Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Gdów do roku 2020

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Gdów do roku 2020"

Transkrypt

1 STRATEGIA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH W GMINIE GDÓW DO ROKU 2020 Załącznik do uchwały Nr... Rady Gminy Gdów z dnia... Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Gdów do roku 2020 GMINA GDÓW

2 Spis treści: I. CELE I PODSTAWY PRAWNE DZIAŁANIA Istota i znaczenie Strategii dla rozwiązywania problemów społecznych w Gminie Gdów Podstawa formalna i prawna tworzenia Strategii Dokumenty europejskie Dokumenty krajowe Dokumenty regionalne Krajowe regulacje prawne Dokumenty lokalne II. INFORMACJE I UWARUNKOWANIA LOKALNE Uwarunkowania demograficzne Informacje ogólne o gminie Struktura demograficzna mieszkańców III. DIAGNOZA PROBLEMÓW DOTYCZĄCYCH POMOCY SPOŁECZNEJ I WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO Statystyczne wskaźniki ubóstwa i wykluczenia społecznego Ubóstwo dzieci i młodzieży Ubóstwo w rodzinach bezrobotnych Ubóstwo niepełnosprawnych osób dorosłych Ubóstwo osób starszych Bezpieczeństwo osób niesamodzielnych Bezpieczeństwo żywnościowe osób ubogich i wykluczonych Ubóstwo i wykluczenie mieszkaniowe Niezaspokojone potrzeby w zakresie mieszkań socjalnych Mieszkania chronione Dane sumaryczne powodów przyznania pomocy społecznej w gminie za lata

3 IV. STRATEGICZNE PRIORYTETY GMINY DOTYCZĄCE ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW Z ZAKRESU POMOCY SPOŁECZNEJ I WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO PRIORYTET 1. Misja służb społecznych PRIORYTET 2. Przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu dzieci i młodzieży Priorytet 3. Aktywna integracja społeczności lokalnej Priorytet 4. Poprawa systemu opieki oraz włączania osób niepełnosprawnych i osób w podeszłym wieku do życia społecznego i zawodowego Priorytet 5. Zwiększenie liczby mieszkań socjalnych Priorytet 6. Zapewnienie możliwości korzystania przez potrzebujących z mieszkania chronionego V. DIAGNOZA PROBLEMÓW Z ZAKRESU OCHRONY ZDROWIA I PROFILAKTYKI ZDROWOTNEJ Analiza dokumentów strategicznych dotyczących ochrony zdrowia w kontekście programowania działań EFS - w perspektywie finansowej na lata Zadania gminy w ramach opieki i profilaktyki zdrowotnej Dostępność ludności gminy do podstawowych i specjalistycznych placówek opieki zdrowotnej Główne problemy z zakresu opieki i profilaktyki zdrowotnej na terenie gminy Choroby przewlekłe m.in. jako skutek braku kompensacji utraconej sprawności oraz braku opieki geriatrycznej nad osobami w podeszłym wieku Niewystarczająca profilaktyka prozdrowotna i promocja zdrowego stylu życia Profilaktyka i opieka zdrowotna nad dziećmi i młodzieżą szkolną Nieaktywne spędzanie wolnego czasu, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży, w różnych formach kultury fizycznej Sport i zajęcia rekreacyjne dla dzieci i młodzieży Sport i rekreacja dorosłych Wsparcie działalności klubów sportowych oraz sportu dzieci i młodzieży Ochrona zdrowia psychicznego-diagnoza problemów Uzależnienia od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych- diagnoza problemów przyczyny i skutki Prognoza wystąpienia nowych problemów zdrowotnych

4 VI. STRATEGICZNE PRIORYTETY GMINY DOTYCZĄCE ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW Z ZAKRESU OPIEKI I PROFILAKTYKI ZDROWOTNEJ Priorytet 1. Rozwój usług dla osób z zaburzeniami psychicznymi i osób starszych Priorytet 2. Wsparcie usług zmierzających do kompensacji utraconej sprawności psychofizycznej Priorytet 3. Utworzenie w szkołach gabinetów profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej Priorytet 4. Realizacja programów prozdrowotnych skierowanych do dzieci i młodzieży Priorytet 5. Zwiekszenie aktywności fizycznej ludności Priorytet 6. Realizacja Gminnych Programów Przeciwdziałania Alhoholizmowi i Narkomanii Priorytet 7. Zwiększenie absorpcji środków finansowych, w tym unijnych, na realizację gminnych projektów z zakresu ochrony zdrowia i profilaktyki zdrowotnej VII. DIAGNOZA ZAGROŻEŃ DLA WSPÓŁCZESNEJ RODZINY Stan realizacji zadań gminy z zakresu wspierania rodzin i systemu pieczy zastępczej Wsparcie rodziny w jej funkcjach opiekuńczych i wychowawczych Działalność Placówki Wsparcia Dziennego oraz pozainstytucjonalne formy wsparcia dziennego dla dzieci i młodzieży Wychowanie przedszkolne dzieci Oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych Usługi opiekuńcze dla dzieci w wieku do lat Świetlice szkolne Organizacja nauki dla dzieci niepełnosprawnych Wsparcie rodzin w zakupie podręczników szkolnych Stypendia szkolne. Zasiłki szkolne Karta Dużej Rodziny Wsparcie socjalne niepracujących opiekunów osób niepełnosprawnych Problemy związane z zaburzeniami życia rodzinnego VIII. STRATEGICZNE PRIORYTETY DOTYCZĄCE WSPARCIA RODZIN

5 Priorytet 1. Przyspieszenie procesu powrotu dzieci umieszczonych w pieczy zastepczej do rodziny biologicznej, poprzez: Priorytet 2. Rozwój oferty wsparcia dziennego dla dzieci i młodzieży Priorytet 3. Likwidacja barier w dostępie do edukacji przedszkolnej poprzez zwiększenie liczby miejsc w przedszkolach samorządowych Priorytet 4. Kontynuacja dostosowania baz szkół i warunków realizacji do potrzeb małych dzieci w oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych Priorytet 5. Rozwój wysokiej jakości instytucjonalnej i pozarodzinnej opieki nad dziećmi w wieku od 0 do 3 lat poprzez: Priorytet 6. Likwidacja barier w dostępie uczniów do świetlic szkolnych Priorytet 7. Poprawa warunków dydaktycznych i opiekuńczych dla uczniów niepełnosprawnych Priorytet 8. Wdrożenie instrumentów motywacyjnych dla uzdolnionych dzieci i młodzieży Priorytet 9. Zwiększenie absorpcji środków finansowych, w tym unijnych, na realizację gminnych projektów z zakresu rozwoju instytucjonalnych usług dla rodzin IX. PRZEMOC W RODZINIE DIAGNOZA PROBLEMÓW Konsekwencje przemocy w rodzinie Zjawisko przemocy w rodzinie na terenie gminy X. STRATEGICZNE PRIORYTETY DOTYCZĄCE PRZECIWDZIAŁANIU PRZEMOCY W RODZINIE.. 89 Priorytet 1. Diagnoza zjawiska przemocy w rodzinie na obszarze gminy- ustalenie odsetka populacji rodzin zagrożonych przemocą w rodzinie Priorytet 2. Podniesienie poziomu wiedzy i świadomości społecznej w zakresie przyczyn i skutków przemocy w rodzinie; zmiana postrzegania przez społeczeństwo problemu przemocy w rodzinie Priorytet 3. Ochrona i pomoc osobom dotkniętym przemocą w rodzinie Priorytet 4. Oddziaływanie na osoby stosujące przemoc w rodzinie Priorytet 5. Podnoszenie kompetencji służb i przedstawicieli podmiotów realizujących działania z zakresu przeciwdziałania przemocy w rodzinie XI. WPŁYW NA KSZTAŁTOWANIE I ROZWÓJ KAPITAŁU LUDZKIEGO POPRZEZ EDUKACJĘ, DOSTĘP DO NOWYCH TECHNOLOGII, KULTURĘ I OCHRONĘ DZIEDZICTWA KULTUROWEGO DIAGNOZA Zagadnienia wstępne znaczenie kapitału ludzkiego

6 2. Edukacja szkolna dzieci i młodzieży Edukacja dorosłych Projektowane zmiany systemowe w edukacji dzieci i młodzieży Organizacja edukacji w gminie Społeczeństwo informacyjne- kryteria identyfikacji Informatyka w szkołach stan obecny Informatyzacja ludności -projekty realizowane przez gminę Kultura i ochrona dziedzictwa kulturowego Udział organizacji pozarządowych i gminnych organizacji społecznych w kształtowaniu i rozwoju kapitału ludzkiego XII. PRIORYTETY DOTYCZĄCE KSZTAŁTOWANIA I ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO Priorytet 1. Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w udostępnianiu zasobów oraz realizacji zadań publicznych Priorytet 2. Zorientowanie kształcenia ogólnego na kształcenie kluczowych kompetencji, umiejętności złożonych obok umiejętności prostych oraz kreatywności uczniów Priorytet 3. Opracowanie i realizacja modelu pracy z uczniem uzdolnionym Priorytet 4. Zapewnienie spójności działań edukacyjnych i społecznych dzieci i młodzieży Priorytet 5. Aktywność młodzieży i wolontariat młodzieżowy, w tym krótko i długoterminowy Priorytet 6. Aktywność społeczna i obywatelska Priorytet 7. Rozwój kultury i oferty czasu wolnego Priorytet 8. Dziedzictwo regionalne Priorytet 9. Wsparcie zatrudnienia i mobilności pracowników Priorytet 10. Wspieranie działalności innowacyjnej w oparciu o potencjał badawczo-rozwojowy regionu oraz podnoszenie konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw Priorytet 11. Wsparcie rozwoju i działalności podmiotów ekonomii społecznej Priorytet 12. Działalność społeczna osób starszych XIII. JEDNOSTKI REALIZUJĄCE STRATEGIĘ XIV. MODEL FINANSOWANIA STRATEGII

7 I. CELE I PODSTAWY PRAWNE DZIAŁANIA 1. Istota i znaczenie Strategii dla rozwiązywania problemów społecznych w Gminie Gdów Polityka społeczna zawiera trzy istotne cele: dbałość o warunki bytu, prorozwojowe struktury oraz stosunki społeczne. Pierwszy cel odwołuje się do dbania przez państwo, by społeczeństwo miało możliwość zaspokajania podstawowych potrzeb poprzez pracę zarobkową, emerytury, renty lub świadczenia społeczne. Problemem obecnej i następnych dekat będzie systematyczny wzrost ludności w wieku poprodukcyjnym, wymagających wsparcia ze względu na podeszły wiek, niepełnosprawność, choroby wieku starczego, samotność, a także brak bądź niewystarczający poziom dochodów pozwalający na zapewnienie opieki oraz nabycie niezbędnych produktów i usług pozwalających na godną egzystencję. Drugi cel wskazuje na konieczność kształtowania kapitału ludzkiego, który byłby zdolny do realizowania różnorodnych zadań w warunkach konkurencji na rynkach. W szczególności chodzi tu o kapitał intelektualny społeczeństwa nabyty w ramach różnorodnych form edukacji, zdolności dostosowawcze do nowych wyzwań rynku pracy, umiejętność korzystania z nowych technologii oraz mobilność w tworzeniu i poszukiwaniu miejsc pracy. Niebagatelną rolę odgrywa tu, oprócz rozwoju rynku pracy, struktura demograficzna ludności wyrażona m.in. liczbą urodzeń, liczbą osób zdolnych do pracy w wieku produkcyjnym oraz utrzymanie dodatniego salda migracji. Trzeci cel wskazuje na potrzebę kształtowania stosunków społecznych w oparciu o zasadę sprawiedliwości oraz zapewnianie równości szans na starcie każdemu członkowi społeczeństwa. Realizacja każdego z w.w. celów wiąże się z powinnością państwa i jednostek samorządowych w zakresie rozwiązywania spraw społecznych w następujących sferach: 1. Pomocy społecznej dla potrzebujących, których głównymi problemami są w szczególności: 1) ubóstwo, 2) niepełnosprawność lub długotrwała choroba, 3) bezrobocie, 4) bezdomność i wykluczenie mieszkaniowe, 5) konieczność zapewnienia opieki z powodu bezradności w wypełnianiu podstawowych funkcji życiowych. 2. Ochrony zdrowia i profilaktyki zdrowotnej wśród których definuje się następujące główne problemy: 1) wzrost w populacji ludności liczby chorób mających podłoże cywilizacyjne, 2) wzrost liczby chorób przewlekłych m.in. jako skutek braku kompensacji utraconej sprawności oraz braku opieki geriatrycznej nad osobami w podeszłym wieku, 3) dostępność ludności do podstawowych i specjalistycznych placówek opieki zdrowotnej, 4) niewystarczająca profilaktyka prozdrowotna i promocja zdrowego stylu życia, 5) wzrost uzależnień, w szczególności: 7

8 a) alkoholizmu, b) narkomanii, c) rozwój nowych rodzajów uzależnień, w szczególności związanych z nowymi typami używek psychoaktywnych rozprzestrzeniających się zwłaszcza wśród ludzi młodych, (tzw. dopalacze), 6) wzrost wśród ogółu społeczeństwa zachorowań ryzykownych zakażeń HIV i chorób na AIDS, 7) nieaktywne spędzanie wolnego czasu, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży, w różnych formach kultury fizycznej, w tym sportu i w innych formach aktywności, 3. Ochrony zdrowia psychicznego obejmująca zaburzenia psychiczne i zburzenia zachowania. 4. Wspierania rodziny, w tym związanej z: 1) ochroną macierzyństwa w szczególności matek samotnie wychowujących dzieci oraz rodzin wielodzietnych, 2) wsparciem rodziny w jej funkcjach opiekuńczych i wychowawczych związanej z: a) opieką na dziećmi do lat 3, b) zapewnieniem odpowiedniej liczby miejsc w placówkach dla dzieci w wieku przedszkolnym, c) zapewnieniem nauki i opieki dla dzieci niepełnosprawnych, d) zapewnieniem miejsc w świetlicach szkolnych dla dzieci rodziców tego potrzebujących, 3) wsparciem socjalnym niepracujących opiekunów osób niepełnosprawnych, 4) koniecznością zapewnienia systemu pieczy zastępczej dla dzieci niepełnoletnich, 5) pomocą w rozwiązywaniu problemów związanych z zaburzeniami życia rodzinnego, spowodowanych: a) alkoholizmem i innymi uzależnieniami, b) chorobą psychiczną, c) przemocą fizyczną, psychiczną i seksualną, d) rozpadem rodzin, a także pozbawieniem praw rodzicielskich do dzieci, e) dysfunkcją rodziny o różnych przejawach. 5. Przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy poprzez tworzenie skutecznego systemu wykrywania i przeciwdziałania, w szczególności poprzez: 1) rozszerzenie i koordynację źródeł informacji o rodzinach, w których stosowana jest przemoc fizyczna, psychiczna, seksualna, 2) zapewnienie skutecznego poradnictwa i interwencji dla ofiar przemocy, 3) zapewnienie potrzebującym możliwości pobytu w ośrodkach wsparcia. 6. Wpływu na kształtowanie i rozwój kapitału ludzkiego poprzez edukację, dostęp do nowych technologii, kulturę i ochronę dziedzictwa kulturowego poprzez: 1) zwiększanie kapitału intelektualnego społeczeństwa w ramach: a) kształcenia w placówkach oświatowych z uwzględnieniem potrzeb infrastrukturalnych i nowoczesnych narzędzi dydaktycznych tych placówek, b) wspierania pozaszkolnych form edukacji oraz wspierania idei uczenia się przez całe życie, 8

9 c) umożliwienia dostępu do nowych technologii w szkołach i w formach pozaszkolnych, zwłaszcza techologii informatycznych oraz wpieranie budowy społeczeństwa otwartego na nowe umiejętności, d) wspieranie dzieci i młodzieży szczególnie uzdolnionej oraz promocja ich osiągnięć, 2) wspieranie zdolności dostosowawczych do nowych wyzwań, zwłaszcza rynku pracy oraz wspieranie mobilności w tworzeniu i poszukiwaniu miejsc pracy w warunkach konkurencji na rynkach, 3) wspieranie aktywności społecznej i zawodowej osób starszych, 4) organizowanie i prowadzenie działalności kulturalnej w formach instytucjonalnych, rozwój różnorodnych ofert kulturalnych, w tym poprzez wspieranie inicjatyw społecznych w zakresie kultury i sztuki, wspieranie czytelnictwa, warsztatów i festiwali kulturalnych, 5) ochronę dziedzictwa kulturowego mającego charakter odrębności regionalnej, zwłaszcza w dziedzinie folkloru, tradycji, wspieranie zanikających zawodów, wyrobów i potraw regionalnych. Skuteczna polityka społeczna powinna opierać się na rozpoznaniu rzeczywistych zjawisk i problemów społecznych występujących w danej społeczności lokalnej oraz ocenie znaczenia i roli czynników warunkujących te zjawiska. Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych to usystematyzowana, długoterminowa i perspektywiczna koncepcja polityki społecznej, mająca na celu zapokojenie potrzeb społecznych oraz stworzenie optymalnych warunków dla rozwoju i funkcjonowania społeczności lokalnej. Podmotami zobowiązanymi do wtyczenia i kształtowania celów polityki społecznej w gminie są jej organy. Podmiotami odpowiedzialnymi za realizowanie polityki społecznej są powołane przez organy gminy jednostki organizacyjne działające m.in. w sferze pomocy społecznej, pomocy rodzinie, edukacji, kultury, ochrony zdrowia psychicznego. Na realizację celów polityki społecznej mają znaczny wpływ jednostki niepodległe organom gminy działające w sferze edukcji w tym przedszkolnej oraz ochrony zdrowia. Znaczny wpływ na rozwiązywanie problemów społecznych ma jakość współpracy i współdziałania organów gminy z organizacjami pozarządowymi, w tym działającymi w sferze pożytku publicznego i wiejskimi orgnizacjami społecznymi oraz wsparcie przez organy gminy inicjatyw lokalnych. Jakość relacji oraz stopień współpracy między różnymi podmiotami działającymi na poziomie wiejskim, gminnym i ponadlokalnym decyduje o skuteczności polityki społecznej. W niektórych sferach polityki społecznej nieodzowne jest skuteczne i adekwatne do potrzeb wsparcie państwa. Wymienione na wstępie dziedziny polityki społecznej nie mają waloru odrębności. Zadania realizowane w ramach jednego celu społecznego są komplementarne z pozostałymi. Trudno oderwać realizację zadań ze sfery pomocy społecznej od zadań związanych z ochroną zdrowia, ochroną zdrowia psychicznego, wspieraniem rodzin w różnych problemach życiowych, ochroną rodzin przeciw przemocy oraz wsparciem w 9

10 uzyskaniu bezpiecznego schonienia. Te z kolei zadania mają wpływ na kształtowanie i rozwój kapitału ludzkiego, którego niepodobna oderwać od poziomu i dostępności edukacji, kultury i dziedzictwa kulturowego. Dlatego zamiast opracowania i podjęcia polityk odrębnych dla każdej sfery społecznej postanowiono opracować i podjąć jeden dokument strategiczny ukazujący wszystkie problemy i zadania niezbędne do realizacji. Ponadto zadania te mają charakter ciągły i chociaż mogą ulec zmianie instrumenty oddziaływania na poszczególne sfery życia społecznego, zidentyfikowane problemy w zasadzie są niezmienne i jak wykazują dane statystyczne, diagozny i doświadczenie będą miały tendencję stałą, a w niektórych sferach wzrostową. Ponadto konieczne jest komplementarne podejście do beneficjentów szeroko pojętej pomocy społecznej i socjalnej. Problemy jednostek (rodzin) mogą bowiem dotyczyć jednocześnie zarówno bezrobocia, ubóstwa, sieroctwa, braku opieki, zdrowia, w tym psychicznego, uzależnień, niepełnosprawności, starości, wykluczenia społecznego, przemocy w rodzinie jak i innych zaburzeń życia rodzinnego. Z kilkoma z nich mogą borykać się dzieci i młodzież w rodzinach dysfunkcyjnych, o zachwianych relacjach między jej członkami. Na te wszystkie problemy muszą zwracać uwagę powołane do tego jednostki i służby realizujące w Gminie politykę społeczną, współpracując ze sobą i działając w sposób skoordynowany, w tym z jednostkami i podmiotami spoza sfery publicznej. 2. Podstawa formalna i prawna tworzenia Strategii Priorytetowe kierunki zawarte w Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Gdów oraz planowane w jej ramach przedsięwzięcia są zgodne z kierunkami polityk w sferze społecznej zawartymi w dokumentach strategicznych formułowanych i realizowanych na poziomie Unii Europejskiej, na poziomie kraju, na poziomie regionalnym oraz lokalnym. Poniższy rozdział przedstawia opis podstawowych dokumentów strategicznych, które stanowią przesłanki dla niniejszej Strategii Dokumenty europejskie Kluczowym programem społeczno-gospodarczym Unii Europejskiej jest Europa 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu. Jest długookresowym programem rozwoju społeczno-gospodarczego Unii Europejskiej (UE) na lata Została zatwierdzona przez Radę Europejską 17 czerwca 2010 r. zastępując, realizowaną w latach , Strategię Lizbońską. Strategia Europa 2020, ze względu na specyficzny moment jej powstawania, stanowi odpowiedź na kryzys gospodarczy. Równocześnie uwzględnia stojące przed Europą długofalowe wyzwania związane z globalizacją, starzeniem się społeczeństw czy rosnącą potrzebą racjonalnego wykorzystywania zasobów. Podobnie jak w Strategii Lizbońskiej, głównym celem jest nadal wzrost gospodarczy, jednak szczególną uwagę zwrócono na kwestie dotyczące zrównoważenia tego procesu. Efektem realizacji Strategii Europa 2020 ma być gospodarka bazująca na wiedzy, niskoemisyjna, promująca przyjazne środowisku technologie, oszczędnie gospodarująca zasobami, kreująca nowe zielone miejsca pracy, a zarazem zachowująca dbałość o spójność społeczną. 10

11 W jej ramach opracowano wskaźniki Strategii Europa 2020 jako nadrzędne cele realizacji polityki społecznej. Dla osiągnięcia powyższych celów zaproponowano trzy podstawowe, wzajemnie powiązane ze sobą priorytety: Wzrost inteligentny (smart growth): rozwój gospodarki opartej na wiedzy i innowacji wzrost tworzący wysoką wartość dodaną, wymagającą znacznych nakładów na B+R oraz stosowania mechanizmów, które sprzyjają szybkiej transmisji wiedzy teoretycznej do praktyki gospodarczej. Ponieważ gospodarka oparta na wiedzy jest niemożliwa bez odpowiednio wykształconego społeczeństwa, priorytet ten obejmuje też rozwój i podnoszenie jakości edukacji; Wzrost zrównoważony (sustainable growth): wspieranie gospodarki efektywnie korzystającej z zasobów, bardziej przyjaznej środowisku i bardziej konkurencyjnej. Idea zielonego wzrostu traktowana jest jako dodatkowa szansa zarówno na przejście na nowoczesne technologie eksploatacji zasobów środowiska naturalnego, jak i na tworzenie nowych miejsc pracy. UE chce być liderem w dziedzinie technologii środowiskowych i ochrony środowiska naturalnego; Wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu (inclusive growth): wspieranie gospodarki o wysokim poziomie zatrudnienia, zapewniającej spójność społeczną i terytorialną celem Europy 2020 jest dążenie do aktywizacji zawodowej możliwie jak największej liczby osób. Postęp w realizacji Strategii Europa 2020 jest monitorowany na podstawie zbioru wskaźników przypisanych do określonych 5 celów rozwojowych, które mają być osiągnięte w roku 2020 na poziomie unijnym. W zakresie problemów społecznych wyróżnia się nastepujące 3 nadrzędne cele i wskaźniki ich realizacji: Tabela 1. Cele nadrzędne Strategii Wskaźniki główne Wzrost wskaźnika zatrudniania osób w przedziale wiekowym lata do poziomu 75% Podniesienie poziomu wykształcenia poprzez zmniejszenie odsetka osób zbyt wcześnie kończących naukę do poniżej 10% oraz zwiększenie, do co najmniej 40%, odsetka osób w wieku lat z wykształceniem wyższym lub równoważnym Zmniejszenie ubóstwa poprzez wydźwignięcie w UE co najmniej 20 mln osób z ubóstwa lub wykluczenia społecznego Żródło: portal informacyjny 11 Wskaźnik zatrudnienia osób w wieku lata Młodzież niekontynuująca nauki Osoby w wieku lata posiadające wyższe wykształcenie Wskaźnik zagrożenia ubóstwem lub wykluczeniem społecznym (wskaźnik zbiorczy trzech poniższych): Wskaźnik bardzo niskiej intensywności pracy w gospodarstwie domowym Wskaźnik zagrożenia ubóstwem (po uwzględnieniu transferów społecznych) Wskaźnik pogłębionej deprywacji materialnej

12 2.2. Dokumenty krajowe Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie jest zgodna z poniższymi dokumentami krajowymi: Strategia Długookresowa Kraju Polska 2030, Strategia Średniookresowa Kraju Polska 2020, Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego Regiony, Miasta, Obszary Wiejskie, Krajowy Program Reform - Europa 2020, Krajowy Programu Rozwoju Ekonomii Społecznej, Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2020, Strategia Rozwoju Kapitału Ludzkiego 2020, Krajowy Program Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu Nowy wymiar aktywnej integracji., Strategia Sprawne Państwo 2020, Rządowy Program Na Rzecz Młodzieży. Aktywna młodzież. Krajowy Program Działań na Rzecz Równego Traktowania na lata , Narodowy Program Zdrowia na lata , Wieloletni program wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania Pomoc państwa w zakresie dożywiania na lata , Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego, Krajowy Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata , Program Osłonowy "Wspieranie Jednostek Samorządu Terytorialnego w Tworzeniu Systemu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie" - Edycja 2014 r. Krajowy Program Przeciwdziałania Narkomani na lata Narodowy Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na lata , Krajowy Program Zapobiegania Zakażeniom HIV i Zwalczania AIDS, Program Solidarność pokoleń. Działania dla zwiększenia aktywności zawodowej osób w wieku 50+., Rządowy Program na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata Dokumenty regionalne Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie jest spójna z poniższymi regionalnymi dokumentami strategicznymi, dotyczącymi sfery społecznej, opracowanymi do roku 2020: Strategia Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata , Program Strategiczny Kapitał Intelektualny i Rynek Pracy, Program Strategiczny Włączenie Społeczne, Program Strategiczny Dziedzictwo i Przemysły Czasu Wolnego, Program Strategiczny Ochrony Zdrowia, Małopolski Program Ochrony Zdrowia Psychicznego, Małopolski Program Przeciwdziałania Narkomanii, Małpolski Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Wyzwania Małpolski w kotekście starzenia się społeczeństwa. Podejście strategiczne, 12

13 Małpolski Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie, 2.4. Krajowe regulacje prawne Służby realizujące Strategię Rozwiązywania Problemów Społecznych są obowiązane uwzględnić przepisy obowiązujących aktów prawnych, wymienionych poniżej: Ustawa z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 182 z późn. zm.) Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz. U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721, z późn. zm.) Ustawa z dnis 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego Pomoc państwa w zakresie dożywiania ( Dz. U. Nr 267,poz z późn. zm.), Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 roku o ochronie zdrowia psychicznego (tj. Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1375, z późn. zm.) Ustawa z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób ( Dz.U.z 2014 r. poz. 24 z późn. zm.), Ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie ( Dz,U. Nr 127, poz.857 ), Ustawa z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz z późn. zm.) Ustawa z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii ( t.j.dz. U. z 2012 r., poz. 124) Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz z późn. zm.) Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2013, poz. 135 z późn. zm.) Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz z późn. zm.) Ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r.,nr 139, poz. 992 z późn. zm.) Ustawa z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2012 r., poz z późn. zm.) ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów ( Dz.U. z 2014 r., poz. 567), Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu Cywilnego (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 150), Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych ( t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 966, z późn. zm.) Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 382), Ustawa z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 788, z późn. zm.), Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz z późn. zm.) 13

14 Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (tj. Dz. U. z 2010 r., Nr 234, poz. 1536, z późn. zm.) uchwała Rady Ministrów nr 85 w sprawie ustanowienia rządowego programu dla rodzin wielodzietnych (M.P. z 2014 r. poz. 430), oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 maja 2014 r.w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu dla rodzin wielodzietnych (Dz. U. z 2014 r. poz.755) Dokumenty lokalne Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Gdów do roku 2020 jest zgodna ze Strategią Rozwoju Gminy Gdów do roku 2020 II. INFORMACJE I UWARUNKOWANIA LOKALNE 1. Uwarunkowania demograficzne 1.1.Informacje ogólne o gminie Powierzchnia Gminy liczy 108 km 2 (największa w gronie gmin sąsiednich). Statut Gminy Gdów wydziela w jej granicach 29 jednostek pomocniczych o statusie sołectw: Gdów, Bilczyce, Cichawa, Czyżów, Fałkowice, Jaroszówka, Klęczana, Krakuszowice, Książnice, Kunice, Hucisko, Liplas, Marszowice, Niegowić, Niewiarów, Nieznanowice, Niżowa, Pierzchów, Podolany, Stryszowa, Szczytniki, Świątniki, Wiatowice, Wieniec, Winiary, Zagórzany, Zalesiany, Zborczyce i Zręczyce. Mapa 1. Położenie geograficzne miejscowości przynależnych do Gminy Gdów Źródło: 14

15 Mapa 2. Położenie Gminy Gdów w Powiecie Wielickim Źródło: Urząd Statystyczny w Krakowie (Statystyczne Vademecum Samorządowca) 1.2. Struktura demograficzna mieszkańców Stan ludności, wg faktycznego miejsca zamieszkania w gminie Gdów na dzień 31 grudnia 2013 r., wynosił: osób. Stanowi to ok. 15 % ogółu ludności Powiatu Wielickiego i ok. 3,2 % Województwa Małopolskiego. Pod względem ilości mieszkańców gmina Gdów znacznie wyprzedza obszary wiejskie sąsiednich gmin, które charakteryzuje średnia: osób. Wiejski charakter gminy Gdów determinuje dosyć niską, jak na Województwo Małopolskie, gęstość zaludnienia na jej terenie, sięgającą w 2013 roku liczby 159 osób/km 2. Gęstość zaludnienia w Województwie w tym samym roku wynosiła 221 osób/km 2, natomiast w Powiecie Wielickim: 284 os./km 2. Struktura ludności w podziale na wiek i płeć stanowi podstawę większości analiz demograficznych, gdyż determinuje skalę i rodzaj potrzeb społecznych. Poniższa tabela przedstawia strukturę ludności Gminy Gdów w latach r. Tabela 2. Podział wiekowy ludności 2011 kobiet mężczyzn LATA 2012 kobiet mężczyzn 2013 kobiet mężczyzn % do ogółu ludności w 2013 W wieku od 0 do 6 lat RAZEM WIEK DZIECIĘCY I PRZEDSZKOLNY ,75 % 15

16 W wieku 7-15 lat ,84% W wieku lat ,10% RAZEM W WIEKU SZKOLNYM ,94 % OGÓŁEM LUDNOŚĆ W WIEKU PRZEDPRODYKCYJNYM W wieku : lat kobiety ,69 % lat miężczyźni RAZEM W WIEKU PRODUKCYJNYM W wieku: kobiety powyżej 60 lat mężczyźni powyżej 65 lat RAZEM W WIEKU POPRODYKCJYJNYM OGÓŁEM LUDNOŚĆ GMINY GDÓW ,76% ,55 % % Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z rejestru ewidencji ludności UG Gdów Na sytuację demograficzną w Gminie ma wpływ migracja ludności oraz liczba urodzeń i zgonów. Oto wybrane dane statystyczne: Tabela 3. Tytuł LICZBA OD DANEGO ROKU SALDO 2013 r mające wpływ na przyrost ludności Urodzenia żywe Zgony Zameldowania Wymeldowania Emigracje Migracja w ramach gminy (przemeldowania) x Źródło: dane z rejestru ewidencji ludności UG Gdów 16

17 Wybrane dane o rynku pracy w Gminie Gdów w latach przedstawiają się następująco: Tabela 4 Wyszczególnienie 2011 r r r. Liczba ludności w wieku produkcyjnym w gminie Gdów Bezrobotni zarejestrowani w tym kobiety w % 54,4 51,0 50% Udział bezrobotnych zarejestrowanych w 5,7 6,2 6,4% liczbie ludności w wieku produkcyjnym w % Udział zarejestrowanych bezrobotnych kobiet 6,6 6,7 6,8 w liczbie kobiet w wieku produkcyjnym w % Przeciętna stopa bezrobocia na obszarze powiatu Wielickiego wg danych GUS na 30 czerwca danego roku - w % 11,3 11,1 12,4 Źródło: obwieszczenie GUS, Urząd Statystyczny w Krakowie (BDL), dane z ewidencji ludności UG. Na stan rynku pracy w gminie Gdów ma wpływ liczba osób związanych z rolnictwem - uzyskane z danych dotyczących liczby ubezpieczonych w KRUS. Poniższa tabela wskazuje także na charakterystykę gospodarstw rolnych. Oto dane statystyczne: Tabela 5 Wyszczególnienie Stan na r. Liczba osób ubezpieczonych w rolnictwie ogółem w tym: Rolnicy ( właściciele gruntów rolnych) Domownicy 323 Liczba osób ubezpieczonych na wniosek ( na gruntach do 1 ha 232 przeliczeniowego) Ilość osób opłacających składkę w podwójnej wysokości na fundusz emerytalno-rentowy, z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności 86 gospodarczej Ilość gospodarstw rolnych powyżej 6 ha przeliczeniowych 202 Ilość gospodarstw rolnych powyżej 50 ha przeliczeniowych 3 źródło: dane z KRUS Dane o rynku pracy w rolnictwie charakteryzują gminę Gdów następująco: praca w rolnictwie stanowi, dla 13,5 % ludności gminy w wieku produkcyjnym, podstawowe źródło utrzymania, z liczby domowników ( 323 osoby) i liczby osób ubezpieczonych na wniosek (232 osoby) część z nich mogą stanowić osoby niezwiązane z rolnictwem - w tym może mieścić się tzw. ukryte bezrobocie ( osoby kontynuujące ubezpieczenie po utracie pracy i faktycznie nie osiągające dochodów z innych tytułów) lecz także osoby, które podjęły pracę na czarno lub na tzw. umowach śmieciowych. W przełożeniu na system 17

18 pomocy społecznej w gminie oraz system świadczeń rodzinnych osoby z dwóch ostatnich grup mogą mieć znaczący wpływ, w tym część z nich może otrzymywać świadczenia nienależne z powodu nieujawnionych oficjalnie dochodów. Z tabeli wynika, iż dominują gospodarstwa rolne poniżej 6 ha. Stanowią one aż 82,6 % ogółu gospodarstw rolnych, co ma wpływ na poziom osiąganych dochodów przez rodziny rolników, z reguły niskich- gospodarstwa te są bowiem niskotowarowe. Tendencje dotyczące rynku pracy w gminie Gdów wymagałyby jednak dalszych analiz, których źródłem mogą być wyłącznie badania statystyczne zlecone przez GUS, a dotyczące: liczby młodzieży studiującej i rozpoczynającej studia, które wejdą na rynek pracy w przeciągu najbliższych 4-5 lat, liczby bezrobotnych niepodejmujących pracy z powodu inwalidztwa, długotrwałej lub ciężkiej choroby, liczby osób zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych o trwałym charakterze. III. DIAGNOZA PROBLEMÓW DOTYCZĄCYCH POMOCY SPOŁECZNEJ I WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO 1. Statystyczne wskaźniki ubóstwa i wykluczenia społecznego Wg danych MPiPS do statystycznego pomiaru ubóstwa w Polsce stosuje się obecnie trzy kryteria (przyjęte dla strategii Europa 2020 w UE). Rodzina (gospodarstwo domowe) jest zagrożone ubóstwem, jeżeli jego dochód jest niższy niż 60% mediany dochodów w danym kraju. W 2011 r. wartość tak ustalonej granicy ubóstwa wynosiła dla jednej osoby około 1000 zł miesięcznie, a dla rodziny 2+2 było to nieco ponad 2100 zł. Jeżeli rodzina deklaruje, że nie może zaspokoić z powodów finansowych co najmniej czterech z dziewięciu podstawowych potrzeb, to uznawana jest za będącą w sytuacji pogłębionej deprywacji materialnej. Ostatnie kryterium dotyczy czasu pracy członków rodziny w roku poprzedzającym badanie. Jeżeli czas pracy członków rodziny był niższy niż 20% pełnego rocznego czasu pracy, wówczas mowa o rodzinach żyjących w sytuacji bardzo niskiej intensywności pracy. Dla celów pomiaru łącznego występowania tych sytuacji, stosuje się jednocześnie wymienione trzy kryteria. Żeby uniknąć podwójnego liczenia osób, np. jednocześnie zagrożonych ubóstwem i podlegających pogłębionej deprywacji, bierze się pod uwagę spełnianie tylko jednego z nich. W ten sposób otrzymujemy liczbę osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. W Polsce w 2011 r. wynosiła ona 10,2 mln co stanowiło 27,2% całej ludności wobec 24,2% średnio w UE. Zagrożonych ubóstwem było ok. 6,6 mln osób, doświadczających pogłębionej deprywacji ok. 4,9 mln i ok. 2,1 mln osób żyjących w gospodarstwach domowych z niską intensywnością pracy. Warto podkreślić, że wartość prezentowanego wskaźnika w Polsce systematycznie maleje (od 2005 r. tj. od momentu podjęcia badań przez GUS), podczas gdy w UE w 2011 r. odnotowano wzrost o 0,8 pkt. procentowego. Przeprowadzone badania nad zasięgiem ubóstwa lub wykluczeniem społecznym pozwalają na dokonanie charakterystyk regionalnych, w przypadku Polski odpowiednie wskaźniki oszacowano w podziale na województwa. 18

