Kwasy nukleinowe jako narzędzie w terapii guzów mózgu

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kwasy nukleinowe jako narzędzie w terapii guzów mózgu"

Transkrypt

1 Kwasy nukleinowe jako narzędzie w terapii guzów mózgu Nucleic acids as a tool in the therapy of brain tumors Katarzyna Rolle 1, Monika Piwecka 1, Olga Starosta 1, Stanisław Nowak 2, Ryszard Żukiel 2, Mirosława Z. Barciszewska 1, Jan Barciszewski 1 1 z Instytutu Chemii Bioorganicznej Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu kierownik Pracowni Epigenetyki: prof. dr hab. Jan Barciszewski 2 z Katedry i Kliniki Neurochirurgii i Neurotraumatologii UM im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu kierownik: prof. dr hab. med. Stanisław Nowak Streszczenie Nowotworowe komórki glejowe mózgu dają początek guzom glejowym, z których najbardziej złośliwym, opornym na leczenie i źle rokującym jest glejak wielopostaciowy (ang. glioblastoma multiforme, GBM). Chociaż GBM rzadko dają przerzuty poza centralny układ nerwowy, są bardzo inwazyjne i niszczą przylegające tkanki, co utrudnia lub uniemożliwia całkowitą resekcję guza i przyczynia się do szybkiego postępu choroby, niskiej jakości życia oraz, ostatecznie, bardzo wysokiej śmiertelności. Brak wrażliwości glejaka wielopostaciowego na konwencjonalne metody leczenia, duża umieralność pacjentów oraz wyjątkowo skomplikowane podłoże molekularne tego nowotworu skłaniają do poszukiwania nowych metod terapii. Jednym z najciekawszych i obiecujących zagadnień znajdujących się w centrum zainteresowań medycyny molekularnej jest zastosowanie kwasów nukleinowych, a w szczególności niskocząsteczkowych RNA oraz krótkich fragmentów DNA (oligonukleotydy) do leczenia nowotworów. Summary Malignant glial cells give rise to brain tumors, the most malignant, refractory and poorly promising is glioblastoma multiforme (GBM). Although rarely metastasizing outside the central nervous system, GBM are highly invasive and destroy adjacent tissues, making it difficult or impossible to completely resect the tumor and contributes to the rapid progression of the disease, poor quality of life and ultimately, a very high mortality. Lack of sensitivity of glioblastoma multiforme to conventional treatment, high mortality of patients and extremely complex molecular basis of that tumor lead to the seek of new therapies. One of the most interesting and promising issues in molecular medicine is therapeutical application of nucleic acids, in particular, low molecular weight RNA and short DNA fragments (oligonucleotides) for the treatment of cancer. Słowa kluczowe: katalityczne kwasy nukleinowe, rybozymy, oligonukleotydy antysensowe, RNAi, mikro RNA (mirna) Key words: catalytic nucleic acids, ribozymes, antisense oligonucleotides, RNAi, microrna (mirna) Wstęp Glejaki są nie tylko najczęstszymi, ale również najbardziej złośliwymi nowotworami Centralnego Układu Nerwowego. Średnia życia pacjentów wynosi od 12 do 14 miesięcy od momentu rozpoznania, a pięcioletnie przeżycie odnotowuje się tylko w 5% przypadków (41, 46). Ze względu na bardzo agresywny i naciekający charakter glejaków, współczesny schemat leczenia obejmujący resekcję guza oraz radio- i chemioterapię, nie daje zadowalających efektów. Dodatkowo mała selektywność stosowanych obecnie metod może prowadzić do bardzo ciężkich powikłań. Istnieje więc potrzeba opracowania nowych metod, które będą się charakteryzowały: - większą selektywnością i bezpieczeństwem, - szybkim i efektywnym działaniem na komórki nowotworowe poprzez aktywację kilku mechanizmów komórkowych jednocześnie, - zahamowaniem wzrostu oraz apoptozą komórek pozostałych po wcześniejszych etapach leczenia, zapobieganie wznowom. Neuroskop 2011, nr 13 47

2 Nie ma obecnie leków spełniających wszystkie te wymagania, jednak badania prowadzone nad terapią opartą na kwasach nukleinowych są bardzo obiecujące. Metody te wykorzystują trzy główne grupy cząsteczek: antysensowne oligonukleotydy, rybozymy i sirna, które redukują powstawanie patologicznych białek w szlakach kancerogenezy. Glejaki - biologia i genetyka W klasyfikacji WHO glejaki charakteryzują się III lub IV stopniem złośliwości i w ponad 90% pojawiają się nagle jako guzy pierwotne. Około 10% glejaków to guzy wtórne, powstałe w wyniku progresji z mniej złośliwych nowotworów (WHO II, III). Objawy neurologiczne takie jak afazja, parestezje, zaburzenia widzenia, zaburzenia zachowania i nastroju, drgawki oraz związane ze wzrostem ciśnienia śródczaszkowego - bóle głowy, nudności, wymioty towarzyszą pacjentom zarówno z pierwotnymi, jak i wtórnymi glejakami. Agresywny wzrost guzów i trudności w opracowaniu skutecznego schematu leczenia spowodowały, że prowadzone są intensywne badania w celu poznania i zrozumienia zmian zachodzących na poziomie molekularnym, które mogłyby stać się podstawą dla nowych terapii (41). Liczne badania profilu ekspresji genów wykazały znaczne różnice pomiędzy poszczególnymi guzami i pozwoliły podzielić glejaki na podtypy, które w tradycyjnych metodach histopatologicznych niczym się od siebie nie różnią. Na podstawie zaburzeń w poziomie ekspresji czynników takich jak EGFR, NF1, PDGFR i IDH1 wydzielono cztery podtypy molekularne glejaków: proneuralny, mezenchymalny, klasyczny i neutralny. Ponadto wykazano, że mutacje IDH1 występują w ponad 80% przypadków guzów wtórnych (41). Zmiany w profilu ekspresji genów mogą być związane między innymi z zaburzeniami chromosomalnymi liczby kopii. Wykazano, że w podtypie klasycznym występuje utrata chromosomu 10, natomiast powieleniu ulega chromosom 7. Dochodzi także do amplifikacji w genie EGFR przy jednoczesnej delecji w obrębie TP53 oraz licznych zaburzeń w genach dla takich kinaz jak CDK4 czy białka RB1. Również w typie proneuralnym zaobserwowano utratę chromosomu 10 i amplifikację chromosomu 7 (42). Ze zmianami w poziomie ekspresji genów bezpośrednio powiązane są również zmiany na poziomie mikro RNA (mirna) - krótkich, niekodujących RNA, modyfikujących ekspresję informacji genetycznej na poziomie posttranskrypcyjnym. Biorą one udział m.in. w kontroli i regulacji szlaków komórkowych związanych z proliferacją, różnicowaniem, dojrzewaniem i apoptozą komórek. Najlepiej do tej pory poznany mir-21 ulega w komórkach glejaka ponad stukrotnie silniejszej ekspresji niż w komórkach zdrowych. Prowadzi to do zahamowania apoptozy przez wpływ na szlak PTEN/Akt i zaburza kontrolę podziałów komórkowych poprzez inhibicję szlaku białek p53. Podobny efekt prowadzący do rozwoju nowotworu wywołują w komórkach glejowych zaburzenia poziomu takich mirna jak mir-26a, mir-19b, mir-128, mir (17, 42, 51). Wykazano również zależność pomiędzy poziomami poszczególnych mirna a rokowaniem (tab. 1) (17). W glejaku zaobserwowano również zmiany epigenetyczne obejmujące zarówno metylację DNA jak i modyfikacje w obrębie histonów. Hipermetylacja długich odcinków genomu jest częsta w wielu rodzajach nowotworów i występuje w ponad 80% przypadków glejaka wielopostaciowego (17). Obecność metylacji w obrębie promotora genu DNA metylotransferazy 6-metyloguaniny (MGMT) ma znaczący wpływ na odpowiedź komórek glejaka na chemioterapię i stanowi pozytywny marker prognostyczny. Aktywna MGMT skutecznie chroni komórki nowotworowe przed działaniem leków alkilujących usuwając grupy alkilowe z pozycji 6-metyloguaniny. Redukcja stężenia enzymu w wyniku metylacji promotora prowadzi do lepszej odpowiedzi na chemioterapię Tabela 1. Zależność pomiędzy poziomem ekspresji mirna a rokowaniem w guzach mózgu (17). MiRNA Charakterystyka Rokowanie kliniczne mir-26a mir-26a zlokalizowany w obrębie Obecność amplikonu mir26a prowadzi do spadku amplikonu często zawierającego długości życia dwa onkogeny mir-196a Polimorfizm w regionie mir-196 Obecność polimorfizmu - spadek ryzyka choroby mir-196 a/b Brak danych Stały poziom mir196a wraz z obniżeniem poziomu mir196b jest wskaźnikiem dobrego rokowania; wzrost poziomu mir196 - wskaźnik złego rokowania 48 Neuroskop 2011, nr 13

