FORUM O bezdomności bez lęku

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "FORUM O bezdomności bez lęku"

Transkrypt

1 FORUM O BEZDOMNOŒCI BEZ LÊKU 2010

2

3 FORUM O bezdomności bez lęku

4 Zwycięża bardzo nieznacznie i rzadko. Pełznie, kryje się, pełznie znowu na swej umięśnionej nodze i w historycznym krajobrazie, na dokumentach i granicach, między placami budowy i ruinami, w nawiedzanych przez przeciągi gmachach wiedzy, z dala od pięknie położonych teorii, na uboczu odwrotów i omijając niewydarzone rewolucje pozostawia swój szybko schnący płynny ślad. I co ty niby chcesz powiedzieć przez tego ślimaka? Ślimak to jest postęp. A postęp to niby co? Być troszkę szybszym od ślimaka... Günter Grass, Z dziennika ślimaka, tłum. Sławomir Błaut, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1991, s. 9. Quot homines, tot sententiae Bogactwo opinii nie wyklucza możliwości porozumienia, warunkiem jego osiągnięcia jest odnalezienie przestrzeni, która sprzyjać będzie szukaniu wspólnoty myśli. Świat antyczny posiadał przestrzeń publiczną, która w opozycji do sfery prywatnej stanowiła spoiwo miejskiej wspólnoty. Choć dziś trudno odnaleźć w jakimkolwiek mieście Forum, które pełniłoby funkcję taką, jak przed wiekami, to jednak potrzeba przestrzeni służącej uwspólnianiu silnie się zaznacza. Poniższe karty, w zamyśle wydawcy, stanowią przestrzeń umożliwiającą nieskrępowane wypowiadanie myśli, jednocześnie jest to miejsce poszukiwania jedności poprzez różnorodność; wspólnego wynajdywania najkrótszych ścieżek do celu majaczącego na horyzoncie.

5 FORUM O bezdomności bez lęku Rok II redakcja Łukasz Browarczyk Maciej Dębski Pomorskie Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności Gdańsk 2010

6 Forum. O bezdomności bez lęku PULS strategia rozwoju partnerstwa społecznego w obszarze bezdomności Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Publikacja jest dystrybuowana bezpłatnie. Wyrażone na łamach publikacji poglądy i opinie prezentują punkt widzenia autorów i nie zawsze odzwierciedlają stanowisko wypracowane w ramach Pomorskiego Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności. Wykorzystywanie w części lub całości materiałów zawartych w tym opracowaniu możliwe jest jedynie pod warunkiem podania źródła (zachowania reguł cytowania) Rok II Forum. O bezdomności bez lęku ISSN wydaje Pomorskie Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności Gdańsk, ul. ks. J. Zator Przytockiego 4 tel./faks ; grafiki wykorzystane na okładce Marek Kłusek opracowanie graficzne i skład Anna Maciejewska i Maciej Ostoja-Lniski korekta językowa Joanna Śliwińska redakcja Łukasz Browarczyk, Maciej Dębski druk Drukarnia MISIURO Gdańsk, ul. Gdańska 29 tel./faks

7 SPIS TREŚCI Przedmowa... 7 Rozdział I Raport roczny Część I Zapobieganie bezdomności Piotr Olech, Zapobieganie bezdomności prewencja celowa, systemowa oraz profilaktyka. Raport roczny Rozdział II Doświadczenia krajowe Monika Oliwa-Ciesielska, Andrzej Przymeński, Zapobieganie bezdomności teoretyczne i praktyczne inspiracje Andrzej Trzeciecki, Dobre praktyki aktywizacji społeczno-zawodowej na obiektach budownictwa socjalnego sposobem zapobiegania wchodzeniu w bezdomność Anna Kurzeja, Pedagogika ulicy przeciw marginalizacji dzieci i młodzieży Rozdział III Doświadczenia pomorskie Aleksandra Dębska-Cenian, Marcin Kowalewski, Profilaktyka bezdomności doświadczenia w realizacji, inspiracje, kierunki dalszych działań na przykładzie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdyni Aleksandra Dębska-Cenian, Realizacja kampanii społecznej jako przykład dobrej praktyki w obszarze profilaktyki bezdomności na przykładzie kampanii Werbel Demokracji

8 6 Forum. O bezdomności bez lęku Rozdział I Rozpoznanie, mierzenie fenomenu Część II Działania wobec bezdomności CARITAS Diecezji Kieleckiej, Pomorskie Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności, Stowarzyszenie MONAR, Stowarzyszenie OTWARTE DRZWI, Towarzystwo Pomocy im. św. Brata Alberta, Związek Organizacji Sieć Współpracy BARKA, Stanowisko wobec definicji oraz typologii bezdomności Maciej Dębski, Co nowego w badaniach socjodemograficznych? Wybrane aspekty na podstawie badań z 2009 roku Łukasz Browarczyk, Poszukiwania metody, czyli o mierzeniu zjawiska bezdomności Rozdział II Wobec polityki społecznej w polu bezdomności Małgorzata Duda, Bezdomni jako przedmiot posługi charytatywnej Kościoła Julia Wygnańska, Tworzenie krajowej strategii wobec bezdomności w Polsce: osiągnięcia i wyzwania Piotr Olech, Bezdomność zarys głównych problemów w Polsce oraz rekomendacje dla całościowej polityki społecznej Maciej Dębski, Analiza systemu pomocy osobom bezdomnym w województwie pomorskim. Od profilaktyki do wyjścia z bezdomności? Rozdział III Pod chmurką Magdalena Mostowska, Korzystanie z pomocy dla bezdomnych za granicą. Bezdomni Polacy w Brukseli Anna Kurzeja, Bezdomni Polacy w Paryżu profilaktyka i resocjalizacja Adam Koszutowski, Streetworking brakujące ogniwo pracy socjalnej. Korzyści i zagrożenia Żebracza kobieta Rozdział IV Postrzeganie Łukasz Browarczyk, Obudzeni dźwiękiem Werbla Demokracji Łukasz Browarczyk, Przemiany obrazu bezdomności w przekazach medialnych? Aneks Marta Papierowska, Marek Kłusek, Spis grafik

9 Przedmowa 7 Przedmowa O bezdomności można mówić na wiele sposobów. Równie zróżnicowane są drogi pomocy ludziom bez dachu nad głową. Można rozdawać posiłki, odzież, wypłacać stosowne, przewidziane ustawodawstwem zapomogi czy udzielać schronienia. Są to mocno zakorzenione w świadomości społecznej, ale również w głowach profesjonalistów niosących wsparcie, wyobrażenia dotyczące pomagania. Taki sposób wspierania stanowi praktyczne odzwierciedlenie pewnego etapu rozwoju refleksji nad niesieniem pomocy, oddaje tylko jeden z filarów polityki społecznej interwencję. Pozostałe profilaktyka i integracja są nieobecne bądź rozumiane z jej perspektywy. W takim schemacie myślowym można wyobrazić sobie sytuację, w której jeden z elementów integracji aktywizacja zawodowa, rozumiana jest jako przysposobienie pensjonariuszy placówki do pracy na rzecz miejsca, które udziela im schronienia. Nie dostrzega się zaś potrzeby takiego przygotowania osób, by mogły zaistnieć na rynku pracy. Przemyślanej polityki społecznej nie można realizować wybiórczo, tzn. pomijać niektórych z jej filarów. Niemniej, naturalnym wydaje, że jako pierwszy jej element jest realizowana praca w zakresie interwencji, dopiero po stworzeniu sytemu zabezpieczającego egzystencję rzeszy ludzi bez domu pojawiają się refleksje i działania dotyczące integracji inaczej mówiąc, odsyłania ludzi z powrotem do głównego nurtu życia społecznego. Jako przykład można przywołać zrealizowany kilka lat temu projekt 12 odważnych ludzi Podróż ku aktywności zawodowej i rozwojowi osobowemu ludzi bezdomnych. Jak się wydaje, równolegle do pojawiania się praktyk związanych z wychodzeniem z bezdomności, kiełkuje myślenie o zapobieganiu. W tej przestrzeni nie można nie wskazać na pionierski, gdyński program profilaktyki, z którym czytelnik może się zapoznać na kartach niniejszego tomu. Pomorskie Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności obecne wydanie O bezdomności bez lęku postanowiło poświęcić właśnie tematowi zapobiegania. Ten z filarów polityki społecznej wydaje się najbardziej zaniedbany, często w ogóle nie istnieje w świadomości pracujących z ludźmi bez domu. Bardzo często towarzyszy mu intuicyjne (niewerbalizowane) jego rozumienie, dlatego też wydaje się właściwym przybliżyć, czym jest profilaktyka. Słowo wywodzi się z greckiego prophylaktikós, wyjaśniane jest jako wszelka działalność zapobiegająca zjawiskom szkodliwym *; do jego synonimów należą zapobieganie, prewencja. W ramach polityki społecznej *

