MPHASIS. Wzajemny postęp w likwidowaniu bezdomności poprzez ulepszanie systemów monitorowania zjawiska

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MPHASIS. Wzajemny postęp w likwidowaniu bezdomności poprzez ulepszanie systemów monitorowania zjawiska"

Transkrypt

1 MPHASIS Wzajemny postęp w likwidowaniu bezdomności poprzez ulepszanie systemów monitorowania zjawiska Finansowane przez Komisję Europejską Dyrektoriat Generalny ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równych Szans Jak zwiększyć wiedzę o bezdomności na poziomie regionalnym, krajowym i europejskim. Raport roboczy wspierający seminaria krajowe. Maj

2 Badania i działania podejmowane w ramach projektu MPHASIS są finansowane przez Komisję Europejską Dyrektoriat Generalny ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równych Szans w ramach projektu na rzecz zatrudnienia i solidarności społecznej o nazwie PROGRESS (VS/2007/0617 SI ). Główny wykonawca: Town and Regional Planning University of Dundee Nethergate Dundee, DD1 4HN Scotland, United Kingdom Tłumaczenie: Julia Wygnańska Redakcja i korekta: Pomorskie Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności Kontakt: Bill Edgar: Barbara Illsley: Volker Busch-Geertsema: Matt Harrison: Peter Watson: Kontakt w Polsce: Piotr Olech: Julia Wygnańska: Treści wyrażone w niniejszym raporcie nie są oficjalnym stanowiskiem ani opinią Komisji Europejskiej, Dyrektoriatu Generalnego ds. Zatrudnienia Spraw Społecznych i Równych Szans. 2

3 Spis treści: Cel opracowania Bezdomność i wykluczenie mieszkaniowe Kontekst europejski i krajowy Definicja bezdomności Strategie monitorowania bezdomności Zarządzanie Polityka społeczna oparta o wiedzę tworzenie systemów monitorowania bezdomności Dane o usługodawcach (np. placówkach) Bazy danych o usługodawcach Istniejące bazy danych o usługodawcach Wskazówki do tworzenia baz danych o usługodawcach Konkluzje Systemy rejestracji klientów Wprowadzenie Usługodawcy i zbieranie danych Systemy rejestracji klientów Przegląd analizowanych systemów Wdrażanie Dane pochodzące z rejestrów ludności, spisów powszechnych, badań sondażowych i innych źródeł Ludzie bez miejsca zamieszkania Instytucje ochrony zdrowia Więzienia Spisy powszechne i inne badania Harmonizacja Zmienne podstawowe Harmonizacja definicji Implementacja Tworzenie strategii monitorowania bezdomności Zarządzanie gromadzeniem danych Bariery Bibliografia

4 Cel opracowania Niniejsze opracowanie przedstawia syntezę niektórych pomysłów zawartych w Studium o Mierzeniu Bezdomności finansowanym przez Komisję Europejską (Edgar et al, 2007). Intencją dokumentu jest zapewnienie podstaw do dyskusji, którą mamy nadzieję podejmą zainteresowane instytucje przed oraz po krajowych seminariach MPHASIS zaplanowanych we wszystkich 20 krajach partnerskich MPHASIS podczas wdrażania projektu. Studium o Mierzeniu Bezdomności zawiera szereg rekomendacji, których celem jest zwiększenie potencjału krajowych i unijnych instytucji do gromadzenia informacji o bezdomności. Rekomendacje zostały podsumowane poniżej, i oczekuje się, że krajowe seminaria będą ważnym krokiem do ich wdrożenia w wielu krajach. Rekomendacje dla instytucji krajowych 1. Opracowanie Krajowej Strategii Monitorowania Bezdomności w oparciu o konsultacje z odpowiednimi Ministerstwami i innymi interesariuszami. 2. Zidentyfikowanie (lub ustanowienie) mechanizmu koordynacji lub instytucji odpowiedzialnej za gromadzenie danych o bezdomności. 3. Przyjęcie zharmonizowanej (ujednoliconej) definicji sytuacji życiowych i mieszkaniowych uznawanych za bezdomność jako podstawowej ramy dla gromadzenia danych. 4. Przyjęcie zbioru wystandaryzowanych zmiennych podstawowych i ich definicji jako wyjściowego zbioru zmiennych dla systemu gromadzenia danych. 5. Przyjęcie krajowych standardów usług dla bezdomnych. 6. Ustanowienie i prowadzenie bazy danych o usługach dla bezdomnych. 7. Włączenie wymogu przekazywania podstawowych (anonimowych) danych o klientach do warunków umów o finansowanie usług dla bezdomnych oraz zapewnienie niezbędnego finansowania pozwalającego na spełnienie tego wymogu. 8. Ustanowienie strategii agregowania danych z systemów rejestracji klientów usług prowadzonych przez usługodawców. 9. Zapewnienie wytwarzania wartości dodanej dla usługodawców oraz ludzi bezdomnych płynącej z gromadzenia danych. Rekomendacje dla instytucji UE 10. Zobowiązanie Państw Członkowskich do tworzenia Strategii Wobec Bezdomności w ramach Strategii UE na rzecz Zabezpieczenia i Włączenia Społecznego. 11. Zobowiązanie Państw Członkowskich do identyfikowania postępów osiąganych dzięki wdrażaniu krajowych strategii wobec bezdomności oraz określania czy strategie te obejmują programy monitorowania bezdomności. 12. Monitorowanie Państw Członkowskich pod kątem prowadzenia trwałych systemów gromadzenia danych o klientach. 4

5 13. Zachęcanie krajowych urzędów statystycznych do przyjęcia zharmonizowanej definicji bezdomności dla celów gromadzenia danych z jednoczesną akceptacją wykorzystywania innych definicji opracowanych dla celów planowania polityki społecznej. 14. Zachęcanie krajowych urzędów statystycznych do pełnienia roli koordynującej w procesie gromadzenia danych o bezdomności. 15. Likwidowanie przeszkód w monitorowaniu bezdomności (np. poprzez wykorzystanie funduszy z FP7, funduszy strukturalnych oraz europejskich programów badawczych). 5

6 1. Bezdomność i wykluczenie mieszkaniowe Wszelkie rozważania nad działaniami niezbędnymi dla zwiększenia wiedzy i bazy informacyjnej o bezdomności wymagają zrozumienia europejskiej i krajowej polityki, w których kontekście dyskusja ta się odbywa. Od uczestników tej dyskusji wymaga to zrozumienia natury i przyczyn bezdomności oraz, w szczególności, definicji tego zjawiska. Przedstawienie kontekstu jest celem niniejszego rozdziału. 1.1 Kontekst europejski i krajowy Celem gromadzenia danych o bezdomności powinno być dostarczenie informacji niezbędnych do poprawy jakości systemu świadczenia usług, a co za tym idzie lepszego zapobiegania i likwidowania bezdomności. Gromadzone informacje na temat ludzi bezdomnych powinny odpowiadać na potrzeby władz krajowych i lokalnych, które w świetle Europejskiej Strategii Włączenia Społecznego powinny rozwijać strategie, które: Zapobiegają bezdomności. Ograniczają przyczyny bezdomności. Zmniejszają skalę bezdomności. Zmniejszają negatywne skutki bezdomności dla ludzi nią dotkniętych i ich rodzin. Gwarantują ludziom wychodzącym z bezdomności utrzymanie stałego i samodzielnego miejsca zamieszkania. Realizacja założeń programów państwowych, których celem jest zapobieganie bezdomności i zmniejszanie jej wpływu na gospodarstwa domowe z grup ryzyka wymaga informacji, ukazującej naturę procesu bezdomności i wykluczenia mieszkaniowego. Z tego względu ukryta bezdomność powinna być dostrzegana przez decydentów i usługodawców. Oznacza to konieczność zrozumienia oraz badania bezpośredniego zagrożenia bezdomnością ludzi przebywających w niestabilnych warunkach mieszkaniowych: bez prawnego zabezpieczenia, zmuszonych do wybierania pomiędzy mieszkaniami o nieadekwatnym standardzie oraz ludzi zmuszonych do przebywania w warunkach mieszkaniowych nie spełniających powszechnie akceptowanych norm mieszkaniowych. Jeśli intencją programów państwowych jest zapewnienie, że żadna osoba nie będzie zmuszona do spania pod gołym niebem, konieczne jest posiadanie informacji o liczbie ludzi śpiących pod gołym niebem, liczbie ludzi korzystających z usług dla bezdomnych oraz liczbie miejsc dostępnych w placówkach. Jeśli celem polityki społecznej jest ograniczenie liczby ludzi popadających w bezdomność, konieczne jest posiadanie informacji dokładnie określającej całkowitą liczbę bezdomnych gospodarstw domowych, liczbę ludzi zamieszkujących tymczasowo lub w niezabezpieczonych/nieadekwatnych warunkach oraz liczby ludzi potencjalnie bezdomnych lub zagrożonych bezdomnością. 6

7 Jeśli celem polityki społecznej jest zapobieganie bezdomności ważne jest posiadanie danych o liczbie rodzin zagrożonych eksmisją oraz liczbie ludzi, którzy mają opuścić instytucje, w których przebywają nie mając własnego domu np. więzienia i domy dziecka. Zapobieganie bezdomności wymaga również zapewnienia trwałego i stałego zakwaterowania dla ludzi wychodzących z bezdomności. To z kolei wymaga posiadania danych o liczbie ludzi bezdomnych, którzy korzystają z mieszkań w ramach programów wspieranego mieszkalnictwa. Odpowiedzialność za prowadzenie polityki, realizowanie programów i strategii wobec bezdomności jest różnie ulokowana w różnych krajach. Co więcej, związek między polityką wobec bezdomności i polityką mieszkaniową z jednej strony oraz pomocą społeczną i systemem wsparcia z drugiej, również różni się w całej Europie. Dlatego zarówno administracje krajowe, jak i regionalne i lokalne mają swoją rolę do odegrania zarówno w procesie gromadzenia danych jak i wykorzystaniu tych danych do monitorowania i kształtowania działań. Tak jak w niektórych krajach strategie określane są na poziomie centralnym, tak odpowiedzialność za ich wdrażanie leży zazwyczaj w gestii samorządów lokalnych. W marcu 2006 roku, Rada Ministrów UE (Council of Ministers) przyjęła nowe ramy odniesienia dla polityki zabezpieczenia i integracji społecznej. W tych zrewidowanych ramach przyjęto trzy nowe cele włączenia społecznego, w tym: zapewnienie dostępu do wszelkich zasobów, praw i usług niezbędnych do partycypacji społecznej, zapobieganie wykluczeniu i adresowanie problemów z nim związanych oraz zwalczanie wszelkich form dyskryminacji prowdzącej do wykluczenia. Kraje Unii Europejskiej w Krajowych Planach Działań wobec Wykluczenia Społecznego wskazały na siedem priorytetów dla polityki społecznej wobec wykluczenia (Joint Report, 2006). Priorytet piąty brzmi: Zapewnienie przyzwoitego zamieszkania: Niektóre kraje członkowskie koncentrują się na poprawie standardów mieszkaniowych; inne na zapewnieniu niezbędej podaży mieszkań socjalnych dla grup ryzyka. Niektóre kraje członkowskie rozwijają bardziej zintegrowane strategie eliminowania bezdomności. 1.2 Definicja bezdomności Trudności w definiowaniu bezdomności wpływają na możliwości działania rządów na rzecz rozwiązywania problemów związanych z tym zjawiskiem. Różnice w rozumieniu bezdomności w poszczególnych krajach i punktach w czasie nie wykluczają możliwości dokonania jednolitej identyfikacji sytuacji życiowych. Podczas Europejskiej Konferencji Statystyków (UNECE/EUROSTAT, 2006) wprowadzono rozróżnienie na mieszkania konwencjonalne, obiekty zbiorowego zakwaterowania oraz inne miejsca mieszkalne i mieszkania niekonwencjonalne (s. 23). Takie właśnie rozumienie przyjęto tutaj dla streszczenia sytuacji życiowych, które 7

