Zawarcie małżeństwa w zarysie historycznym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zawarcie małżeństwa w zarysie historycznym"

Transkrypt

1 Zawarcie małżeństwa w zarysie historycznym Ustawodawstwo małżeńskie do okresu II Rzeczypospolitej W Polsce doby średniowiecza zawieranie małżeństw miało charakter świecki. Trzeba było przejść przez szereg tradycyjnych uroczystości, aby dopełnić związek małżeński. Zmówiny, zdawiny, pokładziny, przenosiny - wszystkie te ceremonie składały się na złożenie oświadczenia woli nupturientów. Co warte uwagi, w tym czasie rozwody były dopuszczalne, a decydowała o nich zgoda małżonków lub, jak we wcześniejszym okresie, odesłanie żony przez męża. W 1197r. papieski legat Piotr z Kapui przedstawił Polakom instrukcję zawierania małżeństw w formie sakramentalnej, nakazując stosowanie jej przez katolików. Jednak praktyka świecka jeszcze na długo była obowiązująca. Faktycznie dopiero po soborze trydenckim w Polsce w pełni zaczęła obowiązywać forma wyznaniowa małżeństwa. Stolica Apostolska nakazała wygłaszanie trzech zapowiedzi przedślubnych w trzy kolejne niedziele przed zawarciem małżeństwa. W wieku XVI na mocy papieskiego przywileju szlachta polska została zwolniona z tego obowiązku. Począwszy od 1577 r. niespełnienie wszystkich wymogów kościelnych powodowało nieważność małżeństwa. Okres porozbiorowy w Polsce stał się okresem próby ujednolicenia małżeńskiego ustawodawstwa. Spowodowane to było różnorodnością rozwiązań prawnych w trzech zaborach. Kodyfikacja wspólnego prawa nie powiodła się, dlatego w II Rzeczypospolitej istniały trzy warianty ustawodawstwa małżeńskiego: laicki, mieszany i wyznaniowy. Ten trójpodział nazwać można swoistą endogamią, która nakazywała zawieranie małżeństw w obrębie własnej grupy społecznej i wyznaniowej. Tendencją było dążenie do laicyzacji prawa i przejęcia przez władze cywilne instytucji małżeństwa. Miało to na celu osłabienie wpływów Kościoła katolickiego, który we wcześniejszym prawodawstwie pełnił dominującą rolę. Jerzy Antoni Pielichowski - Zawarcie małżeństwa w zarysie historycznym 1

2 Zauważyć równocześnie należy, że był to wynik rozwoju nowoczesnych państw europejskich. Odzyskanie przez Polskę niepodległości w 1918 roku nie przekreśliło wpływów zaborczych w kwestiach małżeńskich. Można wyróżnić w tym okresie pięć obszarów prawa małżeńskiego: obszar byłego zaboru pruskiego, byłego Królestwa Polskiego, byłego zaboru austriackiego, byłego zaboru rosyjskiego poza obwodem Królestwa Polskiego oraz Spisz i Orawę, czyli 27 wiosek przyłączonych do Rzeczypospolitej w 1922 r. 1. W byłym zaborze pruskim nadal używano niemieckiego kodeksu cywilnego z 1896 r. Kodeks ten dopuszczał jedynie cywilną formę zawarcia małżeństwa. Stwierdzał, iż małżeństwo zawierane jest wyłącznie w chwili złożenia zgodnego oświadczenia woli nupturientów przed urzędnikiem stanu cywilnego. Chcący zawrzeć związek małżeński przed duchownym swojego wyznania, mogli to uczynić po formie cywilnej. Jednak wyznaniowa forma nie wywoływała żadnych skutków cywilno prawnych. Według niemieckiego ustawodawstwa możliwe było dokonywanie rozwodów na wniosek jednego z małżonków 2. Zawieranie małżeństw w byłym zaborze austriackim odbywało się według kodeksu cywilnego z 1811 r. Kodeks powierzał pełną jurysdykcję nad instytucją małżeństwa władzy sądowniczej. Prawo małżeńskie stało się częścią systemu prawa cywilnego. Kodeks ten dozwalał na zawieranie małżeństw także w formie wyznaniowej. Jednak katolicy byli pozbawieni możliwości otrzymania rozwodów. Ważność małżeństwa opierała się na oświadczeniu woli małżonków, ale także wygłoszeniu zapowiedzi przedślubnych. Forma cywilna zarezerwowana była głównie dla bezwyznaniowców, wyznawców nieuznanego kościoła lub związku wyznaniowego oraz dla osób, którym duchowny z racji przeszkód małżeńskich nie udzielił zgody na zawarcie małżeństwa, a przeszkody te nie miały odzwierciedlenia w 1 A. Mezglewski, A. Tunia, Wyznaniowa forma zawarcia małżeństwa cywilnego, Warszawa 2007, s.1 i 2. 2 S. Biskupski, Reforma prawa małżeńskiego, Włocławek 1930, s. 5. Jerzy Antoni Pielichowski - Zawarcie małżeństwa w zarysie historycznym 2

3 prawie cywilnym. Co ciekawe, kobiety mogły za pozwoleniem ojca zawrzeć związek małżeński już po skończeniu 14 lat. System austriacki był w dużym stopniu patriarchalny, kobiety cieszyły się znikomą ilością praw. Przytoczyć tu należy między innymi obowiązek przyjęcia w chwili zawarcia małżeństwa nazwiska męża. Kodeks rozstrzygał także w kwestiach właściwości miejscowej duchownego (właściwy dla miejsca zamieszkania narzeczonej), przed którym składano oświadczenie woli, nakazywał prowadzenie ksiąg metrykalnych czy też zobowiązywał duchownego do czynnego uczestnictwa w obrzędzie. Kodeks cywilny w kwestiach małżeńskich korzystał z ustawodawstwa kościelnego, upaństwawiając je i włączając do swojego systemu. Na terenie byłego zaboru rosyjskiego istniały dwa systemy prawa małżeńskiego. Najpierw jednak należy się przyjrzeć wcześniejszemu ustawodawstwu z tych terenów, a mianowicie kodeksowi Napoleona obowiązującemu w dawnym Księstwie Warszawskim. Było to stricte laickie prawo, do którego z niechęcią odnosił się episkopat jak i część szlachty. Duża awersja brała się z faktu, iż oprócz jedynej formy cywilnej zawierania małżeństw wprowadzał możliwość rozwodów. Napoleon posiadał silnych zwolenników swojego prawa, między innymi: Małachowskiego, Kostkę Potockiego, Poniatowskiego, Łubieńskiego. W sprzeciwie wspierał Kościół Katolicki sztab urzędników carskich. Z uwagi na brak odpowiednich urzędników nadal asystowali przy zawieraniu małżeństw cywilnych duchowni. Jednak ostatecznie presja społeczna była tak wielka, iż ślubów bez sakramentów zawarto do 1818 r. tylko trzy, a rozwodów orzeczonych wyłącznie przez sądy państwowe było zaledwie siedem 3. W końcu przywrócono w kodeksie cywilnym z 1825 roku zawieranie małżeństw w formie wyznaniowej oraz uznano rozwody za niedopuszczalne. W roku 1836 car Mikołaj I proklamował prawo o małżeństwie, przygotowane przez Cypriana Zaborowskiego. Prawo to obowiązywało na obszarach: miasta stołecznego Warszawy, województw: warszawskiego, łódzkiego, kieleckiego, lubelskiego oraz powiatów augustowskiego, 3 J. Bardach, B. Leśnodorski, M. Pietrzak, Historia państwa i prawa, Warszawa 1976, s Jerzy Antoni Pielichowski - Zawarcie małżeństwa w zarysie historycznym 3

4 łomżyńskiego, ostrołęckiego, ostrów-mazowieckiego, suwalskiego, szcucińskiego i wysoko-mazowieckiego województwa białostockiego 4. W pełni przywróciło ono religijny charakter małżeństwa, wyłączność ślubów kościelnych i jurysdykcje sądów kościelnych. Właśnie ten system prawny oraz ustawodawstwo ziem wschodnich czyli prawo małżeńskie zawarte w Zwodzie Praw Cesarstwa Rosyjskiego z 1832 r. obowiązywały na terenie byłego Królestwa Polskiego aż do wybuchu II wojny światowej. Obydwa te prawa można połączyć w jednym omówieniu, ponieważ różniły się nieznacznie. Rosyjskie prawo przejęło rozwiązania poszczególnych, przez siebie uznawanych, wyznań i włączyło je do prawa państwowego. Wyznania uznane przez ustawodawstwo rosyjskie posiadały prawa spisane w oddzielnych rozdziałach prawa małżeńskiego. Do tej grupy należały wyznania: rzymsko katolickie, prawosławne, greko katolickie, ewangelicko augsburskie i ewangelicko reformowane. Jeżeli chodzi o inne wyznania i religie niezawarte w powyższym spisie, należy przytoczyć art. 179 prawa o małżeństwie: małżeństwa osób, należących do różnych wyznań chrześcijańskich, poprzedniemi rozdziałami nie objętych, i małżeństwa osób, należących do różnych wyznań niechrześcijańskich, małżeństwa starozakonnych i mahometan podlegają, co do wszelkich szczegółów przepisom ich religji właściwej. Jak przeczytać można w kolejnych artykułach, podstawowe warunki istotne do zawarcia małżeństwa, były przedkładane prawu religii właściwej. Tymi cywilnymi przesłankami był wiek, zgodne oświadczenie woli, w niektórych przypadkach pozwolenie rodziców, opiekunów, a dla wojskowych - ich zwierzchników oraz zdolność fizyczna stron. Jednak w przeważającym stopniu małżeństwa zawierane były w formie wyznaniowej. Proboszcz parafii w której nupturienci zawarli związek małżeński pełnił dychotomiczną rolę poświęcenia małżeństwa jak również wcielenia się w rolę urzędnika stanu cywilnego. Polegało to na tym, iż proboszcz zobowiązany był do sporządzenia cywilnego aktu małżeńskiego. Nad instytucją stwierdzania nieważności małżeństwa czuwał Kościół, można wręcz rzec, że miał na to pełen monopol. Państwo ograniczało się 4 Z. Łączyński, Prawo cywilne obowiązujące w województwach centralnych, Warszawa 1937, s. 99. Jerzy Antoni Pielichowski - Zawarcie małżeństwa w zarysie historycznym 4