19 Mapa 3. Wskaźnik zagrożenia ubóstwem ub wykluzceniem społecznym w 2011 r. Żródło: MPiPS Krajowy Program Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu 2020 Z danych wykazanych na mapie wynika, że wskaźnik zagrożenia ubóstwem lub wykluczeniem społecznym w województwie Małopolskim wynosi 28,6 punktu, zaś wskaźnik zagrożenia ubóstwem 20,4. Obydwa wskaźniki są jednymi z najwyższych w kraju. Mapa.4 Wskaźnik zagrożenia pogłębioną deprywacją materialną w województwach w 2011 r. Żródło: MPiPS Krajowy Program Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu 2020 Jednym z najważniejszych wskaźników finansowej kondycji społeczeństwa jest wskaźnik zagrożenia ubóstwem relatywnym po uwzględnieniu w dochodach transferów 19

20 społecznych. Wg definicji EUROSTAT jest to procent osób, których dochód ekwiwalentny do dyspozycji (po uwzględnieniu w dochodach transferów społecznych) jest niższy od granicy ubóstwa ustalonej na poziomie 60% mediany rocznych ekwiwalentnych dochodów do dyspozycji w danym kraju. Wg danych GUS( Bank Danych Lokalnych) wskaźnik ten w w Województwie Małopolskim wynosił : w roku ,7 %, w roku ,4%, w roku ,4 % Ubóstwo dzieci i młodzieży Status materialny i niematerialny dzieci jest taki, jak rodzin i społeczności, w których się urodziły i w których dorastają. Z tego oczywistego faktu wynika ryzyko odtwarzania nierówności w kolejnych pokoleniach. Rozważając zależności między typem rodziny i deprywacją materialną dzieci należy podkreślić, że podlegają jej one w w większym stopniu w rodzinach samotnych rodziców, a po nich w rodzinach wielodzietnych. Wg danych z Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2011, w Polsce głęboka deprywacja materialna (6+) dotyka 37% dzieci w pierwszych i 23% w drugich. Poza samotnym rodzicielstwem i wielodzietnością warto zwrócić uwagę na nastoletnie macierzyństwo. W przypadku niewydolności opiekuńczo-wychowawczej rodziny, w której mimo zastosowanych intensywnych metod pracy z rodziną niemożliwym było pozostawienie w niej dziecka, małoletnich umieszcza się w pieczy zastępczej, przede wszystkim rodzinnej (rodziny zastępcze i rodzinne domy dziecka) lub w instytucjonalnej (placówki opiekuńczo-wychowawcze, regionalne placówki opiekuńczo-terapeutyczne i interwencyjne ośrodki preadopcyjne). Problemy starszych dzieci i młodzieży (15-24) są już rozpatrywane w kontekście rynku pracy i edukacji. Zasadnicze dla tej grupy wiekowej jest przejście ze świata edukacji do świata pracy. Stąd też największy niepokój wywołuje zjawisko pozostawania poza edukacją, szkoleniami i pracą. W Polsce wstępnie oszacowany odsetek młodych ludzi w takiej sytuacji wynosił w 2011 r. 11,6%, głównie dotyczy to młodzieży w wieku lat. Problematyka ubóstwa i wykluczenia dotyka w szczególności dzieci i młodzieży w różnym stopniu niepełnosprawnych. Szczególną opieką powinny być objęte rodziny wychowujące więcej niż jedno dziecko niepełnosprawne, gdyż najczęściej występują tam trudności z zapewnieniem odpowiedniej rehabilitacji wszystkim dzieciom, a niezaspokojenie tych potrzeb potęguje zagrożenie ubóstwem. W sferze edukacji jest to problem wykluczenia poza szkolnictwo integracyjne oraz niska jakość tego ostatniego, a w sferze zawodowej pozostawanie poza edukacją, szkoleniami i pracą po ukończeniu gimnazjów czy szkół zawodowych (w szczególności szkół specjalnych). Gdy weźmiemy pod uwagę zarówno skład gospodarstwa domowego (obecność dzieci), jak i intensywność pracy w tym gospodarstwie (wskaźnik przepracowanych miesięcy przez jego członków w danym roku), wówczas okazuje się, że zagrożenie ubóstwem gospodarstw z dziećmi i o niskiej intensywności pracy (między 20% a 45%) wynosiło w Polsce 44,7%. Ubóstwem zagrożone są najbardziej osoby bezrobotne i niepełnosprawne. Oznaczać to może, że pomoc finansowa jest dla nich niedostępna i/lub nieadekwatna do ich sytuacji. 20

21 1.2. Ubóstwo w rodzinach bezrobotnych Wg danych GUS wynikających z Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2011, prezentowanych dla Województwa Małopolskiego (brak danych prezentowanych dla gmin) ustalono nastepujące przyczyny bezrobocia: Tabela 6. Określenie przyczyn bezrobocia Udział procentowy do ogółu ludności Zniechęcenie bezskutecznością poszukiwania pracy 0,71 % Wyczerpanie wszystkich możliwości znalezienia pracy 0,52 % Nauka, uzupełnianie kwalifikacji 22,95 % Obowiązki rodzinne i związane z prowadzeniem domu 6,53% Choroba, niepełnosprawność 13,25% Inne powody osobiste lub rodzinne 2,91 % Emerytura 43,48% Oczekiwanie na powrót do pracy 0,30 % Inne przyczyny 9,24 % Nieustalone 0,11 % RAZEM 100 % Żródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS (NSLiM 2011) Analiza zaprezentowanych w tablicy przyczyn bezrobocia prowadzi do podziału ich na kilka grup: do przyczyn uzasadnionych należy zaliczyć: naukę, uzupełnienie kwalifikacji, obowiązki rodzinne i związane z prowadzeniem domu, pobieranie emerytury oraz oczekiwanie na powrót do pracy - razem 73,26 %, do przyczyn niezależnych: bezrobocie z powodu długotrwałej choroby i niepełnosprawności wynoszący aż 13,25%, do przyczyn nieuzasadnionych, w tym spowodowanych małą aktywnością w znalezieniu zatrudnienia albo uprzednio zdefiniowaną tzw. bardzo niską intensywnoścą pracy można zaliczyć: zniechęcenie bezskutecznością zatrudnienia, wyczerpanie możliwości zatrudnienia, inne powody osobiste lub rodzinne oraz tzw. inne przyczyny i przyczyny nieustalone łącznie aż 13,49 %. Istnieje prawdopodobieństwo, iż dwie ostatnie grupy są, lub będą okresowo lub trwale, beneficjentami pomocy społecznej ( aż 26,74 % ogółu ludności). Wg danych GOPS w Gdowie za lata pomoc społeczna udzielona w formie zasiłków celowych z powodu bezrobocia przedstawiała się następująco : 21

22 Tabela 7. Rok Liczba rodzin, którym przyznano świadczenia Łączna liczba osób w tych rodzinach Łlaczna liczba świadczeń Łączna kwota świadczeń w zł , , ,00 Żródło: dane statystyczne GOPS w Gdowie Z powyższej tabeli na uwagę zasługuje stały wzrost kwoty świadczeń ( w roku 2013 stosunku do roku 2011). o 33 % w 1.3. Ubóstwo niepełnosprawnych osób dorosłych Rodziny z osobami niepełnosprawnymi oraz osobami długotrwale lub ciężko chorującymi stanowią główną grupę wspieraną w ramach systemu pomocy społecznej gminy. Z danych sprawozdawczych GOPS za lata , ubóstwo niepełnosprawnych oraz długotrwale chorujących przedstawiało się następująco: Tabela 8. ROK OKREŚLENIE ŁĄCZNA LICZBA RODZIN ŁĄCZNA LICZBA OSÓB W RODZINIE Niepełnosprawność Długotrwała lub ciężka choroba RAZEM Niepełnosprawność Długotrwała lub ciężka choroba RAZEM Niepełnosprawność Długotrwała lub ciężka choroba RAZEM Żródło: dane statystyczne GOPS w Gdowie Dane wskazują na stały wzrost liczby rodzin wymagających wsparcia socjalnego z powodu niepełnosprawności albo długotrwałej lub ciężkiej choroby. W roku 2013 w stosunku do roku 2011 liczba tych rodzin wzrosła aż o 27 %, a liczba osób w rodzinach z osobami niepełnosprawnymi lub chorymi długotrwale o prawie 35 % Ubóstwo osób starszych W społeczeństwie są dwie główne grupy wiekowe, od których nie wymaga się, aby utrzymywały się z pracy. Poza dziećmi są to osoby starsze. Przez długi czas kryterium wiekowe dla tak rozumianej starości wynosiło w Polsce 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Po ostatnich reformach 22

23 emerytalnych z 2013 r. kryterium wiekowe wynosi 67 lat niezależnie od płci, ale będzie ono obejmować całą ludność stopniowo w dłuższym okresie czasu. Osoby starsze są zagrożone ubóstwem z kilku powodów. Po pierwsze, mogły nie nagromadzić w ciągu życia majątku dającego im odpowiednie zabezpieczenie. Nie chodzi przy tym tylko o oszczędności pieniężne, ale o własność innych dóbr o dużej wartości. Po drugie, nie miały dzieci lub ich dorosłe dzieci z różnych powodów nie wspierają ich finansowo i/lub rzeczowo. Nawet gdy je wspierają, pomoc ta może być niewystarczająca. Przeważającym źródłem utrzymania osób starszych na terenie Gminy było gospodarstwo rolne niskotowarowe o powierzchni 2-3 ha oraz praca jednego z małżonków ( rodziny tzw. dwuzawodowców ). W wyniku przemian społecznych po roku 1990 pracę utraciły, stały się osobami bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych i bez prawa do świadczeń emerytalno-rentowych z tytułu zatrudnienia. Osoby te nie odnalazły się na rynku pracy z powodu mniejszej ilości ofert i niskich kwalifikacji. Ich jedynym źródłem utrzymania pozostała więc praca w niewielkim gospodarstwie rolnym, niskotowarowym. Po trzecie, nie wszystkie te osoby starsze nabyły już prawo do emerytury ( renty), a gdy już ona przysługuje, w większości jest to emerytura ( renta) z KRUS, zbyt niska w stosunku do potrzeb gospodarstwa domowego. Należy pamiętać, że osoby starsze mogą też ze swoich stałych świadczeń wspierać lub wręcz utrzymywać młodszych, w tym bezrobotnych, członków rodziny. Po czwarte, nie wszystkie osoby starsze, w szczególności w bardziej zaawansowanym wieku mogą lub mają szansę pracować, żeby w ten sposób ewentualnie uzupełnić dochody, w tym poprzez pracę w niepełnym wymiarze czasu, dorywczą etc. Po piąte wzrasta liczba jednoosobowych gospodarstw domowych ( w tym osób samotnych w podeszłym wieku), wymagających pomocy w formach: zasiłków stałych, usług opiekuńczych oraz usług dla osób wymagających opieki całodobowej w Domach Pomocy Społecznej. Z danych sprawozdawczych GOPS za lata dla wymienionej, piatej grupy, poszczególne formy pomocy przedstawiały się następująco: Tabela 9. Rok Forma pomocy Liczba osób, którym przyznano pomoc Łączna liczba osób w rodzinach ( z kol.3) Łączna kwota świadczeń w zł Zasiłki stałe dla osób samotnie gospodarujących (środki budżetu , państwa) Usługi opiekuńcze(liczba świadczeń , ) Odpłatność gminy za pobyt w Domach Pomocy Społecznej ,00 OGÓŁEM ,00 23

24 w tym świadczenia ponoszone z budżetu gminy ,00 Zasiłki stałe dla osób samotnie gospodarujących (środki budżetu , państwa) Usługi opiekuńcze(liczba świadczeń , ) Odpłatność gminy za pobyt w Domach Pomocy Społecznej ,00 OGÓŁEM ,00 w tym świadczenia ponoszone z ,00 budżetu gminy Zasiłki stałe dla osób samotnie gospodarujących (środki budżetu , państwa) Usługi opiekuńcze (liczba świadczeń ,00 387) Odpłatność gminy za pobyt w Domach Pomocy Społecznej ,00 OGÓŁEM ,00 w tym świadczenia ponoszone z budżetu gminy ,00 Żródło: opracowania własne na podstawie danych statystycznych GOPS w Gdowie Z powyższej tabeli wynikają następujące wnioski: wzrasta liczba świadczeniobiorców ogółem, lecz utrzymuje się na prawie niezmiennym poziomie liczba świadczeniobiorców finansowanych z budżetu gminy, wzrasta kwota świadczeń ponoszonych ze środków publicznych ogółem ( w roku 2013 w stosunku do roku 2011 o 78,5 %), wzrasta także kwota świadczeń ponoszonych z budżetu gminy pomimo spadku w roku 2013 liczby świadczeń opiekuńczych( z w roku 2012, do 387 w roku 2013) - w 2013 r. w stosunku do 2011 r. nakłady wzrosły o 17,8 % Bezpieczeństwo osób niesamodzielnych Bezpieczeństwo osób niesamodzielnych stanie się wyzwaniem dla służb społecznych gminy wobec wzrostu liczby osób niepełnosprawnych oraz starzenia się społeczeństwa. Problem ten związany jest także z ubóstwem osób starszych omówionym w rozdz Bezpieczeństwo osób niesamodzielnych w przeważającej części dotyczy osób: które są samotne, u których niepełnosprawność, w tym spowodowana wiekiem, ogranicza znacznie samodzielność funkcjonowania w życiu codzinnym, których nie stać na opiekuna opłacanego ze środków własnych. 24

25 W uzupełnieniu tabeli 9 w rozdz poniżej podaje się dane dotyczące świadczeń pielęgnacyjnych oraz zasiłków pielęgnacyjnych wypłaconych w latach osobom uprawnionym na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tabela 10. Rodzaj świadczenia Rok 2011 Rok 2012 Rok 2013 liczba osób kwota w zł liczba osób kwota w zł liczba osób kwota w zł Świadczenia pielęgnacyjne Opłacenie składek emerytalno-rentowych Zasiłki pielęgnacyjne OGÓŁEM Żródło: dane statystyczne GOPS w Gdowie Z tabeli wynika, że systematycznie wzrasta koszt w.w. świadczeń. W roku 2013 w stosunku do roku 2011 świadczenia wzrosły o 10 % Bezpieczeństwo żywnościowe osób ubogich i wykluczonych Pomoc żywnościowa wpisuje się w kompleksową pracę socjalną z osobami najuboższymi i wykluczonymi społecznie. Główne powody dla których konieczna jest pomoc żywnościowa realizowana przez gminę to: ubóstwo rodzin wychowujących dzieci oraz bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego. Pomoc instytucjonalna w formie zapewnienia gotowego posiłku skierowana jest wyłącznie do dzieci. Osoby dorosłe potrzebujące wsparcia żywnościowego z reguły otrzymują pomoc rzeczową w formie artykułów żywnościowych. Poniższe dane obrazują skalę problemu. Tabela 11. Wyszczególnienie Rok 2011 Rok 2012 Rok 2013 Ilość udzielonych świadczeń w formie posiłku ogółem w tym dla dzieci Liczba świadczeń Kwota świadczeń Liczba rodzin wspierana w formie posiłku Rodziny z dziećmi objęte pomoca społeczną- ogółem Żródło: dane statystyczne GOPS w Gdowie Z powyższych danych wynika, że przeciętnie co druga rodzina z dziećmi objęta pomocą społeczną korzysta ze wsparcia w formie posiłku dla dzieci. Na uwagę zasługuje wzrost w 2013 r. o 21 %. liczby rodzin wymagających pomocy żywnościowej w stosunku do roku poprzedniego. 25

26 1.7. Ubóstwo i wykluczenie mieszkaniowe Na terenie Gminy do znaczących dóbr należy zaliczyć własność gruntów, domów mieszkalnych i zabudowań gospodarczych. Wg danych ewidencyjnych Urzędu Gminy liczba budynków mieszkalnych wynosi Wg danych GUS przeciętna powierzchnia użytkowa 1 mieszkania w Gminie Gdów wnosi 94,6 m2 i jest wyższa niż w powiecie wielickim. Do marginalnych sytuacji należy wykluczenie mieszkaniowe rodzin. Niemniej jednak pozostają w gminie nierozwiązane kwestie dotyczące mieszkań socjalnych, o czym mowa w rozdz Ponadto wśród problemów w kwestiach mieszkaniowych, w rodzinach najuboższych, występuje brak środków pieniężnych na ich remont lub modernizację oraz niemożność ponoszenia wydatków koniecznych związanych z ich utrzymaniem ( wydatki na ogrzewanie budynków, zakup prądu, gazu, wody, odprowadzenie lub wywóz ścieków, opłaty za wywóz odpadów komunalnych) i inne. Warunkujące rozwój rodziny bezpieczne mieszkanie i jego utrzymanie jest więc drogie, w szczególności dla tych gospodarstw domowych, których dochody są z różnych powodów niskie. Zwiększa się liczba gospodarstw jedno i dwuosobowych w których żyją osoby w podeszłym wieku. W znacznej liczbie są oni właścicielami budynków mieszkalnych o powierzchni ponad ich potrzeby życiowe. Osoby te charakteryzują się brakiem chęci i mobilności w kwestii sprzedaży lub zamiany mieszkania na mniejsze, chociaż przeważającą część skromnych dochodów przeznaczają na ich utrzymanie, kosztem minimalizacji innych niezbędnych potrzeb ( w szczególności na profilaktykę i ochronę zdrowia, na żywność, ubranie, na ogrzewanie mieszkania). Generalnie, we wszystkich grupach społecznych o niskich dochodach, własność nieruchomości nie jest jednak źródłem stałego lub okazjonalnego dochodu z wynajmu lub sprzedaży, z następujących powodów: rozdrobnione gospodarstwa rolne w Gminie nie dają praktycznie żadnego dochodu ze sprzedaży płodów rolnych, co najwyżej stanowią niewielki wkład w pozyskanie żywności na potrzeby rodziny, występuje zbyt niski popyt na nabycie gruntów rolnych i wiejskich budynków mieszkalnych, a także charakterystyczne dla ludności wiejskiej w Małopolsce uwarunkowania kulturowe (przywiązanie do tzw. ojcowizny), grunty budowlane stanowią podstawowe źródło wsparcia dla młodego pokolenia ( pod budowę własnego domu i na wydatki inwestycyjne z tym związane). Uprawnionych do dodatków mieszkaniowych w roku 2013 r. było 4 rodziny, którym wypłacono roczną kwotę dodatków w wysokości 6.469,80 zł. Za I półrocze 2014 r. dodatki mieszkaniowe otrzymuje nadal 4 rodziny, a kwota pórocznych dodatków wyniosła 4.154,11 zł. Osoby bezdomne, do których dotarły pracownicy socjalni z GOPS wymieniały jako bezpośrednie przyczyny bezdomności: wypędzenie z mieszkania przez rodzinę (przeważnie z powodu przewlekłego alkoholizmu i agresji), zruderowanie budynku w którym zamieszkiwały ( utrata pracy zawodowej z powodu alkoholizmu, brak uprawnień do zabezpieczenia społecznego, praca dorywcza tylko do momentu zdolności do wykonywania jakichkolwiek zajęć) oraz migracja z innej gminy (miasta). Bezdomność jest w gminie zjawiskiem marginalnym ( w roku osoby, w roku 2012 nie było bezdomnych, w roku osoby ). Problem bezdomności był rozwiązywany przez służby pomocy społecznej niezwłocznie. 26

27 1.8. Niezaspokojone potrzeby w zakresie mieszkań socjalnych W skład gminnego zasobu mieszkaniowego wchodzą 24 lokale. Są to 23 lokale mieszkalne i 1 zastępczy. Brak jest natomiast lokali o charakterze typowo socjalnym, o niższym standardzie, a w związku z tym niższych kosztach eksploatacji, niż w lokalu mieszkalnym. Nie ma też w zasobie żadnych pomieszczeń tzw. tymczasowych, ani mieszkań chronionych, o których mowa w art. 53 ustawy o pomocy społecznej. Z ogólnej liczby 24 lokali o charakterze mieszkalnym: 13 lokali znajduje się w budynkach użyteczności publicznej - w tym: w placówkach oświatowych znajduje się - 9 lokali, w budynku użytkowanym przez NZOZ 3 lokale mieszkalne i jeden mieszkalny zastępczy, 11 lokali mieszkalnych znajduje się w budynkach w całości przeznaczonych na cele mieszkalne ( są to budynki: nowowybudowany budynek wielomieszkaniowy w Zręczycach 6 lokali, budynek poszkolny w Zręczycach 1 lokal, budynek poszkolny w Zagórzanach - 3 lokale oraz w Cichawie 1 lokal). Obecnie w Urzędzie zarejestrowanych jest 13 wniosków osób ubiegających się o przydział lokalu socjalnego z zasobu mieszkaniowego gminy. Wnioski złożono: w roku wniosek, w roku wniosek, w roku 2011 brak było wniosków, w roku wniosków, w roku wniosków. Łącznie wnioski te zmierzają do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych 40 osób, w tym 7 wniosków dotyczy rodzin 4-5 osobowych ( łącznie 29 osób). W większości są to rodziny i osoby korzystające ze stałych lub okresowych świadczeń przyznawanych przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej. Dla zaspokojenia tych potrzeb, tylko na dzień dzisiejszy, konieczne byłoby uzyskanie co najmniej lokali socjalnych o minimalnej powierzchni mieszkalnej (powierzchni pokoi bez kuchni, części socjalnej i komunikacyjnej) łącznie w wysokości 230 m 2. Powierzchnia użytkowa wynosić musi znacznie więcej ok. 360 m 2. Dla zaspokojenia przyszłych potrzeb konieczne będzie uzyskanie dalszych, co najmniej 10 lokali głównie socjalnych, o łącznej pow. użytkowej około m 2. Zapotrzebowanie na zastępcze lokale mieszkalne ( lokale tymczasowe) i lokale socjalne z roku na rok będzie się powiększać. Już sama ilość wniosków złożonych w poszczególnych latach wskazuje na nagły wzrost potrzeb mieszkaniowych osób najuboższych, zwykle o trudniej i nieuporządkowanej sytuacji życiowej oraz rodzinnej. Bezpośrednich przyczyn takiego stanu upatrywać należy w: 1) postępującym zubożeniu społeczeństwa, szczególnie grup społecznych o najniższych dochodach, rodzin wielodzietnych, osób o najniższym wykształceniu i tzw. małej zaradności życiowej, a także dotkniętych patologiami (alkoholizm, narkomania itp.), 2) uregulowań prawnych związanych z ochroną praw lokatorów, uwolnieniem czynszów najmu lokali mieszkalnych oraz przepisów prawa umożliwiających sądom w większym niż dotychczas zakresie orzekanie o obowiązku zabezpieczenia przez gminę lokali zastępczych lub socjalnych dla osób eksmitowanych, co jest przez sądy powszechnie stosowane, 3) prywatyzacji mienia państwowego polegającej na zwrocie lub sprzedaży osobom fizycznym nieruchomości zabudowanych Skarbu Państwa, w których to nieruchomościach znajdują się lokale 27

28 mieszkalne, co w większości przypadków prowadzi do wypowiadania umów najmu przez nowych właścicieli, a w konsekwencji do eksmisji. Taką sytuacją zagrożone są 3 lokale mieszkalne w Zagórzanach nr 32, w których zamieszkują łączne 22 osoby, 4) braku wolnych lokali mieszkalnych i socjalnych w zasobie mieszkaniowym gminy. Rotacyjnie zwalniane lokale mieszkalne w budynkach szkolnych, wynajmowane zwykle nauczycielom jako mieszkanie związane ze stosunkiem pracy w gminnych placówkach oświatowych, nie mogą być przeznaczane na lokale socjalne i nadal są wynajmowane jako lokale nauczycielskie. Wyłoniła się w ostatnich latach, dotychczas niewystępująca grupa potencjalnych beneficjentów mieszkań socjalnych, której przedstawicielkami są młode, oficjalnie samotne matki ( z 1-2 dzieci), niepracujące, które utaciły prawo do mieszkania ( przeważnie w domu rodzinnym) z powodu: faktycznego życia z partnerem nieakceptowanym przez rodzinę, przeważnie bezrobotnym, nadużywającym alkoholu, konfliktowym i roszczeniowym, ostrego konfliktu w rodzinie z powodów: braku partycypacji młodych w kosztach utrzymania domu i wyżywienia, zadłużanie się na koszt rodziny, braku odpowiedzialności i niepodejmowanie jakichkolwiek kroków zmierzających do zmiany stylu życia i usamodzielnienia się, w tym poprzez podjęcie pracy, niewystarczającej powierzchni mieszkaniowej w domu rodzinnym mogącej zapokoić potrzeby wszystkich członków rodziny Mieszkania chronione Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy prowadzenie i zapewnienie miejsc w mieszkaniach chronionych. Mieszkanie chronione udziela się osobie, która ze względu na trudną sytuację życiową, wiek, niepełnosprawność lub chorobę potrzebuje wsparcia w funkcjonowaniu w codziennym życiu, ale nie wymaga usług w zakresie świadczonym przez jednostkę całodobowej opieki, w szczególności osobie z zaburzeniami psychicznymi, osobie opuszczającej pieczę zastępczą w rozumieniu przepisów o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, zakład dla nieletnich, a także cudzoziemcowi ( o statusie określonym w ustawie o cudzoziemcach). Mieszkanie chronione jest formą pomocy społecznej przygotowującą osoby tam przebywające, pod opieką specjalistów, do prowadzenia samodzielnego życia lub zastępującą pobyt w placówce zapewniającej całodobową opiekę. Mieszkanie chronione zapewnia warunki samodzielnego funkcjonowania w środowisku, w integracji ze społecznością lokalną. Mieszkanie takie udzielane jest na wniosek potrzebującego na czas określony, a w uzasadnionych przypadkach na czas nieokreślony.w jednym mieszkaniu chronionym świadczone jest wsparcie skierowane do osób o zbliżonych potrzebach, z uwzględnieniem możliwości realizacji celów wsparcia, określonych w ustawie o pomocy społecznej. Należy zaznaczyć, że w Gminie Gdów potrzebujący nie są pozbawieni możliwości korzystania z mieszkania chronionego. Jeden z lokali komunalnych w Gdowie Nr 402/2 od miesiąca października br. może być wykorzystany na ten cel ( chociaż jego standard jest wyższy od wymagań określonych w przepisach prawa), aż do czasu przystosowania obiektu komunalnego w Zagórzanach 32 na mieszkania chronione. Termin dostosowania warunków pobytu w mieszkaniach chronionych upływa z dniem 31 grudnia 2014 r. 28

29 1.10. Dane sumaryczne powodów przyznania pomocy społecznej w gminie za lata Tabela 12. Rok 2011 Rok 2012 Rok 2013 Powód trudnej sytuacji żciowej Liczba ogółem Liczba ogółem Liczba ogółem rodzin osób w rodzinie rodzin osób w rodzinie rodzin osób w rodzinie Ubóstwo Sieroctwo Bezdomność Potrzeba ochrony macierzyństwa w tym wielodzietność Bezrobocie Niepełnosprawność Długotrwała lub ciężka choroba Bezradność w sprawach opiekuńczo wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego-ogółem: w tym rodziny niepełne rodziny wielodzietne Przemoc w rodzinie Alkoholizm Trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego Zdarzenia losowe Sytuacja kryzysowa Żródło: dane statystyczne GOPS w Gdowie 29

30 Na podstawie w.w. tabeli można wyłonić następujące tendencje w powodach przyznawania pomocy społecznej w gminie: stały wzrost ubóstwa stanowiącego przyczynę pomocy liczba rodzin w roku 2013 w stosunku do rodzin w 2011 r. wzrosła o 39,9 %, a liczba osób w takich rodzinach o 38,7 %, wrost liczby rodzin wnoskujących o wsparcie z powodu bezrobocia - liczba rodzin w roku 2013 w stosunku do rodzin w 2011 r. wzrosła o 22,7 %, jednakże w roku 2013 w stosunku do roku 2012 nastąpiła wyraźna tendencja spadkowa ( 0 17 %) liczby osób w rodzinie, które nie są w stanie zapokoić podstawowych potrzeb z powodu bezrobocia, znaczny wzrost liczby rodzin i osób dla których przyczyną ubóstwa jest niepełnosprawność oraz długotrwała i ciężka choroba wskaźniki liczone wg roku 2013 w stosunku do roku 2011 wynoszą w liczbie rodzin nastapił wzrost o 27,2 %, a liczba osób w rodzinie o 34,9%, ubóstwo, którego przyczyną jest alkoholizm - w gminie ( wg roku 2013) jest takich rodzin aż 46 i aż 111 osób żyje w rodzinie alkoholika (ów) należy jednak zaznaczyć 9 % spadek w stosunku do stanu z roku Należy dodać, że powodem wsparcia danej rodziny może stanowić więcej niż jedna przyczyna doprowadzająca do ubóstwa. Poniżej przedstawiono w tabeli udział procentowy liczby osób w rodzinach objetych pomocą społeczną w stosunku do ogółu ludności w gminie Gdów. Tabela 13. Rok 2011 Rok 2012 Rok 2013 Lp Wyszczególnienie Liczba ogółem Liczba ogółem Liczba ogółem 1 Liczba osób objętych pomocą społeczną w formie pieniężnej Liczba osób objętych pomocą w postaci pracy socjalnej Liczba osób objętych kontraktem socjalnym 4 Liczba ludności gminy Udział % (wiersz 1: 4) 5,09 5,00 5,33 Udział % (wiersz 2:4) 6,45 6,69 6,13 Udział % ( wiersz 3:4) ,38 0,35 Źródło: dane statystyczne GOPS w Gdowie W roku 2013 w stosunku do lat poprzednich wzrósł udział procentowy ludności Gminy Gdów wspieranych finansowo ze środków publicznych przeznaczonych na pomoc społeczną średnio o około 6%. Intensyfikacja wsparcia w postaci pracy socjalnej pracowników GOPS utrzymuje się prawie na tym samym poziomie. Natomiast w latach znacznie wzrosła liczba osób objętych kontraktem socjalnym- nowej formy aktywizacji osób korzystających z pomocy społecznej i jest to zjawisko pozytywne. 30

31 IV. STRATEGICZNE PRIORYTETY GMINY DOTYCZĄCE ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW Z ZAKRESU POMOCY SPOŁECZNEJ I WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO PRIORYTET 1. Misja służb społecznych Troska o osoby, rodziny i całe środowiska lokalne doświadczające deprywacji, często wielorakich, i w związku z tym narażonych na wykluczanie zarówno z rynku pracy i innych obszarów życia społecznego, stanowi misję współczesnych służb społecznych. Chodzi o to, by służby społeczne, kierując swe działania do jednostek, rodzin i społeczności lokalnej były w stanie osobom marginalizowanym i wykluczonym umożliwić samodzielność życiową, której wyrazem jest pełnienie ról w rodzinie w sposób sprzyjający jej funkcjonalności, uczestnictwo na rynku pracy i aktywność obywatelską w sferze publicznej, w tym zaangażowanie w życie społeczności lokalnej. Wg Krajowego Programu Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu 2020, istnieją trzy kluczowe warunki determinujące szanse realizacji tej misji: 1) osoby i rodziny marginalizowane i wykluczone społecznie mają dostęp do zróżnicowanej oferty usług pomocy i integracji społecznej odpowiednich do ich niezaspokojonych potrzeb; 2) społeczność lokalna ma stworzone warunki do rozwoju, w którym rozwijany będzie potencjał tej społeczności; chodzi tu m.in. o stworzenie możliwości samoorganizacji oraz dostęp do odpowiednich zasobów, 3) służby społeczne wspierając osoby i rodziny doświadczające trudności życiowych i wykluczeń w procesie odzyskiwania przez nie samodzielności życiowej i możliwości samostanowienia oraz pośrednicząc pomiędzy nimi, a zasobami adresowanej do nich pomocy, działają w sposób instytucjonalnie zintegrowany, a co do stylu działania profesjonalny i aktywny. Działanie 1.1. Zapewnienie kluczowych warunków determinujących spełnienie misji służb społecznych gminy 1. Wdrożenie kluczowych warunków wpływających na spełnienie misji służb społecznych poprzez: 1) zapewnienie większej koordynacji gminnych służb pełniących ważną rolę w realizacji spraw społecznych: Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (GOPS), Urzędu Gminy, gminnych przedszkoli, szkół podstawowych i gimnazjalnych, Placówki Opiekuńczo- Wychowawczej (POW), Środowiskowego Domu Samopomocy, Gminnego Zespołu ds. Przeciwdziałania Alkoholizmowi, Policji oraz organów sołectw, w celu: a) przyspieszenia obiegu informacji o osobach i rodzinach potrzebujących pomocy, b) podjęcia szybszych działań w zakresie wsparcia instytucjonalnego, w tym finansowego. 2) zwiększenie zakresu i różnorodności form współpracy pomiędzy służbami gminnymi, służbami powiatu powołanymi do pełnienia ról społecznych (PCPR, PUP, Policja) i innymi 31

32 instytucjami publicznymi ( służba zdrowia, sądy, prokuratura) w szczególności w zakresie: różnych form wsparcia rodzin, ochrony rodzin alkoholików, przeciwdziałaniu przemocy w rodzinach, ustalenia liczby i potrzeb osób niepełnosprawnych oraz osób z problemami psychicznymi, 3) dostosowanie liczby pracowników socjalnych GOPS do liczby zadań oraz liczby osób i rodzin wymagających wsparcia w celu intensyfikacji działań bezpośrednio w miejscu zamieszkania tych osób, 4) podejmowanie większej liczby działań nieschematycznych ( nieobligatoryjnych w rozumieniu przepisów prawa), celem zróżnicowania form i zakresu pomocy, w tym pomocy pozafinansowej. 2. Wdrożenie reformy służb socjalnych gminy określonej w Krajowym Programie Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu 2020, w tym poprzez dostosowanie jakości pracy socjalnej i usług socjalnych do wymogów to jest: 1) wdrożenie zmian organizacyjnych w zakresie funkcjonowania katalogu nowych narzędzi do realizacji pracy socjalnej, obejmujących: a) znowelizowane kontrakty socjalne (indywidualne, rodzinne, społeczności lokalnej, sąsiedzkie); b) modyfikacje dotychczasowego rodzinnego wywiadu środowiskowego z rozdzieleniem na diagnozę, plan pomocy uwarunkowany potrzebami (świadczenia, usługi i inne), 2) objęcie możliwościami superwizji psychologicznej i metodycznej, oraz wymiany doświadczeń wszystkich pracowników socjalnych, co wymaga: a) zapewnie dostępu do wykształconych superwizorów; b) umożliwienie do 2020 roku każdemu pracownikowi socjalnemu prawa do stałej nieodpłatnej superwizji; c) inicjowanie i wspieranie funkcjonowania wśród pracowników socjalnych grup wsparcia jako grup samopomocowych i refleksji nad działaniem ; 3) podniesienie kompetencji pracownika socjalnego ( szkolenia zawodowe i podnoszenie kwalifikacji) poprzez: a) zapewnienie pracownikom udziału w nowym systemie szkolenia i doskonalenia zawodowego; b) zapewnienie nabycia przez pracowników socjalnych nowych specjalności zawodowych, umożliwiających prowadzenie na terenie gminy działań w zakresie organizacji usług społecznych, animowania i organizowania społeczności lokalnej oraz inicjowania lokalnej polityki społecznej, 4) wdrożenie zmian prawnych mających na celu zwiększenie liczby pracowników socjalnych, poprzez: a) zapewnienie, aby w ośrodku pomocy społecznej jednen pracownik socjalny zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy przypadał na określoną prawnie liczbę mieszkańców lub proporcjonalną liczbę rodzin i osób samotnie gospodarujących, objętych pracą socjalną, 32

