przygotowała Ludmiła Tomaszewska

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "przygotowała Ludmiła Tomaszewska"

Transkrypt

1 przygotowała Ludmiła Tomaszewska

2 Spis treści Wstęp...3 Rozwód mity i fakty...3 Gdy decydujesz się odejść...7 Kiedy moŝesz uzyskać rozwód...8 Rozwód z orzekaniem i bez orzekania o winie...10 Pozew rozwodowy...12 Co powinnaś wiedzieć, zanim stawisz się w sądzie...15 Przebieg rozprawy rozwodowej...17 Kiedy zapada wyrok.19 Apelacja 22 Egzekucja alimentów 23 Koszty sądowe 23 Twoja sytuacja prawna po orzeczeniu rozwodu 24 Twoje Ŝycie po rozwodzie...25 Dzieci dla nich to teŝ trudny okres...26 Zmiana wysokości alimentów...27 Adresy sądów, gdzie moŝesz uzyskać rozwód 28 Wzory pism procesowych

3 Wstęp Poradnik ten, to kolejna pozycja z naszej serii "Poznaj swoje prawa". Adresujemy go zarówno do tych kobiet, które same zdecydowały się na rozwód, jak i do tych, które rozwodzą się z inicjatywy męŝa. W kaŝdym przypadku lepsza znajomość praw, przysługujących Ci podczas postępowania rozwodowego i po orzeczeniu rozwodu, pomoŝe Ci uniknąć błędów i podjąć właściwe decyzje. Nie zamierzamy Cię oczywiście zachęcać do podjęcia kroków rozwodowych. Uznajemy wartość rodziny, pod warunkiem jednak, Ŝe spełnia ona swoje podstawowe funkcje: zapewnia bezpieczeństwo, spokój i miłość jej członkom. Niestety, Ŝycie w wielu domach daleko odbiega od ideału. Codzienne konflikty sprawiają, Ŝe Ŝycie w domu rodzinnym zamienia się w koszmar. Rządzi w nim przemoc, panuje atmosfera wzajemnej wrogości i lęku. Taka patologiczna sytuacja odbija się nie tylko na małŝonkach, ale równieŝ na dzieciach. Kobiety w Polsce zwykle odwlekają decyzję o rozwodzie, a liczba rozwodów w naszym kraju naleŝy do najniŝszych w Europie. Jak wykazują badania kobiety wnoszą do sądu sprawy o rozwód dopiero wtedy, gdy sytuacja małŝeńska staje się nie do wytrzymania. Najczęściej decydują się na ten krok Ŝony alkoholików, kobiety bite i zdradzane. śycie zmusza nas niekiedy do postępowania wbrew sobie i godzenia się na rzeczy, które budzą nasz sprzeciw. Wiele powodów moŝe składać się na to, Ŝe nie opuszczamy krzywdzącego związku i nie decydujemy się na rozwód. Powszechnie obecne w świadomości społecznej mity i stereotypy, dotyczące rodziny, roli kobiety i męŝczyzny odgrywają tu z pewnością istotną rolę. Mamy nadzieję, Ŝe pokazując owe mity i stereotypy pomoŝemy Ci podjąć najlepszą dla Ciebie decyzję. Jeśli źle wybrałaś partnera, nie musisz do końca Ŝycia cierpieć i być nieszczęśliwa. Nikt nie ma prawa od ciebie wymagać, abyś trwała w związku, w którym nie ma miłości, w którym jesteś poniŝana i bita. Masz prawo do osobistego szczęścia, poszanowania twojej godności i osobistego bezpieczeństwa. Nie chcemy wpływać na Twoją decyzję, ani osądzać twojego postępowania. Chcemy Ci tylko pomóc lepiej poznać swoje prawa, abyś mogła dokonać właściwego wyboru. Rozwód - mity i fakty Mit: Rodzina to rzecz święta, nikomu nie wolno jej rozbijać; co Bóg złączył, niech człowiek nie waŝy się rozłączać; wszyscy powinniśmy nieść swój krzyŝ. Fakt: Rodzina, to bardzo waŝna instytucja i ma do spełnienia wiele istotnych zadań. Niestety, nie kaŝda rodzina spełnia pokładane w niej nadzieje. Istnieją rodziny dysfunkcjonalne i takie, w których rządzi przemoc. Stereotyp rodziny jako najwyŝszej wartości i oazy wszelkiej szczęśliwości sprawia, Ŝe trudno nam się pogodzić z myślą, Ŝe nasza własna rodzina czasem daleko odbiega od ideału. To dlatego wiele kobiet długo ukrywa przemoc rozgrywającą się za zamkniętymi drzwiami. Powinnaś wiedzieć, Ŝe pomimo propagowanej przez kościół nierozerwalności więzi małŝeńskich, istnieje moŝliwość separacji małŝonków, oraz 3

4 uniewaŝnienia małŝeństwa. Nikt nie ma prawa wymagać od bitej i poniewieranej kobiety, by naraŝała zdrowie, a nierzadko i Ŝycie swoje i swoich dzieci. Prawo do Ŝycia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, jest powszechnie uznanym prawem człowieka i nikt nie moŝe być tego prawa pozbawiony. Mit: Kobieta ponosi odpowiedzialność za utrzymanie małŝeństwa i rodziny. Powinna poświęcić własne ambicje zawodowe i szczęście osobiste dla dobra rodziny. Fakt: W tradycyjnym modelu rodziny, od kobiety oczekuje się rezygnacji z własnych potrzeb i aspiracji, oraz poświęcenia się dla dobra rodziny, lub ojczyzny. Kobiety obarcza się odpowiedzialnością za stosowaną wobec nich przemoc, za to Ŝe mąŝ je zdradza i naduŝywa alkoholu, oraz za to, Ŝe dzieci źle się uczą. Heroizm i zgoda na cierpienie zawsze naleŝały do cech cenionych, a nawet poŝądanych, u polskich kobiet. Czas skończyć z przypisywaniem kobiecie odpowiedzialności za złe postępowanie innych. Kobieta i męŝczyzna wspólnie odpowiadają za załoŝoną przez siebie rodzinę. Patriarchalny model rodziny musi zastąpić partnerstwo - partnerstwo w wychowaniu dzieci i wypełnianiu codziennych obowiązków domowych. Zgodnie z polskim prawem, kobieta i męŝczyzna (art. 33 konstytucji oraz 23 kodeksu rodzinnego) mają zagwarantowane równe prawa i obowiązki w rodzinie. Mit: śycie rodziny to prywatna sprawa jej członków i nikt nie ma prawa w nie ingerować. Fakt: Takie podejście do rodziny oznacza w istocie zezwolenie na przemoc i usprawiedliwienie obojętności tych, którzy są jej świadkami. Sprawia ono, Ŝe osoby powołane do stosowania prawa, często usprawiedliwiają brak interwencji (np. w sytuacji przemocy w rodzinie) niechęcią do ingerencji w wewnętrzne sprawy rodziny. Tymczasem występująca w rodzinie przemoc wobec kobiet jest przestępstwem, jak kaŝde inne. Czas zrozumieć, Ŝe wartości związane z Ŝyciem rodzinnym i szacunek do instytucji małŝeństwa nie mogą oznaczać zgody na cierpienie i krzywdę poszczególnych jej członków. Nie moŝemy udawać, Ŝe wszystkie rodziny są szczęśliwe, a przemoc jest zjawiskiem marginalnym, występującym tylko w tych patologicznych rodzinach, w których naduŝywa się alkoholu. Mit: Wychowywanie dziecka w pełnej rodzinie jest dla niego najlepsze, niezaleŝnie od tego jaka ta rodzina jest. Fakt: To prawda, dzieci są najszczęśliwsze w pełnej i kochającej się rodzinie. Wzajemna miłość nie jest jednak cechą wszystkich rodzin. Wiele dzieci Ŝyje w domach, w których rządzi przemoc. Nawet jeśli same nie są jej bezpośrednimi ofiarami, to widok matki bitej przez ojca i Ŝycie w atmosferze napięcia i strachu, destrukcyjnie wpływa na psychikę dziecka. Widok bitej matki wzmaga w dziecku poczucie zagroŝenia i bezradności - matka, od której dziecko oczekuje ochrony i na której dotąd mogło polegać, jest maltretowana, degradowana fizycznie i psychicznie i sama potrzebuje pomocy. Dzieci róŝnie reagują na stres, wywołany przemocą w rodzinie. Jedne milczą, inne hałasują, są niespokojne lub agresywne. Doświadczana w domu rodzinnym przemoc wytwarza w dziecku wypaczony obraz rodziny, relacji pomiędzy kobietą i męŝczyzną, stosunków rodziców z dziećmi. Dziecko uczy się, Ŝe wygrywa ten, kto jest silniejszy i potrafi sobie podporządkować innych. Dzieci wychowujące się w domach, w których występuje przemoc, wytwarzają mechanizmy obronne. Jednym z nich moŝe być próba upodobnienia się do ojca - sprawcy przemocy. Takie dziecko, naśladując to, co widzi we własnym domu, będzie znęcać się nad słabszymi, posługiwać się wulgarnym językiem, moŝe równieŝ uciekać z domu i unikać kontaktów. Starsze dzieci mogą sięgać po alkohol, narkotyki, lub szukać silnych wraŝeń w przestępczej grupie rówieśniczej. Wychowywane w 4

5 atmosferze przemocy, dzieci często cierpią na nerwicę i róŝne zaburzenia psychosomatyczne. Na ogół mają trudności w nauce i nie potrafią konstruktywnie przezwycięŝać barier i trudności. Doświadczenia terapeutów pracujących z dorosłymi dziećmi alkoholików, oraz sprawców przemocy pokazują wyraźnie, Ŝe obarczają oni matkę, jeśli nie rozwiodła się z ojcem, odpowiedzialnością za nieszczęśliwe dzieciństwo. Mit: Pomimo zdarzających się przypadków przemocy w rodzinie, dom jest miejscem bezpiecznym i dającym oparcie członkom rodziny. Fakt: KaŜdego roku miliony kobiet padają ofiarą przemocy ze strony swych męŝów i partnerów. Dom rodzinny to miejsce, w którym zdrowie, Ŝycie i godność osobista kobiet, zagroŝone są bardziej niŝ na ulicy, w parku, lesie, czy gdziekolwiek indziej. Wbrew powszechnemu przekonaniu sprawcami większości zabójstw, zgwałceń i cięŝkich uszkodzeń ciała, nie są kryjący się w ciemnych zaułkach bandyci, lecz bliscy - domownicy i członkowie rodzin. 87% aktów przemocy, jakiej doznają kobiety, to przemoc ze strony osób najbliŝszych: męŝów i partnerów. Jak wynika z badań 95-98% pokrzywdzonych w wyniku przemocy domowej to kobiety. Przemoc w rodzinie jest częściej przyczyną zranień i innych uszkodzeń ciała kobiet, niŝ wszystkie inne przyczyny - wypadki samochodowe, napady i zgwałcenia ze strony obcych napastników - razem wzięte. Badania prowadzone w USA przez FBI wykazały, Ŝe wśród kobiet, które padły ofiarą zabójstwa, 1/3 została zamordowana przez swoich partnerów. W roku 1990 w Wielkiej Brytanii, 50% kobiet, które padły ofiarą zabójstwa, zostało zamordowanych przez swoich męŝów i partnerów. Badania prowadzone w róŝnych krajach świata wskazują na wysoki procent kobiet (od 33 do 50%), które padają ofiarą przemocy ze strony swoich partnerów. W Polsce według badań przeprowadzonych przez OBOP w roku 1996, 18% kobiet pozostających w związkach małŝeńskich przyznaje, Ŝe doznały przemocy fizycznej ze strony swoich męŝów. Badania te nie obejmowały przemocy psychicznej i seksualnej. Mit: Sytuacja kobiety i dzieci po rozwodzie jest zawsze gorsza. Fakt: Badania przeprowadzone przez prof. Małgorzatę Fuszarę wykazały, Ŝe sytuacja kobiet w Polsce po rozwodzie poprawia się. W naszym kraju występuje stosunkowo niski wskaźnik rozwodów i jeśli kobieta decyduje się na rozwód, to najczęściej dopiero wówczas, gdy jej sytuacja jest juŝ nie do zniesienia, zarówno dla niej samej, jak i dla dzieci. Często czyni to kiedy mąŝ nie tylko pije i bije, ale nie łoŝy na utrzymanie rodziny i dodatkowo ją okrada. Kiedy uda jej się uwolnić od domowego pasoŝyta" sytuacja jej i dzieci poprawia się. Mit: Kobieta, która nie zadowala męŝa, źle gotuje, sprząta i nie opiekuje się w wystarczającym stopniu dziećmi, jest winna rozpadu małŝeństwa. Fakt: Zgodnie z obowiązującym w Polsce prawem, kobieta i męŝczyzna mają takie same prawa i obowiązki w rodzinie (art. 33 konstytucji oraz 23 kodeksu rodzinnego). Nie musisz się tłumaczyć w sądzie z tego, Ŝe męŝowi nie smakował obiad, ani z tego, Ŝe było brudno w mieszkaniu. MąŜ ma obowiązek na równi z Tobą troszczyć się o dobro załoŝonej przez siebie rodziny i wykonywać wszystkie domowe czynności. Mit: Rozwody są bardzo kosztowne. Fakt: Opłata za rozwód jest uzaleŝniona od moŝliwości finansowych stron procesu. Jeśli jesteś w trudnej sytuacji finansowej, moŝesz ubiegać się o zwolnienie od kosztów sądowych. 5