3 i skutkuje wydłużeniem średniej długości życia pacjentów (17, 41). Działając na konkretne białko pełniące określone funkcje można wpływać na poszczególne etapy nowotworzenia, takie jak: - kontrola cyklu komórkowego i apoptozy; - migracja komórek, adhezja i inwazyjność; - angiogeneza. Do tego celu wykorzystywane są obecnie technologie oparte na interferencji RNA, katalitycznych kwasach nukleinowych oraz oligonukleotydach antysensowych. Technologie kwasów nukleinowych w medycynie Jednym z najciekawszych i obiecujących zagadnień znajdujących się w centrum zainteresowań medycyny molekularnej jest zastosowanie kwasów nukleinowych, a w szczególności niskocząsteczkowych RNA oraz krótkich fragmentów DNA (oligonukleotydy) do leczenia nowotworów. Do niedawna sądzono, że RNA jest wyłącznie nośnikiem i przekaźnikiem informacji genetycznej od DNA do białka, zaproponowanego przez F.H.C. Cricka i nazwanego Centralnym Dogmatem Biologii Molekularnej. Wskazuje on, że podstawową rolą RNA w cyklu życiowym komórki jest jego udział w biosyntezie białka, gdzie RNA jest matrycą do syntezy peptydów (mrna), składnikiem rybosomów (rrna) oraz transporterem aminokwasów do rybosomów (trna) (31). Obecnie wiadomo, że rola RNA nie ogranicza się jedynie do pełnienia wspomnianych wyżej funkcji. Wykazano, że cząsteczki RNA mogą katalizować reakcje składania (splicing) oraz dojrzewania RNA (29). Zdolność RNA do przyjmowania różnych form strukturalnych w zależności od warunków środowiska jest czynnikiem decydującym o właściwościach katalitycznych RNA (52). Inna grupa cząsteczek RNA to rybozymy, które katalizują specyficzną hydrolizę/ligacji wiązania fosfodwuestrowego w RNA po związaniu do odpowiedniej nici mrna. Strategia hydrolizy RNA ukierunkowana jest głównie na geny białek onkogennych, czynniki wzrostu, ich receptory powierzchniowe oraz na cząsteczki przekazujące sygnały komórkowe (rys.1). Podobnie jak wspomniane wcześniej rybozymy, również tzw. deoksyrybozymy (DNAzymy) mogą pełnić funkcje potencjalnych terapeutyków. Tworzą one dwuniciowy heterodupleks z odpowiednim fragmentem RNA, który ulega w efekcie hydrolizie. Ta właściwość czyni z DNAzymów wysoce specyficzne narzędzia, zdolne do ukierunkowanej degradacji wybranego RNA ze sprawnością porównywalną do działania enzymów białkowych (38). Kolejnym przykładem praktycznego zastosowania RNA w medycynie są aptamery (rys.1) (23). Są to krótkie fragmenty kwasów nukleinowych, które wykazują wysokie powinowactwo i specyficzność wiązania do ściśle określonych białek. Aptamery RNA są bardzo obiecującym narzędziem w walce z chorobami nowotworowymi, autoimmunizacyjnymi czy układu krążenia (33). Perspektywicznym narzędziem terapeutycznym mogą być również antysensowe (AS) oligodeoksynukleotydy (ODN) (ryc.1). Powodują one obniżenie lub zahamowanie ekspresji wybranego genu poprzez wiązanie krótkiego fragmentu DNA (zwykle o długości nukleotydów) do specyficznego fragmentu RNA blokując ekspresję informacji genetycznej. Cząsteczki te, w celu stabilizacji i wzmocnienia ich oddziaływań z sekwencją docelową są modyfikowane chemicznie. Cząsteczki ODN znalazły już zastosowanie w terapii niektórych schorzeń, jak np. Vitraven stosowany w zapaleniu siatkówki wywołanym przez wirus cytomegalii u pacjentów chorych na AIDS (8). Trzy tego typu preparaty, mające stanowić potencjalny terapeutyk w leczeniu GBM znajdują się obecnie w fazie badań klinicznych (Affinitak, AP 12009, Trabedersen) (1, 47-48, 61). Ostanie kilka lat to okres rozkwitu technologii interferencji RNA (RNAi), w której krótkie dwuniciowe RNA, komplementarne do sekwencji docelowego mrna, wywołują w komórkach efekt wyciszania ekspresji docelowego genu (3). Interferencja RNA (ang. RNA interference, RNAi) polega na degradacji swoistego mrna dwuniciowym RNA, dsrna (ang. double-stranded RNA) o homologicznej sekwencji. dsrna może mieć wielkość od 30 do ponad 500 par zasad. Proces ten prowadzi do zahamowania ekspresji odpowiedniego genu i może brać w nim udział kilka rodzajów RNA m. in. dsrna, sirna (ang. short interference RNA). Do badań wykorzystuje się krótkie syntetyczne sirna, otrzymywane metodą chemiczną lub w wyniku transkrypcji in vitro (11, 25). Elementem kluczowym w procesie RNAi jest enzym Dicer, nukleaza specyficznie hydrolizująca dsrna do krótszych nukleotydowych fragmentów (sirna). Mechanizm ich działania polega na inicjacji degradacji docelowego RNA za pomocą kompleksu białkowo-nukleinowego RISC (ang. RNA Induced Silencing Complex), którego składnikami są sirna oraz swoista nukleaza. Głównym zadaniem sirna jest rozpoznanie docelowego fragmentu mrna, który ma ulec degradacji. Mechanizm interferencji RNA przebiega dwustopniowo - pierwszy etap obejmuje powstanie, a następnie fragmentację dsr- NA, w wyniku czego powstają sirna oraz drugi, w którym cząsteczki te wchodzą do kompleksu RISC i w oparciu o homologię sekwencyjną doprowadzają do degradacji mrna (11, 25). RNAi w terapii guzów mózgu Mechanizm RNAi był dotychczas wielokrotnie wykorzystywany w terapii eksperymentalnej guzów mózgu na różnych modelach zwierzęcych oraz liniach Neuroskop 2011, nr 13 49

4 Rycina 1. Kwasy nukleinowe jako potencjalne narzędzia terapeutyczne. komórkowych. Wiele doniesień pokazuje wykorzystanie RNAi jako narzędzia w procesie ograniczenia ekspresji receptorów powierzchniowych, genów zaangażowanych w transdukcję sygnału, angiogenezy, czynników transkrypcyjnych, związanych z inwazyjnością komórek czy białek antyapoptotycznych. Szeroka lista potencjalnych celów terapeutycznych badanych w liniach komórkowych oraz modelach zwierzęcych obejmuje m.in. receptor EGFR i jego warianty, kinazę FAK, telomerazę, czynnik transkrypcyjny ATF5, fascynę, surwiwinę, kaspazę -3, autotaksynę i wiele innych RNA kodujących białka pełniące kluczową rolę w transformacji nowotworowej (tab. 2). W rozwoju wielokomórkowego organizmu ważną rolę odgrywa macierz zewnątrzkomórkowa (ang. extracellular matrix, ECM). Nie tylko spaja ona komórki, ale poprzez różnorodne wzajemne oddziaływania kontroluje ich zachowanie i morfologię, jak również wpływa na wzrost i różnicowanie. Jednym z ważnych komponentów ECM jest grupa multimetrycznych, glikozylowanych białek o nazwie tenascyny. Jednym z nich jest tenascyna-c (TN-C). Obecnie białko to określane jest również jako: cytotaktyna, glikoproteina JI 220/200, tenascyna lub neuronektyna (6). Nowoczesna terapia guzów mózgu Ograniczenie proliferacji komórek nowotworowych poprzez obniżenie aktywności białka antyapoptotycznego - tenascyny-c ma na celu zmniejszenie ryzyka wznowy, jak również poprawę rokowania pacjentów w związku z przeżyciem i wyleczeniem. Śródoperacyjne, bezpośrednie podanie do nacieczonego nowotworem mózgu inhibitora syntezy tenascyny mogłoby zahamować angiogenezę i zmniejszyć zdolność nowotworu do proliferacji. Terapia ta opiera się na podaniu długich (200 nukleotydów) dwuniciowych cząsteczek RNA (dsrna) o sekwencji homologicznej do tenascyny-c (ang. antitenascin RNA, ATN-RNA), stanowiących substrat dla nukleazy Dicer hydrolizującej dsrna do krótkich sirna. Efektem prowadzonej terapii jest inhibicja ekspresji TN-C w komórkach guza mózgu i zahamowanie rozwoju nowo- 50 Neuroskop 2011, nr 13

5 Tabela 2. Nowe cele terapeutyczne w leczeniu guzów mózgu. Białko patogenne Rola w procesie nowotworzenia Referencje Gli1 (ang. glioma Nadekspresja w wysokozłośliwych guzach mózgu. (26, 53) associated oncogene 1) Aktywacja genów aktywujących proliferację, (59) zaangażowanych w przyleganie komórek, transdukcję sygnałów oraz regulację apoptozy. Czynniki transkrypcyjne specyficzne dla glejaków ATF5 (ang. actiavtion Wpływ na proliferację komórek nowotworowych. (12) transcription factor) Czynnik wpływający na przeżywalność komórek. (2) Jego usunięcie prowadzi do indukcji apoptozy komórek nowotworowych. FoxM1B Niezbędne w trakcie przebiegu cyklu komórkowego i mitozy. (9, 28) (ang. forkhead box M1) Zahamowanie ekspresji supresora p27 Kip1. (40) Aktywacja genów promujących proliferację (35, 40) (Skp2, cyclin D1 and Cks1). Ekspresja powoduje obniżoną przeżywalność pacjentów. (35) Udział w inwazyjności, angiogenezie oraz metastazie. (4, 9, 57) Hey1 Uczestniczy w szlaku sygnalnym z udziałem białek Notch. (16) Indukuje proliferację. Inwazja i infiltracja Fascyna Zaangażowane w migrację komórek oraz formowanie (18) filopodiów. Poziom ekspresji ściśle związany ze stopniem złośliwości (12) nowotworu. Autotaksyna (ATX) Zwiększona ruchliwość komórek. (27) Synteza LPA, aktywacja receptora LPA1 oraz autokrynowa (15) indukcja migracji. Stymulacja efektu ruchliwości parakrynowej (15) w oligodendrocytach. Surwiwina Hamowanie aktywności proteaz związanych ze szlakiem (56) śmierci komórkowej: kaspazy-3, -7 i -9. Podwyższona ekspresja w tkankach płodowych (60) oraz nowotworowych. Czynniki anty-apoptotyczne αb-krystalina Białka opiekuńcze, zapobiegają agregacji (7) nowopowstających białek. Supresor aktywacji kaspazy-3. (21, 22) Inhibicja apoptzy zależnej od mitochondriów poprzez (37) wiązanie białek z rodziny Bcl2. Wpływ na migrację komórek oraz inwazję. (39) Poziom regulowany przez białko Bcl2L12. (45, 54) Wpływa na zwiększoną angiogenezę. (10) Neuroskop 2011, nr 13 51

