Rozdział I. Faktoring zagadnienia wstępne. 1. Rys historyczny Faktoring handlowy

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rozdział I. Faktoring zagadnienia wstępne. 1. Rys historyczny. 1.1. Faktoring handlowy"

Transkrypt

1 Wstęp Wierzytelności pieniężne stanowią istotną pozycję w bilansie przedsiębiorstw z powodu powszechnego stosowania tzw. kredytu kupieckiego. Ich występowanie po stronie aktywów powoduje jednak negatywne skutki ekonomiczne, szczególnie odczuwalne w dobie kryzysu. Po pierwsze, wierzytelności pieniężne odpowiadają zamrożonej części kapitału obrotowego, której nie można wykorzystać przy finansowaniu bieżącej działalności gospodarczej, choćby w celu uregulowania własnych zobowiązań. Po drugie, w praktyce niejednokrotnie pojawiają się problemy z terminową spłatą należności przez dłużników, co prowadzi do zakłócenia działalności przedsiębiorstwa wierzyciela. Występująca wśród przedsiębiorców potrzeba wykorzystania wierzytelności w celu pozyskania środków pieniężnych doprowadziła do wzrostu zainteresowania doktryny i orzecznictwa konstrukcjami prawnymi umożliwiającymi osiągnięcie takiego rezultatu. Jedną z nich jest umowa faktoringu. O jej znaczeniu dla obrotu gospodarczego świadczy bogactwo opracowań obcojęzycznych oraz powoli rosnąca liczba pozycji polskich, w znacznej mierze o charakterze ekonomicznym. Spośród zagadnień dotyczących umowy faktoringu na czoło wysuwa się przeniesienie wierzytelności z faktoranta na faktora. Pomimo swej wagi, kwestia ta nie doczekała się do chwili obecnej w polskim piśmiennictwie opracowania, które objęłoby liczne problemy prawne istotne dla szerokiego zastosowania tej umowy w obrocie gospodarczym. Niniejsza monografia jest poświęcona analizie ogółu problemów prawa cywilnego wyłaniających się przy przenoszeniu wierzytelności w ramach umowy faktoringu. Przede wszystkim należy przyjrzeć się konstrukcjom prawnym służącym przejściu należności pieniężnych do 17

2 Wstęp majątku faktora. Konieczne jest także rozważenie wpływu przeniesienia wierzytelności w umowie faktoringu na sytuację prawną dłużnika, w szczególności na zakres przysługujących mu zarzutów, oraz na prawa innych podmiotów mogących zgłaszać roszczenia dotyczące wierzytelności. Ze względów konstrukcyjnych pominięte zostaną kwestie związane z faktoringiem międzynarodowym (z wyjątkiem pewnych uwag prawnoporównawczych) oraz mające mniejsze znaczenie praktyczne dla faktoringu, np. problem nabycia wierzytelności od nieuprawnionego. Analizę szczegółową poprzedzi prezentacja, w niezbędnym zakresie, samej umowy faktoringu. Ze względu na różne ujęcia występujące w piśmiennictwie trzeba mianowicie wskazać, jaki stosunek prawny kryje się pod nazwą umowa faktoringu. Bez tego prowadzone rozważania mogłyby spotkać się z uzasadnionym zarzutem, iż dotyczą przeniesienia wierzytelności w ramach niedookreślonej czynności prawnej, zaś prezentowane poglądy i proponowane rozwiązania miałyby mniejszą wartość teoretyczną i doniosłość praktyczną. Bez ukazania umowy faktoringu jako określonej konstrukcji nie jest także możliwe właściwe przeanalizowanie prezentowanych problemów powstających przy przenoszeniu wierzytelności na faktora. Ze względu na istniejące już opracowania można natomiast pominąć niektóre ogólne wiadomości dotyczące faktoringu, zwłaszcza odnoszące się do funkcji tej umowy i jej rodzajów. Z uwagi na to, że konstrukcja umowy faktoringu została przejęta do Polski z państw Europy Zachodniej, do których została uprzednio przeniesiona ze Stanów Zjednoczonych Ameryki, dla analizy zagadnień poruszanych w monografii konieczne jest spojrzenie na rozwiązania prawne, doktrynę oraz orzecznictwo w tych krajach. Z tego też powodu, poza piśmiennictwem i orzecznictwem polskim, odpowiedzi na postawione w opracowaniu problemy poszukiwano także w dorobku nauki i praktyki państw obcych, w których umowa ta rozwija się już od dziesięcioleci, zaś na część stawianych pytań znaleziono odpowiedź lub przynajmniej kwestie te poddano dyskusji naukowej. Niniejsza monografia stanowi uaktualnioną wersję rozprawy doktorskiej obronionej na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego, przygotowanej pod kierunkiem Pani prof. dr hab. Małgorzaty Pyziak-Szafnickiej, której chciałbym bardzo podziękować za pomoc i wskazówki. Przygotowując monografię starałem się także uwz 18