6 Jeśli rozwód zostanie orzeczony z winy męŝa, to on będzie musiał pokryć wszystkie koszty, w tym równieŝ koszty, jakie poniosłaś na adwokata. Mit: Długotrwałość procedury rozwodowej i wnikliwość sądu w badaniu rozkładu poŝycia małŝeńskiego leŝy w interesie kobiet Fakt: W rzeczywistości długotrwałość procedury rozwodowej, oraz utrudnianie uzyskania rozwodu, nie leŝy w większości wypadków w interesie kobiety. To nie męŝczyźni, ale kobiety występują najczęściej z pozwem o rozwód. Jak juŝ była o tym mowa, kobiety, decydują się na ten krok, dopiero w ostateczności. Jeśli kobieta składa pozew o rozwód z powodu przemocy, długotrwałość postępowa rozwodowego stanowi często zagroŝenie dla bezpieczeństwa jej i dzieci. To co najbardziej odstrasza kobiety od dochodzenia swoich praw w sądzie, to przewlekłość postępowania i wysokie koszty procesu. Mit: Kobiety występują o rozwód z błahych powodów. Fakt: Badania prof. Małgorzaty Fuszary wykazały, Ŝe kobiety wnoszą do sądu sprawy o rozwód dopiero wówczas, gdy ich sytuacja małŝeńska staje się nie do zniesienia. W Polsce wskaźnik rozwodów, naleŝy do najniŝszych w Europie. W przypadkach, gdy sąd orzekał o winie, najwięcej spraw dotyczyło stosowania przemocy, naduŝywania alkoholu, niedochowania wierności małŝeńskiej i to męŝczyźni w większości zostali uznani za winnych rozkładu poŝycia małŝeńskiego. Według oficjalnych statystyk sądowych, najczęstszym powodem rozwodów jest tzw. niezgodność charakterów. Naszym zdaniem, w zestawieniu z badaniami M. Fuszary, dane te nie oddają rzeczywistych przyczyn rozwodów. Z naszych doświadczeń w Centrum Praw Kobiet wynika, Ŝe wiele kobiet rezygnuje z orzekania o winie, nawet w skrajnych sytuacjach związanych z przemocą, ulegając presji męŝa i chcąc jak najszybciej uzyskać rozwód.. Mit: Kobiety oskarŝają męŝa o znęcanie się, aby uzyskać jak najkorzystniejsze warunki rozwodu. Fakt: Faktem jest, Ŝe starające się o rozwód kobiety, często zakładają równieŝ sprawę karną, o znęcanie się przeciwko swojemu męŝowi. Z naszego kilkuletniego doświadczenia wynika jednak, Ŝe kobiety decydując się na wniesienie sprawy karnej i pozwu o rozwód, nie robią tego w celu uzyskania korzystniejszych warunków rozwodu. Jest wręcz przeciwnie, kobiety ukrywają przemoc, często przez wiele lat obwiniają się za razy, których doznają od męŝa, wstydzą się wynosić na zewnątrz, to co dzieje się w czterech ścianach domu. Dopiero decydując się odejść z krzywdzącego związku, postanawiają dochodzić swoich praw na drodze karnej i cywilnej równocześnie. Nie wykluczamy, Ŝe mogą zdarzyć się przypadki preparowania sprawy karnej przeciw męŝowi, w celu uzyskania korzystniejszego orzeczenia w trakcie sprawy rozwodowej. Z naszego doświadczenia, oraz wysokiej, tak zwanej ciemnej liczby przestępstw znęcania się nad rodziną wynika jednak, Ŝe dominują sytuacje odwrotne, gdy kobiety, pomimo ewidentnej przemocy nie zakładają sprawy karnej i decydują się na rozwód bez orzekania o winie. 6

7 Gdy decydujesz się odejść... Podjęcie decyzji o odejściu od męŝczyzny, z którym przeŝyło się wiele lat nie jest rzeczą łatwą. Łączyło was przecieŝ uczucie, macie w pamięci wiele dobrych chwil, chcecie wierzyć, Ŝe jest jeszcze szansa na uratowanie małŝeństwa. MoŜe on się zmieni i wszystko będzie jak dawniej? Do tego dochodzi lęk przed samotnością i obawa o dzieci - jak one przyjmą decyzję o rozwodzie? Czy dla ich dobra nie powinnyśmy wbrew wszystkiemu pozostać z męŝem? Co powie rodzina i znajomi? Czy sobie sama poradzę?! Wiele kobiet poszukuje w sobie winy i obarcza się odpowiedzialnością za nieudany związek. MoŜe gdybym go bardziej kochała, lepiej gotowała i zajmowała się dziećmi, to on by nie pił, nie bił mnie i nie zdradzał. Czytasz zamieszczane w czasopismach kobiecych porady: Jak utrzymać przy sobie męŝczyznę? Jak go zadowolić? Starasz się lepiej wywiązywać ze swoich małŝeńskich obowiązków; proponujesz męŝowi - alkoholikowi podjęcie leczenia, Ty i dzieci bierzecie udział w spotkaniach grup dla tak zwanych osób współ - uzaleŝnionych. On jednak nie zauwaŝa Twoich wysiłków. Jeśli nie moŝe Ci zarzucić, Ŝe zupa jest za słona, a dziecko zaniedbane, to znajduje inny pretekst, aby zrobić Ci awanturę. Nie przyznaje się, Ŝe jest uzaleŝniony od alkoholu. MoŜe przecieŝ nie pić, jeśli tylko zechce, ale to ty jesteś odpowiedzialna za to, Ŝe pije. Gdy proponujesz terapię rodzinną, słyszysz w odpowiedzi, Ŝe to ty masz problem i powinnaś się leczyć. Poszukujesz pomocy w rodzinie, starasz się zaangaŝować rodziców w mediacje pomiędzy wami, ale to równieŝ nie przynosi oczekiwanych rezultatów. Pewnego dnia uświadamiasz sobie, Ŝe wyczerpałaś juŝ wszystkie środki, aby ratować wasze małŝeństwo. Nie udało się. Dochodzisz do wniosku, Ŝe tak dłuŝej nie moŝesz Ŝyć. Ale co mi da rozwód - zastanawiasz się jeszcze. PrzecieŜ i tak będziemy razem mieszkać. Obawiasz się, szczególnie jeśli on nie zgadza się na rozwód, Ŝe to tylko dodatkowo zaostrzy sytuację. A do tego koszty - czy mnie na to stać? MoŜe więc nie ma co się tak spieszyć, skoro rozwód i tak niewiele zmieni w moim Ŝyciu. Jeśli jednak podejmiesz decyzję o rozwodzie, powinnaś mieć świadomość, Ŝe rozstanie i sam proces rozwodowy nie będą z pewnością bezbolesne. Musisz się przygotować, Ŝe minie wiele miesięcy, a w wyjątkowych przypadkach, nawet kilka lat, zanim uda ci się uzyskać rozwód. Czeka cię publiczne omawianie najbardziej nawet intymnych spraw, stres związany z samym postępowaniem sądowym i niełatwy proces pozyskiwania świadków, zwłaszcza, jeśli zdecydujesz się na orzekanie o winie. Pamiętaj teŝ, Ŝe dzieci oczekują wyjaśnienia tego, co się wokół nich dzieje. W jaki sposób powinnaś to zrobić, zaleŝy oczywiście od ich wieku i nie zawsze jest wskazane, aby znały wszystkie szczegóły. Z pewnością jednak powinny wiedzieć o tak waŝnej decyzji jaką jest decyzja o rozwodzie. PrzecieŜ zmieni ona ich dalsze Ŝycie. Dzieci nie powinny dowiedzieć się o rozwodzie z przypadkowo zasłyszanej rozmowy. NaleŜy dać im okazję do wyjaśnienia wątpliwości, zadawania pytań. Większość kobiet robi wszystko co w ich mocy, Ŝeby uchronić swoje dzieci przed widokiem przemocy. Czasami kobiety, w trosce o to, aby dziecko nie znienawidziło ojca, usprawiedliwiają jego brutalne zachowanie. Takie postępowanie moŝe jednak stać się źródłem powaŝnych kłopotów. Dzieciom, przed którymi ukrywano przemoc trudno będzie zrozumieć, dlaczego matka chce opuścić ojca. Matka, która usprawiedliwia przed dziećmi brutalne zachowanie ojca moŝe się spodziewać, Ŝe dzieci będą miały do niej pretensje o to, Ŝe 7

8 w jakiś sposób nie poprawiła sytuacji. Dzieci, tak jak dorośli, wyraŝają swój gniew w sytuacjach, w których czują się najbardziej bezpieczne - a większość dzieci czuje się najbardziej bezpieczna w obecności matki. Powinnaś starać się zrozumieć te mechanizmy i nie wpadać w poczucie winy ani teŝ karcić dzieci, które zachowują się adekwatnie do rzeczywistości w jakiej się znalazły. Wiele kobiet, które zdecydowały się odejść, traktuje rozwód jako swoją osobistą poraŝkę, ma poczucie winy i czuje się odpowiedzialna za to, Ŝe nie udało im się utrzymać małŝeństwa. Nie poddawaj się tego rodzaju uczuciom. Związek dwojga ludzi polega na tym, Ŝe oboje starają się o jego powodzenie. Nie jesteś odpowiedzialna za rozpad waszego małŝeństwa. JeŜeli w waszym małŝeństwie się nie układa, lub co gorsze mąŝ stosuje przemoc, masz prawo się rozstać. Masz prawo do osobistego szczęścia, nawet jeśli dokonałaś niewłaściwego wyboru. Jeśli po podjęciu decyzji o rozwodzie, zdecydujesz się dać sobie i męŝowi jeszcze jedną szansę, masz to tego prawo. Zamiast wycofywać pozew o rozwód, lepiej skorzystać z moŝliwości zawieszenia sprawy. Nie chcemy wywierać na ciebie Ŝadnej presji, kaŝda z nas ma prawo do wahań, a nawet zmiany decyzji. Decyzja o rozwodzie rzutuje przecieŝ na Twoje dalsze Ŝycie i tylko Ty moŝesz ją podjąć. My chcemy Cię wesprzeć, jeśli myślisz o opuszczeniu związku, który nie daje ci satysfakcji, w którym być moŝe jesteś bita i poniŝana. Nie musisz godzić się na przemoc i upokorzenia, na Ŝycie bez miłości i szacunku. Masz prawo do szczęścia osobistego i wyboru innego niŝ ten gdy mówiłaś sakramentalne TAK. Rozstanie się z człowiekiem, z którym nie jesteś szczęśliwa, uwolnienie się z krzywdzącego związku daje większości kobiet poczucie wyzwolenia i spokoju, dodaje sił, o których nawet nie marzyły, szczególnie gdy przez wiele lat Ŝyły w kręgu poniŝenia i przemocy. Pamiętaj, wybór naleŝy do Ciebie! Kiedy moŝesz uzyskać rozwód? NiezaleŜnie od tego, czy czujesz się winna, czy teŝ całą odpowiedzialność za rozpad waszego małŝeństwa ponosi twój małŝonek, masz prawo wystąpić do sądu z pozwem rozwodowym. Polskie prawo nie wymienia przyczyn, których zaistnienie oznacza automatyczne uzyskanie rozwodu. O uzyskaniu rozwodu nie przesądza ani alkoholizm, ani przemoc i zdrada małŝeńska. Zgodnie z rozwiązaniem przyjętym w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, aby uzyskać rozwód musisz wykazać, Ŝe nastąpił zupełny i trwały rozkład poŝycia małŝeńskiego. A oto jak brzmi stosowny artykuł kodeksu rodzinnego (Art. 56 1): JeŜeli między małŝonkami nastąpił trwały i zupełny rozkład poŝycia, kaŝde z małŝonków moŝe Ŝądać, aŝeby sąd rozwiązał małŝeństwo przez rozwód. Termin "rozkład poŝycia" nie jest zbyt precyzyjny. Sądy przyjmują, Ŝe występuje wówczas, gdy zerwaniu uległy wszelkie, łączące małŝonków, formy więzi - duchowej, fizycznej i gospodarczej. Z orzecznictwa Sądu NajwyŜszego wynika jednak, Ŝe zerwanie więzi duchowej i fizycznej pomiędzy małŝonkami, nawet przy istnieniu więzi gospodarczej, jest wystarczającą przesłanką do uzyskania rozwodu. Wspólne zamieszkiwanie, co w polskich warunkach jest regułą, nie stanowi więc przeszkody w uzyskaniu rozwodu. 8

9 Jeśli wystąpiłaś o rozwód z orzekaniem o winie, sąd jest zobowiązany do wszechstronnego wyjaśnienia przyczyn i okoliczności rozkładu poŝycia małŝeńskiego. Jest to niezbędne do ustalenia, które z małŝonków ponosi winę za rozkład poŝycia. Powinnaś jednak wiedzieć o tym, Ŝe mimo zupełnego i trwałego rozkładu poŝycia małŝeńskiego, moŝesz nie otrzymać rozwodu (art k.r. i o.), jeśli sąd uzna, Ŝe: 1. Nie jest to wskazane ze względu na dobro waszych małoletnich dzieci. Sąd zobowiązany jest do oceny wpływu, jaki orzeczenie rozwodu będzie miało na dzieci. W tym celu sądy często kierują małŝonków i dzieci do ośrodków diagnostycznych. Jak wynika z badań prof. Małgorzaty Fuszary i z obserwacji prowadzonych w Centrum Praw Kobiet, sądy i psycholodzy z ośrodków diagnostycznych, wydając orzeczenia i opinie w sprawach rozwodowych i kontaktów z dziećmi, opierają się często na powszechnie funkcjonujących stereotypach dotyczących rodziny i dobra dziecka. Zdarza się, Ŝe sprawy rozwodowe małŝeństw, w których mąŝ stosował przemoc, trwają latami lub sąd nie udziela rozwodu, zasłaniając się dobrem małoletnich dzieci. Tymczasem badania naukowe nie pozostawiają wątpliwości co do tego, Ŝe przemoc w domu, nawet jeśli samo dziecko nie jest bite, a jest tylko świadkiem przemocy wobec matki, ma zdecydowanie negatywny wpływ na jego psychikę. 2. Gdy z innych względów byłoby to sprzeczne z zasadami współŝycia społecznego. W tym wypadku w grę moŝe wchodzić interes lub dobro współmałŝonka lub innych osób (np. małoletnich dzieci jednego ze małŝonków, lub dzieci pełnoletnich). Za sprzeczne z zasadami współŝycia moŝna np. uznać orzeczenie rozwodu, gdy małŝonek pozwany jest nieuleczalnie chory, wymaga moralnego lub finansowego wsparcia. 3. Gdy rozwodu Ŝąda małŝonek wyłącznie winny rozkładu poŝycia. W tym przypadku ustawa przewiduje wyjątki. MałŜonek wyłącznie winny rozkładu poŝycia moŝe otrzymać rozwód, jeŝeli: o o drugi małŝonek wyraŝa przed sądem zgodę na rozwód drugi małŝonek nie wyraŝa zgody na rozwód, ale jego odmowa jest w określonej sytuacji sprzeczna z zasadami współŝycia społecznego (np. małŝonek pozwany nie kocha współmałŝonka, dokucza mu itp., a na rozwód nie zgadza się z czystej złośliwości, małŝonek Ŝądający rozwodu ma na swoim utrzymaniu pozamałŝeńskie dzieci). Wówczas, pomimo Ŝe rozwodu domaga się małŝonek wyłącznie winny rozkładu poŝycia, rozwód moŝe zostać orzeczony. Podejmując decyzję o rozstaniu ze swoim męŝem, powinnaś wiedzieć, Ŝe w niektórych sytuacjach zamiast o rozwód powinnaś wystąpić o uniewaŝnienie małŝeństwa. UniewaŜnienie małŝeństwa następuje wtedy, gdy zawarto je niezgodnie z prawem. Sytuacje takie mają miejsce gdy: bez zezwolenia sądu opiekuńczego związek małŝeński zawarł męŝczyzna, który nie ukończył 21 roku Ŝycia lub kobieta, która nie ukończyła lat 18; małŝeństwo zawarła osoba całkowicie ubezwłasnowolniona; małŝeństwo zawarła osoba chora psychicznie lub z niedorozwojem umysłowym; małŝeństwo zawarła osoba pozostająca juŝ w związku małŝeńskim; między małŝonkami zachodzi bliski stopień pokrewieństwa lub powinowactwa, albo gdy małŝonkowie pozostają w stosunku przysposobienia; 9