8 układają się w stan bezdomności, stan zagrożenia bezdomnością lub wykluczenie mieszkaniowe (patrz Rysunek 1, str. 9). Mimo tego, że jesteśmy w stanie zdefiniować zjawisko oraz przyjąć typologię sytuacji życiowych/mieszkaniowych mogącą w sensowny i spójny sposób być stosowaną w różnych krajach, wciąż trudno jest zdefiniować, co dokładnie oznacza bezdomność. Dzieje się tak częściowo dlatego, że zjawisko bezdomności jest różnie postrzegane w zależności od przyjętej perspektywy polityki społecznej. Mówimy, że bezdomność dotyczy ludzi z grup ryzyka na rynku mieszkaniowym (którzy nie mają dostępu do przyzwoitego lub dostępnego finansowo mieszkania). Jednakże dotyczy ona również ludzi, którzy w wyniku określonej polityki państwa mieszkają w instytucjach (np. w rezultacie braku inwestycji w usługi dla osób psychicznie chorych na poziomie wspólnoty lokalnej). Może również dotyczyć grupy ludzi, którzy wymagają wsparcia w postaci usług społecznych. Bezdomność może być postrzegana zarówno jako kwestia mieszkaniowa, jak i kwestia pomocy społecznej, związana z polityką zdrowotną, jak i polityką karną. Trudno jest policzyć ludzi bezdomnych, ponieważ stale zmienia się ich sytuacja życiowa, co jest reakcją na zmiany w uwarunkowaniach osobistych i działaniach państwa. Jeśli celem jest monitorowanie oddziaływania polityki społecznej państwa, czasami niezbędne jest policzenie ludzi, którzy w wyniku określonych programów (np. program inwestowania w mieszkania wspierane) już nie są bezdomni. Możliwe jest stworzenie szerokiej definicji, która w pełni obrazuje proces bezdomności, w ramach którego ludzie przemieszczają się między różnymi sytuacjami mieszkaniowymi. Kwintesencją takiego podejścia jest utworzona przez FEANTSA typologia ETHOS dotycząca bezdomności i wykluczenia mieszkaniowego. Jednocześnie możliwe jest stosowanie węższych definicji bezdomności, które mogą mieć znaczenie dla umożliwienia regularnego i spójnego gromadzenia danych. Ma to szczególne znaczenie, gdy celem jest uzyskanie porównawczych danych o bezdomności. W Studium Mierzenia Bezdomności (Edgar et al, 2007) zaproponowano wąską definicję, która lepiej odpowiada potrzebom związanym z gromadzeniem danych. Pierwszym krokiem w usprawnianiu procesu gromadzenia danych o bezdomności jest przedyskutowanie i przyjęcie odpowiedniej dla kontekstu narodowego (lub regionalnego) definicji. Szeroko pojęty kontekst definicji musi być zrozumiały, tak samo jak koncepcyjne podstawy jej konstrukcji, które są odbiciem procesu bezdomności i wykluczenia mieszkaniowego. Równie ważne jest upewnienie się, że operacyjna terminologia i nomenklatura odpowiada krajowym domenom polityki społecznej. Na koniec bardzo ważne jest, aby definicja została przyjęta przez wszystkich podstawowych interesariuszy. W ich gronie znajdują się min. kluczowe ministerstwa (na poziomie rządu krajowego, jak i regionalnego). Dobra praktyka wskazuje, że rolę w tym procesie odgrywają ministerstwa odpowiedzialne za mieszkalnictwo, pomoc społeczną, zdrowie, zatrudnienie, system penitencjarny oraz imigrację. Do grona interesariuszy należy również zaliczyć usługodawców (zazwyczaj organizacje pozarządowe), zwłaszcza tych, których główne źródła finansowania pochodzą ze środków publicznych i podlegają stosownym regulacjom. 8

9 Rysunek 1 Sumaryczna definicja sytuacji życiowych Typy mieszkalnictwa Mieszkania Obiekty zbiorowego zamieszkiwania Inne sytuacje mieszkaniowe Zamieszkane konwencjonalne Inne/ niekonwencjonalne Obiekty instytucji nieinstytucj onalne Obozy Miejsca zewnątrz publiczne/na karny ch Zdrow otnych Religijny ch Zatrudnienia Edukacyjne hotel e hostele Pomoc społeczna Hotele pracow mobilne tymczasow e Inne jednostki przeznaczone do Inne jednostki nie przeznaczone do zamieszkiwania zamieszkiwania Żródło: zaczerpnięte z UNECE/EUROSTAT

10 Rysunek 2. Zharmonizowana definicja bezdomności ze Studium Mierzenia Bezdomności (Edgar et al., 2007) Kategoria Operacyjna Sytuacja życiowa Definicja 1 Ludzie mieszkający pod gołym niebem 2 Ludzie w placówkach interwencyjnych 3 Ludzie mieszkający w placówkach dla bezdomnych 4 Ludzie mieszkający w instytucjach 1 Przestrzeń publiczna/ na zewnątrz Mieszkanie na ulicach lub w innych miejscach publicznych bez schronienia, które można określić miejscem do życia 2 Noclegownie Ludzie bez stałego miejsca zamieszkania często przemieszczający się między różnymi miejscami zamieszkiwania 3 Schroniska dla bezdomnych 4 Mieszkania czasowe 5 Wspierane mieszkania przejściowe 6 Schroniska dla kobiet lub uchodźców 5 Ludzie mieszkający w 9 Mobilne domy mieszkaniach niekonwencjonalnych z 10 Budynki niekonwencjonalne braku innego lokum 11 Konstrukcje tymczasowe 6 Ludzie bezdomni czasowo zamieszkujący w konwencjonalnych mieszkaniach u przyjaciół lub rodziny (z powodu braku własnego lokum) Źródło: Edgar et al, 2007 Gdzie dopuszczalny czas pobytu nie przekracza roku 1 7 Instytucje zdrowotne Zostają dłużej, ponieważ nie mają mieszkania 8 Instytucje karne Przed opuszczeniem więzienia nie mają perspektyw mieszkaniowych 12 Konwencjonalne mieszkanie nie będące prawdziwym miejscem zamieszkania danej osoby Gdy wybrany rodzaj zamieszkania jest konsekwencją braku mieszkania i nie jest prawdziwym miejscem zamieszkania dla danej osoby Gdy wykorzystuje się dane miejsce zamieszkania, które nie jest prawdziwym miejscem zamieszkania osoby z powodu braku własnego. 1 Wybrano okres jednego roku aby zachować zgodność z rekomendacjami Spisu UNECE/EUROSTAT 10

11 2. Strategie monitorowania bezdomności Wiedza jest podstawą rozwoju, wdrażania i monitorowania programów wobec bezdomności. Dlatego posiadanie odpowiedniej informacji o bezdomności jest konieczne na wszystkich poziomach decyzyjnych: planowania działań strategicznych, zarządzania organizacjami oraz ewaluacji skuteczności projektów. Dyskusja nad odpowiedzialnością za działania związane z gromadzeniem danych o bezdomności musi być zatem podjęta w kontekście planowania i wdrażania strategii wobec bezdomności na poziomie krajowym. Gromadzenie danych o bezdomności jest najbardziej efektywne, gdy planuje się je jako integralną część strategii eliminowania i zapobiegania bezdomności. Dzięki temu strategia wobec bezdomności wzbogaca proces gromadzenia danych jednocześnie gwarantując, że programy państwowe są oparte na wiedzy. 2.1 Zarządzanie Współczesne fundamenty europejskiej debaty o strategiach wobec bezdomności podkreślają następujące potrzeby: Budowanie krajowych programów strategicznych wobec bezdomności obejmujących swoim oddziaływaniem wszystkich interesariuszy, łącznie z właściwymi ministerstwami; Szukanie lokalnych mechanizmów wdrażania strategii; Jednoznaczne ustalenie podmiotów odpowiedzialnych za koordynację i wdrażanie; Jasne zdefiniowanie celów i mechanizmów mierzenia rezultatów w oparciu o solidną podstawę informacyjną; Oparcie państwowych strategii na wiedzy. Kluczową zasadą jest zatem zaangażowanie władz krajowych w proces zbierania danych, który powinien być elementem strategii wobec bezdomności (krajowej lub regionalnej). Dlatego strategia wobec bezdomności powinna zawierać strategię monitorowania bezdomności. Jeśli odpowiedzialność za tworzenie strategii wobec bezdomności leży po stronie samorządów lokalnych, to rząd centralny ma za zadanie podnoszenie zdolności i kompetencji samorządów w zarządzaniu gromadzeniem informacji o bezdomności. Dla przykładu we wnioskach z ostatniego peer review Norweskiej Krajowej Strategii Zapobiegania Bezdomności podkreślono fakt wyznaczenia Banku Mieszkaniowego (ang. Housing Bank) do koordynacji, implementacji oraz promowania strategii (Edgar, 2006). Jego rolą jest m.in. przyznawanie grantów kompetencyjnych samorządom lokalnym i regionalnym oraz lokalnym sieciom organizacji i platformom, pozwalającym na zwiększenie ich zdolności do realizacji strategii. Na poziomie krajowym (regionalnym) różne ministerstwa mają rolę do odegrania zarówno w planowaniu, jak i wdrażaniu strategii wobec bezdomności, a także w gromadzeniu danych niezbędnych do monitorowania jej realizacji. W niektórych krajach to krajowe lub regionalne urzędy statystyczne są zaangażowane w gromadzenie danych o bezdomności (np. Francja, Włochy, Hiszpania i Niemcy). Chociaż dostarczanie danych nie musi być organizowane i wykonywane bezpośrednio przez krajowe urzędy statystyczne, warto to z nimi skonsultować, aby zagwarantować jakość i wiarygodność danych krajowych. 11