6 tworu. Technologię tę nazwano interwencją interferencyjnym RNA (ang. intervention with RNAi, irnai). Terapia eksperymentalna leczenia guzów mózgu opierająca się o mechanizm interferencji RNA (RNAi) jest pierwszym przypadkiem stosowania tego typu terapeutyków bezpośrednio u ludzi (44, 58, 62). Jednym z narzędzi wykorzystywanych do obniżenia poziomu ekspresji wybranych genów mogą być również rybozymy. Są to katalityczne cząsteczki RNA, które po hybrydyzacji do docelowej cząsteczki mrna powodują jej hydrolizę w ściśle określonym miejscu, uniemożliwiając tym samym prawidłową ekspresję białka. Taka strategia została zastosowana dla wyciszania ekspresji białka kinazy-3 (PKC, ang. protein kianse-c). Należy ona do rodziny kinaz serynowo-treoninowych, zaangażowanych we wzrost oraz różnicowanie komórek nowotworowych. Zastosowanie rybozymu PKC prowadzi do zmian w morfologii komórek, a w efekcie do apoptozy (32, 50). Cząsteczką docelową w terapii z wykorzystaniem rybozymów jest również nabłonkowy receptor wzrostu HER1/EGFR, ulegający podwyższonej ekspresji w wielu typach nowotworów, w tym także w wysokozłośliwych guzach mózgu. Najczęściej badany wariant EGFR- EGFRvIII był dotychczas celem terapeutycznym wielu strategii, takich jak np. terapia z użyciem przeciwciał monoklonalnych, niskocząsteczkowych inhibitorów kinazy tyrozynowej lub nawet szczepionek. Niestety, dotychczas żadna z zastosowanych terapii w kierunku wyciszenia EGFRvIII nie przyniosła spodziewanych efektów, a największe nadzieje związane są obecnie z najnowszym podejściem z wykorzystaniem katalitycznych kwasów nukleinowych (24). Rybozymy zostały także wykorzystane w próbach wyciszenia czynnika HIF-1 zaangażowanego w proces angiogenezy indukowany niedotlenieniem. Pierwsze wyniki prac prowadzonych na nowotworowych liniach komórkowych pochodzenia glejowego oraz na modelu mysim pokazują, iż zastosowanie tego narzędzia terapeutycznego prowadzi do ograniczenia proliferacji oraz migracji komórek nowotworowych (5). Perspektywy Wykorzystanie wiedzy na temat molekularnych zmian w komórkach glejaka dla celów terapeutycznych, chociaż jeszcze we wczesnej fazie, już teraz pozwala jednak na identyfikację potencjalnych cząsteczek docelowych dla terapii genowej, której rozwój stanowi obiecującą alternatywę dla konwencjonalnych metod leczenia tego typu nowotworów. Terapia genowa stanowić może prawdopodobnie najbardziej selektywną terapię antynowotworową, a przykłady eksperymentalnego zastosowania nowych narzędzi opartych o kwasy nukleinowe pozwalają przypuszczać, że mogą się one stać niezwykle perspektywicznymi czynnikami terapeutycznymi. Projekt finansowany z grantów badawczych dla KR (MNiSW Juventus Plus IP ) oraz SN (MNiSW N N ) oraz MB (UDA-POIG /09-01). Piśmiennictwo 1. Andrews D.W., Resnicoff M., Flanders A.E., Kenyon L., Curtis M., Merli G., Baserqa R., Iliakis G., Aiken R.D.: Results of a pilot study involving the use of an antisense oligonucleotide directed against the insuline-like growth factor type I receptor in malignant astrocytomas. J. Clin. Oncol. 2001, 19, Angelastro J.M., Canoll P.D., Kuo J., Weicker M., Costa A., Bruce J.N., Greene L.A.: Selective destruction of glioblastoma cells by interference with the activity or expression of ATF5. Oncogene 2006, 25, Brower V.: RNA interference advances to early stage-stage clinical trials. J. Natl. Cancer Inst. 2010, 19, Chandran U.R., Ma C., Dhir R., Bisceglia M., Lyons-Weiler M., Liang W., Michalopoulos G., Becich M., Monzon F.A.: Gene expression profiles of prostate cancer reveal involvement of multiple molecular pathways in the metastatic process. BMC Cancer 2007, 7, Chen M., Sun J., Lu C., Yu R.: Inhibitory effect of hypoxia-induses factor-1alpha ribozyme on the growth of glioma in nude mice. Res. Essays 2011, 6, Chiquet-Erismann R.: Tenascin. Int. J. Biochem. Cell. Biol. 2004, 36, Clark J.I., Muchowski P.J.: Small heat-shock proteins and their potential role in human disease. Curr. Opin. Struct. Biol. 2000, 10, Crooke S.T.: Vitravene-another piece in the mosaic. Antisense Nucleic Acid Drug Dev. 1998, 8, vii-viii 9. Dai B., Kang S.H., Gong W., Liu M., Aldape K.D., Sawaya R., Huang S.: Aberrant FoxM1B expression increases matrix metaloproteinase-2 transcription end enhances the invasion of glioma cells. Oncogene 2007, 26, Dimberg A., Rylova S., Dieterich L.C., Olsson A.K., Schiller P., Winker C., Bohman S., Botling J., Lukinius A., Wawrousek E.F., Cleasson-Welsh L.: alpha-b crystallin promotes tumor angiogenesis by increasing vascular survival during tube morphogenesis. Blood 2008, 111, Fire A., Xu S., Montgomery M.K., Kostas S.A., Driver S.E., Mello C.C.: Potent and specific genetic interference by double-stranded RNA in Caenorhabditis elegans. Nature 1999, 39, Greene L.A., Lee H.Y., Angelastro J.M.: The transcription factor ATF5: role in neurodevelopment and neural tumors. J. Neurochem. 2009, 108, Gunal A., Onguru O., Safali M., Beyzadeoglu M.: Fascin expression in glial tumors and its prognostic signifficance in glioblastomas. Neuopathology 2008, 28, Guo D., Wang B., Han F., Lei T.: RNA interference therapy for glioblastoma. Expert Opin. Biol. Ther. 2010, 10, Hoelzinger D.B., Nakada M., Demuth T., Rosensteel T., Reavie L.B., Berens M.E.: Autotaxin: a secreted autocrine/paracrine factor that promotes glioma invasion. J. Neurooncol. 2008, 86, Neuroskop 2011, nr 13