3 Wstęp ględnić uwagi recenzentów Pana prof. dr. hab. Wojciecha Pyzioła z Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Pana prof. dr. hab. Tomasza Pajora z Uniwersytetu Łódzkiego, którym dziękuję za uwagi oraz zachętę do przygotowania monografii do druku. Chciałbym również podziękować Władzom Uniwersytetu Łódzkiego za finansowe wsparcie publikacji. 19

4

5 Rozdział I Faktoring zagadnienia wstępne 1. Rys historyczny Faktoring zwany niekiedy faktoringiem współczesnym (modern factoring) lub kredytowym (credit factoring) jest zarówno w Polsce, jak i w skali światowej, relatywnie nową konstrukcją ekonomiczną i prawną wykształconą przez potrzeby obrotu gospodarczego. Jego zręby zostały ukształtowane dopiero w drugiej połowie XIX i pierwszej połowie XX w. na skutek ewolucji uprzedniej postaci faktoringu współczesnego, określanej mianem faktoringu handlowego, w związku ze zmieniającym się zapotrzebowaniem przedsiębiorców na usługi ówczesnych faktorów Faktoring handlowy Początki faktoringu handlowego można znaleźć w starożytności w Babilonii, Fenicji, Grecji i Rzymie 1. W bardziej dojrzałym kształcie konstrukcja ta pojawiła się w średniowiecznej Anglii, w drugiej połowie 1 Tak m.in. C.O. Livijn, Factoring with a View to History (w:) Factoring-Handbuch: national, international, K.F. Hagenmüller, H.J. Sommer (red.), Frankfurt am Mein 1982, s. 15; L. Binder-Dagenschild, Die Entwicklung des moderner Factoring (w:) Factoring-Handbuch..., s. 27; D.A. Chiesa, Factoring in the Country of Origin The United States (w:) Factoring-Handbuch..., s. 37; P. Biscoe, Law and Practice of Credit Factoring, London 1975, s. 30; K. Kruczalak, Factoring i jego gospodarcze zastosowanie, Warszawa 1997, s. 11 i podana tam literatura; P. Rawa, Factoring specyficzna forma finansowania krótkoterminowego, Handel Zagraniczny 1993, nr 2, s

6 Rozdział I. Faktoring zagadnienia wstępne XIV w., w związku z dynamicznym rozwojem obrotu tkaninami 2. W tej postaci faktoringu, faktor był pośrednikiem (agentem handlowym) pomiędzy zbywcą, którym był producent lub kupiec, a nabywcą. Zapotrzebowanie na jego usługi wynikało wówczas przede wszystkim z problemów technicznych i organizacyjnych, płynących z niejednokrotnie znacznej odległości pomiędzy potencjalnym rynkiem zbytu a siedzibą producenta lub kupca. Czynności faktora handlowego sprowadzały się początkowo do składowania towarów patrona, poszukiwania nabywców, zawierania umów sprzedaży i w końcu przekazywania uzyskanej należności. Z czasem faktorzy zaczęli także ręczyć za wypłacalność kontrahenta w przypadku odraczania terminu zapłaty ceny oraz udzielać patronom zaliczek na poczet dostarczonych i niesprzedanych jeszcze towarów lub też zbytych na warunkach kredytu kupieckiego 3. Jako wynagrodzenie za swoje usługi otrzymywali prowizję, którą mogli odejmować od środków uzyskanych ze sprzedaży. Działalność faktorów handlowych rozwinęła się znacznie w XVI XIX w. w związku z postępującymi odkryciami geograficznymi 4. W wyniku kolonizacji nowych terytoriów poszerzyły się bowiem rynki zbytu dla europejskich producentów oraz podmiotów nastawionych na handel międzynarodowy (np. Kompania Wschodnioindyjska). Na nowo zagospodarowywanych terenach kupcy spotykali się jednak z takimi problemami, jak nieznajomość miejscowego prawa i zwyczajów, brak na miejscu własnego składu przywiezionych towarów oraz brak reprezentanta obeznanego z lokalnym rynkiem zbytu 2 W.H. Hillyer, Four centuries of factoring, The Quarterly Journal of Economics 1939, t. 53, s. 306, łączy początek faktoringu handlowego w zakresie tekstyliów z aktem króla Edwarda II z dnia 1 maja 1326 r., zabraniającym poza wyjątkami noszenia odzieży produkcji innej niż krajowa, oraz z otwarciem w 1397 r. w Londynie Blackwell Hall jako miejsca wymiany tekstyliów przeznaczonych na eksport. 3 Niejednokrotnie czas oczekiwania na zapłatę za towar był uzależniony od możliwości dalszego jego zbycia; por. W.H. Hillyer, Four..., s Jak wskazuje N.I. Miller, Bills of lading and factors in nineteenth century English overseas trade, The University of Chicago Law Review 1957, t. 24, s. 259, producenci powierzający swoje towary do sprzedaży w Indiach w XIX w. musieli czekać nieraz osiemnaście lub dziewiętnaście miesięcy na uzyskanie za nie zapłaty. W takich przypadkach uzyskanie zaliczki było warunkiem niezbędnym dla możliwości prowadzenia dalszej działalności. 4 Por. J.C. Papeians de Morchoven, La Convention dʼunidroit sur le factoring et sa mise en oeuvre en droit français et en droit belge, Revue de droit des affaires internationales 1996, nr 7, s. 836; B. Bjørn, Factoring. A Comparative Analysis, Copenhagen 1995, s