33 STRATEGIA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH W GMINIE GDÓW DO ROKU 2020 b) wdrożenie rozwiązania, aby od 1 stycznia 2015 r., każda rodzina mająca problemy opiekuńczo-wychowawcze i korzystająca z pomocy społecznej miała możliwość skorzystania z pomocy asystenta rodziny świadczącego usługi o odpowiedniej jakości; 5) promocja w zakresie działalności zawodu pracownika socjalnego oraz lokalnego systemu pomocy społecznej. PRIORYTET 2. Przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu dzieci i młodzieży Wg Krajowego Programu Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu 2020 istotą nowego systemu integracji społecznej są takie działania na rzecz dzieci i młodzieży, które z jednej strony stworzą podstawy bytu materialnego związanego z deprywacją materialną, z drugiej zaś tworzą system usług społecznych umożliwiających zarówno podniesienie kompetencji społecznych dzieci, a jednocześnie umożliwiających rodzicom aktywizację zawodową i społeczną umożliwiając podniesienie jakości życia rodzin. Priorytet ten realizowany będzie poprzez następujące kierunki interwencji publicznej (działania): Działanie 2.1. Zwiększenie dostępności do rzeczowych form pomocy dla rodzin, dzieci i młodzieży, poprzez: 1) kontynuację dotychczasowego programu rządowego na podstawie ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego Pomoc państwa w zakresie dożywiania, 2) po przyjęciu nowej, krajowej regulacji do 2020 roku: poszerzenia programu wprowadzającego dodatkowy posiłek (drugie śniadanie) współfinansowane ze środków UE oraz wprowadzenie dostępu do posiłków w czasie wolnym od zajęć lekcyjnych (wakacje i ferie), 3) dalszy rozwój infrastruktury szkolnej, lub podmiotów ekonomii społecznej, służących dożywianiu dzieci i młodzieży (stołówki, kuchnie, catering), 4) zintegrowanie działań w zakresie dożywiania dzieci i młodzieży pomiędzy systemem pomocy społecznej a systemem edukacji, umożliwiających rozwinięcie: a) działań edukacyjnych w zakresie zdrowego stylu życia w tym zdrowego odżywiania; b) wspierania różnorodnych działań mających na celu dostarczenie organizmowi dziecka odpowiednich ilościowo i jakościowo składników odżywczych; c) poprawę dostępności i jakości edukacji w zakresie prawidłowego odżywiania skierowana do dzieci, młodzieży, nauczycieli, pracowników szkolnych stołówek oraz realizacji kampanii społecznych promujących edukowanie w zakresie prawidłowego żywienia i kształtowania właściwych nawyków żywieniowych; Działanie 2.2. Zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego dzieciom ubogim i wykluczonym społecznie, poprzez:

34 1) pomoc żywnościową dla osób potrzebujących realizowaną w ramach Programu Operacyjnego Funduszu FEAD (Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym); 2) korzystanie z dostępnych w gminie nadwyżek środków żywnościowych oferowanych przez producentów. Priorytet 3. Aktywna integracja społeczności lokalnej Działania te, realizowane będą w sposób systemowy przez GOPS, podmioty zatrudnienia socjalnego oraz organizacje obywatelskie, w tym także przez spółdzielnie socjalne, zaadresowane do osób wykluczonych społecznie oraz osób w ich otoczeniu (członków rodzin i sąsiadów). Proponowane działania będą obejmować zarówno wsparcie dochodowe, jak również działania aktywizacyjne o znaczeniu społecznym i prozatrudnieniowym w połączeniu z jak najszerszym dostępem do usług użyteczności publicznej, zwłaszcza usług społecznych. Tak wyznaczony kierunek interwencji będzie obejmował następujące działania: Działanie 3.1 Zwiększenie uczestnictwa w życiu publicznym i zawodowym jednostek i rodzin zagrożonych marginalizowaniem społecznym poprzez : 1) rozwój zróżnicowanych i zintegrowanych usług społecznych oraz form pracy socjalnej, w tym narzędzi i instrumentów aktywnej integracji, systemu usług reintegracji społecznej i zawodowej oraz form aktywizacji zawodowej; 2) wzmocnienie funkcji kontraktu socjalnego. Należy dodać, że kontrakt socjalny jest pisemną umową pomiędzy osobą korzystającą ze świadczeń pomocy społecznej a pracownikiem socjalnym, mającą na celu określenie sposobu współdziałania w rozwiązywaniu problemów osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, umożliwienia aktywizacji społeczno-zawodowej oraz przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu. Kontrakt może zostać zawarty z rodziną w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej z tym, że podstawowe działania muszą być skierowane do osoby korzystającej ze świadczeń pomocy społecznej. Możliwe jest również zawarcie odrębnych kontraktów socjalnych w ramach rodziny. Kontrakt socjalny i jego odmiany, przewiduje wzajemne zobowiązania stron, w tym możliwości zastosowania: zasiłków i pomocy w naturze; pracy socjalnej; prac społecznie użytecznych; instrumentów aktywnej integracji; działań o charakterze środowiskowym. 3) wykorzystanie nowych instrumentów, określonych prawnie, sygnalizowanych w Krajowym Programie Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu 2020, w tym: a) usług społecznych realizowanych w partnerstwie publiczno-społecznym, przy 34

35 ograniczaniu wsparcia w formie bezpośrednich świadczeń pieniężnych, b) możliwości w ramach Programu Aktywizacja i Integracja (PAI), inicjowanego wspólnie przez GOPS i powiatowy urząd pracy, c) zatrudnienie socjalne wg nowych zasad proponowanych w zmianach obowiązującego prawa. Działanie 3.2. Dostępność do bezpłatnego poradnictwa prawnego i środowiskowego. Działania środowiskowe nie są możliwe bez zapewnienia dostępności do bezpłatnego poradnictwa prawnego i obywatelskiego. Poradnictwo prawne i obywatelskie pełni ważną rolę społeczną, pomagając obywatelom w wychodzeniu z trudnych sytuacji życiowych, dlatego też będą wspierane działania organizacji obywatelskich dostarczające takich usług. Niezbędne jest wsparcie skoordynowanych przedsięwzięć zmierzających do wprowadzania rozwiązań, w oparciu o instytucje publiczne i organizacje obywatelskie, w tym np.: 1) Centra Integracji Społecznej, 2) Kluby Integracji Społecznej. Priorytet 4. Poprawa systemu opieki oraz włączania osób niepełnosprawnych i osób w podeszłym wieku do życia społecznego i zawodowego Działanie 4.1. Wdrożenie prawnie przewidywanych form wspomagania aktywności zawodowej, poprzez: 1) Wdrożenie usług asystenckich wspierających aktywność społeczną i zawodową osób niepełnosprawnych umożliwiających mobilność społeczną i zawodową niepełnosprawnych, świadczonych przez gminę lub organizacje pozarządowe, 2) udział w organizacji zatrudnienia osób niepełnosprawnych- w formie tzw. zatrudnienia wspomaganego, na zasadach określonych w projektowanych zmianach przepisów prawa. Działanie 4.2. Wzmocnienie systemu opieki nad osobami niesamodzielnymi i w podeszłym wieku Realizacja powyższego działania ma zmierzać do wzdrożenie usług zwiększających autonomię i bezpieczeństwo osób niesamodzielnych,poprzez: 1) zapewnienie prawa wyboru formy i rodzaju świadczenia opiekuńczego albo świadczenia finansowego przez osoby niesamodzielne, lub ich opiekunów prawnych lub faktycznych, 2) dostosowanie rodzaju świadczeń opiekuńczych do rodzaju niesamodzielności, 3) wspieranie rodzin w sprawowaniu opieki nad jej niesamodzielnymi członkami poprzez domowe usługi opiekuńcze, w tym: 35

36 a) ustalenie i wypłatę zasiłków dla opiekunów, b) możliwość zapewnienia czasowego lub okresowego zastępstwa za opiekuna, zwłasza w przypadkach opieki całodobowej w domu osoby niesamodzielnej, a także umożliwienia wypoczynku dla stałego opiekuna, 4) organizację domowych usług opiekuńczych świadczonych przez osoby prawne prowadzące działalność w tym zakresie ( w tym zlecanie zadań publicznych organozacjom pozarządowym), 5) rozwój usług wsparcia dziennego w ramach jednostek organizacyjnych gminy w tym: a) zwiększenie liczby miejsc wsparcia dziennego dla potrzebujących, b) realizacja usług otwartych ( terenowych) np. w formie dowożenia do osób niesamodzielnych artykułów pierwszej potrzeby, gotowych posiłków,itp., c) organizacja elastycznych i różnorodnych form świadczenia usług opiekuńczych, w tym w ramach samopomocy sąsiedzkiej i wolontariatu, d) wprowadzenie usług elektronicznego monitoringu zabezpieczenia opiekuńczego, 6) pomoc w dostosowaniu mieszkania do potrzeb osoby niesamodzielnej, 7) utworzenie całodobowego, gminnego domu pomocy społecznej. Priorytet 5. Zwiększenie liczby mieszkań socjalnych Działanie 5.1. Budowa budynku wielomieszkaniowego w Zręczycach: 1) uzyskanie dodatkowych 6-8 lokali mieszkanych, Działanie 5.2. Przeznaczenie niektórych nieruchomości z zasobu komunalnego gminy na cele mieszkaniowe: 1) adaptacja na cele mieszkalne budynku po byłej Stacji Uzdatniania Wody w Książnicach na 3 mieszkania socjalne. W stosunku do działania 5.1. i 5.2. konieczne jest zapewnienie standardu mieszkań socjalnych, który określony jest w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ( t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 150). Priorytet 6. Zapewnienie możliwości korzystania przez potrzebujących z mieszkania chronionego Działanie 6.1. Przystosowanie mieszkania komunalnego w Zagórznach 32 na mieszkania chronione. Standard i wyposażenie mieszkania chronionego określają przepisy wykonawcze do ustawy o pomocy społecznej, a mianowicie: 36

37 1) wyposażenie pomieszczeń i pokoi mieszkalnych w mieszkaniu chronionym uwzględnia podstawowe potrzeby i możliwości osób skierowanych, przy czym jedno mieszkanie chronione przeznaczone jest dla nie mniej niż 3 osób, a minimalna powierzchnia użytkowa dla jednej osoby nie może być mniejsza niż 12 m 2, 2) mieszkanie chronione, oprócz pomieszczeń mieszkalnych, ma kuchnię lub wnękę kuchenną, łazienkę, ustęp wydzielony lub miskę ustępową w łazience oraz przestrzeń komunikacji wewnętrznej, 3) wymiary pomieszczeń w mieszkaniu chronionym umożliwiają wykonanie manewru wózkiem inwalidzkim w miejscach zmiany kierunku ruchu. W zakresie priorytetów 5 i 6 stosowne zapisy dotyczące koniecznych nakładów inwestycyjnych oraz terminów wykonania zadań ujęte będą w Strategii Rozwoju Gminy Gdów do roku V. DIAGNOZA PROBLEMÓW Z ZAKRESU OCHRONY ZDROWIA I PROFILAKTYKI ZDROWOTNEJ 1. Analiza dokumentów strategicznych dotyczących ochrony zdrowia w kontekście programowania działań EFS - w perspektywie finansowej na lata Dokument strategiczny Position Paper Strategiczne uwarunkowania dla realizacji PO WER w latach Position Paper Komisji Europejskiej (Stanowisko służb Komisji w sprawie opracowania umowy o partnerstwie i programów w POLSCE na lata ) wskazuje na możliwość interwencji funduszu WRF w zakresie zdrowia w szczególności w zakresie aktywnego i zdrowego starzenia się poprzez: przedłużenie zdrowszego życia zawodowego poprzez opracowanie działań na rzecz promowania zdrowego stylu życia oraz zajęcie się kwestią czynników ryzyka związanych ze zdrowiem; wspieranie podwyższenia kwalifikacji i dostosowania umiejętności personelu służby zdrowia. Kolejnym obszarem interwencji jest większy i stabilny dostęp do wysokiej jakości i przystępnych cenowo usług, w tym opieki zdrowotnej i usług społecznych świadczonych w interesie ogólnym: zwiększenie dostępności wysokiej jakości świadczeń zdrowotnych w oparciu o jasną strategię, przy uwzględnieniu przejścia z opieki instytucjonalnej na opiekę środowiskową, w celu zmniejszenia nierówności w dostępie do usług zdrowotnych (związanych zarówno z określonymi grupami społecznymi, jak i różnicami terytorialnymi). UWAGA: Komisja Europejska zwraca uwagę na koncentrację terytorialną działań, wskazując, że wsparcie należy udzielać na podstawie dobrze zdefiniowanych problemów terytorialnych i faktycznych potrzeb, uwzględniając niekorzystne 37

38 Dokument strategiczny SRK 2020 (Strategia Rozwoju Kraju 2020) SRKL (Strategia Rozwoju Kapitału Ludzkiego) Strategiczne uwarunkowania dla realizacji PO WER w latach przemiany demograficzne oraz dążąc do osiągnięcia równowagi między wydajnością systemu a dostępnością usług. Strategia Rozwoju Kraju 2020 w obszarze zdrowia przewiduje realizację zadań w zakresie zwiększenia bezpieczeństwa zdrowotnego obywatela poprzez: wprowadzenie zmian w systemie opieki zdrowotnej podnoszenie wiedzy i świadomości konsumentów w zakresie zasad zdrowego żywienia i profilaktyki chorób działania z zakresu zdrowia publicznego (precyzyjnie adresowana profilaktyka, kampanie informacyjne i popularyzacyjne) realizowane na różnych poziomach (szkoła, praca, media) w zakresie chorób krążenia i nowotworów kształtowanie świadomości zdrowotnej i zdrowego stylu życia poprzez promocję i edukację zdrowotną Ponadto w zakresie działań dotyczących poprawy jakości kapitału ludzkiego założono: promowanie i wspieranie działań o charakterze prozdrowotnym i profilaktycznym w odniesieniu do chorób zawodowych i cywilizacyjnych Projekt Strategii Rozwoju Kapitału Ludzkiego przewiduje szereg działań z zakresu zdrowia przede wszystkim w ramach celu szczegółowego 4. Poprawa efektywności systemu opieki zdrowotnej oraz zdrowia obywateli. Dotyczą one w szczególności: Dostosowania opieki zdrowotnej do wyzwań demograficznych poprzez działania odpowiadające potrzebom i oczekiwaniom w szczególności matek i dzieci oraz osób starszych, a także uwzględnienie aktualnych i prognozowanych trendów epidemiologicznych, Dostosowania modelu kształcenia kadr medycznych do potrzeb systemu ochrony zdrowia, Poprawienie kompetencji pacjentów i personelu medycznego w zakresie wykorzystywania nowoczesnych technologii informacyjnokomunikacyjnych w ochronie zdrowia, Kształcenie edukatorów zdrowia odpowiedzialnych za realizację działań w obszarze promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej w środowisku lokalnym. Działania z zakresu zdrowia są ponadto wskazywane w celu szczegółowym 5 Podniesienie poziomu kompetencji oraz kwalifikacji obywateli, w którym przewidziano, że podniesienie jakości i dostępności do opieki zdrowotnej powinno odbywać się poprzez dostosowanie modelu kształcenia kadr medycznych do prognozowanych potrzeb systemu opieki zdrowotnej, w szczególności w kontekście zmian demograficznych. W związku z wyzwaniami spowodowanymi zmianą demograficzną SRKL w zakresie działań w obszarze zdrowia podkreśla konieczność zwiększenia dostępności i jakości opieki nad osobami starszymi, co oznacza poprawę dostępności i jakości opieki długoterminowej, rozwój geriatrii oraz ułatwienie dostępu do ambulatoryjnych i stacjonarnych placówek geriatrycznych oraz stosowanie kompleksowej oceny geriatrycznej. W tym kontekście istotną sprawą w zakresie kształcenia kadr medycznych jest zmiana w zakresie limitów przyjęć na studia medyczne i praktyki specjalizacyjne oraz wprowadzenie gerontologii i geriatrii jako powszechnie obowiązujących przedmiotów dla studentów wszystkich kierunków medycznych. 38

39 Dokument strategiczny SP (Strategia Sprawne Państwo) Strategiczne uwarunkowania dla realizacji PO WER w latach Część działań zawartych w projekcie strategii Sprawne Państwo dotyczy zagwarantowania efektywnego systemu ochrony zdrowia. Główne działania w tym zakresie mają dotyczyć: Poprawy dostępności do świadczeń zdrowotnych oraz poprawy zarządzania systemem opieki zdrowotnej i informacją medyczną. W tym zakresie przewiduje się realizację działań związanych m.in. z tworzeniem nowoczesnych form ochrony zdrowia dla osób starszych, Poprawy jakości i bezpieczeństwa świadczeń zdrowotnych, która może być osiągnięta m.in. poprzez rozwijanie systemu akredytacji jakości w ochronie zdrowia. Żródło:http://konfederacjalewiatan.pl/opinie/fundusze_europejskie/programowanie-perspektywy /_files/Projekty_UE/Zdrowie_analiza_dokument_w_strategicznych.doc Wskazane wyżej dokumenty są podstawą do opracowania dokumentów strategicznych wyznaczają bowiem kierunki interwencji UE i Polski w obszarze zdrowia. Kierunki te nie mogą być pominięte również przy opracowywaniu niniejszej Strategii. 2. Zadania gminy w ramach opieki i profilaktyki zdrowotnej Ustawowe obowiązki gmin w zakresie zapewnienia równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej nie są skonkretyzowane, z wyjątkiem obowiązku inicjowania i udziału w wytyczaniu kierunków przedsięwzięć lokalnych zmierzających do zaznajamiania mieszkańców z czynnikami szkodliwymi dla zdrowia oraz ich skutkami. Jednakże zgodnie z art. 7 ust 1. ustawy o swiadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązkiem gmin jest opracowywanie i realizacja oraz ocena efektów programów zdrowotnych wynikających z rozpoznanych potrzeb zdrowotnych i stanu zdrowia mieszkańców gminy oraz podejmowanie innych działań wynikających z rozeznanych potrzeb zdrowotnych i stanu zdrowia mieszkańców gminy. Cele strategiczne w ramach których gmina powinna realizować zadania z zakresu ochrony zdrowia i profilaktyki zdrowotnej wskazują akty prawne wymienione w ust.1 oraz krajowe programy zdrowotne. Aktualnymi są: Narodowy Programem Zdrowia na lata (NPZ) oraz Narodowy Program Ochrony ZdrowiaPsychicznego.(NPOZP). 3. Dostępność ludności gminy do podstawowych i specjalistycznych placówek opieki zdrowotnej Gmina nie posiada podległej jednostki organizacyjnej, której celem jest świadczenie opieki zdrowotnej dla mieszkańców. Opiekę zdrowotną dla mieszkańców gminy świadczą publiczne i niepubliczne placówki opieki zdrowtnej oferujące zróżnicowaną ofertę świadczeń. Od kilku lat maleje liczba mieszkańców gminy przypadających na 1 zakład. 39

40 Dostępność ludności gminy do podstawowych i specjalistycznych placówek opieki zdrowotnej zapewniają niżej wymienione placówki. Usługi w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej w ramach ubezpieczenia zdrowotnego dla mieszkańców gminy Gdów świadczą: 1) Zakład Podstawowej Opieki Zdrowotnej s.c Gdów, Niegowić 55; 2) Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Pielęgniarek i Położnych "Profilaktyka i Zdrowie" s.c Gdów, Niegowić 55 3) Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Praktyka Lekarza Rodzinnego Olaf Dubiel Gdów 402, 4) Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Praktyka Lekarza Rodzinnego lek.med. Krzysztof Ptak Gdów402, 5) Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Praktyka Lekarza Pierwszego Kontaktu lek. Henryk Matuszyk Gdów 402, 6) Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Kłaju Ośrodek w Brzeziu. Zakład świadczy usługi medyczne z uwzględnieniem usług specjalistycznych (okulistyka, neurologia, laryngologia, reumatologia, stomatologia, rehabilitacja) także dla mieszkańców gminy Gdów (Szczytnik, Zborczyc, Czyżowa i Świątnik). Z usług w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej w tym zakładzie korzysta 1434 mieszkańców wymienionych miejscowości. 7) Samodzielny Publiczny Gminny Zakład Opieki Zdrowotnej w Bochni, któremu podlegają: a) Ośrodek Zdrowia w Siedlcu świadczy usługi medyczne, w tym stomatologiczne, dla 473 mieszkańców Książnic, b) Ośrodek Zdrowia w Stradomce świadczący usługi dla 312 mieszkańców Wieńca, 8) Stacja Opieki Caritas Archidiecezji Krakowskiej Kraków, ul. Komandosów , 9) Niepubl. Zakład Opieki Zdrowotnej "SUKURS-MED" Gdów, ul. Młyńska 336, 10) Fundacja Osób Niepełnosprawnych Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Ośrodek Rehabilitacyjny w Podolanach Gdów, Podolany 74, 11) Niepubl. Zakład Opieki Zdrowotnej Gabinet Okulistyczny Gdów, ul. Młyńska 336, 12) Niepubl. Zakład Opieki Zdrowotnej OPC Kraków, ul. Kordylewskiego 2, 13) NZOZ Specjalistyczne Gabinety Lekarskie Gdów, ul. Młyńska 336, 14) Niepubl. Zakład Opieki Zdrowotnej INFLUMED Gdów, ul. Krakowska 20, 15) NZOZ Pracownia Analityczna s. c. W. Jaroś, M. Bednarska Gdów 402, 16) Krakowskie Pogotowie Ratunkowe Kraków, ul. Łazarza 14. Usługi stomatologiczne realizowane w ramach ubezpieczenia zdrowotnego na terenie gminy Gdów świadczą: 1) Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Gabinet Stomatologiczno-Protetyczny Gdów, ul. Młyńska 336, 2) Indywidualne Praktyki Lekarskie w Gdowie, 3) Indywidualne Praktyki Lekarskie w Niegowici Niepubliczne Zakłady Opieki Zdrowotnej funkcjonujące na terenie gminy Gdów zlokalizowane są w budynkach komunalnych w Gdowie i Niegowici (zwanych Ośrodkami Zdrowia). 40

41 Istniejąca struktura podstawowej opieki zdrowotnej jest wystarczająca. Oczekiwania społeczne skupają się jednak na poszerzeniu usług opieki zdrowotnej o następne specjalizacje, omówione poniżej. 4. Główne problemy z zakresu opieki i profilaktyki zdrowotnej na terenie gminy 4.1 Choroby przewlekłe m.in. jako skutek braku kompensacji utraconej sprawności oraz braku opieki geriatrycznej nad osobami w podeszłym wieku Od dekady przeciętne dalsze trwanie życia w chwili urodzenia wydłuża się. Chłopcy urodzeni w 2010 r. będą żyli średnio 73,7 lat, a dziewczynki 81,4 lata. W porównaniu z 2000 r. długość trwania życia wydłużyła się u mężczyzn o 2,4 lata, a u kobiet o 2,6 lat. Wg danych statystycznych Małopolanie żyją dużej niż statystyczni Polacy. Różnica między przeciętnym dalszym trwaniem życia kobiet i mężczyzn wyniosła w 2010 r. 7,68 lat i wciąż obserwuje się nadumieralność mężczyzn. Na podstawie planów finansowych Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ za lata 2012/2013) znaczący wzrost (o 8%) odnotowano m.in. na rehabilitację leczniczą, natomiast 7% na lecznictwo uzdrowiskowe i programy profilaktyczne. W Małopolsce zgony z powodu chorób nowotworowych stanowią drugą po chorobach układu krążenia przyczynę zgonów ogółem. Mieszkańcy Małopolski należą do społeczności demograficznie starych, ok. 14 % stanowią osoby po 65 roku życia, przeciętne trwanie życia jest dłuższe od średniego krajowego o 1,5 roku. Jak wskazano w tab. 2 podobny wskaźnik (13,55%) dotyczy także gminy Gdów. Dlatego konieczne jest dostosowanie profilu świadczeń do potrzeb tej rosnącej grupy ludności. Kontrakty na geriatryczną opiekę szpitalną posiadają jedynie trzy placówki w województwie, świadczenia ambulatoryjne udzielane są w ośmiu poradniach, z czego jedynie trzy zlokalizowane są poza Krakowem. Pacjent geriatryczny powinien mieć zapewnioną możliwość konsultacji przez lekarzy rożnych specjalności m.in. psychiatrów, kardiologów, reumatologów etc. przy jednoczesnym zapewnieniu ciągłej opieki pielęgniarskiej, rehabilitacyjnej czy psychologicznej, co pozwoliłoby na sprawnie przebiegający powrót do środowiska zamieszkania po hospitalizacjach. Wg danych uzyskanych z pracy socjalnej w terenie, szczególną i przeważającą grupę osób niepełnosprawnych i niesamodzielnych stanowią osoby starsze. Głównie cierpią na przewlekłe choroby zwyrodnieniowe stawów ograniczające poruszanie się, choroby układu krążenia, depresje, demencję starczą, Alzhaimera. Mają niewielkie szanse na poprawę stanu zdrowia. Osoby cierpiące na ostatnie dwie choroby wymagają stałych opiekunów, a ich rodziny oczekują wsparcia ze strony samorządu w codziennej pielęgnacji chorych. Dla większości chorych nie są dostępne usługi rehabilitacyjne, specjalistycznej opieki dla osób niesamodzielnych, w tym w ośrodkach wsparcia dziennego. Rodzina lub opiekunowie zabezpieczają im przeważnie podstawowe potrzeby życiowe. Dla opiekunów osób starszych, którzy pracują i nie chcą utraty pracy, korzystne byłoby umieszczenie osób z rodziny wymagajacych opieki w dziennych domach pobytu. 41

42 4.2 Niewystarczająca profilaktyka prozdrowotna i promocja zdrowego stylu życia Współczesna medycyna przesuwa i będzie zmuszona przesuwać swoje działania z form głównie leczniczych na działania profilaktyczne. Dla osiągnięcia założonych celów zdrowotnych dla mieszkańców regionu jak i gminy ważne jest nadal prowadzenie skutecznych działań profilaktycznych, szerokiej edukacji zdrowotnej i docierania z informacjami do wszystkich środowisk. Bezsprzecznie muszą zostać wypromowane działania wspierające i różnorodne inicjatywy mające na celu upowszechnianie zasad zdrowego stylu życia, w tym wyeliminowanie czynników ryzyka zwiększających zachorowalność (główne palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu, nieprawidłowa dieta i niska aktywność fizyczna). Wszystkie działania prowadzone na terenie gminy powinny wynikać z rozeznanych potrzeb zdrowotnych i stanu zdrowia mieszkańców Profilaktyka i opieka zdrowotna nad dziećmi i młodzieżą szkolną W poprzednich latach w gminnych szkołach podstawowych i gimnazjach realizowane były programy mające na celu pokazać i nauczyć dzieci i ich rodziców jak dbać o własne zdrowie, na czym polega zdrowe odżywianie, jak wspólnie spędzać czas wolny, jak obronić się przed zagrożeniami współczesnych czasów (narkomania, alkoholizm, uzależnienie od gier komputerowych, Internetu). Uczniowie uczestniczyli w następujących programach profilaktycznych: badanie wad postawy, kontrola stomatologiczna udział w akcji Wiewiórka Julka, fluoryzacja zębów, Zachowaj równowagę (program polsko-szwajcarski), Różowa wstążeczka, Trzymaj formę, Nie pal przy mnie proszę, Owoce i warzywa w szkole, Szklanka mleka, Czyste powietrze wokół nas, Odblaskowa szkoła. Dla młodzieży gimnazjalnej przeprowadzone były także zajęcia w następującej formie: nauka w zakresie pierwszej pomocy przedmedycznej w stanach zagrożenia życia, lekcje biologii poświęcone problematyce AIDS, bulimii i anoreksji. W latach należy kontynuować powyższe programy. Dodatkowo szkoły powinny włączyć się w realizację innych dostępnych programów profilaktycznych. Dzieci szkół podstawowych i gimnazjów objęte są opieką zdrowotną zakładów podstawowej opieki zdrowotnej. Nie funkcjonują w szkołach gabinety pielęgniarskie, które w latach 70-tych pomogły w zdecydowany sposób podnieść poziom zdrowotny ówczesnych dzieci i młodzieży. Zdaniem środowiska rodziców, dzieci powinny mieć w szkole opiekę pielęgniarską i 42

43 profilaktyczną opiekę medyczną, gdyż obecne młode pokolenie jest słabsze zdrowotnie od równieśników z lat 60-tych i 70-tych oraz dużo bardziej podatne na obecne choroby cywilizacyjne. W większości szkół brak jest pomieszczenia w którym mogłaby pracować pielęgniarka medycyny szkolnej. Wskazane byłoby wydzielenie takiego pomieszczenia. Istnieje potrzeba sprawdzania poziomu higieny wśród dzieci oraz kontynuacja spotkań z rodzicami w zakresie szeroko rozumianej oświaty i profilaktyki zdrowotnej. Świetlice szkolne nie oferują zajęć wspierających aktywne spędzanie czasu wolnego-ograniczają się do zajęć opiekuńczych i pomocy przy odrabianiu lekcji. Według rodziców, wszystkie dzieci powinny być poddawane szkolnym okresowym badaniom profilaktycznym, w szczególności z zakresu stomatologii, wad postawy, słuchu, wzroku, mowy, problemów z odżywianiem oraz z zakresu uzależnień. Okresowe bilanse zdrowotne dzieci przeprowadzane w zakładach podstawowej opieki zdrowotnej nie wychwytują wszystkich problemów zdrowotnych, a badania są zbyt rzadkie. Argumentacja za wdrożeniem w szkołach programów z zakresu specjalistycznej profilaktyki medycznej oraz programów aktywizujących dzieci ruchowo jest następująca: zapracowani rodzice i brak dla dzieci czasu, dziecko pozostawiane bez opieki po zajęciach w szkole spędza czas nieaktywnie, przeważnie przy komputerze lub przed telewizorem (sami rodzice twierdzą, że dziecko jest w domu bezpieczne, więc nie oponują przeciw takiemu spędzaniu czasu), do lekarza rodzice idą w razie widocznych problemów zdrowotnych dziecka, długie kolejki do specjalistów świadczących usługi refundowane przez NFZ, duże koszty badań specjalistycznych prowadzonych w gabinetach prywatnych. 4.3 Nieaktywne spędzanie wolnego czasu, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży, w różnych formach kultury fizycznej Sport i zajęcia rekreacyjne dla dzieci i młodzieży Ważnym aspektem w prawidłowym rozwoju fizycznym dzieci i młodzieży jest aktywność na lekcjach wychowania fizycznego oraz w zajęciach rekreacyjnych i sportowych. Liczba dzieci zwolnionych z lekcji wychowania fizycznego oraz liczba dodatkowych zajęć sportowych Tabela 14. Szkoła Liczba uczniów w szkole - rok szkolny 2013/2014 Liczba uczniów zwolnionych z lekcji wychowania fizycznegorok szkolny 2013/ Procentowy udział uczniów w zwolnionych z wychowania fizycznego [%] Liczba dodatkowych zajęć sportowych w miesiącu Rok szkolny 2013/2014 ( w godz.)

