Być szczęśliwym. XIII Ogólnopolskie Spotkania Środowisk Trzeźwościowych w Licheniu SPIS TREŚCI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Być szczęśliwym. XIII Ogólnopolskie Spotkania Środowisk Trzeźwościowych w Licheniu SPIS TREŚCI"

Transkrypt

1

2

3 XIII Ogólnopolskie Spotkania Środowisk Trzeźwościowych w Licheniu Być szczęśliwym... Rozmowa z Janem Budziaszkiem, perkusistą zespołu Skaldowie Co znaczy dla Ciebie być człowiekiem szczęśliwym? Nie powiem słowa, nie zrobię kroku, który musiałbym zataić przed kimkolwiek na świecie. To jest właśnie totalna wolność. Staję przed każdym, czy przed moją żoną, czy przed Panem Bogiem i nie mam nic do ukrycia. Szczęście miała ludzkość, że dostaliśmy wielką księgę prawa Pismo Święte. Wystarczy do niej codziennie zaglądać i nie ma żadnych problemów. To Cię uszczęśliwia? Mamy wspaniałe czasy. Myślę, że każdy ma swój czas spotkania z Panem Bogiem jeden w kołysce, inny na łożu śmierci, ale każdy z nas inaczej. Mogę tylko powiedzieć na własnym przykładzie, że naprawdę szczęśliwi ludzie to ci, którzy spotkali Boga wcześniej. Łaską jest to, co mnie spotkało, chociaż nie było mi dane w przeszłości codziennie od rana do wieczora żyć z Panem Bogiem. Czyli tak nie było od początku? Nie. Taką łaskę dostałem na czterdziestkę. Na czterdzieste urodziny. Ale to moja matka wyprosiła. Jeszcze przed moim narodzeniem ofiarowała mnie Matce Bożej, a potem przez 40 lat walczyła wraz z Nią o mnie i w końcu stało się. Jednak inny człowiek był pośrednikiem w Twoim nawróceniu? Mam taką zaprzyjaźnioną grupę 40 dzieci niewidomych w Rabce, która codziennie o mnie walczy. Wśród małych opiekunów, którzy otaczają mnie modlitwą jest np. Madzia Buczek. To nie bierze się z niczego, że teraz nie błądzę, nie upadam, ale duchowo fruwam. Na to składa się praca wielu ludzi. Często nie zdajemy sobie sprawy, jaką moc ma modlitwa, a szczególnie modlitwa ludzi chorych. Co powiesz młodym, którzy bardzo pragną miłości, a szukają jej często w niewłaściwy sposób? Nie wyobrażam sobie dnia, w którym nie starałbym się wsłuchać w Słowo Boże. To jest podstawa. Miłość bez Boga nic nie znaczy, bo Pan Bóg jest miłością. Miłość bez Boga jest zwykłym pożądaniem, które najczęściej zamienia się w nienawiść. Jeśli nie złapiesz Pana Boga za nogi, to przeżyjesz wiele tragedii, załamań. Jak przekonać siebie i innych, aby nie zmarnować, nie przegrać swojego szczęścia? Nie przekonasz nikogo, dopóki on sam nie zacznie praktykować prawa Bożego. Rozmawiał i rysował: Tytus Byczkowski Budziaszak Jan Urodzony 21 listopada 1945 roku. W środowisku jazzowo-estradowym jest znanym perkusistą. Od 1965 roku związany z zespołem Skaldowie. Warto wspomnieć o stałej pracy Janka nad promocją modlitwy różańcowej. O różańcu mówi często i bardzo prosto: Jeżeli chcę coś zrobić dla przyjaciela, a fizycznie nie mogę, to zawsze mogę mu ofiarować pięć minut mojego życia. Tyle trwa jedna dziesiątka. W tym czasie Mateczka w niebie walczy o niego, a demony nie atakują mnie stresującymi myślami. Czysty zysk. Zaczerpnięto z materiałów internetowych SPRÓBUJ, JEST SIŁA! str. 2 str. 3 str. 4 str. 5-6 str. 7-8 str. 8-9 str. 10 str. 11 str. 12 str. 13 str str str. 19 str str str. 26 str str str str str str. 38 SPIS TREŚCI Od Redakcji Być szczęśliwym rozmowa z Janem Budziaszkiem Piąta rocznica LCPRiOU Chorzy, którzy nami rządzą Ks. Marek Dziewiecki Bóg przemawia do Anonimowych Alkoholików Anonim Program prawdy i miłości Janusz Michał Doyniak Wdzięczność świadectwo Janusza Powtórne narodziny w Licheńskim Sanktuarium świadectwo Krzysztofa Przymus leczenia odwykowego Gdyby alkohol mógł się przedstawić... Żony alkoholików Jan Lewandowski Samotność, mądrość, szczęście Jan Lewandowski Krótko o uzależnieniach Jacek Biskupski Narkotyki mity i rzeczywistość Piotr Jucyk Narkotyki! Na pewno nie moje dziecko Dzieci trzeba pilnować Ewa Woydyłło Zaproszeni na Ucztę ks. Paweł Rawski MIC Małżeństwo na nowo odkrywane Zofia Kosmala Dobra rodzina... Anna i Krzysztof Łaskotowie Spotkania Małżeńskie Uchwycić się tego, co jest szansą rozmowa z ks. Piotrem Brząkalikiem Tematy rekolekcji i warsztatów 3

4 Biuletyn Okolicznościowy Piąta rocznica LCPRiOU Drodzy Przyjaciele Licheńskiego Centrum Pomocy Rodzinie i Osobom Uzależnionym Licheńskie Centrum Pomocy Rodzinie i Osobom Uzależnionym jest darem dla osób potrzebujących pomocy duchowej i psychologicznej, złożonym na ręce Ojca Świętego Jana Pawła II podczas Jego wizyty w Sanktuarium Licheńskim w dniach 7-8 czerwca Jest dziełem apostolskim w dziedzinie trzeźwości oraz ewangelizacji i odnowy rodziny, prowadzonym przez Zgromadzenie Księży Marianów. Stanowi dzieło miłosierdzia na rzecz,,nowych ubogich współczesnego Kościoła i świata, a więc ludzi pozbawionych sensu życia i wiary w Boga, przeżywających kryzysy osobiste i rodzinne, osób uzależnionych, cierpiących i chorych. Jest ono odpowiedzią na apel Jana Pawła II,,o wyobraźnię miłosierdzia. Licheńskie Centrum Pomocy w sercu swojej posługi stawia Boga obecnego w drugim człowieku. Zwłaszcza w człowieku słabym i cierpiącym. Chcemy służyć wszystkim potrzebującym pomocy na wzór Chrystusa,,Najmiłosierniejszego Samarytanina. Ten bowiem, który powiedział:,,bierzcie i jedzcie, to jest Ciało moje Mt 26,26, Ten sam powiedział:,,wszystko, co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili Mt 25,40. Siłę do naszej posługi czerpiemy ze Mszy Świętej, modlitwy różańcowej i koronki do Bożego miłosierdzia, którą odmawiamy codziennie o godz przed Najświętszym Sakramentem w intencji trzeźwości i świętości rodzin. Ścisła współpraca Apostolatu Trzeźwości i Odnowy Rodziny stwarza dobry klimat całościowego rozwiązywania problemów osobistych i rodzinnych. Licheńskie Centrum stawia sobie następujące zadania: W ramach Apostolatu Trzeźwości: Pomoc osobom nadużywającym alkoholu, uzależnionym od narkotyków, nikotyny i innych nałogów oraz członkom ich rodzin. Wspieranie i motywowanie do leczenia uzależnienia i współuzależnienia (cała rodzina potrzebuje pomocy). Informowanie o działalności placówek odwykowych oraz grup samopomocowych. Terapia trzeźwiejących alkoholików i ich rodzin. Mityngi grup: AA, Al-Anon, DDA (w siedzibie Centrum). Pomoc w sytuacjach kryzysowych: przemoc domowa, oddziaływanie sekt, choroby i zaburzenia psychiczne. Telefon zaufania Dyżur duszpasterza, psychologa, terapeuty uzależnień, doradcy rodzinnego (063) , codziennie od 8 00 do Profilaktyka w dziedzinie uzależnień spotkania z dziećmi i młodzieżą (w siedzibie Centrum, w szkołach). Prelekcje dla grup zorganizowanych na temat różnych uzależnień i form pomocy (w siedzibie Centrum). Księgarnia z literaturą z zakresu uzależnień. W ramach Apostolatu Odnowy Rodziny: Przygotowanie do sakramentu małżeństwa i odpowiedzialnego rodzicielstwa. Nauka metod naturalnego planowania rodziny (antykoncepcja jest grzechem). Pomoc w rozwiązywaniu kryzysów małżeńskich. Nauka dialogu małżeńskiego, pogłębianie duchowości małżeńskiej. Pomoc rodzicom w rozwiązywaniu problemów wychowawczych. Poradnictwo w zakresie adopcji dzieci. Obrona życia poczętego duchowa adopcja. Wsparcie duchowe i terapeutyczne dla kobiet, które dokonały aborcji. Duszpasterstwo małżeństw niesakramentalnych. Informowanie o poradniach rodzinnych, stowarzyszeniach i wspólnotach rodzin. Księgarnia z literaturą o tematyce małżeńskiej i rodzinnej. Przyjmujemy wpisy do Ksiąg: duchowej adopcji dziecka poczętego oraz czasowej i wieczystej abstynencji od alkoholu, narkotyków, nikotyny. Organizujemy: Ogólnopolskie Spotkania Trzeźwościowe w Licheniu, rekolekcje, warsztaty duchowości i obozy szkoleniowo-terapeutyczne dla osób uzależnionych i członków ich rodzin. Szczegóły: 24 września 2005 roku będziemy uroczyście obchodzić piątą rocznicę istnienia i apostolskiej działalności LCPRiOU. Biskup Bronisław Dembowski dokonał uroczystego aktu poświecenia naszego Ośrodka, 24 września w jubileuszowym 2000 roku. W związku z tą rocznicą pragniemy zaprosić wszystkich do kościoła pw. św. Doroty na uroczystą Mszę Świętą, która zostanie odprawiona w niedzielę 25 IX 2005r. o godz , w intencji wszystkich pełniących posługę w Licheńskim Centrum, wszystkich w jakikolwiek sposób z nim związanych oraz szukających w nim pomocy. Po Mszy Świętej zapraszamy do sali św. Stanisława Kostki na spotkanie w czasie, którego będziemy dzielić się tym, co dało mi i nadal daje LCPRiOU oraz co ja mogę i chcę wnieść w jego działalność, a także, czego oczekuję od tego Ośrodka w przyszłości, jakie wiążę z nim nadzieje. Serdecznie zapraszamy!!! 4 SPRÓBUJ, JEST SIŁA!

5 XIII Ogólnopolskie Spotkania Środowisk Trzeźwościowych w Licheniu Chorzy, którzy nami rządzą Żyjemy w czasach, w których coraz więcej osób nie radzi sobie z codziennymi wymogami życia albo nie potrafi nawiązać dojrzałych kontaktów z innymi ludźmi. Takie osoby czują się słabe, w jakimś sensie chore, pokrzywdzone, poranione czy bezradne. Warto podkreślić fakt, że coraz częściej współczesny człowiek przeżywa niepokój i bezradność nie tylko wobec świata zewnętrznego, ale również wobec samego siebie: wobec własnych natarczywych myśli, bolesnych emocji, a także wobec własnych lęków, słabości, uzależnień. Znaczna część ludzi znajdujących się w tego typu sytuacji zwraca się z prośbą o pomoc do określonych osób czy instytucji, np. do kogoś z rodziny, do przyjaciół i duszpasterzy, do psychologów i terapeutów, do telefonu zaufania, do różnych poradni i ośrodków pomocy, do policji i prawników. Typową cechą zdecydowanej większości osób chorych czy niedojrzałych jest to, że zwracając się o pomoc, czynią to w taki sposób, aby to właśnie oni dyktowali warunki tym, od których oczekują pomocy. Dążąc do tego, by otrzymać pomoc na warunkach, które oni sami chcą określać, potrafią czynić to zwykle w sposób zamaskowany i trudny do odszyfrowania. Celem takiej manipulacji ze strony osób chorych, zaburzonych czy niedojrzałych jest przymuszanie innych ludzi do rozwiązywania za nich ich własnych problemów, z którymi się do nas zwracają. Innymi słowy, tacy ludzie SPRÓBUJ, JEST SIŁA! szukają wygodnych dla siebie, magicznych form wyjścia z przeżywanych problemów, aby uniknąć konieczności podjęcia wysiłku ze swej strony i dokonania zmian we własnym postępowaniu. Ludzie ci szukają zatem łatwego szczęścia i w tym celu potrafią świetnie manipulować, szantażować psychicznie, kłamać, wzbudzać litość, wykorzystywać naiwność lub brak doświadczenia u osób, do których zwracają się po pomoc. Przypatrzmy się bliżej temu zagadnieniu. Pierwszym przykładem ludzi, którzy mają tendencję do manipulowania nami pod pozorem szukania u nas pomocy i wsparcia, są niektóre grupy ludzi słabych, czy chorych fizycznie. Już sama choroba fizyczna może być formą psychicznego szantażu. Dzieje się tak wtedy, gdy dany człowiek przerysowuje słabość swego organizmu, albo gdy wręcz wmawia sobie jakieś choroby. Coraz częściej bywa i tak, że choroba fizyczna jest efektem somatyzacji, czyli wyrażania za pomocą cielesnych słabości problemów, konfliktów i napięć spoza sfery cielesnej. W taki sposób zwłaszcza za pomocą trudności z układem oddechowym, trawiennym i z układem krążenia wyrażane są np. nierozwiązane i często nieświadome napięcia i trudności w sferze psychicznej, moralnej, duchowej, religijnej i społecznej. Słabość fizyczna jest wtedy znakiem ucieczki od problemów w innych sferach ludzkiego życia, a jednocześnie pretekstem, by usprawiedliwić ucieczkę od problemów psychicznych, moralnych, duchowych, religijnych, rodzinnych czy społecznych. Wielu ludzi traktuje zatem swoje słabości czy dolegliwości fizyczne jako sposób na usprawiedliwienie popełnionych błędów, na uwolnienie się od wymagań i dyscypliny, na pobłażanie sobie i uleganie wygodnictwu. 5