10 8 Forum. O bezdomności bez lęku zagadnienie to jest bardzo szerokie, składa się na nie wiele wymiarów. W celu precyzyjnego wyrażania się na ten temat warto byłoby uporządkować sposób myślenia. Tu Piotr Olech, autor tekstu Zapobieganie bezdomności prewencja celowa, systemowa oraz profilaktyka proponuje interesującą kategoryzację. Wyróżnia trzy kategorie zapobiegania: prewencję celową, systemową oraz profilaktykę. Linię rozgraniczającą wytyczył m.in. poprzez zbieranie różnych sytuacji życiowych, w jakich mogą znaleźć się grupy ludzi, i łączenie różnych sposobów oddziaływań na nie. To trójdzielne uporządkowanie układa się w swego rodzaje kontinuum, od oddziaływania na całą populację do pracy skierowanej na osoby realnie i bezpośrednio zagrożone bezdomnością. Do profilaktyki zaliczyć można szerokie spektrum działań edukacyjnych (od kampanii społecznych, np. Werbel Demokracji, Dach nad Głową itp., do różnych form kształcenia wpisanego w system edukacji, np. lekcje poświęcone tematyce bezdomności, uzależnień itd.). Druga prewencja systemowa jest trudna do identyfikacji, bowiem zaliczają się do niej elementy polityki społecznej niekojarzone wprost z zapobieganiem, ale realnie pełniące taką funkcję. Wymienić można takie działania, jak tworzenie mieszkań łatwo dostępnych dla ludzi o niskich dochodach, skuteczną terapię uzależnień itp. Kategoria trzecia jest najłatwiejsza do identyfikacji, mówiąc ogólnie polega na podejmowaniu działań wobec osób, środowisk bezpośrednio zagrożonych bezdomnością. Wśród nich można wymienić np. redukowanie zadłużeń czy rozkładanie ich spłaty na możliwe do zaakceptowania dla obu stron raty. Temat zapobiegania bezdomności oraz przedstawione wyżej jego uporządkowanie wpłynęło na strukturę treści w publikacji. Całość podzielono na dwie części, z których pierwsza zatytułowana jest Zapobieganie bezdomności. Otwiera ją wspominany już wcześniej tekst o zapobieganiu, po nim następują artykuły bezpośrednio odwołujące się do tej tematyki. Warto tu wskazać przynajmniej dwa tytuły: Dobre praktyki aktywizacji społeczno-zawodowej na obiektach budownictwa socjalnego oraz Profilaktyka bezdomności doświadczenia w realizacji, inspiracje, kierunki dalszych działań. Oba ukazują bardzo ważne aspekty zapobiegania bezdomności, są przykładem prewencji celowej. Część druga, zatytułowana Działania wobec bezdomności, zawiera zamknięte w czterech rozdziałach materiały, których zaklasyfikowanie do tematyki zapobiegania niektórym mogłoby wydać się dyskusyjne. Jednak warto na nie spojrzeć z perspektywy owego trójdzielnego podziału profilaktyki i dokonać próby odniesienia ich do zagadnienia zapobiegania. Dokonując tego zabiegu będzie można, np. w materiale Stanowisko wobec definicji oraz typologii bezdomności, określić granicę między sytuacjami życiowymi wyznaczającymi zagrożenie utratą dachu nad głową (przynajmniej w kategorii sytuacji mieszkaniowej). Szczególnego polecenia wymaga materiał autorstwa Macieja Dębskiego, który powstał w oparciu o dane uzyskane w najnowszym badaniu pomorskiej populacji ludzi bezdomnych. Przypominam, że od 2001 r. co dwa lata w tym regionie realizowane jest badanie socjodemograficzne, którego celem jest ustalenie liczebności oraz scharakteryzowanie lokalnej społeczności ludzi bez domu. W tym roku po raz pierwszy autor tekstu zdającego sprawę z obecnego stanu bezdomności w regionie przeprowadził, w oparciu o narzędzia zaawansowanej statystyki, predykcje liczebności w poszczególnych kategoriach zjawiska na lata 2011 i Lektura tekstu pozwala czytelnikowi zobaczyć, jak na przestrzeni ostatnich lat kształtował się i jak mogą ewoluować w ciągu najbliższych czterech lat takie zmienne jak: przeciętny wiek osób bezdomnych, ich czas pozostawania w tym stanie, postrzeganie swego stanu zdrowia itp. Wspomnieć należy, że kilka tekstów powstało w ramach realizacji projektu PULS strategia rozwoju partnerstwa społecznego w obszarze bezdomności finansowanego przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Chodzi o: Raport roczny, Zapobieganie

11 Przedmowa 9 bezdomności teoretyczne i praktyczne inspiracje, Bezdomni Polacy w Paryżu, Profilaktyka bezdomności oraz artykuł o kampanii społecznej Werbel Demokracji, oba materiały przygotowane przez Macieja Dębskiego, a także tekst Małgorzaty Dudy i Magdaleny Mostowskiej. Całość, jak w roku ubiegłym, została ożywiona grafikami przygotowanymi przez Martę Papierowską oraz Marka Kłuska. Zwracając uwagę na formę niniejszego wydawnictwa nie wolno zapomnieć o wkładzie Macieja Ostoja-Lniskiego odpowiedzialnego za łamanie tekstu (co w przypadku dużego nasycenia tabelami i wykresami jest zajęciem bardzo pracochłonnym) oraz Joanny Śliwińskiej, która zajmowała się korektą materiałów. Trud, który włożyła w wielokrotną wnikliwą lekturę publikacji ma nieoceniony wpływ na kształt Forum. Na koniec pozostaje mi jedynie życzyć inspirującej lektury. Łukasz Browarczyk

12 10 Home

13 11 Część I Zapobieganie bezdomności

14

15 Rozdział I Raport roczny

16

17 Piotr Olech Zapobieganie bezdomności prewencja celowa, systemowa oraz profilaktyka. Raport roczny Kontekst temat roczny 2009 Piotr Olech socjolog; pracownik socjalny; dyrektor biura Pomorskiego Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności, członek Rady Administracyjnej Europejskiej Federacji Krajowych Organizacji Pracujących z Bezdomnymi (FEANTSA). Ekspert w zakresie aktywnych narzędzi integracji osób wykluczonych społecznie. Szkoleniowiec, autor artykułów i raportów na temat bezdomności. Pomorskie Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności, widząc potrzebę większego skoncentrowania pracy wokół wybranego, jasno sprecyzowanego zagadnienia, od kilku lat ustanawia przewodni, główny temat swej rocznej działalności. Dotychczasowe doświadczenia funkcjonowania Partnerstwa wskazują, że aby móc adekwatnie ujmować problem bezdomności, w celu tworzenia skuteczniejszych programów przeciwdziałania jej oraz zwalczania tego zjawiska, należy skupiać uwagę na przepracowywaniu wybranego aspektu. Temat roczny wyznacza obszar merytorycznej działalności Pomorskiego Forum. Wybór tematyki ustalany jest podczas Walnego Zgromadzenia członków Patrnerstwa. Prewencja i profilaktyka bezdomności zostały wybrane na 2009 r. W ramach tematu rocznego zrealizowane zostały cztery seminaria, powstał niniejszy raport 1 tematyczny, prowadzona była praca grup eksperckich i zostanie zrealizowana konferencja podsumowująca (maj 2010 r.). Zrealizowane seminaria, ich tematyka, przebieg oraz powstałe w toku debaty rekomendacje w dużej mierze wyznaczają strukturę niniejszego raportu. W każdym z seminariów udział wzięło ponad 50 osób, staraliśmy się zapraszać na nie poza członkami Partnerstwa, ekspertów zewnętrznych, zgodnie z poruszaną problematyką. Tematyka seminariów podyktowana została potrzebami członków Pomorskiego Forum poruszenia wybranych zagadnień oraz wypracowania odpowiednich rekomendacji w kontekście prewencji. Każda z wybranych tematyk wydaje się ważna dla zapobiegania bezdomności, 1 Profilaktyka bezdomności kobiet i dzieci, Gdynia ; Mieszkalnictwo i zadłużenia, Słupsk ; Zatrudnienie i aktywizacja zawodowa osób wykluczonych jako element przeciwdziałania zjawisku bezdomności, Człuchów ; Profilaktyka i walka z uzależnieniem od alkoholu jako element przeciwdziałania bezdomności, Nowy Dwór Gdański Raport powstał w ramach projektu PULS strategia rozwoju partnerstwa społecznego w obszarze bezdomności finansowanego przez Unię Europejską w ramach europejskiego Funduszu Społecznego.