12 Każdy etap implementacji krajowej strategii monitorowania bezdomności oznacza określone koszty, które można oszacować i zabudżetować. Instytucja krajowa powinna oszacować koszty każdego etapu realizacji strategii, zarówno te, które będą ponoszone przez instytucje państwowe, jak i pozarządowych usługodawców. Środki te powinny być zapewnione na cały okres realizacji strategii, jak również na pokrycie bieżących kosztów operacyjnych. Odpowiednie finansowanie jest konieczne dla osiągnięcia sukcesu we wdrażaniu strategii monitorowania. Koszty powinny być oszacowane zarówno dla bezpośrednich, jak i pośrednich korzyści płynących z monitorowania bezdomności. 2.2 Polityka społeczna oparta o wiedzę tworzenie systemów monitorowania bezdomności Istnieją argumenty (Edgar et al, 2007) świadczące o tym, że strategia wobec bezdomności wymaga strategii monitorowania bezdomności. Wziąwszy pod uwagę różnorodość dostępnych źródeł, może się okazać, że niezbędne jest przeprowadzenie badania na poziomie krajowym, za pomocą którego ustalona zostanie natura oraz sposób wykorzystywania informacji oraz sposoby połączenia i wykorzystanie różnych źródeł danych w sposób kompatybilny. Powinno to być częścią budowania strategii wobec bezdomności. Krokiem wstępnym do rozwijania strategii monitorowania bezdomności powinno być dokonanie przeglądu dostępnych źródeł danych dla poszczególnych typów bezdomności oraz grup ryzyka (np. ludzi przebywających w instytucjach oraz niezabezpieczonych prawnie lub w substandardowych lokalach) w odniesieniu do definicji bezdomności przyjętej na potrzeby strategii. Przegląd powinien obejmować źródła administracyjne oraz badania empiryczne, powinno się także wziąć pod uwagę naturę, dostępność oraz wiarygodność informacji. Przegląd ten powinien również obejmować rejestry danych prowadzone przez organizacje świadczące usługi 2. Strategia monitorowania bezdomności powinna zawierać postanowienia dotyczące podejścia do informacji uzyskiwanych z różnych sfer. Kluczowa decyzja, która powinna być podjęta przez wszystkich interesariuszy i gruntownie przedyskutowana dotyczy definicji bezdomności. Może to oznaczać przyjęcie szerokiej definicji dla programów państwowych, których celem jest prewencja, ponieważ tylko w ten sposób ujęta zostanie grupa ludzi zagrożonych bezdomnością. Jednak dla procesu gromadzenia danych na poziomie krajowym poleca się przyjęcie zharmonizowanej definicji sytuacji życiowych rekomendowanej przez Europejską Konferencję Statystyków (patrz wyżej Rysunek 2) Konieczne jest podjęcie decyzji o tym, jakie rodzaje usług powinny być objęte procesem gromadzenia danych od usługodawców. Strategia monitorowania powinna również określić podejście i odpowiedzialność za tworzenie i prowadzenie baz danych o usługodawcach. 2 (przyp. tłum.) W Polsce taki przegląd został wykonany dwukrotnie w 2005 i 2006 roku na potrzeby badań porównawczych prowadzonych przez Europejskie Obserwatorium Bezdomności, w których jako ramę definicyjną przyjęto Typologię Bezdomności i Wykluczenia Mieszkaniowego ETHOS. Raporty z przelądu dostępne są min. na ( Polskie dane statystyczne o bezdomności i wykluczeniu mieszkaniowym 2005, 2006 ). 12

13 Należy również podjąć decyzję o tym, jakie rodzaje danych mają podstawowe znaczenie dla procesu monitorowania. Zmienne podstawowe wymienione poniżej (Rysunek 5) prawdopodobnie stanowią wystarczającą podstawę. Ważne jest, aby potwierdzić zgodność definicji poszczególnych zmiennych stosowanych na różnych terytoriach i w różnym czasie. W tym kontekście należy zasięgnąć rady Krajowych Urzędów Statystycznych zwłaszcza w kwestii protokołów EUROSTAT stworzonych, aby zharmonizować koncepcje, definicje i klasyfikacje. Należy jasno sprecyzować jakie rodzaje danych są potrzebne do monitoringu. Różnice między stock, flow, prevalence 3 powinny być dla wszystkich zrozumiałe przed rozpoczęciem procesu planowania procedur gromadzenia danych. Na przykład dane z rejestrów klientów pobierane w momencie opuszczenia placówki, jak i w momencie wejścia do niej jest niezbędne jeśli chcemy uzyskać dane typu stock. Chociaż należy dążyć do gromadzenia danych dotyczących całego kraju, nie zawsze będzie to możliwe, chociażby ze względu na zbyt duże koszty. Dlatego priorytetyzacja po kluczu geograficznym jest kluczową decyzją w procesie implementacji systemu gromadzenia danych od usługodawców. W takich przypadkach zaleca się stworzenie i prowadzenie bazy danych o usługodawcach z całego kraju. Pozwoli to na dokonywanie szacunków na podstawie analizy podaży usług. To z kolei pozwoli na rozpoczęcie stopniowego wdrażania i szacowania poziomu bezdomności w skali kraju na podstawie danych regionalnych. Podczas planowania Spisu Powszechnego 2011 powinno się uwzględnić możliwości wykorzystania danych z rejestrów ludności oraz określić możliwości ilościowego badania populacji bezdomnych (lub przynajmniej części tej populacji skupionej w obiektach zbiorowego zakwaterowania i mieszkaniach niekonwencjonalnych). Powinno się również rozważyć czy możliwe jest uzyskanie danych wyjściowych dla niektórych kategorii ludzi bezdomnych (np. ludzi mieszkających u rodziny lub przyjaciół lub zmuszonych do wspólnego zamieszkiwania). Podobnie planując krajowe badania sondażowe powinno się uwzględnić możliwość wprowadzenia modułów retrospektywnego badania bezdomności (patrz moduł włączony do badania EU-SILC i Urban Audit Survey). W strategii monitoringu powinno się również przeanalizować wartość i możliwość wykorzystania danych administracyjnych. Chodzi tu na przykład o dane sądowe dotyczące wyroków eksmisyjnych, dane z zakładów karnych dotyczące osób, które w niedługim czasie mają być zwolnione lub dane o osobach mających opuścić instytucje zdrowotne. Wszystkie wymienione rodzaje danych mają związek z określonymi powyżej definicyjnymi typami bezdomności. Ewidentnie skala bezdomności jest jednym z czynników pozwalających na ewaluację skuteczności funkcjonowania rynku mieszkaniowego. Analiza potrzeb mieszkaniowych to kluczowy element planowania w wielu krajach UE. Podobnie w programach włączenia społecznego, zapewnianie wsparcia dla grup zagrożonych, 3 (przyp. tłum.) Stock oznacza liczbę osób lub gospodarstw domowych, które są bezdomne w jakimkolwiek punkcie w czasie; Flow oznacza liczbę ludzi, którzy stali się bezdomni lub przestali być bezdomni w okreslonym przedziale czasu; Prevalance liczba ludzi, którzy doświadczyli bezdomności w określonym przedziale czasu (występowanie w przedziale czasu, występowanie w całym życiu). Źródło: Edgar, W., Meert, H., Fifth Review of Statistics on Homelessness in Europe, EOH FEANTSA, November

14 pozwalającego im na niezależne życie we wspólnocie lokalnej, wykorzystanie informacji o użytkownikach usług to niezbywalne elementy monitorowania i planowania systemu wsparcia. Strategia monitorowania bezdomności powinna uwzględniać kompatybilność i koordynację między wymienionymi mechanizmami planowania. Dlatego w podstawowej części strategia monitorowania bezdomności powinna wskazać etapy i procedury prowadzenia procesu zarządzania bazami danych o usługodawcach oraz rejestrami klientów. W poniższych podrozdziałach przedstawiono podsumowanie procedur rekomendowanych dla realizacji tego celu. 14

15 3. Dane o usługodawcach (np. placówkach) 3.1 Bazy danych o usługodawcach Kluczowym elementem badań, których celem jest określenie wielkości populacji ludzi bezdomnych jest zgromadzenie danych o usługach świadczonych na rzecz tej grupy oraz stworzenie bazy danych ich dotyczących. Ponieważ usługi te są świadczone wielu ludziom bezdomnym a w rzeczywistości zapewniają im zamieszkanie, za ich pośrednictwem można uzyskać kluczowe dane o liczbie i cechach charakterystycznych, a także otworzyć badaczom drogę do klientów, których dzięki temu można objąć badaniem. Aby gromadzić dane o usługach na potrzeby mierzenia skali bezdomności konieczne jest określenie, jakie rodzaje usług należy wziąć pod uwagę. W tym celu konieczne jest stworzenie bazy danych pozwalającej na przechowywanie właściwych informacji o usługach, po to by możliwe było za ich pośrednictwem określanie standardowych zmiennych z rejestrów klientów lub poprzez badania empiryczne. Na podstawie przeglądu przykładowych baz danych i katalogów usług dla bezdomnych stworzonych m.in. na potrzeby badań w różnych krajach UE możliwe jest wskazanie metodologii, za pomocą której krajowe instytucje mogą stworzyć i prowadzić analogiczne bazy danych o organizacjach, łącznie z analizą potrzebnych rodzajów danych, zarządzaniem, IT oraz kwestią zasobów. Oprócz zapewniania danych niezbędnych do mierzenia populacji, dobre bazy danych o usługach mogą również przyczyniać się do planowania lepszych programów państwowych, podejmowania trafniejszych decyzji finansowych i planowania usług efektywniej wspierających ludzi bezdomnych. Są również pomocne w identyfikowaniu luk i braków systemu usług, eliminowaniu duplikacji usług oraz promowaniu dobrej praktyki i networkingu wśród usługodawców. Takie bazy są wielofunkcyjne, przy tym efektywne kosztowo i zapewniają daleko idące korzyści dla różnych aktorów społecznych, w tym ludzi bezdomnych Istniejące bazy danych o usługodawcach W wielu krajach Unii Europejskiej istnieją bazy danych o usługodawcach wspierających ludzi bezdomnych. Większość z nich została opublikowana w ostatnich pięciu latach demonstrując możliwości ustanawiania tego rodzaju źródeł. W wielu krajach zbiory te już zawierają szczegółowe dane o instytucjach, które dzięki temu stają się dostarczycielami danych. Bazy i katalogi różnią się zakresem i jakością. Obejmują poniższe elementy charakterystyczne: Cel i odbiorców (np. empiryczne badania o bezdomności, rejestry źródeł finansowania i odnośniki) Wydawców (rządy krajowe i regionalne, samorządy lokalne i organizacje pozarządowe) Zakres terytorialny (tj. lokalny ze stolicami regionów, regionalny, krajowy) Obejmowanie różnych rodzajów usług (tj. specjalistycznych i nie-specjalnystycznych, mieszkaniowych i środowiskowych, państwowych, samorządowych i prowadzonych przez organizacje pozarządowe i instytucje prywatne) Poziom szczegółowości informacji o usługach, polach działań i gromadzonych danych. 15