5 do ustalania praw potomstwa oraz spraw majątkowych między małżonkami, którymi zajmowały się sądy cywilne. Dzięki oddzielnym prawom dla każdego z uznanych wyznań, trzeba było skrupulatnie podejść do kwestii małżeństw mieszanych. W stosunku do nich można przyjąć dwojaki podział: oświadczenie woli między nupturientami wyznań prawosławnego i katolickiego złożyć można było wyłącznie przed duchownym prawosławnym. Drugą kwestią stały się małżeństwa katolików z ewangelikami, gdzie zawarcie małżeństwa celebrował duchowny z wyznania narzeczonej. Spisz i Orawa były terenami, na których dozwolony był wybór między dwoma ustawodawstwami: prawem austriackim z 1811r. oraz prawem węgierskim z 1894r. Różnica głównie polegała na kwestii rozwiązania małżeńskiego. W prawie austriackim takiej możliwości w ogóle nie było, a w węgierskim, poprzez nadanie w całości cywilnego charakteru zawarcia związku małżeńskiego, dozwolone były rozwody orzekane przez sądy powszechne. Przez wiele lat międzywojnia nie wprowadzano zbyt wielkich zmian w zawierania małżeństw. Chociażby Konstytucja Polski z marca 1921 r. która nie zawierała przepisów jednoznacznie przesądzających o systemie polskiego prawa małżeńskiego, co warte uwagi, stanowiła jednak, że Kościół rzymsko-katolicki rządzi się własnymi prawami" (art. 114). Ten stan mógł ulec zmianie po rozpoczęciu prac Komisji Kodyfikacyjnej, którą utworzył Sejm Ustawodawczy z 3 czerwca 1919 r. Zadaniem jej było ujednolicenie prawa na terenie niepodległej Polski. Na czele Komisji stał prezydent z wiceprezydentami w roli zastępców. Dzieliła się na działy (prawo karne, prawo cywilne), a one na sekcje (prawo rodzinne, prawo rzeczowe). Pracom sekcji prawa małżeńskiego przewodniczył prof. Karol Lutostański. Przygotowywanie projektu trwało od 1920 do 1929 r. Dziewięcioletnia praca zaowocowała uznaniem go za jeden z najnowocześniejszych w ówczesnej Europie. Zawarte w nim rozwiązania były dalece kompromisowe dla Kościoła, ponieważ dozwalały na wybór formy zawarcia małżeństwa cywilnej czy też wyznaniowej ze skutkami cywilnymi. Jerzy Antoni Pielichowski - Zawarcie małżeństwa w zarysie historycznym 5

6 Projekt gwarantował możliwość rozwodu bez podania przyczyny bezdzietnym małżeństwom po okresie trzyletniego pożycia i roku separacji. Po spełnieniu obowiązków ustawowych możliwy był również rozwód małżeństwa posiadającego dzieci. Projekt stał się bardzo przychylny kobietom, zrównywał ich prawa z mężczyznami, a proponowane kwestie równouprawnienia w majątkowym prawie małżeńskim, stały się jednymi z dwu przyczyn odrzucenia projektu. Drugą był wyraźny opór Kościoła, który przede wszystkim odrzucał propozycję nadania katolikom prawa do rozwodów. Sprzeciw ten spotkał się ze zdziwieniem czołowego intelektualisty okresu międzywojennego Tadeusza Boya Żeleńskiego, który w 1931 r. napisał: Rzecz znamienita, właśnie ten kompromisowy pomysł stał się kamieniem obrazy i najwięcej podobno natyka się na sprzeciw w sferach duchownych. Woleliby raczej osobno śluby cywilne, niż ten proceder, w którym akt ślubu z podpisem księdza może się stać później punktem wyjścia ewentualnego postępowania rozwodowego. 5 Aby małżeństwo mogło być zawarte, Projekt nakazywał dokonać czynności przedwstępnych. Wypełniać je miał urzędnik stanu cywilnego, właściwy dla stałego zamieszkania jednej ze stron lub wobec braku takowego czterotygodniowy pobyt. Czynności przedwstępne dzieliły się na badanie braku przeszkód małżeńskich i zdolności prawnej nupturientów. Dopiero po przekazaniu takiego zaświadczenia duchownemu, mogło być zawarte małżeństwo wyznaniowe ze skutkami cywilnymi. 6 Dopełnieniem było przesłanie przez duchownego protokołu ślubnego urzędnikowi stanu cywilnego miejsca zawarcia małżeństwa. Zatem warunkiem konstytutywnym zawarcia małżeństwa stawał się akt sporządzony przez urzędnika. Gdyby duchowny nie dostarczył do urzędu stanu cywilnego protokołu ślubnego, można było w każdym czasie dochodzić unieważnienia małżeństwa. 5 T. Żeleński, Nowa ustawa małżeńska, Warszawa 1960, s J. Wiślicki, Czynności przedwstępne do małżeństwa i ślub, [w:] Rozbiór krytyczny projektu prawa małżeńskiego uchwalonego przez Komisję Kodyfikacyjną, pod red. J. Wiślickiego, Lublin 1932, s. 90 Jerzy Antoni Pielichowski - Zawarcie małżeństwa w zarysie historycznym 6

7 Projekt przewidywał także sytuacje nadzwyczajne, jak na przykład zagrożenie życia jednego z nupturientów. Strony mogły wówczas złożyć oświadczenie według uproszczonej procedury przed dowolnym urzędnikiem stanu cywilnego lub duchownym, bez potrzeby przedstawiania zaświadczenia o braku przeszkód. Jeżeli po upływie trzech dni od zaistnienia niebezpieczeństwa nie zostałoby przedstawione orzeczenie lekarskie oraz gdy w ciągu miesiąca od złożenia oświadczenia nie został sporządzony akt małżeński, takie oświadczenie traciło moc. W przypadku zaś braku urzędnika i duchownego, możliwe było w obliczu niebezpieczeństwa zagrożenia życia, złożenie oświadczenia przed dwoma dorosłymi świadkami. Dla ważności tej zgody małżeńskiej potrzebne było dokonanie czynności przedwstępnych w okresie miesięcznym od chwili ustania niebezpieczeństwa lub w odstępie 3 miesięcy od tej daty winien być sporządzony akt małżeństwa. Mimo prób unifikacji prawa małżeńskiego, których wynikiem była praca Komisji, nie udało się ich wprowadzić w życie. Opór środowisk religijnych jeszcze bardziej spotęgował niechęć do rozwiązań profesora Lutostańskiego, do tego stopnia, iż projekt nie został nawet oficjalnie przedstawiony przewodniczącemu Komisji Kodyfikacyjnej. Co warte uwagi, postanowienia projektu zostały przyjęte w dzisiejszym polskim konkordacie z 1993 r. Konkordat wprowadził wyznaniową formę zawarcia małżeństwa cywilnego Powojenne unormowania prawne kwestii małżeńskich W Polsce powojennej nie powrócono do prac Komisji Kodyfikacyjnej w dawnej formie, ponieważ kłóciły się one z ideologią socjalistyczną. Włodarze Polski Ludowej chcieli za wszelką cenę zlaicyzować instytucję małżeństwa. W dużej mierze cel ten został osiągnięty jedyną prawnie przyjętą formą zawierania związku małżeńskiego stała się forma cywilna, przed urzędnikiem stanu cywilnego, z możliwością rozwodu. Wprowadzona została również zasada Jerzy Antoni Pielichowski - Zawarcie małżeństwa w zarysie historycznym 7