18 16 Zapobieganie bezdomności prewencja celowa, systemowa oraz profilaktyka. Raport roczny w opinii członków w tych właśnie obszarach istnieje najwięcej luk, brakuje spójnej polityki, a same problemy wpływ na skalę zjawiska bezdomności. Poniżej pozwalamy sobie uzasadnić dlaczego wybraliśmy konkretne zjawiska i problemy powiązane z przeciwdziałaniem bezdomności. Dlaczego prewencja bezdomności kobiet i dzieci? Ta grupa stanowi niemal 25% zbiorowości ludzi bezdomnych. Niemal 80% kobiet doświadcza jej z powodu przemocy domowej, wypędzenia i wymeldowania. Tylko niecałe 10% kobiet doświadcza bezdomności ulicznej. Kobiety i dzieci przebywają przede wszystkim w placówkach (schroniskach). Ich bezdomność jest zagadnieniem złożonym, jednocześnie proces wychodzenia i usamodzielniania tych osób dla służb polityki społecznej jest olbrzymim wyzwaniem. Pracochłonnym i ekonomicznie kosztownym. W opinii członków Forum należy uczynić więcej, aby zapobiegać bezdomności, szczególnie w obszarze zwalczania przemocy domowej oraz rozwiązywania konfliktów rodzinnych. Istnienie i funkcjonowanie placówek dla kobiet z dziećmi jest smutną koniecznością, natomiast wiele można uczynić, aby kobiety i dzieci lepiej chronić przed doświadczeniem bezdomności. Dlaczego mieszkalnictwo i zadłużenia? Trudna sytuacja, wykluczenie i deprywacja mieszkaniowa powiązane są bezpośrednio ze skalą bezdomności. Dostępność, struktura mieszkań, ich standard ma olbrzymi wpływ na liczbę osób potencjalnie zagrożonych utratą domu. Kwestia zadłużeń i ich regulowania w związku z tym, że ponad połowa ludzi bezdomnych ma różnego rodzaju zadłużenia, wydaje się także kwestią fundamentalną dla przeciwdziałania temu zjawisku. W opinii ekspertów Pomorskiego Forum brak spójnej polityki mieszkaniowej w Polsce ma bezpośredni wpływ na skalę i charakter zjawiska. Wierzymy jednak, że wprowadzanie innowacyjnych projektów mieszkaniowych, tworzenie systemów redukowania zadłużeń, inwestowanie w mieszkalnictwo publiczne i społeczne, wdrażanie odpowiedniej polityki eksmisyjnej przyczyni się do rozwiązywania problemu bezdomności. Dlaczego zatrudnienie i aktywizacja zawodowa osób wykluczonych jako element przeciwdziałania zjawisku bezdomności? Doświadczenie wielu organizacji i instytucji pokazuje, że praca i aktywność zawodowa jest z jednej strony kluczowym elementem procesu wychodzenia z bezdomności, ale także fundamentalną kwestią w zakresie jej przeciwdziałania. Dostępność pracy, jej jakość, dopasowanie charakteru do możliwości i aspiracji, w końcu samo wynagrodzenie i stabilność zatrudnienia jest kluczowym czynnikiem zapobiegającym kryzysom i sytuacjom, które w konsekwencji mogą prowadzić do bezdomności. Funkcjonowanie, dostępność i jakość wielu instrumentów rynku pracy odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu zjawiska. Pomimo progresu w rozwoju aktywnych instrumentów rynku pracy wiele można uczynić, aby dopasować szerokie wsparcie tak, by zapobiegać bezdomności ludzi, zarówno biernych, jak i aktywnych zawodowo. Dlaczego profilaktyka i walka z uzależnieniem od alkoholu jako element przeciwdziałania bezdomności? Realizowane od wielu lat przez Forum badania oraz doświadczenia wielu ekspertów pokazują, że uzależnienie, szczególnie od alkoholu, jest jednym z głównych powodów doświadczania sytuacji bezdomności. Problemy alkoholowe, w konsekwencji rozpad rodziny, zadłużenie i inne reperkusje mogą prowadzić wprost do utraty domu. Jest to jednocześnie jedną z głównych trudności w usamodzielnianiu się. Sprawny system, profesjonalne wsparcie, skuteczna i niekiedy długoterminowa terapia to kluczowe czynniki zapobiegania bezdomności wielu osób uzależnionych. Ponadto sama profilaktyka uzależnień, prowadzona poprzez działania edukacyjne i informa-

19 Piotr Olech 17 cyjne, ma niebagatelny wpływ na prewencję. W wielu sytuacjach odpowiednio reagując na sytuację uzależnienia, tworząc i usprawniając cały system walki z alkoholizmem bylibyśmy w stanie skuteczniej zapobiegać bezdomności. Mamy świadomość, że zagadnienia opisane powyżej, poruszane podczas seminariów, nie wyczerpują bogactwa problemów powiązanych z przeciwdziałaniem bezdomności. W trakcie całego roku nie udało się poruszyć i zgłębić wszystkich zagadnień. Problemy związane ze służbą zdrowia, systemem edukacji czy wymiarem sprawiedliwości mają wymierny wpływ na zjawisko bezdomności, jakkolwiek praca nad tymi obszarami będzie w ramach Forum kontynuowana. Niemniej jednak raport niniejszy poświęcony problematyce zapobiegania bezdomności w mniejszym lub większym zakresie porusza także zagadnienia spoza zainteresowań seminaryjnych, odnosząc się do innych, wcześniej wypracowanych przez Partnerstwo stanowisk czy istniejącej literatury. Podczas seminariów zapraszaliśmy do międzysektorowej i międzywydziałowej debaty o działaniach, które realnie mogą zapobiegać temu zjawisku. Pragnęliśmy wspólnie dyskutować o tym jakie instrumenty i narzędzia wykorzystywać do zmniejszania ryzyka bezdomności. Zebranie różnych perspektyw oraz opinii wymiernie pomogło przy formułowaniu rekomendacji systemowych ukierunkowanych na rozwiązywanie problemu. Cieszymy się, że możemy zaprezentować niniejszy raport, zawierający diagnozę newralgicznych obszarów przyczyniających się do zwiększania skali bezdomności oraz precyzyjne rekomendacje i wskazówki do tworzenia systemu prewencji. Część I Zapobieganie i przeciwdziałanie bezdomności a polityka społeczna Bezdomność jest jedną z najskrajniejszych i najbrutalniejszych form wykluczenia społecznego. W województwie pomorskim jest ok osób bezdomnych. Problem ten jest fenomenem złożonym, a sam proces wychodzenia i usamodzielniania osób bezdomnych dla wielu służb polityki społecznej jest olbrzymim wyzwaniem, pracochłonnym i kosztownym ekonomicznie. Tymczasem niezagospodarowanym obszarem wydaje się zapobieganie czyli prewencja. Służby polityki społecznej w dalszym ciągu bardziej zajmują się walką ze skutkami braku domu. Polityka wokół bezdomności zorientowana jest na doraźne ratownictwo, działania osłonowe oraz interwencyjne. Profilaktyka jako zbiór skoordynowanych działań korzystnych społecznie, uzasadnionych etycznie oraz ekonomicznie opłacalnych wydaje się znacznie lepszym rozwiązaniem zarówno dla osób bezdomnych, obywateli, jak i całego systemu polityki społecznej. Oczywiście musimy mieć świadomość, że nawet świetnie skonstruowany, finansowany i skoordynowany plan zapobiegania bezdomności nie ustrzeże przed nią wszystkich potencjalnie zagrożonych. W związku ze swoją złożonością przyczyn i czynników w wielu wypadkach utrata domu może okazywać się nieuchronna, jakkolwiek odpowiednio skrojone programy prewencyjne mogą przyczyniać się do drastycznego zmniejszenia skali zagrożenia utratą domu. Polityka społeczna wobec problemu bezdomności może mieć różne paradygmaty. W krajach wschodniej i centralnej Europy istnieją systemy polityki społecznej, nakierowane bardziej na radzenie sobie z problemem. Ukierunkowane głównie na pomoc doraźną i zaopieko-