16 Metodologia badawcza i częstotliwość uaktualniania. Dostępność danych (techniczna i dla ogółu) Wskazówki do tworzenia baz danych o usługodawcach Przeglądając istniejące bazy danych o usługodawcach, można wskazać krajowym instytucjom siedmiostopniową procedurę ich tworzenia, której pierwsze cztery kroki zostały krótko opisane poniżej. 1. Analiza istniejących baz danych/katalogów według powyższych cech charakterystycznych Tworzenie bazy danych to wielkie przedsięwzięcie, dlatego zanim się za to zabierzemy warto zanalizować istniejące zasoby i zastanowić się w jakim stopniu można je wykorzystać do tworzenia bazy danych o usługach dla bezdomnych. Dobrze jest skontaktować się z władzami krajowymi i regionalnymi, instytucjami finansującymi, zarządami krajowych sieci organizacji pozarządowych, organizacjami badawczymi, samorządami regionalnymi i lokalnymi, lokalnymi organizacjami pozarządowymi, instytucjami świadczącymi usługi na dużą skalę w kluczowych miastach i zespołach miast oraz na obszarach gdzie bezdomność się koncentruje. Gdy w jakimś kraju lub regionie brakuje tego rodzaju zasobów, szczególnie dobrze jest przyjrzeć się podobnym lub sąsiadującym krajom i regionom. 2. Wymagania i specyfikacje Lista zaleceń, które należy spełnić, aby wprowadzić w życie powyższe kwestie (tj. cel, zasięg, zasięg terytorialny, dane które mają być zbierane itd.) oraz potrzeby kadrowe (łącznie z zarządzaniem projektem, IT, badaniami i czynnościami administracyjnymi). Specyfikacja projektu powinna również obejmować: metodologię gromadzenia danych, IT, aktualizację danych oraz dostęp do danych. Proponuje się wyznaczenie minimalnego zbioru danych o usługach (Dane poziomu 1), aby wspomóc mierzenie bezdomności. Z punktu widzenia badań i dobierania próby, gromadzenie tego rodzaju danych umożliwia skuteczne docieranie do placówek, analizę grup klientów właściwych dla określonych celów badawczych, świadczone usługi oraz zakres danych o klientach wspomagających proces monitorowania bezdomności. Bardziej zaawansowane dane (poziom 2 i 3) mogą być gromadzone w zależności od potrzeby, celów i użytkowników bazy danych. Dane poziomu 2 zawierają więcej szczegółów niezbędnych przy kierowaniu do dalszych form pomocy (np. opłaty za usługi, dostęp dla niepełnosprawnych, komunikacja, poziom zatrudnienia itd.) a dane poziomu 3 to informacja dla dalej idących analiz systemu usług dla bezdomnych (np. finansowanie, jakość i rezultaty). Rysunek 3 16

17 Dane poziomu 1 Szczegóły o organizacji/placówce Nazwa organizacji/usługi Dane kontaktowe (nr telefonu, fax, , strona internetowa) Dane adresowe dla skierowań (telefon, fax, ) Lokalizacja usługi Typ organizacji Dane o klientach/usługobiorcach Grupa docelowa i klienci Obsługiwany obszar Sszczegóły dotyczące usługi Cel/intencja usługi Kryteria dostępu/zasady przyjęć Okres pobytu Oferowane wsparcie Godziny pracy/dostępność pracowników Rodzaj zakwaterowania Liczba łóżek Dostęp mieszkańców do zakwaterowania Poziom wykorzystania Dla organizacji, które prowadzą wiele placówek/usług może być konieczne prowadzenie oddzielnych rekordów. Mogą to być adresy administracyjne lub siedziby głównej raczej niż adresy poszczególnych placówek/usług. Niektóre adresy są objęte tajemnicą (np. adresy schronisk dla ofiar przemocy w rodzinie) a niektóre usługi to np. poradnictwo telefoniczne. Jeśli inne niż wyżej. Nota bene takie dane są wymagane gdy szczegóły mają być publikowane, aby ułatwić kierowanie do innych usług. Miasto, miasteczko, gmina, region lub inne rodzaje terytorium. Specjalistyczna dla bezdomnych, ogólna, samorządowa czy pozarządowa lub prywatna, itd., wiek, płeć itd., oraz wszelkie ograniczenia. Niektóre rodzaje usług, w szczególności hostele i centra dziennego pobytu nie ograniczają zapewniania usługi do osób z określonego terytorium. Poszczególne organizacje mogą świadczyć usługi na wielu pokrywających się częściowo obszarach (np. geograficznych, w granicach gminy lub obszarze w gestii danej instytucji finansującej). Np. kryzysowe, pośrednie, przejściowe zakwaterowanie, centrum dziennego pobytu, streetwork itd. W oparciu o funkcjonującą klasyfikację. Np. Osobiste zgłoszenie się, za skierowaniem, poprzez spotkanie lub wstąpienie itd. Zalecany maksymalny czas pobytu w placówkach oferujących zakwaterowanie. Może to być swobodny opis i/lub obejmować system kodów oznaczających określony rodzaj zapewnianego wsparcia. Godziny otwarcia placówek niestacjonarnych, obecność pracowników w placówkach stacjonarnych. Np. Liczba budynków, pokoje jedno lub wieloosobowe, mieszkania Liczba całkowita Np. Godzina policyjna, wymóg przebywania poza placówką podczas dnia. Przeciętny poziom wykorzystania miejsc w placówkach stacjonarnych, liczba świadczonych usług tygodniowo i/lub liczba I rodzaj grup klientów korzystających z usług. 3. Finansowanie i zasoby Analiza kosztów tworzenia różnej wielkości baz danych o usługach dla ludzi bezdomnych wskazuje na względną dostępność i efektywność kosztową tego procesu, zwłaszcza po zamknięciu etapu tworzenia bazy. Stworzenie małej bazy danych ze szczegółowymi danymi dla badań dotyczącymi 50 placówek, przeciętnie trwa od 4 do 5 tygodni pracy (24 dni) i wymaga około 2 tygodni pracy kadry (ok. 7 dni) rocznie, aby podtrzymać aktualność danych oraz funkcjonowanie bazy. 17

18 Stworzenie średniej wielkości bazy danych o 500 usługach wymaga około 4 miesięcy pełnoetatowej pracy (79 dni) jednej osoby oraz około 5 tygodni (27 dni) rocznie dla podtrzymania aktualności danych i prowadzenia bazy. W przypadku dużych baz obejmujących około 2500 usług, koszty stworzenia obejmują około 56 tygodni pracy (282 dni) lub na przykład troje pracowników zatrudnionych na pełny etat przez cztery miesiące. Dla podtrzymania aktualności danych i funkcjonowania bazy potrzebne będzie w przybliżeniu 5 miesięcy pracy (94 dni) jednej osoby. Opublikowanie bazy danych o usługach dla bezdomnych w internecie i/lub w wersji drukowanej wymaga dalszych kosztów, które również powinny być wzięte pod uwagę. 4. Zadania projektowe i harmonogram Poniżej wymienione zostały główne etapy tworzenia bazy danych i jej zawartości niektóre można realizować równolegle: Określenie struktury danych, kodowania i wielkości pól, dopuszczania swobodnego tekstu lub wyłącznie kafeterii z możliwymi odpowiedziami Badanie i budowanie bazy kontaktów do instytucji badawczych i innych dostarczycieli informacji o usługodawcach. Zgromadzenie narzędzi badawczych (ankiet, scenariuszy wywiadu telefonicznego, itd.) Przeprowadzenie badania (np. wysyłka ankiet i monitowanie respondentów) Opisanie i redakcja opisów usługodawców Jeśli baza danych ma być opublikowana w wersji papierowej lub internetowej, dodatkowe zadania obejmują tworzenie i testowanie strony internetowej, zbudowanie matrycy do książki lub wykorzystanie oprogramowania (typu desktop publishing) do elektronicznego opracowania katalogu, druk oraz otwarcie/wprowadzenie katalogu/strony internetowej, promocja i dystrybucja. W zależności od skali przedsięwzięcia, jego rodzaju i dostępnej kadry, tworzenie bazy oraz wprowadzenie danych o usługodawcach zajmuje zazwyczaj trzy miesiące. Jeśli dane mają być udostępniane w formie drukowanej, trzeba dodać jeszcze dwa miesiące (razem pięć) na rozwijanie systemu drukowania książki, proces przygotowania do druku oraz samego druku. Jeśli dane mają być dostępne on-line, całkowity czas wymagany do zaprojektowania, zbudowania i testowania przeszukiwalnej bazy danych o usługodawcach to od 6 do 8 miesięcy. Ostatnie 3 etapy to: 5. Wykorzystanie/upowszechnianie bazy danych 6. Aktualizowanie danych 7. Ewaluacja bazy danych 18