7 16. Hulleman E., Quarto M., Vernell R., Masserdotti G., Colli E., Kros J.M., Levi D., Gaetani P., Tunici P., Finocchiaro G., Baena R.R., Capra M., Helin K.: A role for the transcription factor HEY1 in glioblastoma. J.Cell. Mol. Med. 2008, 13, Hummel R., Maurer J., Haier J.: MicroRNAs in Brain Tumors : A New Diagnostic and Therapeutic Perspective? Mol. Neurobiol Hwang J.S., Smith C.A., Salhia B., Rutka J.T.: The role of fascin in the migration and invasiveness of malignant glioma cells. Neoplasia 2008, 10, Isaacs F.J., Dwyer D.J., Collins J.J.: RNA synthetic biology. Nature Biotechnology 2006, 24, Juliano R., Alam R., Dixit V., Kang H.: Mechanism and strategies for effective delivery of antisense and sirna oligonucleotides. Nucleic Acid Res. 2008, 36, Kamradt M.C., Chen F., Sam S., Cryns V.L.: The small heat shock protein alpha B-crystalin negatively regulates apoptosis during myogenic differentiation by inhibiting caspase-3 activation. J. Biol. Chem. 2002, 277, Kamradt M.C., Lu M., Werner M.E., Kwan T., Chen F., Strohecker A., Oshita S., Wlikinson J.C., Yu C., Oliver P.G., Duckett C.S., Buschsbaum D.J., LoBuglio A.F., Jordan V.C., Cryns V.L.: The small heat shock protein alpha-b crystalin is a novel inhibitor of TRAIL-induced apoptosis that suppresses the activation of caspase-3. J. Biol. Chem. 2005, 280, Kanwar J.R., Mohan R.R., Kanwar R.K., Roy K., Bawa R.: Applications of aptamers in nanodelivery systems in cancer, eye and inflamatory disease. Nanomedicine (Lond) 2010, 5, Karpel-Massler G., Wirtz C.R., Halatsch M.E.: Ribozyme-mediated inhibition of 801-bp deletion-mutant epidermal growth factor receptor mrna expression in glioblastoma multiformme. Molecules 2010, 15, Kawasaki H., Taira I.: Induction of DNA methylation and gene silencing by short interfering RNAs in human cells. Nature 2004, 431, Kinzler K.W., Bigner S.H., Bigner D.D., Trent J.M., Law M.L., O Brien S.J., Wong A.J., Vogelstein B.: Identification of an amplified, highly expressed gene in human glioma. Science 1987, 236, Kishi Y., Okudaira S., Tanaka M., Hama K., Shida., Kitayama J., Yamori T., Aoki J., Fujimaki T., Arai H.: Autotaxin is overexpressed in glioblastoma multiforme and contributes to cell motility of glioblastomaa by converting lysophosphatidylcholine to lysophosphatidic acid. J. Biol. Chem. 2006, 281, Korver W., Roose J., Clevers H.: The winged-helix transcription factor Trident is expressed in cycling cells. Nucleic Acids Res. 1997, 25, Kruger K., Grabowski P.J., Zaug A.J.: Self-splicing RNA: autoexscision and autocyclization of the ribosomal RNA intervening sequence of Tetrahymena. Cell 1982, 31, Laquintana V., Trapani A., Denora N., Wang F., Gallo J.M., Trapani G.: New strategies to deliver anticancer drugs to brain tumors. Expert Opin. Drug Deliv. 2009, 6, Laursen B.S., Sirensen H.P., Mortensen K.K.: Initiation of protein synthesis in bacteria. Microbiol. Mol. Biol. Rev. 2005, 69, Leidarl M., Sioud M.: Ribozyme inhibition of the protein kinase Ca triggers apoptosis in glioma cells. Br. J. Cancer 1999, 80, Liu C.C., Arkin A.P.: Cell biology. The case for RNA. Science 2010, 330, Liu J., Xu X., Feng X., Zhang B., Wang J.: Adenovirus-mediated delivery of bfgf small interfering RNA reduces STAT3 phosphorylation and induces the depolarization of mitochondria and apoptosis in glioma cells U251. J. Exp. Clin. Cancer Res. 2011, 30, Liu M., Dai B., Kang S.H., Ban K., Huang F.J., Lang F.F., Aldape K.D., Xie T.X., Pelloski C.E., Xie K., Sawaya R., Huang S.: FoxM1B is overexpressed in human glioblastomas and critically regulates the tumorigenicity of glioma cells. Cancer Res. 2006, 66, Loew S., Schmidt U., Unterberg A., Halatsch M.E.: The epidermal growth factor receptor as a therapeutic target in glioblastoma multiforme and other malignant neoplasms. Anti-Cancer Agents in Medicinal Chemistry 2009, 9, Mao Y., Liu J., Xiang H., Li D.W.: Human alphaa- and aplhabcrystallins bind to Bax and Bcl-X(S) to sequester their translocation during staurosporine-induced apoptosis. Cell Death Differ. 2004, 11, Mastroyiannopoulus N.P., Uney J.B., Phylactou L.A.: The application of ribiztmes and DNAzymes in muscle and brain. Molecules 2010, 15, Moyano J.W., Evans J.R., Chen F., Lu M., Werner M.E., Yehiely F., Diaz L.K., Turbin D., Karaca G., Wiley E., Nielsen T.O., Perou C.M., Cryns V.L.: AlphaB-crystallin is a novel oncoprotein that predicts poor clinical outcome in breast cancer. J. Clin. Invest. 2006, 116, Petrovic V., Costa R.H., Lau L.F., Raychaudhuri P., Tyner A.L.: FoxM1 regulates growth factor-induced expression of kinase-interacting stathsmin (KIS) to promote cell cycle progression. J. Biol. Chem. 2008, 283, Preusser M., de Ribaupierre S., Wohrer A., Erridge S.C., Hegi M., Weller M., Stupp R.: Current concepts and management of glioblastoma. Ann. Neurol. 2011, 70, Riddic G., Fine H.A.: Integration and analysis of genome-scale data from gliomas. Nat. Rev. Neurol. 2011, 7, Rolle K., Nowak S., Wyszko E., Nowak M., Żukiel R., Piestrzeniewicz R., Gawrońska I., Barciszewska M.Z., Barciszewski J.: Promissing human brain tumors therapy with interference RNA intervention (irnai). Cancer Biol. Ther. 2010, 9, Rolle K., Nowak S., Wyszko E., Nowak M., Żukiel R., Piestrzeniewicz R., Gawrońska I., Barciszewska M.Z., Barsiszewski J.: Interference RNA intervention in brain tumors. In: Therapeutic ribonucleic acids in brain tumors. V.A. Erdmann, G. Reifenberg, J. Bariszewski (eds). Springer-Verlag, Berlin, Heidelberg 2009, Segh A.H., Chil L., Louis D.N., DePinho R.A.: What drives intense apoptosis resistance and propensity for necrosis in glioblastoma? A role for Bcl2L12 as a multifunctional cell death regulator. Cell Cycle 2008, 7, Shir A., Levitzki A., Wagner E., Orgis M.: Nucleic acid-based therapeutics for glioblastoma. Anticancer Agents Med. Chem., In: Medicinal Chemistry, 2011, 6, Schlenska-Lange A., Knüpfer H., Lange T.J., Kiess W., Knüpfer M.: Cell proliferation and migration in glioblastoma multiforme cell lines are influenced by insulin-like growth factor I in vitro. Anticancer Res. 2008, 28, Schlingensiepen K.H., Schlingensiepen R., Steinbrecher A., Hau P., Bogdahn U., Fischer-Blass B., Jachimczak P.: Targeted tumor therapy with the TGF-beta 2 antisense compound AP Cytokine Growth Factor Rev. 2006, 17, Sioud M.: RNA interference below the immune radar. Nature Biotechnology 2006, 24, Sioud M., Sorensen D.R.: A nuclease-resistant protein kinase C alpha ribozyme blocks glioma cell growth. Nat. Biotech. 1998, 16, Spence T., Nguyen J., Bouffet E., Huang A.: MicroRNAs in Brain Tumors. In: MicroRNAs in Cancer Translational Research 2011; W.C.S.Cho (eds) Springer-Verlag, Berlin, Heidelberg 2011, Spirin A.S.: Omnipotent RNA. FEBS Lett. 2002, 530, 4-8 Neuroskop 2011, nr 13 53

8 53. Stecca B., Ruiz i Altaba A.: Brain as a padagrim of organ growth: Hedgehoge-Gli signaling in neural stem cell and brain tumors. J. Neurobiol. 2005, 64, Stegh A.H., Kesari S., Mahoney J.E., Jenq H.T., Forloney K.L., Protopopov A., Louis D.N., Chin L., DePinho R.A.: Bcl2L12 mediated inhibition of effector caspase-3, caspase-7 via distinct mechanism in glioblastoma. Proc. Natl. Acad. Sci U.S.A. 2008, 105, Suryawanshi H., Scaria V., Maiti S.: Modulation of microrna function by synthetic ribozymes. Mol. BioSyst. 2010, 6, Tamm I., Wang Y., Sausville E., Scudiero D.A., Vigna N., Oltersdorf T., Reed J.C.: IAP- family proteinsurvivin inhibits caspase activity and apoptosis induced by Fas (CD95), Bax, caspases, and anticancer drugs. Cancer Res. 1998, 58, Wang Z., Benerjee S., Kong D., Li Y., Sarkar F.H.: Down-regulation of Forkhead Box M1 transcription factor leads to the inhibition of invasion and angiogenesis of pancreatic cancer cells. Cancer Res. 2007, 67, Wyszko E., Rolle K., Nowak S., Żukiel R., Nowak M., Piestrzeniewicz R., Gawrońska I., Barciszewska M.Z., Barciszewski J.: A multivariate analysisof patients with brain tumors treated with ATN-RNA. Acta Pol. Pharm. 2008, 65, Yoon J.W., Kita Y., Frank D.J.,Majewski R.R., Konicek B.A., Nobrega M.A., Jacob H., Walterhause D., Iannaccone P.: Gene expression profiling leads to identification of GLI1-binding elements in target genes and a role for multiple downstream pathways in GLI1-induced cell transformation. J. Biol. Chem. 2002, 277, Zaffaroni N., Pennati M., Daidone M.G.: Survivin as a target for new anticancer intervensions. J. Cell. Mol. Med. 2005, 9, Zellner A., Fetell M.R., Bruce J.N.: Disparity in expression of protein kinase C alpha in human glioma versus glioma-derived primary cell lines: therapeutic implications. Clin. Cancer. Res. 1998, 4, Żukiel R., Nowak S., Wyszko E.,Rolle K., Gawrońska I., Barciszewska M.Z., Barciszewski J.: Suppresion of human brain tumor with interference RNA specyfic for tenascin-c. Cancer Biol. Ther. 2006, 5, Adres do korespondencji: Instytut Chemii Bioorganicznej Polskiej Akademii Nauk ul. Noskowskiego 12/14, Poznań 54 Neuroskop 2011, nr 13

Czym jest medycyna personalizowana w kontekście wyzwań nowoczesnej onkologii?

Czym jest medycyna personalizowana w kontekście wyzwań nowoczesnej onkologii? Czym jest medycyna personalizowana w kontekście wyzwań nowoczesnej onkologii? Wykorzystanie nowych technik molekularnych w badaniach nad genetycznymi i epigenetycznymi mechanizmami transformacji nowotworowej

Bardziej szczegółowo

Analizy wielkoskalowe w badaniach chromatyny

Analizy wielkoskalowe w badaniach chromatyny Analizy wielkoskalowe w badaniach chromatyny Analizy wielkoskalowe wykorzystujące mikromacierze DNA Genotypowanie: zróżnicowane wewnątrz genów RNA Komórka eukariotyczna Ekspresja genów: Które geny? Poziom

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie interferencji RNA w terapii wznów wysoko złośliwych nowotworów mózgu

Wykorzystanie interferencji RNA w terapii wznów wysoko złośliwych nowotworów mózgu Wykorzystanie interferencji RNA w terapii wznów wysoko złośliwych nowotworów mózgu RNA interference in therapy of high-grade cerebral neoplasms regrowth Rafał Piestrzeniewicz 1, Ryszard Żukiel 1, Stanisław

Bardziej szczegółowo

Onkogeneza i zjawisko przejścia nabłonkowomezenchymalnego. Gabriel Wcisło Klinika Onkologii Wojskowego Instytutu Medycznego, CSK MON, Warszawa

Onkogeneza i zjawisko przejścia nabłonkowomezenchymalnego. Gabriel Wcisło Klinika Onkologii Wojskowego Instytutu Medycznego, CSK MON, Warszawa Onkogeneza i zjawisko przejścia nabłonkowomezenchymalnego raka jajnika Gabriel Wcisło Klinika Onkologii Wojskowego Instytutu Medycznego, CSK MON, Warszawa Sześć diabelskich mocy a komórka rakowa (Gibbs

Bardziej szczegółowo

Nowe terapie choroby Huntingtona. Grzegorz Witkowski Katowice 2014

Nowe terapie choroby Huntingtona. Grzegorz Witkowski Katowice 2014 Nowe terapie choroby Huntingtona Grzegorz Witkowski Katowice 2014 Terapie modyfikujące przebieg choroby Zahamowanie produkcji nieprawidłowej huntingtyny Leki oparte o palce cynkowe Małe interferujące RNA

Bardziej szczegółowo

Ocena ekspresji genu ABCG2 i białka oporności raka piersi (BCRP) jako potencjalnych czynników prognostycznych w raku jelita grubego

Ocena ekspresji genu ABCG2 i białka oporności raka piersi (BCRP) jako potencjalnych czynników prognostycznych w raku jelita grubego Aleksandra Sałagacka Ocena ekspresji genu ABCG2 i białka oporności raka piersi (BCRP) jako potencjalnych czynników prognostycznych w raku jelita grubego Pracownia Biologii Molekularnej i Farmakogenomiki

Bardziej szczegółowo

wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki

wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki Genetyka ogólna wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki Uniwersytet Warszawski Wydział Biologii andw@ibb.waw.pl http://arete.ibb.waw.pl/private/genetyka/ Wykład 5 Droga od genu do

Bardziej szczegółowo

Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane. Genetyczne podłoże nowotworzenia

Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane. Genetyczne podłoże nowotworzenia Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane Genetyczne podłoże nowotworzenia Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane Połączenia komórek

Bardziej szczegółowo

Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008.

Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008. załącznik nr 7 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008. 1. Nazwa programu:

Bardziej szczegółowo

Personalizacja leczenia w hematoonkologii dziecięcej

Personalizacja leczenia w hematoonkologii dziecięcej MedTrends 2016 Europejskie Forum Nowoczesnej Ochrony Zdrowia Zabrze, 18-19 marca 2016 r. Personalizacja leczenia w hematoonkologii dziecięcej Prof. dr hab. n. med. Tomasz Szczepański Katedra i Klinika

Bardziej szczegółowo

Dane mikromacierzowe. Mateusz Markowicz Marta Stańska

Dane mikromacierzowe. Mateusz Markowicz Marta Stańska Dane mikromacierzowe Mateusz Markowicz Marta Stańska Mikromacierz Mikromacierz DNA (ang. DNA microarray) to szklana lub plastikowa płytka (o maksymalnych wymiarach 2,5 cm x 7,5 cm) z naniesionymi w regularnych

Bardziej szczegółowo

Dr hab. n. med. Paweł Blecharz

Dr hab. n. med. Paweł Blecharz BRCA1 zależny rak piersi i jajnika odmienności diagnostyczne i kliniczne (BRCA1 dependent breast and ovarian cancer clinical and diagnostic diversities) Paweł Blecharz Dr hab. n. med. Paweł Blecharz Dr

Bardziej szczegółowo

Odmienności podejścia terapeutycznego w rzadszych podtypach raka jajnika

Odmienności podejścia terapeutycznego w rzadszych podtypach raka jajnika Odmienności podejścia terapeutycznego w rzadszych podtypach raka jajnika Rak jajnika: nowe wyzwania diagnostyczno - terapeutyczne Warszawa, 15-16.05.2015 Dagmara Klasa-Mazurkiewicz Gdański Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Łódzki, Instytut Biochemii

Uniwersytet Łódzki, Instytut Biochemii Życie jest procesem chemicznym. Jego podstawą są dwa rodzaje cząsteczek kwasy nukleinowe, jako nośniki informacji oraz białka, które tę informację wyrażają w postaci struktury i funkcji komórek. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1959/press.html?print=1

Bardziej szczegółowo

THE UNFOLDED PROTEIN RESPONSE

THE UNFOLDED PROTEIN RESPONSE THE UNFOLDED PROTEIN RESPONSE Anna Czarnecka Źródło: Intercellular signaling from the endoplasmatic reticulum to the nucleus: the unfolded protein response in yeast and mammals Ch. Patil & P. Walter The

Bardziej szczegółowo

Analiza mutacji genów EGFR, PIKCA i PTEN w nerwiaku zarodkowym

Analiza mutacji genów EGFR, PIKCA i PTEN w nerwiaku zarodkowym Analiza mutacji genów EGFR, PIKCA i PTEN w nerwiaku zarodkowym mgr Magdalena Brzeskwiniewicz Promotor: Prof. dr hab. n. med. Janusz Limon Katedra i Zakład Biologii i Genetyki Gdański Uniwersytet Medyczny

Bardziej szczegółowo

Recenzja pracy doktorskiej mgr Agnieszki Belter zatytułowanej Strukturalne aspekty mirna swoistych dla guzów mózgu

Recenzja pracy doktorskiej mgr Agnieszki Belter zatytułowanej Strukturalne aspekty mirna swoistych dla guzów mózgu dr hab. Piotr Mucha, prof. UG Uniwersytet Gdański, Wydział Chemii, Wita Stwosza 63, Gdańsk 80-308 tel. 0585235432, e-mail: piotr.mucha@ug.edu.pl Gdańsk, 23.04.2015 Recenzja pracy doktorskiej mgr Agnieszki

Bardziej szczegółowo

prof. Joanna Chorostowska-Wynimko Zakład Genetyki i Immunologii Klinicznej Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie

prof. Joanna Chorostowska-Wynimko Zakład Genetyki i Immunologii Klinicznej Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie prof. Joanna Chorostowska-Wynimko Zakład Genetyki i Immunologii Klinicznej Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie Sekwencyjność występowania zaburzeń molekularnych w niedrobnokomórkowym raku płuca

Bardziej szczegółowo

Recenzja rozprawy doktorskiej mgr inż. Artura Zajkowicza

Recenzja rozprawy doktorskiej mgr inż. Artura Zajkowicza dr hab. Beata Schlichtholz Gdańsk, 20 października 2015 r. Katedra i Zakład Biochemii Gdański Uniwersytet Medyczny ul. Dębinki 1 80-211 Gdańsk Recenzja rozprawy doktorskiej mgr inż. Artura Zajkowicza pt.

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 182/2013 z dnia 9 września 2013 r. w sprawie oceny leku Iressa (gefitynib) we wskazaniu leczenie niedrobnokomórkowego

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie glejaków mózgu Załącznik nr 6 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r.

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie glejaków mózgu Załącznik nr 6 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r. Załącznik nr 6 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r. Nazwa programu: LECZENIE GLEJAKÓW MÓZGU ICD-10 C71 nowotwór złośliwy mózgu Dziedzina medycyny: Onkologia kliniczna,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19

Spis treści. Przedmowa Barbara Czerska... 11 Autorzy... 17 Wykaz skrótów... 19 Przedmowa Barbara Czerska.................................. 11 Autorzy.................................................... 17 Wykaz skrótów.............................................. 19 Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

Gdzie chirurg nie może - - tam wirusy pośle. czyli o przeciwnowotworowych terapiach wirusowych

Gdzie chirurg nie może - - tam wirusy pośle. czyli o przeciwnowotworowych terapiach wirusowych Gdzie chirurg nie może - - tam wirusy pośle czyli o przeciwnowotworowych terapiach wirusowych Wirusy zwiększające ryzyko rozwoju nowotworów HBV EBV HCV HTLV HPV HHV-8 Zmniejszenie liczby zgonów spowodowanych

Bardziej szczegółowo

Guzy tylnej jamy czaszki w materiale Oddziału Neurochirurgii Dziecięcej w Poznaniu

Guzy tylnej jamy czaszki w materiale Oddziału Neurochirurgii Dziecięcej w Poznaniu Guzy tylnej jamy czaszki w materiale Oddziału Neurochirurgii Dziecięcej w Poznaniu Tumors of posterior fossa in material of Pediatric Neurologial Surgery in Poznań Krzysztof Jarmusz, Katarzyna Nowakowska,

Bardziej szczegółowo

Molekularne markery guzów mózgu

Molekularne markery guzów mózgu Molekularne markery guzów mózgu The molecular markers of brain tumors Katarzyna Rolle 1, Patrycja Sosińska 1, Olga Starosta 1, Stanisław Nowak 2, Ryszard Żukiel 2, Mirosława Z. Barciszewska 1, Jan Barciszewski

Bardziej szczegółowo

Ocena ekspresji genów proangiogennych w komórkach nowotworowych OVP-10 oraz transfektantach OVP-10/SHH i OVP-10/VEGF

Ocena ekspresji genów proangiogennych w komórkach nowotworowych OVP-10 oraz transfektantach OVP-10/SHH i OVP-10/VEGF Agnieszka Gładysz Ocena ekspresji genów proangiogennych w komórkach nowotworowych OVP-10 oraz transfektantach OVP-10/SHH i OVP-10/VEGF Katedra i Zakład Biochemii i Chemii Klinicznej Akademia Medyczna Prof.