6 Biuletyn Okolicznościowy Drugim przykładem ludzi, którzy mają tendencję do manipulowania nami pod pretekstem szukania u nas pomocy i wsparcia, są niektóre osoby biedne materialnie lub udające, że znajdują się w skrajnie trudnej sytuacji finansowej. Także ci ludzie szukają wygodnej dla nich formy pomocy, co w tym przypadku oznacza zdobycie łatwych pieniędzy. Chcą otrzymywać pomoc ekonomiczną bez podjęcia jakiegokolwiek wysiłku z ich strony. Zwykle nie chcą pracować, zasłaniają się słabym zdrowiem czy niezdolnością do podjęcia określonego wysiłku. Jeśli te manipulacje nie okażą się skuteczne, wtedy udają skłonność do podjęcia pracy, ale usiłują dyktować nam nierealne najczęściej warunki, na jakich mogliby coś zrobić, albo pracują w taki sposób, aby ich zwolniono i aby znów mieli alibi do otrzymania darmowej pomocy. Roztropna postawa wobec takich ludzi polega najpierw na przypomnieniu im biblijnej zasady, że kto nie chce pracować, ten też niech nie je. Rozsądna pomoc w takiej sytuacji bywa nazywana w krajach niemieckojęzycznych Hilfe zur Selbsthilfe. Oznacza ona takie pomaganie biednym czy bezrobotnym, aby uczynić ich zdolnymi do zapracowania na własne potrzeby, a nie by ich w tym wyręczać. Innymi słowy chodzi o to, by tego typu ludziom dać do ręki wędkę, a nie rybę. W praktyce może to oznaczać np. oferowanie pracy dorywczej czy sezonowej, albo pomaganie w zdobyciu nowych kwalifikacji. Nawet w sytuacjach skrajnych nie powinniśmy dawać pieniędzy, a jedynie żywność lub pomoc w opłaceniu np. kursu dla bezrobotnych. Trzecim przykładem ludzi, którzy mają tendencję do manipulowania nami pod pretekstem szukania u nas pomocy i wsparcia, są osoby przeżywające trudności psychiczne, rodzinne czy zawodowe. Również w tej grupie znaczna część ludzi posługuje się wobec nas manipulacją po to, by szukać łatwego szczęścia. Typowe strategie takiej manipulacji to: jednostronne i korzystne dla siebie przedstawianie danej sytuacji (np. konfliktów rodzinnych czy trudności w pracy zawodowej); umiejętne granie roli ofiary ; stawianie nas w roli zbawiciela i obarczanie nas odpowiedzialnością za ich los; sugerowanie, że nie mamy żadnej innej możliwości, jak tylko zaakceptować ich wizję rozwiązywania ich problemów; szantażowanie nas, że zrobią sobie krzywdę, gdy nie spełnimy ich życzeń czy żądań. Ponadto tego typu ludzie potrafią psychiczne przyssać się do osoby, która próbuje im pomóc i na różne sposoby wykorzystywać drugiego człowieka. Działają przy tym ze zdumiewającą nieraz fantazją, tupetem, a czasem wręcz z takim psychicznym okrucieństwem i sprytem, że osoba pomagająca czuje się jak w matni. Przykładem klasycznym może być zachowanie alkoholika w czynnej fazie choroby, który zrobi wszystko, aby pomoc środowiska polegała na tolerowaniu jego choroby i na tworzeniu mu komfortu picia. Jeśli jednak osoby z najbliższego środowiska ulegną presji człowieka uzależnionego, wtedy wbrew swej woli pogorszą jedynie jego sytuację. Jak zatem powinniśmy reagować w obliczu osób, które próbują rozwiązywać swoje problemy naszym kosztem i dyktować nam warunki udzielania pomocy, o którą same przecież proszą? Pierwszym naszym zadaniem jest znajomość wyżej zasygnalizowanych strategii i mechanizmów, poprzez które osoby niedojrzałe, chore czy egoistyczne próbują nami manipulować, by wymusić na nas gotowe, łatwe szczęście. Drugim zadaniem jest precyzyjne i stanowcze określenie warunków, na jakich możemy kontynuować naszą pomoc (np. wyznaczenie danej osobie obowiązku kontaktowania się z określonymi specjalistami czy instytucjami, dokonanie określonych zmian w zachowaniu, zerwanie określonych więzi, włączenie się w jakiś ruch samopomocy, itd.). Jeśli osoba szukająca u nas pomocy nie spełni postawionych warunków, to powinniśmy stanowczo zrezygnować z udzielania dalszej pomocy. Trzecim zadaniem jest wyjaśnianie tym, którzy u nas szukają pomocy, że to na nich samych, a nie na nas spoczywa odpowiedzialność za ich decyzje, zachowania i postawy. My możemy jedynie wskazać im alternatywne możliwości działania w danej sytuacji oraz wyjaśniać konsekwencje każdej z wybranych alternatyw. Po czwarte, powinniśmy wyjaśniać tym, którzy proszą nas o pomoc, że w obliczu poważniejszych trudności życiowych nie istnieje łatwe rozwiązanie i że ich problemy nie są jedynie wynikiem negatywnych uwarunkowań zewnętrznych, ale mają też związek z ich wewnętrzną sytuacją i stopniem dojrzałości. Po piąte, powinniśmy otwarcie uznać przed samym sobą i przed drugim człowiekiem granice naszych możliwości w udzielaniu pomocy tym, którzy nie radzą sobie z jakąś cząstką ich życia. Powinniśmy także zdawać sobie sprawę, że jesteśmy odpowiedzialni za jakość naszych postaw i zachowań wobec osób szukających pomocy, ale nie za sposób, w jaki osoby te zechcą (lub nie) skorzystać z naszej pomocy. Ks. Marek Dziewiecki 6 SPRÓBUJ, JEST SIŁA!

7 XIII Ogólnopolskie Spotkania Środowisk Trzeźwościowych w Licheniu Bóg przemawia do Anonimowych Alkoholików Bóg, miast zawiesić prawa natury przez bezpośrednią interwencję, wybrał w swej mądrości grupę ludzi, aby wprowadzili w życie Jego boską dobroć. A wybrał ich spośród najbardziej poniżonych, chorych i nieszczęśliwych: zwrócił się bowiem do słabych tego świata, do alkoholików, którzy mają upowszechnić Jego wielką sprawę! I tak oto zdaje się mówić do nas: Waszym wątłym i słabym rękom powierzam siłę, jakiej się nie spodziewacie, siłę, której skuteczności nie przewidują najwięksi uczeni. Naukowcom ani politykom, wdowom ani matkom, ani nawet moim kapłanom nie dałem tego daru leczenia alkoholików, który powierzam wam. Ten dar nie może być użyty dowolnie czy nieroztropnie; nakłada on bowiem na was poważną odpowiedzialność. Dzień nigdy nie może być dla was zbyt długi, nie wolno wam zasłaniać Orędzie serca We śnie szedłem brzegiem morza z Panem oglądając na ekranie nieba całą przeszłość mego życia. po każdym z minionych dni zostawały na piasku dwa ślady mój i Pana. Czasem jednak widziałem tylko jeden ślad odciśnięty w najcięższych dniach mego życia. I rzekłem: Panie, postanowiłem iść zawsze z Tobą, przyrzekłeś być zawsze ze mną; czemu zatem zostawiłeś mnie samego wtedy, gdy było mi tak ciężko? Odrzekł Pan: Wiesz synu, że cię kocham i nigdy cię nie opuściłem. W te dni, gdy widziałeś tylko jeden ślad, ja niosłem ciebie na moich ramionach. się brakiem czasu ani ważnymi wydarzeniami, czy też wymawiać się nadmiernym dla was wysiłkiem lub ciężarem nałożonego na was zadania. Dar mój musicie wykorzystać dla dobra ludzi w sposób umiejętny i cierpliwy, niezależnie od ich rasy, wyznania czy pochodzenia społecznego. Nieraz wasz los wyda się wielu ludziom śmieszny, a wasze motywy będą źle oceniane; zaś wysiłki w pracy nad innymi alkoholikami nie zawsze zostaną uwieńczone sukcesem. Musicie być przygotowani na przeciwności, lecz pokonując je wspinacie się stopniowo, jakby po drabinie, ku duchowej doskonałości. Pamiętajcie, że w wypełnieniu tego dążenia nie będę od was wymagał niczego, co byłoby ponad wasze możliwości. Nie zostaliście wybrani z powodu wyjątkowych uzdolnień. Starajcie się więc przypisywać osiągnięte sukcesy nie własnej osobistej wartości, lecz jedynie łasce wam udzielonej. Jeżeli chciałbym polecić wykonanie tej misji ludziom wykształconym, to łaską obdarzyłbym lekarzy i naukowców. Jeżeli zaś wolałbym mieć ludzi z darem krasomówczym czy pedagogicznym, znalazłbym bardziej przygotowanych od was. Zostaliście wybrani, ponieważ znajdujecie się niejako poza społecznością, a wasze długotrwałe pijaństwo uczyniło was, lub powinno było uczynić, pokornymi i czujnymi na rozpaczliwe wołanie waszych osamotnionych braci alkoholików. Miejcie zawsze w pamięci wyznanie, jakie złożyliście w dniu waszego przyjęcia do AA: że jesteście bezsilni i, że w pełni dobrowolnie oddajecie wasze życie, i waszą wolę pod moje władanie, abyście mogli odczuć ulgę. Skoro nie pijecie przez rok, dwa lub dziesięć lat, nie sądźcie, że jest to tylko wynik waszego osobistego wysiłku. Moc, która utrzymywała was w tej równowadze ducha SPRÓBUJ, JEST SIŁA! 7

8 Biuletyn Okolicznościowy i ciała, będzie trwała w was tak długo, jak długo będziecie żyli według planu życia, jaki Ja wam naznaczyłem. Wystrzegajcie się pychy, rodzącej się z poczucia wzrostu liczebnego, z coraz większych wpływów lub z porównań miedzy wami i waszą organizacją a innymi, których sukcesy uzależnione są od liczby członków, ich pozycji i zasobów pieniężnych. To nie materialne składniki kształtują waszą wiarę i siłę! Gdy więc powodzenie materialnej organizacji polega na łączeniu wspólnych aktywów, waszym sukcesem jest jedność oparta na wzajemnej odpowiedzialności. Wezwanie, by wstępować do organizacji dających materialne korzyści, polega na chełpliwym powoływaniu się na dokonane czyny i osiągnięcia. Wasze wezwanie polega na pokornym przyznaniu się do słabości. Dewiza dobrze prosperującego przedsiębiorstwa głosi: Ten korzysta najwięcej, kto najlepiej obsługuje. Wasze zawołanie niech brzmi: Ten służy najlepiej, kto nie szuka korzyści. Bogactwo materialnych organizacji mierzy się wedle tego, co pozostaje w kasie; wasze tym, co każdy z was dał z siebie. Wśród praw wam przekazanych znajdują się nakazy, które nie mogą się wydać trudne, to tylko dlatego, że nie zrozumieliście lub zapomnieliście o właściwościach waszej słabości. Uleczenie choroby fizycznej wymaga niekiedy drastycznych środków, a w licznych przypadkach niebezpiecznej operacji. Wasza sytuacja w chwili wstąpienia do grupy ludzi leczących się, była poważniejsza niż sytuacja człowieka udającego się do szpitala z zakażoną nogą. Stawką ryzyka tego ostatniego jest jego życie, podczas gdy wy ryzykujecie nie tylko życiem, lecz również czymś o wiele cenniejszym; zdrowiem, pogodą ducha, szacunkiem dla samych siebie waszą ludzką godnością. Nie spodziewajcie się, że łatwo rozwiążecie wasz problem, który nauka uznała przecież za nierozwiązalny; to nie zepsuty ząb, który trzeba usunąć, lecz długotrwały proces rehabilitacji wymagający czynów odważnych i trudnych, samodyscypliny i cierpliwej wytrwałości, a zawsze bezwzględnego posłuszeństwa nakazowi sumienia. Wkracza tu więc Boska Terapia z którą człowiek ma współpracować. A ta współpraca wymaga wielkiej moralnej odwagi w wykonaniu trudnych zadań. Anonim Program prawdy i miłości Prawda bez miłości jest tyranią, miłość bez prawdy jest naiwnością. We wspólnocie ludzi trzeźwiejących potrzebna jest zarazem prawda i miłość. Medale, które otrzymuje się w USA z okazji rocznicy trzeźwości mają napisy na bokach trójkąta: Unity (jedność), Service (służba) i Recovery (zdrowienie), zaś na wierzchołkach znajdują się trzy litery HOW (jak) H-honesty (uczciwość), O-openimindess (otwartość) W-willigness (dobre chęci). Po blisko dwóch dekadach zebranych przeze mnie doświadczeń po obu stronach Atlantyku wreszcie zrozumiałem, że trzeźwienie bez spełnienia tych warunków jest mało realne, a co najwyżej niepełne. Program prawdy i miłości zawiera się w dwunastu Krokach Anonimowych Alkoholików. W USA, gdzie powstała wspólnota, spotkałem się ze stanowiskiem, a nawet z protestami kiedy określano grupy AA jako samopomocowe. Uważano, że grupy AA to coś więcej niż samopomoc przecież im pomaga też Siła Wyższa Bóg! Duchowość w prawdziwie formowanych grupach AA stanowi ich istotę. Tradycja druga mówi, że najwyższym autorytetem jest miłujący Bóg! Program prawdy przejawia się szczególnie w: kroku pierwszym który mówi o uznaniu bezsilności wobec alkoholu, kroku drugim (uwierzenie w siłę wyższą która może pomóc) krokach czwartym i dziesiątym (obrachunek moralny). Program miłości szczególnie widać w kroku ósmym (zadośćuczynienie) i dwunastym (posłannictwo darmo wziąłeś, darmo oddaj). Bez uczciwości (prawdy) i miłości pełna realizacja tego długotrwałego programu zdrowienia wydaje się być niepełna i znacznie utrudniona, a wyniki często nie przynoszą niestety zadawalających oczekiwanych rezultatów W treści wielu kroków można spotkać w sposób bezpośredni bądź pośredni słowo Bóg (Siła Wyższa). Trudny dla wielu krok trzeci mówi o podjęciu decyzji (podkreślam słowo decyzja aby nie było nieporozumień, trzeba ją podjąć, a nie intelektualnie przerobić) powierzeniu swojej woli i życia opiece Boga jakkolwiek Go rozumiemy. To bardzo doniosła decyzja w życiu trzeźwiejącego. 8 SPRÓBUJ, JEST SIŁA!