19 3.1.3 Konkluzje Skorzystanie z powyższych wytycznych może być pomocne w osiągnięciu sukcesu w tworzeniu bazy danych o usługach dla ludzi bezdomnych, co będzie stanowiło fundament dla gromadzenia danych o standardowych zmiennych podstawowych w badaniach empirycznych oraz rejestrach klientów usługodawców. Efektywność kosztowa stworzenia i prowadzenia bazy danych o usługach zwiększa się, jeśli udostępnia się ją dla potrzeb kierowania do właściwych placówek i innych celów przynoszących korzyści usługodawcom i samym ludziom bezdomnym. Znaczącą korzyścią jest wykorzystanie, jeśli to tylko możliwe, istniejących źródeł danych oraz podzielenie całego procesu na etapy (np. ustalenie kolejności tworzenia bazy np. dla stolicy, największych miast i aglomeracji) ostatecznie prowadzące do stworzenia bazy o zasięgu krajowym. Podczas gdy centralne instytucje państwowe z pewnością będą musiały popierać, jeśli nie wspierać finansowo, proces tworzenia krajowej bazy danych, nie muszą tego robić własnoręcznie. Mogą zlecić to zadanie innej instytucji (firmie badawczej/konsultingowej, organizacji pozarządowej lub innej) posiadającej niezbędną bezpośrednią wiedzę o systemie świadczenia usług, wymagane IT oraz umiejętności badawcze Systemy rejestracji klientów Wprowadzenie Wielu usługodawców przechowuje informacje o swoich klientach lub użytkownikach usług w skomputeryzowanych systemach rejestracji klientów lub bazach danych. Systemy te były prawdopodobnie rozwijane przez wiele lat dla różnych celów i w różnych programach komputerowych. Niektóre z nich powstały na bazie wcześniejszych papierowych rejestrów, inne były od początku komputerowymi bazami danych. Podczas naszego badania trafiliśmy na wiele systemów rejestracji klientów i trzeba przyznać, że ich wykorzystanie staje się coraz bardziej powszechne. Mamy nadzieję, że ten trend się utrzyma i w licznych przypadkach w przyszłości przyczyni się do owocnego zbierania danych od usługodawców Usługodawcy i zbieranie danych Organizacje pozarządowe świadczące usługi dla bezdomnych różnią się strukturą regionalną i krajową i fakt ten przynajmniej w niektórych krajach w sposób istotny oddziaływuje na dostępność zharmonizowanych systemów rejestracji klientów. Krajowym organizacjom z oddziałami lokalnymi może być łatwiej wystandaryzować szczegóły i metodologię rejestracji klientów niż organizacjom regionalnym i krajowym, których bazę członkowską stanowią względnie lub całkowicie niezależne ciała lokalne, lub które funkcjonują na zasadzie organizacji parasolowych. Dane o klientach są gromadzone dla różnych celów, takich jak dokumentowanie procesu udzielania wsparcia i świadczenia usług, gromadzenie informacji dla instytucji finansujących czy też państwowych lub (czasami) naukowych badań. Niektóre systemy są tak skonstruowane, aby służyć wszystkim celom jednocześnie. W 19

20 niektórych przypadkach wymogi instytucji finansujących były siłą napędową wdrożenia wystandaryzowanych systemów rejestracji danych o klientach Systemy rejestracji klientów W niniejszym badaniu przestudiowano następujące przykłady systemów rejestracji klientów. Systemy rejestracji klientów Regas i Clever (Holandia) Dubliński system rejestracji klientów Link (Irlandia) Link (Wielka Brytania) CHAIN (Wielka Brytania - Londyn) Wspólny System Monitoringu (Wielka Brytania Szkocja) System rejestracji klientów Supporting People (Wielka Brytania Anglia) AG STADO Podstawowy Zbiór Danych (Niemcy) System SAW Tellus (Belgia) NewPeopleVison (Czechy) System Nadeje EK (Czechy) Przegląd analizowanych systemów Przegląd systemów rejestracji klientów działających w różnych krajach ilustruje całą gamę kwestii, które krajowe instytucje powinny rozważyć opracowując metodologię gromadzenia lub agregowania statystyk o bezdomności w oparciu o rejestry klientów. W tej sekcji zarysowane zostały wnioski wynikające z funkcjonowania tych systemów, które mogą służyć pomocą władzom krajowym w tworzeniu własnych metodologii. Odpowiedzialność za stworzenie systemu Rola odpowiednich instytucji w procesie tworzenia systemów różni się znacznie w zależności od tego, na ile partycypacja w systemie jest obowiązkowa. Jeśli partycypacja jest obowiązkowa, stworzenie systemu jest zazwyczaj finansowane przez odpowiednie ministerstwo rządu krajowego. Oznacza to, że kluczowe kwestie związane z definicją i ochroną danych mogą być określone na poziomie centralnym. Jednakże, w takim podejściu konieczne jest wzięcie pod uwagę potrzeb partycypujących instytucji, których opinia musi być wzięta pod uwagę przy projektowaniu systemu. Oznacza ono również mniejszą elastyczność zasad zbierania danych w dopasowywaniu ich do potrzeb tych instytucji w sferze zarządzania i planowania. Jeśli partycypacja była dobrowolna, zazwyczaj właściwe ministerstwa dotowały tworzenie systemów lub koncentrowały się na agregacji danych z systemów funkcjonujących poza kontrolą rządu i finansowały analizę zagregowanych danych. Usługi ujęte w systemach 20

Program budowy infrastruktury informacji przestrzennej (IIP) w Ministerstwie Zdrowia (MZ)

Program budowy infrastruktury informacji przestrzennej (IIP) w Ministerstwie Zdrowia (MZ) Program budowy infrastruktury informacji przestrzennej (IIP) w Ministerstwie Zdrowia (MZ) 1. WIADOMOŚCI WSTĘPNE 1.1 CHARAKTERYSTYKA ORGANU WIODĄCEGO 1) Stanowisko, imię i nazwisko, dane adresowe organu

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

Spółdzielcza Baza Nieruchomości. Realizacja postanowień Rekomendacji J

Spółdzielcza Baza Nieruchomości. Realizacja postanowień Rekomendacji J Spółdzielcza Baza Nieruchomości Realizacja postanowień Rekomendacji J Spółdzielcza Baza Nieruchomości PODSTAWOWE INFORMACJE O SYSTEMIE: System Spółdzielcza Baza Nieruchomości realizuje wytyczne Komisji

Bardziej szczegółowo

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej oraz Plan działań na rzecz zrównoważonej energii jako elementy planowania energetycznego w gminie Łukasz Polakowski 1 SEAP Sustainable Energy Action

Bardziej szczegółowo

Umowa użytkownika. 1. Uprawnienia. 2. Logowanie do platformy szkoleń elektronicznych

Umowa użytkownika. 1. Uprawnienia. 2. Logowanie do platformy szkoleń elektronicznych Umowa użytkownika Platforma szkoleń elektronicznych firmy Olympus (https://elearning.olympuseuropa.com) to internetowe środowisko, które zostało stworzone z myślą o przeszkoleniu i podniesieniu świadomości

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Wawrzyniak Quo vadis BS? Ożarów Mazowiecki, styczeń 2014

Krzysztof Wawrzyniak Quo vadis BS? Ożarów Mazowiecki, styczeń 2014 1 QUO VADIS.. BS? Rekomendacja D dlaczego? Mocne fundamenty to dynamiczny rozwój. Rzeczywistość wdrożeniowa. 2 Determinanty sukcesu w biznesie. strategia, zasoby (ludzie, kompetencje, procedury, technologia)

Bardziej szczegółowo

Plan kontroli zarządczej na rok 2012 dla Urzędu Gminy Pruszcz Gdański w Pruszczu Gdańskim. Planowa na wartość

Plan kontroli zarządczej na rok 2012 dla Urzędu Gminy Pruszcz Gdański w Pruszczu Gdańskim. Planowa na wartość Plan kontroli zarządczej na rok 2012 dla Urzędu Gminy Pruszcz Gdański w Pruszczu Gdańskim Lp. CEL Nazwa 1. Przejrzysty proces zatrudniana zapewniający wybór najlepszego kandydata na dane stanowisko Wskaźnik

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

Część IV. System realizacji Strategii.

Część IV. System realizacji Strategii. Część IV. System realizacji Strategii. Strategia jest dokumentem ponadkadencyjnym, określającym cele, kierunki i priorytety działań na kilka lat oraz wymagającym ciągłej pracy nad wprowadzaniem zmian i

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

STANDARDY REALIZACJI USŁUG PUBLICZNYCH W GMINIE MIEJSKIEJ KRAKÓW

STANDARDY REALIZACJI USŁUG PUBLICZNYCH W GMINIE MIEJSKIEJ KRAKÓW STANDARDY REALIZACJI USŁUG PUBLICZNYCH W GMINIE MIEJSKIEJ KRAKÓW Kraków, 2014 1 Spis treści Wykaz skrótów...3 UWAGI WSTĘPNE...4 1 STANDARDY WSPÓŁPRACY FINANSOWEJ...5 1.1 Ogólne standardy w zakresie przygotowania

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp 1. Wprowadzenie 2. Zarządzanie ryzykiem systemów informacyjnych

Spis treści Wstęp 1. Wprowadzenie 2. Zarządzanie ryzykiem systemów informacyjnych Wstęp... 13 1. Wprowadzenie... 15 1.1. Co to jest bezpieczeństwo informacji?... 17 1.2. Dlaczego zapewnianie bezpieczeństwa informacji jest potrzebne?... 18 1.3. Cele, strategie i polityki w zakresie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

wsparcia w zakresie kryteriów wyboru firmy szkoleniowej lub weryfikacji jej działań. Członkowie Polskiej Izby Firm Szkoleniowych Strona 1 z 10

wsparcia w zakresie kryteriów wyboru firmy szkoleniowej lub weryfikacji jej działań. Członkowie Polskiej Izby Firm Szkoleniowych Strona 1 z 10 Misją Polskiej Izby Firm Szkoleniowych jest działanie na rzecz ciągłego rozwoju kompetencji i kształcenia przez cale życie poprzez rozwój rynku szkoleniowego, na którym obowiązują zasady uczciwej konkurencji.