10 małŝeństwo zostało zawarte przez pełnomocnika, a pełnomocnictwo nie było waŝne lub było skutecznie odwołane. Jeśli na przykład, po zawarciu małŝeństwa okazało się, Ŝe twój małŝonek jest chory psychicznie, powinnaś wystąpić o uniewaŝnienie małŝeństwa, a nie o rozwód. UniewaŜnienie małŝeństwa powoduje, Ŝe rozwiązany w ten sposób związek traktuje się jak niebyły to znaczy tak, jakby małŝeństwo nigdy nie zostało zawarte. Pozew o uniewaŝnienie małŝeństwa naleŝy złoŝyć w sądzie. Poza małŝonkiem moŝe to zrobić prokurator lub kaŝdy, kto ma w tym interes (np. pierwsza Ŝona męŝczyzny, który zawarł drugi związek małŝeński, gdy jego pierwsze małŝeństwo nie zostało rozwiązane). 4. Separacja Od dnia 16 grudnia 1999 istnieje moŝliwość uzyskania prawnej separacji. Separacja rodzi takie same skutki jak rozwód, z ta róŝnicą, Ŝe małŝeństwo istnieje nadal, co w konsekwencji powoduje, Ŝe nie moŝna zawrzeć nowego małŝeństwa ani wrócić do poprzedniego nazwiska. Orzekając separację sąd będzie rozstrzygał o obowiązku alimentacyjnym, opiece nad dziećmi, podziale majątku. Pozew o separację wnosi się podobnie jak przy rozwodzie do sądu okręgowego. Postępowanie sądowe w sprawie separacji moŝe toczyć się w dwóch trybach: w trybie spornym, gdy tylko jeden z małŝonków wnosi pozew o separację; w trybie niespornym, gdy oboje małŝonkowie zgodnie występują z wnioskiem o separację oraz nie mają wspólnych małoletnich dzieci. W trybie spornym orzeka jeden sędzia wraz z dwoma ławnikami, a wpis tymczasowy wynosi 500 zł, w trybie niespornym orzeka jeden sędzia, a wpis tymczasowy wynosi 100 zł. Dla orzeczenia separacji konieczny jest zupełny rozkład poŝycia, nie musi być to jednak rozkład trwały, tak jak w przypadku rozwodu. Sąd orzekając separację moŝe zobowiązać małŝonków do wzajemnej pomocy. MoŜe mieć to znaczenie, gdy jeden z małŝonków choruje. Alimenty orzeczone na małŝonka są bezterminowe. Nie ma tu zastosowania art kr. O separację moŝe wystąpić małŝonek wyłącznie winny rozpadu poŝycia i nie stanowi to przeszkody rozwiązania małŝeństwa. Odmowa zgody na separację przez małŝonka niewinnego nie stanowi przeszkody rozwiązania małŝeństwa przez separację. Rozwód z orzekaniem i bez orzekania o winie Przed wystąpieniem o rozwód powinnaś podjąć decyzję, czy chcesz aby wyrok został wydany z orzekaniem czy teŝ bez orzekania o winie. Decyzja ta pociąga za sobą określone konsekwencje. Jeśli zdecydujesz się na uzyskanie rozwodu z orzekaniem o winie, musisz się liczyć z tym, Ŝe sprawa będzie trwała dłuŝej, gdyŝ sąd jest zobowiązany do ustalenia, który z małŝonków jest winny rozkładu poŝycia. Będziesz musiała dowieść, Ŝe wina leŝy po stronie męŝa, a on będzie się z pewnością bronił. Nawet w sytuacji oczywistej winy (np. zdrada), 10

11 męŝczyźni najczęściej się bronią i starają się wykazać, Ŝe wina leŝy równieŝ po Twojej stronie. Czasem nalegają, abyś się zgodziła na rozwód bez orzekania o winie. JeŜeli sąd orzeka o winie, to w wyroku rozwodowym moŝe stwierdzić, Ŝe: 1. Ŝadne z małŝonków nie jest winne rozkładu poŝycia małŝeńskiego; na przykład małŝonkowie nie mogą dojść do porozumienia z powodu niezgodności charakterów; 2. wyłącznie winne rozkładu poŝycia jest jedno z małŝonków; 3. winni rozkładu poŝycia są oboje małŝonkowie. W kaŝdym przypadku sąd powinien wnikliwie zbadać sprawę i indywidualnie rozpatrzyć kwestię winy małŝonków. Polskie prawo, jak juŝ mówiłam, nie zawiera katalogu zachowań, które przesądzają o winie jednej strony. MoŜna natomiast wymienić kilka przykładowych zachowań, które w zasadzie powinny przesądzać o winie małŝonka. NaleŜą do nich: 1. naduŝywanie alkoholu; 2. agresywne zachowanie i uŝywanie przemocy w stosunku do członków rodziny; 3. zdrada małŝeńska; 4. opuszczenie współmałŝonka bez waŝnych powodów; 5. zawinione nie przyczynianie się do zaspokajania podstawowych potrzeb rodziny. Powinnaś mieć jednak świadomość, Ŝe badający kwestię winy małŝonków sąd często kieruje się stereotypowym myśleniem. Jak wykazały badania prof. Małgorzaty Fuszary, pomimo istniejącego w prawie zapisu o równości praw i obowiązków małŝonków, sądy w sposób tradycyjny, a co za tym idzie nierównościowy i niesprawiedliwy, oceniają wywiązywanie się kobiet i męŝczyzn z obowiązków małŝeńskich. I tak na przykład, gdy męŝczyzna nie naduŝywa alkoholu, pracuje zawodowo i nie zdradza Ŝony, trudno jest mu przypisać winę za rozkład małŝeństwa. Natomiast od kobiety, oprócz pracy zawodowej (czyli przyczyniania się do zaspokajania finansowych potrzeb rodziny) oczekuje się, Ŝe będzie dbała o dom, dzieci i męŝa, ( sprzątanie, pranie, gotowanie itp.) a jeśli tego nie robi, to znaczy, Ŝe nie wywiązuje się ze swoich obowiązków i tym samym przyczynia się do rozkładu poŝycia małŝeńskiego. Musisz więc przygotować się na pytania dotyczące tak zwanej dbałości o rodzinę typu: "Kto gotował obiady, sprzątał itp." Odpowiadając na takie pytania moŝesz i masz prawo argumentować, Ŝe prawo nakłada na oboje małŝonków równe prawa i obowiązki, a zatem nie moŝna Ci przypisać winy, jeśli w stopniu nie mniejszym od męŝa wywiązywałaś się z obowiązków domowych i opiekuńczych wobec dzieci. Wyrok stwierdzający, Ŝe tylko jedna strona jest winna rozkładu poŝycia wywiera istotne skutki prawne, przede wszystkim, jeśli chodzi o obowiązek alimentacyjny na rzecz drugiego małŝonka. Ponadto w pewnych okolicznościach moŝe stanowić waŝny powód do Ŝądania ustalenia nierównych udziałów przy podziale majątku wspólnego małŝonków, moŝe pomóc ci w uzyskaniu eksmisji w sprawie rozwodowej. Jeśli zdecydujesz się na rozwód bez orzekania o winie, powinnaś mieć świadomość tego, Ŝe Twój małŝonek musi wyrazić zgodę na taki tryb orzekania rozwodu. Wówczas sąd zwolniony jest z orzekania o winie i bada tylko, czy nastąpił rozkład poŝycia. Sprawy o rozwód bez orzekania o winie trwają z reguły krócej, ale powinnaś zdawać 11

12 sobie sprawę ze skutków, jakie pociąga za sobą ta formuła uzyskania rozwodu. Nie podejmuj decyzji pochopnie, nie ulegaj namowom swojego adwokata, któremu moŝe zaleŝeć na jak najszybszym zakończeniu sprawy. RozwaŜ wszystkie za i przeciw. Jeśli zrezygnujesz z orzekania o winie, staraj się to wykorzystać do uzyskania korzystnego rozwiązania dotyczącego np. podziału majątku lub kontaktów z dziećmi. Jeśli sąd w wyroku rozwodowym orzeknie o Twojej winie lub nie orzeknie o winie Twojego małŝonka, a Ty nie zgadzasz się z takim orzeczeniem moŝesz wnieść apelację tylko co do winy (patrz rozdział o apelacji). Pozew rozwodowy Jeśli zdecydowałaś się na rozwód, musisz wnieść do właściwego sądu stosowne pismo, tak zwany pozew o rozwód. Gdybyś omyłkowo nazwała pozew inaczej, na przykład "prośba" lub "podanie", ale z treści pisma wynikałoby jasno, Ŝe chodzi Ci o uzyskanie rozwodu, nie przejmuj się - sąd potraktuje je tak samo jak pismo zatytułowane "pozew". Pozew o rozwód powinien być skierowany do wydziału cywilnego sądu wojewódzkiego, w którego okręgu ostatnio wspólnie zamieszkiwaliście, jeśli chociaŝ jedno z was dalej tam mieszka. JeŜeli ani Ty, ani Twój małŝonek nie mieszkacie juŝ w tym okręgu, to powinnaś złoŝyć pozew w sądzie wojewódzkim w okręgu, w którym zamieszkuje obecnie twój małŝonek. Jeśli nie jest to moŝliwe ( np. mąŝ mieszka zagranicą) - złóŝ pozew do sądu w okręgu Twojego zamieszkania. Jeśli masz wątpliwości do którego wydziału lub do jakiego sądu złoŝyć pozew, zadzwoń do sądu i upewnij się. JeŜeli pomylisz się i złoŝysz pozew do niewłaściwego sądu, nie przejmuj się tym zbytnio. Twój pozew powinien zostać przekazany do właściwego sądu. WydłuŜy to jednak czas oczekiwania na wyznaczenie pierwszej rozprawy. JeŜeli Twój małŝonek nie przebywa w miejscu zamieszkania i nie moŝna ustalić miejsca jego pobytu, nic nie stoi na przeszkodzie, Ŝebyś wszczęła proces rozwodowy. W takiej sytuacji musisz napisać wniosek o ustanowienie tzw. kuratora procesowego. W pozwie powinnaś określić, kto jest powodem, a kto pozwanym. Jeśli Ty wnosisz do sądu pozew o rozwód, to stajesz się powódką, natomiast twój małŝonek pozwanym. Określając strony procesowe, (powód, pozwany) powinnaś podać wasze pełne dane: imiona i nazwiska, dokładny adres lub adresy (z kodem pocztowym). Jeśli obawiasz się, Ŝe mąŝ moŝe kontrolować Twoją korespondencję lub Ci jej nie przekazywać, moŝesz podać inny adres do korespondencji. Pamiętaj, aby w pozwie dokładnie określić, czego się domagasz, a co za tym idzie, jakiego oczekujesz wyroku. Jak juŝ była o tym mowa, moŝesz domagać się wydania wyroku z orzeczeniem o winie pozwanego, bez orzekania o winie lub z winy obu stron. Powinnaś jednak wiedzieć, Ŝe jeŝeli pisząc pozew rozwodowy wnioskowałaś o wydanie wyroku bez orzekania o winie, a w trakcie toczącej się sprawy zmieniłaś zdanie i uwaŝasz, Ŝe rozwód powinien zostać orzeczony z wyłącznej winy Twojego małŝonka, to 12