20 18 Zapobieganie bezdomności prewencja celowa, systemowa oraz profilaktyka. Raport roczny wanie się osobami bezdomnymi w dłuższej perspektywie czasowej nie rozwiązują problemu, co więcej przyczyniają się do utrzymywania i generowania zjawiska. Istnieją także systemy skuteczniejsze, ukierunkowane na rozwiązywanie problemu bezdomności, co przekłada się bezpośrednio na bardziej holistyczne działanie, obejmujące także szerszą grupę odbiorców. Stanowisko FEANTSA 2 Za przykład priorytetów strategii polityki społecznej ukierunkowanych na zwalczanie bezdomności mogą posłużyć następujące cele, na poszczególne kategorie osób pozbawionych dachu nad głową, wyróżnione zgodnie z typologią ETHOS 3. Celem pracy z ludźmi w obszarze bezdachowości (ETHOS 1) i bezmieszkaniowości jest: Aby już nikt nie mieszkał na ulicy Nikt nie powinien być zmuszony do spania na ulicy z powodu braku wysokiej jakości usług zaadaptowanych do jego/jej potrzeb i aspiracji. W dzisiejszej Europie, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której ludzie muszą narażać swoje bezpieczeństwo, zdrowie i godność śpiąc na ulicy. Aby pobyt w placówkach interwencyjnego zakwaterowania ograniczony był tylko do sytuacji kryzysowej Nikt nie powinien pozostawać w placówce interwencyjnego (awaryjnego) zakwaterowania przez okres wykraczający poza sytuację kryzysową. Noclegownie są tylko tymczasowym rozwiązaniem złożonego problemu. Nie zostały zaprojektowane jako długoterminowe rozwiązania dla marginalizowanych ludzi i nie mogą zastąpić prawdziwych domów. Aby przejściowe zakwaterowaniu było tylko etapem na drodze do udanego wyjścia z bezdomności Formy przejściowego zakwaterowania schroniska, hostele dla bezdomnych, tymczasowe zakwaterowanie i przejściowe wspierane zakwaterowanie są tylko krótko i średnioterminowym etapem na drodze do długoterminowego mieszkalnictwa. Niestety niniejsze formy zakwaterowania mogą stać się bardziej permanentne niż być powinny, prowadząc do długoterminowego zamieszkiwania w nieodpowiedniej sytuacji 4. Z kolei punktem wyjścia do pracy w obszarze niezabezpieczonego i nieadekwatnego zamieszkiwania (ETHOS 3 i 4) staje się założenie, że nikt nie może być zmuszony do życia w wysoce niezabezpieczonym i/lub nieadekwatnym mieszkaniu z powodu braku właściwego socjalnego i/lub finansowego wsparcia oraz alternatywy adekwatnego zakwaterowania. Aby już nikt nie opuszczał instytucji bez opcji mieszkaniowej Nikt kto przebywa w instytucji szpitalu, placówce opiekuńczej czy więzieniu nie powinien być zwalniany bez odpowiedniego wsparcia oraz adekwatnych opcji mieszkaniowych. Młodzi ludzie opuszczający instytucje opiekuńcze, chorzy opuszczający szpitale oraz osoby wychodzące z wię European Federation of National Organisations Working with the Homeless Europejska Federacja Narodowych Organizacji Pracujących na rzecz Ludzi Bezdomnych. European Typology of Homelessness and housing exclusion Europejska Typologia Bezdomności i Wykluczenia Mieszkaniowego. FEANTSA, Materiał promocyjny kampanii: Rozwiązanie problemu bezdomności jest możliwe!, realizowanej w ramach Europejskiego roku walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym Dostępne:

21 Piotr Olech 19 zienia są często zagrożeni bezdomnością. Aby zapobiec sytuacji przejścia z instytucji opiekuńczej do bezdomności i z powrotem do opieki, ludzie ci mogą być wspierani poprzez odpowiednią pomoc i dobre propozycje mieszkaniowe. Aby żadna młoda osoba nie stała się bezdomna w rezultacie przejścia w niezależne życie Osoby wchodzące w samodzielne życie są szczególnie zagrożone bezdomnością. Młode osoby nie powinny stawać się bezdomne z powodu braku opcji mieszkaniowych, usług lub uprawnień do świadczeń podczas przejścia w niezależne życie. Można uczynić znacznie więcej by pomóc młodym ludziom żyć samodzielnie i zapewnić im odpowiednie warunki mieszkaniowe 5. Tak kompleksowe podejście do odbiorców działań systemu polityki społecznej w zakresie problematyki bezdomności niejako wymusza podjęcie w tym temacie szerokiego spektrum działań. Stąd też rozwiązania w zakresie skutecznej walki z tym zjawiskiem powinny obejmować zarówno: prewencję (profilaktykę) zawierającą również wczesną interwencję interwencję (social emergency) wraz z pomocą doraźną wsparcie długofalowe, ukierunkowane na integrację społeczną i zawodową Dzięki tak komplementarnemu podejściu, wyróżnić można trzy filary polityki społecznej w odniesieniu do problematyki bezdomności, którymi są: prewencja interwencja integracja Taki podział najważniejszych elementów strategii rozwiązywania problemu bezdomności postuluje FEANTSA: Metoda Wszechstronności Teza Zbyt często polityka wobec bezdomności skupiona jest na interwencji i pomocy doraźnej Wszechstronna metoda zwalczania bezdomności uwzględnia politykę zarówno w wymiarze interwencji kryzysowej oraz pomocy doraźnej, integracji społecznej i wychodzenia z bezdomności, jak i prewencji bezdomności: Usługi interwencyjne są decydującym pierwszym krokiem do przeciwdziałania sytuacji zamieszkiwania na ulicy przez dłuższy okres czasu. Integracja powinna być celem dla wszystkich ludzi bezdomnych i powinna być zaadaptowana do potrzeb i potencjału każdej poszczególnej osoby bezdomnej. Prewencja obie celowa prewencja (eksmisje, zwolnienia z instytucji) oraz systemowa prewencja (poprzez politykę rynku pracy, politykę mieszkaniową oraz edukację) są niezbędne 6. Filary prewencji, interwencji i integracji polityki społecznej wobec bezdomności posiadają także obszary (wymiary), które obejmują nie tylko pomoc społeczną, ale rynek pracy, mieszkalnictwo, służbę zdrowia, edukację i obszary innych polityk, tj. wymiar sprawiedliwości, system penitencjarny, instytucje bezpieczeństwa publicznego. Obszary polityki społecznej wobec tego zjawiska prezentuje poniższy wykres. 5 6 Ibidem. FEANTSA, Narzędzie do Tworzenia Zintegrowanych Strategii Zwalczania Bezdomności, tłum. P. Olech. Dostępne:

22 20 Zapobieganie bezdomności prewencja celowa, systemowa oraz profilaktyka. Raport roczny Rysunek nr 1. Wymiary polityki społecznej a bezdomność FEANTSA w cytowanym dokumencie wskazuje jako trzecią metodę wielowymiarowości jako niezbędną do skutecznego rozwiązywania problemu bezdomności. Metoda Wielowymiarowości Teza Zbyt często bezdomność uważana jest za problem pomocy społecznej Bezdomność uznawana jest za zjawisko wymagające rozwiązań opartych na wielowymiarowości metod uwzględniających: Zintegrowanie obszarów mieszkalnictwa, zdrowia, zatrudnienia, edukacji i treningu i innych perspektyw w ramach strategii wobec bezdomności, bowiem droga do i z bezdomności może być bardzo zróżnicowana. Między-agendową pracę i generalną współpracę z innymi sektorami jako zasadniczy komponent w każdej efektywnej strategii zwalczania bezdomności, bowiem bezdomność nie może zostać zwalczona w szerokim wymiarze przez jedynie działania sektora pomocy ludziom bezdomnym 7. Patrząc na zagadnienie systemu rozwiązywania problemu bezdomności i łagodzenia jej skutków można uznać, iż niekiedy trudno jest postawić granice pomiędzy sferami prewencji, integracji i interwencji (chociażby streetworking, choć jest w istocie instrumentem w zakresie interwencji może także realizować zadania integracji czy prewencji). Doświadczenia pokazują, że osiąganie trwałych rezultatów w dziedzinie zapobiegania temu zjawisku i inkluzji ludzi bezdomnych do społeczeństwa, wymaga sprzęgania ze sobą wszystkich powyższych elementów. Wzajemne powiązanie i przenikanie się oddziaływania na osoby bezdomne i zagrożone utratą domu w zależności od rodzaju przestrzeni, w jakiej przeżywają one swoją sytuację zostało w formie graficznej przedstawione poniżej. 7 Ibidem, s. 1.