7 1. Rys historyczny i popytem, posiadającego kontakty z odbiorcami i umiejącego ocenić ich wiarygodność finansową. W rozwiązaniu tych trudności pomagały właśnie zakładane w koloniach faktorie oraz miejscowi agenci faktorzy 5. Z uwagi na pozytywny wpływ faktoringu na rozwój handlu, wpierw orzecznictwo sądowe, a następnie także i ustawodawstwo zaczęło chronić działalność faktorów oraz ich interesy majątkowe 6. Dla przykładu, w przodującym w tej mierze prawie brytyjskim w wyniku rozstrzygnięcia w sprawie Kruger v. Wilcox z 1755 r. został przyznany faktorowi zastaw na znajdujących się w jego posiadaniu towarach patrona dla zabezpieczenia wszelkich przysługujących od niego należności 7. Niedługo później, w wyniku orzeczenia w sprawie Drinkwater v. Goodwin z 1775 r., prawo to zostało rozszerzone o możliwość zatrzymania kwoty uzyskanej za towary sprzedane przez faktora. Następnie, w sprawie Haille v. Smith z 1796 r. sąd objął przyznanym faktorowi prawem zastawu także towary nieznajdujące się fizycznie w jego władztwie, których posiadanie polegało jedynie na dysponowaniu przezeń morskim listem przewozowym 8. Z kolei od 1823 r. interesy faktorów zaczęły być chronione przez angielskie prawo statutowe. Dzięki temu mogli oni w miarę swobodnie zbywać powierzone im towary i rozporządzać otrzymaną zapłatą w celu pokrycia środków należnych od patrona 9. Wśród kolonii angielskich w których funkcjonował faktoring handlowy były i te położone w Ameryce Północnej 10. Ich kontakty gospodarcze z Europą rozwijały się w miarę napływu kolonistów, z jednej strony wobec zapotrzebowania na surowce z kolonii amery 5 Celem faktorii było dostarczanie kolonistom niezbędnych produktów przywożonych z Europy oraz kupowanie od nich towarów, zwłaszcza surowców, takich jak bawełna, w celu ich przewiezienia i przetworzenia w europejskich zakładach. 6 Sąd wyraźnie powołał się na tę okoliczność w sprawie Houghton v. Mathews [1803]. 7 Por. S.T. Roscoe, F.S. Danziger, The rebirth of the commercial factor, Columbia Law Review 1936, t. 36, s W tym też czasie pojawiło się pojęcie constructive possession oznaczające posiadanie rzeczy bez fizycznego nad nią władztwa. Problematykę listu przewozowego i jego znaczenia dla rozwoju faktoringu wraz z rozbudowanym orzecznictwem zaprezentował N.I. Miller, Bills Por. C.O. Livijn, Factoring with..., s Jak wskazuje I. Naitove, Modern factoring, New York 1969, s. 9, faktoring handlowy pojawił się tam już w latach 20. XVII w. wraz z przybyciem pierwszej fali kolonistów. 23