8 równouprawnienia małżonków oraz równouprawnienia pozamałżeńskich dzieci. Nowe przepisy w zakresie osobowego prawa małżeńskiego wprowadzał dekret Rady Ministrów z r. 7 Dokument ten składał się z sześciu rozdziałów, które normowały: zaręczyny, prawa i obowiązki małżonków, zawarcie małżeństwa, unieważnienie małżeństwa, rozwód i jurysdykcję w sprawach małżeńskich. W pełni zunifikowała prawo małżeńskie kodyfikacja zawarta w kodeksie rodzinnym z r. 8, obowiązująca od r. Zawierał on 91 artykułów. Liczba ta była nieadekwatna do rangi problemu. Prawo miało wiele luk. Jego niedoskonałość legislacyjną korygowano w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Dzięki nowatorskim rozwiązaniom nastąpiła korekta luk prawnych, co utorowało drogę do udoskonalonej kodyfikacji prawa rodzinnego w dniu r. Powstał wówczas kodeks rodzinny i opiekuńczy, który zaczął funkcjonować r. 9. Kodeks rodzinny i opiekuńczy z 1964 r. rozbudował prawo rodzinne do 184 artykułów, w których rozwiał wiele wątpliwości prawnych. Jak wspomniano w I rozdziale, do tego ubogacenia treści kodeksu przyczyniło się orzecznictwo Sądu Najwyższego Nowelizacje kodeksu rodzinnego i opiekuńczego Jednak praktyka stosowania nowych unormowań pokazała też ich braki. Zostały one uzupełnione w ustawie z r. o zmianie ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy 10. Weszła ona w życie r., a treść w niej zawarta była owocem pracy organizacji społecznych takich jak Liga Kobiet i Zrzeszenie Prawników Polskich. Jej celem było rozszerzenie ochrony majątkowej małżonka w obliczu zadłużenia współmałżonka (art. 41 3), zrównanie w prawie 7 Dekret Rady Ministrów z r. Prawo małżeńskie (Dz.U. z 1945 r. Nr 48, poz.270). 8 Dz.U. nr 34, poz J. Gudowski, Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Orzecznictwo, Kraków 1998, s Dz. U. nr 45, poz Jerzy Antoni Pielichowski - Zawarcie małżeństwa w zarysie historycznym 8

9 małżonków w wyborze nazwiska przy zawarciu małżeństwa (art. 25 3) i po rozwodzie (art. 59), umożliwienie podejmowania decyzji przez sąd w wyroku rozwodowym o podziale majątku wspólnego małżonków, w tym o wspólnym mieszkaniu (art ) i zwiększenie ochrony dobra dziecka w przepisach dotyczących władzy rodzicielskiej (art. 109, 1121, 1122, 113 2), przysposobienia (art , art , art. 1241, 1251), i opieki (art. 146, 149 4). Następne zmiany wprowadziła ustawa z r. prawo o aktach stanu cywilnego 11. Przede wszystkim dotyczyły możliwości zawarcia małżeństwa i uznania dziecka przed polskim konsulem za granicą (art. 2, 79). Kolejnym etapem rozwoju kodeksu rodzinnego i opiekuńczego była ustawa z r. 12 Nowelizowała ona przepisy z zakresu przysposobienia. Unormowała adopcję zagraniczną polegającą na zmianie adresu przysposobionego z miejsca zamieszkania w Polsce - na miejsce zamieszkania poza jej granicami. Złagodziła również zasady nierozwiązywalności przysposobienia całkowitego, a nawet dopuszczała możliwość ponowienia przysposobienia za życia przysposabiającego (art ). Dopuszczono ponowne przysposobienie po zgonie przysposabiającego (art. 117). W 1996 roku powołana została Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego. Pracom przewodniczy Z. Radwański. Potrzeba stworzenia tej komisji wzięła się również z refleksji, iż kodeks rodzinny i opiekuńczy wymaga rozległych zmian. Nie tylko stosunków osobowych, nad którymi pracuje Sejm RP, ale przede wszystkim w sferze stosunków majątkowo-małżeńskich. Według M. Nazara, regulacje do dziś obowiązujące mają o wiele więcej wspólnego z państwem socjalistycznym, aniżeli demokratycznym. Za zmianą ustroju gospodarczego niezbędna jest reforma stosunków majątkowo-małżeńskich. Powinny one iść równolegle z pracami nad kodeksem cywilnym, gdyż większość instytucji tego kodeksu jest funkcjonalnie połączona ze stosunkami majątkowo - małżeńskimi. 11 Dz. U. nr 36, poz. 180 ze zm. 12 Dz. U. nr 83, poz Jerzy Antoni Pielichowski - Zawarcie małżeństwa w zarysie historycznym 9

10 Prace legislacyjne idą w kierunku stwierdzenia, iż prawo rodzinne i opiekuńcze jest integralną częścią prawa cywilnego. Rozważana była także propozycja włączenia tego zespołu norm do Kodeksu cywilnego w postaci odrębnej księgi. Kolejnym etapem rozwoju prawa rodzinnego była ustawa z r. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Kodeks postępowania cywilnego, Prawo o aktach stanu cywilnego, ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw 13. Moc obowiązującą ustawa uzyskała r. Przyczyn uchwalenia jej było kilka, między innymi podpisanie konkordatu między Rzeczpospolitą Polską a Stolicą Apostolską 28 lipca 1993 r., co niosło za sobą potrzebę zmian w prawie polskim. Odnosiły się one głównie do prawa rodzinnego, a w szczególności małżeńskiego. Potrzeby zmian w polskim prawie zrodził także artykuł 10 konkordatu. Artykuł ten mocno ingeruje w sprawy małżeńskie, a szczególnie w formę zawarcia małżeństwa. Stawia warunek rezygnacji ze świeckiego charakteru tego związku używanego w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Dążył również do nadania małżeństwu kanonicznemu skutków tożsamych z ujętymi w polskim prawie cywilnym. Przez wzgląd na zapis art. 10 konkordatu, oraz przez fakt, iż przepis ten nie wchodził w życie ipso iure, lecz dopiero w drodze nowelizacji prawa państwowego, zmiany w obowiązującym kodeksie rodzinnym i opiekuńczym stały się nieodzowne. Przy okazji tych regulacji ustawa wprowadziła kilka zmian w kodeksie dotyczących zawierania małżeństw i unieważnienia ich. Podstawę do tego dały im: umowy międzynarodowe oraz nowa Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z 1997 r. Przykładem pierwszych może być wspomniany już konkordat, natomiast drugiej - konstytucyjna deklaracja zawarta w art. 33 o zapewnieniu pełnego równouprawnienia kobiety i mężczyzny w życiu rodzinnym. Realizacją tego artykułu w ustawie było zrównanie wieku umożliwiającego zawarcie małżeństwa dla kobiety i mężczyzny do 18 lat (art. 10 1). Kolejnym efektem tego zapisu konstytucyjnego było 13 Dz.U. nr 117, poz Jerzy Antoni Pielichowski - Zawarcie małżeństwa w zarysie historycznym 10

11 zrównanie praw małżonków do wyboru nazwiska, zupełnie swobodnego bez potrzeby uzyskania zgody drugiej strony (art i 2). Głównie w oparciu o prawo międzynarodowe także niektóre wady oświadczenia woli stały się możliwym powodem do unieważnienia małżeństwa (art. 15) zawartym w nowej ustawie. Kolejna nowelizacja została uchwalona r. ustawą o zmianie ustaw Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Kodeks cywilny, Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw 14. Weszła ona w życie r. Ustawa była wynikiem prac Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego działającej od 1996 r. przy Ministrze Sprawiedliwości. Głównym celem ustawy były unormowania dotyczące małżeńskiej separacji instytucjonalnej, która według takich założeń była orzekana przez sąd. Szósta nowelizacja k. r. o. została uchwalona ustawą z r. (weszła w życie r.) o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego 15. Celem ustawy była między innymi troska o dzieci mieszkające, przez nieuzasadniony długi okres czasu, w placówkach opiekuńczo wychowawczych. Problem ten został przedstawiony przez sejmową Komisję Rodziny. Troska ustawodawcy skupiła się na wsparciu rodzin naturalnych dzieci pozostających w ośrodkach lub rodzinach zastępczych. Miało to na celu rychły powrót dziecka do rodziny naturalnej, a gdyby ta pozostawała w patologii, dziecko mogło być w trybie przyspieszonym adoptowane. Następna nowelizacja weszła w życie r. w ustawie o służbie zagranicznej z r. 16. W niewielkim stopniu wprowadzała zmiany do prawa rodzinnego, dodając jedynie do art. 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego następujący przepis: mężczyzna i kobieta, będący obywatelami polskimi przebywającymi za granicą, mogą zawrzeć małżeństwo przed konsulem lub przed osobą wyznaczoną do wykonywania funkcji konsula. 14 Dz. U. nr 52, poz Dz. U. nr 122, poz Dz. U. nr 128, poz Jerzy Antoni Pielichowski - Zawarcie małżeństwa w zarysie historycznym 11

12 Kolejną nowelizacją k. r. o. był przepis art. 70 ustawy Prawo pocztowe z r. (weszła w życie r.) 17. Zmienił on termin w polskim urzędzie pocztowym na w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Zmiana ta miała jedynie charakter techniczny. Przedostatnia, dziewiąta nowelizacja z r. (funkcjonująca od r., z pominięciem zmiany art. 84 k. r. o., który wszedł życie z dniem uchwalenia ustawy) została uchwalona ustawą o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw 18. Projekt ustawy przedstawiła sejmowi Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego, jednak jeszcze rok czekał on na uchwalenie przez sejm RP. Główne zmiany w k. r. o. dotyczyły małżeńskiego prawa majątkowego i odpowiedzialności małżonków za zaciągnięte zobowiązania. Przyznano również legitymację czynną w sprawach o ustalenie ojcostwa domniemanemu ojcu dziecka. Z aprobatą sejmu nie spotkał się pomysł całkowitego zrównania wieku małżeńskiego, z możliwością decyzji sądu do zmniejszenia wieku do lat 16 zarówno kobiecie jak i mężczyźnie. Ostatnią, dziesiątą nowelizacją k. r. o. była ustawa z r. (obowiązująca od r.) o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw 19. W jej zakres zostały objęte przepisy związane z władzą rodzicielską, pochodzeniem dziecka, kontaktami rodziców i dzieci, stosunkami, opieki zastępczej nad dzieckiem. Dzięki tym nowelizacjom, kodeks rodzinny i opiekuńczy stał się nowoczesnym systemem prawnym, nie odbiegającym od standardów zachodnich. Jego przepisy są adekwatne do dzisiejszej rzeczywistości gospodarczej, moralnej i społecznej Dz. U. nr 130, poz Dz. U. nr 162, poz Dz. U. nr 220, poz J. Ignatowicz, M. Nazar, Prawo rodzinne, Warszawa 2006, s. 32. Jerzy Antoni Pielichowski - Zawarcie małżeństwa w zarysie historycznym 12