13 masz prawo domagać się tego. Prawo to przysługuje Ci aŝ do uprawomocnienia się wyroku rozwodowego. W pozwie rozwodowym dobrze jest równieŝ zamieścić wnioski dotyczące powołania świadków, władzy rodzicielskiej, kontaktów z dziećmi, alimentów i sposobu korzystania z mieszkania, a jeśli są do tego podstawy, równieŝ podziału majątku i/ lub eksmisji. Powinnaś wnieść równieŝ o zabezpieczenie Twoich roszczeń na czas sprawy rozwodowej. A oto przykłady wniosków jakie moŝesz wnieść w sprawie rozwodowej: Wniosek dotyczący władzy rodzicielskiej nad wspólnymi dziećmi Sąd powinien w wyroku rozwodowym i na czas trwania rozprawy rozwodowej orzec o władzy rodzicielskiej. Sąd moŝe opiekę nad dziećmi powierzyć obojgu rodzicom, bądź teŝ jednemu z nich, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień. Napisz więc, jak Twoim zdaniem powinna być sprawowana opieka nad waszymi wspólnymi dziećmi, z kim dziecko ma zamieszkiwać i jak powinny (jeśli w ogóle) wyglądać kontakty ojca z dzieckiem. Wniosek dotyczący świadczeń alimentacyjnych Sąd powinien z urzędu orzec alimenty, ale dobrze jest wystąpić ze stosownym wnioskiem w pozwie rozwodowym i wnieść o ich zabezpieczenie na czas trwania rozprawy. Powinnaś podać wysokość alimentów, o które wnosisz. W pozwie powinnaś równieŝ podać swoje zarobki, przedstawić zarobki oraz moŝliwości zarobkowe męŝa oraz określić potrzeby Waszych dzieci. Wniosek dotyczący sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania Sąd rozstrzygnie, w jaki sposób Ty i Twój małŝonek macie korzystać ze wspólnego mieszkania, dopóki będziecie razem mieszkać (na czas rozprawy i po rozwodzie, do czasu podziału majątku). Najczęściej sąd przyznaje po jednym pokoju kaŝdemu z małŝonków, a pozostałe pomieszczenia do wspólnego uŝytkowania. Jeśli macie dwa mieszkania lub mąŝ nie mieszka w domu, moŝesz wnioskować, aby sąd do czasu podziału majątku przyznał jedno z mieszkań Tobie, a drugie Twojemu małŝonkowi. Wniosek dotyczący podziału wspólnego majątku małŝonków Sąd moŝe dokonać podziału majątku wspólnego, w tym równieŝ mieszkania, tylko wówczas, gdy nie spowoduje to nadmiernego przedłuŝenia procesu rozwodowego. Jeśli Twój małŝonek nie wyraŝa zgody lub nie moŝecie się dogadać co do sposobu podziału majątku, sąd nie dokona podziału i będziesz zmuszona wnieść kolejną sprawę o podział majątku, juŝ po otrzymaniu wyroku rozwodowego. Wszystkie wyŝej omówione wnioski, poza wnioskiem o podział majątku, mogą być zabezpieczone na czas trwania rozprawy rozwodowej tj. w trybie art. 443 kpc. Jeśli sąd nie ustosunkuje się do któregoś z Twoich wniosków, złóŝ kolejny podczas rozprawy i domagaj się, aby sąd wydał stosowne postanowienie. Chodzi przecieŝ o zabezpieczenie Twoich interesów. Proces rozwodowy moŝe trwać wiele miesięcy, czy nawet lat, ale postanowienia dotyczące obowiązku alimentacyjnego, sposobu sprawowania opieki nad małoletnimi dziećmi, zakresu i sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania lub wydania małŝonkowi opuszczającemu wspólne mieszkanie niezbędnych rzeczy, nie mogą aŝ tak długo czekać na rozstrzygnięcie. Trudno, na przykład, sobie wyobrazić, Ŝeby podczas trwającego miesiącami procesu rozwodowego dzieci nie otrzymywały alimentów. 13

14 W pozwie rozwodowym powinnaś podać imiona i nazwiska oraz dokładne adresy osób, które zamierzasz powołać na świadków w swojej sprawie. Jeśli z jakiś względów nie chcesz lub nie moŝesz tego zrobić w pozwie, stosowny wniosek dowodowy moŝesz złoŝyć w sądzie w innym czasie, podając, na jaką okoliczność powołujesz poszczególnych świadków. Pozew musisz naleŝycie uzasadnić. W uzasadnieniu powinnaś podać dane dotyczące liczby i wieku Waszych wspólnych, małoletnich dzieci, argumenty uzasadniające zawarte w pozwie Ŝądania i inne, przemawiające na Twoją korzyść, informacje. Opis stanu faktycznego, podany w celu uzasadnienia Ŝądań pozwu, powinien brzmieć przekonująco, wiarygodnie i konkretnie. W uzasadnieniu naleŝy przedstawić dowody na poparcie poszczególnych twierdzeń. Wszędzie tam, gdzie podajemy opisy konkretnych okoliczności i wydarzeń, przedstawiamy równieŝ dowody, które mają owe okoliczności uwiarygodnić. Jeśli sama napisałaś pozew, nie zapomnij się pod nim podpisać, w przeciwnym razie sąd zwróci pozew z powodu braków formalnych. Na końcu pozwu dobrze jest zamieścić listę załączników, tzn. dokumentów, na które powoływałaś się w uzasadnieniu. Do pozwu rozwodowego powinnaś koniecznie dołączyć: 1. skrócony odpis aktu małŝeństwa, 2. skrócone odpisy aktów urodzenia Waszych wspólnych małoletnich dzieci, 3. zaświadczenie o wysokości Twoich zarobków ( niezbędne do ustalenia wysokości opłat sądowych). Jeśli nie pracujesz, załącz odcinek renty, zaświadczenie o tym, Ŝe jesteś bezrobotna itp. Pozew naleŝy sporządzić w trzech egzemplarzach. Do kaŝdego egzemplarza dołącz komplet (skopiowanych na kserokopiarce) załączników. Dwa z tak przygotowanych dokumentów złóŝ w sądzie lub wyślij listem poleconym,( jeden pozostanie w sądzie, drugi zostanie przekazany Twojemu małŝonkowi ), a trzeci pozostaw sobie. Składając pozew w biurze podawczym w sądzie, poproś o potwierdzenie jego złoŝenia - na Twoim egzemplarzu urzędnik biura podawczego przystawi pieczątkę z datą i wpisze liczbę przyjętych załączników. Wniesienie sprawy rozwodowej wiąŝe się z koniecznością uiszczenia pewnych opłat (wysokość wpisowego zaleŝy od wysokości zarobków). Jeśli jednak zarabiasz mało, nie stać Cię na uiszczenie opłaty sądowej i obawiasz się, Ŝe sama nie dasz sobie rady, moŝesz wraz z pozwem o rozwód wnieść wniosek o zwolnienie Cię z kosztów sądowych i przyznanie adwokata z urzędu. Dołącz stosowne zaświadczenie o zarobkach i uzasadnij swoją prośbę. Decyzję w tej sprawie podejmie sąd na posiedzeniu niejawnym. Jeśli pozew zawiera braki formalne, sędzia przewodniczący wzywa stronę do poprawienia lub uzupełnienia pozwu w terminie 7 dni. Przysłane do Ciebie w tej sprawie pismo z sądu, dokładnie określa braki, podaje termin, w jakim naleŝy je usunąć oraz informuje, co się stanie, jeśli nie usuniesz braków w terminie. Jeśli braków nie uzupełnisz we wskazanym terminie, sąd zwróci Twój pozew i nie wywoła on Ŝadnych skutków. 14

15 Co powinnaś wiedzieć, zanim stawisz się w sądzie Zasadą jest, Ŝe sprawy rozwodowe (w odróŝnieniu od większości spraw w sądzie) toczą się z wyłączeniem jawności, tzn., Ŝe na sali nie mogą być obecne osoby postronne. Sprawa rozwodowa moŝe się odbywać przy tzw. "drzwiach otwartych" tylko wtedy, gdy obydwie strony, czyli ty i twój małŝonek zaŝądacie publicznego rozpoznania sprawy, a sąd uzna, Ŝe nie zagraŝa to moralności. Wchodząc na salę sądową dobrze jest wiedzieć, Ŝe strona powodowa zajmuje w niej miejsce po lewej stronie, a pozwana po prawej. Powinnaś równieŝ wiedzieć, Ŝe w sprawie rozwodowej masz prawo do posiadania pełnomocnika. Pełnomocnikiem procesowym moŝe być nie tylko adwokat albo radca prawny, ale równieŝ Twoi rodzice, rodzeństwo lub dorosłe dzieci. Aby pełnomocnik mógł działać w twoim imieniu, musi otrzymać od Ciebie pełnomocnictwo, udzielone specjalnie do sprawy rozwodowej. Jak juŝ była o tym mowa, jeśli nie stać Cię na pełnomocnika, moŝesz wystąpić do sądu o przyznanie Ci adwokata z urzędu. Pamiętaj jednak, Ŝe moŝesz to zrobić tylko wówczas, gdy zostałaś zwolniona z kosztów sądowych. Poza pełnomocnikiem, masz równieŝ prawo zaprosić do udziału w sprawie tak zwaną osobę zaufania. MoŜe to być Twoja przyjaciółka, matka, siostra lub np. przedstawicielka organizacji, do której zwróciłaś się z prośbą o pomoc. W obecności bliskiej ci osoby będziesz się czuła pewniej. Warto wiedzieć, Ŝe w dotychczasowej praktyce sądowej udział osoby zaufania w rozprawie rozwodowej był rzadkością, to teŝ sędziowie i adwokaci strony przeciwnej mogą kwestionować Twoje prawo do zaproszenia takiej osoby na salę rozpraw. Nie pozwól się pozbawić tego prawa. Przepis artykułu 154 kodeksu postępowania cywilnego reguluje tę kwestię jednoznacznie: "Podczas posiedzenia odbywającego się przy drzwiach zamkniętych mogą być obecni na sali : strony, interwenienci uboczni, ich przedstawiciele ustawowi i pełnomocnicy, prokurator oraz osoby zaufania, po dwie z kaŝdej strony". Pamiętaj, masz prawo zaprosić osobę zaufania i nikt, nawet niezawisły sąd, nie moŝe Cię tego prawa pozbawić! O terminach rozpraw i innych waŝnych sprawach sąd będzie Cię informował za pośrednictwem poczty lub podczas rozprawy, wyznaczając kolejny termin. Jeśli sąd poda termin następnej rozprawy podczas posiedzenia, to nie otrzymasz juŝ odrębnego zawiadomienia. Powinnaś równieŝ wiedzieć, Ŝe jeśli masz pełnomocnika, sąd nie zawiadomi Cię osobiście o terminach rozpraw. Wezwanie będzie wysłane tylko do Twojego pełnomocnika. Musisz to wziąć pod uwagę i kontaktować się ze swoim pełnomocnikiem, moŝe się bowiem zdarzyć, Ŝe zapomni Cię zawiadomić o terminie sprawy, w której chciałabyś wziąć udział. Warto wiedzieć, Ŝe wezwania do sądu mogą być dwojakiego rodzaju: zawiadomienie o terminie posiedzenia; wezwanie do osobistego stawiennictwa; Zawiadomienie o terminie posiedzenia ma charakter czysto informacyjny - nie zobowiązuje Cię ono do osobistego stawiennictwa w sądzie, a jedynie powiadamia o terminie kolejnej rozprawy. Natomiast wezwanie do osobistego stawiennictwa zobowiązuje Cię do stawienia się w sądzie osobiście np. w celu złoŝenia wyjaśnień. JeŜeli z jakiegoś waŝnego powodu nie moŝesz przybyć do sądu, masz obowiązek swoją nieobecność usprawiedliwić. W przypadku, gdy zostaniesz wezwana do osobistego stawiennictwa w sądzie, a mimo to nie 15

16 stawisz się na rozprawie i nie usprawiedliwisz swojej nieobecności, sąd ma prawo ukarać Cię grzywną. Nie ma natomiast prawa wydać postanowienia o przymusowym doprowadzeniu Cię do sądu. Do okoliczności, które mogą usprawiedliwić twoją nieobecność na rozprawie naleŝą między innymi: choroba twoja lub dziecka (powinnaś posiadać zaświadczenie lekarskie), awaria środków komunikacji, złe warunki atmosferyczne, uniemoŝliwiające dotarcie do sądu. Pamiętaj, Ŝe sprawa rozwodowa moŝe się odbyć mimo niestawiennictwa jednej ze stron. JeŜeli jednak, bez stosownego usprawiedliwienia, nie stawisz się na pierwszym posiedzeniu, tak zwanym posiedzeniu pojednawczym, sąd zawiesi postępowanie. Nie dotyczy to sytuacji, gdy w Twoim imieniu stawi się pełnomocnik. Powinnaś wiedzieć o tym, Ŝe podczas rozprawy, pomimo posiadania pełnomocnika, masz prawo sama zabierać głos i zadawać pytania, tak świadkom, jak i swojemu męŝowi. Nie wahaj się korzystać z tego prawa, jeśli uwaŝasz, Ŝe jakaś kwestia wymaga wyjaśnienia. Staraj się jednak uzgadniać treść swych wystąpień z adwokatem, w przeciwnym bowiem razie moŝe się on/ona wycofać z prowadzenia sprawy. Jeśli nie jesteś zadowolona z adwokata, moŝesz wycofać pełnomocnictwo. Jeśli do chwili wycofania pełnomocnictwa, adwokat nie poświęcił twojej sprawie wiele pracy, moŝesz Ŝądać częściowego zwrotu kosztów. Warto wiedzieć, Ŝe z kaŝdej toczącej się przed sądem rozprawy sporządza się protokół. Powinien on zawierać dokładny przebieg rozprawy, włącznie ze wszystkimi wypowiedziami i pytaniami. Pamiętaj, Ŝe jako strona masz prawo do przeglądania protokołów z rozpraw oraz do złoŝenia wniosku o wprowadzenie sprostowania do protokołu ( w terminie do następnej rozprawy), jeŝeli stwierdzisz, Ŝe w protokole coś pominięto lub źle zapisano. Zdarza się niekiedy, Ŝe protokolantka pomija fragmenty wypowiedzi, nie nadąŝając za potokiem słów. Najczęściej protokolantka spisuje to, co podyktuje jej - powtarzając fragmenty wypowiedzi przesłuchiwanego - sędzia. MoŜe się równieŝ zdarzyć, Ŝe dyktowane do protokołu słowa nie w pełni oddają treść tego, co chciałaś przekazać. Słuchaj uwaŝnie, co jest zapisywane, a jeśli masz uwagi, zgłaszaj je na bieŝąco i poproś sędziego o wpisanie ich do protokołu. Silne emocje, napięcie i zdenerwowanie w znacznym stopniu utrudniają wypowiadanie się przed sądem. Dlatego, w miarę moŝliwości, staraj się przygotować do rozprawy. Zapisz to, co będziesz chciała przekazać, przypomnij sobie waŝne daty i wydarzenia, o których zamierzasz opowiedzieć. Wskazane jest równieŝ przygotowanie listy pytań, jakie chcesz zadać męŝowi i świadkom. Powinnaś jednak wiedzieć, Ŝe moŝliwość zadawania pytań świadkom i męŝowi nie oznacza, Ŝe masz prawo do komentowania i prostowania ich wypowiedzi. Jeśli nie powstrzymasz się od komentarzy, sąd udzieli Ci pouczenia, a moŝe równieŝ pozbawić cię głosu. Pamiętaj, Ŝe przysługuje Ci prawo do przeglądania akt sprawy, robienia z nich notatek, odpisów i kserokopii. To waŝne uprawnienie i staraj się z niego korzystać. MoŜesz wówczas wnieść do sądu p.o. sprostowanie protokołu rozprawy, jeśli uznasz, Ŝe nie wszystko, zostało zapisane prawidłowo. Powinnaś wiedzieć, Ŝe nawet jeśli strona pozwana uzna powództwo (strona pozwana uznaje zawarte w pozwie twierdzenia powoda za prawdziwe i zgadza się na wydanie wyroku w takim brzmieniu, w jakim oczekuje powód) orzeczenie rozwodu jest moŝliwe dopiero po przeprowadzeniu ograniczonego postępowania dowodowego. Postępowanie takie ogranicza się do złoŝenia przez strony stosownych wyjaśnień. 16