8 Rozdział I. Faktoring zagadnienia wstępne kańskich, z drugiej zaś na dobra konsumpcyjne produkowane w manufakturach europejskich. Szczególnie szybkie tempo wzrostu obrotów, zwłaszcza w odniesieniu do tkanin wykorzystywanych w stanach północnych USA do produkcji ubrań, nastąpiło w początkach XIX w. wobec istotnego przyrostu ludności 11. W konsekwencji znaczna liczba faktorów, wówczas jeszcze reprezentantów europejskich wytwórców lub kupców eksportujących towary, z przyczyn geograficznych ulokowała się na wschodnim wybrzeżu, zwłaszcza w okolicach Nowego Jorku, koncentrując swą działalność przeważnie w przemyśle tekstylnym 12. Obok ożywionych kontaktów w handlu międzynarodowym, gospodarka USA przeżywała w XIX w. dynamiczny rozwój przemysłu krajowego, początkowo tekstylnego, a następnie zwłaszcza po zakończeniu amerykańskiej wojny domowej także innych gałęzi produkcji. W celu dotarcia do szerszego kręgu odbiorców, a także pozyskania środków obrotowych, większość producentów korzystała początkowo z pomocy faktorów handlowych, których liczba znacząco wzrosła 13. Do rozwoju w tym okresie faktoringu handlowego w USA przyczyniło się także przychylne stanowisko sądów amerykańskich. Kontynuując wspomnianą wyżej brytyjską linię orzeczniczą, uznały one prawo zastawu przysługujące faktorowi na towarach patrona w celu zabezpieczenia przysługujących od tego ostatniego należności. Ponadto, w sprawie Grosvernor v. Phillips z 1841 r. sąd przyznał faktorowi, który udzielił zaliczek przekraczających wartość dostarczonych mu do sprzedaży produktów, szczególne prawo, zbliżone do własności, względem towarów patrona, których nie objął jeszcze w posiadanie ani nie otrzymał obejmującego je listu przewozowego, a jedynie dysponował fakturą opisującą wysłany doń towar. Natomiast w sprawie Gibson v. Stevens z 1850 r. sąd przyjął, iż w zakresie udzielonych patronowi 11 Z niespełna 5,5 mln w 1800 r. do ponad 17 mln w 1840 r. 12 Początkowo faktorzy ci wywodzili się z rodziny producenta lub spośród jego pracowników, z czasem jednak coraz częściej działali niezależnie; por. P. Biscoe, Law..., s Jak wskazuje W.H. Hillyer, Four..., s. 309, wysokość pobieranej w tym okresie przez faktora prowizji wahała się od 0,5% do 5% wartości sprzedanych towarów, w zależności od usług świadczonych przez faktora. 24

9 1. Rys historyczny przez faktora zaliczek staje się on nabywcą powierzonego mu towaru, uzyskując do niego tytuł prawny chroniący udzieloną zaliczkę Ewolucja faktoringu handlowego w faktoring kredytowy W drugiej połowie XIX w. w miarę rozwoju środków transportu i komunikacji producenci amerykańscy korzystający dotąd na rynku krajowym z usług faktorów handlowych zaczęli rozwijać własną sieć magazynów i punktów sprzedaży oraz odbierać zamówienia i dostarczać towar bezpośrednio do potencjalnych nabywców 15. Ponadto, w 1890 r. została wprowadzona tzw. taryfa McKinleyʼa, która podnosiła stawkę celną na towary importowane do USA do 49,5% 16. Tak wysoki poziom ceł spowodował załamanie wymiany handlowej z Europą. Obydwa zjawiska doprowadziły do zmniejszenia zapotrzebowania na dotychczasowe usługi faktorów jako agentów handlowych i zmusiły ich do zmiany profilu prowadzonej działalności 17. Spośród wachlarza czynności wykonywanych uprzednio przez faktorów handlowych pozostał nadal popyt na usługi z zakresu finansowania produkcji i sprzedaży z odroczonym terminem zapłaty oraz ochrony przed niewypłacalnością nabywców 18. Stąd też, porzucając stopniowo działalność handlową na skutek zaistniałych okoliczności, w miejsce udzielanych uprzednio zaliczek faktorzy zaczęli oferować producentom i sprzedawcom pożyczki obrotowe zabezpieczone zastawem na wyprodukowanych lub znajdujących się w magazynie towarach. Produkty te stanowiły jednak tylko przejściowy przedmiot zabezpieczenia. Docelowym obiektem zainteresowania faktorów były natomiast wierzytelności z tytułu zapłaty ceny, powstające w wyniku 14 Por. S.T. Roscoe, F.S. Danziger, The rebirth..., s ; można by to rozstrzygnięcie uznać za przyznanie faktorowi prawa do towarów patrona na podstawie przewłaszczenia na zabezpieczenie; por. w tej mierze rozstrzygnięcie w sprawie Farmers and Merchantsʼ National Bank v. Logan [1878]. 15 Por. C.G. Moore, Factoring a unique and important form of financing and service, The Business Lawyer 1959, t. 14, s Por. L. Binder-Dagenschild, Die Entwicklung..., s Por. R.I. Livingstone, Assignment of Accounts receivable, Illinois Bar Journal 1954, t. 42, s Tak F. Salinger, Factoring: The Law and Practice of Invoice Finance, wyd. 3, London 1999, s