44 SP Bilczyce SP Gdów ,39 43 SP Jaroszówka SP Książnice SP Marszowice SP Niegowić ,74 8 SP Pierzchów ,87 4 SP Szczytniki SP Wiatowice ,79 2 SP Winiary SP Zręczyce Gimn.Gdów ,84 6 Gimn.Niegowić Razem , Żródło: GZEAS w Gdowie Z powyższego zestawienia wynika, że tylko 1,85% dzieci i młodzieży szkolnej nie uczestniczy w lekcjach wychowania fizycznego. W 12 szkołach realizowane są dodatkowe zajęcia sportowe.w Gimnazjum w Niegowici została utworzona klasa sportowa. Uczestnictwo dzieci w lekcjach wychowania fizycznego i zajęciach dodatkowych należy więc ocenić pozytywnie. Zadaniem gminy będzie jednak intensyfikacja oferty z zakresu zajęć rekreacyjno-sportowych w czasie wolnym od nauki, która będzie na tyle atrakcyjna, że osiągnie się cel prozdrowotny jakim jest aktywny tryb życia. Oferta rekreacyjno sportowa w gminie jest szeroka. Gmina dysponuje dwoma obiektami sportowymi typu Orlik oraz boiskami sportowymi ogólnodostepnymi, z których mogą korzystać także dzieci i młodzież. W sale sportowe wysposażone jest 10 szkół. Poniższa tabela obrazuje stan infrastruktury sportowej, z której korzysta młodzież w ramach lekcji i szkolnych programów sportowych. Tabela 15. Lokalizacja Obiekty sportowe przyszkolne Powierzchnia obiektu I. Hale sportowe z areną sportową o wymiarach pomiędzy 36x19m a 24x12m Szkoła Podstawowa w Książnicach 288 m 2 Szkoła Podstawowa w Zręczycach 350 m 2 Gimnazjum w Niegowici 288 m 2 II.Hale sportowe z areną sportową o wymiarach 24x12m i mniejszych Szkoła Podstawowa w Gdowie 248 m 2 Szkoła Podstawowa w Winiarach 278 m 2 Szkoła Podstawowa w Szczytnikach 162 m 2 Szkoła Podstawowa w Pierzchowie 60 m 2 ( w budowie jest sala sportowa o wymiarach 24 x 12 m) 44

45 Szkoła Podstawowa w Niegowici 45m 2 Szkoła Podstawowa w Marszowicach 60 m 2 ( w budowie jest sala sportowa o wymiarach poniżej 24 x 12 m) Gimazjum w Gdowie Korzysta z obiektu sportowego ORLIK Żródło: dane GZEAS i UG Sport i rekreacja dorosłych Do realizacji działalności sportowej kluby sportowe działające w Gminie Gdów wykorzystują 12 boisk do piłki nożnej stanowiących własność komunalną Gminy Gdów oraz boisko (szkolne) wielofunkcyjne przy szkole podstawowej w Jaroszówce. Oprócz wymienionych boisk, do publicznej bazy sportowej w gminie Gdów zaliczyć należy boisko do koszykówki i siatkówki zlokalizowane w Gdowie na Zarabiu oraz do siatkówki ( także plażowej) w miejscowości Niegowić. Boiska te są wykorzystywane przez cały rok z wyjątkiem okresu zimowego. Opiekę nad ich utrzymaniem sprawuje Urząd Gminy w Gdowie. Ponadto na terenie gminy w miejscowościach Gdów i Niegowić zlokalizowane są kompleksy sportowe,,orlik, w skład których wchodzą: kompleks boisk sportowych złożonych z boiska piłkarskiego o wymiarach 30x62 m, ze sztuczną nawierzchnią oraz boisko wielofunkcyjne o wymiarach 19,1x32,1m. W gminie Gdów funkcjonuje Klub Sportowy ZRYW Zręczyce, który korzysta z bazy sportowej w gminie Dobczyce. Lp. 1 2 Stan publicznej bazy sportowej w Gminie Gdów, pozostającej w dyspozycji klubów sportowych. Tabela 16. RODZAJ OBIEKTU Boisko do piłki nożnej Boisko do piłki nożnej UŻYTKOWNIK Ludowy Klub Sportowy Gdovia w Gdowie Ludowy Klub Sportowy Zagaje-Gdów w Gdowie WYMIARY w mb. Spełnione - TAK Niespełnione -NIE 103 x 70 TAK 108 x 58 TAK ZAPLECZE SZATNIOWE Pomieszczenia w Domu Sportu BRAK MIEJSCA SIEDZĄCE DLA WIDZÓW Trybuna na 200 miejsc. Wymaga modernizacji BRAK OGRODZENIE OBIEKTU TAK (wymaga uzupełnienia 50 mb). TAK Wymaga remontu, (wymiany ramek ogrodzeniowych) OŚWIE- TLENIE OBIEKTU TAK NIE WYPOSA- ŻENIE W WODO- CIĄG TAK TAK 3 Boisko do piłki nożnej Ludowy Klub Sportowy Sparta w Winiarach 114 x 61 TAK POMIESZCZENIA W 3 BUDYNKACH Trybuna na 70 miejsc TAK (wymaga uzupełnienia). TAK TAK 4 Boisko do piłki nożnej Ludowy Klub Sportowy Zieloni w Niegowici 105 x 58 TAK Pawilon kontenerowy wymaga kapitalnego remontu BRAK TAK NIE NIE 45

46 5 Boisko do piłki nożnej Ludowy Klub Ludowy Klub Sportowy Stryszowianka 80 x 40 NIE BRAK BRAK BRAK NIE NIE Boisko do piłki nożnej Boisko do piłki nożnej Boisko do piłki nożnej Ludowy Klub Sportowy Gryf w Wiatowicach Ludowy Klub Sportowy Legion w Pierzchowie Ludowy Klub Sportowy Raba w Książnicach 100 x 70 TAK 100 x 58 TAK 102 x 53 TAK Pomieszczenia w budynku komunalnym - wymagają adaptacji na szatnie Prowizoryczne garaże z blachy, brak pomieszczenia dla sędziów. Pomieszczenia w Domu Sportu BRAK BRAK NIE TAK Ławki 100 miejsc (wymagają remontu) Ławki 150 miejsc BRAK NIE NIE TAK (wymaga uzupełnienia 120 mb). TAK 6 słupów, 8 lamp (wystarcza do treningów) TAK 9 Boisko do siatkówki Gmina Gdów (Gdów-Zarabie) 9 x 18 TAK BRAK Ławki 30 BRAK NIE NIE Boisko do siatkówki Niegowić Kompleks sportowy Gdów ORLIk w Gdowie Kompleks sportowy Niegowić ORLIk w Niegowici Źródło: opracowanie własne UG 8 x 16 TAK 30x62 19,1x32,1 TAK 30x62 19,1x32,1 TAK W pomieszczeniach ORLIK BRAK BRAK TAK TAK TAK BRAK TAK TAK TAK TAK BRAK TAK TAK TAK Zajęcia sportowe w w.w klubach prowadzą osoby które posiadają duże umiejętności szkoleniowe (przeważnie wychowankowie tych klubów) oraz osoby posiadające najczęściej licencje trenera. Warto zaznaczyć, iż część klubów nie działa aktywnie (Stryszowianka, Legion) głównie z powodu zaostrzających się wymogów PZPN (wymiary boiska, standardy bezpieczeństwa oraz wzrost opłat i licencji). Na terenie gminy Gdów przybywa stowarzyszeń prowadzących działalność w formie klubu sportowego (stowarzyszenie Akademia Futbolu Pogórze, Klub Piłkarski Zryw Zręczyce) głównie za sprawą prowadzonej polityki finansowej oraz dobrze rozwiniętej współpracy gminy Gdów z organizacjami pozarządowymi. Rozmieszczenie publicznej bazy sportowej w gminie Gdów, pozostającej w dyspozycji klubów sportowych 46

47 Mapa 5. boiska do piłki nożnej boiska do piłki siatkowej obiekty sportowe Orlik Źródło: opracowanie własne U Istnieją następujące przyczyny ograniczające dostęp klubów sportowych do fachowej kadry szkoleniowej: 1) brak środków finansowych w klubach sportowych do zatrudnienia osób posiadających kwalifikacje trenerskie, 2) większość absolwentów Akademii Wychowania Fizycznego zamieszkałych na terenie Gminy Gdów nie posiada specjalizacji instruktorskiej lub trenerskiej do prowadzenia zajęć sportowych pozalekcyjnych specjalistycznych, 3) brak pełnej dyspozycyjności dla potrzeb szkoleniowych wynikający z faktu, iż dla większości zaangażowanych jest to praca dodatkowa, 4) brak nieodpłatnych szkoleń dla instruktorów, trenerów, wolontariuszy i organizatorów sportu. 47

48 Małopolskie Zrzeszenie Ludowe Zespoły Sportowe, w pionie których znajdują się Ludowe Kluby Sportowe oraz Związek Piłki Nożnej nie podejmują żadnych działań w zakresie programów szkoleniowych i szkolenia kadr dla wiejskich klubów sportowych. Rozmieszczenie publicznej bazy sportowej na terenie Gminy Gdów oraz jej stan pozostawia wiele do życzenia. Większość boisk wymaga modernizacji i rozbudowy. Większość klubów sportowych deklaruje chęć prowadzenia zajęć sportowych dla mieszkańców gminy w innych niż piłka nożna grach zespołowych, a w szczególności w siatkówkę, siatkówkę plażową. Dyscypliny te cieszą się wielkim prestiżem u mieszkańców Gminy, chociaż z różnych powodów (między innymi z braku boisk) mają stosunkowo wąski zasięg. Na szczególną uwagę zasługuje działalność Ludowego Klubu Sportowego Sparta w Winiarach, który od kilku lat, poza piłką nożną, popularyzuje bieganie jako najprostszą formę sportu dla wszystkich: dzieci, młodzieży i osób dorosłych. Dlatego istnieje konieczność budowy bieżni w tej miejscowości Wsparcie działalności klubów sportowych oraz sportu dzieci i młodzieży Kluby sportowe nie prowadzą działalności gospodarczej. Sa to stowarzyszenia, których działalność opiera się na pracy społecznej licznej grupy działaczy i sympatyków. Główną rolę w finansowaniu działalności sportowej klubów pełnią dotacje z budżetu gminy. Dotacje wykorzystywane są na: 1) zakup sprzętu sportowego, 2) koszty związane z uczestniczeniem w rozgrywkach, na które składają się: a) opłaty w Małopolskim Związku Piłki Nożnej (zgłoszenia do rozgrywek, uprawnienia do gry zawodników, opłaty statutowe), b) przewóz drużyn na mecze piłkarskie, opłaty delegacji sędziowskich (koszty sędziowania i dojazdu sędziego na mecz), c) zakup materiałów do bieżącego utrzymania boiska sportowego, d) zakup sprzętu niezbędnego do utrzymania boiska. Zasady przyznawania dotacji określają przepisy szczegółowe. Podstawę stanowią przepisy ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Dotacje stanowią dofinansowanie działalności klubów wymagany jest udział własny klubów w prowadzonej działalności, tak w formie rzeczowej jak i finansowej z reguły udział ten stanowi 10 % zleconego klubom zadania publicznego z zakresu kultury fizycznej. Wydatki z budżetu gminy poniesione na kulturę fizyczną w latach ( w zł). 48

49 Tabela 17. Lata Wyszczególnienie Dotacje dla Ludowych Klubów Sportowych Dotacje dla Uczniowskich Klubów Sportowych Dodatkowe środki z budżetu gminy przeznaczone na dofinansowanie sportu dzieci i młodzieży ( eliminacje sportowe międzyszkolne, międzigminne i ponadgminne) RAZEM Żródło : UG Gdów Z tabeli wynika, że nakłady na uprawianie i rozwój sportu systematycznie rosną. Należało by jednak wiekszą uwagę zwrócić na poziom nakładów finansowych przeznaczonych na wspieranie sportu dzieci i młodzieży. 5. Ochrona zdrowia psychicznego-diagnoza problemów Ochrona zdrowia psychicznego obejmuje zaburzenia psychiczne i zburzenia zachowania wśród których definiuje się problemy społeczne powstałe w wyniku wzrostu : 1) chorób otępieńczych, amnezji i zaburzeń osobowości wśród osób w podeszłym wieku, których populacja wzrasta, 2) zaburzeń psychicznych i zachowania spowodowanych używaniem środków psychoaktywnych, 3) zaburzeń nastroju, w tym depresji coraz częściej występujących wśród dzieci i młodzieży niedostosowanych do wymogów środowiska i szkoły, 4) zaburzeń nerwicowych - związanych ze stresem w rodzinie, pracy i środowisku, 5) zaburzeń odżywiania szczególnie ich wzrost u dzieci i młodzieży, objawiające się arokesją, bulimią, przejadaniem się, 6) innych zaburzeń psychicznych objawiających się w szczególności: a) patologicznym hazardem ( grami) rujnującymi budżety domowe najczęściej z wykorzystaniem nowoczesnych narzędzi jak komputer, telefon komórkowy, b) uzależnieniami od narzędzi informatycznych powodujących ucieczkę w wirtulany świat, zwłaszcza dzieci i młodzieży, c) zakupoholizmem,w tym podatnością na reklamy i inne agresywne oferty zakupurujnujące budżety domowe, powodujące zadłużenia ponad możliwość ich spłacenia z uzyskiwanych dochodów, 7) zburzeń psychologicznych, w tym zaburzeń mowy, zaburzeń umiejętności szkolnych, autyzm,innych zaburzeń zachowania i emocji - rozpoczynających się zwykle w dzieciństwie i w wieku młodzieńczym. 49

50 Statystyki wskazują, że coraz więcej osób cierpi na różnego rodzaju zaburzenia psychiczne. Około 1 milion mieszkańców Polski doświadczyło epizodu choroby psychicznej, co wskazuje na konieczność rozwoju świadczeń zdrowotnych i profilaktyki w tej dziedzinie. Według danych statystycznych za 2011 r. w województwie małopolskim było leczonych osób z zaburzeniami psychicznymi tj. 4,0 % mieszkańców całego województwa. Wśród leczonych ogółem 12% pacjentów stanowiły osoby w wieku 0-18 lat. Odnotowano 26,6% osób leczonych po raz pierwszy, w tym 18,4% osób w wieku 0-18 lat. W porównaniu z rokiem 2010, liczba leczonych ogółem wzrosła o 9%. Liczba leczonych po raz pierwszy wzrosła o 14%. Liczba mężczyzn leczonych z powodu choroby psychicznej wyniosła 41%. W 2011 roku objęto opieką czynną w poradniach zdrowia psychicznego 29,9% pacjentów. Jak wynika z danych, w ostatnich latach liczba leczonych w poradniach zdrowia psychicznego ciągle wzrasta, a najczęstszą przyczyną leczenia w ww. poradniach są zaburzenia nerwicowe związane ze stresem i somatoformiczne 26,1% przypadków. W województwie małopolskim w 2011 roku wzrosła liczba leczonych psychiatrycznie z zaburzeniami spowodowanymi używaniem alkoholu. Liczba leczonych ogółem wzrosła o 5%, jednocześnie w przedziale wiekowym 0-18 lat odnotowano wzrost o 25%, także w liczbie osób leczonych po raz pierwszy w porównaniu z rokiem 2010 o 9%. Zgłaszający się do poradni odwykowej pacjenci to głównie mężczyźni 78% ogółu leczonych. Najwięcej pacjentów leczonych było z powodu zespołu uzależnienia. Zaburzenia zachowania i zaburzenia psychiczne są powszechnymi chorobami dotykającymi ponad 25% ludzi w różnych okresach życia. Szczególną grupę pacjentów stanowią osoby starsze, których w związku z wydłużaniem się średniej długości życia przybywa (często cierpią na depresje, demencje starczą, Alzhaimera itp.). Powyższe dane statystyczne wskazują, że choroby psychiczne i zaburzenia zachowania stanowią jeden z głównych problemów zdrowotnych współczesnego społeczeństwa. Jest to m.in. efekt transformacji, wzrostu tempa życia, różnych problemów osobistych i społecznych wyrażających się niepewnością jutra jednostek i rodzin. Zadania z zakresu ochrony zdrowia psychicznego realizuje m.in. gminna jednostka budżetowa - Środowiskowy Dom Samopomocy w Zagórzanach. Decyzja władz gminy o utworzeniu tego typu jednostki była trafna wyszła bowiem naprzeciw zapotrzebowaniu społecznemu. Jest to placówka pobytu dziennego o charakterze ponadgminnym przeznaczona dla dorosłych osób z zaburzeniami psychicznymi, zaliczonych do: 1) chorych psychicznie (wykazujących zaburzenia psychotyczne), 2) upośledzonych umysłowo, 3) wykazujących inne zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy medycznej zaliczane są do zaburzeń psychicznych, a osoby te wymagają świadczeń zdrowotnych lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym. Jednostka docelowo ma świadczyć usługi dla 60 osób. Kilkuletnie doświadczenie wskazuje na pozytywny wpływ terapii na stan psychiczny uczestników. Uczestnicy rozwijają się intelekualnie, mają pozytywny stosunek do własnej osoby i lepszą samoocenę. Osiąga się także korzyści społeczne przez naukę samodzielności, w tym w podejmowaniu decyzji osobistych, co wiąże się z możliwością powrotu uczestników na rynek pracy. 50

51 Ocena sześcioletniego okresu funkcjonowania Środowiskowego Domu Samopomocy w Zagórzanach wskazuje na pozytywny rozwój i osiągnie celów zarówno merytorycznych jak i społecznych. Do pierwszych należy w szczególności zaliczyć: 1) uzyskiwanie przez uczestników profesjonalnego wsparcia, 2) nabywanie przez uczestników umiejętności funkcjonowania w grupie i w środowisku, 3) terapia poprzez pracę. Do drugich można zaliczyć: 1) uaktywnienie osób z zaburzeniami psychicznymi, dające wymierny efekt w postaci poprawy ich stanu zdrowotnego oraz odciążenia specjalistycznych placówek lecznictwa, 2) akceptacja osób z zaburzeniami psychicznymi w środowisku ludzi zdrowych, 3) akceptacja przez rodziny uczestników tego rodzaju wsparcia, które daje możliwość: a) zrozumienia zakresu opieki nad członkiem rodziny chorym psychicznie, przyjęcie poczucia odpowiedzialności za jego los i dalsze funkcjonowanie w otoczeniu, b) profesjonalna pomoc - skutkująca u chorego wypracowaniem i osiąganiem celów umożliwiających w miarę samodzielne funkcjonowanie, c) odciążenia rodzin od ciągłej opieki i troski umożliwiając podjęcie przez rodzinę chorego innych zajęć oraz zapewniając osiągnięcie celów i realizację własnych potrzeb przez pozostałych członków rodziny, 4) wyrwanie chorego z izolacji i umożliwienie mu pełnienie pewnych ról społecznych. Działalność Domu umożliwia realizację niektórych zadań Gminy, ustalonych w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego. Zadania te są określone bliżej w Narodowym Programie Ochrony Zdrowia Psychicznego. Środowiskowy Dom Samopomocy realizuje zadania Gminy w zakresie: 1) zapewnienia osobom z zaburzeniami psychicznymi wszechstronnej pomocy i opieki, 2) kształtowania, wobec osób z zaburzeniami psychicznymi, właściwych postaw społecznych, a zwłaszcza zrozumienia, tolerancji, życzliwości, a także przeciwdziałania ich dyskryminacji. Zauważa się konieczność specjalizacji środowiskowych domów samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi, które obecnie swoim zakresem działania zbliżone są, de facto, do warsztatów terapii zajęciowej z tym, że uczestnikami są osoby z zaburzeniami psychicznymi. Gmina - jako jednostka prowadząca - widzi potrzebę zwiększenia przez środowiskowe domy samopomocy zakresu świadczonych usług o świadczenia terapeutyczne wykonywane przez psychoterapeutów. Usługi te służyły by korekcie zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania oraz usuwaniu przyczyn i objawów tych zaburzeń. Środowiskowy dom samopomocy nie powinien jednak zastępować psychiatrycznego lecznictwa stacjonarnego lub ambulatoryjnego realizowanego w ramach świadczeń NFZ, lecz umożliwiać ( gdy indywidualny plan postępowania wspierająco-aktywizującego tak stanowi), otrzymanie przez uczestnika specjalistycznego wsparcia z zakresu psychoterapii, zarówno indywidualnego jak i grupowego ( np. dla osób uzależnionych). Wymagało by to jednak prawnego doprecyzowania zasad organizacji i zakresu świadczonych usług dla tego typu jednostek. 51

52 Uczestnicy, przy odpowiedniej dostępności pomocy psychoterapeutycznej i powstaniu grup wsparcia dziennego, mogliby pokonać problemy, wrócić do normalnego funkcjonowania, w tym na rynek pracy i nie być stałymi beneficjentami służby zdrowia. W zasięgu działania środowiskowych domów samopomocy powinna znaleźć się pomoc dla tych osób w formie wsparcia dziennego, w tym w stanach depresyjnych i w stanach zaburzenia spowodowanych spożywaniem substancji psychoaktywnych. Powyższa propozycja wpisuje się w cel szczegółowy Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego jakim jest Organizacja systemu poradnictwa i pomocy w stanach kryzysu psychicznego. Wymaga to jednak zatrudnienia specjalistów- psychoterapeutów. Taką możliwość dają wprawdzie przepisy prawa jednakże, z powodu niedoszacowania dotacji z budżetu państwa przeznaczonych na bieżące utrzymanie jednostki, dotychczas brak było środków finansowych na ten cel. Gmina starać się powinna o zatrudnienie wymaganych specjalistów. 6. Uzależnienia od alkoholu i innych substancji psychoaktywnychdiagnoza problemów przyczyny i skutki Alkoholizm stał się jednym z najpoważniejszych nałogów zarówno ze względu na rozpowszechnienie, jak i konsekwencje. Życie osób nadużywających alkoholu jest poważnie zaburzone we wszystkich sferach: ekonomicznej, społecznej i rodzinnej. Wśród zaburzeń psychicznych alkoholika na plan pierwszy wysuwają się tutaj halucynacje czyli omamy. Obok tego występują na ogół urojenia prześladowcze. Inną formą ciężkich zaburzeń psychicznych jest paranoja alkoholowa. Alkoholizm prowadzi do ciężkiego otępienia umysłowego, wywołuje znaczące zaburzenia w funkcjonowaniu psychicznym człowieka: bezsenność, depresję, niepokój, próby samobójcze, zmiany osobowości, amnezję, nadużywanie innych używek i leków. Uzależnienie charakteryzuje się tym, że coraz bardziej zawęża pole zainteresowań i działania, ograniczając je w końcu do czynności uzależniającej i zapewniającej jej możliwość powtarzania. Sprawy rodzinne, zawodowe, społeczne schodzą na dalszy plan. Zmniejszają się, a później zanikają relacje społeczne i zainteresowania. Zmienia się osobowość. Psychologiczne mechanizmy uzależnienia nie znikają u osób uzależnionych z chwilą zaprzestania picia. Nałogowa struktura dsaf adsf af gdfah dsgh nadal ma wpływ na osobowość, szczególnie w chwilach przeżywania stresu. W oparciu o dotychczasowe analizy można stwierdzić, że współuzależnienie okazuje się odrębną formą zaburzonej osobowości i wymaga specyficznej interwencji terapeutycznej. Symptomy współuzależnienia nie znikną bowiem w sposób automatyczny po ustaniu problemu alkoholowego czy po zerwaniu więzi z osobą uzależnioną. Terapia współuzależnienia bywa często trudniejsza niż terapia uzależnienia. Współuzależnienie objawia się przede wszystkim: zaburzeniem poczucia własnej wartości, które może ujawniać się na kilka sposobów np. zaburzone poczucie kontroli sytuacji, uzależnienie samooceny od satysfakcji innych, uruchomienie mechanizmów obronnych; zaburzeniem granic własnego ja; wiązaniem się ze środowiskiem marginesu społecznego; zaburzeniami emocjonalno-kompulsywnymi. Narkomania to określenie odnoszące się do uzależnienia od substancji chemicznych wpływających na czynność mózgu. Narkomania charakteryzuje się: tzw. głodem narkotycznym, 52

53 przymusem zażywania środków odurzających, czy chęcią zdobycia narkotyku za wszelką cenę i wszystkimi sposobami. Na pewno jedną z przyczyn szerzenia się narkomanii jest duże tempo współczesnego życia, wysokie wymagania stawiane uczniom oraz pracownikom i nieustanna potrzeba sprawdzenia się, zmuszająca do dużego wysiłku intelektualnego, udowadniania sobie i otoczeniu, że się jest lepszym od innych. Literatura przedmiotu wskazuje również na przyczyny tkwiące w samym człowieku tj.: negatywna ocena własnej osoby. Narkotyk umożliwia zaspokojenie pewnych potrzeb lub uwalnia od nieprzyjemnych stanów emocjonalnych. Do zaburzeń osób używających narkotyki należą: psychopatia, psychozy, nerwice, zaburzenia osobowości. Istnieją cechy osobowości, które mają znaczenie predysponujące zjawisko narkomanii- jednostkami uzależnionymi stają się ludzie niedojrzali emocjonalnie i psychoseksualnie, osoby z niedorozwiniętym systemem kontroli wewnętrznej, które mają wygórowane mniemanie o sobie i oczekują w życiu natychmiastowego spełnienia swych potrzeb; cechuje je dysproporcja między ambicjami, celem, a realnymi osiągnięciami. Narkomania, czyli uzależnienie od narkotyków (środków odurzających, substancji psychoaktywnych) to choroba - postępująca, ciężka i śmiertelna - która zbiera coraz większe żniwo, głównie wśród młodych osób. Nie można jednak pominąć osób dorosłych, wydawałoby się ustabilizowanych życiowo, których pęd i stres codzienności doprowadził do sięgnięcia po środki "wspomagające" i którzy równie szybko utracili kontrolę nad ich zażywaniem, ponosząc nieraz drastyczne tego konsekwencje. Z problemem tym borykają się również osoby niebezpośrednio nim dotknięte - rodzina, partnerzy i przyjaciele, którzy przeżywają stany przygnębienia, lęku, stresu, rozczarowań i bezradności. W tych dwóch obszarach powinno się prowadzić oddziaływania terapeutyczne, nie zapominając również o konieczności prowadzenia działań profilaktycznych. Formy pomocy związane z rozwiązywaniem problemów patologicznych w latach Tabela 18. Wyszczególnienie Lata Liczba udzielonych porad w gminnym punkcie konsultacyjnym w tym porady i konsultacje dla osób uzależnionych Ilość udzielonych porad dla członków rodzin osób uzależnionych i innych osób Wnioski do sądu w celu dokonania badania przez biegłych na okoliczność uzależnienia i wskazania rodzaju terapii Pomoc osobom dobrowolnie podejmującym 53

54 Punkty sprzedaży gastronomic znej Wykorzystanie limitu Liczba i % Liczba mieszkańców przypadająca na 1 punkt sprzedaży STRATEGIA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH W GMINIE GDÓW 2020 leczenie w uzyskaniu miejsca w ośrodkach leczenia uzależnień Liczba dzieci, z rodzin dysfunkcyjnych, którym dofinansowano różne formy wypoczynku i spędzania wolnego czasu Żródło: dane statystyczne UG Dane wynikające z powyższej tabeli w porównaniu z danymi wynikającymi z tabeli 12 o liczbie rodzin i osób w rodzinie, które korzystają z pomocy społecznej z powodu alkoholizmu członka rodziny, potwierdzają skalę omawianego zagadnienia. Tabela 19. Rynek napojów alkoholowych na terenie gminy Rodzaj punktu sprzedaży Limit ustalony przez Radę Gminy Rodzaj napojów alkoholowych Istniejąca liczba punktów sprzedaży Punkty sprzedaży detalicznej Bez limitu Piwo 6 X x Piwo i alkohol do 18% 4 53 Piwo i alkohol powyżej 18% 9 punkty 60 Piwo +alkohol do 18% + alkohol pow. 18% 40 tj. 88% limitu 328 Bez limitu Piwo 11 x x Piwo i alkohol do 18% Piwo i alkohol powyżej 18% 3 punktów Piwo +alkohol do 18% + alkohol 6 tj. 33% pow. 18% limitu Źródło: dane statystyczne UG. Uwaga: limit punktów sprzedaży napojów alkoholowych nie obejmuje punktów sprzedaży piwa. Wzrost wielkości spożycia napojów alkoholowych można wiązać ze zwiększoną dostępnością ekonomiczną alkoholu. Wg danych GUS ceny napojów alkoholowych pozostały na podobnym poziomie co w 2010 r., natomiast wzrosło przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce. Spowodowało to zwiększenie dostępności wszystkich rodzajów napojów alkoholowych, największe w przypadku piwa o 5,7%. Powyższa tabela pozwala na ocenę dostępności fizycznej alkoholu na terenie gminy. Wg danych z poprzednich 2 lat liczba punktów sprzedaży alkoholu w gminie ma tendencję stałą ( różnica waha się w granicach 1-2 punkty), zaś liczba mieszkańców przypadająca na 1 punkt jest wyższa od przeciętnej w kraju. Wg danych wynikających ze Sprawozdania z wykonania ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w okresie 1 stycznia do 31 grudnia 2011 ( opracowanie Ministra Zdrowia Warszawa 2013 r.) w 2011 r. przeciętna liczba mieszkańców przypadająca na 1 punkt wynosiła 254 osoby, a w przypadku punktów sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18% osoby na jeden punkt sprzedaży. Porównanie danych z tabeli z przytoczonymi wskaźnikami wskazuje na prowadzenie w gminie prawidłowej polityki w zakresie dostępności ludności do alkoholu. 54

55 Ograniczanie dostępności fizycznej alkoholu poprzez regulację liczby punktów sprzedaży detalicznej napojów alkoholowych jest bowiem jedną z najskuteczniejszych strategii zmniejszania wielkości spożycia alkoholu oraz związanych z tym szkód zdrowotnych i społecznych. 7. Prognoza wystąpienia nowych problemów zdrowotnych Podłożem problemów, które mogą nasilać się w najbliższej przyszłości, są zmieniające się w bardzo szybkim tempie warunki (zróżnicowanie statusu społecznego i ekonomicznego rodzin) oraz niedostateczne przygotowanie osób do odnalezienia się w nowej rzeczywistości. Na szczególne zagrożenia skutkujące nasilaniem się problemów patologicznych narażone są dzieci i młodzież wychowująca się w rodzinach i środowiskach dysfunkcyjnych. Przejawami nowych problemów, prowadzących do wzrostu chorób cywilizacyjnych mogą być: nerwowy tryb życia, pośpiech, poszukiwanie sposobów odreagowania na stres, brak porozumienia i słaba komunikatywność miedzy rodzicami i dziećmi, zachwiane pojęcia wartości, chęć dominacji i zaimponowania otoczeniu, szybkiego wzbogacania się, znieczulica społeczna, izolacja. Te problemy skutkować będą wzrostem liczby chorób u dzieci mających podłoże psychiczne, to jest: depresji, uzależnień od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych, uzależnień od internetu, gier komputerowych, hazardu, zaburzeń zachowania, przede wszystkim agresji, przy czym do nasilających się tendencji należy zaliczyć agresję dziewcząt, zaburzeń odżywiania: obżarstwa, bulimii i anoreksji. VI. STRATEGICZNE PRIORYTETY GMINY DOTYCZĄCE ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW Z ZAKRESU OPIEKI I PROFILAKTYKI ZDROWOTNEJ Priorytet 1. Rozwój usług dla osób z zaburzeniami psychicznymi i osób starszych Działanie1.1. Wsparcie instytucjonalne i finansowe Środowiskowego Domu Samopomocy poprzez: 1) zwiększenie liczby miejsc i przyjęć, 2) zatrudnienie psychoterapeutów i innych niezbędnych specjalistów oraz opiekunów osób niesamodzielnych, 3) utworzenie klubów (grup) wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz osób uzależnionych, w tym klubu AA, dla wszystkich potrzebujących niebędących podopiecznymi Domu. Działanie 1.2. Utworzenie dziennego domu opieki nad osobami starszymi 55

56 1) powołanie gminnej jednostki organizacyjnej, albo wsparcie instytucjonalne i finansowe organizacji pozarządowej chcącej prowadzić tego typu usługi, 2) organizacja szkoleń dla opiekunów ( członków rodzin) w zakresie opieki nad osobami starszymi. Priorytet 2. Wsparcie usług zmierzających do kompensacji utraconej sprawności psychofizycznej Działanie 2.1. Dążenie do zwiększenia dostępności do specjalistycznych usług medycznych, w tym: 1) wnioskowanie o utworzenie na terenie gminy: a) poradni lub gabinetu lekarskiego z zakresu geriatrii, b) poradni zdrowia psychicznego, c) poradni odwykowej- w szczególności dla chorych na chorobę alkoholową. 2) wspieranie organizacji pozarządowych w formie dofinansowania usług rehabilitacyjnych, w tym w domu pacjenta. Priorytet 3. Utworzenie w szkołach gabinetów profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej Działanie 3.1. Sukcesywne wydzielenie w szkołach pomieszczeń przeznaczonych na gabinety pielęgniarki szkolnej oraz ich wyposażenie 1) rozeznanie możliwości dostosowania istniejących pomieszczeń w szkołach na gabinety pielęgniarskie, 2) uwzględnienie w projektach inwestycyjnych dotyczących rozbudowy lub modernizacji budynków szkolnych pomieszczeń przeznaczonych na gabinety pielęgniarskie, 3) planowanie niezbędnych nakładów finansowych. Działanie 3.2. Wystąpienie do NFZ o zawarcie kontraktu na finansowanie : 1) świadczeń z zakresu profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej dla uczniów, 2) wyposażenia i środków niezbędnych do udzielania świadczeń zdrowotnych przez pielęgiarkę/higienistkę szkolną w zakresie która mieścić się będzie w stawce kapitacyjnej na ucznia ustalonej przez NFZ. Działanie 3.3. Wspieranie systemu badań przesiewowych u dzieci i młodzieży szkolnej: 1) opracowanie i realizacja programów mających na celu wczesne wykrywanie u dzieci i młodzieży problemów zdrowotnych, w szczególności z zakresu: a) higieny jamy ustnej, wad zgryzu i próchnicy zębów, b) wad postawy, c) wad słuchu i wzroku, d) problemów z odżywianiem, 56

57 e) problemów psychicznych depresji, uzależnień od alkoholu, narkotyków i innych środków psychoaktywnych oraz uzależnień od narzędzi informatycznych, 2) opracowanie i realizacja programów z zakresu specjalistycznego wspomagania dzieci mających wady wymowy: dyslalii, jąkania, Działanie 3.4. Stały nadzór nad bezpieczeństwem dzieci i młodzieży oraz ich higieną osobistą 1) dążenie do wykrycia w szkole wszystkich przypadków dzieci z zespołem dziecka maltretowanego oraz podjęcie skutecznych, istytucjonalnych, działań ochronnych, wpierających i zapobiegawczych, 2) zmniejszenie liczby urazów powstałych w wyniku wypadków w szkole przez: a) prowadzenie systematycznych szkoleń dla nauczycieli w zakresie zapobiegania wypadkom oraz umiejętności rozpoznawania zagrożeń, b) wprowadzenie do programów nauczania tematyki bezpiecznych zachowań i postaw uczniów. 3) systematyczne sprawdzanie poziomu higieny wśród dzieci przez pielęgniarkę szkolną, sygnalizowanie wystąpienia chorób zakaźnych i zakażeń wraz z podjęciem odpowiednich czynności zapobiegających ich rozprzestrzenieniu się u dzieci w trakcie pobytu w szkole. 4) podjęcie współpracy (partnerstwa) z NZOZ w zakresie rozwoju opieki i profilaktyki zdrowotnej nad dziećmi szkolnymi. Priorytet 4. Realizacja programów prozdrowotnych skierowanych do dzieci i młodzieży Działanie 4.1. Opracowywanie przez rady pedagogiczne szkół w porozumieniu z radami rodziców programów profilaktyki dostosowanych do potrzeb rozwojowych uczniów oraz potrzeb danego środowiska, obejmujacych wszystkie treści i działania o charakterze profilaktycznym skierowanych do uczniów, nauczycieli i rodziców Obowiązek opracowywania w wymienionym trybie programów profilaktyki wynika z ustawy o systemie oświaty. Programy te powinny uwzględniać kierunki działań profilaktycznych określone także w niniejszej Strategii. Działanie 4.2. Realizacja przez szkoły programów edukacji zdrowotnej 1) Uwzględnienie treści edukacji zdrowotnej w programie wychowawczym i w szkolnym programie profilaktyki: a) Małopolskiego Programu Edukacji Zdrowotnej opracowanego przez Kuratorium Oświaty w Wychowania, b) promocji zdrowego stylu życia w zakresie przeciwdziałania zakażeniom HIV, 57

58 c) profilaktyki w zakresie HIV/AIDS oraz minimalizowanie czynników ryzyka, d) warunków zapobiegania chorobom zakaźnym i zakażeniom, w tym przenoszonych droga płciową, e) zaburzeń odżywiania objawiających się arokesją, bulimią, przejadaniem się, f) zdrowia psychicznego poprzez dostarczenie wiedzy i umiejętności potrzebnych do prawidłowego psychospołecznego rozwoju dzieci i młodzieży oraz rozwiązywania problemów życiowych;kształtowanie zachowań korzystnych dla zdrowia psychicznego, 2) promowanie zdrowego stylu odżywiania się w celu walki z cukrzycą i otyłością dzieci i młodzieży pod negatywnym hasłem : Jedz, pij, żuj i choruj, skierowanego zarówno do dzieci jak i rodziców, 3) kontunuacja dotyczchasowych programów profilaktycznych wymienionych w dz. V, rozdz , 4) pomoc profilaktyczna dla dzieci i młodzieży z grup podwyższonego ryzyka, 5) współpraca szkół z różnymi instytucjami działającymi na rzecz zdrowia. Działanie 4.3. Zwiększenie udziału nabiału, warzyw i owoców w żywieniu dzieci 1) opracowywanie w jadłospisach stołówek szkolnych, atrakcyjnych dla dzieci, zdrowych posiłków zwiększających w posiłkach udział nabiału oraz warzyw i owoców, 2) sukcesywne eliminowanie ze sklepików szkolnych i z automatów wysoko przetworzonej żywności oraz innych szkodliwych dla zdrowia produktów i napojów. Priorytet 5. Zwiekszenie aktywności fizycznej ludności Działanie 5.1. Zwiększanie dostępności ludności gminy do obiektów sportowo rekreacyjnych połączonej z promocją i edukacją na temat korzyści wynikającej z aktywności fiycznej, poprzez: 1) wspieranie rozwoju sportu w zorganizowanych formach, w tym poszerzenie działalności klubów sportowych o nowe dyscypliny sportowe, 2) wspieranie wszelkich form aktywności fizycznej ludności, które mogą mieć charakter powszechny, łacznie z aktywizacją ruchową osób starszych, w szczególności organizacja rodzinnych imprez sportowych, 3) zwiększenie dostępności komunalnej infrastruktury sportowej dla ogółu ludności ( boisk szkolnych, obiektów sportowych Orlik, sal gimnastycznych), 4) budowa ścieżek rowerowych, rowerowo-pieszych i pieszych, 5) wytyczanie szlaków turystycznych. Działanie 5.2. Zapewnienie warunków do prowadzenia dodatkowych zajęć ruchowych dla dzieci: 1) budowa i urządzanie placów zabaw dla dzieci, 2) wprowadzenie zajęć ruchowych w świetlicach szkolnych, 58