Zapobieganie bezdomności prewencja celowa, systemowa oraz profilaktyka. Raport Roczny PFWB 2009

Zapobieganie bezdomności prewencja celowa, systemowa oraz profilaktyka. Raport Roczny PFWB 2009 Zapobieganie bezdomności prewencja celowa, systemowa oraz profilaktyka. Raport Roczny PFWB 2009 Piotr Olech Pomorskie Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności Marzec 2010 Raport zrealizowany w ramach projektu

Bardziej szczegółowo

PROJEKT SYSTEMOWY TWORZENIE I ROZWIJANIE STANDARDÓW USŁUG POMOCY I INTEGRACJI SPOŁECZNEJ

PROJEKT SYSTEMOWY TWORZENIE I ROZWIJANIE STANDARDÓW USŁUG POMOCY I INTEGRACJI SPOŁECZNEJ PROJEKT SYSTEMOWY TWORZENIE I ROZWIJANIE STANDARDÓW USŁUG POMOCY I INTEGRACJI SPOŁECZNEJ Główny cel: podniesienie profesjonalizmu i zwiększenie skuteczności instytucji pomocy i integracji społecznej w

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 62 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 56 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

KONTRAKT SOCJALNY narzędziem w realizacji projektów systemowych

KONTRAKT SOCJALNY narzędziem w realizacji projektów systemowych KONTRAKT SOCJALNY narzędziem w realizacji projektów systemowych Podstawa prawna Ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.) Rozporządzenie Ministra Polityki

Bardziej szczegółowo

Model Gminy Standard Wychodzenia z Bezdomności - Podsumowanie 2010-2014 26-27.03.2014 Warszawa. Piotr Olech PFWB;

Model Gminy Standard Wychodzenia z Bezdomności - Podsumowanie 2010-2014 26-27.03.2014 Warszawa. Piotr Olech PFWB; Model Gminy Standard Wychodzenia z Bezdomności - Podsumowanie 2010-2014 26-27.03.2014 Warszawa Piotr Olech PFWB; Rezultaty: Rekomendacje: Ok 100 ekspertów standardy Podręcznik Model GSWB Strategia wdrażania

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Dobra na lata 2016-2022. Cele strategiczne i operacyjne - wersja do konsultacji społecznych

Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Dobra na lata 2016-2022. Cele strategiczne i operacyjne - wersja do konsultacji społecznych Dobra, 28 maja 2015 r. Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Dobra na lata 2016-2022. Cele strategiczne i operacyjne - wersja do konsultacji społecznych Strategia Rozwiązywania Problemów

Bardziej szczegółowo

Tytuł zrealizowanego projektu / programu:. Całkowity koszt realizacji projektu: zł. Źródła finansowania:

Tytuł zrealizowanego projektu / programu:. Całkowity koszt realizacji projektu: zł. Źródła finansowania: STRATEGIA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH DLA MIASTA TORUNIA NA LATA 2014-2020 SPRAWOZDANIE ZA ROK 2015 CEL STRATEGICZNY NR 2: Aktywizacja i integracja grup zagrożonych wykluczeniem społecznym Realizator

Bardziej szczegółowo

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 CZĘŚĆ I - DANE OSOBOWE (*wypełnienie obowiązkowe) imię i nazwisko*: tel. / faks: e-mail*:

Bardziej szczegółowo

Cel nr 3: Wsparcie działań profilaktycznych oraz integracji i aktywizacji społecznozawodowej

Cel nr 3: Wsparcie działań profilaktycznych oraz integracji i aktywizacji społecznozawodowej Załącznik Nr 2 Program wspierający powrót osób bezdomnych do społeczności, Edycja 2012 Cele regionalne wskazane przez Wydziały Polityki Społecznej Urzędów Wojewódzkich I. Województwo świętokrzyskie: Cel

Bardziej szczegółowo

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 W latach 2005-2010 w przedsięwzięciach organizacyjnych, kierowanych do osób potrzebujących pomocy, znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaliczanych

Bardziej szczegółowo

Program osłonowy na rzecz osób bezdomnych i zagrożonych bezdomnością na terenie miasta Częstochowy w latach 2014-2020

Program osłonowy na rzecz osób bezdomnych i zagrożonych bezdomnością na terenie miasta Częstochowy w latach 2014-2020 Program osłonowy na rzecz osób bezdomnych i zagrożonych bezdomnością na terenie miasta Częstochowy w latach 2014-2020 Joanna Zielińska Koordynator Zespołu Pomocy Osobom Bezdomnym i Grupom Wybranym Miejski

Bardziej szczegółowo

Demarginalizacja społeczna bezdomnych a mieszkalnictwo socjalne. Diagnoza problemu i rekomendacje dla polityki społecznej.

Demarginalizacja społeczna bezdomnych a mieszkalnictwo socjalne. Diagnoza problemu i rekomendacje dla polityki społecznej. Dr hab. Andrzej Przymeński, prof. nadzw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu dr Monika Oliwa Ciesielska, UAM Demarginalizacja społeczna bezdomnych a mieszkalnictwo socjalne. Diagnoza problemu i rekomendacje

Bardziej szczegółowo

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Załącznik nr 1 do Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Powiatu Kieleckiego na lata 2012-2015 Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Na podstawie Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

RPO WD 2014-2020. Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego 2014-2020. Oś 9

RPO WD 2014-2020. Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego 2014-2020. Oś 9 Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego 2014-2020 Oś 9 Ok. 144 mln euro Aktywna integracja (PI 9.i) - 100 926 219 mln euro Oś 9 Włączenie społeczne Dostęp do wysokiej jakości usług, w

Bardziej szczegółowo

ANKIETA METRYCZKA. Czy jest Pani/Pan mieszkańcem Gminy Miękinia. tak, od kiedy... nie. Wiek: 18-30 31-40 41-50 51- i więcej

ANKIETA METRYCZKA. Czy jest Pani/Pan mieszkańcem Gminy Miękinia. tak, od kiedy... nie. Wiek: 18-30 31-40 41-50 51- i więcej ANKIETA W związku z rozpoczęciem prac nad projektem Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Miękinia uprzejmie prosimy o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania, które będą bardzo pomocne

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 Załącznik do Uchwały Nr XL/222 /2010 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju z dnia 28 stycznia 2010 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 1.Wstęp Program Aktywności Lokalnej

Bardziej szczegółowo

Priorytety i kierunki działań miejskiej polityki społecznej wobec rodziny

Priorytety i kierunki działań miejskiej polityki społecznej wobec rodziny RODZINY Priorytety i kierunki działań miejskiej polityki społecznej wobec rodziny Wersja do konsultacji społecznych Opracowanie: Anna Szymczak Skład grupy roboczej RODZINA 1. Anna Szymczak, lider grupy

Bardziej szczegółowo

Poddziałanie 7.1.1 Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji przez ośrodki pomocy społecznej

Poddziałanie 7.1.1 Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji przez ośrodki pomocy społecznej Priorytet VII Promocja integracji społecznej Działanie 7.1 Rozwój i upowszechnienie aktywnej integracji Cel Działania: Rozwijanie aktywnych form integracji społecznej i umożliwianie dostępu do nich osobom

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR /2008 RADY MIEJSKIEJ W ŚRODZIE WIELKOPOLSKIEJ. z dnia..2008 roku

UCHWAŁA NR /2008 RADY MIEJSKIEJ W ŚRODZIE WIELKOPOLSKIEJ. z dnia..2008 roku UCHWAŁA NR /2008 RADY MIEJSKIEJ W ŚRODZIE WIELKOPOLSKIEJ z dnia..2008 roku w sprawie uchwalenia programu pod nazwą "Program rozwiązywania problemów bezdomności Gminy Środa Wielkopolska na lata 2009-2020"

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY 1. Podwyższenie poczucia bezpieczeństwa mieszkańcom gminy

CEL STRATEGICZNY 1. Podwyższenie poczucia bezpieczeństwa mieszkańcom gminy CEL STRATEGICZNY 1 Podwyższenie poczucia bezpieczeństwa mieszkańcom gminy 1. Wzrost bezpieczeństwa publicznego. 2. Wdrażanie sprawnego systemu informacji w sytuacjach kryzysowych. 3. Edukacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

V. Województwo lubuskie: Cel nr 1: Usamodzielnianie osób bezdomnych poprzez podjęcie profesjonalnych działań aktywizacyjnych, społeczno-zawodowych i

V. Województwo lubuskie: Cel nr 1: Usamodzielnianie osób bezdomnych poprzez podjęcie profesjonalnych działań aktywizacyjnych, społeczno-zawodowych i Załącznik Nr 2 Program wspierający powrót osób bezdomnych do społeczności, Edycja 2013 Cele regionalne wskazane przez Wydziały Polityki Społecznej Urzędów Wojewódzkich I. Województwo świętokrzyskie: Cel

Bardziej szczegółowo

Kolonowskie na lata 2013 2015

Kolonowskie na lata 2013 2015 UCHWAŁA NR XXX/248/13 RADY MIEJSKIEJ W KOLONOWSKIEM z dnia 24 czerwca 2013roku w sprawie uchwalenia 3-letniego Gminnego Program Wspierania Rodziny dla Gminy Kolonowskie na lata 2013 2015 Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

4) Beneficjent wykorzystuje do realizacji usług aktywnej integracji następujące narzędzia:

4) Beneficjent wykorzystuje do realizacji usług aktywnej integracji następujące narzędzia: Załącznik nr 9 Szczegółowe obowiązki Beneficjenta wynikające z realizacji projektu w ramach Poddziałania 9.1.6 Programy aktywnej integracji osób i grup zagrożonych wykluczeniem społecznym tryb pozakonkursowy

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W PRZEWORSKU W LATACH 2006 2008

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W PRZEWORSKU W LATACH 2006 2008 MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W PRZEWORSKU W LATACH 2006 2008 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XLII/269/06 Rady Miasta Przeworska z dnia 26 stycznia 2006r. SPIS TRESCI I. Wprowadzenie II. Diagnoza

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXIV/262/13 Rady Gminy Santok z dnia 30.12.2013 r. w sprawie : uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2014 rok.