9 XIII Ogólnopolskie Spotkania Środowisk Trzeźwościowych w Licheniu Niektórzy niestety jej nie pojmują lub odwlekają zbyt długo płacąc cenę swojej samowystarczalności w postaci wątpliwej jakości trzeźwienia. Przecież następne kroki jak piąty, szósty, siódmy, jedenasty odwołują się do pomocy Boga bez decyzji kroku trzeciego ta pomoc jest niestety ograniczona. Bóg nie uszczęśliwia ludzi na siłę mają swoją wolę i możliwość wyboru, jeśli kolejny raz w życiu chcą zdać się na samych siebie, bądź limitować Pana Boga, będą mieli po raz kolejny w swoim życiu wyniki na poziomie ludzkim, a nie ponadludzkim, które umożliwia realizacja programu zdrowienia w sposób pełny i konsekwentny. Za oceanem spotkałem wielu, którzy nie realizując w pełni programu dwunastu kroków (wybierali tylko kroki wygodne, pomijając dla nich trudne) przypłacili to utratą trzeźwości. O tym mówiły ich świadectwa, gdy dzielili się swoim doświadczeniem na mityngach otwartych (gdzie np. nie było klauzuli wszystko co było tu powiedziane niech pozostanie pomiędzy nami, mityngi otwarte były właśnie po to, by prawdy i świadectwa mogły pójść w świat, na zewnątrz AA, w przeciwieństwie do mityngów zamkniętych tylko dla alkoholików, gdzie członkowie byli zobowiązani do zachowania w tajemnicy zasłyszanych zdarzeń). Sprawy bardziej złożone i intymne poruszano w rozmowach ze sponsorem pragnę podkreślić, że ze sponsorem duchowym, aby nie było nieporozumień. Sponsorship (sponsorowanie) to ważna część we wspólnocie w USA. Tam mówią jeśli nie masz sponsora, trzeźwiejesz połowicznie. Myślę, że mają rację, sam tego doświadczyłem. Sponsor to nie tylko przewodnik na drodze rozwoju duchowego, bądź nauczyciel trzeźwości, ale starszy doświadczony brat (siostra) stanowiący przykład ze względu na swoje doświadczenie lub osiągnięte wyniki na drodze trzeźwienia i rozwoju duchowego w wyniku przepracowania programu dwunastu kroków. Przepracowania w sercu i za pomocą czynów. I jeszcze ważna uwaga: sponsor mężczyzna dla mężczyzny, kobieta dla kobiety. Te zasady pracują tam dobrze przez siedemdziesiąt lat i dzięki konsekwentnej postawie wielu członków wspólnota upodabnia się do wielkiej rodziny nie pozorowanej na siłę, ale autentycznej spędzającej ze sobą wspólnie czas, święta, pomagającej sobie wykraczając poza program w życiu prywatnym. To nie wspólnota wartości intelektualnych, ale bardziej serca. Tam jest brat i siostra, a nawet rodzic (sponsor, oldtimer). Jak w każdej rodzinie bracia i siostry są różni, czasami niemili, nie zachowujący się idealnie tym bardziej, że wspólnota stanowi grupę ludzi chorych. Program miłości pozwala na tolerancję dla początkującego. Jedynym warunkiem przyjęcia jest chęć zaprzestania picia. Przyjmuje się ludzi krnąbrnych, o złej opinii aby dać im szansę. Nie patrzy się na wygląd, ludzie którzy żyją programem są tolerancyjni i dzięki ich postawie oraz językowi serca wielu potem powraca na drogę godności ludzkiej, a następnie pomaga innym oddając swój dług. Ważne w tej wspólnocie jest to, że określają program dwunastu kroków jako program MY. Mówią Program of We Meism program JA uważają natomiast za niebezpieczeństwo dla trzeźwienia. Chciałbym zwrócić uwagę, że w sformułowanych dwunastu krokach jest liczba mnoga uznaliśmy, uwierzyliśmy, powierzyliśmy itd. Piszę to wszystko po to, by pobudzić niektórych do refleksji. Brakuje mi trochę po tej stronie Atlantyku tego języka serca, zamiast niego spotykam wiele intelektualizowania, mniej my, a więcej ja to tylko dygresja, nie zamierzam krytykować. Uważam, że lepsza jest wspólnota nawet trochę słabsza niż żadna. W Piśmie św. wyczytałem kiedyś, gdzie dwóch lub trzech spotyka się w imię moje, ja też tam jestem. Siedemdziesiąt lat temu Bill W. i Bob H. spotkali się w szpitalu w Akron (Ohio). Rozmawiali o Bogu, więc On też tam był. On nie opuszcza wspólnoty jeśli wspólnota Go nie opuszcza. Wspólnota to On i my. Chciałbym zwrócić uwagę, że krok dwunasty, mówiący o posłaniu do drugich alkoholików następuje po kroku jedenastym który mówi o przebudzeniu duchowym w wyniku realizacji tych kroków podkreślę jeszcze raz tych kroków. Przypomnę w tym miejscu fragment tekstu z AA: Jak mógłbyś coś dać drugiemu człowiekowi, czego sam nie posiadasz? Tak więc ignorując, choćby niektóre kroki możesz nieść posłanie, ale nie AA tylko swoje swojego programu ja, a nie naszego AA. Jeśli programu nie znasz zbyt dobrze, co się zdarza niejednemu, masz zawsze szansę na nadrobienie strat. Bracie i siostro nigdy nie jest za późno, wierzę, że Pan Bóg, jeśli Go o to poprosimy i w tym nam pomoże, wzrośnie szansa na budowanie wspólnoty serca zamiast towarzystwa wzajemnej adoracji. W programie trzeźwienia zajaśnieje mocniej miłość i prawda bez naiwności i tyranii. AA to program przede wszystkim duchowy. Bóg jest stale z nami, On wszystko może. Pozwólmy mu więc uzdrowić nas, jak i wspólnotę. Szczęść Boże. Janusz Michał Doyniak SPRÓBUJ, JEST SIŁA! 9

10 Biuletyn Okolicznościowy Wdzięczność Padłem pod krzyżem pijaństwa zawinionym obudziłem się pod nim - z Chrystusem złączony. Ponad siedemnaście lat trzeźwienia (bez alkoholu i papierosa), dwadzieścia kilka lat zmagań (nieudanych i udanych) o trzeźwość i godne życie. To rzeczywiście długi proces. Były próby i błędy. Po dziesięciu latach zrozumiałem, że nigdy nie wytrzeźwieję, z postawą pychy, która reprezentowałem. Byłem elokwentny, wykształcony, przystojny, młody itp. Chciałem być jak najlepiej postrzegany przez otoczenie niestety przeszkadzał ten alkohol. Jak już rzekomo pogodziłem się ze swoją chorobą alkoholową to chciałem być takim lepszym alkoholikiem i znowu doznawałem porażek. Miałem dość takiego życia i poważnie myślałem o jego zakończeniu w akcie własnej desperacji. Ale wpierw padłem na kolana, prosząc Boga o pomoc. Pamiętam taki dzień. Osiemnaście lat temu byłem przejazdem w Poznaniu i w pustym kościele na Wildze błagałem Pana o pomoc. Gdy się obudziłem (będąc pijany zasnąłem) kościół był pełen ludzi i była celebrowana Msza Św., poczułem się nieswojo wśród wierzących cuchnąłem alkoholem. Miłosierny Bóg wysłuchał jednak moich szczerych błagań za miesiąc byłem na leczeniu trafiłem na wspaniałych ludzi, jak dr Marcin Ziółkowski ordynator Oddziału Leczenia Uzależnień w Bydgoszczy Łęgnowie, innych bardzo wartościowych i pomocnych psychologów, pielęgniarek i instruktorów terapii zajęciowej, a co najważniejsze w jeden z czwartkowych wieczorów trafiłem na mityng AA grupa Podkowa w ten sposób związałem się ze wspólnotą AA, gdzie wreszcie miałem okazję w pełni identyfikować się ze swoim problemem alkoholowym, no i co ważne zacząłem pracować programem 12 kroków programem, który kierował Bóg, a ja zostałem Jego robotnikiem. Gdy trochę okrzepłem w programie, sam zacząłem pomagać innym. Były nawet spektakularne sukcesy, które groziły mi kolejnymi zawrotami głowy. Zapominałem o przełomowym momencie w moim trzeźwieniu, który wywarł wpływ na moje trzeźwienie. Podczas leczenia w OLU przybył do nas amerykański abstynent, który miał wówczas 24-letni staż abstynencki. To był dla nas szok myśleliśmy, że witamy jakiegoś ekstra gościa, a on był tak pokorny, że potem spać nie mogłem, rozmyślając, że ja taki wspaniały nie mogę nawet dwóch tygodni wytrzymać bez alkoholu, a on przeciwnie wcale nie grał wspaniałego a na dodatek miał odwagę publicznie się pomodlić. To była bardzo ważna noc w moim życiu, zrozumiałem, że kluczem do trzeźwości jest pokora, a pycha jest wrogiem. W ciągu blisko 18 lat mojej trzeźwości nie było dnia bez modlitwy. W 2004 roku przebywałem w USA, a moje życie znalazło się w niebezpieczeństwie, moi koledzy z AA byli przy moim łóżku w szpitalu (Włosi, Irlandczycy, Słowacy, Afro-Amerykanie). Ich obecność i modlitwa były pomocne w moim zdrowieniu. Pamiętam, gdy zrezygnowany przyjąłem ostatnie namaszczenie prosiłem Boga chociaż o jeszcze jeden spacer w leśnym rezerwacie, choćby o lasce. Bóg dał mi znowu więcej niż prosiłem tych spacerów jest wiele, nawet w Polskich Tatrach. Kiedyś, gdy byłem bezdomny i prosiłem o izdebkę, dał mi mieszkanie z ogródkiem, zawsze daje mi więcej niż prosiłem. Myślę, że jeszcze za mało mu dziękuję. W USA irytowałem się, gdy tematem co drugiego mityngu była wdzięczność, dziś zmieniłem zdanie. Choroba alkoholowa umożliwiła mi powrót do Boga! Chrystusie Jeszcze się kiedyś rozsmucę, Jeszcze do Ciebie powrócę Chrystusie Jeszcze tak strasznie zapłaczę, Że przez łzy Ciebie zobaczę Chrystusie I taką wielką żałobą, Będę się żalił przed Tobą Chrystusie Że duch mój przed Tobą klęknie I wtedy serce mi pęknie Chrystusie Janusz 10 SPRÓBUJ, JEST SIŁA!