59 3) aktywizacja społeczności lokalnej, w tym promowanie wolontariatu w ramach Uniwersytetu Trzeciego Wieku, w celu organizowania w czasie wolnym od nauki zajęć ruchowych dla dzieci i zapewnienia im opieki wraz z wykorzystaniem komunalnych obiektów sportowych i placów zabaw, 4) wsparcie organizacyjne i finansowe inicjatyw szkolnych w zakresie: a) tworzenia klas sportowych i uczniowskich klubów sportowych, b) organizacji zawodów sportowych szkolnych, międzyszkolnych i gminnych oraz umożliwienie udziału uczniów w zawodach rejonowych, wojewódzkich i krajowych, c) organizacji imprez wyjazdowych -obozów turystyczno-sportowych dla ogółu dzieci, d) organizacji wyjazdów dzieci na basen. 5) dalszy rozwój infrastruktury sportowej w szkołach. Priorytet 6. Realizacja Gminnych Programów Przeciwdziałania Alhoholizmowi i Narkomanii Działanie 6.1. Precyzyjnie adresowana profilaktyka, kampanie informacyjne i popularyzacyjne realizowane na różnych poziomach (szkoła,organizacje pozarządowe,środowiska lokalne) 1) Poszerzenie wiedzy społeczności lokalnej i uwrażliwienie jej na występujące problemy uzależnień oraz możliwości ich wystąpienia, kształcenie umiejętności wczesnego im zapobiegania i niwelowania już istniejących: a) prowadzenie profilaktycznej działalności informacyjnej i edukacyjnej w zakresie rozwiązywania problemów alkoholowych i przeciwdziałania narkomanii skierowanej do dzieci i młodzieży, b) edukacja rodziców i wychowawców, a także lokalnej społeczności w zakresie problematyki uzależnień. Działanie 6.2.Budowa szeroko pojętej koalicji różnych służb na rzecz zapobiegania uzależnieniom oraz zwalczania ich skutków 1) Współpraca i wspomaganie działalności instytucji, stowarzyszeń i osób fizycznych w zakresie rozwiązywania problemów alkoholowych i przeciwdziałania narkomanii. 2) Propagowanie działań na rzecz szeroko pojętej profilaktyki uniwersalnej, 3) Stworzenie bezpiecznych miejsc spędzania wolnego czasu poprzez zapewnienie odpowiednich pomieszczeń opieki oraz podstawowych materiałów do realizacji programów profilaktycznych. 4) Wzbogacanie bazy materialnej, organizacyjnej i merytorycznej do prowadzenia działalności profilaktycznej i redukującej szkodliwe skutki uzależnień. 5) Ograniczenie możliwości zakupu i spożywania alkoholu przez nieletnich i wzmożenie restrykcji wobec osób naruszających przepisy ustawy 59

60 o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. 6) Kontrola nad rynkiem alkoholowym na terenie gminy. 7) Podejmowanie interwencji w związku z naruszaniem przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Działanie 6.3. Zmniejszenie degradacji psychofizycznej osób uzależnionych od alkoholu i substancji psychoaktywnych 1) Zwiększenie dostępności pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej dla osób uzależnionych od alkoholu i narkotyków. 2) Wsparcie zamierzeń w ramach priorytetu 2,działania 2.1. Priorytet 7. Zwiększenie absorpcji środków finansowych, w tym unijnych, na realizację gminnych projektów z zakresu ochrony zdrowia i profilaktyki zdrowotnej VII. DIAGNOZA ZAGROŻEŃ DLA WSPÓŁCZESNEJ RODZINY 1. Stan realizacji zadań gminy z zakresu wspierania rodzin i systemu pieczy zastępczej Rodzina jest najważniejszą, podstawową komórką społeczeństwa zaspokajającą podstawowe potrzeby swoich członków, a jednocześnie naturalnym środowiskiem rozwoju dzieci. Niezmiernie ważne jest, by chronić rodzinę i pomagać jej w sytuacji, gdy napotyka na ograniczenia i trudności, zwłaszcza w zakresie pełnienia funkcji opiekuńczo-wychowawczej. Obecnie zagrożeniem dla stabilizacji życia rodzinnego są trudności na rynku pracy i problemy finansowe. Bezrobocie głównych żywicieli rodziny, trwałe ubóstwo mogą przyczynić się do wystąpienia szeregu niekorzystnych zjawisk, jak przemoc w rodzinie, przestępczość, alkoholizm, niedożywienie dzieci, brak należytej opieki i działań wychowawczych, choroby somatyczne i psychiczne.wspieranie rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczowychowawczych to zespół planowych działań mających na celu przywrócenie rodzinie zdolności do wypełniania tych funkcji.wspieranie rodziny prowadzone jest w formie pracy z rodziną oraz pomocy w opiece i wychowaniu dziecka. Wśród osób korzystających z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej są rodziny przejawiające bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych oraz prowadzenia gospodarstwa domowego. Jak już wskazano w tabeli 12 liczba tych rodzin w 2013 r. w stosunku do roku poprzedniego spadła z 38 do 30 rodzin.w ogólnej liczbie rodzin wymagających pomocy 12 to rodziny niepełne, a 5 rodziny wielodzietne. Na tym samym poziomie utrzymuje się liczba rodzin ( 5) wymagających wsparcia, w których występuje przemoc. Wzrosła liczba potrzebujących wsparcia z powodu ochrony macierzyństwa ( z 8 do 14 rodzin), w tym tylko 3 jest rodzinami wielodzietnymi. 60

61 1.1 Wsparcie rodziny w jej funkcjach opiekuńczych i wychowawczych W 2013r. w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej pracował jeden asystent rodziny. Od 1 stycznia 2015 r. zatrudnienie asystenta rodziny będzie zadaniem obowiązkowym gminy. Zgodnie z obowiązującymi przepisami liczba rodzin przypadających na jednego asystenta nie może przekroczyć 20. W 2013 r. asystent pracował z 10 rodzinami każda z nich wymagała podjęcia rozwiązań systemowych, instytucjonalnych, w formie: umieszczenia dzieci w rodzinie zastępczej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego (łącznie 5 dzieci ), umieszczenia w zawodowej rodzinie zastępczej ( 2 dzieci), powrotu dziecka do rodziny i ponownego umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej ( 1 dziecko), stała opieka asystenta rodziny ( 6 rodzin). W trakcie całego 2013r. z terenu gminy w pieczy zastępczej przebywało 11 dzieci z 6 rodzin, z czego w zawodowej rodzinie zastępczej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego 5 dzieci, w zawodowej rodzinie zastępczej 5 dzieci oraz 1 dziecko w placówce opiekuńczo-wychowawczej. W 2013r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej organizował projekt systemowy współfinansowany w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego pn. Aktywizacja mieszkańców Gminy Gdów. Celem projektu było wsparcie rodzin mających problemy opiekuńczo-wychowawcze poprzez podniesienie kompetencji rodzicielskich i wychowawczych (warsztaty szkoła dla rodziców ), podniesienie umiejętności rozwiązywania konfliktów rodzinnych, pobudzenie aktywności społeczno-zawodowej oraz podniesienie kwalifikacji zawodowych (kursy zawodowe). Do projektu zostały zakwalifikowane 23 osoby. Wszystkie osoby będące uczestnikami projektu, zgodnie z jego założeniami, zostały objęte wsparciem asystenta rodziny. Praca z rodzinami prowadzona jest w miejscu ich zamieszkania, za zgodą i aktywnym udziałem członków rodziny. W przypadku, gdy praca z rodziną da pozytywne efekty i rodzina przezwycięży kryzys, monitoruje się wypełnianie przez rodzinę funkcji opiekuńczowychowawczych pamiętając jednocześnie aby zakres monitoringu zmniejszyć w miarę odzyskiwania przez rodzinę samodzielności. Asystent rodziny współpracuje z pracownikami socjalnymi, kuratorem zawodowym Sądu Rejonowego w Myślenicach, z koordynatorem Zespołu ds. Pieczy Zastępczej działającym w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Wieliczce oraz szkołami, do których dzieci uczęszczają. Łączny koszt pobytu dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej w roku 2013 (w zł) Tabela 20. Rodzaj wydatku Ogółem Koszty utrzymania w pieczy Wynagrodzenie dla rodziny zastępczej Koszty utrzymania w Domu dziecka wydatki poniesione przez Gminę zastepczej OGÓŁEM , , , ,85 61

62 Ilość dzieci umieszczonych w pieczy zastepczej wg stanu na r. Źródło: dane GOPS x 1.2 Działalność Placówki Wsparcia Dziennego oraz pozainstytucjonalne formy wsparcia dziennego dla dzieci i młodzieży Pomoc rodzinie świadczy jednostka organizacyjna gminy Placówka Wsparcia Dziennego z.s. w Zagórzanach. Nadrzędnym celem tej jednostki jest zapewnienie wsparcia rodzinie przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych przez objęcie dziecka opieką i wychowaniem. Rozpoznanie potrzeb dziecka, jego osobowości i charakteru, poznanie mocnych i słabych stron daje możliwość zdiagnozowania form pomocy dziecku i rodzinie oraz nawiązania współpracy z innymi podmiotami pomocnymi przy realizacji zadania. Doświadczenie wynikające z pracy Placówki pozwalają na określenie przejawów dysfunkcji występujących w środowisku dzieci, a mianowicie: 1) osłabienie funkcji opiekuńczych i wychowawczych rodziny wobec dzieci, niewystarczająca opieka przejawiająca się brakiem kontroli nad dzieckiem, 2) brak pomocy (słaba współpraca rodziny dziecka) w eliminowaniu niepowodzeń dziecka (szkolnych, w kontaktach z grupą rówieśników, nietolerancja), 3) zachwianie autorytetów, nieprawidłowe wzorce osobowe, przewartościowanie posiadania dóbr materialnych nad rozwojem dóbr intelektualnych, 4) włączanie dziecka w rozwiązywanie konfliktów rodzinnych, brak bezpieczeństwa, 5) osłabienie więzi w rodzinach, brak wzajemnej akceptacji, 6) osłabienie więzi społecznych i związanego z nimi mechanizmu kontroli społecznej. Podłożem problemów w relacjach rodzinnych bywa: konfliktowy charakter członków rodziny, niedostosowanie społeczne, nadużywanie alkoholu, bezrobocie, nieumiejętność radzenia sobie w sytuacjach problemowych, frustracja i chęć odreagowania, wzrost rozpiętości między aspiracjami a możliwościami ich realizacji, rozbicie rodziny, rodziny niepełne (samotne matki), rodziny czasowo rozbite (ojcowie lub matki pracują za granicą), brak opieki i kontroli nad dziećmi (rodzice pracują na zmiany), adopcja (dzieci adoptowane przejawiające problemy z dostosowaniem społecznym i tworzeniem więzi rodzinnej). Najważniejszymi zadaniami, które realizuje Placówka są: 1) pomoc w rozwiązywaniu życiowych problemów rodziny oraz w konstruktywnym rozwiązywaniu konfliktów i kryzysów w rodzinach, 2) wspieranie integracji rodziny i umacnianie więzi uczuciowych w rodzinach, 3) neutralizowanie patogennego oddziaływania rodziny na dzieci, 4) odbudowywanie funkcji opiekuńczych i wychowawczych rodziny wobec dzieci, 62

63 5) stworzenie dzieciom możliwości spędzania aktywnie czasu wolnego oraz pomoc w rozwiązywaniu podstawowych trudności w nauce jak i funkcjonowaniu w grupie rówieśniczej, 6) zapewnienie bezpiecznego środowiska i warunków rozwoju dzieci zgodnie z ich potrzebami, możliwościami i oczekiwaniami, 7) ukształtowanie nawyków odpowiedzialności za siebie i innych, wzajemnego zrozumienia i szacunku dla drugiego człowieka, 8) eliminowanie zagrożeń demoralizacją, przestępczością lub uzależnieniami. Kilkuletnie doświadczenie z pracy Placówki wskazuje na jej niezbędność. Placówka nieprzerwanie udziela pomocy 20 dzieciom, codziennie w godzinach popołudniowych. Jej obszar działania jest jednak ograniczony do miejscowości zlokalizowanych wokół siedziby Placówki, z uwagi na brak dowozu dzieci z odleglejszych miejscowości. Wg rozeznania, działalność tego typu ośrodka wsparcia dziennego dla dzieci powinna być rozszerzona na pozostałe miejscowości gminy. Placówka nie udziela wsparcia w formie dożywiania dzieci. Kierownictwo Placówki wskazuje jednak na konieczność zapewnienia dzieciom posiłku (podwieczorku), którego nie mają niejednokrotnie w domu. Rozszerzenie programu dożywiania realizowanego w ramach pomocy społecznej jest zdecydowanie wskazane- dzieci, które zgłaszają się do Placówki po lekcjach, są po prostu głodne. Problem ten rozwiązuje kierownictwo Placówki, w miarę możliwości i skromnych środków finansowych. Problem ten wymaga jednak podejścia instytucjonalnego. Do pozainstytucjonalnych form wparcia dziennego dzieci i młodzieży można zaliczyć: prowadzenie kół zainteresowań, świetlic, klubów, ognisk wychowawczych, formę zespołowego wypoczynku dla dzieci w miejscu ich zamieszkania, organizowaną w czasie wakacji tzw. półkolonie. Jeżeli chodzi o pierwszą formę pracy z dziećmi i młodzieżą, z sukcesem realizują ją wiejskie organizacje ( Koła Gospodyń Wiejskich,Ochotnicze Straże Pożarne oraz Kluby Sportowe) o czym będzie mowa w dziale XI, rozdz. 10. Natomiast drugą formą zainteresowani są przede wszystkim rodzice pracujący ( zwłaszcza w systemie zmianowym), z następujących przyczyn: 1) wakacje i ferie dla dzieci trwają w sumie prawie 3 miesiące w ciągu roku, w czasie których dzieci ( minimum w wieku do 12 lat) muszą pozostawać pod opieką dorosłych, 2) nie wszystkie dzieci mogą mieć zapewnioną opiekę przez innych członków rodziny, a jeżeli już, jest to nieaktywna i mało atrakcyjna forma wypoczynku dla dzieci, 3) urlopy wypoczynkowe rodziców, nie zawsze otrzymywane w czasie ferii i wakacji, są krótsze niż okresy dni wolnych od nauki, 4) dzieci rodziców mniej zamożnych przeważnie nie korzystają z płatnych kolonii, a jeżeli już, to ta forma wypoczynku trwa 2 tygodnie, w pozostałym okresie dzieci pozostają bez opieki, 5) dzieci powinny mieć możliwość korzystania w ferie i wakacje ze zorganizowanego wypoczynku w miejscu zamieszkania, w każdy dzień roboczy, przez liczbę godzin uzgodnioną z rodzicami. Coraz częściej pojawiają się głosy sprzeciwu ze strony rodziców pracujących i osiągających dochody niejednokrotnie niewiele większe od minimum uprawniającego 63

64 do świadczeń społecznych, że jakiekolwiek formy wsparcia opiekuńczego dla ich dzieci są niedostępne. System publicznego wsparcia rodzin promuje bowiem wyłącznie wielodzietność, niepełnosprawność, samotne wychowywanie dziecka, dysfuncje w rodzinie, niskie dochody, podczas gdy to oni pracują na ten system i borykają się z problemem zapewnienia opieki nad dziećmi ( bez możliwości dogodnego korzystania ze świetlic szkolnych, przedszkola publicznego, żłobków i innych form opieki nad dziećmi do lat 3 oraz opieki w czasie ferii i wakacji). 1.3 Wychowanie przedszkolne dzieci Zgodnie z danymi wynikającymi z tabeli 1 liczba dzieci do ukończenia 6 lat wynosiła ogółem osoby na koniec roku 2013, w tym w wieku przedszkolnym ( od ukończenia 3 roku życia do lat 6) wynosiła 687 osób. Wychowanie przedszkolne obejmuje dzieci w wieku 3-6 lat. Liczba dzieci w oddziale ogólnodostępnego przedszkola, w tym także w ogólnodostępnym oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej, nie może przekraczać 25. Wychowanie przedszkolne może być realizowane w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz w innych formach wychowania przedszkolnego. W przypadku dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wychowaniem przedszkolnym może być objęte dziecko w wieku powyżej 6 lat, nie dłużej jednak niż do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 10 lat. Zgodnie z przepisami ustawy o systemie oświaty dziecko w wieku 5 lat jest obowiązane odbyć roczne przygotowanie przedszkolne w przedszkolu, oddziale przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej lub w innej formie wychowania przedszkolnego. Zapewnienie warunków do spełniania tego obowiązku jest zadaniem własnym gminy. Wejście w życie tzw. ustawy przedszkolnej przyniesie w perspektywie poważne zmiany w zakresie organizacji wychowania przedszkolnego. Nowe przepisy m.in. nakładają na gminy obowiązek zapewnienia miejsca realizacji wychowania przedszkolnego każdemu dziecku. Do publicznego przedszkola lub publicznej innej formy wychowania przedszkolnego przyjmuje się kandydatów zamieszkałych na obszarze danej gminy.w przypadku większej liczby dzieci spełniających powyższy warunek, niż liczba wolnych miejsc w publicznym przedszkolu lub publicznej innej formie wychowania przedszkolnego, na pierwszym etapie postępowania rekrutacyjnego, począwszy od roku szkolnego 2014/2015, brane są pod uwagę łącznie kryteria określone w ustawie o systemie oświaty. Kryteria te promują wielodzietność, niepełnosprawność, samotne wychowywanie dziecka oraz objecie dziecka pieczą zastepczą. Począwszy od 2015 r. jeżeli liczba dzieci, którym gmina ma obowiązek zapewnić możliwość korzystania z wychowania przedszkolnego, zamieszkałych na obszarze danej gminy, zgłoszonych podczas rekrutacji do publicznego przedszkola, publicznej innej formy wychowania przedszkolnego, niepublicznego przedszkola, lub niepublicznej innej formy wychowania przedszkolnego przewyższy liczbę miejsc. prawo nakłada na gminę obowiązek wskazania rodzicom innej placówki, która może przyjąć dziecko. Od września 2017 r. obowiązkiem gminy będzie zapewnienie dziecku możliwości korzystania z wychowania przedszkolnego w: 64

65 MAKSYMALNA LICZBA MIEJSC PRZEDSZKOLNYCH wg stanu na r. Liczba dzieci objętych wychow. przedszkolnym rok szk. 2012/2013 Ilość oddziałów w roku szkolnym 2012/2013 Liczba dzieci objętych wychow. przedszkolnym rok szk. 2013/2014 Ilość oddziałów w roku szkolnym 2013/2014 STRATEGIA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH W GMINIE GDÓW ) publicznym przedszkolu lub publicznej innej formie wychowania przedszkolnego, prowadzonych przez gminę, lub 2) publicznym przedszkolu lub publicznej innej formie wychowania przedszkolnego, prowadzonych przez inną osobę prawną lub osobę fizyczną, położonych na obszarze gminy, lub 3) niepublicznym przedszkolu lub niepublicznej innej formie wychowania przedszkolnego, położonych na obszarze gminy. Wprawdzie obowiązujące przepisy ustawy o systemie oświaty narzucają na gminę wymóg zapewnienia bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki w czasie nie krótszym niż 5 godzin dziennie, to jednak zdecydowana większość rodziców ( zwłaszcza pracujących) składa wniosek o objęcie dzieci opieką przedszkolną powyżej 5 godzin dziennie. Problemami, które mogą być przyczyną niezadowolenia rodziców pracujących, są: ustawowe kryteria dające prawo pierwszeństwa w naborze licznej grupie rodziców, niezależnie od dochodu, faktu zatrudnienia oraz możliwości zapewnienia dziecku opieki przez członków rodziny, przerwy wakacyjne w przedszkolach gminnych. Wszystkie te zagadnienia, konieczne do rozwiązania, wpisują się w krajowe dokumenty strategiczne w zakresie wsparcia rodzin z dziećmi. Liczbę dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym w publicznych i niepublicznych przedszkolach wg stanu na koniec czerwca 2014 r. oraz maksymalną liczbę dzieci, które mogą być przyjęte określa poniższa tabela. Liczba miejsc w przedszkolach publicznych i niepublicznych w gminie oraz ich wykorzystanie Tabela 21. L.p. Nazwa placówki 1 Przedszkole Samorządowe w Gdowie wraz z oddziałem w Winiarach 2 Przedszkole Samorządowe w Szczytnikach RAZEM PRZEDSZKOLA SAMORZĄDOWE 3 Niepubliczne Przedszkole Akademia Małego Człowieka w Gdowie

66 3 Niepubliczne Tęczowe Przedszkole i Klub dziecięcy w Niegowici OGÓŁEM WSZYSTKIE PRZEDSZKOLA Źródło: opracowanie własne Wg danych wynikających z liczby wniosków złożonych o przyjęcie do przedszkoli samorządowych na rok szkolny 2014/2015, wszystkie dzieci spełniające kryteria ustawowe dotyczące pierwszeństwa w naborze zostały przyjęte. Zarówno z danych wynikających z tabeli jak i z liczby złożonych wniosków o przyjęcie do przedszkola, wynika sukcesywny wzrost liczby dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym, lecz pomimo to nie są zaspokojone wszystkie potrzeby rodzin chcących umieścić dziecko w przedszkolu. Na liczbę 351 wniosków złożonych o przyjęcie do przedszkoli samorządowych na rok szkolny 2014/2015, ilość dzieci przyjętych wynosi 266, brak możliwości przyjęcia dotyczyło 85 dzieci, pomimo zwiększenia obsady Oddziału Przedszkolnego w Winiarach. Przyczną takiego stanu rzeczy jest niewystarczająca powierzchnia użytkowa przeznaczona na cele dydaktyczne w przedszkolach oraz atrakcyjniejsza dla rodziców oferta finansowa przedszkoli samorzadowych dotycząca odpłatności za korzystanie z wychowania przedszkolnego przez dziecko powyżej 5 godzin dziennie. Wysokość tej opłaty, (tzw. czesnego), pobieranej przez przedszkola publiczne ustawodawca w ustawie o systemie oświaty ograniczył bowiem do kwoty nie wyższej niż 1 zł za godzinę zajęć. Wg danych uzyskanych z Gminnego Zespołu Ekonomiczno-Administracyjnego Szkół w Gdowie planuje się zwiększenie możliwości przyjęć do gminnych przedszkoli tworząc dodatkowe 2 oddziały w Przedszkolu Samorzadowym w Gdowie, a tym samym zwiększenie liczby przyjęć o dalsze 50 dzieci. Plan ten wymaga jednak dokonania nakładów inwestycyjnych związanych z adaptacją pomieszczeń ogólnoużytkowych na sale dydaktyczne. Rozbudowę siedziby i powiększenie liczby przyjęć o 20 miejsc planuje także niepubliczne przedszkole w Gdowie. 1.4 Oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych Oddział przedszkolny jest podstawową jednostką organizacyjną przedszkola i w świetle ustawy o systemie oświaty, nawet jeżeli jest umieszczony w szkole podstawowej, to nie wchodzi w skład jej struktury organizacyjnej. Oznacza to, że oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych funkcjonują według modelu przedszkolnego. Należy więc je traktować tak samo jak przedszkola ( z dziećmi w wieku 3-6 lat). Toteż w oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych mogą być tworzone grupy do których należą dzieci młodsze niż 5-6-letnie. Zdecydowana wiekszość rodziców woli jednak umieszczać dzieci młodsze, poniżej 5 lat w przedszkolu, a nie w oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej. Obowiązkowe wychowanie przedszkolne dla 5-latków może być realizowane w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz w innych formach wychowania przedszkolnego. Dzieci pięcioletnie mogą przebywać w oddziale przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej, nie krócej niż 5 godzin dziennie. 66

67 Aktualną liczbę dzieci w oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych określa poniższa tabela. Liczba dzieci uczęszczających do oddziałów przedszkolnych w szkolach podstawowych Tabela 22. L.p Nazwa placówki Liczba dzieci w oddziale przedszk. w roku szkolnym 2012/2013 Liczba dzieci w oddziale przedszk. w roku szkolnym 2013/2014 Ilość oddziałów w roku szkolnym 2012/2013 Ilość oddziałów w roku szkolnym 2013/2014 Średnia ilość dzieci w oddziale przedszk. w roku szkolnym 2012/ SP Bilczyce Średnia ilość dzieci w oddziale przedszk. w roku szkolnym 2013/ SP Gdów SP Jaroszówka SP Książnice SP Marszowice SP Niegowić SP Pierzchów SP Szczytniki SP Wiatowice SP Winiary SP Zręczyce RAZEM Źródło: opracowanie własne GZEAS Zgodnie z przepisami znowelizowanej ustawy o systemie oświaty, z dniem 1 września 2016 roku oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych zostaną przekształcone w przedszkola, przy jednoczesnym utworzeniu zespołów szkolno-przedszkolnych. Realizacja wychowania przedszkolnego w oddziale przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej, wymaga więc dalszego dostosowania baz szkół i warunków realizacji do potrzeb małych dzieci. Czas pracy oddziału przedszkolnego, tj. nauczanie, wychowanie i opieka, powinien być dostosowany zarówno do potrzeb dzieci w nim przebywających, jak i do potrzeb rodziców. Zapewnienie warunków działania także oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki jest zadaniem organu prowadzącego szkołę. 1.5 Usługi opiekuńcze dla dzieci w wieku do lat 3 Liczebność populacji dzieci w wieku od ukończenia 20 tygodnia życia do lat 3 na koniec 2013 r. przedstawiała się następująco. 67

68 Stan liczebny dzieci w wieku do lat 3 Tabela 23. Wyszczególnienie Dziewczynki Chłopcy Razem 1- latkowie latkowie latkowie RAZEM Źródło: opracowanie własne z ewidencji ludności UG Gmina nie prowadzi publicznego żłobka. Nie zgłoszono również zamiaru prowadzenia żłobka przez podmiot niepubliczny. Gmina nie prowadzi także publicznego klubu dziecięcego. Zgodnie z rejestrem żłobków i klubów dziecięcych na terenie gminy Gdów funkcjonuje niepubliczne przedszkole połączone z klubem dziecięcym w miejscowości Niegowić. Niepubliczny Tęczowy Klub Dziecięcy określa możliwości przyjęcia do klubu 11 dzieci. Obłożenie na dzien wynosi 7 dzieci. Na terenie gminy Gdów zauważa się w coraz większym stopniu zapotrzebowanie na tego typu usługi. Szacuje się, że docelowe zaspokojenie zapotrzebowania na miejsca w żłobkach, (uwzględniając tendencje spadkową w liczbie urodzeń z okresu ) wynosić będzie ok. 10 % populacji tj. około 60 miejsc. Gmina będzie wspierać finansowo działającą niepubliczną placówkę, dofinansowując w formie dotacji celowej osobodzień każdego dziecka przebywającego w klubie dziecięcym. Istnieją uzasadnione powody uruchomienia placówki samorządowej, a przede wszystkim: dzieci 2,5 letnie, które zgodnie z przepisami ustawy o systemie oświaty mogą być przyjęte do przedszkola, powinny mieć zapewnioną opiekę w placówce przewidzianej dla dzieci poniżej 3 lat, tym samym zmniejszając liczbę zajętych miejsc w przedszkolach, niezaspokojone potrzeby społeczne w zakresie liczebności miejsc w żłobkach i klubach dziecięcych, zwiększenie,,elastyczności rodziców na rynku pracy, zniwelowanie lęków przed rodzicielstwem jako przeszkodą w rozwoju zawodowym potencjalnych rodziców (efekt: zwiększenie dzietności), zmniejszenie liczby potencjalnych, naturalnych, opiekunek dzieci w rodzinie (babć), w związku z wydłużeniem wieku emerytalnego. Zamiary inwestycyjne gminy zakresie uruchomienie placówki opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 określa Strategia Rozwoju Gminy Gdów do roku Świetlice szkolne Zgodnie z przepisami ustawy o systemie oświaty szkoła publiczna, w ramach zadań statutowych, powinna zapewnić uczniom możliwość korzystania ze świetlicy szkolnej. Szkoła podstawowa jest obowiązana zapewnić zajęcia świetlicowe dla uczniów, którzy pozostają w szkole dłużej ze względu na: 1) czas pracy rodziców - na wniosek rodziców; 68

69 2) organizację dojazdu do szkoły lub inne okoliczności wymagające zapewnienia opieki w szkole. Świetlica w szkole podstawowej, zapewnia zajęcia świetlicowe uwzględniające potrzeby edukacyjne oraz rozwojowe dzieci i młodzieży, a także ich możliwości psychofizyczne, w szczególności zajęcia rozwijające zainteresowania uczniów, zajęcia zapewniające prawidłowy rozwój fizyczny oraz odrabianie lekcji. Powyższe przepisy stosuje się także do gimnazjów, jeżeli zachodzi potrzeba zapewnienia zajęć świetlicowych. W roku szkolnym 2012/2013 świetlica szkolna funkcjonowała tylko w Szkole Podstawowej w Gdowie przy zatrudnieniu nauczycieli wychowawców świetlic. Od 1 września 2013 roku uruchomiono świetlicę w Szkole Podstawowej w Niegowici i w Winiarach. W Szkołach Podstawowych w Bilczycach, Książnicac i Wiatowicach oraz w Gimnazjum w Gdowie funkcjonuje opieka świetlicowa. W sześciu szkołach nie ma żadnej, formalnie zorganizowanej, opieki nad dziecmi po zajęciach lekcyjnych. Jako przyczyny należy wymienić nastepujące główne okoliczności: 1) niewystarczająca baza lokalowa szkół- pomieszczenia na świetlice powinny być dostosowane do funkcji opiekuńczej i - zgodnie z przepisami -umożliwiać realizację zajęć rozwijających zainteresowania uczniów, zajęć zapewniających prawidłowy rozwój fizyczny oraz odrabianie lekcji, 2) trudno pogodzić prowadzenie zajęć świetlicowych jednocześnie dla dzieci klas pierwszych do szóstych, bez ich rozdzielenia na grupy, zapewnienia odrębnych pomieszczeń i zatrudnienia dodatkowych nauczycieli wychowawców, 3) dzieci dowożone autobusem szkolnym, pozostające na świetlicy wymagałyby zorganizowania dodatkowego dowozu ze szkoły do domów, wraz z zapewnieniem opieki w czasie transportu. Stan świetlic lub opieki świetlicowej oraz potrzeby jej zorganizowania przedstawia poniższa tabela. Stan świetlic szkolnych lub opieki świetlicowej w poszczególnych szkołach gminnych Tabela 24. L.p. Szkoła Świetlice lub opieka świetlicowa Uwagi dot. Rodzaj liczba uczniów korzystajacych 69 Liczba godzin pracy w dniu zatrudnienia nauczycyeli wychowawców 1 Sz.P. w Bilczycach opieka świetlicowa 14 4 godz. praca społeczna nauczyceli 2 Sz.P. w Gdowie świetlica 146 do 17:00 2-ch nauczycieli wychowawców 1 1 / 2 etatu 3 Sz.P. w Jaroszówce brak Sz.P. w Książnicach opieka świetlicowa od 4 do 13 ( w zależnosci od dnia) do 14:00 5 Sz.P. w Marszowicach brak nauczyciele w ramach godz. z art. 42 ust.2 pkt 2a KN 1)

70 6 Sz.P. w Niegowici świetlica 42 4 godz. nauczyciel w ramach uzupełnienia pensum 7 Sz.P. w Pierzchowie brak wniosek dyrektora Szkoły o uruchomienie opieki świetlicowej począwszy od roku szkolnego 2014/ Sz.P. w Szczytnikach brak Sz.P. w Winiarach świetlica 25 3 godz. nauczyciel w ramach uzupełnienia pensum 3 godz. i 1 godz. z art. 42 ust.2 pkt 2a KN 1) 10 Sz.P. w Wiatowicach opieka świetlicowa 4 dni w tygod. 14 3godz. praca społeczna nauczyceli 11 Sz.P. w Zręczycach brak Gimnazjum w Gdowie opieka świetlicowa 135 0,5 godz rano, 2-3 godz. po nauczyciele w ramach godz. z art. 42 ust.2 pkt 2a KN 1) południu 13 Gimnazjum w brak Niegowici Źródło: opracowanie własne wg danych z GZEAS 1) zgodnie z art. 42 ust.2 pkt. 2a ustawy Karty Nuczyciela nauczyciel jest obowiązany prowadzić zajęcia opieki świetlicowej lub zajęcia w ramach godzin przeznaczonych w ramowych planach nauczania do dyspozycji dyrektora szkoły, z wyjątkiem godzin przeznaczonych na zwiększenie liczby godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych, w wymiarze 2 godzin w tygodniu. 1.7 Organizacja nauki dla dzieci niepełnosprawnych Kształcenie specjalne, jak wynika z przepisów ustawy o systemie oświaty, polega na stosowaniu specjalnej organizacji nauki i metod pracy z dziećmi i młodzieżą niepełnosprawnymi oraz niedostosowanymi społecznie. Należy podkreślić, iż obowiązkiem wszystkich szkół i placówek - nie tylko tych prowadzących kształcenie specjalne - jest uwzględnianie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz predyspozycji dzieci i młodzieży. Niektórym z nich system oświaty musi jednak stwarzać dalej idące udogodnienia w celu korzystania z konstytucyjnego prawa do nauki. Pojęcie kształcenia specjalnego obejmuje zatem nie tylko specjalnie dostosowany program nauczania, wychowania i opieki, lecz wszelkie formy umożliwiania uczniom trwale lub tylko czasowo niepełnosprawnym realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania lub uczestnictwa w zajęciach rewalidacyjnych. W każdym zatem przypadku kształceniem specjalnym obejmuje się wyłącznie dzieci i młodzież, które z uwagi na niepełnosprawność lub niedostosowanie społeczne nie są zdolne do udziału w procesie kształcenia organizowanym na zwykłych zasadach, dotyczących ogółu uczniów. Przy ocenie potrzeby objęcia ucznia kształceniem 70

71 specjalnym znaczenie ma przede wszystkim stopień jego indywidualnych możliwości i potrzeb edukacyjnych. Warunkiem objęcia kształceniem specjalnym są zawsze orzeczenia wydawane przez zespoły w poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego pociąga za sobą określone obowiązki po stronie szkoły. W szkole ogólnodostępnej ( w tym w podstawowej i gimnazjum) trzeba wówczas przemyśleć i wdrożyć szereg dostosowań dla ucznia niepełnosprawnego. Obowiązkiem gminy jest: zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym z uwagi na odroczenie realizacji obowiązku szkolnego, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego, zapewniających dziecku wychowanie przedszkolne w formie kształcenia specjalnego (zorganizowanego zgodnie z zaleceniami wskazanymi w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego) lub do ośrodka umożliwiającego dzieciom z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim oraz dzieciom z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi, realizację obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego. Możliwe jest również realizowanie przez gminę tego zadania przez zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem i rodzicami, opiekunami lub opiekunami prawnymi, w sytuacji gdy oni zapewniają dowożenie. Uczniowi niepełnosprawnemu każda szkoła zapewnia: obowiązkowe i dodatkowe zajęcia edukacyjne, zajęcia rewalidacyjne oraz pomoc psychologiczno-pedagogiczną w tym w szczególności: realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, odpowiednie warunki do nauki, sprzęt specjalistyczny i środki dydaktyczne, realizację programu nauczania oraz programu wychowawczego i profilaktyki z wykorzystaniem odpowiednich form i metod pracy, integrację ze środowiskiem rówieśniczym, pomoc rodzicom uczniów niepełnosprawnych w zakresie doskonalenia umiejętności niezbędnych we wspieraniu rozwoju ich dziecka. Poniższa tabela wskazuje na liczbę dzieci dla których organizuje się zajecia na każdym etapie edukacyjnym, w integracji z pełnosprawnymi rówieśnikami. Liczba dzieci posiadających orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które uczą się w gminnych placówkach publicznych i niepublicznych Tabela 25. Placówka Rok szkolny 2012/2013 Rok szkolny 2013/2014 Ilość dzieci niepełnosprawnych uczęszczających do placówki Ilość dzieci z up. w stopniu głębokim nie uczęszczających do szkoły Ilość dzieci niepełnosprawnych uczęszczających do placówki Ilość dzieci z up. w stopniu głębokim nie uczęszczających do szkoły Sz.P. w Bilczycach Sz.P. w Gdowie

72 Sz.P. w Książnicach Sz.P. w Marszowicach Sz.P. w Niegowici Sz.P. w Pierzchowie Sz.P. w Szczytnikach Sz.P. w Wiatowicach Sz.P. w Winiarach Sz.P. w Zręczycach G.imnazjum w Gdowie Gimnazjum w Niegowici Przedszkole w Gdowie Przedszkole w Szczytnikach Niepubliczne Przedszkole w Gdowie wczesne wspomaganie rozwoju dziecka Razem: Źródło: opracowanie własne GZEAS - Ilość dzieci z gminy Gdów, które wymagają stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, a w związku z tym realizują obowiązek szkolny w szkołach specjalnych określa poniższa tabela. Liczba dzieci z terenu gminy posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego uczących się w szkołach specjalnych Tabela 26. L.p. Nazwa szkoły Liczba uczniów w roku szkolnym 2012/ Ośrodek Rewalidacyjno-Edukacyjno- Wychowawczy w Myślenicach 72 Liczba uczniów w roku szkolnym 2012/ Zespół Szkół Specjalnych w Wieliczce Zespół Szkoł Specjalnych w Krakowie Przedszkole Specjalne w Wieliczce - 1 RAZEM Źródło: opracowanie własne GZEAS