Uchwała Nr XXXIV/262/13 Rady Gminy Santok z dnia 30.12.2013 r. w sprawie : uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2014 rok. Uchwała Nr XXXIV/262/13 Rady Gminy Santok z dnia 30.12.2013 r. w sprawie : uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2014 rok. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 08 marca

Bardziej szczegółowo

Cel strategiczny nr 1: Wzmacnianie instytucji rodziny. Cel operacyjny: Poprawa kompetencji i umiejętności wychowawczych rodziców

Cel strategiczny nr 1: Wzmacnianie instytucji rodziny. Cel operacyjny: Poprawa kompetencji i umiejętności wychowawczych rodziców Wydział / jednostka organizacyjna (pełna nazwa, adres) Cel strategiczny nr 1: Wzmacnianie instytucji rodziny Cel operacyjny: Poprawa kompetencji i umiejętności wychowawczych rodziców Działanie Podnoszenie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD Załącznik do Uchwały nr XXIV/196/08 Rady Gminy Szemud z dnia 08 września 2008 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD NA LATA 2008 2013 Szemud 2008 SPIS TREŚCI: I. WSTĘP.. 3 II. III. IV. ZAŁOŻENIA

Bardziej szczegółowo

Tytuł zrealizowanego projektu / programu:. Całkowity koszt realizacji projektu: zł. Źródła finansowania: Wskaźnik Wartość wskaźnika w 2014r Uwagi

Tytuł zrealizowanego projektu / programu:. Całkowity koszt realizacji projektu: zł. Źródła finansowania: Wskaźnik Wartość wskaźnika w 2014r Uwagi STRATEGIA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH DLA MIASTA TORUNIA NA LATA 2014-2020 SPRAWOZDANIE ZA ROK 2014 CEL STRATEGICZNY NR 2: Aktywizacja i integracja grup zagrożonych wykluczeniem społecznym Realizator

Bardziej szczegółowo

Diagnoza podstawą działania. Funkcjonowanie Obserwatorium Polityki Społecznej w perspektywie 2020 r.

Diagnoza podstawą działania. Funkcjonowanie Obserwatorium Polityki Społecznej w perspektywie 2020 r. Diagnoza podstawą działania. Funkcjonowanie Obserwatorium Polityki Społecznej w perspektywie 2020 r. W latach 2009-2014 w funkcjonowało Obserwatorium Integracji Społecznej: projekt ogólnopolski w ramach

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008 Załącznik do Uchwały Rady Gminy w Kurzętniku z dnia GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008 I. Wstęp. Przeciwdziałanie narkomanii jest jednym z podstawowych i najbardziej

Bardziej szczegółowo

Streszczenie projektu systemowego Systematycznie do celu na lata 2012-2014

Streszczenie projektu systemowego Systematycznie do celu na lata 2012-2014 Uchwała Nr XVIII/304/11 Rady Miasta Gdańska z dnia 29 września 2011 roku w sprawie zatwierdzenia działań projektu systemowego Systematycznie do celu na lata 2012-2014 realizowanego ze środków: Europejskiego

Bardziej szczegółowo

W RAMACH DZIAŁANIA RPO POMOC BĘDZIE PRZYZNAWANA NA OPERACJE W ZAKRESIE:

W RAMACH DZIAŁANIA RPO POMOC BĘDZIE PRZYZNAWANA NA OPERACJE W ZAKRESIE: W RAMACH DZIAŁANIA RPO POMOC BĘDZIE PRZYZNAWANA NA OPERACJE W ZAKRESIE: 1. REGIONALNY RYNEK PRACY Poddziałanie 7.1.3 Poprawa zdolności do zatrudnienia osób poszukujących pracy i pozostających bez zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 2 grudnia 2013 r. Poz. 7037 UCHWAŁA NR XXIII/320/13 RADY MIEJSKIEJ W BYTOMIU z dnia 25 listopada 2013 r. w sprawie nadania Statutu Miejskiemu Ośrodkowi

Bardziej szczegółowo

Harmonogram realizacji działań w 2014r. Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na terenie miasta Poznania w latach 2011-2020

Harmonogram realizacji działań w 2014r. Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na terenie miasta Poznania w latach 2011-2020 Harmonogram realizacji działań w 2014r. Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na terenie miasta Poznania w latach 2011-2020 Propozycje działań realizowanych w ramach programu zostały

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE OSTRÓW MAZOWIECKA. Rozdział 1. Wprowadzenie

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE OSTRÓW MAZOWIECKA. Rozdział 1. Wprowadzenie Załącznik do Uchwały Nr XIV/175/12 Rady Gminy Ostrów Mazowiecka z dnia 15 czerwca 212 roku GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE OSTRÓW MAZOWIECKA Rozdział 1. Wprowadzenie Do zadań własnych określonych

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2014/2015. Pedagogika, studia II stopnia

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2014/2015. Pedagogika, studia II stopnia ZAGADNIENIA KIERUNKOWE 1. Pedagogika jako nauka źródła pedagogiki jako nauki teoretycznej i praktycznej, miejsce pedagogiki w systemie nauk oraz jej powiązania z innymi dyscyplinami; interdyscyplinarność

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej MOPS Sławków Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2012 dla gminy Sławków Autorzy: Ewa Niewiara Maria Paradowska Kuc Justyna Ewa Brzezińska SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej

Bardziej szczegółowo

Polska powinna zatem opracować cele krajowe uwzględniające niniejsze wskazówki.

Polska powinna zatem opracować cele krajowe uwzględniające niniejsze wskazówki. Wspólne stanowisko wobec włączenia problematyki ubóstwa i wykluczenia społecznego, w tym bezdomności i wykluczenia mieszkaniowego do Krajowego Programu Reform Ministerstwo Gospodarki Koordynujące pracę

Bardziej szczegółowo

Projekty systemowe Ministerstwa Sprawiedliwości w ramach Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL)

Projekty systemowe Ministerstwa Sprawiedliwości w ramach Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL) Projekty systemowe Ministerstwa Sprawiedliwości w ramach Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL) Ministerstwo Sprawiedliwości, jako jeden z beneficjentów

Bardziej szczegółowo

1. Miejski Urząd Pracy w Olsztynie

1. Miejski Urząd Pracy w Olsztynie al. Piłsudskiego 64 B, Olsztyn tel. 89 53-70-800 e-mail: mup@olsztyn.mup.gov.pl www.olsztyn.mup.gov.pl 1. Miejski Urząd Pracy w Olsztynie Od poniedziałku do piątku w godzinach od 7.30 do 15.30 Przyjmowanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY MIASTA KATOWICE Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA 2007 ROK

PROGRAM WSPÓŁPRACY MIASTA KATOWICE Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA 2007 ROK Załącznik do uchwały nr LXVII/1626/06 Rady Miasta Katowice z dnia 26 października 2006r. PROGRAM WSPÓŁPRACY MIASTA KATOWICE Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA 2007 ROK 1 Rozdział I Postanowienia ogólne 1

Bardziej szczegółowo

Ankieta Problemy społeczne w środowisku lokalnym

Ankieta Problemy społeczne w środowisku lokalnym Ankieta Problemy społeczne w środowisku lokalnym Szanowni Państwo! W związku z rozpoczęciem prac nad Strategią Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Gierałtowice uprzejmie prosimy o wypełnienie

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJE DO ZMIAN W SYSTEMIE POMOCY SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT POMOCY I INTEGRACJI SPOŁECZNEJ

PROPOZYCJE DO ZMIAN W SYSTEMIE POMOCY SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT POMOCY I INTEGRACJI SPOŁECZNEJ PROPOZYCJE DO ZMIAN W SYSTEMIE POMOCY SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT POMOCY I INTEGRACJI SPOŁECZNEJ DLACZEGO POTRZEBNE SĄ ZMIANY? dotychczasowe rozwiązania spełniły swoje

Bardziej szczegółowo

Standardy usług w zakresie zatrudnienia i edukacji osób bezdomnych

Standardy usług w zakresie zatrudnienia i edukacji osób bezdomnych Projekt Systemowy 1.18 Tworzenie i Rozwijanie Standardów Usługi Pomocy i Integracji Społecznej zadanie (nr 4) w zakresie standaryzacji pracy z bezdomnymi w tym: opracowanie modelu Gminnego Standardu Wychodzenia

Bardziej szczegółowo

Plan Działania na rok 2012. Priorytet VII Promocja integracji społecznej

Plan Działania na rok 2012. Priorytet VII Promocja integracji społecznej Plan Działania na rok 2012 Priorytet VII Promocja integracji społecznej Priorytet VII Promocja integracji społecznej Działanie 7.1 ROZWÓJ I UPOWSZECHNIANIE AKTYWNEJ INTEGRACJI Na realizację projektów systemowych

Bardziej szczegółowo

Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim

Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim Obserwatorium Integracji Społecznej Zielona Góra, sierpień r. Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 roku prawo zamówień publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2010r., Nr 113 poz.759 z późn. zm.);

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 roku prawo zamówień publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2010r., Nr 113 poz.759 z późn. zm.); Załącznik do uchwały Nr XII/56/2011 Rady Gminy Bojszowy z dnia 28.11.2011r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA 2012 ROK Podstawę prawną opracowania programu stanowi:

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej GOPS Opinogóra Górna Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2013 dla gminy Opinogóra Górna Autorzy: Marta Frączkowska SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej za rok 2013 Gminy Ostrów Mazowiecka

Ocena zasobów pomocy społecznej za rok 2013 Gminy Ostrów Mazowiecka Załącznik do uchwały Nr XXXII/334/14 Rady Gminy Ostrów Mazowiecka z dnia 27 czerwca 2014 r. Ocena zasobów pomocy społecznej za rok 2013 Gminy Ostrów Mazowiecka SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane

Bardziej szczegółowo

Miejski Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii. cele Programu oraz sposoby ich realizacji

Miejski Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii. cele Programu oraz sposoby ich realizacji Miejski Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii cele Programu oraz sposoby ich realizacji Art. 4 1 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ W SOŚNICOWICACH. z dnia 24 września 2012 r.