10 Rozdział I. Faktoring zagadnienia wstępne sprzedaży przez pożyczkobiorców zastawionych towarów z odroczonym terminem płatności i stanowiące ich surogaty. Cechą charakterystyczną konstrukcji było to, że faktorzy uzyskiwali takie należności pieniężne nie tytułem zabezpieczenia zwrotu przez pożyczkobiorców pożyczonej uprzednio kwoty, lecz jako nowi wierzyciele uprawnieni do otrzymania bezpośrednio od dłużników zapłaty całej ceny sprzedaży. Z tego też powodu na fakturach przesyłanych nabywcom towarów umieszczana była adnotacja o przejściu wierzytelności wraz ze wskazaniem, by zapłata została dokonana na rachunek przedsiębiorstwa faktoringowego. Rozwiązanie przypominało swoiste cessio in solutum. Z czasem konstrukcja ewoluowała i faktorzy zaczęli coraz częściej finansować producentów i sprzedawców w oparciu o przenoszone należności pieniężne z tytułu odroczonego terminu zapłaty ceny, z pominięciem etapu zabezpieczenia na towarach. Udzielane początkowo faktorantom pożyczki przekształciły się natomiast w zaliczki wypłacane na poczet nabywanych wierzytelności. Działalność ta była na rynku amerykańskim zasadniczo ograniczona do przemysłu tekstylnego, najlepiej znanego faktorom 19. W ten sposób powstawał w USA faktoring współczesny, mający charakter finansowy, a nie handlowy. Ewolucji faktoringu handlowego w faktoring współczesny towarzyszyły liczne spory sądowe, pociągające za sobą konieczność zmian legislacyjnych. Podstawowy problem dotyczył przyznania faktorom kredytowym w ślad za faktorami handlowymi szczególnego prawa zastawu na towarach pożyczkobiorcy (zastawcy) bez ich fizycznego objęcia w posiadanie przez zastawnika, a następnie prawa do wierzytelności uzyskanych z ich sprzedaży bez potrzeby dokonywania przelewu poszczególnych należności. Pozytywne rozstrzygnięcie tej kwestii przez amerykańskie orzecznictwo było hamowane m.in. przez brak dokonywania przez faktorów kredytowych sprzedaży towarów, równoczesne istnienie w obrocie obu odmian faktoringu oraz korzystanie przez faktorów handlowych z usług finansowych świadczonych przez faktorów kredytowych. 19 Por. R.H. Skilton, The Factorʼs Lien on Merchandise, cz. I, Wisconsin Law Review 1955, s. 373; G. Gilmore, Security interest in personal property, Boston 1965, t. I, s. 131; S.T. Roscoe, F.S. Danziger, The rebirth..., s. 763; P. Biscoe, Law..., s. 34. Porównaj w tej mierze różnicę pomiędzy prezentowaną w rozdziale I.2.1 definicją faktoringu H.R. Silvermana oraz C.G. Moore. 26