11 XIII Ogólnopolskie Spotkania Środowisk Trzeźwościowych w Licheniu Powtórne narodziny w Licheńskim Sanktuarium Mam na imię Krzysztof jestem alkoholikiem. Nie będę pisał o moim piciu, ale głównie skoncentruję się na przebudzeniu duchowym po zakończeniu straszliwej walki z alkoholem. Alkohol w mym życiu zniszczył prawie wszystko, ale głównie usiłował zniszczyć moją duszę, chciał zabić we mnie Pana Boga, którego tak bardzo kochałem i kocham. W końcówce mego picia bardzo się modliłem, by zaprzestać pić, tak bardzo chciałem, ale nigdy mi się to nie udawało. Upadałem kolejny raz, by ponownie podnieść się i ponownie zacząć walkę o trzeźwość. Nie wiedziałem wówczas, że moje nienormalne picie to choroba alkoholowa. Walczyłem z nałogiem w samotności podpierając się antikolem i esperalem. Lekarze, którzy mnie leczyli nie dawali mi żadnych szans na wyjście z nałogu, pobierali pieniądze za kolejne odtrucia jednocześnie zgłaszając chęć ponownej pomocy oczywiście za zapłatą. Alkohol tak mi dopiekł, że postanowiłem popełnić samobójstwo, ale brak mi było odwagi. Dzisiaj wiem, że dobry Bóg miał wobec mnie jakiś plan, który muszę jeszcze zrealizować. Moja mama modliła się o moją trzeźwość w jednym pokoju, ja płakałem i modliłem się w drugim, wyjąc w bólu fizycznym i psychicznym. Tak bardzo bolała mnie dusza, bolała i płakała. Ale dobry Bóg usłyszał moje wycie, moją rozpacz i tęsknotę do normalnego życia. Pan Bóg przemówił do mnie przez drugiego człowieka, przemówił przez moją mamę, która zafundowała mi wyjazd do nieznanego mi wówczas Lichenia. Był maj 1994 roku, przybyłem do tego Cudownego Sanktuarium pełen nadziei i wiary. U stóp Matki Bożej Bolesnej modliłem się i płakałem, by Matka Boża wstawiła się do Swojego Syna za mną, lecz po powrocie z tego Cudownego miejsca, potężnie zapiłem i ponownie byłem krok od śmierci myśląc, iż wszyscy mnie opuścili nawet Bóg. Jednak była to końcówka mego picia, najwyraźniej musiałem dosięgnąć dna, do końca się upadlając jako człowiek, którego Pan Bóg stworzył na swój obraz i podobieństwo. SPRÓBUJ, JEST SIŁA! W niedługim czasie odnalazłem dziwnym trafem Wspólnotę AA, jednocześnie zacząłem uczęszczać na terapię dla osób uzależnionych w Warszawie, byłem tak bardzo szczęśliwy i zachwycony tym, że wreszcie ktoś zechciał mnie wysłuchać. Nareszcie znaleźli się ludzie, którzy chcieli mi pomóc, a miłość i wdzięczność do Boga była tak ogromna, że nic nie było wstanie powstrzymać mnie w dążeniu do trzeźwości. Wdzięczność dla Przenajświętszej Pani z Licheńskiego Sanktuarium za wstawiennictwo za mną do swego Syna była tak wielka, iż zacząłem pielgrzymować do kolejnych Sanktuariów w Polsce, a nawet i za granicą, dziękując za ten cudowny dar wolności trzeźwości, który powoli zacząłem odzyskiwać. Dusza moja zaczęła się coraz bardziej otwierać na Boga, chciałem bardziej Go poznać. W 1995 roku zdając egzamin wstępny dostałem się na studia teologiczne wówczas Akademia Teologii Katolickiej, a obecnie Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Studia te ukończyłem otrzymując stopień magistra teologii, oczywiście pisząc pracę magisterską z dziedziny tak bardzo mi bliskiej, czyli z teologii trzeźwości. Będąc mistrzem w piciu, musiałem pokazać także mistrzostwo w teorii, co w pełni mi się udało, moja praca była wysoko oceniona. Mój Profesor namówił mnie do kontynuowania dalszych studiów tym razem już doktoranckich. Studia te już skończyłem, a doktorat piszę oczywiście z dziedziny trzeźwościowej. Dzisiaj nie piję ponad 10 lat to dzięki Łasce Bożej trafiłem do Lichenia, od którego zaczęło się moje drugie życie, to dobry Bóg dał mi szansę ponownego życia. Moją dewizą Dwunastu Kroków jest dawanie świadectwa życia i bycie alkoholikiem. Staram się nie wymądrzać na temat alkoholu, ale ukazuję możność życia bez tego napoju tak dla mnie bardzo niebezpiecznego śmiertelnego. Pan Bóg, który trzyma mnie pod parasolem ochronnym, daje mi kolejne wyzwania rozpoznawania swych znaków czasu. Muszę oddawać to, co kiedyś otrzymałem za darmo. Obecnie jestem wolontariuszem w Licheńskim Centrum, tak bardzo chcę pomóc drugiemu człowiekowi, człowiekowi, który tej pomocy potrzebuje. Sanktuarium w Licheniu jest tym miejscem, gdzie się ponownie narodziłem, dostałem jeszcze raz szansę do wykorzystania, a jak to wykorzystam zależeć będzie w dużej mierze ode mnie. Krzysztof AA 11

12 Biuletyn Okolicznościowy Przymus leczenia odwykowego Wiele osób mających do czynienia z alkoholikami (którzy je dręczą) nie wie, że w naszym kraju istnieje przymus leczenia, jego zastosowanie określa Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi, która zaczyna się od słów: Uznając życie obywateli w trzeźwości za niezbędny warunek moralnego i materialnego dobra Narodu, stanowi co następuje: (...) 24 Osoby, które w związku z nadużywaniem alkoholu powodują rozkład życia rodzinnego, demoralizację małoletnich, uchylają się od pracy, albo systematycznie zakłócają spokój lub porządek publiczny, kieruje się na badanie przez biegłego w celu wydania opinii w przedmiocie uzależnienia od alkoholu i wskazania rodzaju zakładu leczniczego. 25 Na badanie, o którym mowa w art. 24, kieruje gminna komisja rozwiązywania problemów alkoholowych, właściwa według zamieszkania lub pobytu osoby, której postępowanie dotyczy, na jej wniosek lub z własnej inicjatywy Osoby, o których mowa w art. 24, jeżeli uzależnione są od alkoholu, zobowiązać można do poddania się leczeniu w stacjonarnym lub niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego. 2. O zastosowaniu obowiązku poddania się leczeniu w zakładzie leczenia odwykowego orzeka sąd rejonowy właściwy według miejsca zamieszkania lub pobytu osoby, której postępowanie dotyczy w postępowaniu nieprocesowym. 3. Sąd wszczyna postępowanie na wniosek gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych lub prokuratora. Do wniosku załącza się zebraną dokumentację wraz z opinią biegłego, jeżeli badanie przez biegłego zostało przeprowadzone. (...) Orzekając o obowiązku poddania się leczeniu sąd może ustanowić na czas trwania tego obowiązku nadzór kuratora. (...) Obowiązek poddania się leczeniu trwa tak długo, jak wymaga cel leczenia, nie dłużej jednak niż dwa lata od chwili uprawomocnienia się postanowienia. (...) Sąd, który nałożył na osobę uzależnioną od alkoholu obowiązek poddania się leczeniu, jeśli uzna, że na skutek takiego uzależnienia zachodzi potrzeba całkowitego ubezwłasnowolnienia tej osoby zawiadamia o tym właściwego prokuratora. Prosił o SIŁĘ, żeby dokończyć wielkiego dzieła - a otrzymał SŁABOŚĆ, żeby nauczyć się jak być posłusznym. Prosił o ZDROWIE, żeby móc czynić większe rzeczy a otrzymał ułomność, żeby czynić rzeczy lepsze. Prosił o BOGACTWO, bo chciał być szczęśliwy a otrzymał BIEDĘ, żeby stać się mądrym. Prosił o WŁADZĘ, żeby wszyscy go szanowali a otrzymał NIEMOC, żeby czuć jak potrzebny jest BÓG. Prosił o POSIADANIE WIELU RZECZY, żeby cieszyć się życiem a otrzymał ŻYCIE, żeby radować się z wszystkich rzeczy. Nie otrzymał NIC z tego, o co prosił a jednak dostał WSZYSTKO, czego oczekiwał. Jego modlitwa została wysłuchana BÓG MU BŁOGOSŁAWIŁ. 12 SPRÓBUJ, JEST SIŁA!

13 XIII Ogólnopolskie Spotkania Środowisk Trzeźwościowych w Licheniu Gdyby alkohol mógł się przedstawić... Gdyby alkohol mógł się przedstawić i przemówić, tak by to mniej więcej wyglądało: Przyznać muszę, że byłem i jestem złodziejem w najgorszym po ludzku sądząc wydaniu. Kradnę rodzinie najlepszych ojców i synów. Kościołowi najwierniejsze dzieci. Ojczyźnie najzdolniejszych obywateli. Szkole i nauce najtęższe umysły. Rodzinie ludzkiej najpierwsze jednostki. A jednak cieszę się dotąd wolnością i mianem najlepszego dobroczyńcy ludzkości, przyjaciela człowieka, towarzysza jego radości i smutków. w nędzarzy. Zdrowych w chorych. Mądrych w głupich. Kołyski w trumny. Miasta w cmentarze... Któż mnie nie doświadczył? Któż mnie nie zna? I to dziecko mego przyjaciela pijaka. I ta poniewierana żona. Znają mnie kapłani, załamując ręce nad owocami wieloletniej pracy. Znają mnie izby wytrzeźwień, sądy, więzienia, ale też i szkoły, dyskoteki. Teraz nie muszę się już chyba dłużej przedstawiać? Mam nadzieję, że i wy nie zrazicie się do mnie i tylko u mnie szukać będziecie mocy, szczęścia tak, jak szukają miliony. Że i was nie zabraknie w mojej armii, z którą od lat zdobywam dla piekła! Ja jestem na świecie największym gangsterem i przywódcą mafii, która codziennie uśmierca miliony, zabierając im wszystko. Włamuję się do kieszeni domów, serc i rodzin. tylko ja znam klucze do wszystkich zamków, skarbnic i kas. Mój gang nie boi się szubienicy, bo mam w swoim gronie przedstawicieli wszystkich warstw społecznych, nie wyłączając sprawujących władzę i wymierzających sprawiedliwość. Jestem panem, monarchą, władcą. Mnie służą rządy, stawiając na czołowym miejscu w czasie bankietów i przyjęć. W mojej obecności decyduje się o losach świata., życiu i śmierci, ubija interesy... Moje zdanie w każdej sprawie jest ostateczne. Przy mnie ludzie bawią się, tańczą, płaczą, umierają. Walą się trony jeden po drugim, kurczą imperia, upadają rządy, tylko moje imperium nie kurczy się i nie upada, choć niesie zagładę. Niszczę wszystko i wszystkich. Piękne dzieci, wspaniałą młodzież przemieniam w zbrodniarzy. Zapełniam nimi szpitale i zakłady poprawcze. Bogatych zamieniam SPRÓBUJ, JEST SIŁA! 13

14 Biuletyn Okolicznościowy Żony alkoholików Tytuł ten pochodzi z książki Hanny Szczepańskiej - Żony alkoholików. Książka ta jest podsumowaniem trzech lat pracy autorki i zespołu nad psychologicznymi problemami żon alkoholików, prowadzonego w ramach programu badawczego pt. Nowe koncepcje i metody psychologiczne w lecznictwie odwykowym. Autorka wyodrębnia dwie grupy kobiet (żon alkoholików): pierwsza charakteryzująca się silną potrzebą dominacji, autonomii i wykazania się, która radzi sobie z zaistniałą sytuacją, oraz druga, z tendencją do uległości, która stosuje strategię ucieczkowo unikową (np. nadmiernego jedzenia, palenia papierosów, używania leków uspokających). Okazało się też, że stosunkowo niewiele żon wizerunek męża jest zdominowany przez jego zachowania alkoholowe (degenerat, niechlujny, ordynarny itp.) Większość z żon, charakteryzując osobę męża, odwołuje się do cech i zachowań, które prezentuje on w okresie abstynencji, albo prezentował w pierwszym okresie małżeństwa. Najczęściej pojawiają się dwa, zupełnie odmienne obrazy męża alkoholika. W pierwszym jawi się ona jako osoba silna, potrafiąca dać oparcie, odpowiedzialna, dynamiczna i władcza. Podkreślana jest troska, zainteresowanie rodziną i zapewnieniem jej materialnego bezpieczeństwa. W drugim mąż alkoholik jest opisywany jako osoba słaba, nieodpowiedzialna, niezaradna, wymagająca opieki i ochrony, pomocy w ukierunkowaniu swojego życia. Okazuje się, że żony, które postrzegają swojego męża jako silnego i odpowiedzialnego człowieka, od którego pracy zależy w zdecydowanym stopniu dobrobyt rodziny, starają się za wszelką cenę nie dopuścić do tego, aby picie męża zaszkodziło jego karierze zawodowej, opinii wśród znajomych i rodziny. Łatwo przyjmują i podtrzymują zaprzeczenia męża, wierząc w obietnicę poprawy. Łatwo cofają wymyślone dla męża kary za pijaństwo. Bardzo trudno jest im pogodzić się z faktem, że mąż, który stanowi ich podstawowe źródło oparcia, stracił kontrolę nad piciem i nie jest w stanie spełniać ich oczekiwań. Są nastawione bardziej na bieżące ratowanie sytuacji w domu i pracy męża niż na realne poszukiwanie radykalnej zmiany sytuacji, która wymaga spojrzenia w twarz prawdzie o chorobie męża. Często mają poczucie, że są opatrznościowymi osobami dla męża, że ratują wartościowego człowieka. W okresie przerwy w piciu odczuwają najczęściej spokój i radość wiążącą się z przekonaniem, że kłopoty skończyły się i już nie powrócą. Mówią, że mężowie postrzegają ją jako najwspanialsze kobiety i żony, podziwiają za cierpliwość we współczuciu z nimi. Gdy myślą o przyszłości, abstynencję męża spostrzegają jako wystarczający warunek dalszego, szczęśliwszego małżeństwa. Jednak, gdy rozważają negatywny wariant przyszłości, tzn. sytuację, że mąż nadal będzie pił, są przekonane, że bez względu na stan i postępowanie męża pozostaną w małżeństwie. Konsekwencją takiego postrzegania sytuacji przez żonę jest jej poczucie słabości i zależności od męża. Znajduje się ona w pułapce, którą otworzyć może tylko jej mąż zaprzestając picia. Ona sama nie czuje się na tyle silna, 14 SPRÓBUJ, JEST SIŁA!