13 1. 4. Zasady znowelizowanego prawa rodzinnego dotyczące małżeństwa Ustawodawca ustalił zasady dotyczące małżeństwa oprócz zasad ustrojowych, w których zawarte są założenia ogólne, małżeństwa specjalnie dotyczą zasady: monogamii, świeckości, trwałości i egalitaryzmu. Według zasady monogamii kobieta może mieć jednego męża, a mężczyzna jedną żonę. Krąg kultury europejskiej powszechnie przyjął tę zasadę. A dzięki jego wpływowi na pozostałe kontynenty w dużej mierze wyparł poligamię tam istniejącą. Występowała ona w dwojakim charakterze: poligynii związków jednego mężczyzny z wieloma kobietami lub też poliandrii związków jednej kobiety z kilkoma mężczyznami. Zasada monogamii zdaje się być najbardziej odpowiednia ze względów społecznych jak i jasności unormowań prawnych. Według art k. r. o. jest ona zawarta w stwierdzeniu, iż nie może zawrzeć małżeństwa, kto już pozostaje w związku małżeńskim. Zasada świeckości małżeństwa uzyskała odzwierciedlenie w polskim ustawodawstwie dopiero w prawie zunifikowanym. Ta sekularyzacja może być rozpatrywana w dwu aspektach. Pierwszy uznaje małżeństwo jako związek zawarty w formie określonej w prawie cywilnym (art. 1 k. r. o.): tylko ona wywołuje skutki prawne. Nowela ze zmianami k. r. o. z 1998 wprowadziła możliwość zawarcia małżeństwa przed duchownym uznanego związku wyznaniowego (art. 1 2). Nawet taka forma pozostaje w zgodności z zasadą świeckości, ponieważ państwo uzależnia ją od złożenia przez nupturientów przed duchownym oświadczenia woli wstąpienia w związek małżeński podlegający prawu polskiemu. Pominięcie tego faktu i zawarcie małżeństwa wyłącznie według prawa wewnętrznego kościoła lub związku wyznaniowego nie wywołuje skutków w prawie polskim. Drugi aspekt sekularyzacji małżeństwa dotyczy orzecznictwa w sprawach małżeńskich takich jak rozwód czy unieważnienie małżeństwa, należących wyłącznie do organów państwowych, a nie sądów kościelnych (zob. art. 10 ust. 3 i 4 Konkordatu z 1993 r.). W ramach wolności sumienia i religii Konstytucja w artykule 53 zapewnia obywatelom możliwość dopełnienia małżeństwa cywilnego w formie wyznaniowej. Jerzy Antoni Pielichowski - Zawarcie małżeństwa w zarysie historycznym 13

14 Według zasady trwałości małżeństwa, powinno być ono związkiem trwającym do śmierci jednego z małżonków. Prawo polskie dozwala w sytuacji trwałego i zupełnego rozpadu wspólnego pożycia możliwość rozwodu. W opozycji do tego prawa stoi kodeks prawa kanonicznego, który nie daje w żadnym wypadku możliwości rozwodu (kan k. p. k.). Małżeństwo jest dozgonne i może być jedynie stwierdzona jego nieważność przez Kościół w oparciu o naruszenie przeszkód małżeńskich. Państwo wypełnia zasadę trwałości małżeństwa przez instytucję separacji sądowej, która ma na celu restytucję rozpadającego się związku. Zasada egalitaryzmu, czyli równości małżonków, dotyczy konstytucyjnej zasady zrównania w prawie mężczyzny i kobiety ( 3, III). Egalitaryzm jest owocem myśli społeczno-politycznej uznającej za podstawę sprawiedliwego ustroju społecznego zasadę całościowego zrównania warunków życia oraz praw ludzi. Obecnie egalitaryzm rozumiany jest często jako równość szans, które przejawiają się w braku ograniczeń w dostępie do edukacji, równości praw społecznych i obywatelskich. Charakterystyczne jest też zrównanie praw wszystkich obywateli bez względu na ich pochodzenie, przekonania oraz płeć. Odnośnie prawa rodzinnego zasada egalitaryzmu przekreśliła twierdzenie ze starego prawodawstwa, iż mąż jako głowa rodziny ma większe prawa aniżeli żona. Kobieta i mężczyzna mają równą pozycję zarówno wobec prawa, siebie nawzajem jak i swoich dzieci. Wypowiedziana jest ta zasada expressis verbis w art. 23. Prawodawca dąży do pełnego równouprawnienia kobiet i mężczyzn nie tylko w prawie rodzinnym, ale także w pozostałych sferach życia społecznego Konkordatowa regulacja małżeństwa W tym miejscu, po zapoznaniu z kształtowaniem się instytucji małżeństwa w Polsce, należy rozważyć kwestię konkordatowej regulacji zawarcia małżeństwa, która jest tematem głównym niniejszej pracy. Rozwiązania konkordatu przynoszą zadość 21 J. Ignatowicz, M. Nazar, Prawo rodzinne, Warszawa 2006, s Jerzy Antoni Pielichowski - Zawarcie małżeństwa w zarysie historycznym 14

15 zarówno kościelnemu porządkowi prawnemu jak i świeckiemu. Oba te porządki przenikają się tworząc swoistą hybrydę jaką jest konkordat jedyny w swoim rodzaju dokument, który reguluje stosunki na linii państwo Kościół. W 1993 roku do konkordatu między Rzecząpospolitą Polską a Stolicą Apostolską została włączona forma wyznaniowa zawarcia małżeństwa 22. Szczególnie zabiegała o tę nową formę władza kościelna. Jej intencją było ułatwienie nupturientom katolickim zawierania małżeństw ograniczonych tylko do jednej ceremonii kościelnej. Zaślubiny takie po spełnieniu odpowiednich warunków miały skutkować osiągnięciem skutków cywilnych (bez potrzeby ponownej ceremonii w urzędzie stanu cywilnego). Wybór tej nowej formy miał pozostać w wyłącznej gestii nupturientów 23. Obecnie, po wejściu w życie konkordatu, przepisy te służą nie tylko katolikom chcącym między sobą zawrzeć związek małżeński, ale także katolikom pragnącym zawrzeć małżeństwo z wyznawcami innych religii lub z osobami niewierzącymi. W artykule 10 Konkordatu z 1993 roku zostały uregulowane kwestie małżeńskie stanowi, iż: od chwili zawarcia małżeństwo kanoniczne wywiera takie skutki, jakie pociąga za sobą zawarcie małżeństwa zgodnie z prawem polskim (art. 10 ust. 1). Aby takie małżeństwo wywarło skutki cywilne, trzeba spełnić kilka warunków: nie mogą istnieć między stronami przeszkody wynikające z prawa polskiego, muszą oni przy zawieraniu małżeństwa złożyć zgodne oświadczenie woli, na koniec zawarte małżeństwo musi być wpisane w aktach stanu cywilnego w terminie zawitym pięciu dni od dnia ceremonii. Jeżeli z istotnej przyczyny termin ten nie może być dotrzymany to zostaje on zawieszony do czasu ustania poważnej przeszkody 24. Konkordat uregulował również kwestię przygotowania do małżeństwa (art. 10 ust. 2), podziału kompetencji władz świeckich i duchowych w sprawie stwierdzania 22 Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską podpisany w dniu r. (Dz.U. Nr 51, poz. 318). 23 Zob. Cz. Janik, Uwagi o Konkordacie podpisanym r. Ekspertyza z r. Wiadomości Archidiecezjalne. Organ Urzędowy Kurii Metropolitalnej w Katowicach, 1995, nr 63, s Por. A. Tunia, Wyznaniowa forma zawarcia małżeństwa cywilnego, Warszawa 2006, s. 13i14. Jerzy Antoni Pielichowski - Zawarcie małżeństwa w zarysie historycznym 15

KARTA USŁUG NR 1/USC

KARTA USŁUG NR 1/USC KARTA USŁUG NR 1/USC Nazwa usługi: Wydanie odpisu z akt stanu cywilnego, zaświadczeń o dokonanych w księgach stanu cywilnego wpisach lub o ich braku, zaświadczeń o zaginięciu lub zniszczeniu księgi stanu

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa do wydania Piątego Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające Rozdział II.

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa do wydania Piątego Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające Rozdział II. SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa do wydania Piątego... XI XIII XV Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające... 1 1. Prawo rodzinne i prawo opiekuńcze w systemie prawa... 3 I. Pojęcie

Bardziej szczegółowo

KRO PASC. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Prawo o aktach stanu cywilnego. Tekst ustawy + schematy. Bronisław Czech. Wydanie 1

KRO PASC. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Prawo o aktach stanu cywilnego. Tekst ustawy + schematy. Bronisław Czech. Wydanie 1 KRO Tekst ustawy + schematy Kodeks rodzinny i opiekuńczy Bronisław Czech PASC Prawo o aktach stanu cywilnego Wydanie 1 SPIS TREŚCI OGÓLNY* 1) KODEKS RODZINNY I OPIEKUŃCZY ustawa z dnia 25 lutego 1964 r.

