA SPECJALNE

VI. SZKOLENIA SPECJALNE VI. SZKOLENIA SPECJALNE 1. Zasady wzorcowania przyrządów pomiarowych Czas trwania: 1 dzień / 8 godzin lekcyjnych CEL: Zapoznanie uczestników z podstawowymi pojęciami z zakresu metrologii, zasadami doboru

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 9. 1. Opłaty i podatki ekologiczne w teorii ekonomii środowiska... 11 1.1. Pojęcie efektów zewnętrznych i ekologicznych kosztów zewnętrznych

Wstęp... 9. 1. Opłaty i podatki ekologiczne w teorii ekonomii środowiska... 11 1.1. Pojęcie efektów zewnętrznych i ekologicznych kosztów zewnętrznych Spis treści Wstęp............................................................. 9 1. Opłaty i podatki ekologiczne w teorii ekonomii środowiska.... 11 1.1. Pojęcie efektów zewnętrznych i ekologicznych kosztów

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych

Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych Rozważając zasady opodatkowania drogowych przewozów kabotażowych w poszczególnych krajach członkowskich za podstawę należy przyjąć następujące przepisy prawne:

Bardziej szczegółowo

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA W TRAKCJA PRKiI S.A. Warszawa, maj 2015 SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od 1999 roku Trakcja PRKiI S.A. mając na uwadze satysfakcję Klienta i

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus. Przegląd statystyk. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie

Program Erasmus. Przegląd statystyk. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Program Erasmus Przegląd statystyk Opracowanie: Małgorzata Członkowska-Naumiuk Co zawiera prezentacja? Wybór danych

Bardziej szczegółowo

KARTA DOSTAWCÓW. Gospodarcze, środowiskowe i społeczne wymagania zrównoważonego rozwoju stanowią kluczowe wytyczne strategii Grupy Saint-Gobain.

KARTA DOSTAWCÓW. Gospodarcze, środowiskowe i społeczne wymagania zrównoważonego rozwoju stanowią kluczowe wytyczne strategii Grupy Saint-Gobain. KARTA DOSTAWCÓW Gospodarcze, środowiskowe i społeczne wymagania zrównoważonego rozwoju stanowią kluczowe wytyczne strategii Grupy Saint-Gobain. Grupa przystąpiła do Światowego Paktu Global Compact Narodów

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 Informacje ogólne ISO 50001 to standard umożliwiający ustanowienie systemu i procesów niezbędnych do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej.

Bardziej szczegółowo

Praca dyplomowa Analiza systemów zarządzania jakością w przedsiębiorstwach w województwie Podkarpackim

Praca dyplomowa Analiza systemów zarządzania jakością w przedsiębiorstwach w województwie Podkarpackim Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie Praca dyplomowa Analiza systemów zarządzania jakością w przedsiębiorstwach w województwie Podkarpackim Autor: Alicja Czekańska Opiekun

Bardziej szczegółowo

dr Tomasz M. Zieliński ABC Akademia Sp. z o.o. tomasz.zielinski@abcakademia.com.pl

dr Tomasz M. Zieliński ABC Akademia Sp. z o.o. tomasz.zielinski@abcakademia.com.pl dr Tomasz M. Zieliński ABC Akademia Sp. z o.o. tomasz.zielinski@abcakademia.com.pl Green Controlling and Finance - innowacyjny program studiów podyplomowych Projekt finansowany ze środków funduszy norweskich

Bardziej szczegółowo

29.3.2014 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 95/39

29.3.2014 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 95/39 29.3.2014 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 95/39 DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI z dnia 27 marca 2014 r. w odniesieniu do wkładu finansowego Unii na rzecz skoordynowanego planu kontroli w celu ustalenia

Bardziej szczegółowo

epograf ul. Juliusza Ordona 3 01-237 Warszawa Nakład 2 000 szt. Ekozarządzanie w Przedsiębiorstwie - podręcznik

epograf ul. Juliusza Ordona 3 01-237 Warszawa Nakład 2 000 szt. Ekozarządzanie w Przedsiębiorstwie - podręcznik Ekozarządzanie w Przedsiębiorstwie - podręcznik Wydawca: Centrum Informacji o Środowisku ul. Wawelska 52/54 00-922 Warszawa Opracowany przez Zespół w składzie: dr inż. Andrzej Marcinkowski, mgr inż. Bożena

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 11 stycznia 2013 r. Poz. 44 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 grudnia 2012 r.