Bardziej szczegółowo

Założenia monitoringu innowacyjności województwa mazowieckiego

Założenia monitoringu innowacyjności województwa mazowieckiego Założenia monitoringu innowacyjności województwa mazowieckiego Wojciech Dziemianowicz prezentacja składa się z materiałów przygotowanych przez firmy GEOPROFIT i ECORYS Polska sp. z o.o. na zlecenie Urzędu

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O OFERENCIE

INFORMACJE O OFERENCIE INFORMACJE O OFERENCIE Doradztwo i Szkolenia Europejskie 91-426 Łódź, ul. Wierzbowa 4/20 Telefon/fax: (+42) 678 57 34, Telefon komórkowy: 604 477 754 e-mail: m.feter@dise.com.pl www: www.dise.com.pl Działalność

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Załącznik 13 Minimalny wzór opisu produktu finalnego projektu innowacyjnego testującego wraz z instrukcją

Załącznik 13 Minimalny wzór opisu produktu finalnego projektu innowacyjnego testującego wraz z instrukcją Załącznik 13 Minimalny wzór opisu produktu finalnego projektu innowacyjnego testującego wraz z instrukcją Opis produktu finalnego projektu innowacyjnego testującego (maksymalnie 6 stron) Temat innowacyjny.

Bardziej szczegółowo

Diagnoza podstawą działania. Funkcjonowanie Obserwatorium Polityki Społecznej w perspektywie 2020 r.

Diagnoza podstawą działania. Funkcjonowanie Obserwatorium Polityki Społecznej w perspektywie 2020 r. Diagnoza podstawą działania. Funkcjonowanie Obserwatorium Polityki Społecznej w perspektywie 2020 r. W latach 2009-2014 w funkcjonowało Obserwatorium Integracji Społecznej: projekt ogólnopolski w ramach

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

2.11. Monitorowanie i przegląd ryzyka 2.12. Kluczowe role w procesie zarządzania ryzykiem

2.11. Monitorowanie i przegląd ryzyka 2.12. Kluczowe role w procesie zarządzania ryzykiem Spis treści Wstęp 1. Wprowadzenie 1.1. Co to jest bezpieczeństwo informacji? 1.2. Dlaczego zapewnianie bezpieczeństwa informacji jest potrzebne? 1.3. Cele, strategie i polityki w zakresie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie danych ze spisów powszechnych do analiz geoprzestrzennych

Wykorzystanie danych ze spisów powszechnych do analiz geoprzestrzennych Janusz Dygaszewicz Główny Urząd Statystyczny Wykorzystanie danych ze spisów powszechnych do analiz geoprzestrzennych W Powszechnym Spisie Rolnym w 2010 r. (PSR 2010) i Narodowym Spisie Powszechnym Ludności

Bardziej szczegółowo

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011 Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku Zespół ds. opracowania ramowego zintegrowanego programu regionalnego, 7 listopada, 2011 Cele bieżącej i przyszłej polityki: Nowa Polityka

Bardziej szczegółowo

Model Gminy Standard Wychodzenia z Bezdomności - Podsumowanie 2010-2014 26-27.03.2014 Warszawa. Piotr Olech PFWB;

Model Gminy Standard Wychodzenia z Bezdomności - Podsumowanie 2010-2014 26-27.03.2014 Warszawa. Piotr Olech PFWB; Model Gminy Standard Wychodzenia z Bezdomności - Podsumowanie 2010-2014 26-27.03.2014 Warszawa Piotr Olech PFWB; Rezultaty: Rekomendacje: Ok 100 ekspertów standardy Podręcznik Model GSWB Strategia wdrażania

Bardziej szczegółowo

Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych

Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Wybór ZSI. Zakup standardowego systemu. System pisany na zamówienie

Wybór ZSI. Zakup standardowego systemu. System pisany na zamówienie Wybór ZSI Zakup standardowego systemu System pisany na zamówienie Zalety: Standardowy ZSI wbudowane najlepsze praktyki biznesowe możliwość testowania przed zakupem mniej kosztowny utrzymywany przez asystę

Bardziej szczegółowo

Procedura realizacji usług szkoleniowych

Procedura realizacji usług szkoleniowych Procedura realizacji usług I. Procedura definiuje warunki realizacji usług świadczonych przez K&K Consulting Przemysław Kułyk II. W ramach oferty firmy znajdują się otwarte, a także zamknięte organizowane

Bardziej szczegółowo

8 Przygotowanie wdrożenia

8 Przygotowanie wdrożenia 1 Krok 8 Przygotowanie wdrożenia Wprowadzenie Przed rozpoczęciem wdrażania Miejskiego Programu Energetycznego administracja miejska powinna dokładnie przygotować kolejne kroki. Pierwszym jest powołanie

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Warszawa, czerwiec 2014 r. Dotychczas podjęte inicjatywy Szefa Służby Cywilnej W latach

Bardziej szczegółowo

Uwagi kryterium TAK NIE Uwagi. 1) Uzasadnienie możliwości realizacji założeń projektu

Uwagi kryterium TAK NIE Uwagi. 1) Uzasadnienie możliwości realizacji założeń projektu . Załącznik nr 4 do Regulaminu oceny wniosków o udzielenie wsparcia na realizację projektu pn.: Świadczenie usług informacyjnych i doradczych w sieci PK KSU Karta oceny merytorycznej wniosku o udzielenie

Bardziej szczegółowo

Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 2015-04-16

Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 2015-04-16 Zmiany w istniejących systemach zarządzania środowiskowego zbudowanych wg normy ISO 14001:2004, wynikające z nowego wydania ISO 14001 (wybrane przykłady) Grzegorz Ścibisz Warszawa, 16. kwietnia 2015 Niniejsza

Bardziej szczegółowo

Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Projekt Wstępny Systemu Informatycznego Transgranicznego Przemieszczania Odpadów

Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Projekt Wstępny Systemu Informatycznego Transgranicznego Przemieszczania Odpadów Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Projekt Wstępny Systemu Informatycznego Transgranicznego Przemieszczania Odpadów Specyfikacja procesów biznesowych SPIS TREŚCI 1 Wstęp... 4 1.1 Przeznaczenie dokumentu...

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Jakością. System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem. Dr Mariusz Maciejczak

Zarządzanie Jakością. System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem. Dr Mariusz Maciejczak Zarządzanie Jakością System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem Dr Mariusz Maciejczak SYSTEM System to zespół powiązanych ze sobą elementów, które stanowią pewną całość. Istotną cechą

Bardziej szczegółowo

Lokalna Grupa Wsparcia projektu LC-FACIL: działanie współpraca rezultaty wnioski

Lokalna Grupa Wsparcia projektu LC-FACIL: działanie współpraca rezultaty wnioski Lokalna Grupa Wsparcia projektu LC-FACIL: działanie współpraca rezultaty wnioski Lucjan Goczoł Biuro Rozwoju Miasta Urzędu Miejskiego w Bytomiu LOKALNE GRUPY WSPARCIA POLSKICH PROJEKTÓW URBACT Seminarium

Bardziej szczegółowo

ECDL/ICDL Zarządzanie projektami Moduł S5 Sylabus - wersja 1.0

ECDL/ICDL Zarządzanie projektami Moduł S5 Sylabus - wersja 1.0 ECDL/ICDL Zarządzanie projektami Moduł S5 Sylabus - wersja 1.0 Przeznaczenie Sylabusa Dokument ten zawiera szczegółowy Sylabus dla modułu ECDL/ICDL Zarządzanie projektami. Sylabus opisuje zakres wiedzy

Bardziej szczegółowo

"Projektowanie - wdrożenie - integracja - uruchomienie, czyli jak skutecznie zrealizować projekt inwestycyjny".

Projektowanie - wdrożenie - integracja - uruchomienie, czyli jak skutecznie zrealizować projekt inwestycyjny. "Projektowanie - wdrożenie - integracja - uruchomienie, czyli jak skutecznie zrealizować projekt inwestycyjny". CZYNNIKI PROJEKTU Cel (zakres) projektu: wyznacza ramy przedsięwzięcia, a tym samym zadania

Bardziej szczegółowo

RELACYJNE BAZY DANYCH

RELACYJNE BAZY DANYCH RELACYJNE BAZY DANYCH Aleksander Łuczyk Bielsko-Biała, 15 kwiecień 2015 r. Ludzie używają baz danych każdego dnia. Książka telefoniczna, zbiór wizytówek przypiętych nad biurkiem, encyklopedia czy chociażby

Bardziej szczegółowo

Raport oceny kompetencji

Raport oceny kompetencji Symulacje oceniające kompetencje Raport oceny kompetencji Rut Paweł 08-01-2015 Kompetencje sprzedażowe dla efactor Sp. z o.o. Dane osobowe Rut Paweł CEO pawel.rut@efactor.pl more-than-manager.com 2 z 13

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce to innowacyjny projekt, który łączy w sobie różne podejścia do badania opieki. Wykorzystuje ilościowe i jakościowe

Bardziej szczegółowo

MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH

MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH PRAKTYCZNE WYKORZYSTANIE MODELU LBG W FUNDACJACH KORPORACYJNYCH Warszawa, 11 września 2014r. Małgorzata Greszta, SGS Polska NASZA EKSPERCKA WIEDZA W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Raport z badania przeprowadzonego w sierpniu 2007 roku O badaniu Badanie zostało przeprowadzone w sierpniu bieżącego roku na podstawie ankiety internetowej Ankieta

Bardziej szczegółowo

W RAMACH DZIAŁANIA RPO POMOC BĘDZIE PRZYZNAWANA NA OPERACJE W ZAKRESIE:

W RAMACH DZIAŁANIA RPO POMOC BĘDZIE PRZYZNAWANA NA OPERACJE W ZAKRESIE: W RAMACH DZIAŁANIA RPO POMOC BĘDZIE PRZYZNAWANA NA OPERACJE W ZAKRESIE: 1. REGIONALNY RYNEK PRACY Poddziałanie 7.1.3 Poprawa zdolności do zatrudnienia osób poszukujących pracy i pozostających bez zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Monika Kos, radca ministra Departament Polityki Wydatkowej Warszawa, 13 stycznia 2015 r. Program prezentacji

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

Jak skutecznie wykorzystać system zarządzania JST do poprawy jakości życia mieszkańców?