Bardziej szczegółowo

PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE. Autor: Marek Andrzejewski

PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE. Autor: Marek Andrzejewski PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE Autor: Marek Andrzejewski Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające 1.Prawo rodzinne i prawo opiekuńcze w systemie prawa I. Pojęcie prawa rodzinnego II. Prawo opiekuńcze III. Prawo

Bardziej szczegółowo

Prawo rodzinne i opiekuńcze. Wydanie 5. Autor: Marek Andrzejewski

Prawo rodzinne i opiekuńcze. Wydanie 5. Autor: Marek Andrzejewski Prawo rodzinne i opiekuńcze. Wydanie 5. Autor: Marek Andrzejewski Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa do wydania Piątego Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające 1. Prawo rodzinne i prawo opiekuńcze

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Małżeństwo

Rozdział I. Małżeństwo Rozdział I. Małżeństwo Kazus. Zawarcie małżeństwa. Powództwo o ustalenie zawarcia małżeństwa Stan faktyczny W związku z ciężką chorobą Tomka, z którym Kasia pozostawała od wielu lat w konkubinacie, zawarli

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Notki o autorach... Wstęp... XIII Wykaz skrótów...

Spis treści. Notki o autorach... Wstęp... XIII Wykaz skrótów... Notki o autorach... Wstęp... XIII Wykaz skrótów... Zagadnienie 1. Zawarcie małżeństwa... 1 1.1. Zawarcie małżeństwa przed kierownikiem USC... 2 1.1.1. Przesłanki zawarcia małżeństwa... 2 1.1.2. Dokumenty

Bardziej szczegółowo

Tytuł I. Małżeństwo Dział I. Zawarcie małżeństwa

Tytuł I. Małżeństwo Dział I. Zawarcie małżeństwa Art. 1. 1. Małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński. 2. Małżeństwo zostaje

Bardziej szczegółowo

PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE. Autor: Tadeusz Smyczyński

PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE. Autor: Tadeusz Smyczyński PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE Autor: Tadeusz Smyczyński Wprowadzenie ő 1. Rodzina jako zjawisko społeczne i prawne rodziny i jej funkcje 2. Funkcje rodziny II. Powstanie rodziny III. Skład rodziny IV. Więzi

Bardziej szczegółowo

e) W przypadku stosowania nowych wzorów zaświadczeń możemy spotkać się dwiema sytuacjami: w związek małżeński zostały złożone w obecności duchownego.

e) W przypadku stosowania nowych wzorów zaświadczeń możemy spotkać się dwiema sytuacjami: w związek małżeński zostały złożone w obecności duchownego. Informacja o zmianie przepisów dotyczących zawierania małżeństw wyznaniowych ze skutkami cywilnymi (tzw. małżeństwa konkordatowe) Zmieniona i uzupełniona w dniu 16 marca 2015 roku (zmiany i uzupełnienia

Bardziej szczegółowo

USTAWA Kodeks rodzinny i opiekuńczy z dnia 25 lutego 1964 r.

USTAWA Kodeks rodzinny i opiekuńczy z dnia 25 lutego 1964 r. USTAWA Kodeks rodzinny i opiekuńczy z dnia 25 lutego 1964 r. (tekst pierwotny: Dz.U. z 1964 r., Nr 9, poz. 59) (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., Nr 131, poz. 788) TYTUŁ I MAŁŻEŃSTWO DZIAŁ I ZAWARCIE MAŁŻEŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów...

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Przedmowa.................................................... Wykaz skrótów................................................. str. V XV Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające........................... 1

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... V Wstęp... Wstęp do wydania drugiego... VIII Wykaz skrótów... XV Wybrana literatura... XVII

Spis treści. Przedmowa... V Wstęp... Wstęp do wydania drugiego... VIII Wykaz skrótów... XV Wybrana literatura... XVII Spis treści Przedmowa... V Wstęp... VII Wstęp do wydania drugiego... VIII Wykaz skrótów... XV Wybrana literatura... XVII Rozdział I. Rodzina i prawo rodzinne... 1 1. Rodzina i powiązania rodzinne... 1

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... Wybrana literatura... Przedmowa... Wstęp... XXII

Spis treści. Wykaz skrótów... Wybrana literatura... Przedmowa... Wstęp... XXII Wykaz skrótów... Wybrana literatura... Przedmowa... XI XIII XV Wstęp... XXII Rozdział I. Rodzina i powiązania rodzinne... 1 1. Rodzina i powiązania rodzinne... 1 2. Prawo rodzinne i źródła prawa rodzinnego...

Bardziej szczegółowo

Kodeks rodzinny i opiekuńczy Prawo o aktach stanu cywilnego

Kodeks rodzinny i opiekuńczy Prawo o aktach stanu cywilnego Kodeks rodzinny i opiekuńczy Prawo o aktach stanu cywilnego TEKSTY USTAW 6. WYDANIE Kodeks rodzinny i opiekuńczy Prawo o aktach stanu cywilnego TEKSTY USTAW Zamów książkę w księgarni internetowej 6. WYDANIE

Bardziej szczegółowo

Szczególne tryby, w których następuje sporządzenie aktu stanu cywilnego

Szczególne tryby, w których następuje sporządzenie aktu stanu cywilnego Szczególne tryby, w których następuje sporządzenie aktu stanu cywilnego Przeniesienie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego czyli transkrypcja Odtworzenie treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego

Bardziej szczegółowo

PRAWO RODZINNE. Autorzy: Arkadiusz Krzysztof Bieliński, Maciej Pannert. Wykaz skrótów Wybrana literatura Przedmowa Wstęp

PRAWO RODZINNE. Autorzy: Arkadiusz Krzysztof Bieliński, Maciej Pannert. Wykaz skrótów Wybrana literatura Przedmowa Wstęp PRAWO RODZINNE Autorzy: Arkadiusz Krzysztof Bieliński, Maciej Pannert Wykaz skrótów Wybrana literatura Przedmowa Wstęp Rozdział I. Rodzina i powiązania rodzinne 1.Rodzina i powiązania rodzinne 2.Prawo

Bardziej szczegółowo

listopad 13, Warszawa. Rozporządzenie wykonawcze Rady Ministrów do rozporządzenia z dn. 28 sierpnia 1919 r. (Dz. Pr. P. P. 72 poz.

listopad 13, Warszawa. Rozporządzenie wykonawcze Rady Ministrów do rozporządzenia z dn. 28 sierpnia 1919 r. (Dz. Pr. P. P. 72 poz. Spis treści 1. 1918 październik 7, Warszawa. Rada Regencyjna do Narodu Polskiego 2. 1918 listopad 11, Warszawa. Rada Regencyjna do narodu Polskiego 3. 1918 listopad 14, Warszawa. Do Naczelnego Dowódcy

Bardziej szczegółowo

KRO PASC. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Prawo o aktach stanu cywilnego. Zamów książkę w księgarni internetowej. Stan prawny: luty 2015 roku 3.

KRO PASC. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Prawo o aktach stanu cywilnego. Zamów książkę w księgarni internetowej. Stan prawny: luty 2015 roku 3. KRO Kodeks rodzinny i opiekuńczy PASC Prawo o aktach stanu cywilnego Stan prawny: luty 2015 roku Zamów książkę w księgarni internetowej 3. WYDANIE Stan prawny na 2 lutego 2015 r. Wydawca: Małgorzata Stańczak

Bardziej szczegółowo

Instrukcja dotycząca zakresu i sposobu uzyskania osobowości pranej przez instytucje kościelne na podstawie prawa polskiego (art. 4 ust.

Instrukcja dotycząca zakresu i sposobu uzyskania osobowości pranej przez instytucje kościelne na podstawie prawa polskiego (art. 4 ust. Instrukcja dotycząca zakresu i sposobu uzyskania osobowości pranej przez instytucje kościelne na podstawie prawa polskiego (art. 4 ust. 3 Konkordatu) 1. W związku z wejściem w życie Konkordatu między Stolicą

Bardziej szczegółowo

Polecamy nasze publikacje:

Polecamy nasze publikacje: Polecamy nasze publikacje: Pod red. Tadeusza Smyczyńskiego PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE, Tom 12 System Prawa Prywatnego Pod red. Krzysztofa Pietrzykowskiego KODEKS RODZINNY I OPIEKUŃCZY. KOMENTARZ Duże

Bardziej szczegółowo

Spis treści Tytuł I Małżeństwo Tytuł II Pokrewieństwo i powinowactwo

Spis treści Tytuł I Małżeństwo Tytuł II Pokrewieństwo i powinowactwo Spis treści Tytuł I Małżeństwo...5 Dział I Zawarcie małżeństwa...5 Dział II Prawa i obowiązki małżonków...15 Dział III Małżeńskie ustroje majątkowe...18 Rozdział I Ustawowy ustrój majątkowy...18 Rozdział

Bardziej szczegółowo

Wykaz Formularzy i Aneksów

Wykaz Formularzy i Aneksów Wykaz Formularzy i Aneksów FORMULARZ 01 Wyznanie wiary przed objęciem urzędu kościelnego.................. 17 FORMULARZ 02 Przysięga wierności przy objęciu urzędu kościelnego.................. 18 FORMULARZ

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów

Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów Wykaz ważniejszych skrótów... 11 1. Czasopisma... 11 2. Piśmiennictwo... 12 Wprowadzenie... 13 Rozdział I Regulacja skutków prawnych separacji w prawie obcym i kanonicznym oraz w prawie polskim w ujęciu

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Ordynacja podatkowa (druk nr 1288)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Ordynacja podatkowa (druk nr 1288) Warszawa, dnia 25 lipca 2011 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Ordynacja podatkowa (druk nr 1288) I. Cel i przedmiot ustawy Opiniowana ustawa wprowadza

Bardziej szczegółowo

Spis treści Tytuł I Małżeństwo Tytuł II Pokrewieństwo i powinowactwo

Spis treści Tytuł I Małżeństwo Tytuł II Pokrewieństwo i powinowactwo Spis treści Tytuł I Małżeństwo...5 Dział I Zawarcie małżeństwa...5 Dział II Prawa i obowiązki małżonków...15 Dział III Małżeńskie ustroje majątkowe...18 Rozdział I Ustawowy ustrój majątkowy...18 Rozdział

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I. Władza rodzicielska. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury...