17 Musisz równieŝ liczyć się z tym, Ŝe sąd moŝe zawiesić postępowanie, jeśli w trakcie toczącego się procesu rozwodowego dojdzie do przekonania, Ŝe Ty i Twój małŝonek macie szansę na pogodzenie się lub, Ŝe w dalszym ciągu łączy Was związek uczuciowy. Stronom nie przysługuje prawo do zaŝalenia na taką decyzję sądu. Pozostaje tylko czekać, aŝ zawieszone postępowanie będzie mogło być wznowione, co - na wniosek jednej ze stron - moŝe nastąpić po upływie co najmniej trzech miesięcy. JeŜeli Ŝadna ze stron, w ciągu roku od zawieszenia postępowania, nie złoŝy wniosku o jego podjęcie, Sąd umarza postępowanie. Pamiętaj więc: Jeśli sąd zawiesił postępowanie, a Ty chcesz, aby sprawa rozwodowa dalej się toczyła, to po upływie trzech miesięcy od zawieszenia złóŝ wniosek o wznowienie zawieszonego postępowania. Powinnaś wiedzieć, Ŝe nawet, jeśli wcześniej wniosłaś sprawę o alimenty, a później o rozwód, to sprawa o alimenty zostanie zawieszona i dołączona do sprawy rozwodowej. W sądzie, bowiem, nie mogą równocześnie toczyć się dwa postępowania w tej samej sprawie. Masz jednak prawo niezaleŝnie od toczącej się sprawy rozwodowej wnieść do sądu wniosek o wcześniejsze zniesienie wspólności małŝeńskiej (pomoŝe ci to w pewnym stopniu zabezpieczyć się przed roztrwanianiem przez męŝa majątku wspólnego lub teŝ będziesz mogła nabyć róŝne przedmioty lub nieruchomości na wyłączną własność) lub teŝ o pozbawienie męŝa zarządu majątkiem wspólnym. NiezaleŜnie od tego, czy sprawa prowadzona będzie przy drzwiach otwartych, czy z wyłączeniem jawności, ogłoszenie wyroku będzie publiczne. Przebieg rozprawy rozwodowej Przygotuj się na to, Ŝe sprawa rozwodowa nie będzie łatwa ani przyjemna. Zgodnie z obowiązującym prawem, orzeczenie rozwodu musi być poprzedzone postępowaniem dowodowym. Sąd zobowiązany jest ustalić okoliczności rozkładu poŝycia i zbadać sytuację małoletnich dzieci. Chcąc nie chcąc, szczególnie przy orzekaniu o winie, musisz się przygotować na najbardziej intymne pytania dotyczące waszego poŝycia. Pierwsze posiedzenie w sprawie rozwodowej wyznaczane jest z reguły po upływie kilku miesięcy od złoŝenia pozwu. (termin i częstotliwość rozpraw zaleŝy od stopnia obciąŝenia pracą sędziego). Przed wyznaczeniem terminu właściwej rozprawy sąd ma obowiązek przeprowadzić tzw. posiedzenie pojednawcze. MoŜesz jednak wystąpić do sądu z wnioskiem o zaniechanie przeprowadzania postępowania pojednawczego. Sąd moŝe odstąpić od przeprowadzenia posiedzenia pojednawczego, gdy stawiennictwo jednej ze stron napotyka trudne do przezwycięŝenia przeszkody (np. cięŝka choroba, pobyt za granicą lub niemoŝność ustalenia miejsca pobytu itp.). Wniosek ten rozpatrywany jest na posiedzeniu niejawnym (tzn. bez udziału stron). Celem posiedzenia pojednawczego jest ostatnia próba pogodzenia stron. Na posiedzenie pojednawcze otrzymujesz wezwanie do osobistego stawiennictwa, musisz więc w nim wziąć udział. Przygotuj się na to, Ŝe sędzia będzie pytał o Twój stosunek do współmałŝonka, o to, czy go kochasz, czy chcesz się z nim pogodzić i czy widzisz szansę 17

18 pogodzenia się w przyszłości. Wystąpienie przed sądem moŝe być trudne emocjonalnie, zwłaszcza, jeśli wcześniej nie miałaś do czynienia z tą instytucją. Dlatego zastanów się zawczasu, jak odpowiadać na pytania dotyczące waszego wspólnego Ŝycia, przypomnij sobie konkretne fakty i daty. Jeśli po posiedzeniu pojednawczym podtrzymujesz pozew rozwodowy, sąd wyznacza pierwszy termin właściwej rozprawy. Od posiedzenia pojednawczego do terminu rozprawy upływa kolejne kilka miesięcy. Rozprawa zaczyna się od zapytania Cię, czy podtrzymujesz powództwo to znaczy, czy nie zmieniłaś swojego postanowienia co do rozwodu. Następnie sąd przeprowadza wstępne przesłuchanie stron, bada, czy więzi łączące was jako małŝonków (duchowe, fizyczne i gospodarcze) zostały zerwane. Aby otrzymać rozwód, musisz wykazać, Ŝe łączące was niegdyś uczucia w pełni wygasły. MoŜe się zdarzyć, Ŝe Twój mąŝ oświadczy, Ŝe nadal Cię kocha. Nie stanowi to jednak przeszkody do rozwiązania małŝeństwa. Dla sądu wystarczające jest zerwanie więzi uczuciowej przez jedną ze stron, tak więc wystarczy Twoje kategoryczne oświadczenie, Ŝe nie kochasz męŝa i nie chcesz z nim dłuŝej być. W trakcie procesu rozwodowego sąd docieka równieŝ, czy o od kiedy ustała pomiędzy małŝonkami więź fizyczna. Przygotuj się więc na intymne pytania dotyczące współŝycia fizycznego. Nawet sporadyczne kontakty seksualne małŝonków w trakcie postępowania rozwodowego mogą prowadzić do odmowy udzielenia rozwodu. Nie dotyczy to sytuacji, w której kontakty seksualne były wymuszane. Masz prawo odmówić współŝycia i nikt, nawet Twój mąŝ, nie ma prawa zmuszać Cię do współŝycia wbrew Twojej woli. KaŜdy przypadek, w którym do stosunku doszło w wyniku uŝycia siły lub groźby, jest gwałtem i stanowi przestępstwo. Ta forma "współŝycia" nie świadczy o istnieniu więzi fizycznej między małŝonkami, a zatem nie stanowi przeszkody w otrzymaniu rozwodu. Sąd ma równieŝ równieŝ obowiązek ustalić, czy pomiędzy Wami ustała tak zwana więź gospodarcza. MoŜe więc pytać, czy wspólnie prowadzicie gospodarstwo domowe, spoŝywacie posiłki, gotujecie itp. Z uwagi na niedostatek mieszkań i wspólne zamieszkiwanie rozwodzących się małŝonków, istniejące więzi gospodarcze nie stanowią jednak przeszkody w uzyskaniu rozwodu. Nie powinnaś jednak mówić, Ŝe gotujesz męŝowi obiady i robisz kanapki do pracy. Po wstępnym przesłuchaniu stron, sąd przeprowadza tzw. postępowanie dowodowe, mające na celu stwierdzenie trwałego i zupełnego rozkładu małŝeństwa oraz, ewentualne, orzeczenie winy jednego z małŝonków. Jeśli wnosisz o rozwód bez orzekania o winie, sąd moŝe ograniczyć się do przesłuchania stron, szczególnie wówczas, gdy twój małŝonek godzi się na rozwód i nie macie małych dzieci. Gdy przesłuchanie obu stron nastręcza trudności, sąd moŝe poprzestać na przesłuchaniu jednej ze stron. Jeśli nie zgadzacie się co do winy, lub gdy w grę wchodzi dobro małoletnich dzieci, z reguły dochodzi do przesłuchania świadków. Ich zeznania dotyczą okoliczności rozkładu waszego poŝycia małŝeńskiego, winy, związków emocjonalnych pomiędzy wami oraz waszymi dziećmi. Świadkami mogą być osoby obce - np. sąsiedzi słyszący Wasze sprzeczki - przyjaciele lub członkowie najbliŝszej rodziny, a więc rodzice, dzieci, rodzeństwo. Jedynym ograniczeniem w powołaniu świadków moŝe być ich wiek. W sprawach rozwodowych świadkami nie mogą być małoletni, którzy nie ukończyli 13 lat (w przypadku dzieci i wnuków stron, muszą one mieć ukończone lat 17). 18

19 W sprawach rozwodowych sąd ma obowiązek ustalić okoliczności dotyczące sytuacji Ŝyciowej małoletnich dzieci. W tym celu moŝe zarządzić przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W sytuacji, w której istnieją rozbieŝności co do tego, jak powinny wyglądać kontakty dziecka z rodzicami i komu przyznać opiekę nad dzieckiem, sąd - na wniosek jednej ze stron lub z urzędu - moŝe skierować rodziców i dzieci do ośrodka diagnostycznego w celu ustalenia stopnia więzi łączących dzieci z kaŝdym z rodziców. JeŜeli Ty i Twój małŝonek nie macie na utrzymaniu małoletnich dzieci i obydwoje dąŝycie do rozwodu, a jednocześnie chcecie ograniczyć do minimum nieprzyjemności związane z przesłuchiwaniem świadków i wzajemnym przypisywaniem sobie winy, najwygodniej jest skorzystać z tej moŝliwości. Pamiętaj jednak, Ŝe taka decyzja pociąga za sobą daleko idące skutki, więc zastanów się i nie podejmuj jej zbyt pochopnie, tylko po, by jak najszybciej zakończyć sprawę. Jeśli sąd nie zabezpieczył Twoich roszczeń dotyczących m.in. alimentów na małoletnie dzieci lub teŝ nie uwzględniłaś ich w pozwie rozwodowym, to stosowne wnioski powinnaś wnieść na pierwszym posiedzeniu. Postanowienia tymczasowe wydawane są z urzędu przez sąd lub na wniosek strony i mają na celu uregulowanie sytuacji prawnej pomiędzy małŝonkami na czas trwania procesu. Do postanowień tymczasowych zaliczamy: 1. Postanowienia dotyczące obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny przez małŝonków - sąd decyduje, w jakim stopniu małŝonkowie mają uczestniczyć w kosztach utrzymania współmałŝonka i wspólnych dzieci stron. 2. Postanowienia dotyczące opieki nad wspólnymi małoletnimi dziećmi - sąd decyduje, które z małŝonków będzie sprawowało pieczę nad wspólnymi małoletnimi dziećmi stron podczas trwania procesu rozwodowego. 3. Postanowienia dotyczące sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania - sąd decyduje, w jaki sposób małŝonkowie mogą korzystać ze wspólnego mieszkania podczas procesu rozwodowego. Jak juŝ była o tym mowa, typowym, przyjmowanym przez sądy rozwiązaniem, jest podział mieszkania w ten sposób, Ŝe jeden lub kilka pokoi jest przyznawanych jednemu małŝonkowi, reszta zaś drugiemu z nich, a kuchnia, łazienka i przedpokój zastrzeŝone są do wspólnej uŝywalności. 4. Postanowienia dotyczące wydania potrzebnych przedmiotów - sąd moŝe postanowić, które przedmioty potrzebne do codziennego uŝytku mają zostać wydane małŝonkowi opuszczającemu wspólne mieszkanie. JeŜeli nie zgadzasz się z postanowieniem sądu i uwaŝasz, Ŝe powinno być zmienione, masz prawo wnieść zaŝalenie. ZaŜalenie na postanowienie sądu wojewódzkiego wnosi się do sądu apelacyjnego, ale za pośrednictwem sądu, który zaskarŝane przez ciebie postanowienie wydał. Na wniesienie zaŝalenia na postanowienie tymczasowe przysługuje ci 7 dni, licząc od dnia wydania postanowienia. Kiedy zapada wyrok Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego sąd przesłuchuje strony, zamyka posiedzenie i udaje się na naradę. Narada sądu przed wydaniem wyroku jest tajna i nikt poza 19