Bardziej szczegółowo

Aby rozwiązać postawiony problem badawczy przeprowadzono analizę promotora ludzkiego genu SPP1, która wykazała obecność miejsca wiązania dla czynnika

Aby rozwiązać postawiony problem badawczy przeprowadzono analizę promotora ludzkiego genu SPP1, która wykazała obecność miejsca wiązania dla czynnika Mgr Michał Kloss Dziedzina: nauki biologiczne Dyscyplina: biologia Wszczęcie: 27.06.2014 Temat: Regulacja ekspresji osteopontyny w złośliwych guzach mózgu Promotor: prof. dr hab. Bożena Kamińska-Kaczmarek

Bardziej szczegółowo

WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY

WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY d r i n ż. Magdalena Górnicka Zakład Oceny Żywienia Katedra Żywienia Człowieka WitaminyA, E i C oraz karotenoidy Selen Flawonoidy AKRYLOAMID Powstaje podczas przetwarzania

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2009 Leczenie nowotworów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) Załącznik nr 9

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2009 Leczenie nowotworów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) Załącznik nr 9 Załącznik nr 9 Nazwa programu: do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) ICD 10 grupa rozpoznań obejmująca nowotwory

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie nowotworów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) Załącznik nr 8

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie nowotworów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) Załącznik nr 8 Załącznik nr 8 Nazwa programu: do Zarządzenia 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) ICD 10 grupa rozpoznań obejmująca nowotwory

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć

Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Warto wiedzieć więcej o swojej chorobie, aby z nią walczyć Kilka ważnych porad dla kobiet chorych na raka piersi Konsultacja merytoryczna: dr hab. n. med. Lubomir Bodnar Warto wiedzieć więcej o swojej

Bardziej szczegółowo

dr hab. prof. AWF Agnieszka Zembroń-Łacny DOPING GENOWY 3 CIEMNA STRONA TERAPII GENOWEJ

dr hab. prof. AWF Agnieszka Zembroń-Łacny DOPING GENOWY 3 CIEMNA STRONA TERAPII GENOWEJ dr hab. prof. AWF Agnieszka Zembroń-Łacny DOPING GENOWY 3 CIEMNA STRONA TERAPII GENOWEJ KOMÓRKI SATELITARNE (ang. stem cells) potencjał regeneracyjny mięśni HIPERTROFIA MIĘŚNI University College London,

Bardziej szczegółowo

Wykład 13. Regulacja cyklu komórkowego w odpowiedzi na uszkodzenia DNA. Mechanizmy powstawania nowotworów

Wykład 13. Regulacja cyklu komórkowego w odpowiedzi na uszkodzenia DNA. Mechanizmy powstawania nowotworów Wykład 13 Regulacja cyklu komórkowego w odpowiedzi na uszkodzenia DNA Mechanizmy powstawania nowotworów Uszkodzenie DNA Wykrycie uszkodzenia Naprawa DNA Zatrzymanie cyklu kom. Apoptoza Źródła uszkodzeń

Bardziej szczegółowo

αb-krystalina jako nowy cel terapeutyczny w glejakach złośliwych

αb-krystalina jako nowy cel terapeutyczny w glejakach złośliwych αb-krystalina jako nowy cel terapeutyczny w glejakach złośliwych αb-crystallin as a new therapeutic target in high-grade gliomas Monika Piwecka 1, Katarzyna Rolle 1, Eliza Wyszko 1, Anna-Maria Barciszewska

Bardziej szczegółowo

1. Lista publikacji wchodzących w skład rozprawy

1. Lista publikacji wchodzących w skład rozprawy 1. Lista publikacji wchodzących w skład rozprawy a) Toma A, Widłak W, Vydra N (2012) Rola czynnika transkrypcyjnego HSF1 w procesie nowotworzenia. Postępy Biologii Komórki 39(2):269 288 b) Vydra N, Toma

Bardziej szczegółowo

Leczenie i rokowanie w zakażeniach HIV. Brygida Knysz Polskie Towarzystwo Naukowe AIDS

Leczenie i rokowanie w zakażeniach HIV. Brygida Knysz Polskie Towarzystwo Naukowe AIDS Leczenie i rokowanie w zakażeniach HIV Brygida Knysz Polskie Towarzystwo Naukowe AIDS Cel terapii przeciwwirusowej Jak najdłużej maksymalna supresja replikacji HIV i utrzymanie odpowiedniej liczby limfocytów

Bardziej szczegółowo

Molekularne uwarunkowania leczenia glejaków

Molekularne uwarunkowania leczenia glejaków PRACA PRZEGLĄDOWA Piotr Potemski Klinika Chemioterapii Nowotworów Katedry Onkologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, Szpital Specjalistyczny im. M. Kopernika w Łodzi Molekularne uwarunkowania leczenia

Bardziej szczegółowo

ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI

ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI Michał M. Dyzma PLAN REFERATU Historia badań nad wapniem Domeny białek wiążące wapń Homeostaza wapniowa w komórce Komórkowe rezerwuary wapnia Białka buforujące Pompy wapniowe

Bardziej szczegółowo

RAK JAJNIKA CZYLI RZECZ O WYBRCA-OWANYCH (WYBRAKOWANYCH) GENACH

RAK JAJNIKA CZYLI RZECZ O WYBRCA-OWANYCH (WYBRAKOWANYCH) GENACH RAK JAJNIKA CZYLI RZECZ O WYBRCA-OWANYCH (WYBRAKOWANYCH) GENACH Dr hab. n. med. Lubomir Bodnar Klinika Onkologii Wojskowy Instytut Medyczny w Warszawie PORUSZANE TEMATY Budowa genów odpowiedzialnych za

Bardziej szczegółowo

Biologiczne podstawy radioterapii Wykład 4 podstawy radioterapii

Biologiczne podstawy radioterapii Wykład 4 podstawy radioterapii Biologiczne podstawy radioterapii Wykład 4 podstawy radioterapii czyli dlaczego komórki nowotworowe są bardziej wrażliwe na działanie promieniowania jonizującego od komórek prawidłowych? A tumor is a conglomerate

Bardziej szczegółowo

Program. 10.00 10.15 Powitanie 10.15 10.45 Otwarcie Sympozjum Czego dokonaliśmy- dokąd zmierzamy Prof. D.Perek

Program. 10.00 10.15 Powitanie 10.15 10.45 Otwarcie Sympozjum Czego dokonaliśmy- dokąd zmierzamy Prof. D.Perek Czwartek, 05 listopada 2009 Program 10.00 10.15 Powitanie 10.15 10.45 Otwarcie Sympozjum Czego dokonaliśmy- dokąd zmierzamy Prof. D.Perek 10.45 11.00 Przerwa na kawę Sesja I 11.00 14.00 Przewodniczą: E.

Bardziej szczegółowo

Wykład VI. Regulacja ekspresji genów w terapii genowej

Wykład VI. Regulacja ekspresji genów w terapii genowej Wykład VI Regulacja ekspresji genów w terapii genowej Promotory Konstytutywne Indukowalne Wirusowe SV40 CMV eukariotyczne Promotory Naturalne złożone (chimerowe) Wirusowe Eukariotyczne Konstytutywne, o

Bardziej szczegółowo

Proteomika: umożliwia badanie zestawu wszystkich lub prawie wszystkich białek komórkowych

Proteomika: umożliwia badanie zestawu wszystkich lub prawie wszystkich białek komórkowych Proteomika: umożliwia badanie zestawu wszystkich lub prawie wszystkich białek komórkowych Zalety w porównaniu z analizą trankryptomu: analiza transkryptomu komórki identyfikacja mrna nie musi jeszcze oznaczać

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

przeprogramowanie funkcji komórek układu odpornościowego nie są poznane. Wyniki badań przeprowadzonych w Pracowni Neurobiologii Molekularnej

przeprogramowanie funkcji komórek układu odpornościowego nie są poznane. Wyniki badań przeprowadzonych w Pracowni Neurobiologii Molekularnej Mgr Marta Kocyk Dziedzina: nauki biologiczne Dyscyplina: biologia Otwarcie: 24.04.2015 r. Temat: Wpływ glejaka na kształtowanie fenotypu mikrogleju i makrofagów infiltrujacych nowotwór Promotor: prof.

Bardziej szczegółowo

DNA musi współdziałać z białkami!

DNA musi współdziałać z białkami! DNA musi współdziałać z białkami! Specyficzność oddziaływań między DNA a białkami wiążącymi DNA zależy od: zmian konformacyjnych wzdłuż cząsteczki DNA zróżnicowania struktury DNA wynikającego z sekwencji

Bardziej szczegółowo

Marek Kudła. Rybozymy. RNA nośnik informacji i narzędzie katalizy enzymatycznej

Marek Kudła. Rybozymy. RNA nośnik informacji i narzędzie katalizy enzymatycznej Marek Kudła Rybozymy RNA nośnik informacji i narzędzie katalizy enzymatycznej Właściwości RNA umożliwiają ce kataliz ę enzymatyczną Możliwo ść tworzenia skomplikowanej struktury II i III rzędowej przez

Bardziej szczegółowo

Wykład 5. Remodeling chromatyny

Wykład 5. Remodeling chromatyny Wykład 5 Remodeling chromatyny 1 Plan wykładu: 1. Przebudowa chromatyny 2. Struktura, funkcje oraz mechanizm działania kompleksów remodelujących chromatynę 3. Charakterystyka kompleksów typu SWI/SNF 4.

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu: Budowa chromatyny - nukleosomy. Wpływ nukleosomów na replikację i transkrypcję

Plan wykładu: Budowa chromatyny - nukleosomy. Wpływ nukleosomów na replikację i transkrypcję Nukleosomy 1 Plan wykładu: Budowa chromatyny - nukleosomy Wpływ nukleosomów na replikację i transkrypcję Metody pozwalające na wyznaczanie miejsc wiązania nukleosomów Charakterystyka obsadzenia nukleosomów

Bardziej szczegółowo

Gamma Knife bezinwazyjna alternatywa dla leczenia operacyjnego guzów wewnątrzczaszkowych oraz innych patologii mózgu

Gamma Knife bezinwazyjna alternatywa dla leczenia operacyjnego guzów wewnątrzczaszkowych oraz innych patologii mózgu Gamma Knife bezinwazyjna alternatywa dla leczenia operacyjnego guzów wewnątrzczaszkowych oraz innych patologii mózgu Leszek Lombarski Klinika Neurochirurgii i Urazów Układu Nerwowego CMKP, Warszawa Stereotaksja

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki włóknienia nerek

Wskaźniki włóknienia nerek Wskaźniki włóknienia nerek u dzieci z przewlekłą chorobą nerek leczonych zachowawczo Kinga Musiał, Danuta Zwolińska Katedra i Klinika Nefrologii Pediatrycznej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich

Bardziej szczegółowo

Terapie dla kobiet z zaawansowanym rakiem piersi w Polsce

Terapie dla kobiet z zaawansowanym rakiem piersi w Polsce Warszawa, 27.01.2016 Seminarium naukowe: Terapie przełomowe w onkologii i hematoonkologii a dostępność do leczenia w Polsce na tle Europy Terapie dla kobiet z zaawansowanym rakiem piersi w Polsce Dr n.