73 Do najważniejszych problemów gminy Gdów związanych z organizacją nauki dla dzieci niepełnosprawnych należy zaliczyć: 1) brak możliwości utworzenia klasy integracyjnej w danej szkole gminnej przy liczbie 1-2 uczniów niepełnosprawnych- przepisy prawa umożliwiają bowiem tworzenie klas integracyjnych dopiero wówczas, gdy liczba uczniów z orzeczeniem o niepełnosprawnosci wynosi 3 5, co jest przyczyną podejmowania nauki przez dzieci niepełnosprawne w szkołach spoza terenu gminy Gdów, które prowadzą klasy integracyjne, 2) szkoły gminne nie są dostosowane do potrzeb osób pruszających się na wózkach inwalidzkich ( oprócz Przedszkola w Gdowie, Sz.P. w Winiarach i Gimnazjum w Gdowie ), 3) w przewidzianej przepisami prawa ilości godzin pracy określonych specjalistów z dzieckiem niepełnosprawnym ( 2 godziny tygodniowo), brak jest możliwości zapewnienia dziecku tych zajęć, stosownie do potrzeb dziecka ( np. z zakresu rewalidacji, zajęć z psychologami, logopedami, pedagogami itp. ), 4) zauważa się tendencję wzrostową ilości uczniów niepełnosprawnych wymagających dowozu środkami transportowymi gminy, dlatego nawet przy optymalizacji tras przejazdu jeden samochód osobowy ( BUS) nie zapewnia dowozu wszystkim potrzebującym, konsekwencją więc jest: wrost liczby umów z rodzicami o zwrot kosztów dowozu samochodem własnym, krótszy czas pobytu uczniów w szkołach, 5) gmina nie posiada samochodu wyposażonego w urządzenia dodatkowe niezbędne przy przewozie osób niepełnosprawnych ( np. w dodatkowe pasy bezpieczeństwa dla osoby na wózku). Coraz szersza dyskusja publiczna, w tym specjalistów-pedagogów, toczy się wokół korzyści jakie wynikają z uczenia się dzieci pełnosprawnych i niepełnosprawnych w klasach integracyjnych. Zdania są zgodne, że nauka dzieci niepełnosprawnych z rówieśnikami pełnosprawnymi w klasach I-III jest korzystna dla tych pierwszych. Bez większych problemów następuje także integracja w środowisku rówieśniczym. Powyżej klasy III problemy zaczynają narastać. Dziecko niepełnosprawne, zwłaszcza intelektualnie, nie nadąża z opanowaniem programu nauczania, pomimo udzielania mu wsparcia przez asystenta nauczyciela. Dostosowanie poziomu nauczania do możliwości intelektualnych wszystkich dzieci w klasie powoduje, że z reguły tracą na tym dzieci pełnosprawne. Zaczyna się także, niezależnie od wysiłków nauczycieli, stygmatyzacja dzieci niepełnosprawnych przez dzieci pełnosprawne, przez co ci pierwsi mają poczucie odrzucenia, czują się gorsze, nie mają przyjaciół wśród rówieśników, osiągają gorsze wyniki w nauce. Niska samoocena u wiekszości tych dzieci pozostaje im przez całe życie. Występuje także konflikt interesów między rodzicami. Rodzice dzieci niepełnosprawnych za wszelką cenę i niezależnie od orzeczeń chcą, by ich dziecko uczyło się w klasie integracyjnej sądząc, że szkoła specjalna nawet o najwyższym standardzie nauczania i opieki naznacza ich dzieci jako gorsze. Z kolei rodzice dzieci pełnosprawnych uważają, że klasa integracyjna obniża poziom nauczania. Na problemy te, w perspektywie do roku 2020, szkoły gminne muszą zwrócić uwagę, tak w zakresie organizacji pracy szkoły jak i w zakresie współpracy z rodzicami dzieci niepełnosprawnych. Wsparcie rodziców dzieci niepełnosprawnych powinno dotyczyć tak form pomocy dziecku w nauce, jak i doradztwa co do wyboru rodzaju szkoły najbardziej odpowiadającej zdolnościom i potrzebom dziecka. 73

74 1.8 Wsparcie rodzin w zakupie podręczników szkolnych Podobnie jak w latach ubiegłych państwo wskiera zakup podręcznuków szkolnych. Także w 2014 r. jest kontynuowany Rządowy program pomocy uczniom Wyprawka szkolna. W 2014 r. pomoc w formie dofinansowania zakupu podręczników do kształcenia ogólnego, dopuszczonych do użytku szkolnego przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, przewidziana jest także dla uczniów szkół gminnych rozpoczynających w roku szkolnym 2014/2015 naukę w: klasach II, III lub VI szkoły podstawowej i szkoły muzycznej I stopnia. Ponadto, pomocą w zakresie dofinansowania zakupu podręczników do kształcenia ogólnego, w tym podręczników do kształcenia specjalnego, dopuszczonych do użytku szkolnego przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania objęto także uczniów: słabowidzących, niesłyszących, słabosłyszących, z niepełnosprawnością ruchową, w tym afazją, z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, umiarkowanym lub znacznym, z niepełnosprawnościami sprzężonymi, w przypadku gdy jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność w.w.wymieniona, posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, uczęszczający w roku szkolnym 2014/2015 do szkół podstawowych z wyjątkiem klasy I oraz gimnazjów.w przypadku uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, w przypadku gdy jedną z niepełnosprawności jest upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym lub znacznym, dofinansowanie obejmuje również zakup materiałów edukacyjnych, takich jak: książki pomocnicze, karty pracy, ćwiczenia rewalidacyjne oraz opracowania wykorzystywane w edukacji przedszkolnej, które są wykorzystywane przez nauczycieli w procesie kształcenia tych uczniów. Skutki finansowe udzielonej z budżetu państwa pomocy finansowej na zakup podręczników szkolnych w ramach programu Wyprawka szkolna wynosiły w gminie Gdów: w roku ,49 zł w roku ,05 zł. Począwszy od roku 2014 w sposób zasadniczy zmienią się zasady wyposażania uczniów w podręczniki szkolne. W przyjętej w 2014 r. nowelizacji ustawy o systemie oświaty wprowadzono regulację dotyczącą stopniowego wyposażania uczniów klas I-III szkół podstawowych w bezpłatne podręczniki oraz do zapewnienia dotacji celowej na zakup podręczników dla uczniów klas IV-VI i gimnazjalistów. Docelowo od 2017 r. wszyscy uczniowie szkół podstawowych i gimnazjów będą mieli zapewnione bezpłatne podręczniki, które będą własnością szkół wypożyczaną uczniom. Zgodnie z nowelizacją ustawy o systemie oświaty z września 2014 r. darmowe podręczniki otrzymają uczniowie klas I szkół podstawowych, za rok - uczniowie klas II, za dwa lata - uczniowie klas III. Dodatkowo w 2014 r. na każdego ucznia pierwszej klasy z budżetu państwa zostanie przeznaczona dotacja na zakup podręcznika do języka obcego oraz na zakup materiałów ćwiczeniowych. Zatwierdzony zestaw podręczników ma służyć w szkole co najmniej trzy lata. Wprowadzony ma być zakaz zamieszczania w podręczniku ćwiczeń, zadań i poleceń wymagających wypełniania ich w egzemplarzu podręcznika. Nowelizacja wprowadza również 74

75 zakaz oferowania szkołom korzyści w zamian za dokonanie wyboru konkretnego podręcznika lub materiałów edukacyjnych. 1.9 Stypendia szkolne. Zasiłki szkolne. Zgodnie z ustawą o systmie oświaty uczniowi mogą być udzialanie świadczenia o charakterze socjalnym lub motywacyjnym. Świadczeniami pomocy materialnej o charakterze socjalnym są: stypendium szkolne i zasiłek szkolny. Ustawa dopuszcza udzielanie uczniowi obu rodzajów pomocy jednocześnie. Pomoc jest wówczas udzielana z różnych przyczyn i na podstawie różnych przesłanek. Stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Udzielenie stypendium szkolnego nie ma na celu wspierania prywatnej konsumpcji. Z tego właśnie powodu ustawodawca zdecydował się na skierowanie środków publicznych, wydatkowanych na finansowanie pomocy o charakterze socjalnym, na konkretne potrzeby edukacyjne ucznia. Formy pomocy, którą można by określić mianem materialno-rzeczowej, mają zdecydowane pierwszeństwo przed udzielaniem świadczeń w formie pieniężnej, które w tej sytuacji należy traktować jako ostateczne rozwiązanie. Podstawowe znaczenie ma respektowanie zasady, zgodnie z którą pomoc rzeczowa w ramach stypendium szkolnego powinna być udzielona przez przyznanie konkretnych świadczeń. Jeżeli zaś udziela się tego rodzaju pomocy w formie pieniężnej, przyczyny tego stanu rzeczy wymagają starannego uzasadnienia. Stypendium szkolne udzielane jest na okres nie dłuższy niż 10 miesięcy. Zasiłek szkolny może być przyznany uczniowi znajdującemu się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego. Jest formą pomocy o charakterze doraźnym, udzielaną uczniowi incydentalnie. Przez "zdarzenie losowe", należy rozumieć jakiekolwiek sytuacje zewnętrzne dotyczące ucznia, których nie można było przewidzieć ani im przeciwdziałać (np. klęska żywiołowa, śmierć lub choroba jednego z rodziców). Świadczenia o charakterze socjalnym udziela organ prowadzący. Na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym gmina otrzymuje dotację celową z budżetu państwa. Liczebność beneficjentów pomocy oraz roczne skutki finansowe świadczeń o charakterze socjalnym określa poniższa tabela. Liczba dzieci korzystających ze stypendiów szkolnych i zasiłków szkolnych oraz skutki finansowe tych form pomocy Tabela 27. Okres wypłaty Stypendia szkolne Zasiłki szkolne Razem zł ilość dzieci kwota w zł ilość dzieci kwota w zł od IX do XII od I do VI Razem rok szkolny 75

76 2012/ od IX do XII od I do VI Razem rok szkolny 2013/ Źródło: opracowanie własne GZEAS Ustawodawca ustanowił także możliwość udzielenia uczniowi świadczeń o charakterze motywacyjnym, w formie stypendium szkolnego za wyniki w nauce lub za osiągnięcia sportowe. Świadczenia o charakterze motywacyjnym udziela dyrektor szkoły. Stypendia za wyniki w nauce lub za osiągnięcia sportowe są finansowane z dochodów własnych gminy. W latach szkolnych 2012/2013 i 2013/2014 nie były one przyznawane Karta Dużej Rodziny Uchwała Rady Ministrów nr 85 w sprawie ustanowienia rządowego programu dla rodzin wielodzietnych oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 maja 2014 r.w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu dla rodzin wielodzietnych wprowadziła tzw. Kartę Dużych Rodzin. Program ma na celu: 1) promowanie modelu rodziny wielodzietnej; 2) promowanie pozytywnego wizerunku rodziny wielodzietnej; 3) umacnianie oraz wspieranie rodziny wielodzietnej; 4) zwiększenie szans rozwojowych i życiowych dzieci i młodzieży z rodzin wielodzietnych. Do rodzin wielodzietnych przepisy zaliczają rodzinę, w której rodzic (rodzice) lub małżonek rodzica mają na utrzymaniu co najmniej troje dzieci: 1) w wieku do ukończenia 18. roku życia; 2) w wieku do ukończenia 25. roku życia - w przypadku gdy dziecko uczy się w szkole lub szkole wyższej; 3) bez ograniczeń wiekowych - w przypadku dzieci legitymujących się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Karta Dużej Rodziny wydawana jest odrębnie dla każdego członka rodziny wielodzietnej. Karta Dużej Rodziny to realna pomoc dla rodzin, które mogą korzystać z przygotowanych specjalnie dla nich zniżek i ulg. Ideą Karty jest ułatwienie rodzinom 3+ dostępu do kultury, aktywnego spędzania czasu oraz obniżenie kosztów codziennego życia. Lista firm, które włączyły się do Programu jest dostępna na stronie rodzina.gov.pl. Aktualnie zniżki i ulgi oferują wymienione na liście muzea, parki narodowe, niektóre firmy transportu kolejowego, stadion narodowy, ośrodki sportu i rekreacji, ośrodki wypoczynkowe i hotelowe oraz niektóre firmy handlowe. W gminie Gdów zamieszkuje 571 rodzin, które posiadają co najmniej trójkę dzieci. W ciągu czterech miesiącyod daty wejścia w życie przepisów dotyczących programu ( tj. od r.), wnioski o wydanie Karty Dużej Rodziny złożyło 134 rodziny, wydano 702 kart członkom tych rodzin, a w przygotowaniu są następne. 76

77 1.11 Wsparcie socjalne niepracujących opiekunów osób niepełnosprawnych W roku 2014 znowelizowano ustawę o świadczeniach rodzinnych, która podwyższa świadczenia przewidziane dla osób niepełnosprawnych i osób opiekujących się niepełnosprawnymi. Osobom tym przysługują świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne. Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom wymienionym w ustawie jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W kwietniu 2014 r. Sejm uchwalił także ustawę o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Ustawa przywraca świadczenia pielęgnacyjne odebrane w roku 2013 opiekunom dorosłych osób niepełnosprawnych. Wszystkie wyżej wymienione formy wsparcia pokrywa budżet państwa. Wg danych GOPS liczba uprawnionych w roku 2014 oraz skutki finansowe w.w. form wsparcia przedstawia się następująco Rodzaje świadczeń wypłacanych z tytułu sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi, liczba osób z nich korzystających oraz skutki finansowe tych form pomocy Tabela 28. L.p. Rodzaj świadczenia Miesiące I-VI 2014 r. Miesiące VI-XII 2014 r. 1 Świadczenie pielęgnacyjne (w latach odpowiednio 800/1200/1300 zł/mies.) liczba osób 77 kwota w zł (wykonanie) liczba osób kwota w zł (plan)

78 2 Specjalny zasiłek opiekuńczy (obecnie 520 zł/mies.) Zasiłek dla opiekunów (obecnie 520 zł/mies ,00 wyrówanie z odsetkami) 4 Zasiłek pielęgnacyjny zł/ mies. Razem x x OGÓŁEM ROCZNIE Źródło: dane GOPS 2. Problemy związane z zaburzeniami życia rodzinnego Diagnoza zjawisk patologicznych w rodzinach związana jest z alkoholizmem, narkomanią i innymi uzależnieniami u dorosłych i dzieci. Uzależnienia prowadzą do powstawania rodzin patologicznych, a w konsekwencji do dzieci jako ofiar w rodzinach patologicznych. Uzależnienia stanowią wciąż aktualny i poważny problem współczesnego świata. Ryzyko uzależnienia się od wielu środków jest zbyt niepokojące wobec łatwej do nich dostępności. Aby skutecznie zapobiegać i zwalczać problemy społeczne na szczeblu gminnym istotna jest współpraca wielu instytucji działających na rzecz ochrony zdrowia i pomocy rodzinom borykającym się z problemami. Określenie skali i specyfiki problemu uzależnień od alkoholu i narkotyków na terenie gminy jest trudne z uwagi na brak danych statystycznych dotyczących tych zjawisk w gminie. Rozpoznanie i diagnozowanie najważniejszych aspektów związanych ze zjawiskiem nadużywania alkoholu i zażywania środków odurzających spoczywa na Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, w tym działającego przy niej Punktu Konsultacyjno-Informacyjnego, Komisariacie Policji w Gdowie, Ośrodku Zdrowia, Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej, placówkach szkolnictwa publicznego. Ich współpraca i funkcjonowanie jest podstawą dalszych działań w zakresie gminnego systemu profilaktyki uzależnień. Działania Punktu Konsultacyjno-Informacyjnego zapewniają dostęp do pomocy psychologicznej i psychoterapeutycznej oraz umożliwiają kontakt z placówkami lecznictwa odwykowego. Poprzez pierwszą diagnozę i identyfikację zjawiska nadużywania i ryzyka uzależnienia od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych możliwe jest udzielanie pomocy osobom z problemem uzależnień i ich rodzinom. Corocznie w Punkcie przeprowadzanych jest ponad 300 rozmów z osobami uzależnionymi lub współuzależnionymi szukającymi pomocy w rozwiązywaniu ich trudności rodzinnych lub osobistych. Zgłaszane problemy dotyczą głównie uzależnień od alkoholu, problemu przemocy domowej, w mniejszym stopniu narkomanii, czy uzależnieniom od hazardu. Każdego roku Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych wysyła około 30 wniosków o przymusowe leczenie odwykowe, część osób uzależnionych decyduje się na leczenie z własnej motywacji. 78

79 Trudno jest mierzyć rzeczywiste straty dotyczące np. rozpadu więzi osobowych spowodowanych nadużywaniem alkoholu, proces ten jest bowiem powolny i nie zawsze nieodwracalny, a kryteria rozpadu nie są jednoznaczne. Jedną z najbardziej istotnych konsekwencji społecznych uzależnienia od alkoholu jest zjawisko współuzależnienia. Pojęcie to zostało stworzone dla opisania trwałego wzorca wzajemnych relacji i zachowań przede wszystkim kobiet, ale także dzieci żyjących z alkoholikiem. Natomiast przyczynami narkomanii o charakterze społecznym mogą być przede wszystkim: niekorzystna sytuacja społeczna, brak perspektyw i szans na godziwe życie, a także sytuacje dotyczące najbliższego otoczenia jednostki, np. wadliwie funkcjonująca rodzina, błędy wychowawcze szkoły i oddziaływanie grupy rówieśniczej, której członkowie mają kontakt z narkotykami itp. Młodzieżowy charakter zjawiska narkomanii ukierunkował poszukiwanie jej przyczyn na problemy związane z okresem dojrzewania i dorastania oraz na nieprawidłowości w przebiegu procesu socjalizacji. Nastolatek pozostaje jakby jedną nogą w dzieciństwie, a drugą w świecie dorosłych i w rezultacie może odczuwać brak własnego miejsca, czuje się niedopasowany do rówieśników i dorosłych oraz do samego siebie. Wejście w grupę narkomanów pozwala na zaspokojenie potrzeby kontaktów i uzyskania emocjonalnego wsparcia, czego nie można było uzyskać w innych grupach koleżeńskich. Akceptacja grupy sprawia, że nie ma już potrzeby ukrywania swoich pragnień i pokazywania swojego nieprawdziwego oblicza, gdyż środowisko narkomanów składa się z osób podobnych do siebie, akceptujących jednostkę taką, jaka jest. Dzieci nie przeciwstawiają się presji grupy rówieśniczej, ponieważ nie chcą odróżniać się od innych i chcą być akceptowane przez grupę. Zażywanie narkotyków wiąże się również ze społecznymi konsekwencjami. Najpoważniejszym i jednocześnie pierwszym symptomem świadczącym o wpadaniu w pułapkę uzależnienia, jest izolacja jednostki od najbliższego otoczenia, narastanie konfliktów, rozbicie więzi z osobami znaczącymi w jej życiu i wreszcie nieuchronnie rozpad tych więzi. Jednak nie mniej istotne są szkody powstałe w życiu osobistym jednostki. Przede wszystkim ograniczenie szans rozwojowych, przerwanie szkoły lub utrata pracy, spadek kompetencji, zaniedbanie obowiązków powodujące wiele różnych zagrożeń, wzrost poczucia winy, niska samoocena, utrata praktycznych umiejętności życiowych, rezygnacja z celów i aspiracji, zanik systemu wartości, skłonność do przekraczania granic dotyczących zasad moralnych, wzrost przestępczości, zachowania ryzykowne, nastawienia autodestruktywne, wykluczenie społeczne. Przejawy patologii społecznej, najczęściej występujące w lokalnym środowisku, wynikające z nadużywania alkoholu i innych substancji psychoaktywnych to: 1) uszkodzenia zdrowia oraz zaburzenia w sferze ekonomicznej, społecznej i rodzinnej osób uzależnionych, 2) zaburzenia życia rodzinnego: a) rozpady rodzin, b) przemoc w rodzinie, c) pozbawienie praw rodzicielskich, d) osłabienie funkcji wychowawczej rodziny, e) sieroctwo społeczne, f) obniżenie standardu życia, 3) używanie alkoholu i substancji psychoaktywnych przez młodzież, 4) naruszanie prawa przez osoby będące pod wpływem alkoholu i narkotyków: 79

80 a) kradzieże, b) dewastacja mienia, c) bójki i stosowanie przemocy, d) prowadzenie pojazdów pod wpływem alkoholu lub narkotyków, 5) przejawy naruszania prawa przez osoby handlujące alkoholem, 6) zaburzenia współżycia społecznego: a) zakłócanie porządku, b) narażanie na szkody i niebezpieczeństwa, c) demoralizacja dzieci i młodzieży, d) szkody materialne. Przyczynami tych niekorzystnych dla społeczności zjawisk są między innymi: 1) niewystarczająca wiedza i szkodliwe postawy społeczne wobec problemów uzależnień obojętność otoczenia, tolerancja, wstyd przed ujawnieniem problemu, 2) duża dostępność i promocja napojów alkoholowych, 3) wysoki poziom spożycia, szkodliwe i ryzykowne wzory picia, 4) utrudniony dostęp i długi okres oczekiwania na miejsce w specjalistycznych ośrodkach leczenia uzależnień, 5) brak na terenie gminy specjalistycznej poradni dla młodzieży z grupy podwyższonego ryzyka, 6) słaba kontrola młodzieży ze strony rodziców lub jej brak, słaba komunikatywność między rodzicami i dziećmi, 7) osłabienie więzi społecznych i związanego z nimi mechanizmu kontroli społecznej, 8) wzrost rozpiętości między aspiracjami a możliwościami ich realizacji, frustracja i chęć odreagowania, nerwowy tryb życia, pośpiech, 9) niedostosowanie społeczne dziedziczenie postaw dysfunkcyjnych, złe wzorce osobowe, zachwiane pojęcie wartości, 10) niewystarczająca ilość na terenie gminy bezpiecznych miejsc spędzania wolnego czasu, przeznaczonych do prowadzenia zajęć z zakresu profilaktyki uniwersalnej. VIII. STRATEGICZNE PRIORYTETY DOTYCZĄCE WSPARCIA RODZIN Priorytet 1. Przyspieszenie procesu powrotu dzieci umieszczonych w pieczy zastepczej do rodziny biologicznej, poprzez: 1) wykorzystanie przez służby społeczne, w sposób szybki i skoordynowany, wszystkich instrumentów prawnych zmierzających do zażegnania kryzysu w rodzinie, 2) intensyfikacja konsultacji i poradnictwa specjalistycznego, terapii, mediacji oraz innych instrumentów oddziaływania, w celu przywrócenia rodzinom zdolności do pełnienia funkcji opiekuńczo-wychowawczych, 3) intensyfikacja działań asystentów rodzin w celu osiągnięcia podstawowego poziomu stabilności życiowej umożliwiającej rodzinie wychowywanie dzieci, 4) intensyfikacja monitoringu rodzin zagrożonych kryzysem przez uprawnione służby publiczne. 80

81 Priorytet 2. Rozwój oferty wsparcia dziennego dla dzieci i młodzieży Działanie 2.1. Wsparcie merytoryczne i finansowe dla rozwoju usług i tworzenia nowych miejsc w Placówce Wsparcia Dziennego w Zagórzanach, w tym poprzez: 1) zwiększenie liczby dzieci objętych opieką Placówki, 2) zapewnienie dzieciom posiłku ( podwieczorku) w czasie pobytu w Placówce. Działanie 2.2. Powstanie nowej placówki wsparcia dziennego,w tym: 1) utworzenie w rejonie gminy o największej liczbie rodzin niewydolnych wychowawczo i dysfunkcyjnych gminnej placówki wsparcia dziennego, lub 2) wsparcie merytoryczne i finansowe organizacji pozarządowych chcących utworzyć i prowadzić tego typu placówkę. Działanie 2.3. Rozwój innych form wsparcia rodzin w sprawowaniu podstawowych funkcji opiekuńczych i wychowawczych, w tym: 1) koordynacja służb społecznych gminy oraz usprawnienie obiegu informacji o rodzinach przeżywających kryzys i rodzinach niewydolnych w sprawowaniu podstawowych funkcji opiekuńczych i wychowawczych, 2) wczesna interwencja służb społecznych gminy zapobiegająca: a) dysfunkcjonalności rodziny, b) krzywdzeniu dzieci w rodzinie. 3) wzmocnienie roli szkół w procesach: a) wczesnej diagnozy sytuacji rodzinnej dziecka, zapobiegającej negatywnym dla dziecka skutkom zachowań dysfunkcyjnych członków rodziny, b) wczesnointerwencyjnym w stosunku do dzieci -ofiar kryzysu w rodzinie. Działanie 2.4. Organizacja półkolonii dla dzieci w okresie wakacji i ferii, w tym: 1) rozeznanie potrzeb terytorialnych i liczby rodzin chcących umieścić dziecko na połkolonii, 2) zwiekszenie oferty kulturalnej dla dzieci w okresie ferii i wakacji przez gminne instytucje kultury, 3) wykorzystanie infrastruktyry szkół, obiektów sportowych i kulturalnych do organizacji czasu wolnego dla dzieci korzystających z półkolonii, 4) zatrudnienie wychowawców oraz organizacja wolontariatu na okres trwania półkolonii. 81

82 Priorytet 3. Likwidacja barier w dostępie do edukacji przedszkolnej poprzez zwiększenie liczby miejsc w przedszkolach samorządowych Działanie 3.1. Adaptacja pomieszczeń w budynkach komunalnych na cele przedszkolne Działanie 3.2.Ustalenie i stosowanie gminnych kryteriów naboru do przedszkoli komunalnych uwzględniających w szczególności zapewnienie miejsa dla dzieci rodziców pracujących Priorytet 4. Kontynuacja dostosowania baz szkół i warunków realizacji do potrzeb małych dzieci w oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych Działanie 4.1. Poprawa warunków lokalowych i wyposażenia w oddziałach przedszkolnych. Działanie 4.2. Wzrost standardu środków dydaktycznych wzmacnajacych proces nauczania i uczenia się dzieci przedszkolnych, w tym: 1) zapewnienie wyposażenia w nowoczesne materiały dydaktyczne, 2) wsparcie pedagogiczne, jako forma pomocy rodzicom wychowującym małe dzieci, w rozwiązywaniu problemów wychowawczych - w tym prowadzenie różnych form edukacji rodziców, 3) zapewnienie dostępnosci do pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w tym specjalistycznej, mającej na celu wspieranie rozwoju i edukacji dzieci, wyrównywanie opóźnień i dysharmonii rozwojowych oraz terapię zaburzeń. Priorytet 5. Rozwój wysokiej jakości instytucjonalnej i pozarodzinnej opieki nad dziećmi w wieku od 0 do 3 lat poprzez: 1) zwiekszenie dostępności do usług opiekuńczych nad dziećmi w wieku do lat 3, tak w zakresie terytorialnym jak i liczebnym, w tym poprzez uruchomienie samorządowej jednostki świadczącej te usługi, 2) zwiększenia dostępności finansowej (poprzez obniżenie opłat ponoszonych przez rodziców), 3) zwiększenia wiedzy różnych podmiotów (m.in.rodziców) na temat korzyści z tworzenia instytucji opieki nad małymi dziećmi i korzystania z nich. 82

83 Priorytet 6. Likwidacja barier w dostępie uczniów do świetlic szkolnych Działanie 6.1. Zwiększenie bazy lokalowej szkół przeznaczonej na świetlice szkolne Działanie 6.2. Sukcesywny wzrost liczby świetlic szkolnych Działanie 6.3. Sukcesywne wzrost standardu usług świetlicowych, w tym poprzez: 1) dostosowanie godzin funkcjonowania świetlic szkolnych do potrzeb rodziców, 2) zapewnienie odpowiedniej liczby wykwalifikowanej kadry do prowadzenia zajęć świetlicowych, 3) poprawa standardu zajęć świetlicowych. Priorytet 7. Poprawa warunków dydaktycznych i opiekuńczych dla uczniów niepełnosprawnych Działanie 7.1. Podjęcie działań organizacyjnych w celu utworzenie klas integracyjnych szkołach gminnych. Działanie 7.2. Likwidacja w szkołach barier architektonicznych dla uczniów niepełnosprawnych. Działanie 7.3. Zapewnienie optymalnego dowozu uczniów niepełnosprawnych. Działanie 7.4. Zwiększenie dostępności uczniów niepełnosprawnych do specjalistów: psychologów, pedagogów, logopedów oraz innych, zgodnie z potrzebami rewalidacyjnymi ucznia. Priorytet 8. Wdrożenie instrumentów motywacyjnych dla uzdolnionych dzieci i młodzieży 1) Zapewnienie dzieciom i młodzieży uzdolnionej wsparcia o charakterze motywacyjnym, w tym w formie stypendiów szkolnych za wyniki w nauce lub za osiągnięcia sportowe, 2) Zapewnienie w planie finansowym szkoły odpowiednich środków finansowych przeznaczonych na pokrycie kosztów udziału dzieci i młodzieży uzdolnionej w konkursach i eliminacjach ponadgminnych, 3) Zapewnienie w szkole odpowiednich środków dydaktycznych, z których mogą korzystać dzieci i młodzież uzdolniona. 4) Promocja osiągnięć uzdolnionych dzieci i młodzieży. 83

84 Priorytet 9. Zwiększenie absorpcji środków finansowych, w tym unijnych, na realizację gminnych projektów z zakresu rozwoju instytucjonalnych usług dla rodzin. W zakresie realizacji : 1) Priorytetu 3 działania 3.1., 2) Priorytetu 4 działania 4.1., 3) Priorytetu 6 działania ) Priorytetu 7 działań 7.2. i stosowne zapisy dotyczące koniecznych nakładów inwestycyjnych oraz sposobu i terminów wykonania zadań ujęte będą w Strategii Rozwoju Gminy Gdów do roku IX. PRZEMOC W RODZINIE DIAGNOZA PROBLEMÓW 1. Konsekwencje przemocy w rodzinie Preambuła do znowelizowanej ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie podkreśla, że przemoc w rodzinie narusza podstawowe prawa człowieka, w tym prawo do życia i zdrowia oraz poszanowania godności osobistej, a władze publiczne mają obowiązek zapewnić wszystkim obywatelom równe traktowanie i poszanowanie ich praw i wolności. Zmniejszenie skali zjawiska przemocy w rodzinie jest procesem wymagającym czasu, wysiłku, nakładów finansowych, zaangażowania wszystkich służb, a także zmiany świadomości społecznej. Przemoc w rodzinie to jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste członków rodziny, w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą. Przemoc w rodzinie ma tragiczne konsekwencje. Prowadzi nie tylko do uszkodzeń ciała ofiary, ale także do zaburzeń emocjonalnych oraz zaburzeń w sposobie, w jaki postrzega ona samą siebie, sprawcę oraz innych ludzi. Rodzina jest najważniejszym środowiskiem w życiu człowieka, kształtującym osobowość, system wartości, poglądy i styl życia. Ważną rolę w prawidłowo funkcjonującej rodzinie odgrywają wzajemne relacje pomiędzy rodzicami, oparte na miłości i zrozumieniu. W przypadku dezorganizacji rodzina nie jest w stanie realizować podstawowych zadań, role wewnątrzrodzinne ulegają zaburzeniu, łamane są reguły, a zachowania poszczególnych członków rodziny stają się coraz bardziej niezgodne z normami prawnymi i moralnymi oraz oczekiwaniami społecznymi. Przemoc domowa może być zarówno skutkiem jak i przyczyną dysfunkcji w rodzinie. Należy ją zakwalifikować do kategorii zachowań negatywnych o dużej szkodliwości społecznej. Prowadzi do poważnych naruszeń norm moralnych i prawnych, tragicznych skutków psychologicznych a w skrajnych przypadkach do poważnych okaleczeń czy zabójstw. Przemoc ze strony najbliższej osoby jest doświadczeniem traumatycznym, 84

85 okaleczającym psychikę. Przemoc jest przestępstwem. Zgodnie z art. 207 Kodeksu karnego: 1. Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą nieporadną ze względu na jej stan psychiczny i fizyczny, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. 2. Jeżeli czyn określony w 1 połączony jest ze stosowaniem szczególnego okrucieństwa, sprawca podlega karze od roku do 10 lat. 3. Jeżeli następstwem czynu określonego w 1 lub 2 jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 2 do 12 lat. Wokół przemocy narosło wiele mitów. Jednym z nich jest przekonanie, że jest to zjawisko marginalne, występujące wyłącznie w patologicznych środowiskach. Tymczasem według danych statystycznych, przemoc w rodzinie jest zjawiskiem powszechnym i stanowi poważny problem społeczny. Znęcanie się nad rodziną jest najczęściej popełnianym przestępstwem w Polsce. Trudno w sposób jednoznaczny określić wielkość zjawiska przemocy na terenie gminy, w związku z występowaniem przemocy ukrytej, nieujętej w statystykach z powodu braku wiedzy na temat jej występowania. 2. Zjawisko przemocy w rodzinie na terenie gminy W celu właściwego zaplanowania podejmowanych działań niezbędne było dokonanie analizy problemów społecznych w gminie z uwzględnieniem problemu przemocy w rodzinie. Znacznej wiedzy przysparza analiza danych Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Gdowie, omówionych wcześniej w niniejszym opracowaniu. Z reguły alkoholizm wiąże się z przemocą w rodzinie. Ze statystyk policyjnych wynika, że na terenie gminy w 2012 r. przeprowadzonych zostało 11 interwencji związanych z przemocą domową, w tym w 3 przypadkach odizolowano sprawcę od ofiar. Dotkniętych przemocą było 10 kobiet i 10 dzieci. W 6 przypadkach była to przemoc związana z nadużywaniem alkoholu. W 19 przypadkach wszczęto postępowania z art.207 k.k.. Zarejestrowano 16 interwencji domowych, których główną przyczyną były kłótnie lub nadużywanie alkoholu przez strony konfliktu. W pierwszym półroczu 2013 r. zanotowano 5 interwencji związanych z przemocą domową. Ofiarami dotkniętymi przemocą było 5 kobiet i 6 dzieci. Przeprowadzono 3 interwencje związane z nadużywaniem alkoholu. Wszczęto 2 postepowania z art.207 k.k.. Przeprowadzono 16 interwencji domowych, w których główną przyczyną były kłótnie lub nadużywanie alkoholu przez strony konfliktu. W pierwszym półroczu 2014 r. w Punkcie Wsparcia dla Osób Doznających Przemocy działającym przy GOPS udzielono pomocy 12 rodzinom, w których dotkniętych przemocą było 35 osób. 18 osób z tych rodzin skorzystało z porady oferowanej przez Punkt ( w ramach 44 spotkańporad). W celu nawiązania ścisłej współpracy między instytucjami utworzono Gminną Koalicję Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i powołano Zespół Interdyscyplinarny do Spraw Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie, który składa się z 8 specjalistów reprezentujących 85