20 sądem nie ma prawa brać w niej udziału. Po naradzie sędziowie wracają na salę rozpraw i następuje ogłoszenie wyroku - moŝe być ono odroczone o kilka dni. takŝe: W wyroku rozwodowym, oprócz orzeczenia o ustaniu małŝeństwa, sąd postanawia a) czy i które z małŝonków ponosi winę za rozkład poŝycia; b) o władzy rodzicielskiej i opiece nad wspólnymi małoletnimi dziećmi stron; c) jaki ma być udział kaŝdego z małŝonków w kosztach utrzymania i wychowania dzieci; d) o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania w okresie wspólnego w nim zamieszkiwania po rozwodzie; NaleŜy pamiętać o tym, Ŝe małŝeństwo nie ustaje z chwilą wydania wyroku rozwodowego. Wyrok musi się bowiem uprawomocnić. Po ogłoszeniu wyroku strony mają czas na złoŝenie skargi apelacyjnej. JeŜeli nie złoŝą jej we właściwym czasie, (patrz rozdział o apelacji) wyrok sądu pierwszej instancji uprawomocnia się, jeśli jednak skarga apelacyjna zostanie wniesiona choćby przez jedną ze stron, wyrok nie uprawomocni się aŝ do wydania wyroku w sądzie drugiej instancji, czyli w sądzie apelacyjnym. Wyrok sądu drugiej instancji staje się prawomocny z chwilą ogłoszenia. Sprawa moŝe zostać jednak odesłana przez sąd apelacyjny do ponownego rozpoznania do sądu okręgowego. Orzeczenie o władzy rodzicielskiej jest jednym z najwaŝniejszych postanowień w wyroku rozwodowym. Wydając takie orzeczenie, sąd bierze pod uwagę wiek dzieci oraz ich związek uczuciowy z rodzicami. Z reguły sądy przyznają dzieci jednemu z rodziców, (najczęściej matce) stojąc na stanowisku, Ŝe nie naleŝy rozdzielać rodzeństwa. Niekiedy sąd przyznaje jedno dziecko matce, drugie zaś ojcu - takie sytuacje naleŝą jednak do rzadkości. Powierzenie władzy rodzicielskiej jednemu z małŝonków nie prowadzi automatycznie do pozbawienia władzy rodzicielskiej drugiego małŝonka. Oznacza jedynie ograniczenie jego praw i obowiązków do ściśle wyliczonych w postanowieniu. W wyjątkowych okolicznościach sąd pozostawia władzę rodzicielską obojgu rodzicom. Takie rozstrzygnięcie moŝliwe jest tylko pod warunkiem, Ŝe stosunki pomiędzy małŝonkami wskazują na to, Ŝe w przyszłości będą oni w stanie tę władzę zgodnie sprawować. JeŜeli sądzisz, Ŝe w Twoim przypadku nie ma szans na zgodne sprawowanie opieki nad dziećmi, domagaj się od sądu uregulowania kontaktów z dziećmi, przez szczegółowe określenie, w jakich dniach i w jakich godzinach Twój małŝonek moŝe się z dziećmi kontaktować. Sąd moŝe w wyroku rozwodowym pozbawić jedno z rodziców władzy rodzicielskiej. Zdarza się to jednak bardzo rzadko, na przykład, gdy rodzic naduŝywa władzy rodzicielskiej lub w raŝący sposób zaniedbuje swoje obowiązki w stosunku do dziecka, a takŝe wtedy, gdy nawet sporadyczne kontakty rodzica z dzieckiem mogą szkodliwie wpłynąć na jego rozwój i stan psychiczny. Taki wyrok moŝe w przyszłości zostać zmieniony, jeŝeli zmienią się okoliczności, które wpłynęły na jego wydanie, a takŝe jeŝeli będzie to leŝało w interesie dzieci. Jeśli ojciec dziecka w sposób raŝący naduŝywał władzy rodzicielskiej i np. wykorzystywał seksualnie dziecko lub teŝ jeśli uwaŝasz, Ŝe ze względu na przemoc jakiej dziecko było świadkiem nie jest wskazane aby ojciec utrzymywał kontakt z dzieckiem 20

Pozew o rozwód. Informacje ogólne. Rozwód. Rozwodem określa się rozwiązanie małŝeństwa przez sąd, wówczas gdy między małŝonkami

Pozew o rozwód. Informacje ogólne. Rozwód. Rozwodem określa się rozwiązanie małŝeństwa przez sąd, wówczas gdy między małŝonkami Pozew o rozwód Informacje ogólne Rozwód Rozwodem określa się rozwiązanie małŝeństwa przez sąd, wówczas gdy między małŝonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład poŝycia. Za trwały rozkład poŝycia uwaŝa się

Bardziej szczegółowo

Pozew o separację. jest dopuszczalne (np. wskutek rozwodu ucierpiałoby dobro wspólnych małoletnich dzieci

Pozew o separację. jest dopuszczalne (np. wskutek rozwodu ucierpiałoby dobro wspólnych małoletnich dzieci Pozew o separację Informacje ogólne Separacja Separacja oznacza uchylenie, lecz nie rozwiązanie małŝeństwa. MałŜonkowie pozostający w separacji nie mają prawa wstąpić w nowy związek małŝeński. Sąd orzeka

Bardziej szczegółowo

Przesłanki. Wniesienie pozwu

Przesłanki. Wniesienie pozwu Przesłanki orzeczenia rozwodu i treść wyroku Przesłanki... 1 Wniesienie pozwu... 1 Przebieg postępowania sądowego... 2 Wyrokowanie... 2 Skutki orzeczenia winy... 3 Władza rodzicielska... 3 Mieszkanie...

Bardziej szczegółowo

Pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małŝonkami

Pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małŝonkami Pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małŝonkami Informacje ogólne Współwłasność majątkowa Z chwilą zawarcia małŝeństwa powstaje między małŝonkami, z mocy ustawy, wspólność majątkowa (wspólność

Bardziej szczegółowo

Pozew o ustalenie ojcostwa i alimenty

Pozew o ustalenie ojcostwa i alimenty Pozew o ustalenie ojcostwa i alimenty Informacje ogólne Kiedy składać pozew Sądowe ustalenie ojcostwa jest sposobem ustalenia pochodzenia dziecka. Ma on zastosowanie w sytuacji, gdy nie nastąpiło ustalenie

Bardziej szczegółowo

Sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu. upominawczym

Sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu. upominawczym Sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Informacje ogólne Nakaz zapłaty Nakaz zapłaty to szczególny rodzaj wyroku, który zapada wtedy, gdy ktoś dochodzi od innej osoby świadczenia pienięŝnego.

Bardziej szczegółowo

Wniosek o zmianę imienia i nazwiska

Wniosek o zmianę imienia i nazwiska Wniosek o zmianę imienia i nazwiska Informacje ogólne Kto moŝe wnioskować Zmiana imienia lub nazwiska moŝe nastąpić na wniosek kaŝdego obywatela polskiego oraz cudzoziemca nie posiadającego obywatelstwa

Bardziej szczegółowo

POZEW o rozwód. 4. Zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu według norm przepisanych. Uzasadnienie

POZEW o rozwód. 4. Zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu według norm przepisanych. Uzasadnienie ...,... miejscowość data W Z Ó R Sąd Okręgowy w...miejscowość... Wydział Cywilny. Powód: imię i nazwisko, zawód zam. miejscowość, ulica numer domu, lokalu Pozwany: imię i nazwisko, zawód zam. miejscowość,

Bardziej szczegółowo

Powódka: zam.w(e).. przy ul... (2) Pozwany: zam.w(e).. przy ul... (3) Pozew o rozwód

Powódka: zam.w(e).. przy ul... (2) Pozwany: zam.w(e).. przy ul... (3) Pozew o rozwód , dnia Sąd Okręgowy Wydział Cywilny Rodzinny w(e). (1) Powódka: zam.w(e).. przy ul.... (2) Pozwany: zam.w(e).. przy ul.... (3) Pozew o rozwód Imieniem własnym, wnoszę o: 1. Rozwiązanie małŝeństwa stron

Bardziej szczegółowo

POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM

POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM Ministerstwo Sprawiedliwości POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM Co to jest? Jak z niej korzystać? Publikacja przygotowana dzięki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej 2 Jesteś pokrzywdzonym, podejrzanym

Bardziej szczegółowo

Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Informacje ogólne Zwolnienie w całości i częściowe W konsekwencji zwolnienia od kosztów sądowych nie trzeba wnosić opłat sądowych i ponosić wydatków związanych

Bardziej szczegółowo

Wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu

Wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu Wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu Informacje ogólne Kto ma prawo do obrony Prawo do obrony naleŝy do podstawowych praw i wolności osobistych kaŝdego człowieka i obywatela. Gwarantuje je Konstytucja

Bardziej szczegółowo

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku Informacje ogólne Spadek Spadek stanowią prawa i obowiązki majątkowe zmarłego. Natomiast do spadku nie naleŝą te prawa i obowiązki zmarłego, które były ściśle związane

Bardziej szczegółowo

SPRAWY CYWILNE. Jak wnieêç pozew? Kto mo e reprezentowaç stron w sàdzie? Stan prawny na dzieƒ 1 paêdziernika 2004 r.

SPRAWY CYWILNE. Jak wnieêç pozew? Kto mo e reprezentowaç stron w sàdzie? Stan prawny na dzieƒ 1 paêdziernika 2004 r. SPRAWY CYWILNE Jak wnieêç pozew? Kto mo e reprezentowaç stron w sàdzie? Stan prawny na dzieƒ 1 paêdziernika 2004 r. Publikacja przygotowana dzi ki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej Informacje zawarte

Bardziej szczegółowo

Pozew o alimenty. Informacje ogólne

Pozew o alimenty. Informacje ogólne Informacje ogólne Pozew o alimenty Alimenty Alimenty to obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby takŝe środków wychowania. Oznacza to zaspokajanie normalnych, bieŝących potrzeb w postaci:

Bardziej szczegółowo

Zadanie współfinansowane jest ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Osłonowego Wspieranie jednostek samorządu

Zadanie współfinansowane jest ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Osłonowego Wspieranie jednostek samorządu PRAWO CYWILNE I KARNE WOBEC PRZEMOCY W RODZINIE Zadanie współfinansowane jest ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Osłonowego Wspieranie jednostek samorządu terytorialnego

Bardziej szczegółowo

...jeśli chcesz się rozwieść

...jeśli chcesz się rozwieść poznaj swoje prawa...jeśli chcesz się rozwieść po ra dnik pra wny dla ko biet Stan prawny na październik 2013 r. War sza wa 2013 Cen trum Praw Ko biet ul. Wil cza 60/19 00-679 War sza wa tel./faks (48

Bardziej szczegółowo

Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności

Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności Informacje ogólne Klauzula wykonalności pozwala na przeprowadzenie egzekucji na mocy uzyskanego wyroku czy ugody. Innymi słowy, jest to instrument, który pozwala

Bardziej szczegółowo

rozwód i separacja kompendium wiedzy Anna Zubkowska-Rojszczak

rozwód i separacja kompendium wiedzy Anna Zubkowska-Rojszczak rozwód i separacja kompendium wiedzy Anna Zubkowska-Rojszczak stan prawny 01 lutego 2014 Spis treści WPROWADZENIE... 5 Czym różni się rozwód od separacji?... 5 Co wybrać rozwód czy separację?... 5 Od czego

Bardziej szczegółowo

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Etapy postępowania karnego 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Postępowanie przygotowawcze Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa lub wszczęcie postępowania

Bardziej szczegółowo

Odwołania od decyzji starosty w sprawach naleŝących do właściwości powiatu winny być kierowane do...

Odwołania od decyzji starosty w sprawach naleŝących do właściwości powiatu winny być kierowane do... Strona otrzymała decyzję II instancji z rozstrzygnięciem, z którym nie zgadza się. W jakim terminie moŝe wnieść skargę do naczelnego Sądu Administracyjnego? Z chwilą wydania dla strony postępowania niekorzystnej

Bardziej szczegółowo

ROZWÓD, A OPIEKA NAD DZIECKIEM. Czym jest władza rodzicielska?

ROZWÓD, A OPIEKA NAD DZIECKIEM. Czym jest władza rodzicielska? Marlena Dawidowicz, Robert Cisek Recenzja: dr Grzegorz Trojanowski ROZWÓD, A OPIEKA NAD DZIECKIEM Rozwód jako trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego skutkuje nie tylko zmianą sytuacji między samymi

Bardziej szczegółowo

Rozwód. nie stanowi więc przeszkody w uzyskaniu rozwodu. W przypadku gdy jeden z małżonków

Rozwód. nie stanowi więc przeszkody w uzyskaniu rozwodu. W przypadku gdy jeden z małżonków Rozwód Polskie prawo nie wymienia przyczyn, których zaistnienie oznacza automatyczne uzyskanie rozwodu. O uzyskaniu rozwodu nie przesądza ani alkoholizm, ani przemoc i zdrada małżeńska. Zgodnie z rozwiązaniem

Bardziej szczegółowo

z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego w postępowaniu karnym 1)

z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego w postępowaniu karnym 1) Wstępny projekt z dnia 5 czerwca 2014 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A S P R AW I E D L I W O Ś C I z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁAD Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny Powódka: Pozwany: POZEW O SEPARACJĘ Uzasadnienie Dowód: Dowód:

PRZYKŁAD Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny Powódka: Pozwany: POZEW O SEPARACJĘ Uzasadnienie Dowód: Dowód: PRZYKŁAD Głuchołazy, dnia.. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny Powódka:... Imię i nazwisko adres.. Pozwany: Imię i nazwisko adres... POZEW O SEPARACJĘ Wnoszę o: 1. orzeczenie separacji małżonków...

Bardziej szczegółowo

Komu przysługuje Karta DuŜej Rodziny?

Komu przysługuje Karta DuŜej Rodziny? Komu przysługuje Karta DuŜej Rodziny? Karta DuŜej Rodziny przyznawana jest rodzinie, która utrzymuje przynajmniej trójkę dzieci. Dotyczy to takŝe rodzin zastępczych oraz rodzinnych domów dziecka. Karta

Bardziej szczegółowo

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1

Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1 Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XV Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1 1. Pozew o ustalenie w przedmiocie zmiany płci... 3 2. Wyrok ustalający zmianę płci (1)...