15 XIII Ogólnopolskie Spotkania Środowisk Trzeźwościowych w Licheniu aby samodzielnie wycofać się z sytuacji, gdy ta stanie się nie do zniesienia. Taki sposób widzenia męża i swojej sytuacji występuje w grupie żon uległych. Natomiast żony, które postrzegają męża jako osobę słabą, niesamodzielną, koncentrują się przede wszystkim na walce o ograniczenie jego picia. Negatywne konsekwencje, które wywołuje picie, są dla nich bardziej narzędziem w walce z nadużywaniem alkoholu przez męża niż problemem samym w sobie. O nadużywaniu przez męża alkoholu wiedzą często już w momencie zawierania związku małżeńskiego, ale wierzą w to, że ich wpływ będzie uzdrawiający. Czują się odpowiedzialne za spowodowanie tego, żeby mąż nie pił i zupełnie nie wierzą w to, że mógłby poradzić sobie z życiem i piciem bez ich pomocy. Po to, aby mąż przestał nadmiernie pić, gotowe są posunąć się nawet do rozwodu czy innych karzących posunięć, ale także do rozwiązywania za męża różnych trudnych sytuacji, czy dbania o jak najbardziej przyjemny i bezkonfliktowy okres przerwy w piciu. Takie żony wyobrażają sobie najczęściej, że mąż ocenia je negatywnie. Sądzą one, że mężowie spostrzegają je jako osoby źle wychowujące dzieci, źle dbające o dom, nie wywiązujące się z roli żony. Często spotykają się z zarzutami o łamanie zasad lojalności wobec męża za odmowę ukrywania alkoholizmu i niwelowania skutków picia. Zarzuty te uważają jednak za niesprawiedliwe i najczęściej zachowują przekonanie, że racja leży po ich stronie. Podczas przerwy w piciu, u tych żon występują na przemian okresy mobilizacji, wiążące się głównie z poczuciem siły oraz okresy bezsilności zdominowane przez bezradność i zmęczenie. Charakterystyczne jest także to, że dla większości z nich kontakt z mężem wywołuje poczucie siły i wyższości w stosunku do niego. Częste jest także to poczucie winy związane z odczuwaną współodpowiedzialnością za nałóg męża, a czasem nieopanowaną reakcją na pijanego męża i poczucie krzywdy, które napędza złość i niechęć do niego. Taki sposób widzenia męża i swojej sytuacji występuje w grupie żon dominujących. Jeżeli chodzi wyobrażenia dotyczące przyszłości, to podobnie jak w grupie żon uległych, zaprzestanie picia męża jest oceniane jako wystarczający warunek dalszego udanego małżeństwa. Różnica polega na dopuszczeniu możliwości rozstania, pojawia się przy rozpatrywaniu sytuacji, gdy mąż będzie nadal pił. Jan Lewandowski SPRÓBUJ, JEST SIŁA! Samotność Samotność jest straszna. Są dwa jej rodzaje, z wyboru i skazanie siebie na samotność. Człowiek jest istotą społeczną i z natury rzeczy nie jest stworzony do życia w samotności. Takim skazanym na nią jest alkoholik lub inna osoba uzależniona,. Dlaczego skazana? Ktoś powie: przecież sam wybiera. Otóż nie. Osoba uzależniona traci prawo wyboru, jeżeli traci prawo wyboru, traci również wolność, a jak nie ma wolności, to życie traci sens. Proszę zwrócić uwagę, jak to paradoksalnie następuje w życiu osoby uzaleznionej od alkoholu: Piliśmy dla szczęścia, a staliśmy się nieszczęśliwi. Piliśmy, aby się bawić, a wpadliśmy w przygnębienie. Piliśmy, by było miło z innymi, a staliśmy się kłótliwi. Piliśmy dla wyrafinowania, a staliśmy się prostaccy. Piliśmy dla przyjaźni, a zyskaliśmy wrogów. Piliśmy, by zyskać siłę, a czujemy się słabi. Piliśmy, aby zasnąć, a czuwamy bez odpoczynku. Piliśmy leczniczo, a wpadliśmy w kłopoty zdrowotne. Piliśmy dla kurażu, a dopadł nas lęk. Piliśmy, aby zyskać pewność siebie, a ogarnęły nas wątpliwości. Piliśmy, aby prowadzić konwersację, a upośledziliśmy naszą rozmowę. Piliśmy, aby zapomnieć, a to niechciane stale powraca. Piliśmy, aby zyskać wolność, a staliśmy się niewolnikami. Piliśmy, aby pozbyć się problemów, a pomnażaliśmy je. Piliśmy, by wzbogacić życie, przeżywamy śmierć. Większość z nas nie chce przyznać się do alkoholizmu. Nikt nie lubi myśleć, że fizycznie i umysłowo różni się od innych. Nic dziwnego zatem, że nasze pijackie kariery charakteryzują się nielicznymi próbami dowiedzenia tego, że potrafimy pić, tak jak inni. Towarzysząca nam uparta myśl, że jakoś, kiedyś, będziemy jednak kontrolować picie alkoholu, jest czymś w rodzaju manii każdego alkoholika. Upór z jakim podtrzymujemy w sobie tę myśl jest zadziwiający. Prowadzi on wielu z nas do szaleństwa albo do śmierci. Tak o tym pisał Bill W.: Im mniej okazywano nam tolerancji, tym bardziej uciekaliśmy od życia, od społeczeństwa. Kiedy zapanował nad nami Alkohol Król i staliśmy się zalęknionymi poddanymi w jego szalonym królestwie, opadła na nas chłodna mgła samotności. Niektórzy z nas szukali melin i innych plugawych miejsc w nadziei znalezienia towarzy- 15

16 Biuletyn Okolicznościowy stwa, zrozumienia i aprobaty. Chwilami się to udawało. Potem przychodziło przebudzenie i straszne ocknięcie się twarzą w twarz z ohydnymi czterema jeźdźcami Apokalipsy Strachem, Chaosem, Frustracją, Rozpaczą. Pomoc istnieje, trzeba tylko się o nią zwrócić, nie ma beznadziejnych alkoholików, są tylko alkoholicy, którzy utracili nadzieję. Pięknie to ujął M.J. Kononowicz w swoim wierszu Idę pod niebem adwentowym: Jest zima, śnieg i biały księżyc. O czwartej rano, szosą w dół. Idziemy depcząc własny cień i ślady wcześniejszych, cudzych stóp... Dziwny to spacer: Bóg z człowiekiem pod rękę jak przyjaciół dwóch Mówisz mi Każde twe życzenie spełnię, więc czego pragniesz mów A ja pamiętasz, Przyjacielu wpatrzony w gwiazdy, śnieg i świt, równie rozrzutny jak Ty hojny, odpowiedziałem Ci że nic. A dzisiaj głodny i spragniony, samotny, trwożny, pełen trosk, idę pod niebem adwentowym i wiem, że idziesz mi na wprost. Ktoś, kto skazał się na samotność, może też udzielić sobie amnestii, wyjść do ludzi i zmienić swoje zachowanie. Ale są ludzie nieprzemakalni. Tym, może, pomoże rozmowa z Mistrzem: Młody człowiek roztrwonił cały odziedziczony majątek. Kiedy został bez grosza, odkrył również, jak zwykle w takich przypadkach, że opuścili go przyjaciele. Nie wiedząc, co dalej robić, udał się do Mistrza i zapytał go: Co stanie się ze mną? Nie mam pieniędzy ani przyjaciół. Nie martw się synu. Zapamiętaj dobrze moje słowa: wszystko znów będzie dobrze. W oczach młodego człowieka błysnął promień nadziei. Czy znów będę bogaty? Nie. Przyzwyczaisz się do tego, że będziesz sam i bez grosza. Mądrość Pewien szuler zwrócił się do Mistrza: Kiedy grałem wczoraj w karty, złapano mnie na oszustwie. Moi partnerzy pobili mnie i wyrzucili przez okno. Co radzisz mi zrobić? Mistrz przeszył go spojrzeniem i odrzekł: Gdybym był na twoim miejscu, odtąd grałbym zawsze na parterze. Odpowiedź ta zdumiała uczniów. Pytali, dlaczego nie powiedziałeś mu, by przestał szachrować? Dlatego, że wiem, iż tego nie uczyni brzmiała prosta i mądra odpowiedź Mistrza. Że alkohol szkodzi, to wie każdy, ale że oszukuje, niewielu. Takie też hasło widnieje często na plakatach antyalkoholowych. Hasło to, też jest pokrętne, albowiem alkohol, to płyn o składzie chemicznym C 2 H 5 OH, stojący na półce w sklepie, nie mający ani rąk ani nóg, aby się go napić trzeba wykonać parę czynności, pójść do sklepu, kupić, zapłacić, nalać do naczyńka i wypić. Ten prosty wywód przekonuje, że to nie alkohol oszukuje tylko sam człowiek oszukuje siebie. Dlaczego on pije, zastanawiają się często najbliżsi osoby uzależnionej, przecież ma tyle negatywnych doświadczeń z powodu picia, dlaczego on to robi? To co naprawdę wiadomo o uzależnieniu od alkoholu to to, że ma podłoże biologiczne psychologiczne i społeczne. Biologiczne to pewne predyspozycje genetyczne; psychologiczne to pewne predyspozycje emocjonalne (uczuciowe), społeczne to pewne 16 SPRÓBUJ, JEST SIŁA!

17 XIII Ogólnopolskie Spotkania Środowisk Trzeźwościowych w Licheniu wzorce zachowań wyniesione ze środowiska, w którym się przebywało. Podobnie też wygląda obraz choroby: uzależnienie biologiczne charakteryzuje się najczęściej piciem na kaca oznacza to, że organizm potrzebuje alkoholu, aby normalnie funkcjonować. Uzależnienie psychiczne: objawia się najczęściej psychicznym przymusem picia tzw. obsesja picia po okresie abstynencji. Społeczny wymiar uzależnienia manifestuje się stylem życia, np.: w naszym środowisku pije się często i ostro, tak jest przyjęte i już. O ile uzależnienie biologiczne poddaje się znakomicie leczeniu medycznemu, tzw. odtrucie. A środowisko ludzi pijących można zamienić na ludzi nie pijących, to z uzależnieniem psychicznym jest już duży problem. Albowiem w umyśle osoby uzależnionej z latami picia montują się psychologiczne mechanizmy uzależnienia. Pierwszy nazywa się systemem nałogowego regulowania uczuć, to właśnie ono przykuwa człowieka do butelki, ponieważ przy pomocy alkoholu próbuje manipulować swoimi emocjami i uczuciami, co ma wpływ na jego zachowanie, raz jest miły, raz groźny w zależności ile wypije. Z latami picia powoduje on, że życie uczuciowe osoby uzależnionej zamyka się między dwoma biegunami: ulgą i cierpieniem, ulga wtedy, kiedy pije. Od tego momentu alkohol musi być w zasięgu ręki lub myśli. Łatwo rozpoznać ten system w działaniu, po wypiciu lew salonowy, bez alkoholu smutny, wstydliwy. Drugi nazywa się systemem iluzji i zaprzeczania, powstaje po to, aby uzasadnić potrzebę picia, obronić picie jako coś ważnego, ten system odgradza jakby szybą człowieka pijącego od rzeczywistości, to właśnie on nie pozwala dostrzec prawdziwych skutków picia, najczęściej spotykane elementy tego systemu to minimalizacja nie jest ze mną jeszcze tak źle, wszyscy piją, intelektualizacja dorabianie ideologii do picia. System ten może być tak rozbudowany, jak linia Maginota we Francji i trzeba umieć znaleźć sposób, aby go obejść. Już te dwa systemy wystarczają, aby człowiek nie umiał żyć bez alkoholu, ale jest jeszcze trzeci system rozproszonego Ja który nie pozwala osobie uzależnionej korzystać z siły woli, objawia się on najczęściej tym, że osoba uzależniona szczerze obiecuje poprawę, a na drugi dzień wraca do domu pijana, rodzina przeżywa szok przecież wczoraj tak szczerze obiecywał, jak to możliwe? Jest to możliwe, ponieważ rozproszone Ja nie jest w stanie wyegzekwować złożonych zapewnień i obietnic. Wymienione przeze mnie systemy zawsze występują razem i nie da się ich leczyć domowymi sposobami, potrzebna jest pomoc specjalistyczna w Poradni Uzależnień. Jest jeszcze aspekt duchowy choroby alkoholowej, który można przedstawić tak: Bojaźń Boża początkiem mądrości. Co pięknie przedstawił w swoim wierszu libijski poeta Kahil Gibran; Gdy Bóg cisnął mnie jak kamień w to przedziwne jezioro, zakłóciłem powierzchnię jego niezliczonymi kręgami, lecz gdybym dosięgnął głębi stałem się cichy... Na czym wiec polega mądrość w uzależnieniu: na mniejszym zaufaniu do siebie (najczęściej osoby uzależnione biorą własne myśli za rzeczywistość), a większym zaufaniu do specjalistów. Po leczeniu zaś wystarczy pamiętać, aby nie ruszać pierwszego kieliszka, który może wyzwolić cały system chorego myślenia, dlatego żartobliwie mówi się, aby osoba uzależniona nie myślała, bo wymyśli flachę. Tym wszystkim, którzy mają problemy z piciem, dedykuję takie powiedzenie odważ się być mądrym. SPRÓBUJ, JEST SIŁA! 17