Bardziej szczegółowo

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Pulmonologia 2015, PAP, Warszawa, 26 maja 2015 1 Epidemiologia raka płuca w Polsce Pierwszy nowotwór w Polsce pod względem umieralności. Tendencja

Bardziej szczegółowo

Układ pracy. Wstęp i cel pracy. Wyniki. 1. Ekspresja i supresja Peroksyredoksyny III w stabilnie transfekowanej. linii komórkowej RINm5F

Układ pracy. Wstęp i cel pracy. Wyniki. 1. Ekspresja i supresja Peroksyredoksyny III w stabilnie transfekowanej. linii komórkowej RINm5F The influence of an altered Prx III-expression to RINm5F cells Marta Michalska Praca magisterska wykonana W Zakładzie Medycyny Molekularnej Katedry Biochemii Klinicznej Akademii Medycznej w Gdańsku Przy

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3. Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność: Bionanotechnologie

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3. Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność: Bionanotechnologie Nazwa modułu: Genetyka molekularna Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek: Inżynieria Biomedyczna

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka neurofibromatozy typu I,

Diagnostyka neurofibromatozy typu I, Diagnostyka neurofibromatozy typu I, czyli jak to się robi w XXI wieku dr n. biol. Robert Szymańczak Laboratorium NZOZ GENOMED GENOMED S.A. Neurofibromatoza typu I (choroba von Recklinghausena) częstość

Bardziej szczegółowo

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Świerblewski M. 1, Kopacz A. 1, Jastrzębski T. 1 1 Katedra i

Bardziej szczegółowo

Rak stercza oporny na kastrację. leczenie ukierunkowane na przerzuty do kości

Rak stercza oporny na kastrację. leczenie ukierunkowane na przerzuty do kości Rak stercza oporny na kastrację leczenie ukierunkowane na przerzuty do kości Nowotwór Częstość przerzutów do kości Rak piersi 65 75% Rak stercza 65 75% Niedrobnokomórkowy rak płuca 30 40% Coleman RE. Cancer

Bardziej szczegółowo

NUTRIGENOMIKA na co mają geny apetyt. Ewa Róg - Zielińska

NUTRIGENOMIKA na co mają geny apetyt. Ewa Róg - Zielińska NUTRIGENOMIKA na co mają geny apetyt Ewa Róg - Zielińska NUTRIGENOMIKA badanie zależności między żywieniem a odpowiedzią organizmu na poziomie ekspresji genów dieta ma wpływ na każdy etap ekspresji - na

Bardziej szczegółowo

Geny i działania na nich

Geny i działania na nich Metody bioinformatyki Geny i działania na nich prof. dr hab. Jan Mulawka Trzy królestwa w biologii Prokaryota organizmy, których komórki nie zawierają jądra, np. bakterie Eukaryota - organizmy, których

Bardziej szczegółowo

Guzy zarodkowe jąder czego możemy dowiedzieć się od patologa?

Guzy zarodkowe jąder czego możemy dowiedzieć się od patologa? Guzy zarodkowe jąder czego możemy dowiedzieć się od patologa? Marcin Ligaj Zakład Patologii Centrum Onkologii w Warszawie Diagnostyka patomorfologiczna 1. Ocena wycinków z biopsji chirurgicznej jądra pacjenci

Bardziej szczegółowo

Zaoczne Liceum Ogólnokształcące Pegaz

Zaoczne Liceum Ogólnokształcące Pegaz WYMAGANIA EGZAMINACYJNE ROK SZKOLNY 2015/2016 Semestr jesienny TYP SZKOŁY: liceum ogólnokształcące PRZEDMIOT: biologia SEMESTR: II LICZBA GODZIN W SEMESTRZE: 15 PROGRAM NAUCZANIA: Program nauczania biologii

Bardziej szczegółowo

Jarosław B. Ćwikła. Wydział Nauk Medycznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Jarosław B. Ćwikła. Wydział Nauk Medycznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Nowe algorytmy oceny odpowiedzi na leczenie w badaniach strukturalnych, dużo dalej niż klasyczne kryteria RECIST Jarosław B. Ćwikła Wydział Nauk Medycznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Radiologiczna

Bardziej szczegółowo

wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki

wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki Genetyka ogólna wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki Uniwersytet Warszawski Wydział Biologii andw@ibb.waw.pl http://arete.ibb.waw.pl/private/genetyka/ Choroby genetyczne o złożonym

Bardziej szczegółowo

CENTRUM ONKOLOGII. im. prof. Franciszka Łukaszczyka w Bydgoszczy

CENTRUM ONKOLOGII. im. prof. Franciszka Łukaszczyka w Bydgoszczy CENTRUM ONKOLOGII im. prof. Franciszka Łukaszczyka w Bydgoszczy O nas Centrum Onkologii w Bydgoszczy nie jest instytutem naukowym, ani szpitalem uniwersyteckim. Mimo to prowadzimy szeroko zakrojoną działalność

Bardziej szczegółowo

Czy warto wykonywać badania cytogenetyczne i molekularne w szpiczaku mnogim?

Czy warto wykonywać badania cytogenetyczne i molekularne w szpiczaku mnogim? Czy warto wykonywać badania cytogenetyczne i molekularne w szpiczaku mnogim? Jan Maciej Zaucha Gdański Uniwersytet Medyczny Gdyńskie Centrum Onkologii Kraków 19.04.2010 TAK WARTO Dziękuje za uwagę! Rola

Bardziej szczegółowo

Priony. co dobrego mówią nam drożdże? Takao Ishikawa Zakład Biologii Molekularnej Uniwersytet Warszawski

Priony. co dobrego mówią nam drożdże? Takao Ishikawa Zakład Biologii Molekularnej Uniwersytet Warszawski Priony co dobrego mówią nam drożdże? Takao Ishikawa Zakład Biologii Molekularnej Uniwersytet Warszawski Choroba Kreutzfeldta-Jakoba Pierwsze opisy pochodzą z lat 30. XX wieku Zakaźna choroba, często rodzinna

Bardziej szczegółowo

Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych

Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych Jadwiga Dwilewicz-Trojaczek Katedra i Klinika Hematologii, Onkologii i Chorób Wewnętrznych Warszawski Uniwersytet Medyczny Warszawa

Bardziej szczegółowo

Rola starzenia komórkowego w kancerogenezie i terapii przeciwnowotworowej

Rola starzenia komórkowego w kancerogenezie i terapii przeciwnowotworowej Rola starzenia komórkowego w kancerogenezie i terapii przeciwnowotworowej Grażyna Mosieniak Anna Strzeszewska Pracownia Molekularnych Podstaw Starzenia, Instytut Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego

Bardziej szczegółowo

KOŁO NAUKOWE IMMUNOLOGII. Mikrochimeryzm badania w hodowlach leukocytów in vitro

KOŁO NAUKOWE IMMUNOLOGII. Mikrochimeryzm badania w hodowlach leukocytów in vitro KOŁO NAUKOWE IMMUNOLOGII Mikrochimeryzm badania w hodowlach leukocytów in vitro Koło Naukowe Immunolgii kolo_immunologii@biol.uw.edu.pl kolo_immunologii.kn@uw.edu.pl CEL I PRZEDMIOT PROJEKTU Celem doświadczenia

Bardziej szczegółowo

IMMUNOHISTOCHEMICZNA OCENA MERKERÓW PROLIFERACJI KOMÓRKOWEJ W RAKU JELITA GRUBEGO

IMMUNOHISTOCHEMICZNA OCENA MERKERÓW PROLIFERACJI KOMÓRKOWEJ W RAKU JELITA GRUBEGO IMMUNOHISTOCHEMICZNA OCENA MERKERÓW PROLIFERACJI KOMÓRKOWEJ W RAKU JELITA GRUBEGO EWA STĘPIEŃ ZAKŁAD PATOMORFOLOGII OGÓLNEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W BIAŁYMSTOKU KIEROWNIK I OPIEKUN PRACY: Dr KATARZYNA GUZIŃSKA-USTYMOWICZ

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU Czy priony zawsze są szkodliwe? SPIS TREŚCI: Wprowadzenie. Części lekcji. 1. Część wstępna. 2. Część realizacji. 3. Część podsumowująca. Karty pracy. 1.

Bardziej szczegółowo

PL 212748 B1. GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY, Gdańsk, PL SKRZYPSKI MARCIN, Sopot, PL JASSEM JACEK, Gdańsk, PL 31.01.2011 BUP 03/11 30.11.

PL 212748 B1. GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY, Gdańsk, PL SKRZYPSKI MARCIN, Sopot, PL JASSEM JACEK, Gdańsk, PL 31.01.2011 BUP 03/11 30.11. PL 212748 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 212748 (21) Numer zgłoszenia: 388681 (22) Data zgłoszenia: 30.07.2009 (13) B1 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

~~stytut biologii doświadczalnej

~~stytut biologii doświadczalnej ul ~~stytut biologii doświadczalnej - \\m. M. Nenckiego PAN Prof. dr hab. Urszula Wojda Kierownik Laboratorium Badań Przedklinicznych o Podwyższonym Standardzie, Centrum Neurobiologii, Instytut Biologii

Bardziej szczegółowo

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Barbara Radecka Opolskie Centrum Onkologii Amadeo Modigliani (1884-1920) 1 Młode chore Kto to taki??? Daniel Gerhartz (1965-) 2 3 Grupy wiekowe

Bardziej szczegółowo

Leczenie zaawansowanych (nieresekcyjnych i/lub przerzutowych) GIST Nieoperacyjny lub rozsiany GIST jest oporny na konwencjonalną chemioterapię.