86 instytucje, które zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie są do tego powołane. W 2012 r. Zespół Interdyscyplinarny obradował 4 razy, natomiast w pierwszym półroczu 2013 r. - 2 razy. Zespół podejmował działania w środowisku zagrożonym przemocą mając na celu zapobieganie temu zjawisku. Opracowywał i realizował plan pomocy w indywidualnych przypadkach. Rozpowszechniał informacje o instytucjach oraz możliwościach udzielania pomocy w środowisku lokalnym, oraz programach korekcyjno - edukacyjnych. Inicjował działania w stosunku do osób stosujących przemoc w rodzinie. Monitorował także sytuację rodzin, w których istniało zagrożenie występowania przemocy oraz rodzin, w których dochodzi do przemocy. W trakcie spotkań Zespołu rozpatrywano indywidualnie każde zgłoszenie o przemocy. Prowadzonych spraw w 2012 r było 22, a w Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej kładzie również bardzo duży nacisk na kwestię wzrostu zainteresowania mieszkańców problematyką przemocy, obalenia negatywnych stereotypów i uprzedzeń poprzez artykuły w prasie, rozwieszenie plakatów, ulotek, konferencje poświęcone przeciwdziałaniu przemocy skierowane do mieszkańców oraz spotkania z rodzicami w szkołach czy zebraniach wiejskich. Ośrodek poszerzył także swoją ofertę skierowaną do mieszkańców poprzez utworzenie Punktu Wsparcia i Pomocy dla osób doznających przemocy, w którym dyżury pełnią pracownicy socjalni oraz jeden raz w tygodniu psycholog, także poza godzinami pracy GOPS. Znajdują się tam też ulotki, broszury i poradniki, z których można skorzystać na miejscu. W 2012 r z pomocy psychologa w Punkcie Wsparcia dla osób uwikłanych w przemoc skorzystało 27 osób natomiast w pierwszym półroczu 2013 r - 21osób. Otrzymali oni zarówno wsparcie emocjonalne i psychologiczne jak również informację o dostępnych formach pomocy (prawnej, materialnej, medycznej w przypadku chorób, uzależnień) oraz o instytucjach i organizacjach udzielających tej pomocy. Byli motywowani do podejmowania działań zmierzających do zmian. Osoby doznające przemocy były edukowane w zakresie zachowań obronnych w sytuacji zagrożenia przemocą. Prowadzona była z nimi terapia oraz udostępniano informacje o instytucjach i organizacjach pomocy osobom dotkniętym zjawiskiem przemocy jak również o realizowanych programach korekcyjno-terapeutycznych dla sprawców przemocy. W 2012 r. założono 14 Niebieskich Kart, z których 7 wszczęła Policja a 7 pracownicy socjalni GOPS w Gdowie. W pierwszym półroczu 2013 r. spisanych zostało 5 Niebieskich Kart przez przedstawicieli Policji. Nie wpłynęła żadna Niebieska Karta od jednostek służby zdrowia i oświaty- do oznacza, że problematyka przemocy w rodzinie leży poza sferą ich zainteresowania. W 2012 r. utworzono 12 Grup Roboczych a pierwszym półroczu 2013 r. powołano 4 Grupy Robocze. W ramach procedury, członkowie Grupy Roboczej udzielają pomocy osobie co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą, diagnozują problem przemocy w rodzinie, opracowują i realizują indywidualny plan pomocy. Podejmują również działania w stosunku do osoby, wobec której istnieje podejrzenie, że stosuje przemoc w rodzinie - w celu zaprzestania takich zachowań. W 2013r spisanych zostało 11 Niebieskich Kart ( 8 przez Policję i 3 przez pracowników GOPS). Utworzono 10 Grup Roboczych. Zespół Interdyscyplinarny obradował 4 razy. Łącznie było prowadzonych 16 spraw ( 5 z roku 2012 i 11 z 2013 r.). W 2013 r. z pomocy psychologa w Punkcie Wsparcia dla Osób Doznających Przemocy skorzystało 27 osób. W 2014 r. założono 5 Niebieskich Kart ( 4 przez Policję i 1 przez pracowników GOPS). Utworzono 5 grup roboczych. Zespół Interdyscyplinarny obradował 2 razy. Aktualnie prowadzonych jest 9 spraw (cztery z roku 2013 i 5 z roku 2014). 86

87 Udzielane są także porady psychologiczne dla wszystkich potrzebujących wsparcia. W roku 2013 udzielono 176 porad psychologicznych, w I półroczu 2014 r porad. W pierwszym półroczu 2013 r. przeprowadzono badanie dotyczące zjawiska przemocy w rodzinie na terenie naszej gminy. Badaniem objęto 100 przypadkowo napotkanych mieszkańców naszej gminy i zostało ono przeprowadzone za pomocą wcześniej przygotowanych ankiet poprzez samodzielne ich wypełnienie przez osobę badaną. Badanie w tej formie pozwoliło na dotarcie do różnych grup społecznych i osób znajdujących się na obszarze całej gminy. W badaniu zrezygnowano z pytań dotyczących występowania przemocy w danej rodzinie z uwagi na badaną problematykę dotyczącą delikatnej i drażliwej kwestii, bowiem ta forma badania nie gwarantowałaby poczucia anonimowości i uzyskania szczerych odpowiedzi. Badanie dotyczyło: znajomości przez mieszkańców zjawiska przemocy domowej i przepisów prawnych dotyczących przemocy, wiedzy na temat dotarcia do społeczności lokalnej działań edukacyjno- informacyjnych prowadzonych przez GOPS. Spośród ogółu ankietowanych 30% stanowili mężczyźni a 70% kobiety. Wszyscy byli pełnoletnimi mieszkańcami naszej gminy. Pracujący fizycznie stanowili 37% (19% K i 18% M), umysłowo 29% ( 23% K i 6 % M) pozostałą grupę ankietowanych 34% ( 28% K i 6% M) stanowiły osoby bezrobotne, bierne zawodowo i rolnicy. Największą liczbę ankiet wypełniły osoby mające staż pracy więcej niż 10-letni i stanowiły 58% ankietowanych (43% K i 15% M), a 42% badanych to studenci i osoby z kilkuletnim stażem pracy (27% K i 15 % M). Na pytanie, czy zna Pan /Pani przepisy prawne dotyczące zjawiska przemocy w rodzinie 34% ankietowanych odpowiedziało, że tak ale 66% nie posiada stosownej wiedzy w tym temacie. Wiedzę do jakich instytucji należy kierować osoby doznające przemocy, aby uzyskały stosowną pomoc posiada 61 % respondentów natomiast 39% uważa, że jej nie posiada lub jest im zupełnie niepotrzebna. Tylko 55% ankietowanych wie co to jest Niebieska Karta i 20% wie co to jest Zespół Interdyscyplinarny lub Grupa Robocza. Niestety aż 80% ankietowanych nigdy nie słyszało o Zespole Interdyscyplinarnym ani Grupie Roboczej i aż 45% nie wie co to jest Niebieska Karta. Z ankietowanych osób 40% spotkało się z zjawiskiem przemocy, przy czym w domu lub miejscu zamieszkania 28%, 11% w sąsiedztwie a 23% w przypadkowym miejscu lub miejscu zasłyszanym. Badani wyrażają przekonanie, że najczęściej była to przemoc fizyczna( 51%) i psychiczna (43%), a sprawcą przemocy w 83% był mężczyzna, w 11% kobieta. Aż 60% ankietowanych nigdy nie spotkało się ze zjawiskiem przemocy domowej. Na pytanie, czy przemoc występująca w domu to zjawisko normalne 90% osób uznało że nie, 8% nie ma zdania, a 2 % uznało przemoc jako coś normalnego. 73% ankietowanych uznało, że istnieje gwałt w małżeństwie, 24% nie ma zdania w tym temacie a 3% uważa, że gwałt w małżeństwie nie istnieje. Na pytanie, czy stosowanie kar cielesnych przez rodziców wobec dzieci jest przemocą 46% ankietowanych uważa, że tak, natomiast 35% nie ma zdania a 19% uważa,że to nie jest przemoc. Najwięcej respondentów, bo 73% uważa, że do przemocy dochodzi najczęściej pod wpływem alkoholu, 25% uważa, że nie ma to znaczenia natomiast 14% badanych uważa, iż pod wpływem choroby psychicznej a 12% pod wpływem narkotyków. Kolejnym tematem poruszonym w ankietach było poznanie nasilenia zjawiska przemocy w okresie ostatnich 3 lat. Okazuje się, że najliczniejsza grupa respondentów uważa, że zjawisko to nasiliło się, 12 % uważa, że występuje na tym samym poziomie, 4% uważa, że się zmniejszyło a pozostała grupa nie ma zdania w tej kwestii. Badani wyrażają przekonanie, że przemoc występuje w 87

88 rodzinach bez względu na wykształcenie (79%) i na status materialny (67%). Okazuje się, że najliczniejsza grupa ankietowanych, bo aż 68% uważa, że wiedza mieszkańców na temat przeciwdziałania przemocy w rodzinie jest słaba, 21% że żadna a tylko 11% ankietowanych twierdzi, że wystarczająca. Tylko 17 % badanych dobrze ocenia działania organów gminy w walce z przemocą, pozostali ankietowani nie mają wiedzy lub zdania, 7% uważa że działania są źle prowadzone. Żadnych działań informacyjno edukacyjnych w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie na terenie gminy nie widziało 18% ankietowanych, pozostała grupa spotkała się z plakatami, ulotkami czy artykułami w prasie lokalnej, słyszała o organizowanych konferencjach dla mieszkańców. Podobnie przedstawia się kwestia szkoleń dotyczących problematyki przemocy, bowiem 85% nigdy o nich nie słyszało ale 84% ankietowanych uważa,że są one potrzebne. W Gminie Gdów problem przemocy w rodzinie jest niewątpliwie poważny. Mieszkańcy często obserwują sytuację przemocy domowej w swoim otoczeniu. Niemal połowa ankietowanych była świadkiem przemocy najczęściej fizycznej lub psychicznej bo te dwa rodzaje przemocy są najczęściej wymieniane. Również najczęściej wskazywaną przez respondentów przyczyną przemocy domowej są uzależnienia, w szczególności spożywanie alkoholu przez sprawcę. Pomimo szerokiej skali problemu przemocy domowej notuje się z roku na rok mniej beneficjentów doświadczających przemocy w rodzinie. Statystyki policyjne czy pomocy społecznej pokazują tylko ujawnione i zgłoszone przypadki przemocy. Ogrom zjawiska możemy sobie wyobrazić dopiero wówczas, gdy pomnożymy te dane wielokrotnie ciemna liczba jest w tych kategoriach szacowana bardzo wysoko także w skali kraju. Przyczynami niechęci do zgłaszania się po pomoc może być strach, poczucie wstydu, zależność finansowa od sprawcy, nie zawsze skuteczne działanie instytucji pomocowych, czy też niespójność, nieprecyzyjność i zawiłość istniejących przepisów prawnych lub kwestia egzekucji istniejącego prawa np. eksmisja sprawcy. Również jak to wskazują respondenci niewystarczającą wiedzą na temat przemocy, przepisów prawnych i nieznajomością instytucji pomocowych. Ujawnianie zatem tych przypadków w dużej mierze zależy od osób, które mogą z różnych względów łatwiej niż inni zaobserwować objawy (obrażenia na ciele, zmiany w nastrojach, zmęczenie, zaniedbania, itp.). Osobami tymi są głównie nauczyciele, lekarze, pielęgniarki szkolne i środowiskowe, pracownicy socjalni, czyli wszyscy ci którzy profesjonalnie są do tego przygotowani i uwrażliwieni na krzywdę drugiego człowieka. Mają również do tego instrumenty prawne i znają metody radzenia sobie w takich przypadkach. Wiele instytucji podejmuje działania przeciwdziałające tym niekorzystnym zjawiskom. Niestety w ocenie społeczności nie są one wystarczająco skuteczne. Skuteczność prac instytucji nie zależy jednak wyłącznie od ich pracy merytorycznej. Należy zauważyć, że działania zespołowe specjalistów skupionych w Zespołach Interdyscyplinarnych czy Grupach Roboczych są trafniejsze, diagnozy pełniejsze a także jest możliwe udzielenie pełniejszej kompleksowej pomocy. Warunkiem jednak pełnego sukcesu jest współpraca Zespołu, ofiary, a także sprawcy przemocy. Wyniki ankiet mogą wskazywać także na konieczność podjęcia bardziej aktywnych działań profilaktycznych i edukacyjnych skierowanych do mieszkańców w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Może to przyczynić się też do wzrostu zaufania i większej gotowości do korzystania z pomocy przez potencjalne osoby doznające przemocy. Przydatne okazać się też mogą szkolenia dla grup zawodowych pierwszego kontaktu z 88

89 przypadkiem przemocy w celu wzrostu kompetencji, umiejętności i skuteczności pracy z rodzinami uwikłanymi w przemoc. Jednakże należy zaznaczyć, że kompetencje, wiedza osób i instytucji działających w obszarze przemocy może być niewystarczająca do zmniejszenia zjawiska przemocy, jeżeli osoby doznające przemocy oraz świadkowie przemocy sami nie będą poszukiwali możliwości pomocy. Brak reakcji ze strony najbliższego otoczenia może być wynikiem funkcjonujących w świadomości społecznej stereotypów na temat przemocy, które pokazują fałszywy obraz problemu. Jednocześnie fałszywe przekonania usprawiedliwiają stosowanie przemocy, służą do ukrycia czy zbagatelizowania problemu, przez co utrudniają prawidłowe reagowanie na akty przemocy w rodzinie. Aby zmienić przekonania społeczności, związane z usprawiedliwianiem stosowania przemocy w niektórych przypadkach oraz niskim poczuciu odpowiedzialności za reagowanie w sytuacji obserwowania tego typu zjawisk konieczne byłyby cykliczne spotkania ze społecznością lokalną, w których uzyskaliby wiedzę o przemocy, świadomość prawną związaną z konsekwencjami stosowania przemocy jak również o możliwościach uzyskania pomocy przez osoby poszkodowane. Podsumowując, wyniki ankiet wskazują, iż w celu przeciwdziałania przemocy w rodzinie niezbędne jest podejmowanie działań informacyjnych i edukacyjnych skierowanych do ogółu społeczności lokalnej, aktywizowanie społeczności lokalnej do walki z problemem przemocy w rodzinie, monitorowanie sytuacji rodzin, które doświadczyły lub doświadczają przemocy, podejmowanie interwencji w środowiskach zagrożonych zjawiskiem przemocy. Doświadczenie profesjonalistów uczy, że ofiary przemocy w rodzinie w swoim dorosłym życiu stosują przemoc wobec własnych dzieci. Bici i krzywdzeni przez rodziców chłopcy wyrastają na potencjalnych agresorów i sprawców przemocy domowej, a maltretowane dziewczynki łatwiej wchodzą w rolę ofiary znęcania. Tak więc powiedzenie przemoc rodzi przemoc jest aktualne nie tylko tu i teraz, ale zbierze swoje żniwo w następnych pokoleniach. Dlatego tak niezmiernie ważna jest profilaktyka, edukacja i wszystkie działania zmierzające do zmiany świadomości i mentalności społeczeństwa, które nie powinno nigdy dawać przyzwolenia na stosowanie przemocy. X. STRATEGICZNE PRIORYTETY DOTYCZĄCE PRZECIWDZIAŁANIU PRZEMOCY W RODZINIE Obszary i kierunki działań jednostek samorządu terytorialnego szczebla gminnego w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie ustala Krajowy Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata Stanowią one podstawę ustalonych poniżej działań strategicznych. Priorytet 1. Diagnoza zjawiska przemocy w rodzinie na obszarze gminy- ustalenie odsetka populacji rodzin zagrożonych przemocą w rodzinie 89

90 Priorytet 2. Podniesienie poziomu wiedzy i świadomości społecznej w zakresie przyczyn i skutków przemocy w rodzinie; zmiana postrzegania przez społeczeństwo problemu przemocy w rodzinie Działanie 2.1. Prowadzenie lokalnych kampanii społecznych, które: a) obalają mity i stereotypy na temat przemocy w rodzinie,usprawiedliwiające jej stosowanie, b) opisują mechanizmy przemocy w rodzinie oraz jednoznacznie wskazują na ich społeczną szkodliwość i społeczno-kulturowe uwarunkowania, c) promują metody wychowawcze bez użycia przemocy i informują o zakazie stosowania kar cielesnych wobec dzieci przez osoby wykonujące władzę rodzicielską oraz sprawujące opiekę lub pieczę, d) promują działania służące przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, w tym ochronę i pomoc dla osób doznających przemocy oraz interwencję wobec osób stosujących przemoc. Działanie 2.2. Współpraca z Parafiami Kościoła katolickiego z terenu gminy w celu wprowadzenia elementów edukacji na temat zjawiska przemocy w rodzinie w ramach działania poradni prowadzonych przez Kościół Działanie 2.3. Poprawa jakości systemu działań profilaktycznych 1) Opracowanie i realizacja programów służących działaniom profilaktycznym mającym na celu udzielenie specjalistycznej pomocy, zwłaszcza w zakresie promowania i wdrożenia prawidłowych metod wychowawczych w stosunku do dzieci. 2) Prowadzenie poradnictwa w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie, w szczególności poprzez działania edukacyjne służące wzmocnieniu opiekuńczych i wychowawczych kompetencji rodziców w rodzinach zagrożonych przemocą w rodzinie. Priorytet 3. Ochrona i pomoc osobom dotkniętym przemocą w rodzinie Działanie Rozwój infrastruktury instytucji gminnych oraz współdziałanie z organizacjami pozarządowymi udzielającymi pomocy osobom dotkniętym przemocą w rodzinie w tym: 1) Zapewnienie sprawnego funkcjonowania Gminnego Zespołu Interdyscyplinarnego, 90

91 2) Utworzenie sieci i poszerzanie oferty placówek wspierających i udzielających pomocy osobom dotkniętym przemocą w rodzinie, w tym: a) punktów konsultacyjnych dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie, b) ośrodka wsparcia dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie, c) ośrodka interwencji kryzysowej. 3) Nawiązywanie i wzmacnianie współpracy z różnymi instytucjami i organizacjami pozarządowymi w zakresie pomocy osobom dotkniętym przemocą w rodzinie, 4) Wsparcie utworzenia Gminnego Centrum ( albo Klubu) Integracji Społecznej, którego celem będzie pomoc osobom dotkniętym przemocą w rodzinie. Działanie Upowszechnianie informacji i edukacja w zakresie możliwości i form udzielania pomocy osobom dotkniętym przemocą w rodzinie 1) Upowszechnianie informacji w zakresie możliwości i form uzyskania m.in.pomocy: medycznej, psychologicznej, prawnej, socjalnej, zawodowej i rodzinnej. 2) Opracowanie i realizacja zajęć edukacyjnych kierowanych do osób dotkniętych przemocą w rodzinie w zakresie podstaw prawnych i zagadnień psychologicznych dotyczących reakcji na przemoc w rodzinie. 3) Uwrażliwienie i edukacja społeczności lokalnej na problem przemocy w rodzinie: a) promowanie modelu rodziny wolnej od przemocy, b) obalenie mitów na temat przemocy, c) organizowanie spotkań edukacyjnych ze społecznością lokalną, d) dystrybucja ulotek i informacji na temat przemocy i jej skutków. Działanie Udzielanie pomocy i wsparcia osobom dotkniętym przemocą w rodzinie 1) Realizowanie przez gminę pomocy w formie poradnictwa psychologicznego, prawnego, socjalnego, zawodowego i rodzinnego. 2) Zapewnienie osobom dotkniętym przemocą w rodzinie miejsc całodobowych w ośrodkach wsparcia oraz w ośrodkach interwencji kryzysowej. 3) Uruchomienie lokalnego telefonu zaufania oraz telefonu interwencyjnego lub informacyjnego dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie oraz szeroka popularyzacja numerów, pod który mogą łączyć się anonimowo osoby potrzebujące wsparcia w sytuacjach kryzysowych. 4) Wzmacnianie ochrony osób dotkniętych przemocą w rodzinie przed i w toku prowadzonego postępowania przeciwko sprawcom przemocy poprzez tworzenie odpowiednich, dyskretnych, warunków: w szkołach -w celu przeprowadzenia rozmów psychologa z dziećmi, u których zauważono symptomy dziecka maltretowanego, w wyodrębnionych pomieszczeniach w celu przeprowadzenia rozmów z dorosłymi dotkniętymi przemocą w rodzinie. 5) Zapewnianie bezpieczeństwa krzywdzonym dzieciom ( odebranie dzieci w razie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia w związku z przemocą w rodzinie). 91

92 6) Opracowanie i realizacja programów terapeutycznych i pomocy psychologicznej dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie. 7) Tworzenie warunków umożliwiających osobom dotkniętym przemocą w rodzinie otrzymanie w pierwszej kolejności mieszkań socjalnych. Priorytet 4. Oddziaływanie na osoby stosujące przemoc w rodzinie Działanie Tworzenie i rozszerzanie ofert oddziaływań wobec osób stosujących przemoc w rodzinie, w tym wypracowanie zasad współpracy pomiędzy instytucjami zobowiązanymi do reagowania na przemoc w rodzinie. Działanie Interweniowanie oraz reagowanie właściwych służb na stosowanie przemocyw rodzinie 1) Stosowanie procedury Niebieskie Karty przez uprawnione podmioty. 2) Aktywność i współdziałanie oraz wymiana informacji pomiędzy służbami w zakresie monitoringu zachowań osób uprzednio skazanych za stosowanie przemocy w rodzinie. Działanie 4.3. Realizowanie programów psychologiczno-terapeutycznych dla osób stosujących przemoc w rodzinie zmierzających do zmiany wzorców zachowań 1) Opracowanie i realizacja programów psychologiczno-terapeutycznych dla osób stosujących przemoc w rodzinie. 2) Badanie skuteczności programów psychologiczno-terapeutycznych dla osób stosujących przemoc w rodzinie. Priorytet 5. Podnoszenie kompetencji służb i przedstawicieli podmiotów realizujących działania z zakresu przeciwdziałania przemocy w rodzinie Działanie Zwiększanie kompetencji osób realizujących zadania z zakresu przeciwdziałania przemocy w rodzinie Rodzaje działań: 1) udział w szkoleniach dla osób realizujących zadania związane z przeciwdziałaniem przemocy w rodzinie w tym przedstawicieli: a) Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, b) Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, c) oświaty, 92

93 d) innych podmiotów mogących być członkami zespołów interdyscyplinarnych (grup roboczych). 2) Wdrożenie systemu wsparcia dla osób pracujących bezpośrednio z osobami dotkniętymi przemocą w rodzinie i z osobami stosującymi przemoc, w formie m.in. superwizji, coachingu, grup wsparcia. XI. WPŁYW NA KSZTAŁTOWANIE I ROZWÓJ KAPITAŁU LUDZKIEGO POPRZEZ EDUKACJĘ, DOSTĘP DO NOWYCH TECHNOLOGII, KULTURĘ I OCHRONĘ DZIEDZICTWA KULTUROWEGO DIAGNOZA 1. Zagadnienia wstępne znaczenie kapitału ludzkiego Kapitał ludzki rozumie się jako wiedzę, zdrowie i zdolności człowieka, które przyczyniają się do wzrostu jego zdolności produkcyjnej. Jest on formą kapitału dlatego, że jest źródłem obecnych i przyszłych dochodów lub przyszłego zadowolenia. Określa on zdolność do pracy, możliwości dostosowawcze do zmian w otoczeniu oraz sprzyja kreacji nowych rozwiązań. Poprzez inwestycje w potencjał biologiczny i intelektualny człowieka możliwe jest kreowanie warunków dla przynoszenia dochodów (korzyści) w przyszłości. We współczesnym świecie, w obliczu coraz silniejszej globalnej konkurencji, kapitał ludzki o odpowiednio wysokich kompetencjach i kwalifikacjach dostosowanych do wyzwań zmieniającej się rzeczywistości stanowi jeden z nieodzownych warunków szybkiego rozwoju gospodarczego i rozwoju społeczeństwa obywatelskiego oraz, co za tym idzie, poprawy jakości życia obywateli. Głównym dokumentem określającym kierunki rozwoju kapitału ludzkiego w Polsce jest Strategia Rozwoju Kapitału Ludzkiego 2020, która jest jedną z dziewięciu strategii zintegrowanych. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (art. 13 ust. 1)jest ona spójna ze Strategią Rozwoju Kraju Strategia Rozwoju Kapitału Ludzkiego, pozostaje komplementarna przede wszystkim ze Strategią Rozwoju Kapitału Społecznego, tworząc ramy rozwojowe dla kapitału ludzkiego na wszystkich etapach życia. Strategia Rozwoju Kapitału Ludzkiego opiera się na nowatorskiej koncepcji polegającej na budowaniu kapitału ludzkiego w pięciu etapach życia: 1) wczesne dzieciństwo, 2) edukacja szkolna, 3) edukacja na poziomie wyższym, 4) aktywność zawodowa, uczenie się dorosłych i rodzicielstwo, 5) starość. Strategia określa następujące kierunki interwencji: Głównym celem działań zaplanowanych w Strategii Rozwoju Kapitału Ludzkiego (SRKL) jest rozwijanie kapitału ludzkiego poprzez wydobywanie potencjałów osób, tak aby mogły one w pełni uczestniczyć w życiu społecznym, politycznym i ekonomicznym na wszystkich etapach życia. 5.1 Cel szczegółowy 1: Wzrost zatrudnienia. 5.2 Cel szczegółowy 2: Wydłużenie okresu aktywności zawodowej i zapewnienie lepszej jakości funkcjonowania osób starszych. 5.3 Cel szczegółowy 3: Poprawa sytuacji osób i grup zagrożonych wykluczeniem społecznym. 93

94 5.4 Cel szczegółowy 4: Poprawa zdrowia obywateli oraz efektywności systemu opieki zdrowotnej. 5.5 Cel szczegółowy 5: Podniesienie poziomu kompetencji oraz kwalifikacji obywateli. Kwestie związane z realizacją Celu szczegółowego 5.1. należą w głównej mierze do kompetencji organów zatrudnienia. Jednakże, jak już wspomiano wcześniej, strategiczny cel gminy: Zwiększenie uczestnictwa w życiu publicznym i zawodowym jednostek i rodzin zagrożonych marginalizowaniem społecznym zakłada wykorzystanie możliwości aktywizacji zawodowej mieszkańców w ramach Programu Aktywizacja i Integracja (PAI), inicjowanego wspólnie przez ośrodek pomocy społecznej i powiatowy urząd pracy, a także zatrudnienie socjalne wg zasad projektowanych w zmianie obowiązującego prawa. W niniejszej Strategii odniesiono się już uprzednio do planowanych działań gminy z zakresu rozwiązywania problemów społecznych określonych w celach szczegółowych SRKL dotyczących: zapewnienia lepszej jakości funkcjonowania osób starszych, poprawy sytuacji osób i grup zagrożonych wykluczeniem społecznym oraz ochrony zdrowia. Niniejszy rozdział odniesie się do pozostałych elementów kształtujących pożądane cechy kapitału ludzkiego jak: edukacja, dostęp do nowych technologii, kulturę i ochronę dziedzictwa kulturowego, czyli te na które organy gminy mogą mieć wpływ. Strategia Rozwoju Kapitału Ludzkiego 2020 dokonuje m.in. oceny stanu współczesnej polskiej edukacji oraz wskazuje na konieczność dokonania zmian niezbędnych dla rozwoju kapitału ludzkiego. Są one adekwatne również do stanu edukacji w gminie. Oto oceny i wnioski. 2. Edukacja szkolna dzieci i młodzieży Edukacja szkolna jest tym etapem życia, na którym nabywamy najważniejsze umiejętności i kompetencje pozwalające na satysfakcjonujące i twórcze funkcjonowanie w społeczeństwie i na rynku pracy. Również na etapie życia odpowiadającym edukacji szkolnej kształtują się kluczowe postawy wobec siebie (np. nawyki zdrowotne i w zakresie bezpieczeństwa) oraz innych (np. skłonność i umiejętność współpracy). Dlatego ważne jest, by na tym etapie życia, instytucje publiczne lub podlegające wpływom państwa przede wszystkim szkoły, ale również biblioteki, instytucje kulturalne, ośrodki sportowe, organizacje pozarządowe, media wywierały maksymalnie pozytywny wpływ na rozwój intelektualny, osobisty i społeczny dzieci i młodzieży.system edukacyjny, ze względu na swoją powszechność, stanowi naturalny mechanizm pozwalający, z jednej strony, identyfikować i wspierać rozwój osób o największym potencjale a jednocześnie, dający możliwość wyrównywania szans już na wczesnym etapie życia. W przeciwieństwie do wielu innych krajów, wyzwaniem w Polsce nie jest już rozszerzenie udziału w edukacji szkolnej. Udział ten jest praktycznie powszechny, a niski wskaźnik liczby osób przedwcześnie porzucających naukę lokuje Polskę w gronie liderów wśród krajów UE. Priorytetem staje się jakość nauczania i kompetencji uzyskiwanych przez polskich uczniów. Podstawowymi wyznacznikami dla zmian w oświacie do 2020 r. powinny być, wg krajowych dokumentów strategicznych, po pierwsze, większe wsparcie i rozwój uczniów o wybitnym potencjale przy jednoczesnym dalszym zmniejszaniu liczby uczniów osiągających najsłabsze wyniki i ograniczaniu zróżnicowania wyników pomiędzy szkołami, szczególnie na poziomie ponadgimnazjalnym. Po drugie, na wszystkich etapach edukacji szkolnej konieczne 94

95 jest wzmacnianie wśród uczniów kluczowych kompetencji, w tym komunikacyjnych, matematycznych, informatycznych, językowych, społecznych (w tym stwarzanie zachęt do wolontariatu) oraz rozwijanie ich przedsiębiorczości, kreatywności, umiejętności uczenia się, stawiania pytań i rozwiązywania problemów, współpracy w zespole, aktywnego uczestnictwa w kulturze i życiu obywatelskim. Po trzecie, w programowaniu kształcenia niezbędna jest obecność pracodawców jako praktyków kreujących rynek pracy. To przedsiębiorcy są najbardziej wiarygodnym źródłem wiedzy o zapotrzebowaniu na kwalifikacje w krótko i średniookresowej perspektywie. Analiza wyników egzaminów zewnętrznych pozwala stwierdzić, że polscy uczniowie dość dobrze radzą sobie ze standardowymi zadaniami wymagającymi schematycznego zastosowania posiadanej wiedzy i umiejętności. Gorzej natomiast wypadają uczniowie, jeśli chodzi o ich umiejętności twórcze. Operacje takie jak samodzielne myślenie, formułowanie hipotez, rozumowanie naukowe, analizowanie i rozwiązywanie problemów, dostrzeganie alternatywnych rozwiązań sprawiają im trudności większe niż uczniom w wielu innych krajach UE i OECD. Świadczy to o tym, że w szkołach nadal większe znaczenie odgrywa nauczanie, które koncentruje się na zapamiętywaniu (faktów, algorytmów postępowania), a nie rozwijaniu umiejętności przydatnych na współczesnym rynku pracy oraz w procesie uczenia się i nabywaniu nowych umiejętności przez okres całego życia. Aby sprostać wymaganiom współczesnego świata, konieczne jest większe zwracanie uwagi na rozwój umiejętności twórczego i krytycznego myślenia, samoorganizacji, skutecznego komunikowania się, pracy zespołowej oraz przedsiębiorczości. Wyniki egzaminów zewnętrznych powinny dostarczać jak najpełniejszej informacji o kompetencjach uczniów, ze szczególnym uwzględnieniem stosowania zdobytej wiedzy oraz umiejętności do rozwiązywania realnych problemów, spotykanych w życiu zawodowym i społecznym. W Polsce indywidualizacja kształcenia często kojarzona jest tylko z organizacją procesu kształcenia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi i rozumiana jako pomoc dla dzieci i młodzieży z deficytami rozwojowymi oraz uczniów szczególnie zdolnych. Tymczasem indywidualizacja powinna być stałym elementem pracy szkoły i nauczycieli, oznaczającym zainteresowanie potrzebami każdego dziecka. Indywidualne predyspozycje, talenty, zainteresowania, bariery i trudności do pokonania dotyczą w większym lub mniejszym stopniu każdego ucznia. Dominujący w większości szkół model pracy nie odpowiada na to wyzwanie. Utrwalony tradycyjny model pracy nauczyciela z grupą uczniów w systemie klasowo-lekcyjnym w małym stopniu sprzyja indywidualizacji procesu kształcenia. Istnieje konieczność poświęcenia większej uwagi zagadnieniu przygotowania dzieci i młodzieży do życia w rodzinie, zarówno w zakresie wiedzy, jak i postaw. Istnieje także potrzeba objęcia stosownymi działaniami również rodziców, jako tych, którzy inicjują proces przygotowania do życia w rodzinie (i są odpowiedzialni za decydującą część procesu socjalizacji). Diagnoza rozwoju polskich szkół pod względem wyposażenia w nowoczesne technologie wspomagające proces edukacyjny pokazuje, że system oświaty wymaga wysokich i dobrze przeprowadzonych inwestycji, m.in. dostępu do Internetu za pomocą szybkiego łącza. Aby nowoczesny sprzęt mógł być wykorzystywany zgodnie ze swymi możliwościami, należy mocno zainwestować w podnoszenie kompetencji cyfrowych nauczycieli, a także zwiększanie dostępności atrakcyjnych, multimedialnych treści edukacyjnych. 95

96 W pracę szkoły wpisany jest model pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Aktualne rozwiązania systemowe w tym zakresie funkcjonujące w przedszkolach, szkołach i placówkach są mało efektywne. Szkoła nie jest jeszcze w pełni przygotowana do stworzenia oferty, adekwatnej do potrzeb edukacyjnych skorelowanych z indywidualnym rozwojem uczniów i ich możliwościami psychofizycznymi. Często szkoła gubi talenty i nie potrafi właściwie minimalizować skutków różnego rodzaju obciążeń swoich uczniów. Kształcenie i szkolenie promujące kreatywność oraz innowacyjność powinno łączyć indywidualne podejście do osób uczących się z rozwijaniem ich zdolności do pracy zespołowej. W chwili obecnej zauważa się, że określone w obowiązujących przepisach prawa oświatowego mechanizmy motywujące nauczycieli do podnoszenia jakości pracy nie są wystarczające do osiągania celów stawianych przed współczesną szkołą. Obecny system wynagradzania nauczycieli przewiduje wprawdzie element motywacyjny w postaci właściwego dodatku, jednak w praktyce takie rozwiązanie wydaje się niewystarczające. Wysokość tego dodatku najczęściej uzależniana jest od stopnia awansu zawodowego nauczyciela, w związku z tym nie promuje najaktywniejszych nauczycieli niezależnie od posiadanego stopnia awansu. Awans zawodowy w obowiązującej formule przestaje mieć charakter motywacyjny. W gminnych jednostkach oświatowych w roku szkolnym 2013/2014 zatrudnione były 263 osoby na stanowiskach nauczycielskich, w tym 150 osób posiadało tytuł nauczyciela dyplomowanego ( 57%). Jest to wskaźnik ponadprzeciętny - w Polsce osyluje on bowiem w granicach 50 %. Tak wysoki poziom zatrudnienia w gminie najwyżej wykwalifikowanej kadry nauczycielskiej nie przekłada się jednak na poziom osiąganych przez uczniów wyników. Do incydentalnych przypadków nie można zaliczyć liczby stwierdzonych przez organ nadzoru pedagogicznego niedostatecznych efektów kształcenia lub wychowania, a co za tym idzie nałożonego obowiązku wdrożenia programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia w szkole ( programu naprawczego). 3. Edukacja dorosłych Zmiany demograficzne, które nabrały dynamiki w ostatnich latach a staną się wyraźne w drugiej połowie dekady, wymagają zupełnie nowego podejścia do kwestii obecności i aktywności osób starszych w społeczeństwie. Do tej pory takie aspekty, jak np. uczenie się seniorów, tak istotne dla utrzymania ich aktywności zawodowej i społecznej oraz samodzielności w sferze osobistej, nie należały do priorytetów polityki społecznej i edukacyjnej. Aktywność seniorów kończyła się zwykle w momencie przejścia (bardzo wczesnego jak na warunki europejskie) na emeryturę. Aby zapobiec niekorzystnym zmianom demograficznym zagrażającym integralności ekonomicznej i społecznej populacji sytuacja ta musi się zmienić. Większa samodzielność seniorów będzie potrzebna zwłaszcza w dziedzinach usług publicznych. Z jednej strony pojawiać się będzie coraz większe zapotrzebowanie na usługi społeczne szczególnie w obszarach ochrony zdrowia i pomocy społecznej (rosnąca rola wolontariatu) ze strony osób starszych. Z drugiej strony, rosnąca liczba osób starszych będzie wymagała ich aktywnego zaangażowania w pomoc swoim mniej sprawnym rówieśnikom. Aktywizacja seniorów w obszarze społecznym uwzględniać więc musi także integrację wewnątrz i międzypokoleniową, partycypację obywatelską oraz szeroko rozumiane usługi społeczne (nie tylko w aspekcie pomocy społecznej, 96