11 1. Rys historyczny Brak jednoznacznego przyznania przez orzecznictwo szczególnego prawa zastawu powodował, że faktorzy współcześni starali się tworzyć pozór władztwa nad rzeczami (produktami) mającymi być przedmiotem zastawu w celu uzyskania zabezpieczenia spłaty udzielonych pożyczek klasycznym zastawem. Polegało to, przykładowo, na wynajmowaniu od faktorantów przestrzeni magazynowej, na której były składowane towary, oznaczaniu magazynów zastawcy swoim nazwiskiem lub firmą itp. 20 Pomimo tych zabiegów, w sprawie Ryttenberg v. Schefer z 1904 r. sąd odmówił faktorowi współczesnemu zarówno klasycznego prawa zastawu z uwagi na brak faktycznego objęcia towarów w posiadanie jak i statusu faktora oraz przysługującego faktorom na podstawie common law szczególnego prawa zastawu 21. W konsekwencji faktor współczesny nie miał także tytułu do należności pieniężnych z tytułu sprzedaży niedoszłego przedmiotu zastawu. Podobnie orzekł sąd w sprawie Ommen v. Talcott z 1911 r., w której uznał, wbrew świadectwu powołanych biegłych, że oznaczenie nieruchomości, na której składowane są towary, nazwiskiem podmiotu niedokonującego ich sprzedaży nie jest wystarczające dla przyznania mu prawa zastawu 22. W celu przeciwstawienia się takiej linii orzeczniczej oraz dla ostatecznego rozstrzygnięcia spornej kwestii, w 1911 r. został uchwalony w stanie Nowy Jork Factorʼs Lien Act. Jednoznacznie przyznał on faktorom współczesnym możliwość ustanowienia zastawu na towarach faktoranta, bez potrzeby ich fizycznego objęcia w posiadanie. Skuteczność takiego zabezpieczenia została uzależniona od spełnienia dwóch przesłanek służących upublicznieniu wiadomości o jego istnieniu ustawienia na nieruchomości faktoranta-zastawcy znaku wskazującego na finansowanie działalności w drodze faktoringu oraz dokonania rejestracji zastawu we właściwym urzędzie. 20 Por. G. Gilmore, Security..., t. I, s. 133; autor wskazuje m.in. na praktykę ogradzania wynajętej powierzchni magazynowej płotem z furtką, do której klucz miał tylko faktor współczesny. 21 Por. S.T. Roscoe, F.S. Danziger, The rebirth..., s ; odmówienie statusu faktora wynikało stąd, iż sąd uznał za konstytutywną cechę faktora sprzedawanie powierzonych mu towarów. W braku tego, podmiot udzielający zaliczki nie mógł być zdaniem sądu uznany za faktora, a zatem nie mogło mu przysługiwać przyznane faktorom przez common law szczególne prawo zastawu. 22 Por. S.T. Roscoe, F.S. Danziger, The rebirth..., s

12 Rozdział I. Faktoring zagadnienia wstępne Z uwagi na moment uchwalenia, Factorʼs Lien Act normował początkowo wspominaną już formę przejściową faktoringu kredytowego, związaną z finansowaniem działalności faktoranta zabezpieczonym zastawem na towarach. Jedynie ubocznie statut wskazywał, że faktor ma także prawo do wierzytelności pieniężnych wynikających ze sprzedaży przedmiotu zastawu. Warto podkreślić, że transfer tych należności następował automatycznie z chwilą powstania, bez potrzeby dokonywania dodatkowych czynności celem przelewu, pod warunkiem powiadomienia dłużnika o zmianie wierzyciela. Dopiero na skutek nowelizacji z 1931 r. związanej z rozwojem dojrzałej postaci faktoringu współczesnego Factorʼs Lien Act wyraźnie objął swoim zakresem także prawo faktora do wierzytelności pieniężnych wynikających ze sprzedaży przez faktoranta towarów niebędących uprzednio przedmiotem zastawu na rzecz faktora. Należy zaznaczyć, że ani ustanowiony zastaw na towarach, ani też przenoszone wierzytelności nie służyły ochronie roszczenia faktora związanego z konkretną, wypłaconą uprzednio faktorantowi kwotą pieniędzy. Wręcz przeciwnie, zastaw na zmieniającej się puli towarów znajdujących się w magazynach faktoranta na bieżąco sprzedawanych i uzupełnianych oraz należności powstające w wyniku ich sprzedaży z odroczonym terminem płatności służyły zabezpieczeniu i stopniowemu wykonywaniu ogółu zobowiązań faktoranta, wynikających z regularnego otrzymywania od faktora w ramach faktoringu pieniędzy na prowadzenie działalności 23. Sam zastaw stanowił zatem tzw. floating lien, który można przetłumaczyć jako zabezpieczenie spłaty nieoznaczonej z góry kwoty na zmiennych składnikach majątku. Przez ponad dwadzieścia lat Factorʼs Lien Act obowiązywał tylko w stanie Nowy Jork. Niemniej jednak od końca lat 30. XX w. wzorowane na nim statuty zaczęły być przyjmowane w kolejnych stanach 23 Od 1954 r. Statut wyraźnie wskazywał, iż zabezpieczenie dotyczyło nie tylko samej zaliczki, ale wszelkiego rodzaju zobowiązań faktoranta względem faktora związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Por. S.T. Roscoe, F.S. Danziger, The rebirth..., s. 758,