Spis treści. Rozdział I. Władza rodzicielska. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa................................................ Wykaz skrótów............................................. Wykaz literatury............................................ XIII XV XIX Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część A. Pytania egzaminacyjne. Część B. Kazusy. Wykaz skrótów

Spis treści. Część A. Pytania egzaminacyjne. Część B. Kazusy. Wykaz skrótów Wykaz skrótów XI Część A. Pytania egzaminacyjne Rozdział 1. Spadki 1 Pytanie 1 41 16 Pytanie 42 257 Część B. Kazusy Kazus 1. Zmiana postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku 183 Kazus 2.

Bardziej szczegółowo

Prawo rodzinne i opiekuńcze

Prawo rodzinne i opiekuńcze Małgorzata Łączkowska Anna Natalia Schulz Anna Urbańska-Łukaszewicz Prawo rodzinne i opiekuńcze testy pytania kazusy tablice 2. wydanie REPETYTORIA C H BECK Prawo rodzinne i opiekuńcze W sprzedaży: A.

Bardziej szczegółowo

KLAUZULE ODSYŁAJĄCE W KONKORDATACH Z HISZPANIĄ IZ POLSKĄ

KLAUZULE ODSYŁAJĄCE W KONKORDATACH Z HISZPANIĄ IZ POLSKĄ Bogusław Trzeciak SJ KLAUZULE ODSYŁAJĄCE W KONKORDATACH Z HISZPANIĄ IZ POLSKĄ LUBLIN TOWARZYSTWO NAUKOWE KUL KATOLICKI UNIWERSYTET LUBELSKI JANA PAWŁA II SPIS TREŚCI Wstęp ROZDZIAŁ I Pojęcie Konkordatu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320)

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) Spis treści Do Czytelnika 5 Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) 1.1. Początki i rozwój państwa polskiego (do 1138). Rozbicie dzielnicowe i dążenia

Bardziej szczegółowo

Zgłoszenie urodzenia dziecka. Sporządzenie aktu urodzenia.

Zgłoszenie urodzenia dziecka. Sporządzenie aktu urodzenia. Zgłoszenie urodzenia dziecka. Sporządzenie aktu urodzenia. Zgłoszenie urodzenia dziecka. Sporządzenie aktu urodzenia. I. Podstawy prawne. 1. Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego

Bardziej szczegółowo

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas HISTORIA USTROJU POLSKI Autor: Marian Kallas Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

Prawo do nauczania religii Wprowadzenie Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej

Prawo do nauczania religii Wprowadzenie Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej Prawo do nauczania religii Wprowadzenie Nauczanie religii katolickiej w polskim systemie edukacji trwa już ponad 20 lat i zadomowiło się tam na dobre. Pomimo pojedynczych głosów krytyki religia w szkole

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY NABYCIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO

SPOSOBY NABYCIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Czwartek, 15 października 2015, 15:50 SPOSOBY NABYCIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO REGULACJA PRAWNA Zagadnienia nabycia obywatelstwa polskiego i jego utraty reguluje ustawa

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego.

- o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Druk nr 581 Warszawa, 12 maja 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust.

Bardziej szczegółowo

PRAWO RODZINNE. Autor: Jerzy Strzebinczyk

PRAWO RODZINNE. Autor: Jerzy Strzebinczyk PRAWO RODZINNE Autor: Jerzy Strzebinczyk Wykaz skrótów Przedmowa do wydania trzeciego Część pierwsza Zagadnienia wprowadzające ő 1. Źródła, systematyka i przedmiot prawa rodzinnego 1. Powojenne regulacje

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ PRZEDMOWA ROZDZIAŁ I. ZMIANY USTROJU POLITYCZNEGO POLSKI W LATACH 1944-1997 1. Pojęcie ustroju politycznego i jego periodyzacja 2. Okres Krajowej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13 Spis treści Do Czytelnika.............................................. 11 Przedmowa................................................ 13 Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA. o uznawaniu rozwodów i separacji, sporządzona w Hadze dnia 1 czerwca 1970 r. (Dz. U. z dnia 28 maja 2001 r.)

KONWENCJA. o uznawaniu rozwodów i separacji, sporządzona w Hadze dnia 1 czerwca 1970 r. (Dz. U. z dnia 28 maja 2001 r.) Dz.U.01.53.561 KONWENCJA o uznawaniu rozwodów i separacji, sporządzona w Hadze dnia 1 czerwca 1970 r. (Dz. U. z dnia 28 maja 2001 r.) W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1 Spis treści Wstęp... XI DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R.... 1 Rozdział I. Monarchia patrymonialna... 3 Część I. Powstanie państwa polskiego... 3 Część II. Ustrój polityczny... 5 Część III. Sądownictwo...

Bardziej szczegółowo

TYTUŁ II POKREWIEŃSTWO I POWINOWACTWO DZIAŁ I PRZEPISY OGÓLNE

TYTUŁ II POKREWIEŃSTWO I POWINOWACTWO DZIAŁ I PRZEPISY OGÓLNE TYTUŁ II POKREWIEŃSTWO I POWINOWACTWO TYTUŁ II POKREWIEŃSTWO I POWINOWACTWO DZIAŁ I PRZEPISY OGÓLNE Art. 61 7. [Pokrewieństwo] 1. Krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej.

Bardziej szczegółowo

2. Orzeczenia sądów polskich

2. Orzeczenia sądów polskich 2. Orzeczenia sądów polskich Wyrok WSA V SA/Wa 2859/05 1 Ustalanie kryteriów pochodzenia cudzoziemca; Zezwolenie na osiedlenie się obywateli pochodzenia polskiego Wobec braku jednej i jednoznacznej regulacji

Bardziej szczegółowo

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Spis treści Do Czytelnika Przedmowa Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział czwarty Zasady ustroju politycznego Rzeczypospolitej Polskiej w świetle Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r...

Spis treści. Rozdział czwarty Zasady ustroju politycznego Rzeczypospolitej Polskiej w świetle Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r... Spis treści Rozdział pierwszy Ustrój polityczny państwa pojęcie i istota... 11 1. Pojęcie ustroju politycznego... 12 2. Ewolucja ustroju politycznego Polski... 14 Rozdział drugi Konstytucyjne podstawy

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI O PRAWIE Norma prawna

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI O PRAWIE Norma prawna Norma prawna PRAWO zbiór wszystkich obowiązujących w danym państwie norm prawnych. NORMA PRAWNA reguła ustanowiona lub uznana przez państwo, która określa jak należy postępować w oznaczonych okolicznościach.

Bardziej szczegółowo

Europejska Inicjatywa Obywatelska. w obronie Małżeństwa i Rodziny. Tytuł przedkładanej inicjatywy obywatelskiej: Europejska Inicjatywa Obywatelska

Europejska Inicjatywa Obywatelska. w obronie Małżeństwa i Rodziny. Tytuł przedkładanej inicjatywy obywatelskiej: Europejska Inicjatywa Obywatelska Europejska Inicjatywa Obywatelska w obronie Małżeństwa i Rodziny I. Proponowany wniosek do Komisji Europejskiej Tytuł przedkładanej inicjatywy obywatelskiej: Europejska Inicjatywa Obywatelska w obronie

Bardziej szczegółowo

Zmiany prawa w związku z małżeństwami wyznaniowymi Autor tekstu: Elżbieta Holewińska-Łapińska

Zmiany prawa w związku z małżeństwami wyznaniowymi Autor tekstu: Elżbieta Holewińska-Łapińska Zmiany prawa w związku z małżeństwami wyznaniowymi Autor tekstu: Elżbieta Holewińska-Łapińska Opinia dr Elżbiety Holewińskiej-Łapińskiej o projektach ustaw o zmianie ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wstęp... 13

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wstęp... 13 Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 13 ROZDZIAŁ I. Instytucje prawne regulujące sytuację dziecka w rodzinie... 17 1. Władza rodzicielska... 17 1.1. Rodzice... 17 1.2. Reprezentowanie małoletniego... 21 1.3. Zakres

Bardziej szczegółowo

Kodyfikacja prawa samorządu terytorialnego. Sławomir Brodziński

Kodyfikacja prawa samorządu terytorialnego. Sławomir Brodziński Kodyfikacja prawa samorządu terytorialnego Sławomir Brodziński Samorząd terytorialny w Polsce gmina powiat województwo Prawo samorządu terytorialnego Źródła prawa według Konstytucji RP (art. 87): 1) Konstytucja

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Rozdział I. Władza rodzicielska

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Rozdział I. Władza rodzicielska Przedmowa... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... XIII XV XIX Rozdział I. Władza rodzicielska A. Komentarz tezowy... 3 Kodeks rodzinny i opiekuńczy.... 3 Tytuł II. Pokrewieństwo i powinowactwo... 3 Dział

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 822/USC/2015 Prezydenta Miasta Słupska z dnia 20 listopada 2015 r.