18 Biuletyn Okolicznościowy Szczęście Pragnienie osiągnięcia szczęścia, bycia szczęśliwym jest tak duże, że gotowi jesteśmy popaść w nieszczęście. Są dwie drogi do szczęścia: 1) naturalna, o której pisze Władysław Tatarkiewicz w trakcie o szczęściu. Są tedy cztery przynajmniej zasadnicze pojęcia szczęścia: szczęśliwy jest po pierwsze ten, komu sprzyja pomyślny los, po drugie, kto doznaje najintensywniejszych radości, po trzecie, kto posiada największe dobra i po czwarte kto jest zadowolony z życia, należy zatem definiować szczęście pisze dalej Władysław Tatarkiewicz jako: zadowolenie, ale tylko zupełne, dotyczące całości życia i stałe. Szczęście jest to trwałe, pełne i zasadnicze zadowolenie z życia. A więc jakość naszego życia; sposób w jaki żyjemy; wybory, jakich dokonujemy; sprawy, w jakie się angażujemy mają wpływ na nasze poczucie szczęścia. Znany psychoterapeuta Wojtek Eichelberger zapytany o szczęście odpowiedział tak: jeśli ktoś szuka szczęścia, to błądzi po moczarach, goni za błędnymi ognikami, które pojawiają się i znikają. Szczęście to nie jest coś, co można znaleźć i posiąść. Szczęście to stan umysłu. To to, czym się stajemy, a nie, co posiadamy. Największym błędem jest przekonanie, że ktoś uczyni nas szczęśliwym. Można powiedzieć, że sposobem na szczęście jest poznanie siebie. Rozumieli to dobrze znani ludzie. Abraham Lincoln zwykł mówić: najczęściej ludzie są na tyle szczęśliwi, na ile postanowią nimi być. No tak zasmuci się uważny czytelnik, a co robić kiedy rzeczywistość jest taka, a nie inna? W takiej sytuacji można powtórzyć za Heglem: tym gorzej dla rzeczywistości. I wtedy pojawia się druga droga do szczęścia sztuczna : 2) alkohol, narkotyki, leki, hazard, itp. Właśnie brak akceptacji siebie powoduje, że wchodzi się na sztuczną drogę do szukania szczęścia i na tej drodze znajduje się nieszczęście. Dlatego też osobom uzależnionym (ale nie tylko) proponuje się spojrzenie na swoje życie przez pryzmat jednego dnia, ujęte to jest w programie 24 godziny. Hasłem tego programu jest zdanie: Każdego dnia ze wschodem słońca dusza nasza budzi się na nowo. Właśnie dzisiaj spróbuję przeżyć ten dzień dobrze i nie od razu załatwić w nim problemy całego mojego życia. Spróbuję przeżyć go tak, jak nie miałbym jeszcze odwagi żyć przez resztę mojego życia. Właśnie dzisiaj chcę być szczęśliwym. W programie tym jest też odpowiedź, jak to zrobić: 1. Właśnie dzisiaj chcę dostosować się do tego co jest, a nie próbować dostosować wszystkiego do moich własnych życzeń. Chcę sprostać mojemu losowi, jakikolwiek on będzie. 2. Właśnie dzisiaj chcę ćwiczyć swój umysł. chcę poznać rzeczy godne poznania. Chcę nauczyć się czegoś użytecznego. Chcę czytać coś wymagającego wysiłku, myślenia, skupienia. 3. Właśnie dzisiaj chcę ćwiczyć moją wolę na trzy sposoby zrobię coś dobrego i nie wypomnę tego, nie pochwalę się tym dokonam przynajmniej dwóch rzeczy, na które zwykle nie mam ochoty nie okażę nikomu, że uczucia moje zostały zranione. 4. Właśnie dzisiaj chcę mieć plan postępowania: mogę nie trzymać się go ściśle, lecz spróbuję uchronić się od pochopności i niezdecydowania. 5. Właśnie dzisiaj znajdę spokojną chwilę dla siebie i spróbuję się odprężyć. Spojrzę wtedy na moje życie z lepszej perspektywy. 6. Właśnie dzisiaj chcę pozbyć się obaw i cieszyć się tym, co piękne. Ufam, że dając z siebie dużo światu, dużo przez to zyskuję. 7. Właśnie dzisiaj chcę być zgodny z otoczeniem, chcę dobrze wyglądać, być odpowiednio ubrany, mówić spokojnym tonem, być uprzejmy, nie krytykować niczego, nie wyszukiwać dziury w całym i nie zmieniać nikogo z wyjątkiem samego siebie. Oto propozycja, podpowiedź pomocy prawda, że nie jest łatwo być szczęśliwym przez jeden dzień, a co dopiero przez całe życie? A może rację ma Ernest Hemingway mówiąc, że szczęście to dobre zdrowie i zła pamięć? Nie upadaj na duchu, Czytelniku z całym swym zakłamaniem, znojem i rozwianymi marzeniami ciągle jeszcze ten świat jest piękny. Bądź uważny, staraj się być szczęśliwym! Jan Lewandowski Dzięki mądrości opuść zaklęty krąg samotności, a wtedy w twym sercu szczęście zagości. 18 SPRÓBUJ, JEST SIŁA!

19 XIII Ogólnopolskie Spotkania Środowisk Trzeźwościowych w Licheniu Krótko o uzależnieniach Człowiek jest istotą, która bardzo szybko uzależnia się od wielu rzeczy, idei, nie zdając sobie z tego sprawy. Stan taki, potocznie uważany za niegroźny, jest w rzeczywistości uzależnieniem ograniczającym wolność człowieka. Najczęściej zależni jesteśmy od osób najbliższych: rodziców, swoich partnerów, ludzi, których darzymy miłością. Zależy nam na ich zdaniu, staramy się być blisko nich, chcemy być przez nich kochani i akceptowani. Łączymy z nimi nasze poczucie bezpieczeństwa, zadowolenia i szczęścia. Jeśli nie spełniają naszych oczekiwań i nie dają nam tego, na co czekamy, reagujemy niepokojem, lękiem, depresją, czasem awanturujemy się o swoje prawa. Zależność od akceptacji jest bardzo trudna do zniesienia. Chłód w głosie kolegi, mamy czy nauczyciela może niezwykle mocno zachwiać naszym samopoczuciem. Pojawia się często lęk przed odrzuceniem. Jesteśmy gotowi zrobić wszystko, by tylko dostać to, od czego jesteśmy zależni akceptacji. Gdy nie dostaniemy jej od razu, stosujemy różne sztuczki i zabiegi. Bywamy też zależni od stanu posiadania im więcej mamy, tym lepsze jest nasze samopoczucie, stajemy się ważniejsi, silniejsi. To rzeczy wyznaczają nasze zadowolenie z życia. Jeśli nie będziemy mieli tego, czego bardzo chcemy, lub jeśli stracimy coś, od czego jesteśmy zależni cierpimy. Na przykład jeśli jesteśmy zależni od naszego telefonu komórkowego, jego utrata spowoduje niepokój, gniew, depresję. Bez telefonu nie potrafimy sobie poradzić, to może być dramatem w znacznym stopniu burzącym nasze życie. Takie przywiązanie może być również do: przyjemności, komputera, telewizji, SPRÓBUJ, JEST SIŁA! słodyczy, stylu życia, kraju, poglądów, religii (fanatyzm) i innych. Owszem, zdarza się, że próbujemy zmienić styl życia, np. ze względów zdrowotnych próbujemy biegać, zmienić dietę, wypoczywać, chodzić wcześniej spać, ale jest to niezwykle trudne, a wręcz może spowodować zmiany w równowadze psychicznej. Często, po chwili euforii wracamy do naszego starego dotychczasowego sposobu życia. Niestety uzależnienie wygrywa. Jak możemy się domyślić są również takie uzależnienia, najgorsze z możliwych, które niszczą całe nasze życie. Uzależnienie od hazardu, alkoholu, nikotyny papierosów lub narkotyków. Podlegają mu zwykle te osoby, które mają problemy z przystosowaniem się do otaczającego świata. Osoby te uciekają od otoczenia, bo nie potrafią zazwyczaj nawiązać z nim kontaktu. Uciekają od własnych emocji, z którymi zazwyczaj sobie nie radzą. Uciekają do iluzji, do środków odurzających. Ironią losu ponadto jest to, że początki są zazwyczaj sympatyczne. Ale narkotyk po pewnym czasie upomina się o swoje prawa, żeby osiągnąć ten sam efekt, trzeba go brać coraz więcej. Gdzieś po drodze gubimy umiejętność życia w normalnym świecie, bez nałogów. Osoba, która chce wyjść z uzależnienia podejmuje trudną walkę, musi pokonać głód fizyczny i psychiczny. A to przecież nie wszystko, dalej jest jeszcze trudniej. Trzeba bowiem zmierzyć się z życiowymi problemami nie mając już poparcia w narkotykach. Trzeba stanąć twarzą w twarz z kłopotami i brakiem umiejętności. Tylko własny rozwój, wiara w siebie, nowy sposób życia mogą przynieść pożądane efekty. Dlatego osobie wychodzącej z uzależnienia potrzebne jest wsparcie, zrozumienie, często konkretna pomoc w rozwiązywaniu problemów, wspólne szukanie z kimś bliskim celu w życiu. A nie zapomnijmy, że można uzależnić się praktycznie od wszystkiego. Jacek Biskupski 19

20

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady,

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, Laura Mastalerz, gr. IV Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, w których mieszkały wraz ze swoimi rodzinami:

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM Tydzień wprowadzający Bóg nas "...wezwał świętym powołaniem nie na podstawie naszych czynów, lecz stosownie do własnego postanowienia i łaski, która nam dana została w

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać?

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Jan Paweł, 23.06.2016 11:06 Jedną z osób która nie ma najmniejszych co do tego wątpliwości, jest Chorwatka Miriam, która od 24 czerwca 1981 roku spotyka się z Matką

Bardziej szczegółowo

Boże spojrzenie na człowieka 1

Boże spojrzenie na człowieka 1 Boże spojrzenie na człowieka 1 opracował: Artur Trzęsiok Knurów, 24 marca 2006 1 wersja beta 1 Wprowadzenie dla Animatora Człowiek nie może żyć bez miłości. Człowiek pozostaje dla siebie istotą niezrozumiałą,

Bardziej szczegółowo

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan.

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan. "Gdy Jezus przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i skończył ją, rzekł jeden z uczniów do Niego: «Panie, naucz nas się modlić, jak i Jan nauczył swoich uczniów». Łk 11,1 Najczęściej o modlitwie Jezusa

Bardziej szczegółowo

20 Kiedy bowiem byliście. niewolnikami grzechu, byliście wolni od służby sprawiedliwości.

20 Kiedy bowiem byliście. niewolnikami grzechu, byliście wolni od służby sprawiedliwości. Lectio Divina Rz 6,15-23 1. Czytanie Prowadzący: wezwijmy Ducha św.: Przybądź Duchu Święty... - weźmy do ręki Pismo św.. - Słuchając jak w Kościele śledźmy tekst, aby usłyszeć, co chce nam dzisiaj Jezus

Bardziej szczegółowo

Ewangelizacja O co w tym chodzi?

Ewangelizacja O co w tym chodzi? Ewangelizacja O co w tym chodzi? Droga małego ewangelizatora ;) Warsztaty ewangelizacyjne: 11 maja 2013 r. Ks. Tomek Moch, Diecezjalna Diakonia Ewangelizacji Ruchu Światło-Życie Archidiecezja Warszawska

Bardziej szczegółowo

Nowenna do św. Charbela

Nowenna do św. Charbela Nowenna do św. Charbela Modlitwa do odmawiania każdego dnia O dobry, miłosierny i najukochańszy Boże, z głębi serca, z pokorą wobec Ciebie pragnę moją modlitwą wyrazić wdzięczność za wszystko co otrzymałem

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja SAKRAMENT POJEDNANIA Celebracja SESJA 2 dla RODZICÓW Ponowne Spotkanie Rozpoczynając tę sesję powiedz osobie, która jest obok ciebie, co zapamiętałeś z poprzedniej rodzicielskiej sesji? Co było pomocne

Bardziej szczegółowo

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM?

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? wg Lucy Rooney, Robert Faricy SJ MODLITWA NA TYDZIEŃ CZWARTY Lepsze poznanie Jezusa Dzień pierwszy Przeczytaj ze zrozumieniem fragment Pisma Świętego: Łk 4, 1-13 Diabeł kusi Jezusa,

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA Tekst biblijny: Dz. Ap. 16,19 36 Tekst pamięciowy: Dz. Ap. 16,31 ( ) Uwierz w Pana Jezusa, a będziesz zbawiony, ty i twój dom. Bóg chce, abyś uwierzył w Jego Syna, Jezusa

Bardziej szczegółowo

PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ

PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ To nie rzeczy nas smucą, ale sposób w jaki je widzimy (Epiktet 55 135). Powyższe stwierdzenie wyjaśnia,

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ZOBOWIAZANIA OSOBY PIJĄCEJ DO LECZENIA ODWYKOWEGO

PROCEDURA ZOBOWIAZANIA OSOBY PIJĄCEJ DO LECZENIA ODWYKOWEGO PROCEDURA ZOBOWIAZANIA OSOBY PIJĄCEJ DO LECZENIA ODWYKOWEGO Leczenie osób uzależnionych, co do zasady jest dobrowolne, a przymus leczenia może być nałożony wyłącznie przez Sąd. Sądami właściwymi do rozpatrywania

Bardziej szczegółowo

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk Zmiana przekonań ograniczających Opracowała Grażyna Gregorczyk Główny wpływ na nasze emocje mają nasze przekonania na temat zaistniałych faktów (np. przekonania na temat uprzedzenia do swojej osoby ze

Bardziej szczegółowo

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja.