13 1. Rys historyczny USA 24. Wśród przyczyn takiego rozwoju ustawodawstwa można wskazać zarówno rozproszenie przemysłu tekstylnego i w jego następstwie faktorów poza rejon Nowego Jorku, co nastąpiło po kryzysie lat 30., jak i wykorzystanie faktoringu w nowych branżach, m.in. w przemyśle meblarskim, skórzanym, chemicznym, kosmetycznym, papierniczym, obuwniczym i gumowym 25. Czynnikiem wpływającym na rozwój legislacji było także przejmowanie przedsiębiorstw faktoringowych przez podmioty zajmujące się finansowaniem sprzedaży na raty, prowadzące działalność w wielu stanach i uzyskujące w nich ochronę swoich interesów w drodze statutowej 26. Okres uchwalania kolejnych Factorʼs Lien Acts to także czas rozpowszechnienia się innego sposobu finansowania bieżącej działalności gospodarczej przedsiębiorców, polegającego na stałym i zorganizowanym udzielaniu pożyczek zabezpieczonych na przelewanych wierzytelnościach (accounts receivable financing) 27. Również i ta metoda uzyskiwania środków obrotowych została wsparta przez legislatury stanowe, które stopniowo przyjmowały Accounts Receivable Statutes. Konstrukcja accounts receivable finansing mylona niejednokrotnie z faktoringiem znacząco różniła się w założeniu od jego klasycznej postaci. Faktor nabywał bowiem wierzytelności bez potrzeby rozliczania się z kwoty otrzymanej tytułem jej spłaty oraz bez regresu wobec faktoranta, przejmując ryzyko niewypłacalności dłużnika. Stąd też 24 Od 1938 r. do 1959 r. statuty wzorowane na Factorʼs Lien Act przyjęło 26 stanów. Część z nich nie dotyczyła jednak wierzytelności powstających ze sprzedaży towarów niebędących uprzednio przedmiotem zastawu. Por. C.G. Moore, Developments in Factoring, Inventory Liens and Accounts Receivable Financing, The Business Lawyer 1959, t. 14, s i n.; 1960, t. 15, s. 995 i n.; 1961, t. 16, s. 818 i n.; 1962, t. 17, s. 801 i n.; C.G. Moore, M.P. Kupfer, Factorʼs Liens and Accounts Receivable Current Developments, The Business Lawyer 1957, t. 12, s. 482 i n.; C.G. Moore, Factorʼs Liens and Accounts Receivable Current Developments, The Business Lawyer 1958, t. 13, s. 583 i n. 25 Por. P. Biscoe, Law..., s Por. G. Gilmore, Security..., t. I, s Jak wskazuje G. Gilmore, Security..., t. I, s. 132, obie formy finansowania zarówno faktoring, jak i pożyczanie zabezpieczone przelewem wierzytelności są czasem określane ogólnie mianem accounts receivable financing, tj. finansowania w oparciu o wierzytelności. Niemniej jednak nazwy tej używa się zasadniczo w węższym znaczeniu, do oznaczenia tylko tej drugiej konstrukcji, zaliczanej do kategorii asset-based lending pożyczania pod zabezpieczenie na aktywach, najczęściej na wierzytelnościach, zapasach zgromadzonych w magazynach oraz składnikach wyposażenia zakładów pożyczkobiorcy. W taki też sposób termin accounts receivable financing będzie używany w dalszej części rozważań. 29

14 Rozdział I. Faktoring zagadnienia wstępne dla ochrony swoich interesów ekonomicznych zastrzegał sobie prawo sprawdzania sytuacji finansowej oraz aprobowania potencjalnych nabywców towarów lub usług jeszcze przed zawarciem z nimi przez faktoranta umowy stanowiącej źródło należności pieniężnej. Dłużnicy byli ponadto zawiadamiani o zmianie wierzyciela oraz dokonywali płatności bezpośrednio faktorowi 28. Tymczasem w przypadku accounts receivable financing cesjonariusz miał regres względem cedenta w razie niewypłacalności dłużnika, który nie musiał być uprzednio aprobowany przez pożyczkodawcę, nie był powiadamiany o cesji i uiszczał należność do rąk pożyczkobiorcy. Dopiero później kwota ta była przekazywana cesjonariuszowi w wysokości odpowiadającej zadłużeniu. Do lat 60. XX w. faktorami w USA byli przeważnie przedsiębiorcy niezależni od instytucji bankowych, zainteresowanych raczej udzielaniem pożyczek zabezpieczonych przelewem wierzytelności. Wyjątkami w tej mierze były przedsiębiorstwa faktoringowe utworzone przez Bank of America (1937 r.), Trust Company of Georgia (1939 r.) oraz The First National Bank of Boston (1945 r.) 29. Zmiana nastąpiła po roku 1963, kiedy to US Comptroller of Currency zaaprobował faktoring jako działalność dozwoloną dla sektora bankowego. Spowodowało to wręcz lawinowe zainteresowanie się banków faktoringiem: przejmowały one istniejące już przedsiębiorstwa faktoringowe (wyjątkowo tworzyły nowe) bądź też organizowały własne oddziały zajmujące się faktoringiem. W wyniku tego w 1980 r. na trzydzieści pięć największych podmiotów zajmujących się faktoringiem w USA, dwadzieścia osiem było własnością banków 30. Pomimo upływu czasu, faktoring w USA nie rozszerzył zbytnio zakresu swojego zastosowania i jest przeważnie wykorzystywany w tradycyjnych dla tej umowy gałęziach przemysłu: tekstylnym, odzieżowym, obuwniczym, a także przy obrocie zabawkami i innymi dobrami konsumpcyjnymi o krótkim okresie trwałości. Po trwającej do połowy lat 60. XX w. ekspansji faktoringu faktorzy amerykańscy zaprzestali bowiem poszukiwania nowych branż, w których oferowane przez nich usługi znalazłyby zastosowanie. Dopiero w ostatnich latach wzrost wykorzystania faktoringu przy imporcie do USA towarów 28 Por. definicje faktoringu C.G. Moore, G. Gilmore, czy też J.F. Hilson i J.S. Turner w rozdziale I Tak P. Rawa, Factoring..., s Por. D.A. Chiesa, Factoring in..., s