UCHWAŁA NR XX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ W SOŚNICOWICACH. z dnia 24 września 2012 r. UCHWAŁA NR XX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ W SOŚNICOWICACH z dnia 24 września 2012 r. w sprawie przyjęcia Programu Wspierania Rodziny w Gminie Sośnicowice na lata 2012-2015 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego LIDER: GMINA MIASTO KOSZALIN MIEJSKI OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W KOSZALINIE PARTNER: GMINA MIASTO GDAŃSK

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

- samorząd miasta Ełku -samorząd województwa -dotacje z budżetu państwa -inne dotacje -fundusze Unii Europejskiej -fundusze grantowe 2016-2020

- samorząd miasta Ełku -samorząd województwa -dotacje z budżetu państwa -inne dotacje -fundusze Unii Europejskiej -fundusze grantowe 2016-2020 Załącznik do Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie Gminy Miasta Ełk na lata przyjętego Uchwałą nr Rady Miasta z dnia 2015 r. Harmonogram realizacji

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia.. SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO Cele ogólne Cele szczegółowe Zadania

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XXXV/211/2010 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 27 kwietnia 2010 r. Gminny System Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem

Załącznik do Uchwały Nr XXXV/211/2010 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 27 kwietnia 2010 r. Gminny System Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem Załącznik do Uchwały Nr XXXV/211/2010 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 27 kwietnia 2010 r. Gminny System Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną na lata 2010-2013 I. Wstęp II. Założenia ogólne III.

Bardziej szczegółowo

Zadania realizowane przez gminy

Zadania realizowane przez gminy Zadania realizowane przez gminy Zadania własne gminy o charakterze obowiązkowym : opracowanie i realizacja gminnej strategii rozwiązywania problemów społecznych ze szczególnym uwzględnieniem programów

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Jakub Brzeziński

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Jakub Brzeziński Ocena zasobów pomocy społecznej Autorzy: Jakub Brzeziński SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających z pomocy i wsparcia 4 3.1 GMINA - ZADANIA

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XV/106/15 Rady Gminy Santok z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie : uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2016 rok.

Uchwała Nr XV/106/15 Rady Gminy Santok z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie : uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2016 rok. Uchwała Nr XV/106/15 Rady Gminy Santok z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie : uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2016 rok. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 08 marca

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej w Gminie Pilica 2014 r

Ocena zasobów pomocy społecznej w Gminie Pilica 2014 r Ocena zasobów pomocy społecznej w Gminie Pilica 2014 r Autorzy: Elżbieta Szymusik SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających z pomocy i

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA INAUGURUJĄCA

KONFERENCJA INAUGURUJĄCA KONFERENCJA INAUGURUJĄCA Lubuską Szkołę Pomagania Gorzów Wielkopolski 12 luty 2009 Edward Korban Do części wykluczonych nie da się dotrzeć opowieściami o wędkach i rybach. Oni są ustawieni tylko na rybę

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 425/XLVII/2005. Rady Miejskiej w Ostrołęce. w sprawie uchwalenia Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2006 rok.

Uchwała Nr 425/XLVII/2005. Rady Miejskiej w Ostrołęce. w sprawie uchwalenia Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2006 rok. Uchwała Nr 425/XLVII/2005 Rady Miejskiej w Ostrołęce z dnia 8 grudnia 2005 roku w sprawie uchwalenia Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2006 rok. Na podstawie art.4¹ ust. 2

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną w Nowym Targu na lata 2011 2015.

Program Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną w Nowym Targu na lata 2011 2015. Załącznik do Uchwały Nr VI/29/2011 z dnia 31 marca 2011 roku Program Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną w Nowym Targu na lata 2011 2015. I Wstęp Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej do zadań

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Marta Cichowicz

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Marta Cichowicz Ocena zasobów pomocy społecznej Autorzy: Marta Cichowicz SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających z pomocy i wsparcia 4 3.1 GMINA - ZADANIA

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Inne, jakie?

ANKIETA. Inne, jakie? ANKIETA W związku z rozpoczęciem prac nad projektem Strategii rozwiązywania problemów społecznych dla miasta Lubina uprzejmie prosimy o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania, które będą bardzo pomocne

Bardziej szczegółowo

Harmonogram Realizacji zadań Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Zator

Harmonogram Realizacji zadań Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Zator Harmonogram Realizacji zadań Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Zator Grupa problemów Cel Szczegółowy realizator środki Termin realizacji Przeciwdziałanie bezrobociu Szacowany koszt

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Projekt z dnia 11 czerwca 2015 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

OBSZARY WSPÓŁPRACY NA RZECZ OSÓB WYKLUCZONYCH SPOŁECZNIE NA PRZYKŁADZIE CISTOR I MOPR W TORUNIU

OBSZARY WSPÓŁPRACY NA RZECZ OSÓB WYKLUCZONYCH SPOŁECZNIE NA PRZYKŁADZIE CISTOR I MOPR W TORUNIU OBSZARY WSPÓŁPRACY NA RZECZ OSÓB WYKLUCZONYCH SPOŁECZNIE NA PRZYKŁADZIE CISTOR I MOPR W TORUNIU Czym jest wykluczenie społeczne? Wykluczenie społeczne jest pojęciem przeciwstawnym do społecznego uczestnictwa

Bardziej szczegółowo

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Działania Klubu Integracji Społecznej od 2010 roku. TUTUŁ PROGRAMU Zwiększenie szans na zatrudnienie i podniesienie kompetencji społecznych poprzez stworzenie kompleksowego systemu wsparcia dla osób zagrożonych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE. z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014

UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE. z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014 PROJEKT UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014 Na podstawie art. 176 pkt 1, 179 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej OPS Otwock Ocena zasobów pomocy społecznej za rok 2013 dla Miasta Otwocka Autorzy: Ejsmont Wiesława SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej GOPS Smyków Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2013 dla gminy Smyków Autorzy: Renata Marzec Anna Stachera SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Rzecznika Praw Obywatelskich z realizacji przez Polskę zobowiązań wynikających z Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych

Sprawozdanie Rzecznika Praw Obywatelskich z realizacji przez Polskę zobowiązań wynikających z Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych Sprawozdanie Rzecznika Praw Obywatelskich z realizacji przez Polskę zobowiązań wynikających z Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych Konferencja podsumowująca badania pt. Polityka publiczna wobec osób

Bardziej szczegółowo

Zakres działania: Główne cele pomocy społecznej:

Zakres działania: Główne cele pomocy społecznej: Zakres działania: Pomoc społeczna umożliwia przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych tym, którzy nie są w stanie sami ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wspiera ich

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W GRYFINIE Ocena zasobów pomocy społecznej za 2015 rok Autorzy: Bożena Stawiarska Renata Rosińska SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OSŁONOWY WSPIERANIE JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W TWORZENIU SYSTEMU PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE

PROGRAM OSŁONOWY WSPIERANIE JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W TWORZENIU SYSTEMU PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE PROGRAM OSŁONOWY WSPIERANIE JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W TWORZENIU SYSTEMU PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE Spis treści Wstęp..... 3 I. Cele Programu... 5 II. Sposób realizacji Programu...6

Bardziej szczegółowo

PROGRAM BUDOWANIA MIEJSKIEGO SYSTEMU PROFILAKTYKI I OPIEKI NAD DZIECKIEM I RODZINĄ W LESZNIE NA LATA 2010-2013

PROGRAM BUDOWANIA MIEJSKIEGO SYSTEMU PROFILAKTYKI I OPIEKI NAD DZIECKIEM I RODZINĄ W LESZNIE NA LATA 2010-2013 PROGRAM BUDOWANIA MIEJSKIEGO SYSTEMU PROFILAKTYKI I OPIEKI NAD DZIECKIEM I RODZINĄ W LESZNIE NA LATA 2010-2013 LESZNO PAŹDZIERNIK 2009r. WSTĘP Opieka nad dzieckiem i rodziną jest bardzo szeroka i dotyczy