Jak skutecznie wykorzystać system zarządzania JST do poprawy jakości życia mieszkańców? Jak skutecznie wykorzystać system zarządzania JST do poprawy jakości życia mieszkańców? Konferencja zamykająca realizację innowacyjnego projektu partnerskiego MJUP Krótka prezentacja innowacyjnego projektu

Bardziej szczegółowo

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 CZĘŚĆ I - DANE OSOBOWE (*wypełnienie obowiązkowe) imię i nazwisko*: tel. / faks: e-mail*:

Bardziej szczegółowo

Zasady organizacji projektów informatycznych

Zasady organizacji projektów informatycznych Zasady organizacji projektów informatycznych Systemy informatyczne w zarządzaniu dr hab. inż. Joanna Józefowska, prof. PP Plan Definicja projektu informatycznego Fazy realizacji projektów informatycznych

Bardziej szczegółowo

Agenda szkolenia certyfikującego na Modelu osobowości persolog

Agenda szkolenia certyfikującego na Modelu osobowości persolog I dzień szkolenia, godz. 09:30 17:30, przerwa 13:00 14:30 Powitanie uczestników i krótka prezentacja narzędzi szkoleniowych persolog oraz ich zastosowanie w szkoleniach, rekrutacji oraz coachingu Profil

Bardziej szczegółowo

CZYNNIKI SUKCESU PPG

CZYNNIKI SUKCESU PPG CZYNNIKI SUKCESU PPG STOSOWANIE UMIEJĘTNOŚCI ZAWODOWYCH Wiedza o biznesie Wiedza specjalistyczna Wiedza o produktach i usługach Wiedza przemysłowa ZARZĄDZANIE REALIZACJĄ ZADAŃ Działanie w perspektywie

Bardziej szczegółowo

Zapewnij sukces swym projektom

Zapewnij sukces swym projektom Zapewnij sukces swym projektom HumanWork PROJECT to aplikacja dla zespołów projektowych, które chcą poprawić swą komunikację, uprościć procesy podejmowania decyzji oraz kończyć projekty na czas i zgodnie

Bardziej szczegółowo

Harmonogram realizacji działań w 2014r. Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na terenie miasta Poznania w latach 2011-2020

Harmonogram realizacji działań w 2014r. Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na terenie miasta Poznania w latach 2011-2020 Harmonogram realizacji działań w 2014r. Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na terenie miasta Poznania w latach 2011-2020 Propozycje działań realizowanych w ramach programu zostały

Bardziej szczegółowo

Badanie pełne: JAK SIĘ ROBI SPISY? METODOLOGIA NSP 2011

Badanie pełne: JAK SIĘ ROBI SPISY? METODOLOGIA NSP 2011 JAK SIĘ ROBI SPISY? METODOLOGIA NSP 2011 NSP 2011 przeprowadza się jako badanie pełne oraz jako badanie reprezentacyjne. Badanie pełne Badanie pełne dotyczy populacji ludności oraz mieszkań i realizowane

Bardziej szczegółowo

Celem wdrożenia systemu jest zwiększenie efektywności kilku podstawowych procesów biznesowych realizowanych między Wnioskodawcą a jego Partnerami.

Celem wdrożenia systemu jest zwiększenie efektywności kilku podstawowych procesów biznesowych realizowanych między Wnioskodawcą a jego Partnerami. Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego z dnia 17.07.2013, Wystosowanego w ramach realizacji przez firmę Fabryka Sprzedaży Piotr Nowocień projektu Wdrożenie nowego systemu ERP wraz z automatyzacją procesów

Bardziej szczegółowo

ADMISTRATOR BEZPIECZEŃSTWA INFORMACJI

ADMISTRATOR BEZPIECZEŃSTWA INFORMACJI ADMISTRATOR BEZPIECZEŃSTWA INFORMACJI ZAKRES DZIAŁAŃ SZCZEGÓŁOWE DZIAŁANIA Nowe regulacje dot. Administratora Bezpieczeństwa Informacji (ABI): o kompetencje; o status w hierarchii Administratora danych;

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 20 listopada 2014 r.

Warszawa, 20 listopada 2014 r. Podsumowanie rezultatów Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Małgorzata Michalska Departament Wdrażania EFS w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

17 WYDARZENIA W CZĘŚCI

17 WYDARZENIA W CZĘŚCI Newsletter 17 Projekt Koordynacja na rzecz aktywnej integracji Przegląd wydarzeń w projekcie w maju 2013 r. WYDARZENIA W CZĘŚCI EDUKACYJNEJ PROJEKTU Wszystkie wydarzenia opisane w części szkoleniowej kierowane

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Materiał na konferencję prasową w dniu 23 października 2007 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Ewa Szczepańska Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Warszawa, dnia 9 kwietnia 2013 r. Agenda Definicje Wytyczne dla zarządzania projektami Wytyczne dla zarządzania ryzykiem Miejsce ryzyka w zarządzaniu

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie strategiczne województwem

Zarządzanie strategiczne województwem IV Warsztaty Strategiczne Zespołu ds. aktualizacji SRWM do 2020 Zarządzanie strategiczne województwem Zadania na lata 2010-2012 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM 4 września

Bardziej szczegółowo

Studium przypadku Bank uniwersalny

Studium przypadku Bank uniwersalny Studium przypadku Bank uniwersalny Przedsiębiorstwo będące przedmiotem studium przypadku jest bankiem uniwersalnym. Dominującą strategią banku jest przywództwo produktowe. Cele banku koncentrują się, zatem

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo aplikacji i urządzeń mobilnych w kontekście wymagań normy ISO/IEC 27001 oraz BS 25999 doświadczenia audytora

Bezpieczeństwo aplikacji i urządzeń mobilnych w kontekście wymagań normy ISO/IEC 27001 oraz BS 25999 doświadczenia audytora Bezpieczeństwo aplikacji i urządzeń mobilnych w kontekście wymagań normy ISO/IEC 27001 oraz BS 25999 doświadczenia audytora Krzysztof Wertejuk audytor wiodący ISOQAR CEE Sp. z o.o. Dlaczego rozwiązania

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA REALIZACJI USŁUG SZKOLENIOWYCH

PROCEDURA REALIZACJI USŁUG SZKOLENIOWYCH PROCEDURA REALIZACJI USŁUG SZKOLENIOWYCH WSTĘP 1. Niniejsza procedura określa warunki realizacji usług rozwojowych świadczonych przez firmę Propello Magdalena Janus z siedzibą w Krakowie, ul. Brożka 26/18,

Bardziej szczegółowo

BAKER TILLY POLAND CONSULTING

BAKER TILLY POLAND CONSULTING BAKER TILLY POLAND CONSULTING Wytyczne KNF dla firm ubezpieczeniowych i towarzystw reasekuracyjnych w obszarze bezpieczeństwa informatycznego An independent member of Baker Tilly International Objaśnienie

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4 Planowanie rozwoju technologii - Aleksander Buczacki 4.1. Wstęp 4.2. Proces planowania rozwoju technologii

Rozdział 4 Planowanie rozwoju technologii - Aleksander Buczacki 4.1. Wstęp 4.2. Proces planowania rozwoju technologii Spis treści Wprowadzenie Rozdział 1 Pojęcie i klasyfikacja produktów oraz ich miejsce w strategii firmy - Jerzy Koszałka 1.1. Wstęp 1.2. Rynek jako miejsce oferowania i wymiany produktów 1.3. Pojęcie produktu

Bardziej szczegółowo

CRM. moduł zarządzania relacjami z klientami. Poradnik dla użytkowników systemu FIRMA 1/1

CRM. moduł zarządzania relacjami z klientami. Poradnik dla użytkowników systemu FIRMA 1/1 CRM moduł zarządzania relacjami z klientami Poradnik dla użytkowników systemu FIRMA 1/1 1. Wprowadzenie CRM Zarządzanie relacjami z klientami to nowy produkt firmy SOFT EKSPERT. Prosty, intuicyjny i czytelny

Bardziej szczegółowo

P.2.1 WSTĘPNA METODA OPISU I

P.2.1 WSTĘPNA METODA OPISU I 1 S t r o n a P.2.1 WSTĘPNA METODA OPISU I ZNAKOWANIA DOKUMENTACJI MEDYCZNEJ W POSTACI ELEKTRONICZNEJ P.2. REKOMENDACJA OPISU I OZNAKOWANIA DOKUMENTACJI MEDYCZNEJ W POSTACI ELEKTRONICZNEJ 2 S t r o n a

Bardziej szczegółowo

Tom 6 Opis oprogramowania Część 8 Narzędzie do kontroli danych elementarnych, danych wynikowych oraz kontroli obmiaru do celów fakturowania

Tom 6 Opis oprogramowania Część 8 Narzędzie do kontroli danych elementarnych, danych wynikowych oraz kontroli obmiaru do celów fakturowania Część 8 Narzędzie do kontroli danych elementarnych, danych wynikowych oraz kontroli Diagnostyka stanu nawierzchni - DSN Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 21 maja 2012 Historia dokumentu

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ Stowarzyszenie Klon/Jawor to wiodąca polska organizacja zajmująca się badaniami sektora pozarządowego. Naszą

Bardziej szczegółowo

Oferta szkoleniowa Yosi.pl 2012/2013

Oferta szkoleniowa Yosi.pl 2012/2013 Oferta szkoleniowa Yosi.pl 2012/2013 "Podróżnik nie posiadający wiedzy, jest jak ptak bez skrzydeł" Sa'Di, Gulistan (1258 rok) Szanowni Państwo, Yosi.pl to dynamicznie rozwijająca się firma z Krakowa.

Bardziej szczegółowo

Geoportal IIP stan obecny oraz plan dalszych prac

Geoportal IIP stan obecny oraz plan dalszych prac Geoportal IIP stan obecny oraz plan dalszych prac ze szczególnym uwzględnieniem współdziałania organów wiodących w zakresie wynikającym z regulacji ustawowych 15 Maj 2010 21 1 21 2 Wdrożenie postanowień

Bardziej szczegółowo

Usprawnienie procesu zarządzania konfiguracją. Marcin Piebiak Solution Architect Linux Polska Sp. z o.o.