Zarządzenie Nr 822/USC/2015 Prezydenta Miasta Słupska z dnia 20 listopada 2015 r. Zarządzenie Nr 822/USC/2015 Prezydenta Miasta Słupska z dnia 20 listopada 2015 r. w sprawie ustalenia Regulaminu Wewnętrznego Urzędu Stanu Cywilnego w Słupsku. Na podstawie 2 ust. 2 Regulaminu Organizacyjnego

Bardziej szczegółowo

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r.

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z DNIA 24 WRZEŚNIA 2013 R. (SYGN. AKT K 35/12) DOTYCZĄCYM USTAWY O SYSTEMIE OŚWIATY I. METRYKA ORZECZENIA

Bardziej szczegółowo

Opinia. do ustawy o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego. (druk nr 920)

Opinia. do ustawy o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego. (druk nr 920) Warszawa, 10 czerwca 2015 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego (druk nr 920) I. Cel i przedmiot ustawy Nowelizacja ustawy z dnia 25

Bardziej szczegółowo

HISTORIA PAŃSTWA I PRAWA

HISTORIA PAŃSTWA I PRAWA HISTORIA PAŃSTWA I PRAWA Ćwiczenia sylabus Studia Stacjonarne Prawa Rok akademicki 2015/2016 Semestr letni Grupy: 11, 12 Kod przedmiotu: 23-PR-SM-R1-Hpip Prowadzący: mgr Marcin Husak Instytut Historii

Bardziej szczegółowo

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 1. 2. Prawne definicje rodziny Wspieranie rodziny w świetle ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej Prawne definicje

Bardziej szczegółowo

I MINISTER Warszawa.dnia PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ /

I MINISTER Warszawa.dnia PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ / - _j I MINISTER Warszawa.dnia PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ / DSR-I-078-29-1 -AK!KN/1 3 Pan Marek Michalak Rzecznik Praw Dziecka L- 7 Odpowiadając na wystąpienie Pana Rzecznika, znak ZSRI500/9120131MS, dotyczące

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 25 czerwca 2008 r., III CZP 53/08

Uchwała z dnia 25 czerwca 2008 r., III CZP 53/08 Uchwała z dnia 25 czerwca 2008 r., III CZP 53/08 Sędzia SN Gerard Bieniek (przewodniczący) Sędzia SN Marian Kocon (sprawozdawca) Sędzia SN Katarzyna Tyczka-Rote Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu

Bardziej szczegółowo

Formy zawarcia małżeństwa konkordatowego

Formy zawarcia małżeństwa konkordatowego Formy zawarcia małżeństwa konkordatowego 3. 1. Konkordatowe zobowiązanie współdziałania administracji państwowej i kościelnej Procedura zawarcia małżeństwa konkordatowego została ogólnie określona w konkordacie

Bardziej szczegółowo

Przedmowa Wykaz skrótów

Przedmowa Wykaz skrótów Spis treści Przedmowa Wykaz skrótów V XIII Rodzice - dzieci Rozdział I. Pochodzenie dziecka. Wstępna charakterystyka l 1. Ustalenie pokrewieństwa i statusu rodzinnego 2 I. Uwagi wstępne 2 II. Ustalenie

Bardziej szczegółowo

TYTUŁ II POKREWIEŃSTWO I POWINOWACTWO

TYTUŁ II POKREWIEŃSTWO I POWINOWACTWO TYTUŁ II POKREWIEŃSTWO I POWINOWACTWO 2. Protokół podpisuje osoba, która przyjęła oświadczenie, oraz osoba, która je złożyła, chyba że nie może ona go podpisać. Przyczynę braku podpisu należy podać w protokole.

Bardziej szczegółowo

WOJEWODA KUJAWSKO POMORSKI WSOC.I.431.11.2014.EM Bydgoszcz, września 2014 r. WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

WOJEWODA KUJAWSKO POMORSKI WSOC.I.431.11.2014.EM Bydgoszcz, września 2014 r. WYSTĄPIENIE POKONTROLNE WOJEWODA KUJAWSKO POMORSKI WSOC.I.431.11.2014.EM Bydgoszcz, września 2014 r. Pan Czesław Woliński Burmistrz Nowego 86-170 Nowe Plac św. Rocha 5 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art.46 ust.1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Przedmowa... 15. Wprowadzenie... 27

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Przedmowa... 15. Wprowadzenie... 27 Wykaz skrótów..................................................... 13 Przedmowa........................................................ 15 Wprowadzenie.....................................................

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska 1)

USTAWA z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 17 października 2008 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2008 r. Nr 220, poz. 1414. o zmianie imienia i nazwiska 1) Art. 1. Ustawa określa zasady zmiany imienia lub

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego ( sygn. akt 18/02)

Opinia prawna w sprawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego ( sygn. akt 18/02) Warszawa, 2002-05-20 Opinia prawna w sprawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego ( sygn. akt 18/02) RPO wnosi o stwierdzenie niezgodności art. 77 w zw. z art. 84 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Tomasz Kosiorowski Odpowiedzialność za zobowiązania majątkowe małżonka. Studenckie Zeszyty Naukowe 8/11, 58-61

Tomasz Kosiorowski Odpowiedzialność za zobowiązania majątkowe małżonka. Studenckie Zeszyty Naukowe 8/11, 58-61 Tomasz Kosiorowski Odpowiedzialność za zobowiązania majątkowe małżonka Studenckie Zeszyty Naukowe 8/11, 58-61 2005 Tomasz Kosiorowski Odpowiedzialność za zobowiązania m ajątkowe m ałżonka Od dnia 20 stycznia

Bardziej szczegółowo

Pytania z przedmiotu prawo prawo rodzinne i opiekuńcze na kolokwium ustne w 2014r. II rok aplikacji radcowskiej

Pytania z przedmiotu prawo prawo rodzinne i opiekuńcze na kolokwium ustne w 2014r. II rok aplikacji radcowskiej Pytania z przedmiotu prawo prawo rodzinne i opiekuńcze na kolokwium ustne w 2014r. II rok aplikacji radcowskiej 1. Ustawowe przesłanki zawarcia małżeństwa. 2. Powództwo o ustalenie nieistnienia małżeństwa

Bardziej szczegółowo

Protokół z kontroli doraźnej w Urzędzie Stanu Cywilnego w Stargardzie Szczecińskim.

Protokół z kontroli doraźnej w Urzędzie Stanu Cywilnego w Stargardzie Szczecińskim. Urząd Miejski Wydział Kontroli i Nadzoru Właścicielskiego w Stargardzie Szczecińskim -do użytku zewnętrznego- Protokół z kontroli doraźnej w Urzędzie Stanu Cywilnego w Stargardzie Szczecińskim. Stargard

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wojciech Góralski Wzajemne relacje Kościoła katolickigo i państwa w konwencji między Stolicą Apostolską i Republiką Gwinei Równikowej 25

SPIS TREŚCI. Wojciech Góralski Wzajemne relacje Kościoła katolickigo i państwa w konwencji między Stolicą Apostolską i Republiką Gwinei Równikowej 25 423 SPIS TREŚCI ARTYKUŁY Katarzyna Krzysztofek Związek pomiędzy wyznaniowym charakterem państwa a uprawnieniami pracownika w świetle kodeksów pracy wybranych krajów Zatoki Perskiej 5 Wojciech Góralski

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 21 zaliczenie z oceną

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 21 zaliczenie z oceną Wydział: Prawo i Administracja Nazwa kierunku kształcenia: Prawo Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: prof. dr hab. Marian Kallas Poziom studiów (I lub II stopnia): Jednolite magisterskie Tryb studiów:

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia Wydział: Prawo i Administracja Nazwa kierunku kształcenia: Prawo Rodzaj przedmiotu: specjalnościowy Opiekun: dr hab. Anna Gołębiowska Poziom studiów (I lub II stopnia): Jednolite magisterskie Tryb studiów:

Bardziej szczegółowo

Druk nr 580 Warszawa, 12 maja 2006 r.

Druk nr 580 Warszawa, 12 maja 2006 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Druk nr 580 Warszawa, 12 maja 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 235 ust.

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 24 zaliczenie z oceną

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 24 zaliczenie z oceną Wydział: Prawo i Administracja Nazwa kierunku kształcenia: Prawo Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: prof. dr hab. Marian Kallas Poziom studiów (I lub II stopnia): Jednolite magisterskie Tryb studiów:

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

UCHWAŁA składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego Sygn. akt III CZP 72/11 UCHWAŁA składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 5 czerwca 2012 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Wojciech Katner SSN Anna Owczarek SSN Henryk

Bardziej szczegółowo

Dz.U Nr 36 poz. 180 USTAWA. z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Rozdział 1. Przepisy ogólne

Dz.U Nr 36 poz. 180 USTAWA. z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/26 Ustawa utraciła moc z dn. 1.03.2015 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 1741 i 1888). Dz.U. 1986 Nr 36 poz. 180 USTAWA z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego Rozdział

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1986 Nr 36 poz. 180. Prawo o aktach stanu cywilnego. Rozdział 1 Przepisy ogólne

Dz.U. 1986 Nr 36 poz. 180. Prawo o aktach stanu cywilnego. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/25 Dz.U. 1986 Nr 36 poz. 180 USTAWA z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego Opracowano na podstawie tj. Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264, z 2012 r. poz. 1529.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Antoni Górski (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote

POSTANOWIENIE. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Antoni Górski (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote Sygn. akt IV CSK 274/07 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 6 grudnia 2007 r. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Antoni Górski (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Pochodzenie dziecka.wstępna charakterystyka 1. Ustalenie pokrewieństwa i statusu rodzinnego 2.