Warszawa, dnia 11 stycznia 2013 r. Poz. 44 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 grudnia 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 11 stycznia 2013 r. Poz. 44 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie wzorów wniosków w zakresie refundacji leku, środka

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Wrocław, 9 kwietnia 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Fundacja Naukowo Techniczna Gdańsk. Dr inż. Bogdan Sedler Mgr Henryk Herbut

Fundacja Naukowo Techniczna Gdańsk. Dr inż. Bogdan Sedler Mgr Henryk Herbut Fundacja Naukowo Techniczna Gdańsk Dr inż. Bogdan Sedler Mgr Henryk Herbut Gdańsk, 2012 Zarządzanie planem gospodarki odpadami Warunkiem realizacji planu gospodarki odpadami jest ustalenie systemu zarządzania

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII mgr Małgorzata GÓRALCZYK Polska Akademia Nauk, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Pracownia Badań Strategicznych, ul. Wybickiego

Bardziej szczegółowo

EMAS UNIJNY SYSTEM ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO

EMAS UNIJNY SYSTEM ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO EMAS UNIJNY SYSTEM ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO System Ekozarządzania i Audytu EMAS (Eco Management and Audit Scheme) to unijny system zarządzania środowiskowego, poszerzony o kilka dodatkowych elementów.

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny model aktywizacji

Innowacyjny model aktywizacji Innowacyjny model aktywizacji zawodowej uczestników WTZ Temat innowacyjny: "Współpraca podmiotów działających w obszarze zatrudnienia oraz integracji i pomocy społecznej z przedsiębiorcami w zakresie ułatwiania

Bardziej szczegółowo

PROJEKTY WSPIERAJĄCE ROZWÓJ EKSPORTU MIKRO-, MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW PASZPORT DO EKSPORTU 1

PROJEKTY WSPIERAJĄCE ROZWÓJ EKSPORTU MIKRO-, MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW PASZPORT DO EKSPORTU 1 Informacja nt. możliwości otrzymania dofinansowania ze środków Unii Europejskiej na: PROJEKTY WSPIERAJĄCE ROZWÓJ EKSPORTU MIKRO-, MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW PASZPORT DO EKSPORTU 1 Szanowni Państwo,

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej

TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej Klauzule społeczne - wprowadzenie do tematu Tomasz Schimanek 2 1. Klauzule społeczne 2. Podstawy prawne 3. Możliwe zastosowania

Bardziej szczegółowo

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro Adam Tochmański / Przewodniczący Koalicji na rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego w Narodowym Banku Polskim Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś

Bardziej szczegółowo

CSR w małych i średnich przedsiębiorstwach w Polsce - stan obecny, wyzwania, perspektywy

CSR w małych i średnich przedsiębiorstwach w Polsce - stan obecny, wyzwania, perspektywy CSR w małych i średnich przedsiębiorstwach w Polsce - stan obecny, wyzwania, perspektywy Płock, 27.02.2013 Czym jest Forum Odpowiedzialnego Biznesu? Forum Odpowiedzialnego Biznesu Od 2000 rok podejmujemy

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU

RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU Ewelina Ciaputa RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU ZIELONA INICJATYWA GOSPODARCZA. PARTNERSTWO NA RZECZ EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ

Bardziej szczegółowo

Analiza ofert instytucji finansowych posiadaj

Analiza ofert instytucji finansowych posiadaj Analiza ofert instytucji finansowych posiadających akredytacje do udzielania gwarancji bankowych w ramach zaliczek wypłacanych przez ARiMR na wybrane działania PROW 20072013 Nabór wniosków w ramach PROW

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r.

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r. 1 Projekt PO RYBY 2014-2020 został opracowany w oparciu o: przepisy prawa UE: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia

Bardziej szczegółowo