Bardziej szczegółowo

es w dokumentach strategicznych programy współpracy i inne dokumenty programowe

es w dokumentach strategicznych programy współpracy i inne dokumenty programowe es w dokumentach strategicznych programy współpracy i inne dokumenty programowe Program rozwoju ekonomii społecznej, przeciwdziałania bezrobociu oraz aktywizacji zawodowej na krakowskim rynku pracy na

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 Załącznik do Uchwały nr 345/XXIV/08 Rady Miasta Płocka z dnia 27 maja 2008 roku PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 P Ł O C K 1 PŁOCK, maj 2008 SPIS TREŚCI: I. WPROWADZENIE...3

Bardziej szczegółowo

Obszary priorytetowe, w ramach których wsparcie w perspektywie finansowej 2014-2020 będzie współfinansowane ze środków EFS

Obszary priorytetowe, w ramach których wsparcie w perspektywie finansowej 2014-2020 będzie współfinansowane ze środków EFS Obszary priorytetowe, w ramach których wsparcie w perspektywie finansowej 2014-2020 będzie współfinansowane ze środków EFS Warszawa, 29 lipca 2014 r. EFS w latach 2014-2020 PO WER 32% EFS PO WER poprawa

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2015/2016. Pedagogika, studia II stopnia

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2015/2016. Pedagogika, studia II stopnia ZAGADNIENIA KIERUNKOWE 1. Pedagogika jako nauka źródła pedagogiki jako nauki teoretycznej, praktycznej i empirycznej, miejsce pedagogiki w systemie nauk oraz jej powiązania z innymi dyscyplinami; interdyscyplinarność

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUSZ ANKIETY

KWESTIONARIUSZ ANKIETY KWESTIONARIUSZ ANKIETY Płeć: Kobieta Mężczyzna Wiek: 18-25 lat 26-30 lat 31-35 lat 36-40 lat 41-50 lat powyżej 50 lat Okres prowadzenia przedsiębiorstwa: do 1 roku 1-3 lata 3-10 lat 10-20 lat powyżej 20

Bardziej szczegółowo

Dowiedz się, jakiego rodzaju inwestycje mogą być finansowane ze środków WRPO 2014+

Dowiedz się, jakiego rodzaju inwestycje mogą być finansowane ze środków WRPO 2014+ Dowiedz się, jakiego rodzaju inwestycje mogą być finansowane ze środków WRPO 2014+ 6. Rynek Pracy Promowanie trwałego i wysokiej jakości zatrudnienia oraz wsparcie mobilności pracowników Wsparcie w ramach

Bardziej szczegółowo

Program aktywizacji społecznej w powiecie rzeszowskim

Program aktywizacji społecznej w powiecie rzeszowskim Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Rzeszowie Program aktywizacji społecznej w powiecie rzeszowskim P O W I A T O W E C E N T R U M P O M O C Y R O D Z I N I E W R Z E S Z O W I E ul. Grunwaldzka 15, 35-959

Bardziej szczegółowo

ANALIZA Strategii Rozwiazywania Problemów Społecznych w Gminie Zbąszynek na lata 2008-2013

ANALIZA Strategii Rozwiazywania Problemów Społecznych w Gminie Zbąszynek na lata 2008-2013 Problem 1: Problemy Kierunki działania Sposób realizacji Właściwa ocena możliwości lokalnego systemu pomocy społecznej i jego rozwój zgodnie ze zmieniającymi się potrzebami społecznymi. ANALIZA Strategii

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ KLUBU INTEGRACJI SPOŁECZNEJ W TRZEBINI

DZIAŁALNOŚĆ KLUBU INTEGRACJI SPOŁECZNEJ W TRZEBINI DZIAŁALNOŚĆ KLUBU INTEGRACJI SPOŁECZNEJ W TRZEBINI KLUB INTEGRACJI SPOŁECZNEJ Klub Integracji Społecznej w Trzebini działa w Zespole Profilaktyki i Terapii Rodzin Ośrodka Pomocy Społecznej. Jest otwarty

Bardziej szczegółowo

ZADANIA WŁASNE GMINY Z ZAKRESU POMOCY SPOŁECZNEJ (OBLIGATORYJNE)

ZADANIA WŁASNE GMINY Z ZAKRESU POMOCY SPOŁECZNEJ (OBLIGATORYJNE) ZADANIA WŁASNE GMINY Z ZAKRESU POMOCY SPOŁECZNEJ (OBLIGATORYJNE) ART. 17 ust. 1 1) opracowanie i realizacja gminnej strategii rozwiązywania problemów społecznych ze szczególnym uwzględnieniem programów

Bardziej szczegółowo

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW

ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW ANKIETA PROBLEMY SPOŁECZNE W OPINII MIESZKAŃCÓW 1. Jakie są największe atuty gminy? (proszę podać 2. Co Pani / Pana zdaniem w największym stopniu ogranicza możliwości rozwojowe gminy? (proszę podać 3.

Bardziej szczegółowo

Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca

Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca Rybnik, 24 marca 2015 r. Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego w kontekście realizacji Wieloletniego regionalnego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR RADY MIEJSKIEJ WE FROMBORKU Z DNIA. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2015-2018.

UCHWAŁA NR RADY MIEJSKIEJ WE FROMBORKU Z DNIA. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2015-2018. UCHWAŁA NR RADY MIEJSKIEJ WE FROMBORKU Z DNIA Projekt w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2015-2018. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów ANKIETA Prosimy o wypełnienie poniższej ankiety. Jest ona skierowana do mieszkańców Gminy Urzędów i ma na celu właściwe

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LOKALNY W ZAKRESIE OPIEKI NAD DZIECKIEM I RODZINĄ W MIEŚCIE OSTROŁĘKA

PROGRAM LOKALNY W ZAKRESIE OPIEKI NAD DZIECKIEM I RODZINĄ W MIEŚCIE OSTROŁĘKA Załącznik Nr 1 do Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Programu lokalnego w zakresie pomocy społecznej w mieście Ostrołęka na lata 2009 2016. PROGRAM LOKALNY W ZAKRESIE OPIEKI NAD DZIECKIEM I

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST. 1 PKT 26A USTAWY, W RAMACH KTÓRYCH MOŻNA UZYSKAĆ POMOC W ZAKRESIE PORADNICTWA ZAWODOWEGO I INFORMACJI ZAWODOWEJ ORAZ POMOCY W AKTYWNYM POSZUKIWANIU

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Województwie Kujawsko- Pomorskim. Działania realizowane przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Toruniu

Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Województwie Kujawsko- Pomorskim. Działania realizowane przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Toruniu Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Województwie Kujawsko- Pomorskim Działania realizowane przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Toruniu Priorytet VII Promocja integracji społecznej Cel Priorytetu

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE NA SZKOLENIA ETAPU UPOWSZECHNIANIA PRODUKTU FINALNEGO

ZAPROSZENIE NA SZKOLENIA ETAPU UPOWSZECHNIANIA PRODUKTU FINALNEGO BD CENTER SPÓŁKA Z O.O. ul. Broniewskiego 1 35-222 Rzeszów tel. (017) 855 20 29 fax (017) 858 12 94 szkolenia@bdcenter.pl www.bdcenter.pl ZAPROSZENIE NA SZKOLENIA ETAPU UPOWSZECHNIANIA PRODUKTU FINALNEGO

Bardziej szczegółowo

Priorytet VII Promocja integracji społecznej

Priorytet VII Promocja integracji społecznej Priorytet VII Promocja integracji społecznej Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Dział Koordynacji Programów Europejskich 20-950 Lublin, Al. Racławickie 14 tel. +48 81 445 41 66, fax +48 81 445

Bardziej szczegółowo

STRATEGIĄ ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH KRAKOWA

STRATEGIĄ ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH KRAKOWA SPOTKANIE INAUGURUJĄCE ROZPOCZĘCIE PRAC NAD STRATEGIĄ ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH KRAKOWA NA LATA 2014-2020 Kraków 2014 1 AGENDA SPOTKANIA Wprowadzenie Pani Anna Okońska-Walkowicz, Pełnomocnik

Bardziej szczegółowo

Protokół ze spotkania grupy eksperckiej ds. zdrowia

Protokół ze spotkania grupy eksperckiej ds. zdrowia Protokół ze spotkania grupy eksperckiej ds. zdrowia w ramach projektu Tworzenie i rozwijanie standardów usług pomocy i integracji społecznej zadanie nr 4 - w zakresie standaryzacji pracy z bezdomnymi w

Bardziej szczegółowo