Spis treści Rozdział I. Pochodzenie dziecka.wstępna charakterystyka 1. Ustalenie pokrewieństwa i statusu rodzinnego 2. str. Przedmowa..................................................... V Wykaz skrótów.................................................. XIII Rozdział I. Pochodzenie dziecka.wstępna charakterystyka.............

Bardziej szczegółowo

REJESTRACJA NOWO NARODZONEGO DZIECKA

REJESTRACJA NOWO NARODZONEGO DZIECKA REJESTRACJA NOWO NARODZONEGO DZIECKA Zgłoszenia urodzenia dziecka dokonuje się w urzędzie stanu cywilnego właściwym ze względu na miejsce urodzenia dziecka, tj. w urzędzie stanu cywilnego na obszarze działania

Bardziej szczegółowo

WŁADZA SĄDOWNICZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Organizacja wymiaru sprawiedliwości

WŁADZA SĄDOWNICZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Organizacja wymiaru sprawiedliwości W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Organizacja wymiaru sprawiedliwości Sądy są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Sądy wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

PN-II Lublin, dnia 22 września 2016 r.

PN-II Lublin, dnia 22 września 2016 r. PN-II.4130.251.2016 Lublin, dnia 22 września 2016 r. Szanowni Państwo Wójtowie, Burmistrzowie, Prezydenci Miast, Starostowie w województwie lubelskim W związku z sygnalizowanymi wątpliwościami prawnymi

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Stan prawny na r. (Dz.U ze zm.)

USTAWA. z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Stan prawny na r. (Dz.U ze zm.) USTAWA z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Stan prawny na 07.03.2012r. (Dz.U.2011.212.1264 ze zm.) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa reguluje sprawy związane z rejestracją

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt K 43/02

POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt K 43/02 45 POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt K 43/02 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Wyrzykowski przewodniczący Wiesław Johann Ewa Łętowska Jadwiga Skórzewska-Łosiak Marian Zdyb sprawozdawca,

Bardziej szczegółowo

Sz. P. Jerzy Kozdroń. Sekretarz Stanu

Sz. P. Jerzy Kozdroń. Sekretarz Stanu Warszawa, dnia 20 marca 2014 r. Sz. P. Jerzy Kozdroń Sekretarz Stanu Ministerstwo Sprawiedliwości Szanowny Panie Ministrze, W związku z przekazaniem przez Ministerstwo Sprawiedliwości do konsultacji społecznych

Bardziej szczegółowo

Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. [ ]

Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. [ ] Art. 173 Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. [ ] Art. 175 1. Wymiar sprawiedliwości w Rzeczpospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sady administracyjne

Bardziej szczegółowo

Wniosek o adopcję. Przysposobienie (adopcja, usynowienie) jest to uznanie obcego dziecka za własne. Następuje

Wniosek o adopcję. Przysposobienie (adopcja, usynowienie) jest to uznanie obcego dziecka za własne. Następuje Wniosek o adopcję Informacje ogólne Definicja przysposobienia (adopcji) Przysposobienie (adopcja, usynowienie) jest to uznanie obcego dziecka za własne. Następuje przez orzeczenie sądu opiekuńczego na

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE O POWROCIE OSOBY ROZWIEDZIONEJ DO NAZWISKA, KTÓRE NOSIŁA PRZED ZAWARCIEM MAŁŻEŃSTWA, SKŁADANE PRZED KIEROWNIKIEM USC

OŚWIADCZENIE O POWROCIE OSOBY ROZWIEDZIONEJ DO NAZWISKA, KTÓRE NOSIŁA PRZED ZAWARCIEM MAŁŻEŃSTWA, SKŁADANE PRZED KIEROWNIKIEM USC KARTA USŁUG NR 11 OŚWIADCZENIE O POWROCIE OSOBY ROZWIEDZIONEJ DO NAZWISKA, KTÓRE NOSIŁA PRZED ZAWARCIEM MAŁŻEŃSTWA, SKŁADANE PRZED KIEROWNIKIEM USC 1. Wniosek (do pobrania na miejscu) 2. Koniecznie jest

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Maciej Pacuda

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III KRS 16/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 maja 2016 r. SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Maciej Pacuda

Bardziej szczegółowo

20. godz. wykład; 10. godz. - ćwiczenia

20. godz. wykład; 10. godz. - ćwiczenia I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu : Prawo rodzinne i opiekuńcze 2. Kod modułu 12-DDS12 3. Rodzaj modułu : wykład obowiązkowy, ćwiczenia obowiązkowe 4. Kierunek studiów: Dialog i Doradztwo Społeczne

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594 ze zmianami) zarządza się, co następuje:

Na podstawie art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594 ze zmianami) zarządza się, co następuje: ZARZĄDZENIE Nr 41/2014 WÓJTA GMINY TARNÓWKA z dnia 24 października 2014r. zmieniające zarządzenie Nr 40/07 Wójta Gminy Tarnówka z dnia 12 grudnia 2007 roku w sprawie Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Gminy

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.) oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Z DNIA 23 LUTEGO 2012 R. III KK 289/11. Sobota nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art.

POSTANOWIENIE Z DNIA 23 LUTEGO 2012 R. III KK 289/11. Sobota nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. POSTANOWIENIE Z DNIA 23 LUTEGO 2012 R. III KK 289/11 123 k.p.k. Sobota nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. Przewodniczący: sędzia SN J. Matras. Sąd Najwyższy w sprawie Wojciecha Z.,

Bardziej szczegółowo

wydrukowano ze strony:

wydrukowano ze strony: USTAWA z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa reguluje sprawy związane z rejestracją urodzeń, małżeństw oraz zgonów, a także sprawy dotyczące

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. Przedmowa... V Wykaz skrótów... XV Wykaz literatury... XVII

Spis treœci. Przedmowa... V Wykaz skrótów... XV Wykaz literatury... XVII Str. Przedmowa... V Wykaz skrótów... XV Wykaz literatury... XVII Nb. Rozdzia³ I. Wiadomoœci wstêpne... 1 1 1. Wprowadzenie do prawa wyznaniowego... 1 1 I. Pojêcie prawa wyznaniowego... 1 1 II. Prawo wyznaniowe

Bardziej szczegółowo

Pobrane z czasopisma Studenckie Zeszyty Naukowe Data: 08/03/ :20:22 UMCS

Pobrane z czasopisma Studenckie Zeszyty Naukowe  Data: 08/03/ :20:22 UMCS 70 Joanna Kozyra CHARAKTER PRAWNY SPORZĄDZENIA AKTU MAŁŻEŃSTWA ZAWARTEGO W TRYBIE ART. 1 2 KODEKSU RODZINNEGO I OPIEKUŃCZEGO Wyznaniowa forma zawarcia małżeństwa wywołującego skutki według prawa cywilnego

Bardziej szczegółowo

Zawarcie małżeństwa. Zagadnienie 1. Zapamiętaj:

Zawarcie małżeństwa. Zagadnienie 1. Zapamiętaj: Zagadnienie 1 Zawarcie małżeństwa Zapamiętaj: Małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem USC oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński.

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA SPRAWOZDANIE

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA SPRAWOZDANIE SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 17 grudnia 2014 r. Druk nr 757 S SPRAWOZDANIE KOMISJI USTAWODAWCZEJ, KOMISJI PRAW CZŁOWIEKA, PRAWORZĄDNOŚCI I PETYCJI, KOMISJI RODZINY, POLITYKI

Bardziej szczegółowo

Zastępca Szefa. Kancelarii Sejmu RP

Zastępca Szefa. Kancelarii Sejmu RP Do druku nr 166 WICEPREZES NACZELNEJ RADY ADWOKACKIEJ Jacek Trela Warszawa, dnia 18 stycznia 2015 r. Pan Adam Podgórski Zastępca Szefa Kancelarii Sejmu RP Dot. GMS-WP-173-296115 NRA -12-SM -1.1.2016 W

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Antoni Górski SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) Protokolant Iwona Budzik

POSTANOWIENIE. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Antoni Górski SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) Protokolant Iwona Budzik Sygn. akt III CZP 109/08 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 listopada 2008 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Antoni Górski SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) Protokolant Iwona

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Warchałowski "Separacja w prawie polskim", Kazimierz Piasecki, Warszawa 2000 : [recenzja] Ius Matrimoniale 6 (12),

Krzysztof Warchałowski Separacja w prawie polskim, Kazimierz Piasecki, Warszawa 2000 : [recenzja] Ius Matrimoniale 6 (12), Krzysztof Warchałowski "Separacja w prawie polskim", Kazimierz Piasecki, Warszawa 2000 : [recenzja] Ius Matrimoniale 6 (12), 241-244 2001 Ius M atrim oniale 6 (12) 2001 Kazimierz Piasecki, Separacja w

Bardziej szczegółowo