Leczenie zaawansowanych (nieresekcyjnych i/lub przerzutowych) GIST Nieoperacyjny lub rozsiany GIST jest oporny na konwencjonalną chemioterapię. Leczenie zaawansowanych (nieresekcyjnych i/lub przerzutowych) GIST Nieoperacyjny lub rozsiany GIST jest oporny na konwencjonalną chemioterapię. Rola radioterapii nie jest ostatecznie ustalona. Dotychczasowe

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

Załącznik 2 Autoreferat

Załącznik 2 Autoreferat Załącznik 2 Autoreferat przedstawiający życiorys naukowy wnioskodawcy oraz osiągnięcie naukowe zgłaszane, jako przedmiot postępowania habilitacyjnego oraz pozostałe osiągnięcia naukowe Dr Joanna Jakubowicz-Gil

Bardziej szczegółowo

CENTRUM ONKOLOGII. im. prof. Franciszka Łukaszczyka w Bydgoszczy

CENTRUM ONKOLOGII. im. prof. Franciszka Łukaszczyka w Bydgoszczy CENTRUM ONKOLOGII im. prof. Franciszka Łukaszczyka w Bydgoszczy CENTRUM ONKOLOGII w Bydgoszczy Personalizowana terapia nowotworów z zastosowaniem innowacyjnych technologii leczniczych i diagnostycznych

Bardziej szczegółowo

1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13

1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13 Spis treści Przedmowa 11 1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13 1.1. Wprowadzenie 13 1.2. Biotechnologia żywności znaczenie gospodarcze i społeczne 13 1.3. Produkty modyfikowane

Bardziej szczegółowo

Praktyczne stosowanie terapii celowanej w hematologii aktualne problemy

Praktyczne stosowanie terapii celowanej w hematologii aktualne problemy Prof. Andrzej Hellmann Katedra i Klinika Hematologii i Transplantologii Gdański Uniwersytet Medyczny Praktyczne stosowanie terapii celowanej w hematologii aktualne problemy Seminarium Edukacyjne Innowacje

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Zmiany genetyczne indukują karcinogenezę i determinują fenotyp choroby Te same zmiany dotyczą PanIn i choroby zaawansowanej! U wszystkich: geny

Zmiany genetyczne indukują karcinogenezę i determinują fenotyp choroby Te same zmiany dotyczą PanIn i choroby zaawansowanej! U wszystkich: geny PDAC jest czwartą przyczyną zgonu z powodu nabłonkowych nowotworów złośliwych w świecie zachodnim Czas 5-cio letniego przeżycia jest bardzo niski -6% Siegel 2013, ale istnieją różnice w Europie Estonia

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie medycyny molekularnej w terapii glejaków

Zastosowanie medycyny molekularnej w terapii glejaków Zastosowanie medycyny molekularnej w terapii glejaków Application of molecular medicine in brain tumors therapy Marta Gabryelska 1, Eliza Wyszko 1, Stanisław Nowak 2, Ryszard Żukiel 2, Jan Barciszewski

Bardziej szczegółowo

Proteasomy w terapii onkologicznej - rozmowa z prof. dr hab. Jakubem Gołębiem oraz dr Tomaszem Stokłosą

Proteasomy w terapii onkologicznej - rozmowa z prof. dr hab. Jakubem Gołębiem oraz dr Tomaszem Stokłosą Proteasomy w terapii onkologicznej - rozmowa z prof. dr hab. Jakubem Gołębiem oraz dr Tomaszem Stokłosą Rozmowa z prof. dr hab. Jakubem Gołębiem oraz dr Tomaszem Stokłosą z Zakładu Immunologii Centrum

Bardziej szczegółowo

Nowe leki onkologiczne kierunki poszukiwań. 20 września 2013 roku

Nowe leki onkologiczne kierunki poszukiwań. 20 września 2013 roku Nowe leki onkologiczne kierunki poszukiwań 20 września 2013 roku Wyzwania Nowotwór ma być wyleczalny. Nowotwór ma z choroby śmiertelnej stać się chorobą przewlekłą o długim horyzoncie czasowym. Problemy

Bardziej szczegółowo

Niewielkie, a znaczące rola mikrorna w powstawaniu, detekcji oraz leczeniu nowotworów na przykładzie nowotworu żołądka

Niewielkie, a znaczące rola mikrorna w powstawaniu, detekcji oraz leczeniu nowotworów na przykładzie nowotworu żołądka 366 Prz. Med. Uniw. Rzesz. Inst. Leków, 2012, 3, 366 372 Wydawnictwo UR 2012 ISSN 2082-369X Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego i Narodowego Instytutu Leków w Warszawie Rzeszów 2012, 3, 366 372

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA Z ZASTOSOWANIEM AFATYNIBU (ICD-10 C 34)

LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA Z ZASTOSOWANIEM AFATYNIBU (ICD-10 C 34) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 731 Poz. 48 Załącznik B.63. LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA Z ZASTOSOWANIEM AFATYNIBU (ICD-10 C 34) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji 1) rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

Tematy Prac inżynierskich proponowane na rok 2016/2017 Zapisy 04-12.01.2016 r.

Tematy Prac inżynierskich proponowane na rok 2016/2017 Zapisy 04-12.01.2016 r. Strona z Tematy Prac inżynierskich proponowane na rok 06/07 Zapisy 0-.0.06 r. Lp Imię i nazwisko promotora. dr inż. Jakub Adamek. dr hab. inż. Sławomir Boncel Nr tem. Temat pracy inżynierskiej Tajemnice

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2121927. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 30.07.2007 07793958.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2121927. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 30.07.2007 07793958. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2121927 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 30.07.2007 07793958.5 (13) (51) T3 Int.Cl. C12N 15/113 (2010.01)

Bardziej szczegółowo

Lista wniosków w konkursach obsługiwanych przez system OSF

Lista wniosków w konkursach obsługiwanych przez system OSF Lista wniosków w konkursach obsługiwanych przez system OSF Wartości filtrów: Konkurs 39; Decyzja zakwalifikowany; L.P.: 1 Numer wniosku: N N405 133139 Połączenia gadolinowych kompleksów pochodnych mebrofeniny

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. n. med. Małgorzata Ewa Czyż

Prof. dr hab. n. med. Małgorzata Ewa Czyż Prof. dr hab. n. med. Małgorzata Ewa Czyż Profesor zwyczajny Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Kierownik Zakładu Biologii Molekularnej Nowotworów Adres służbowy: Zakład Biologii Molekularnej Nowotworów Międzywydziałowa

Bardziej szczegółowo

Program sesji sprawozdawczej Warszawa, 27-29.10.2010 Instytut Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk. 27.10.2010 środa.

Program sesji sprawozdawczej Warszawa, 27-29.10.2010 Instytut Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk. 27.10.2010 środa. 27.10.2010 środa 09:00 otwarcie sesji sprawozdawczej Prowadzenie obrad: Prof. Wojciech Bal 09:10 10:30 Wielkoskalowe projekty naukowo-badawcze 1 10:30 10:50 przerwa na kawę 10:50 11:05 Laboratorium Medycyny

Bardziej szczegółowo

ONKOLOGIA BOEHRINGER INGELHEIM

ONKOLOGIA BOEHRINGER INGELHEIM ONKOLOGIA BOEHRINGER INGELHEIM ANGIOGENEZA ANGIOGENEZA GUZA Powstawanie nowych naczyń krwionośnych (angiogeneza) odgrywa kluczową rolę we wzroście i tworzeniu przerzutów odległych guza. 1,2 W przypadku

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

Active SERUM 3 KROKI KOMPLEKSOWEJ PIELĘGNACJI SKÓRY

Active SERUM 3 KROKI KOMPLEKSOWEJ PIELĘGNACJI SKÓRY L biotica Active SERUM efektywne serum o działaniu przeciwzmarszczkowym i liftingującym, z wysoką zawartością składników aktywnych, ukierunkowane na zatrzymanie procesu starzenia się skóry, intensywną

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka i leczenie czerniaka. Dr n. med. Jacek Calik

Profilaktyka i leczenie czerniaka. Dr n. med. Jacek Calik Profilaktyka i leczenie czerniaka Dr n. med. Jacek Calik Czerniaki Czerniaki są grupą nowotworów o bardzo zróżnicowanej biologii, przebiegu i rokowaniu. Nowotwory wywodzące się z melanocytów. Pochodzenie

Bardziej szczegółowo

Mikrosatelitarne sekwencje DNA

Mikrosatelitarne sekwencje DNA Mikrosatelitarne sekwencje DNA Małgorzata Pałucka Wykorzystanie sekwencji mikrosatelitarnych w jądrowym DNA drzew leśnych do udowodnienia pochodzenia materiału dowodowego w postępowaniu sądowym 27.09.2012

Bardziej szczegółowo

Metylacja DNA. Anna Fogtman Pracownia Analiz Mikromacierzy Uniwersytet Warszawski Polska Akademia Nauk

Metylacja DNA. Anna Fogtman Pracownia Analiz Mikromacierzy Uniwersytet Warszawski Polska Akademia Nauk Metylacja DNA Anna Fogtman Pracownia Analiz Mikromacierzy Uniwersytet Warszawski Polska Akademia Nauk Przykład symfoniczny Przykład symfoniczny Metylacja DNA O SAM-CH SAM NH 3 5 2 6 1 H DNMT Cytozyna

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Satała, Tomasz Lenda, Beata Duszyńska, Andrzej J. Bojarski. Instytut Farmakologii Polskiej Akademii Nauk, ul.

Grzegorz Satała, Tomasz Lenda, Beata Duszyńska, Andrzej J. Bojarski. Instytut Farmakologii Polskiej Akademii Nauk, ul. Grzegorz Satała, Tomasz Lenda, Beata Duszyńska, Andrzej J. Bojarski Instytut Farmakologii Polskiej Akademii Nauk, ul. Smętna 12, Kraków Plan prezentacji: Cel naukowy Podstawy teoretyczne Przyjęta metodyka

Bardziej szczegółowo