Bardziej szczegółowo

POZEW O USTALENIE MACIERZYŃSTWA

POZEW O USTALENIE MACIERZYŃSTWA WZÓR NR 38 POZEW O USTALENIE MACIERZYŃSTWA Wałbrzych, 6 listopada 2008 r. Do Sądu Rejonowego Wydział IV Rodzinny i Nieletnich w Wałbrzychu Powódka: Maria Skowrońka zam. w Wałbrzychu, ul. Grodzka 12/2 Pozwany:

Bardziej szczegółowo

PORADNIK RODZICA PRAWA I OBOWIĄZKI PRACUJĄCEGO RODZICA

PORADNIK RODZICA PRAWA I OBOWIĄZKI PRACUJĄCEGO RODZICA PORADNIK RODZICA PRAWA I OBOWIĄZKI PRACUJĄCEGO RODZICA SPIS TREŚCI I. PRZED NARODZINAMI DZIECKA... 4 PRAWA RODZICÓW... 4 OBOWIĄZKI RODZICÓW... 4 II. NARODZINY DZIECKA... 7 PRAWA RODZICÓW... 7 OBOWIĄZKI

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OPŁAT SĄDU ARBITRAśOWEGO IZB I ORGANIZACJI GOSPODARCZYCH WIELKOPOLSKI

REGULAMIN OPŁAT SĄDU ARBITRAśOWEGO IZB I ORGANIZACJI GOSPODARCZYCH WIELKOPOLSKI REGULAMIN OPŁAT SĄDU ARBITRAśOWEGO IZB I ORGANIZACJI GOSPODARCZYCH WIELKOPOLSKI Działając na podstawie 4 ust. 2 lit. h) i 9 ust. 2 Statutu Sądu ArbitraŜowego Izb i Organizacji Gospodarczych Wielkopolski,

Bardziej szczegółowo

Każde pismo sądowe zawiera informację o stawiennictwie obowiązkowym bądź nieobowiązkowym. 3. W jaki sposób i kto ma prawo wglądu do akt sprawy?

Każde pismo sądowe zawiera informację o stawiennictwie obowiązkowym bądź nieobowiązkowym. 3. W jaki sposób i kto ma prawo wglądu do akt sprawy? 1. Czy w sądzie można uzyskać poradę prawną? W Sądzie nie udziela się porad prawnych. Porady prawne można uzyskać w: - kancelariach adwokackich; - kancelariach radców prawnych; Nadto informacja o bezpłatnych

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do pozwu o alimenty dla dziecka od rodzica

Objaśnienia do pozwu o alimenty dla dziecka od rodzica Objaśnienia: 1. Data i miejscowość sporządzenia pozwu nie jest koniecznym jego elementem, jednakże ze względów tradycyjnych warto je umieścić. Natomiast istotne znaczenie przy biegu terminów procesowych

Bardziej szczegółowo

Sygn. akt VI A Cz 3874/13 POSTANOWIENIE. Dnia 27 lutego 2014r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w następującym składzie:

Sygn. akt VI A Cz 3874/13 POSTANOWIENIE. Dnia 27 lutego 2014r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w następującym składzie: Sygn. akt VI A Cz 3874/13 POSTANOWIENIE Dnia 27 lutego 2014r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia SA Barbara Godlewska Michalak (spraw.) Sędzia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów...

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Przedmowa... Wykaz skrótów... XI XV Rozdział I. Pisma procesowe i orzeczenia sądowe dotyczące małżeństwa... 1 1. Pozew o ustalenie w przedmiocie zmiany płci... 3 2. Wyrok ustalający zmianę płci (1)...

Bardziej szczegółowo

PETYCJA. Prawo dzieci do obojga rodziców

PETYCJA. Prawo dzieci do obojga rodziców Stowarzyszenie Dla Dobra Dziecka Plac Zamkowy 3/9 62-500 Konin Konin, 6 grudnia 2015 Szanowny Pan Zbigniew Ziobro Minister Sprawiedliwości PETYCJA Prawo dzieci do obojga rodziców Działając na podstawie

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym 1)

USTAWA z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2010 r. Nr 7, poz. 44. Art. 1. 1. Ustawa normuje sądowe postępowanie

Bardziej szczegółowo

o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej[1]

o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej[1] U S T A W A z dnia 17 grudnia 2004 r. o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej[1] Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa:

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XVI/130/2012 Rady Powiatu Zgorzeleckiego z dnia 26 stycznia 2012 r.

Uchwała Nr XVI/130/2012 Rady Powiatu Zgorzeleckiego z dnia 26 stycznia 2012 r. Uchwała Nr XVI/130/2012 Rady Powiatu Zgorzeleckiego z dnia 26 stycznia 2012 r. w sprawie określenia warunków umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłoŝenia

Bardziej szczegółowo

WZORY PISM W PRAWIE KARNYM PROCESOWYM ORAZ PRAWIE ADMINISTRACYJNYM

WZORY PISM W PRAWIE KARNYM PROCESOWYM ORAZ PRAWIE ADMINISTRACYJNYM Izabela Janik WZORY PISM W PRAWIE KARNYM PROCESOWYM ORAZ PRAWIE ADMINISTRACYJNYM Co powinno zawierać kaŝde pismo procesowe? Pismo procesowe powinno zawierać: 1) oznaczenie ORGANU, do którego jest skierowane

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 24 listopada 2006 r., III CZP 106/06

Uchwała z dnia 24 listopada 2006 r., III CZP 106/06 Uchwała z dnia 24 listopada 2006 r., III CZP 106/06 Sędzia SN Józef Frąckowiak (przewodniczący) Sędzia SN Iwona Koper (sprawozdawca) Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK SKAZANEGO o udzielenie przerwy w wykonaniu kary ograniczenia wolności UZASADNIENIE

WNIOSEK SKAZANEGO o udzielenie przerwy w wykonaniu kary ograniczenia wolności UZASADNIENIE WZÓR NR 105 WNIOSEK O UDZIELENIE PRZERWY W WYKONANIU KARY OGRANICZENIA WOLNOŚCI Wałbrzych, 8 września 2008 r. Do Sądu Rejonowego Wydział II Karny w Wałbrzychu Skazany: Edward Biłograj, Zakład Karny w Świdnicy

Bardziej szczegółowo

I. W zakresie kwestii poruszanych w rozdziale 2 Małżeństwo proponuję

I. W zakresie kwestii poruszanych w rozdziale 2 Małżeństwo proponuję 1 W odniesieniu do zagadnień omówionych w podręczniku Elementy Prawa w dziale Prawo Rodzinne proponuję do wykorzystania następującą dodatkową tematykę: I. W zakresie kwestii poruszanych w rozdziale 2 Małżeństwo

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 17 maja 2007 r., III CZP 43/07

Uchwała z dnia 17 maja 2007 r., III CZP 43/07 Uchwała z dnia 17 maja 2007 r., III CZP 43/07 Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) Sędzia SN Iwona Koper (sprawozdawca) Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Joanny

Bardziej szczegółowo

WZÓR NR 6 WNIOSEK O PRZYWRÓCENIE TERMINU DO DOKONANIA CZYNNOŚCI PRZED SĄDEM

WZÓR NR 6 WNIOSEK O PRZYWRÓCENIE TERMINU DO DOKONANIA CZYNNOŚCI PRZED SĄDEM WZÓR NR 6 WNIOSEK O PRZYWRÓCENIE TERMINU DO DOKONANIA CZYNNOŚCI PRZED SĄDEM Wałbrzych, 2 lutego 2009 r. Do Sądu Rejonowego VI Wydział Gospodarczy w Wałbrzychu Powód: Olgierd Piłka, prowadzący działalność

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka Sygn. akt III CZP 48/07 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 czerwca 2007 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Marian Kocon Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

WZÓR NR 106 WNIOSEK O WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE Z ODBYWANIA RESZTY KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI. Wałbrzych, 8 września 2008 r.

WZÓR NR 106 WNIOSEK O WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE Z ODBYWANIA RESZTY KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI. Wałbrzych, 8 września 2008 r. WZÓR NR 106 WNIOSEK O WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE Z ODBYWANIA RESZTY KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI Wałbrzych, 8 września 2008 r. Do Sądu Okręgowego Wydział Penitencjarny w Świdnicy Osadzony: Edward

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 23 lutego 1991 r. (Dz. U. z dnia 23 kwietnia 1991 r.)

USTAWA. z dnia 23 lutego 1991 r. (Dz. U. z dnia 23 kwietnia 1991 r.) Ustawa o uznaniu za niewaŝne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Dz.U.91.34.149 2007.11.18 zm. Dz.U.07.191.1372 art. 1 USTAWA z dnia

Bardziej szczegółowo

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 1. 2. Prawne definicje rodziny Wspieranie rodziny w świetle ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej Prawne definicje

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do pozwu o alimenty dla rodzica od dziecka

Objaśnienia do pozwu o alimenty dla rodzica od dziecka Objaśnienia: 1. Data i miejscowość sporządzenia pozwu nie jest koniecznym jego elementem, jednakże ze względów tradycyjnych warto je umieścić. Natomiast istotne znaczenie przy biegu terminów procesowych

Bardziej szczegółowo

Joanna Matuszczak ALIMENTY

Joanna Matuszczak ALIMENTY Joanna Matuszczak ALIMENTY Alimenty to obowiązek polegający na dostarczaniu środków utrzymania (a takŝe w miarę potrzeby równieŝ środków wychowania w szczególności w stosunku do dzieci) osobie uprawnionej

Bardziej szczegółowo

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W świetle art. 17 3 prawa prywatnego międzynarodowego samo miejsce zamieszkiwania małżonków może mięć zasadnicze znaczenie dla istniejącego między nimi reżimu majątkowego. Tego rodzaju zależność sprawia,

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POLICJI Z OSOBĄ, KTÓRA DOŚWIADCZYŁA PRZEMOCY SEKSUALNEJ

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POLICJI Z OSOBĄ, KTÓRA DOŚWIADCZYŁA PRZEMOCY SEKSUALNEJ 1. W przypadku, kiedy do jednostki policji zgłasza się osoba pokrzywdzona, aby zawiadomić o popełnieniu przestępstwa przeciwko wolności seksualnej (art. 197-200 Kodeksu karnego), należy: Ustalić czy pokrzywdzony

Bardziej szczegółowo

Rekrutacja do przedszkoli /oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych prowadzonych przez Miasto Bydgoszcz na rok szkolny 2011/2012

Rekrutacja do przedszkoli /oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych prowadzonych przez Miasto Bydgoszcz na rok szkolny 2011/2012 Rekrutacja do przedszkoli /oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych prowadzonych przez Miasto Bydgoszcz na rok szkolny 2011/2012 Prowadzenie przedszkoli/oddziałów przedszkolnych jest zadaniem własnym

Bardziej szczegółowo

POZEW o orzeczenie rozwodu z wyłącznej winy pozwanego

POZEW o orzeczenie rozwodu z wyłącznej winy pozwanego Warszawa,. Sąd Okręgowy dla Warszawy Pragi w Warszawie I Wydział Cywilny Powódka:...imię, nazwisko, adres Pozwany:...imię, nazwisko, adres POZEW o orzeczenie rozwodu z wyłącznej winy pozwanego W imieniu

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa do wydania Piątego Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające Rozdział II.

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa do wydania Piątego Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające Rozdział II. SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa do wydania Piątego... XI XIII XV Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające... 1 1. Prawo rodzinne i prawo opiekuńcze w systemie prawa... 3 I. Pojęcie

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego (druk nr 920)

do ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego (druk nr 920) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego (druk

Bardziej szczegółowo

Poradnik Urlop wychowawczy

Poradnik Urlop wychowawczy Autor: Ewa Karaś Poradnik Urlop wychowawczy Urlop wychowawczy przysługuje rodzicom lub opiekunom dziecka. Panuje zasada, że prawo do urlopu wychowawczego na równych prawach ma kobieta i mężczyzna. Celem

Bardziej szczegółowo

Osoby fizyczne i ich zdolność do czynności prawnych konspekt wykładu

Osoby fizyczne i ich zdolność do czynności prawnych konspekt wykładu dr Grzegorz Gorczyński Katedra Prawa Cywilnego i Prawa Prywatnego Międzynarodowego WPiA UŚ Osoby fizyczne i ich zdolność do czynności konspekt wykładu Bibliografia: Z. Radwański, A. Olejniczak, Prawo cywilne

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO POLSKIEGO STOWARZYSZENIA GO. Rozdział I Postanowienia ogólne

REGULAMIN SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO POLSKIEGO STOWARZYSZENIA GO. Rozdział I Postanowienia ogólne REGULAMIN SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO POLSKIEGO STOWARZYSZENIA GO Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Sąd Koleżeński (dalej: Sąd) Polskiego Stowarzyszenia Go (dalej: Stowarzyszenia )działa na podstawie Statutu Stowarzyszenia,

Bardziej szczegółowo

WZÓR NR 77 WNIOSEK O WYJAWIENIE PRZEDMIOTÓW SPADKOWYCH

WZÓR NR 77 WNIOSEK O WYJAWIENIE PRZEDMIOTÓW SPADKOWYCH WZÓR NR 77 WNIOSEK O WYJAWIENIE PRZEDMIOTÓW SPADKOWYCH Wałbrzych, 12 lipca 2008 r. Do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w Wałbrzychu Wnioskodawca: Krzysztof Kania zam. w Boguszowie Gorcach, ul. Polna 13/9

Bardziej szczegółowo

Zasady ogólne. 2 Wewnętrzna organizacja

Zasady ogólne. 2 Wewnętrzna organizacja REGULAMIN OŚRODKA MEDIACYJNEGO PRZY KONIŃSKIEJ IZBIE GOSPODARCZEJ 1 Zasady ogólne 1. Regulamin Ośrodka Mediacyjnego przy Konińskiej Izbie Gospodarczej określa zasady działania Ośrodka oraz kryteria wyboru

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO INFORMATOR ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA SPORZĄDZENIE PROSPEKTU EMISYJNEGO I INNYCH DOKUMENTÓW PRZYGOTOWANYCH W ZWIĄZKU Z OFERTĄ PUBLICZNĄ ORAZ UBIEGANIEM SIĘ O DOPUSZCZENIE PAPIERÓW

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (druk nr 790)

do ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (druk nr 790) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 17 grudnia 2004 r.

USTAWA z dnia 17 grudnia 2004 r. Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA z dnia 17 grudnia 2004 r. o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz o prawie pomocy w celu ugodowego

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska Sygn. akt III CZ 76/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 4 stycznia 2012 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

Najczęstszą przyczyną sięgania przez. dziecko po papierosa, alkohol lub. narkotyk jest: przykład osoby z bliskiego otoczenia,

Najczęstszą przyczyną sięgania przez. dziecko po papierosa, alkohol lub. narkotyk jest: przykład osoby z bliskiego otoczenia, Najczęstszą przyczyną sięgania przez dziecko po papierosa, alkohol lub narkotyk jest: przykład osoby z bliskiego otoczenia, łatwość dostępu do uŝywek, trudności w nauce i niska samoocena, brak zadawalających

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 15 WRZEŚNIA 2004 R. SNO 33/04. Przewodniczący: sędzia Wiesław Kozielewicz. Sędziowie SN: Zbigniew Strus, Andrzej Wróbel (sprawozdawca).