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. ALLELUJA 1. Niech zabrzmi Panu chwała w niebiosach, na wysokościach niech cześć oddadzą. Wielbijcie Pana Jego Zastępy, Wielbijcie Pana Duchy niebieskie. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja,

Bardziej szczegółowo

ks. dr Marek Dziewiecki Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego MIŁOŚĆ I MAŁŻEŃSTWO

ks. dr Marek Dziewiecki Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego MIŁOŚĆ I MAŁŻEŃSTWO ks. dr Marek Dziewiecki Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego MIŁOŚĆ I MAŁŻEŃSTWO Bóg wymyślił małżeństwo i rodzinę po to, by nie być kimś jedynym, kto kocha człowieka. Katolicka nauka o małżeństwie

Bardziej szczegółowo

Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają.

Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają. Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają. /Matka Celina Zapiski -17.VI.1883r./...dziecko drogie, chcę ci objaśnić...ogólną

Bardziej szczegółowo

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku I Komunia Święta Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku Ktoś cię dzisiaj woła, Ktoś cię dzisiaj szuka, Ktoś wyciąga dzisiaj swoją dłoń. Wyjdź Mu na spotkanie Z miłym powitaniem, Nie lekceważ znajomości

Bardziej szczegółowo

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne historie. Tą osobą jest Maryja, mama Pana Jezusa. Maryja opowiada

Bardziej szczegółowo

Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie?

Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie? Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie? UWIELBIAJ DUSZO MOJA PANA!!! ZANIM UWIELBISZ PRAWDZIWIE ZAAKCEPTUJ SYTUACJĘ, KTÓRĄ BÓG DOPUSZCZA UWIELBIANIE

Bardziej szczegółowo

TOTUS TUUS Cały twój

TOTUS TUUS Cały twój TOTUS TUUS Cały twój Przecież niecały umieram. To, co we mnie niezniszczalne, trwa Tryptyk rzymski W swoim właściwym i pełnym kształcie miłosierdzie objawia się jako dowartościowywanie, jako podnoszenie

Bardziej szczegółowo

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Materiały prasowe mogą być wykorzystane przez redakcję ze wskazaniem źródła: Fundacja Rosa / Rak. To się leczy! W naszym poradniku redagowanym przy

Bardziej szczegółowo

12. Leczenie choroby alkoholowej zmiana tożsamości

12. Leczenie choroby alkoholowej zmiana tożsamości W poprzednim odcinku opisaliśmy pierwsze kroki jakie powinien zrobić alkoholik decydujący się na powrót do normalnego życia. Zasadnicza sprawa jest odtrucie, czyli przerwanie picia pod kontrola lekarska.

Bardziej szczegółowo

bab.la Zwroty: Korespondencja osobista Życzenia chiński-polski

bab.la Zwroty: Korespondencja osobista Życzenia chiński-polski Życzenia : Ślub 祝 贺, 愿 你 们 幸 福 快 乐, 天 长 地 久 Gratulujemy! Życzymy Wam wszystkiego, co najlepsze! młodej parze 致 以 我 对 你 们 婚 姻 真 诚 的 祝 福 Gratulacje i najlepsze życzenia w dniu ślubu! młodej parze 恭 喜 喜 结

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA

VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA ZELATOR wrzesień2015 3 VI DIECEZJALNA PIELGRZYMKA ŻYWEGO RÓŻAŃCA Sobota, 3 października, 2015 Niniejszy numer Zelatora ukazuje się głównie ze względu na VI Diecezjalną pielgrzymkę Żywego Różańca do Łagiewnik.

Bardziej szczegółowo

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku.

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku. Opieka zdrowotna przyjazna dziecku - Dzieci i młodzież: powiedz nam co myślisz! Rada Europy jest międzynarodową organizacją, którą tworzy 47 krajów członkowskich. Jej działania obejmują 150 milionów dzieci

Bardziej szczegółowo

Jezus do Ludzkości. Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego

Jezus do Ludzkości. Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego Jezus do Ludzkości Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego źródło: www.thewarningsecondcoming.com tłumaczenie: www.armiajezusachrystusa.pl Modlitwa Litanii 1 Ochrona

Bardziej szczegółowo

bab.la Zwroty: Korespondencja osobista Życzenia polski-polski

bab.la Zwroty: Korespondencja osobista Życzenia polski-polski Życzenia : Ślub Gratulujemy! Życzymy Wam wszystkiego, co najlepsze! Gratulujemy! Życzymy Wam wszystkiego, co najlepsze! młodej parze Gratulacje i najlepsze życzenia w dniu ślubu! Gratulacje i najlepsze

Bardziej szczegółowo

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM?

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? wg Lucy Rooney, Robert Faricy SJ MODLITWA NA TYDZIEŃ DRUGI Skrucha i przyjęcie przebaczenia Pana Jezusa Dzień pierwszy Przeczytaj ze zrozumieniem fragment Pisma Świętego: Łk 18,

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne (Wystawienie Najświętszego Sakramentu) K: O Boże, Pasterzu i nauczycielu wiernych, któryś dla zachowania i rozszerzenia swojego Kościoła

Bardziej szczegółowo

Myśl o mnie, a Ja będę myślał o twoich potrzebach. (Jezus)

Myśl o mnie, a Ja będę myślał o twoich potrzebach. (Jezus) Myśl o mnie, a Ja będę myślał o twoich potrzebach. (Jezus) DZIEWI PRÓB JEZUSA Nowenna z Kunegund Siwiec FLOS CARMELI POZNA 2015 NOWENNA ze Suebnic Bo Kunegund Siwiec WPROWADZENIE W trakcie II wojny światowej

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie do przyjęcia Sakramentu Pojednania

Przygotowanie do przyjęcia Sakramentu Pojednania Przygotowanie do przyjęcia Sakramentu Pojednania Czasem źle postępujemy Przez moje złe czyny (grzechy) inni ludzie się smucą, a czasami nawet płaczą. Moje złe czyny brudzą serce. Serce staje się brudne

Bardziej szczegółowo

OPANUJ NIEPŁODNOŚĆ W 5 KROKACH

OPANUJ NIEPŁODNOŚĆ W 5 KROKACH OPANUJ NIEPŁODNOŚĆ W 5 KROKACH Niepłodność jest chorobą. Jest bardzo stresogenną chorobą. Jest długotrwała, może prowadzić do depresji. Wprowadza w życie pary starającej się o dziecko chaos i lęk. Niepłodność

Bardziej szczegółowo

Podobny czy inny? Dziedziczyć można też majątek, ale jest coś, czego nie można odziedziczyć po rodzicach.

Podobny czy inny? Dziedziczyć można też majątek, ale jest coś, czego nie można odziedziczyć po rodzicach. Podobny czy inny? Agata Rysiewicz 1. Pogadanka o podobieństwie. - W czym jesteś podobny do rodziców? - Jak to się stało, że jesteś podobny do rodziców? Dziedziczysz cechy wyglądu, charakteru, intelektu.

Bardziej szczegółowo

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY.

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. CZĘŚĆ I b OPRACOWAŁ I WYKONAŁ LECH PROKOP, UL. ZAMKOWA 2/1,

Bardziej szczegółowo

Miłosierdzie Miłosierdzie

Miłosierdzie Miłosierdzie Miłosierdzie Miłosierdzie SP Klasa IV, Temat 57 SP SP Klasa IV, IV, Temat 57 57 SP Klasa IV, Temat 57 Koronka do Miłosierdzia Bożego Na początku odmawia się: Ojcze nasz..., Zdrowaś Maryjo..., Wierzę

Bardziej szczegółowo

DOBRE MANIERY. DOBRE MANIERY: zachowanie społecznie właściwe. ETYKIETA: powszechnie przyjęte zasady właściwego zachowania.

DOBRE MANIERY. DOBRE MANIERY: zachowanie społecznie właściwe. ETYKIETA: powszechnie przyjęte zasady właściwego zachowania. DOBRE MANIERY DOBRE MANIERY: zachowanie społecznie właściwe. ETYKIETA: powszechnie przyjęte zasady właściwego zachowania. GRZECZNOŚĆ: dobre maniery i taktowne zachowanie. Dobre maniery świadczą o szacunku

Bardziej szczegółowo

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze.

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze. WSTęP Pytanie zadane przez Autora w tytule może brzmieć jak obiecujące hasło reklamowe: przeczytaj książkę, a przekonasz się, że wszystkie trudności i problemy twojego życia duchowego i wspólnotowego zostaną

Bardziej szczegółowo

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska RE Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A KLASY III D i III B KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska Duchu Święty przyjdź ZESŁANIE DUCHA ŚWIĘTEGO DOMINIKA CIBOROWSKA KL III D MODLITWA Przyjdź

Bardziej szczegółowo

Naturalne metody planowania rodziny- błogosławieństwo dla naszego małżeństwa

Naturalne metody planowania rodziny- błogosławieństwo dla naszego małżeństwa Naturalne metody planowania rodziny- błogosławieństwo dla naszego małżeństwa autor: Amy i Pat Amy: Witam. Nazywam się Amy, a to jest mój mąż Patrick. Jesteśmy małżeństwem od 16 lat. Chcemy wam opowiedzieć

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE NA MISJE PARAFIALNE 9 marca - 16 marca 2014 rok BÓG JEST MIŁOŚCIĄ

ZAPROSZENIE NA MISJE PARAFIALNE 9 marca - 16 marca 2014 rok BÓG JEST MIŁOŚCIĄ ZAPROSZENIE NA MISJE PARAFIALNE 9 marca - 16 marca 2014 rok BÓG JEST MIŁOŚCIĄ DRODZY PARAFIANIE! W dniach od 9 16 marca nasza Wspólnota przeżywać będzie Misje parafialne. Tak jak przed ponad dwoma tysiącami

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA SŁAWEK. Mienia. Warszawa

FUNDACJA SŁAWEK. Mienia. Warszawa FUNDACJA SŁAWEK S Mienia Warszawa KOALICJA POWRÓT DO WOLNOŚCI Polskie Stowarzyszenie Edukacji Prawnej Fundacja Sławek Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej Warszawa Stowarzyszenie Pomocy Społecznej, Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Wszystkich Świętych (1 listopada)......6 Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada)......7 Prawdziwie w Bogu (3 listopada)......8 Przełamać duchową pustkę (4 listopada)......9

Bardziej szczegółowo

1 Jak nie należy kochać dziecka? Józef Augustyn SJ

1 Jak nie należy kochać dziecka? Józef Augustyn SJ 1 2 Spis treści Brak akceptacji dziecka.....8 Niesprawiedliwe karanie dziecka.....9 Stwarzanie dziecku poczucia zagrożenia... 10 Przyjmowanie postawy paternalizmu... 11 Niesłuszne ograniczanie wolności

Bardziej szczegółowo

I. Kierowanie na przymusowe leczenie odwykowe osób uzależnionych od alkoholu

I. Kierowanie na przymusowe leczenie odwykowe osób uzależnionych od alkoholu PRZYMUSOWE LECZENIE OSÓB UZALEŻNIONYCH. I. Kierowanie na przymusowe leczenie odwykowe osób uzależnionych od alkoholu Artykuł 21.2. ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu

Bardziej szczegółowo

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do ciebie mówią zwłaszcza wtedy, kiedy się do nich modlisz. Ich subtelny głos, który dociera do nas w postaci intuicyjnych odczuć i myśli ciężko usłyszeć w

Bardziej szczegółowo

Jak wygląda procedura zobowiązania osoby pijącej do leczenia odwykowego?

Jak wygląda procedura zobowiązania osoby pijącej do leczenia odwykowego? Jak wygląda procedura zobowiązania osoby pijącej do leczenia odwykowego? Leczenie osób uzależnionych co do zasady jest dobrowolne, a obowiązek leczenia może być nałożony wyłącznie przez Sąd. Sądami właściwymi

Bardziej szczegółowo

METODA MEDYTACJI IGNACJAŃSKIEJ

METODA MEDYTACJI IGNACJAŃSKIEJ METODA MEDYTACJI IGNACJAŃSKIEJ Zaczynamy rekolekcje ignacjańskie, inaczej mówiąc Ćwiczenia Duchowne, wg metody św. Ignacego. Ćwiczenia duchowne, jak mówi św. Ignacy to: wszelki sposób odprawiania rachunku

Bardziej szczegółowo

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW SAKRAMENT POJEDNANIA Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW Znaki Gotowości Czy twoje dziecko czasem Chce się modlić do Boga? Mówi Przepraszam bez podpowiadania? Przebacza innym nawet wtedy, gdy nie mówi przepraszam?

Bardziej szczegółowo

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Adwentu 2015. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego]

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Adwentu 2015. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego] Spis treści Wprowadzenie do Liturgii Domowej na Adwent 2015 r.... 3 Spotkania na niedziele Adwentu: I Niedziela Adwentu [C]... 4 LITURGIA DOMOWA II Niedziela Adwentu [C]... 6 III Niedziela Adwentu [C]...