97 ale także w wymiarze aktywizującym jednostkę i umożliwiającym dostosowanie się do nowych ról społecznych. Obecnie w Polsce nie ma wewnętrznie spójnego i całościowego systemu finansowania edukacji dorosłych, który odpowiadałby na wyzwania wiążące się z bardzo niskim udziałem Polaków w kształceniu i szkoleniu. Poza siecią publicznych i bezpłatnych szkół dla dorosłych oraz publicznych placówek oświatowych, w których kształcenie może być częściowo odpłatne, edukacja ta finansowana jest w sposób rozproszony w ramach obejmujących wybrane grupy społeczne programów publicznych (na przykład z Funduszu Pracy, PFRON), w bardzo niewielkim stopniu przez przedsiębiorstwa (przede wszystkim największe, inwestujące głównie w krótkie formy edukacji) oraz przez samych szkolących się (inwestujących w dłuższe formy kształcenia, owocujące podwyższeniem kwalifikacji). Wprawdzie ustawa o systemie oświaty umożliwia prowadzenie i finansowanie różnego typu placówek oświatowych ( np. Centrów Kształcenia Zawodowego lub Centrów Kształcenia Ustawicznego), które prowadzą różnego rodzaju kursy, w tym bardzo cenione przez pracodawców Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe (KKZ) dające uprawnienia do wykonywania zawodu, jednakże skierowane są one przede wszystkim do osób czynnych zawodowo. Wyzwaniem natomiast jest zwiększenie obecności i aktywności osób starszych w zajęciach szkoleniowych. Sprawdzoną i popularną formą kształcenia seniorów jest działający na terenie gminy Uniwersytet Trzeciego Wieku. Wsparcie różnych form kształcenia seniorów jest niezwykle ważne wobec szybkiego postępu technologicznego i informacyjnego. Brak wiedzy i umiejętności u ludzi starszych w dziedzinach życia niezbędnych do samodzielnego funkcjonowania, to prosta droga do ich wykluczenia społecznego. 4. Projektowane zmiany systemowe w edukacji dzieci i młodzieży Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej uznało za niezbędne objęcie długofalowym programem młodzieży w wieku lat, dlatego opracowano Rządowy Program Na rzecz Modzieży. Aktywna Młodzież. Obejmuje on wszystkie sprawy z zakresu zabezpieczenia społecznego, w tym aktywności społecznej, obywatelskiej, przygotowania do rynku pracy, usamodzielniania się, rodzicielstwa, zdrowia. Rozpoczynając edukację dzieci należy mieć świadomość, jakie kompetencje będą niezbędne dziecku, gdy zakończy się jego proces edukacji formalnej, dziś zalicza się do nich: interdyscyplinarność szybkość działania myślenie innowacyjne i adaptacyjne myślenie obliczeniowe kompetencje międzykulturowe Obecnie mniej ważna jest wiedza z określonego zakresu (ją zawsze można uzupełnić), a znaczenie mają umiejętności zaliczane do kompetencji przyszłości, do których należą: umiejętność pracy w zespole umiejętność pracy w szumie informacyjnym umiejętność współpracy wirtualnej umiejętność komunikacji w realu umiejętność pracy projektowej. 97

98 Podobne wyzwania stawia młodym Wizja Młodych Unii Europejskiej wyrażona w Strategii UE na rzecz młodzieży Odnowiona otwarta metoda koordynacji na potrzeby wyzwań i możliwości stojących przed młodzieżą [COM(2009), Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów z dnia 27 kwietnia 2009 r.: Młodzi ludzie powinni jak najlepiej wykorzystywać swój potencjał. Wizja ta adresowana jest do wszystkich, ale działania powinny skupiać się na osobach w mniej korzystnym położeniu. Ma ona charakter dwukierunkowy: Inwestowanie w młodzież: aktywowanie większych zasobów, aby rozwijać te obszary polityki, które dotyczą codziennego życia młodych ludzi i poprawiają jego jakość, Mobilizowanie młodzieży do działania: promowanie potencjału młodych ludzi na drodze do odnowy społeczeństwa i dla osiągania wartości i celów UE.. 5. Organizacja edukacji w gminie W gminie oprócz przedszkoli, funkcjonuje 11 publicznych szkół podstawowych, 2 gimnazja oraz Publiczna Szkoła Muzyczna I Stopnia. Ilość uczniów uczących się w gminnych szkołach podstawowych i gimnazjach w latach szkolnych 2012/2013 i 2013/2014 oraz prognoza na lata szkolne od 2015/2016 do 2019/2020 przedstawia poniższa tabela. Liczba uczniów w szkołach gminnych wraz z prognozą liczebności uczniów do roku szkolnego 2019/2020 Tabela 29. Rok szkolny/liczba uczniów L.p. Nazwa placówki 2012/ / / / / / / / SP Bilczyce SP Gdów SP Jaroszówka SP Książnice SP Marszowice SP Niegowić SP Pierzchów

99 8 9 SP Szczytniki SP Wiatowice SP Winiary SP Zręczyce Gimnazjum Gdów Gimnazjum Niegowić SUMA Zmiana od 2012/2013 [%] -3,6% -4,0% -2,0% -1,6% -0,6% 0,4% 0,8% Źródło: opracowanie własne Liczba uczniów w Publicznej Szkole Muzycznej I Stopnia w roku szkolnym 2013/2014 w porównaniu z rokiem szkolnym 2013/2013 w czteroletnim wraz z sześcioletnim cyklem kształcenia przedstawia się następująco. Liczba uczniów uczących się w gminnej szkole muzycznej Tabela 30. L.p. Nazwa placówki Liczba uczniów w roku szkolnym 2012/ Publiczna Szkoła Muzyczna I Stopnia Źródło: opracowanie własne 99 Liczba uczniów w roku szkolnym 2013/2014 Ilość oddziałów w roku szkolnym 2012/2013 Ilość oddziałów w roku szkolnym 2013/ Niezmiernie ważne dla prawidłowego zarządzania jednostkami oświatowymi jest ustalenie tendencji w zmianie ilości uczniów. Wg danych ujętych w tabeli 29, rok szkolny 2013/2014 jest pierwszym rokiem, w którym nastapił spadek ilości uczniów aż o 3,6 %. Poniższe graficzne wykresy przedstawiają spadek liczby uczniów w poszczególnych szkołach w roku szkolnym 2013/2014 w stosunku do roku 2012/2013. Największy ogólny spadek ilości uczniów uczęszczajacych do szkół wysąpi w roku szkolnym 2014/2015 ( o 4 %). Tendencja spadkowa, lecz o mniejszym nasileniu, wystapi do roku szkolnego 2018/2019. W większości szkół w roku szkolnym 2013/2014 odnotowano spadek, średnio na poziomie 10-ciu uczniów w stosunku do roku poprzedniego.

100 Tendencje te powinno się uwzglednić zarówno w zakresie organizacji funkcjonowania jednostek, w szczególności w zakresie polityki kadrowej oraz organizacji kształcenia jak i jakości kształcenia. Liczba uczniów w poszczególnych szkołach w roku szkolnym 2013/2014 w stosunku do roku 2012/2013. Wykres 1. Źródło: opracowanie własne GZEAS Tendencja zmian w ogólnej liczbie uczniów w szkołach gminnych do roku szkolnego 2019/2020 w stosunku do roku szkolnego 2012/2013 Wykres 2. Źródło: opracowanie własne GZEAS 100

Zakres działania: Główne cele pomocy społecznej:

Zakres działania: Główne cele pomocy społecznej: Zakres działania: Pomoc społeczna umożliwia przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych tym, którzy nie są w stanie sami ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wspiera ich

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Marta Cichowicz

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Marta Cichowicz Ocena zasobów pomocy społecznej Autorzy: Marta Cichowicz SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających z pomocy i wsparcia 4 3.1 GMINA - ZADANIA

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Jakub Brzeziński

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Jakub Brzeziński Ocena zasobów pomocy społecznej Autorzy: Jakub Brzeziński SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających z pomocy i wsparcia 4 3.1 GMINA - ZADANIA

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej w Gminie Pilica 2014 r

Ocena zasobów pomocy społecznej w Gminie Pilica 2014 r Ocena zasobów pomocy społecznej w Gminie Pilica 2014 r Autorzy: Elżbieta Szymusik SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających z pomocy i

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej GOPS Opinogóra Górna Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2013 dla gminy Opinogóra Górna Autorzy: Marta Frączkowska SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej MOPS Sławków Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2012 dla gminy Sławków Autorzy: Ewa Niewiara Maria Paradowska Kuc Justyna Ewa Brzezińska SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej za rok 2013 Gminy Ostrów Mazowiecka

Ocena zasobów pomocy społecznej za rok 2013 Gminy Ostrów Mazowiecka Załącznik do uchwały Nr XXXII/334/14 Rady Gminy Ostrów Mazowiecka z dnia 27 czerwca 2014 r. Ocena zasobów pomocy społecznej za rok 2013 Gminy Ostrów Mazowiecka SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VII/49/15 RADY GMINY ŁAGIEWNIKI. z dnia 28 maja 2015 r. w sprawie zatwierdzenia oceny zasobów pomocy społecznej w Gminie Łagiewniki

UCHWAŁA NR VII/49/15 RADY GMINY ŁAGIEWNIKI. z dnia 28 maja 2015 r. w sprawie zatwierdzenia oceny zasobów pomocy społecznej w Gminie Łagiewniki UCHWAŁA NR VII/49/15 RADY GMINY ŁAGIEWNIKI z dnia 28 maja r. w sprawie zatwierdzenia oceny zasobów pomocy społecznej w Gminie Łagiewniki Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 08 marca 1990 r.

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W GRYFINIE Ocena zasobów pomocy społecznej za 2015 rok Autorzy: Bożena Stawiarska Renata Rosińska SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej

Bardziej szczegółowo

Zadania wynikające z ustawy o pomocy społecznej: 1. Zadania własne gminy:

Zadania wynikające z ustawy o pomocy społecznej: 1. Zadania własne gminy: Ośrodek Pomocy Społecznej w Łambinowicach realizuje zadania wynikające z ustawy z dnia 12 marca 2004r.o pomocy społecznej, która weszła w życie od 1 maja 2004r. Do podstawowych zadań pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej GOPS Smyków Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2013 dla gminy Smyków Autorzy: Renata Marzec Anna Stachera SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 2 grudnia 2013 r. Poz. 7037 UCHWAŁA NR XXIII/320/13 RADY MIEJSKIEJ W BYTOMIU z dnia 25 listopada 2013 r. w sprawie nadania Statutu Miejskiemu Ośrodkowi

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014 Załącznik do uchwały Nr XIX/119/12 Rady Gminy Lubawa z dnia 31 października 2012r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014 1 Spis treści Wstęp. 3 1. Diagnoza środowiska lokalnego..

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLI/311/2013 RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 25 kwietnia 2013 r.

UCHWAŁA NR XLI/311/2013 RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 25 kwietnia 2013 r. UCHWAŁA NR XLI/311/213 RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 25 kwietnia 213 r. sprawie: przyjęcia oceny zasobów pomocy społecznej dla Miasta Sulejówek za rok 212 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata

UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2012-2014 Na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VIII.36.2015 RADY MIEJSKIEJ W ZŁOTOWIE. z dnia 27 kwietnia 2015 r.

UCHWAŁA NR VIII.36.2015 RADY MIEJSKIEJ W ZŁOTOWIE. z dnia 27 kwietnia 2015 r. UCHWAŁA NR VIII.36.2015 RADY MIEJSKIEJ W ZŁOTOWIE z dnia 27 kwietnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Oceny zasobów pomocy społecznej Gminy Miasto Złotów oraz udzielenia jej rekomendacji Na podstawie art. 18

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie 05-300 Mińsk Mazowiecki, ul. Konstytucji 3-go Maja 16 Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2012 dla powiatu mińskiego Autorzy: Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Mińsku

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej OPS Otwock Ocena zasobów pomocy społecznej za rok 2013 dla Miasta Otwocka Autorzy: Ejsmont Wiesława SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej GOPS Jordanów Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2011 dla gminy Jordanów Autorzy: Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jordanowie Stachurski Marek SPIS TREŚCI STRONA 1 WPROWADZENIE 4 2 OCENA

Bardziej szczegółowo

Kto i kiedy może otrzymać zasiłek z pomocy społecznej

Kto i kiedy może otrzymać zasiłek z pomocy społecznej Kto i kiedy może otrzymać zasiłek z pomocy społecznej stan prawny na dzień 1 lipca 2009 r. Podstawa prawna: - ustawa z dn. 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 115,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE. z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014

UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE. z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014 PROJEKT UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014 Na podstawie art. 176 pkt 1, 179 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011

Bardziej szczegółowo

ANALIZA Strategii Rozwiazywania Problemów Społecznych w Gminie Zbąszynek na lata 2008-2013

ANALIZA Strategii Rozwiazywania Problemów Społecznych w Gminie Zbąszynek na lata 2008-2013 Problem 1: Problemy Kierunki działania Sposób realizacji Właściwa ocena możliwości lokalnego systemu pomocy społecznej i jego rozwój zgodnie ze zmieniającymi się potrzebami społecznymi. ANALIZA Strategii

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XXXV/244/13 Rady Gminy Wilczyn z dnia 26 marca 2013 r. PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE WILCZYN NA LATA 2013 2015

Załącznik do Uchwały Nr XXXV/244/13 Rady Gminy Wilczyn z dnia 26 marca 2013 r. PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE WILCZYN NA LATA 2013 2015 Załącznik do Uchwały Nr XXXV/244/13 Rady Gminy Wilczyn z dnia 26 marca 2013 r. PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE WILCZYN NA LATA I. WSTĘP Program Wspierania Rodzin Gminy Wilczyn na lata zwany dalej Programem

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH MIASTA MIELCA NA LATA 2014-2021

STRATEGIA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH MIASTA MIELCA NA LATA 2014-2021 STRATEGIA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH MIASTA MIELCA NA LATA 2014-2021 CZĘŚĆ I - podstawy prawne opracowania strategii, dokumenty prawne i programowe Rady Europy i Unii Europejskiej, krajowe dokumenty

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W OŻAROWIE MAZOWIECKIM z dnia... 2015 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W OŻAROWIE MAZOWIECKIM z dnia... 2015 r. DRUK Nr... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W OŻAROWIE MAZOWIECKIM z dnia... r. w sprawie przyjęcia oceny zasobów pomocy społecznej Gminy Ożarów Mazowiecki za rok 2014 Na podstawie art. 16a ust. 4 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Lokalny program pomocy społecznej. obejmujący problematykę dożywiania. oraz zdrowego żywienia w Gminie Zębowice

Lokalny program pomocy społecznej. obejmujący problematykę dożywiania. oraz zdrowego żywienia w Gminie Zębowice Załącznik do uchwały Nr XXVI/229/2013 Rady Gminy Zębowice z dnia 10 września 2013r. Lokalny program pomocy społecznej obejmujący problematykę dożywiania oraz zdrowego żywienia w Gminie Zębowice na lata

Bardziej szczegółowo

Uchwała Rady Gminy Zebrzydowice. z dnia sierpnia 2012 r

Uchwała Rady Gminy Zebrzydowice. z dnia sierpnia 2012 r Uchwała Rady Gminy Zebrzydowice z dnia sierpnia 2012 r w sprawie przyjęcia Programu Wspierania Rodziny w Gminie Zebrzydowice na lata 2012-2014 Na podstawie art. 176 pkt 1, art. 179 ust 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Program wspierania seniorów w gminie Niemodlin Niemodlin, 2013 rok

Program wspierania seniorów w gminie Niemodlin Niemodlin, 2013 rok Załącznik do uchwały nr XLVI/282/13 Rady Miejskiej w Niemodlinie z dnia 26 września 2013 r. Program wspierania seniorów w gminie Niemodlin Niemodlin, 2013 rok CZĘŚĆ OGÓLNA Starzenie się jest naturalnym

Bardziej szczegółowo

Program osłonowy na rzecz osób bezdomnych i zagrożonych bezdomnością na terenie miasta Częstochowy w latach 2014-2020

Program osłonowy na rzecz osób bezdomnych i zagrożonych bezdomnością na terenie miasta Częstochowy w latach 2014-2020 Program osłonowy na rzecz osób bezdomnych i zagrożonych bezdomnością na terenie miasta Częstochowy w latach 2014-2020 Joanna Zielińska Koordynator Zespołu Pomocy Osobom Bezdomnym i Grupom Wybranym Miejski

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 Załącznik do uchwały Nr XXVII/204/2013 Rady Gminy Kołczygłowy z dnia 11 marca 2013 r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 Gmina Kołczygłowy I. Wprowadzenie Rodzina to podstawowa komórka

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej GOPS Nadarzyn Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2013 dla gminy Nadarzyn Autorzy: Grażyna Witkowska SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Nr XXII/137/2013 Rady Gminy Żyrzyn z dnia 21 sierpnia 2013r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE ŻYRZYN NA LATA 2013 2015

Załącznik do uchwały Nr XXII/137/2013 Rady Gminy Żyrzyn z dnia 21 sierpnia 2013r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE ŻYRZYN NA LATA 2013 2015 Załącznik do uchwały Nr XXII/137/2013 Rady Gminy Żyrzyn z dnia 21 sierpnia 2013r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE ŻYRZYN NA LATA 2013 2015 1 I. WPROWADZENIE Rodzina stanowi dla dziecka najlepsze

Bardziej szczegółowo

Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim

Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim Obserwatorium Integracji Społecznej Zielona Góra, sierpień r. Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej MOPS Mońki Ocena zasobów pomocy społecznej za rok 2013 dla gminy Mońki Autorzy: Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Mońkach SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej MGOPS Radzymin Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2011 dla gminy Radzymin Autorzy: Artur Kołodziejczyk SPIS TREŚCI STRONA 1 WPROWADZENIE 4 2 OCENA ZASOBÓW POMOCY SPOŁECZNEJ W GMINIE 5 2.1 Dane o sytuacji

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej GOPS Rzgów Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2012 dla gminy Rzgów Autorzy: Sylwia Pawlicka Zofia Waleriańczyk SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej z 12 marca 2004 roku (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz.182 z późn. zm.)

Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej z 12 marca 2004 roku (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz.182 z późn. zm.) P O M O C S P O Ł E C Z N A Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej z 12 marca 2004 roku (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz.182 z późn. zm.) Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE OSTRÓW MAZOWIECKA. Rozdział 1. Wprowadzenie

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE OSTRÓW MAZOWIECKA. Rozdział 1. Wprowadzenie Załącznik do Uchwały Nr XIV/175/12 Rady Gminy Ostrów Mazowiecka z dnia 15 czerwca 212 roku GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE OSTRÓW MAZOWIECKA Rozdział 1. Wprowadzenie Do zadań własnych określonych

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów ANKIETA Prosimy o wypełnienie poniższej ankiety. Jest ona skierowana do mieszkańców Gminy Urzędów i ma na celu właściwe

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Marta Radusiewicz

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Marta Radusiewicz Ocena zasobów pomocy społecznej Autorzy: Marta Radusiewicz SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających z pomocy i wsparcia 4 3.1 GMINA -

Bardziej szczegółowo

Kielce, dnia 14 lutego 2013 r. Poz. 899 UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r.

Kielce, dnia 14 lutego 2013 r. Poz. 899 UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Kielce, dnia 14 lutego 2013 r. Poz. 899 UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 224/XXXVI/14 Rady Miejskiej w Szydłowcu z dnia 30 stycznia 2014 r.

Uchwała Nr 224/XXXVI/14 Rady Miejskiej w Szydłowcu z dnia 30 stycznia 2014 r. Uchwała Nr 224/XXXVI/14 Rady Miejskiej w Szydłowcu z dnia 30 stycznia 2014 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu osłonowego Gminy Szydłowiec dotyczącego dożywiania dzieci, młodzieży i zapewnienia

Bardziej szczegółowo

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych,

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, MINISTERSTWO PRACY i POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej Tel:. Fax:. Numer identyfikacyjny - REGON MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne

Bardziej szczegółowo

Prawne aspekty wykluczenia społecznego

Prawne aspekty wykluczenia społecznego Autor: Mgr Piotr Kozłowski Prawne aspekty wykluczenia społecznego Spis treści: 1. Podstawowe akty prawne dotykające problematyki wykluczenia społecznego 2. Pojęcie wykluczenia w wymiarze normatywnym, próba

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej GOPS Brody Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2011 dla gminy Brody Autorzy: Jolanta Grudnicka SPIS TREŚCI STRONA 1 WPROWADZENIE 4 2 OCENA ZASOBÓW POMOCY SPOŁECZNEJ W GMINIE 8 2.1 Dane o sytuacji demograficznej

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej MOPS Kudowa-Zdrój Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2013 dla gminy Kudowa-Zdrój Autorzy: Józefa Olszowy SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2014 dla Gminy Somianka

Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2014 dla Gminy Somianka Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2014 dla Gminy Somianka Autorzy: Dorota Chodyna SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających z pomocy

Bardziej szczegółowo

Zadania realizowane przez gminy

Zadania realizowane przez gminy Zadania realizowane przez gminy Zadania własne gminy o charakterze obowiązkowym : opracowanie i realizacja gminnej strategii rozwiązywania problemów społecznych ze szczególnym uwzględnieniem programów

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA FORMULARZA OCENY ZASOBÓW POMOCY SPOŁECZNEJ

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA FORMULARZA OCENY ZASOBÓW POMOCY SPOŁECZNEJ INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA FORMULARZA OCENY ZASOBÓW POMOCY SPOŁECZNEJ Instytut Rozwoju Służb Społecznych Warszawa, listopad 2011 Zawartość INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA FORMULARZA OCENY ZASOBÓW POMOCY SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej MOPS Mońki Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2011 dla gminy Mońki Autorzy: MOPS Mońki SPIS TREŚCI STRONA 1 WPROWADZENIE 4 2 OCENA ZASOBÓW POMOCY SPOŁECZNEJ W GMINIE 5 2.1 Dane o sytuacji demograficznej

Bardziej szczegółowo

Kolonowskie na lata 2013 2015

Kolonowskie na lata 2013 2015 UCHWAŁA NR XXX/248/13 RADY MIEJSKIEJ W KOLONOWSKIEM z dnia 24 czerwca 2013roku w sprawie uchwalenia 3-letniego Gminnego Program Wspierania Rodziny dla Gminy Kolonowskie na lata 2013 2015 Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

ZADANIA WŁASNE GMINY Z ZAKRESU POMOCY SPOŁECZNEJ (OBLIGATORYJNE)

ZADANIA WŁASNE GMINY Z ZAKRESU POMOCY SPOŁECZNEJ (OBLIGATORYJNE) ZADANIA WŁASNE GMINY Z ZAKRESU POMOCY SPOŁECZNEJ (OBLIGATORYJNE) ART. 17 ust. 1 1) opracowanie i realizacja gminnej strategii rozwiązywania problemów społecznych ze szczególnym uwzględnieniem programów

Bardziej szczegółowo

STATUT POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W KĘPNIE

STATUT POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W KĘPNIE STATUT POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W KĘPNIE I. POSTANOWIENIA OGÓLNE. 1. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie, zwane dalej Centrum działa na podstawie : 1) ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 lipca 2013 r. Poz. 8267

Warszawa, dnia 19 lipca 2013 r. Poz. 8267 DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 19 lipca 2013 r. Poz. 8267 UCHWAŁA Nr XXIX/208/2013 RADY GMINY MACIEJOWICE z dnia 6 czerwca 2013 r. w sprawie przyjęcia programu wspierania rodziny

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/56/2015 Rady Gminy Kobylnica z dnia 19 marca 2015 roku

UCHWAŁA NR X/56/2015 Rady Gminy Kobylnica z dnia 19 marca 2015 roku UCHWAŁA NR X/56/2015 Rady Gminy Kobylnica z dnia 19 marca 2015 roku w sprawie przyjęcia sprawozdania z realizacji zadań z zakresu wspierania rodziny dla Gminy Kobylnica w roku 2014roku Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Edyta Giez

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Edyta Giez Ocena zasobów pomocy społecznej Autorzy: Edyta Giez SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających z pomocy i wsparcia 4 3.1 GMINA - ZADANIA

Bardziej szczegółowo

MPiPS - 03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach

MPiPS - 03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej ( pieczęć) MPiPS - 03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa

Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej ( pieczęć) MPiPS - 03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

S T A T U T POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W KĘTRZYNIE

S T A T U T POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W KĘTRZYNIE Załącznik do Uchwały Nr XIV/114/2012 Rady Powiatu w Kętrzynie z dnia 28 czerwca 2012 S T A T U T POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W KĘTRZYNIE KĘTRZYN, 2012 R. ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Powiatowe

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 56 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVI/107/2016 RADY GMINY STANISŁAWÓW. z dnia 14 kwietnia 2016 r.

UCHWAŁA NR XVI/107/2016 RADY GMINY STANISŁAWÓW. z dnia 14 kwietnia 2016 r. UCHWAŁA NR XVI/107/2016 RADY GMINY STANISŁAWÓW z dnia 14 kwietnia 2016 r. w sprawie uchwalenia statutu Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Stanisławowie. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5, art. 40 ust.

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr../12 Rady Gminy Końskowola z dnia 2012 w sprawie uchwalenia Gminnego programu wspierania rodziny na lata 2012 2014,

Uchwała Nr../12 Rady Gminy Końskowola z dnia 2012 w sprawie uchwalenia Gminnego programu wspierania rodziny na lata 2012 2014, Uchwała Nr../12 Rady Gminy Końskowola z dnia 2012 w sprawie uchwalenia Gminnego programu wspierania rodziny na lata 2012 2014, Na podstawie art.18. ust.2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r.

UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r. UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2013-2015 w Gminie Sandomierz Na podstawie art. 18 ust.2 pkt.15

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA NR... PREZYDENTA MIASTA OPOLA. z dnia... 2015 r. w sprawie "Ocena zasobów pomocy społecznej za 2014 r."

INFORMACJA NR... PREZYDENTA MIASTA OPOLA. z dnia... 2015 r. w sprawie Ocena zasobów pomocy społecznej za 2014 r. Projekt z dnia... INFORMACJA NR... PREZYDENTA MIASTA OPOLA z dnia... r. w sprawie "Ocena zasobów pomocy społecznej za 2014 r." Id: 37E94BDD-6EBE-46B4-AFDB-57CA7C42BAAA. Projekt Strona 1 Ocena zasobów pomocy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY MIASTA KATOWICE Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA 2007 ROK

PROGRAM WSPÓŁPRACY MIASTA KATOWICE Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA 2007 ROK Załącznik do uchwały nr LXVII/1626/06 Rady Miasta Katowice z dnia 26 października 2006r. PROGRAM WSPÓŁPRACY MIASTA KATOWICE Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA 2007 ROK 1 Rozdział I Postanowienia ogólne 1

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej za rok 2014 dla powiatu kutnowskiego

Ocena zasobów pomocy społecznej za rok 2014 dla powiatu kutnowskiego Ocena zasobów pomocy społecznej za rok 2014 dla powiatu kutnowskiego Autorzy: Dyrektor i pracownicy Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Kutnie SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LOKALNY W ZAKRESIE OPIEKI NAD DZIECKIEM I RODZINĄ W MIEŚCIE OSTROŁĘKA

PROGRAM LOKALNY W ZAKRESIE OPIEKI NAD DZIECKIEM I RODZINĄ W MIEŚCIE OSTROŁĘKA Załącznik Nr 1 do Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Programu lokalnego w zakresie pomocy społecznej w mieście Ostrołęka na lata 2009 2016. PROGRAM LOKALNY W ZAKRESIE OPIEKI NAD DZIECKIEM I

Bardziej szczegółowo

GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ

GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XIII.81.2015 Rady Gminy Miłki z dnia 3 września 2015 r. STATUT GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W MIŁKACH Strona2 ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Beata Rutkowska

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Beata Rutkowska Ocena zasobów pomocy społecznej Autorzy: Beata Rutkowska SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających z pomocy i wsparcia 4 3.1 GMINA - ZADANIA

Bardziej szczegółowo

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej: Tel. Fax MOPS Rzeszów 35-25 Rzeszów Jagiellońska 26 MPiPS-3-R MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5, -513 Warszawa MPiPS-3 Sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

Program Pomocy Społecznej na rok 2014

Program Pomocy Społecznej na rok 2014 Program Pomocy Społecznej na rok 2014 Pomoc społeczna jako instytucja polityki społecznej państwa ma na celu umożliwienia osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one

Bardziej szczegółowo

Miasto BYTOM WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 69 2014. Województwo 2014 58,2

Miasto BYTOM WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 69 2014. Województwo 2014 58,2 URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICE Powierzchnia w km² 69 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2481 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto BYTOM LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU W

Bardziej szczegółowo

Tabela 1 Ludność Gminy Bestwina oraz gęstość zaludnienia w podziale na sołectwa L.P. Sołectwo Liczba ludności [L] 2006 r.

Tabela 1 Ludność Gminy Bestwina oraz gęstość zaludnienia w podziale na sołectwa L.P. Sołectwo Liczba ludności [L] 2006 r. 1. CHARAKTERYSTYKA SPOŁECZNA 3.1. Struktura demograficzna Gminę Bestwina zamieszkuje 10.434 mieszkańców (dane za 2006 r.). W poniższej tabeli zestawiono liczbę mieszkańców w poszczególnych sołectwach:

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do badań społecznych

ANKIETA do badań społecznych ANKIETA do badań społecznych 1. Jakie problemy społeczne uważa Pan/Pani za najważniejsze na terenie Państwa gminy? (prosimy zaznaczyć maksymalnie 3 odpowiedzi) Ubóstwo, niewydolność materialna rodziny

Bardziej szczegółowo

Harmonogram Realizacji zadań Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Zator

Harmonogram Realizacji zadań Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Zator Harmonogram Realizacji zadań Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Zator Grupa problemów Cel Szczegółowy realizator środki Termin realizacji Przeciwdziałanie bezrobociu Szacowany koszt

Bardziej szczegółowo

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach MPiPS-3-R Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej: WPS Woj. Lubuskie 66-4 Gorzów Wlkp. ul. Jagiellończyka 8 Tel. 95 7115-248 Fax 95 7115-374 MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5,

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 62 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY ŁUBNIANY NA 2015 ROK

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY ŁUBNIANY NA 2015 ROK Załącznik do Uchwały Nr XLIII/298/14 Rady Gminy Łubniany z dnia 12 listopada 2014 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY ŁUBNIANY NA 2015 ROK 1 Wstęp 1. Narkomania stanowi jeden z najpoważniejszych

Bardziej szczegółowo

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej: Tel. (32) 422 Fax PMOPS Powiat miejski Rybnik 44-2 Rybnik Żużlowa 25 MPiPS-3-R MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka /3/5, -53 Warszawa MPiPS-3

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY. Kielce, dnia 4 czerwca 2012 r. Poz. 1670 UCHWAŁA NR XXV/21/12 RADY POWIATU W STASZOWIE. z dnia 9 maja 2012 r.

DZIENNIK URZĘDOWY. Kielce, dnia 4 czerwca 2012 r. Poz. 1670 UCHWAŁA NR XXV/21/12 RADY POWIATU W STASZOWIE. z dnia 9 maja 2012 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Kielce, dnia 4 czerwca 2012 r. Poz. 1670 UCHWAŁA NR XXV/21/12 RADY POWIATU W STASZOWIE z dnia 9 maja 2012 r. w sprawie zmiany Uchwały Nr LI/58/06 Rady Powiatu

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A Nr XLI/283/10 Rady Gminy w Bogorii z dnia 25 lutego 2010 roku

U C H W A Ł A Nr XLI/283/10 Rady Gminy w Bogorii z dnia 25 lutego 2010 roku U C H W A Ł A Nr XLI/283/10 Rady Gminy w Bogorii z dnia 25 lutego 2010 roku w sprawie przyjęcia sprawozdania z działalności Ośrodka Pomocy Społecznej w Bogorii. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, ustawy

Bardziej szczegółowo

Miasto ZIELONA GÓRA WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W ZIELONEJ GÓRZE. Powierzchnia w km² 58 2014. Województwo 2014 56,8

Miasto ZIELONA GÓRA WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W ZIELONEJ GÓRZE. Powierzchnia w km² 58 2014. Województwo 2014 56,8 URZĄD STATYSTYCZNY W ZIELONEJ GÓRZE Powierzchnia w km² 58 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2038 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Miasto ZIELONA GÓRA Województwo 2014 LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej PCPR miński Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2013 dla powiatu mińskiego Autorzy: Renata Małecka SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Mońkach Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2012 dla gminy Mońki Autorzy: Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Mońkach SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o

Bardziej szczegółowo

Cel strategiczny nr 1: Wzmacnianie instytucji rodziny. Cel operacyjny: Poprawa kompetencji i umiejętności wychowawczych rodziców

Cel strategiczny nr 1: Wzmacnianie instytucji rodziny. Cel operacyjny: Poprawa kompetencji i umiejętności wychowawczych rodziców Wydział / jednostka organizacyjna (pełna nazwa, adres) Cel strategiczny nr 1: Wzmacnianie instytucji rodziny Cel operacyjny: Poprawa kompetencji i umiejętności wychowawczych rodziców Działanie Podnoszenie

Bardziej szczegółowo

STATUT GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W RZECZENICY POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W RZECZENICY POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W RZECZENICY POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Rzeczenicy zwany dalej GOPS lub Ośrodkiem jest gminną jednostką organizacyjną, utworzoną

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej GOPS Jedlińsk Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2012 dla gminy Jedlińsk Autorzy: Zuzanna Pudzianowska SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających

Bardziej szczegółowo

Miasto SIEDLCE WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W WARSZAWIE. Powierzchnia w km² 32 2014. Województwo 2014 61,4

Miasto SIEDLCE WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W WARSZAWIE. Powierzchnia w km² 32 2014. Województwo 2014 61,4 URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE Powierzchnia w km² 32 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2404 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto SIEDLCE LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2014 dla gminy Dzikowiec

Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2014 dla gminy Dzikowiec Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2014 dla gminy Dzikowiec Autorzy: Urszula Hahn Antosz Ewa Dorota Kosiorowska Anna Paluszek Małgorzata Szczęch SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY WE WROCŁAWIU Powierzchnia w km² 293 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2167 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto WROCŁAW LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W RZESZOWIE Powierzchnia w km² 46 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1374 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto PRZEMYŚL LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

Rady Gminy Uchanie z dnia 29 czerwca 2007 roku. w sprawie przyjęcia sprawozdania z działalności Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Uchaniach

Rady Gminy Uchanie z dnia 29 czerwca 2007 roku. w sprawie przyjęcia sprawozdania z działalności Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Uchaniach UCHWAŁA Nr VIII/36/07 Rady Gminy Uchanie z dnia 29 czerwca 2007 roku w sprawie przyjęcia sprawozdania z działalności Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Uchaniach Działając na podstawie art.l 10 ust.9

Bardziej szczegółowo

Miasto TYCHY WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 82 2014. Województwo 2014 58,2

Miasto TYCHY WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 82 2014. Województwo 2014 58,2 URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICE Powierzchnia w km² 82 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1572 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto TYCHY LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU W

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W GDAŃSKU Powierzchnia w km² 43 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2160 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto SŁUPSK LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU W

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O DZIAŁALNOŚCI GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W RZGOWIE ZA ROK 2013.

INFORMACJA O DZIAŁALNOŚCI GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W RZGOWIE ZA ROK 2013. INFORMACJA O DZIAŁALNOŚCI GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W RZGOWIE ZA ROK 2013. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Rzgowie jest jednostką organizacyjną gminy działającą od 01.04.1990 r. Podstawowy

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr V/26/15 Rady Powiatu w Piszu z dnia 26 marca 2015 r.

Uchwała Nr V/26/15 Rady Powiatu w Piszu z dnia 26 marca 2015 r. Uchwała Nr V/26/15 Rady Powiatu w Piszu z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie zmiany Uchwały Nr XLV/297/06 Rady Powiatu Pisz z 30 czerwca 2006 r. w sprawie uchwalenia Statutu Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr LI/702/2010 Rady Miejskiej Kalisza z dnia 24 czerwca 2010 roku. w sprawie nadania statutu Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Kaliszu

Uchwała Nr LI/702/2010 Rady Miejskiej Kalisza z dnia 24 czerwca 2010 roku. w sprawie nadania statutu Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Kaliszu Uchwała Nr LI/702/2010 Rady Miejskiej Kalisza z dnia 24 czerwca 2010 roku w sprawie nadania statutu Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Kaliszu Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6 i 18 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XV/138/12 Rady Gminy Bobrowice. z dnia 28 grudnia 2012r.

UCHWAŁA Nr XV/138/12 Rady Gminy Bobrowice. z dnia 28 grudnia 2012r. UCHWAŁA Nr XV/138/12 Rady Gminy Bobrowice z dnia 28 grudnia 2012r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny dla Gminy Bobrowice na lata 2013 2015 Na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU Powierzchnia w km² 102 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2893 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Miasto BIAŁYSTOK Województwo 2014 LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I

Bardziej szczegółowo