WYROK Z DNIA 15 WRZEŚNIA 2004 R. SNO 33/04. Przewodniczący: sędzia Wiesław Kozielewicz. Sędziowie SN: Zbigniew Strus, Andrzej Wróbel (sprawozdawca). WYROK Z DNIA 15 WRZEŚNIA 2004 R. SNO 33/04 Przewodniczący: sędzia Wiesław Kozielewicz. Sędziowie SN: Zbigniew Strus, Andrzej Wróbel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy Sąd Dyscyplinarny w Warszawie z udziałem

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc Sygn. akt V CZ 161/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 28 marca 2012 r. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa Alicji

Bardziej szczegółowo

Adres redakcji: 01-042 Warszawa, ul. Okopowa 58/72 tel. (22) 530 40 40; www.gazetaprawna.pl Redakcja: Łukasz Sobiech DTP: Joanna Archacka Biuro

Adres redakcji: 01-042 Warszawa, ul. Okopowa 58/72 tel. (22) 530 40 40; www.gazetaprawna.pl Redakcja: Łukasz Sobiech DTP: Joanna Archacka Biuro Adres redakcji: 01-042 Warszawa, ul. Okopowa 58/72 tel. (22) 530 40 40; www.gazetaprawna.pl Redakcja: Łukasz Sobiech DTP: Joanna Archacka Biuro Obsługi Klienta: 05-270 Marki, ul. Okólna 40 tel. (22) 761

Bardziej szczegółowo

W publikacji znajdują się następujące wzory z komentarzem: 1. Postanowienie sądu o odrzuceniu pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sadowej; 2.

W publikacji znajdują się następujące wzory z komentarzem: 1. Postanowienie sądu o odrzuceniu pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sadowej; 2. W publikacji znajdują się następujące wzory z komentarzem: 1. Postanowienie sądu o odrzuceniu pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sadowej; 2. Postanowienie sądu o podjęciu sprawy w trybie nieprocesowym;

Bardziej szczegółowo

POWIEDZ STOP! NIEUCZCIWYM PRAKTYKOM FIRM UBEZPIECZENIOWYCH PORADNIK JAK ODZYSKAĆ PIENIĄDZE Z POLISOLOKAT?

POWIEDZ STOP! NIEUCZCIWYM PRAKTYKOM FIRM UBEZPIECZENIOWYCH PORADNIK JAK ODZYSKAĆ PIENIĄDZE Z POLISOLOKAT? POWIEDZ STOP! NIEUCZCIWYM PRAKTYKOM FIRM UBEZPIECZENIOWYCH PORADNIK JAK ODZYSKAĆ PIENIĄDZE Z POLISOLOKAT? Niniejszy poradnik to pomoc dla osób chcących odzyskać środki utracone na polisolokatach w tzw.

Bardziej szczegółowo

USTAWA Kodeks rodzinny i opiekuńczy z dnia 25 lutego 1964 r.

USTAWA Kodeks rodzinny i opiekuńczy z dnia 25 lutego 1964 r. USTAWA Kodeks rodzinny i opiekuńczy z dnia 25 lutego 1964 r. (tekst pierwotny: Dz.U. z 1964 r., Nr 9, poz. 59) (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., Nr 131, poz. 788) TYTUŁ I MAŁŻEŃSTWO DZIAŁ I ZAWARCIE MAŁŻEŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Regulamin. Sądu Koleżeńskiego Stowarzyszenia Solidarność Walcząca. Postanowienia ogólne

Regulamin. Sądu Koleżeńskiego Stowarzyszenia Solidarność Walcząca. Postanowienia ogólne Regulamin Sądu Koleżeńskiego Stowarzyszenia Solidarność Walcząca Postanowienia ogólne 1 Postępowanie przed Sądem Koleżeńskim odbywa się na podstawie Statutu Stowarzy- szenia Solidarność Walcząca oraz niniejszego

Bardziej szczegółowo

Prawo rodzinne i opiekuńcze. Wydanie 5. Autor: Marek Andrzejewski

Prawo rodzinne i opiekuńcze. Wydanie 5. Autor: Marek Andrzejewski Prawo rodzinne i opiekuńcze. Wydanie 5. Autor: Marek Andrzejewski Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa do wydania Piątego Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające 1. Prawo rodzinne i prawo opiekuńcze

Bardziej szczegółowo

Pozew o ustalenie istnienia stosunku pracy

Pozew o ustalenie istnienia stosunku pracy Pozew o ustalenie istnienia stosunku pracy Informacje ogólne Kto może złożyć pozew Pozew o ustalenie istnienia stosunku pracy może złożyć osoba, która będąc zatrudniona na podstawie umowy cywilnoprawnej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRACY KOMISJI PRZETARGOWEJ

REGULAMIN PRACY KOMISJI PRZETARGOWEJ Załącznik nr 1 do ZASAD UDZIELANIA ZAMÓWIEŃ PRZEZ ZARZĄD MORSKIEGO PORTU POLICE SP. Z O. O. W POLICACH REGULAMIN PRACY KOMISJI PRZETARGOWEJ W POSTĘPOWANIU O UDZIELENIE ZAMÓWIENIA PUBLICZNEGO ROZDZIAŁ I

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt V CNP 27/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 maja 2007 r. SSN Gerard Bieniek (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Grzegorz

Bardziej szczegółowo

Stawiłeś się na Ŝądanie urzędnika, moŝesz Ŝądać zwrotu wydatków. Maciej Jurczyga

Stawiłeś się na Ŝądanie urzędnika, moŝesz Ŝądać zwrotu wydatków. Maciej Jurczyga Stawiłeś się na Ŝądanie urzędnika, moŝesz Ŝądać zwrotu wydatków Maciej Jurczyga POSTĘPOWANIE/Wezwanie przez organ podatkowy do osobistego stawiennictwa wiąŝe się z poniesieniem kosztów poczynając od konieczności

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KOLEGIUM MEDIACYJNEGO DZIAŁAJĄCEGO W RAMACH ŚLĄSKIEGO STOWARZYSZENIA RZECZOZNAWCÓW MAJĄTKOWYCH W KATOWICACH 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE

REGULAMIN KOLEGIUM MEDIACYJNEGO DZIAŁAJĄCEGO W RAMACH ŚLĄSKIEGO STOWARZYSZENIA RZECZOZNAWCÓW MAJĄTKOWYCH W KATOWICACH 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE REGULAMIN KOLEGIUM MEDIACYJNEGO DZIAŁAJĄCEGO W RAMACH ŚLĄSKIEGO STOWARZYSZENIA RZECZOZNAWCÓW MAJĄTKOWYCH W KATOWICACH 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Kolegium Mediacyjne działające przy Śląskim Stowarzyszeniu

Bardziej szczegółowo

Posiedzenia Zarządu 8

Posiedzenia Zarządu 8 REGULAMIN ZARZĄDU SELENA FM SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIBĄ WE WROCŁAWIU I. Postanowienia ogólne 1 Niniejszy regulamin określa zasady i tryb działania oraz organizację Zarządu SELENA FM Spółka Akcyjna z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 4 S t r o n a

Spis treści. 4 S t r o n a Spis treści POZNAJ POSTĘPOWANIE SĄDOWE... 7 Sąd powszechny, sąd polubowny - co wybrać?... 8 Sąd polubowny... 8 Sąd powszechny... 9 Jaki wybór?... 9 Właściwy tryb postępowania A raczej, czy zawsze będzie

Bardziej szczegółowo

Wartość egzekwowanego roszczenia: 500,00 zł (pięćset złotych 00/100

Wartość egzekwowanego roszczenia: 500,00 zł (pięćset złotych 00/100 WZÓR NR 90 SKARGA NA CZYNNOŚCI KOMORNIKA Wałbrzych, 3 kwietnia 2009 r. Do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w Wałbrzychu Dłużnik: Adam Makowski zam. w Wałbrzychu, ul. Stawowa 12 m.1 Wierzyciel: Gmina Wałbrzych,

Bardziej szczegółowo

Wartość przedmiotu sporu: 100 000,00 zł (sto tysięcy złotych 00/100) POZEW O WYDANIE NIERUCHOMOŚCI UZASADNIENIE

Wartość przedmiotu sporu: 100 000,00 zł (sto tysięcy złotych 00/100) POZEW O WYDANIE NIERUCHOMOŚCI UZASADNIENIE WZÓR NR 65 POZEW O WYDANIE NIERUCHOMOŚCI Do Sądu Rejonowego Wydział Cywilny w Wałbrzychu Wałbrzych, 11 września 2008 r. Wartość przedmiotu sporu: 100 000,00 zł (sto tysięcy złotych 00/100) Powód: Stefan

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Maria Szulc (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Maria Szulc (sprawozdawca) Sygn. akt II CSK 504/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 lipca 2014 r. SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Maria Szulc (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Zgłoszenie reklamacyjne

Zgłoszenie reklamacyjne Zgłoszenie reklamacyjne Informacje ogólne Reklamacja, czyli zakwestionowanie zakupu Składanie w sklepie reklamacji, w ramach sprzedaŝy konsumenckiej (czyli takiej, gdy nabywamy rzecz na własny uŝytek,

Bardziej szczegółowo

Tak wyglądają procedury sądowe w posteępowaniu karnym

Tak wyglądają procedury sądowe w posteępowaniu karnym Tak wyglądają procedury sądowe w posteępowaniu karnym PRZEBIEG ROZPRAWY Przed rozpoczęciem rozprawy w postępowaniu karnym strony mogą oczekiwać na rozprawę we wspólnej poczekalni. Osoba, która chciałby

Bardziej szczegółowo

Pozew o odszkodowanie z tytułu nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony

Pozew o odszkodowanie z tytułu nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony Pozew o odszkodowanie z tytułu nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony Informacje ogólne Prawo do odszkodowania Wniesienie odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę jest

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I CSK 446/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 21 lutego 2007 r. SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący) SSN Gerard Bieniek SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA PRZYPROWADZANIE DZIECKA DO PRZEDSZKOLA SAMORZĄDOWEGO NR 25 W KIELCACH I ODBIERANIE GO

PROCEDURA PRZYPROWADZANIE DZIECKA DO PRZEDSZKOLA SAMORZĄDOWEGO NR 25 W KIELCACH I ODBIERANIE GO PROCEDURA PRZYPROWADZANIE DZIECKA DO PRZEDSZKOLA SAMORZĄDOWEGO NR 25 W KIELCACH I ODBIERANIE GO PROCEDURA PRZYPROWADZANIE DZIECKA DO PRZEDSZKOLA SAMORZĄDOWEGO NR 25 W KIELCACH I ODBIERANIE GO Podstawa

Bardziej szczegółowo

Jak wygląda procedura zobowiązania osoby pijącej do leczenia odwykowego?

Jak wygląda procedura zobowiązania osoby pijącej do leczenia odwykowego? Jak wygląda procedura zobowiązania osoby pijącej do leczenia odwykowego? Leczenie osób uzależnionych co do zasady jest dobrowolne, a obowiązek leczenia może być nałożony wyłącznie przez Sąd. Sądami właściwymi

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI KADENCJA. Warszawa, dnia 10 maja 2007 r. Druk nr 436

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI KADENCJA. Warszawa, dnia 10 maja 2007 r. Druk nr 436 SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI KADENCJA Warszawa, dnia 10 maja 2007 r. Druk nr 436 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zgodnie

Bardziej szczegółowo

DZIECKO W SYTUACJI ROZWODU RODZICÓW

DZIECKO W SYTUACJI ROZWODU RODZICÓW DZIECKO W SYTUACJI ROZWODU RODZICÓW Rozwód to jedno z najtrudniejszych doświadczeń w każdej rodzinie. O tym jakie skutki będzie miał on dla dziecka w dużej mierze zależy od postawy rodziców. Decyzja o

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym 1) (Dz. U. z dnia 9 lipca 2007 r.) Rozdział 1. Przepisy ogólne

USTAWA. z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym 1) (Dz. U. z dnia 9 lipca 2007 r.) Rozdział 1. Przepisy ogólne Dz.U.07.123.849 2008.03.26 zm. Dz.U.08.51.293 art. 1 USTAWA z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym 1) (Dz. U. z dnia 9 lipca 2007 r.) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa: 1) warunki

Bardziej szczegółowo

4. Procedurę mediacji prowadzi się w języku polskim.

4. Procedurę mediacji prowadzi się w języku polskim. Informacja na temat zasad i trybu procedury mediacji prowadzonej przez Inspekcję Handlowej, zmierzającej do polubownego zakończenia sporu cywilnoprawnego między konsumentem a przedsiębiorcą. 1. Procedura

Bardziej szczegółowo

WZÓR NR 19 SPRZECIW OD WYROKU ZAOCZNEGO. Wałbrzych, 11 lipca 2009 r. Do Sądu Rejonowego Wydział IV Rodzinny i Nieletnich w Wałbrzychu

WZÓR NR 19 SPRZECIW OD WYROKU ZAOCZNEGO. Wałbrzych, 11 lipca 2009 r. Do Sądu Rejonowego Wydział IV Rodzinny i Nieletnich w Wałbrzychu WZÓR NR 19 SPRZECIW OD WYROKU ZAOCZNEGO Wałbrzych, 11 lipca 2009 r. Do Sądu Rejonowego Wydział IV Rodzinny i Nieletnich w Wałbrzychu Powód: Czesław Gola zam. w Wałbrzychu, ul. Bolka I Świdnickiego 2a m.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 24 września 2010 r. Opracowano na podstawie Dz. U. z 2010 r. Nr 197, poz. 1307. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie... Wykaz skrótów...

Spis treści. Wprowadzenie... Wykaz skrótów... Wprowadzenie... Wykaz skrótów... IX XIII Część I. Wzory pism procesowych w sprawach rodzinnych... 1 Uwagi wstępne... 3 Dział I. Wzory pozwów i wniosków wszczynających postępowanie nieprocesowe w sprawach

Bardziej szczegółowo