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

bez względu na to jak się ubierasz, jakiej słuchasz muzyki, gdzie mieszkasz i z kim się przyjaźnisz,

bez względu na to jak się ubierasz, jakiej słuchasz muzyki, gdzie mieszkasz i z kim się przyjaźnisz, Światowy Dzień AIDS obchodzony jest co roku 1 grudnia. Uroczyste obchody niosą przesłanie współczucia, nadziei, solidarności z ludźmi żyjącymi z HIV i AIDS, a także zrozumienia problemów związanych z HIV,

Bardziej szczegółowo

Atmosfera jasnego szczęścia, oto czego duszy dziecięcej potrzeba. W niej żyje i rozwija się dla Boga. św. Urszula Ledóchowska

Atmosfera jasnego szczęścia, oto czego duszy dziecięcej potrzeba. W niej żyje i rozwija się dla Boga. św. Urszula Ledóchowska Atmosfera jasnego szczęścia, oto czego duszy dziecięcej potrzeba. W niej żyje i rozwija się dla Boga. św. Urszula Ledóchowska ATMOSFERA: - klimat społeczny, psychospołeczny - dotyczy tego, jak członkowie

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA I Semestr I Ocena dopuszczająca -Umie wykonać znak krzyża, -Zna niektóre modlitwy i wymaga dużej pomocy

Bardziej szczegółowo

KWC Krucjata Wyzwolenia Człowieka

KWC Krucjata Wyzwolenia Człowieka KWC Krucjata Wyzwolenia Człowieka "Rodzina szkołą trzeźwości" Co to jest KWC? Krucjata Wyzwolenia Człowieka zwana też Dziełem Niepokalanej, Matki Kościoła jest maryjnym ruchem [...], który stoi zdecydowanie

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 976 porad 283 osoby

Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 976 porad 283 osoby Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 Specjaliści terapii uzależnień i współuzależnienia zatrudnieni w Punkcie Pomocy

Bardziej szczegółowo

MODLITWY. Autorka: Anna Młodawska (Leonette)

MODLITWY. Autorka: Anna Młodawska (Leonette) MODLITWY BLOG MOTYWACYJNY www.leonette.pl Panie, Ty wiesz o najsłodszych mych wspomnieniach, Panie, Ty wiesz o największych mych marzeniach, Panie, Ty wiesz czego dzisiaj tak żałuję, Panie, Ty wiesz czego

Bardziej szczegółowo

Droga Krzyżowa STACJA

Droga Krzyżowa STACJA Kogo wybierasz? Jezusa, czy Barabasza? Kogo w życiu wybierasz? Oto nadszedł ten moment, który może kiedyś w życiu pominąłeś Łatwiej jest przecież nie opowiadać się za żadnym życiem. Łatwiej jest egzystować,

Bardziej szczegółowo

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz Ks. Michał Miecznik ROZKŁAD MATERAŁU W KLASACH LO (zgodny z programem nauczania nr AZ-4-0/). Ty ścieżkę życia mi ukażesz MESĄC LCZBA GODZN TREŚC NAUCZANA WYNKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY. Ukochani

Bardziej szczegółowo

GMINNY ROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH DLA GMINY KOŚCIERZYNA W 2009 ROKU

GMINNY ROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH DLA GMINY KOŚCIERZYNA W 2009 ROKU Załącznik nr 1 Do uchwały Nr X/167/08 Rady Gminy Kościerzyna z dnia 30 grudnia 2008 r. GMINNY ROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH DLA GMINY KOŚCIERZYNA W 2009 ROKU Kościerzyna 2009

Bardziej szczegółowo

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI Polish FF Curriculum Translation in Polish Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI 1. Objawienie: Pismo Św. i Tradycja a. Pismo Święte: Części,

Bardziej szczegółowo

DZIESIĘĆ jakże nowoczesnych PRZYKAZAŃ

DZIESIĘĆ jakże nowoczesnych PRZYKAZAŃ Patryk Rutkowski DZIESIĘĆ jakże nowoczesnych PRZYKAZAŃ Problem z Dekalogiem Znacznej części katolików, zwłaszcza tej która odwiedza Kościół jedynie przy okazji większych uroczystości, wydaje się, że chrześcijaństwo

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ PROFILAKTYCZNYCH. Nie tak, jak u zbójców - dzieci Króla. program opracowany na podstawie książki Urszuli Marc pt. Nie tak, jak u zbójców

PROGRAM ZAJĘĆ PROFILAKTYCZNYCH. Nie tak, jak u zbójców - dzieci Króla. program opracowany na podstawie książki Urszuli Marc pt. Nie tak, jak u zbójców PROGRAM ZAJĘĆ PROFILAKTYCZNYCH Nie tak, jak u zbójców - dzieci Króla program opracowany na podstawie książki Urszuli Marc pt. Nie tak, jak u zbójców ZAJĘCIA I: Zbójecki chłopiec CELE: Nawiązanie kontaktu,

Bardziej szczegółowo

XXVIII Niedziela Zwykła

XXVIII Niedziela Zwykła XXVIII Niedziela Zwykła Dla wyeksponowania Bożej Mądrości wobec ludzkiego rozumu, Jezus buduje paradoksalną dysproporcję: za przykład stawia wielbłąda, zwierzę juczne, wytrwałe w pracy i wytrzymałe na

Bardziej szczegółowo

1 Odpowiedzialna pomoc wychowawcza Marek Dziewiecki

1 Odpowiedzialna pomoc wychowawcza Marek Dziewiecki 1 Spis treści 2 Spis treści I Wychowanie a psychologia...... 8 1. Psychologizacja wychowania......8 2. Właściwa relacja między psychologią a pedagogiką.... 10 3. Psychologia a wychowanie: przykłady oddziaływania

Bardziej szczegółowo

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406 Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406 mgr Zuzanna Krząkała- psycholog Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bytomiu Uzależnienie od gier

Bardziej szczegółowo

KERYGMAT. Opowieść o Bogu, który pragnie naszego zbawienia

KERYGMAT. Opowieść o Bogu, który pragnie naszego zbawienia KERYGMAT Opowieść o Bogu, który pragnie naszego zbawienia 1. BOŻA MIŁOŚĆ Ukochałem cię odwieczną miłością Bóg kocha cię osobiście. Bóg kocha właśnie ciebie, ponieważ jest TWOIM Ojcem. Iz 43, 1 Ja i Ty

Bardziej szczegółowo

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM 2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM PIERWSZE CZYTANIE Syr 24, 1-2. 8-12 Mądrość Boża mieszka w Jego ludzie Czytanie z Księgi Syracydesa. Mądrość wychwala sama siebie, chlubi się pośród swego ludu. Otwiera

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Opracowanie: mgr Violetta Kujacińska mgr Małgorzata Lewandowska Zasady: IZ może być ustna lub pisemna, IZ pisemną przekazujemy

Bardziej szczegółowo

Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć.

Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć. o. Walerian Porankiewicz Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć. To całkowite oddanie się Bogu

Bardziej szczegółowo

Dylematy w pracy socjalnej. psychicznymi

Dylematy w pracy socjalnej. psychicznymi Dylematy w pracy socjalnej z osobami z zaburzeniami psychicznymi W ramach Specjalistycznego Zespołu Pracy Socjalnej w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Poznaniu Misja Zespołu Pracownicy Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Ruch Al.-Anon, Al.-Atin, Stowarzyszenia Abstynenckie.

Ruch Al.-Anon, Al.-Atin, Stowarzyszenia Abstynenckie. Ruch Al.-Anon, Al.-Atin, Stowarzyszenia Abstynenckie. W poprzednim artykule opisałem już Ruch Anomimowych alkoholików. Poniżej opisane formy pomocy dla osób uzależnionych i ich rodzin są mniej znane, ale

Bardziej szczegółowo

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Wydawnictwo WAM Kraków 2009 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 5 ROZDZIAŁ I ROZWÓJ SEKSUALNY W OKRESIE DZIECIŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki Zespół Szkół w Rycerce Górnej CO TO JEST MOTYWACJA? Na słowo MOTYWACJA składają się dwa słówka: Motyw i Akcja. Czyli aby podjąć jakieś określone działanie

Bardziej szczegółowo

Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił?

Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił? Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił? Dwie rzeczywistości Dobro i zło Inicjatywa królestwa światłości Inicjatywa królestwa światłości Chrześcijanin Zaplecze Zadanie Zaplecze w Bogu Ef. 1, 3-14 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy II ETAP AKTYWIZACJI MATERIAŁY DLA BENEFICJENTÓW/BENEFICJENTEK CO TO SĄ EMOCJE? EMOCJE

Bardziej szczegółowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo Andrzej Graca BEZ SPINY CZYLI NIE MA CZEGO SIĘ BAĆ Andrzej Graca: Bez spiny czyli nie ma czego się bać 3 Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2

Bardziej szczegółowo

JAK WYGLĄDA PROCEDURA ZOBOWIAZANIA OSOBY PIJĄCEJ DO LECZENIA ODWYKOWEGO?

JAK WYGLĄDA PROCEDURA ZOBOWIAZANIA OSOBY PIJĄCEJ DO LECZENIA ODWYKOWEGO? JAK WYGLĄDA PROCEDURA ZOBOWIAZANIA OSOBY PIJĄCEJ DO LECZENIA ODWYKOWEGO? Leczenie osób uzależnionych co do zasady jest dobrowolne, a przymus leczenia może być nałożony wyłącznie przez Sąd. Sądami właściwymi

Bardziej szczegółowo

Modlitwa zawierzenia. Redakcja czasopisma Miłujcie się! redakcja@milujciesie.org.pl

Modlitwa zawierzenia. Redakcja czasopisma Miłujcie się! redakcja@milujciesie.org.pl Modlitwa zawierzenia Redakcja czasopisma Miłujcie się! redakcja@milujciesie.org.pl Miłujcie się! jest pismem formacyjnym RCS, które regularnie publikuje artykuły, świadectwa i informacje dotyczące Ruchu.

Bardziej szczegółowo

niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9

niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9 Spis treści niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9 Rozdział 1 Na czym opiera się nauczanie Kościoła o seksualności? 13 Wyjaśniać prosto jak

Bardziej szczegółowo

Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice

Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice Opis zadania 1. Nazwa zadania Punkt Konsultacyjny Gminy Siechnice 2. Miejsce wykonywania zadania: Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 55 011 Siechnice,

Bardziej szczegółowo

JEAN GUITTON (1901-1995) Daj mi, Boże, pokój, pogodę ducha i radość

JEAN GUITTON (1901-1995) Daj mi, Boże, pokój, pogodę ducha i radość Niech będą błogosławione wszystkie drogi, Proste, krzywe i dookolne, Jeżeli prowadzą do Ciebie, Albowiem moja dusza bardziej tęskni za Tobą, Niż tęsknią nocni stróże, pokryci rosą, Za wschodzącym słońcem.

Bardziej szczegółowo

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

Prośby dziecka według Korczaka. Marta Gerlach-Malczewska psycholog

Prośby dziecka według Korczaka. Marta Gerlach-Malczewska psycholog Prośby dziecka według Korczaka Marta Gerlach-Malczewska psycholog Nie psuj mnie. Dobrze wiem, że nie powinienem mieć tego wszystkiego, czego się domagam. To tylko próba sił z mojej strony. Wymuszanie w

Bardziej szczegółowo

Lista pytań została wypełniona przez: matkę ojca inną osobę, kogo?...

Lista pytań została wypełniona przez: matkę ojca inną osobę, kogo?... Lista pytań badanie przesiewowe dzieci w wieku 9-11 lat (wersja 2014) A DANE DZIECKA Imię i nazwisko Data urodzenia Nazwa szkoły Nazwisko nauczyciela/i BSN Adres Kod pocztowy Nazwisko lekarza domowego

Bardziej szczegółowo

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM?

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? wg Lucy Rooney, Robert Faricy SJ MODLITWA NA TYDZIEŃ TRZECI Uzdrowienie wewnętrzne Dzień pierwszy Przeczytaj ze zrozumieniem fragment Pisma Świętego: Łk. 4, 38-42 Wysoka gorączka

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z religii kl. 4

Kryteria ocen z religii kl. 4 Kryteria ocen z religii kl. 4 Ocena celująca - spełnia wymagania w zakresie oceny bardzo dobrej - prezentuje treści wiadomości powiązane ze sobą w systematyczny układ - samodzielnie posługuje się wiedzą

Bardziej szczegółowo

Ks. Adam Buczyński, Jerzy Piasecki. Jak przygotować się do rozmowy z Bogiem w sakramencie pojednania.

Ks. Adam Buczyński, Jerzy Piasecki. Jak przygotować się do rozmowy z Bogiem w sakramencie pojednania. Ks. Adam Buczyński, Jerzy Piasecki Jak przygotować się do rozmowy z Bogiem w sakramencie pojednania. Wydawnictwo NATAN Lublin 2013 Copyright by Wydawnictwo NATAN Copyright by Jerzy Piasecki Konsultacje:

Bardziej szczegółowo

Duch dziecięctwa i droga dziecięctwa

Duch dziecięctwa i droga dziecięctwa ks.porankiewicz ks.woźny Duch dziecięctwa i droga dziecięctwa Zaprawdę powiadam wam: Jeśli się nie odmienicie i nie staniecie jak dzieci, nie wejdziecie do królestwa niebieskiego. Dlaczego mamy być jak

Bardziej szczegółowo

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich 1 Opracowanie: Anna Polachowska Korekta: Anna i Szczepan Polachowski Okładka : Anna Polachowska Zdjęcia wykorzystane do tej książki są autorstwa : Anna i Szczepana Polachowskich I pochodzą z własnej kolekcji

Bardziej szczegółowo