Usprawnienie procesu zarządzania konfiguracją. Marcin Piebiak Solution Architect Linux Polska Sp. z o.o. Usprawnienie procesu zarządzania konfiguracją Marcin Piebiak Solution Architect Linux Polska Sp. z o.o. 1 Typowy model w zarządzaniu IT akceptacja problem problem aktualny stan infrastruktury propozycja

Bardziej szczegółowo

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

STRATEG podstawowe informacje

STRATEG podstawowe informacje URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE Baza System Demografia Monitorowania podstawowe Rozwoju informacje STRATEG podstawowe informacje Banki i bazy danych GUS Banki i bazy danych to wygodne narzędzia umożliwiające

Bardziej szczegółowo

Osoby dorosłe uczestniczące w kształceniu i szkoleniu

Osoby dorosłe uczestniczące w kształceniu i szkoleniu GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA AUDYT ZGODNOŚCI Z REKOMENDACJĄ D WYMAGANĄ PRZEZ KNF

OFERTA NA AUDYT ZGODNOŚCI Z REKOMENDACJĄ D WYMAGANĄ PRZEZ KNF OFERTA NA AUDYT ZGODNOŚCI Z REKOMENDACJĄ D WYMAGANĄ PRZEZ KNF w zakresie zarządzania obszarami technologii informacyjnej i bezpieczeństwa środowiska teleinformatycznego w bankach www.bakertilly.pl WSTĘP

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów RAPORT OCENA KONTROLI ZARZĄDCZEJ Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów raport za rok: 2015 Strona 1 z 12 I. WSTĘP: Kontrolę zarządczą w jednostkach sektora finansów publicznych stanowi

Bardziej szczegółowo

Europejska Typologia Bezdomności i Wykluczenia Mieszkaniowego ETHOS

Europejska Typologia Bezdomności i Wykluczenia Mieszkaniowego ETHOS Europejska Typologia Bezdomności i Wykluczenia Mieszkaniowego ETHOS Bezdomność jest problemem społecznym dotykającym wielu ludzi, skrajnym przejawem wykluczenia społecznego, przez co staje się przedmiotem

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 11 / 2013

ZARZĄDZENIE Nr 11 / 2013 ZARZĄDZENIE Nr 11 / 2013 Naczelnika Urzędu Skarbowego w Cieszynie z dnia 22 maja 2013 roku w sprawie wprowadzenia Programu Zarządzania Zasobami Ludzkimi w Urzędzie Skarbowym w Cieszynie na lata 2013-2015

Bardziej szczegółowo

Mój region w Europie. Urząd Marszałkowski w Toruniu Departament Polityki Regionalnej

Mój region w Europie. Urząd Marszałkowski w Toruniu Departament Polityki Regionalnej Mój region w Europie Urząd Marszałkowski w Toruniu Departament Polityki Regionalnej Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia na wykonanie badania pt. Ocena potencjału rynkowego marki Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce

Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce Projekt: Formalne i nieformalne instytucje opieki w Polsce. Etap pierwszy prac Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce Potrzeby informacyjne interesariuszy

Bardziej szczegółowo

Podstawy zarządzania projektami

Podstawy zarządzania projektami Podstawy zarządzania projektami Zakres Definicja projektu Rola projektów w organizacji Definicja zarządzania projektami Role interesariuszy i kierownika projektu Zarządzanie programami i portfelami projektow

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: MODELOWANIE I ANALIZA SYSTEMÓW INFORMATYCZNYCH Modeling and analysis of computer systems Kierunek: Informatyka Forma studiów: Stacjonarne Rodzaj przedmiotu: Poziom kwalifikacji: obowiązkowy

Bardziej szczegółowo

CRM VISION FUNKCJE SYSTEMU

CRM VISION FUNKCJE SYSTEMU www.crmvision.pl CRM VISION FUNKCJE SYSTEMU www.crmvision.pl CRM VISION FUNKCJE SYSTEMU CRM Vision to nowoczesne, bezpieczne oprogramowanie wspomagające zarządzanie firmą poprzez usprawnienie przepływu

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny model aktywizacji

Innowacyjny model aktywizacji Innowacyjny model aktywizacji zawodowej uczestników WTZ Temat innowacyjny: "Współpraca podmiotów działających w obszarze zatrudnienia oraz integracji i pomocy społecznej z przedsiębiorcami w zakresie ułatwiania

Bardziej szczegółowo

Zadania realizowane przez gminy

Zadania realizowane przez gminy Zadania realizowane przez gminy Zadania własne gminy o charakterze obowiązkowym : opracowanie i realizacja gminnej strategii rozwiązywania problemów społecznych ze szczególnym uwzględnieniem programów

Bardziej szczegółowo

4) Beneficjent wykorzystuje do realizacji usług aktywnej integracji następujące narzędzia:

4) Beneficjent wykorzystuje do realizacji usług aktywnej integracji następujące narzędzia: Załącznik nr 9 Szczegółowe obowiązki Beneficjenta wynikające z realizacji projektu w ramach Poddziałania 9.1.6 Programy aktywnej integracji osób i grup zagrożonych wykluczeniem społecznym tryb pozakonkursowy

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Projektami zgodnie z PRINCE2

Zarządzanie Projektami zgodnie z PRINCE2 Zarządzanie Projektami zgodnie z PRINCE2 Opis Metodyka PRINCE2 powstała na bazie doświadczeń z wielu lat dobrych praktyk zarządzania projektami. Metodyka ta oferuje elastyczne i łatwe do adaptacji podejście

Bardziej szczegółowo

MONITOROWANIE PRAC INSPIRE NA PODSTAWIE WYTYCZNYCH W ZAKRESIE MONITOROWANIA I SPRAWOZDAWCZOŚCI. Przemysław Malczewski

MONITOROWANIE PRAC INSPIRE NA PODSTAWIE WYTYCZNYCH W ZAKRESIE MONITOROWANIA I SPRAWOZDAWCZOŚCI. Przemysław Malczewski MONITOROWANIE PRAC INSPIRE NA PODSTAWIE WYTYCZNYCH W ZAKRESIE MONITOROWANIA I SPRAWOZDAWCZOŚCI Przemysław Malczewski PLAN PREZENTACJI PLAN PREZENTACJI Dokumenty i wytyczne KE Monitorowanie wdrażania wymogów

Bardziej szczegółowo

PANEL 1 Zarządzanie strategiczne, jakość życia, usługi publiczne, komunikacja z mieszkańcami

PANEL 1 Zarządzanie strategiczne, jakość życia, usługi publiczne, komunikacja z mieszkańcami Jak skutecznie wykorzystać system zarządzania JST do poprawy jakości życia mieszkańców? Konferencja zamykająca realizację innowacyjnego projektu partnerskiego MJUP PANEL 1 Zarządzanie strategiczne, jakość

Bardziej szczegółowo

OBSERWATRIUM POLITYKI SPOŁECZNEJ

OBSERWATRIUM POLITYKI SPOŁECZNEJ Diagnozowanie lokalnych potrzeb i problemów bazy danych MAŁOPOLSKIEGO OBSERWATRIUM POLITYKI SPOŁECZNEJ Regionalna Platforma Współpracy Kraków, 28.06.2012 r. 3 REGIONALNE BAZY DANYCH Internetowa Biblioteka

Bardziej szczegółowo

L 67/14 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 12.3.2009

L 67/14 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 12.3.2009 L 67/14 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 12.3.2009 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 192/2009 z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 177/2008

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA PROMOCJI BUDYNKÓW O NIEMAL ZEROWYM ZUŻYCIU ENERGII DO ROKU

STRATEGIA PROMOCJI BUDYNKÓW O NIEMAL ZEROWYM ZUŻYCIU ENERGII DO ROKU STRATEGIA PROMOCJI BUDYNKÓW O NIEMAL ZEROWYM ZUŻYCIU ENERGII DO ROKU 2020 PROJEKT PROWADZĄCY DO UWYDATNIENIA ROLI BUDOWNICTWA NISKOENERGETYCZNEGO W EUROPIE Co-funded by the Intelligent Energy Europe Programme

Bardziej szczegółowo

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA Pomoc Osobom Niesamodzielnym Prezentacja Projektu Ustawy Senat RP, Komisja Rodziny i Polityki Społecznej, 14 maja 2013 Zofia Czepulis-Rutkowska Instytut Pracy

Bardziej szczegółowo

Projekt okładki: Aleksandra Olszewska. Recenzent: dr hab. Marek Pawlak prof. KUL. Redakcja: Leszek Plak. Copyright by Wydawnictwo Placet 2009

Projekt okładki: Aleksandra Olszewska. Recenzent: dr hab. Marek Pawlak prof. KUL. Redakcja: Leszek Plak. Copyright by Wydawnictwo Placet 2009 1 2 3 Projekt okładki: Aleksandra Olszewska Recenzent: dr hab. Marek Pawlak prof. KUL Redakcja: Leszek Plak Copyright by Wydawnictwo Placet 2009 Wersja ebook Wszelkie prawa zastrzeżone. Publikacja ani

Bardziej szczegółowo

Departament Polityki Regionalnej, Wydział Zarządzania RPO, Biuro Ewaluacji RPO. Toruń, 4 październik 2011r.

Departament Polityki Regionalnej, Wydział Zarządzania RPO, Biuro Ewaluacji RPO. Toruń, 4 październik 2011r. Rekomendacje dotyczące akcji informacyjnej o komplementarności z badania ewaluacyjnego pt. Analiza efektów komplementarności wsparcia pomiędzy projektami dofinansowanymi w ramach programów z perspektywy

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem Klasyfikacja Edukacja. Maciej Iwanicki, Symantec Łukasz Zieliński, CompFort Meridian

Zarządzanie ryzykiem Klasyfikacja Edukacja. Maciej Iwanicki, Symantec Łukasz Zieliński, CompFort Meridian Zarządzanie ryzykiem Klasyfikacja Edukacja Maciej Iwanicki, Symantec Łukasz Zieliński, CompFort Meridian Organizacja obszarów technologii informacyjnej i bezpieczeństwa środowiska teleinformatycznego 5.4.

Bardziej szczegółowo

IX Wojewódzkie Forum Organizacji Pozarządowych Toruń, 6 czerwca 2008

IX Wojewódzkie Forum Organizacji Pozarządowych Toruń, 6 czerwca 2008 Wsparcie podmiotów ekonomii społecznej i organizacji pozarządowych w ramach Działania 1.2 Wsparcie systemowe instytucji pomocy i integracji społecznej PO KL IX Wojewódzkie Forum Organizacji Pozarządowych

Bardziej szczegółowo

WYBÓR OPROGRAMOWANIA. Co nas wyróżnia od innych firm doradczych? - niezależne od dostawców szablony specyfikacji wymagań funkcjonalnych

WYBÓR OPROGRAMOWANIA. Co nas wyróżnia od innych firm doradczych? - niezależne od dostawców szablony specyfikacji wymagań funkcjonalnych IT-MATCHMAKER WYBÓR OPROGRAMOWANIA Co nas wyróżnia od innych firm doradczych? - niezależne od dostawców szablony specyfikacji wymagań funkcjonalnych - bezstronne prowadzenie przetargów na oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

Program e-podatki Studium przypadku

Program e-podatki Studium przypadku www.pwc.com/pl Program e-podatki Studium przypadku Doświadczenia dla e-administracji samorządowej Agenda 1. Informacje o Programie 2. Wyniki Programu 3. Procesy podatkowe w samorządach 2 Informacje o Programie

Bardziej szczegółowo