15 1. Rys historyczny z Dalekiego Wschodu, zwłaszcza elektroniki, zmusił faktorów do zainteresowania się nowymi dziedzinami przemysłu Rozwój faktoringu poza granicami USA Po zakończeniu II wojny światowej faktorzy amerykańscy zaczęli dostrzegać ograniczenia w możliwości rozwoju faktoringu na terenie Ameryki oraz szansę na korzystne zastosowanie tej umowy w krajach, z którymi ich klienci prowadzili interesy 32. Z tego też powodu na przełomie lat 50. i 60. XX w. zaczęli wkraczać ze swoją działalnością na terytorium Europy, oferując nieznany tam dotąd faktoring współczesny 33. Trudno dokładnie wskazać, w którym z państw europejskich faktoring współczesny znalazł zastosowanie najwcześniej. Z najczęściej spotykanych w literaturze dat wynika jednak, iż pierwszym przedsiębiorstwem faktoringowym w Europie był najprawdopodobniej Mittelrheinische Kreditbank Dr. Horbach & Co. KG w Meinz, powstały w 1958 r. w Republice Federalnej Niemiec. Z kolei w 1960 r. wspomniany już amerykański bank The First National Bank of Boston założył w Wielkiej Brytanii spółkę International Factors Ltd., zaś w 1963 r. Svenska Handelsbanken w Sztokholmie utworzył Svensk Factoring 31 Por. F. Salinger, Factoring..., s Por. J. Kohnstamm, The Geographic Spread of factoring (w:) Handbuch des nationalen und internationalen Factoring, K.F. Hagenmüller, H.J. Sommer, U. Brink (red.), wyd. 3 zmienione, Frankfurt am Mein 1997, s F. Salinger, Factoring..., s. 7, jako drugie źródło pojawienia się faktoringu w Wielkiej Brytanii podaje przyjęty w państwach Europy kontynentalnej zwyczaj finansowania kredytu kupieckiego przez pożyczanie pieniędzy z banku w zamian za dostarczenie kopii faktury sprzedaży. W początkach lat 50. w Londynie niektóre instytucje finansowe rozpoczęły dyskontowanie faktur (invoice discounting). Polegało to na kupowaniu wierzytelności w drodze pisemnego przelewu połączonego z przekazaniem potwierdzającej ją faktury bez powiadamiania o transakcji dłużnika oraz bez przejmowania ryzyka niewypłacalności. Dłużnik spłacał należność do rąk cedenta, który następnie przekazywał ją instytucji finansowej. Z czasem podmioty te zaczęły powiadamiać dłużników o dokonanym przelewie oraz odbierać należności bezpośrednio, upodabniając się przez to do faktorów. 31

16 Rozdział I. Faktoring zagadnienia wstępne AB przedsiębiorstwo mające istotny wkład w rozwój faktoringu międzynarodowego 34. Podstawowym zadaniem faktorów amerykańskich w Europie było początkowo ułatwienie kontaktów handlowych ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki poprzez obsługę wierzytelności powstających w wyniku transakcji międzynarodowych. Szybko jednak okazało się, że zyski i zapotrzebowanie na usługi w zakresie ubocznie traktowanego faktoringu krajowego były znacznie większe, niż pierwotnie przewidywano. Z tego też względu w państwach europejskich zaczęli się pojawiać kolejni faktorzy amerykańscy, jak m.in. Walter E. Heller & Company 35, natomiast ci obecni już wcześniej rozszerzali swoją działalność. Przykładem w tej mierze może być The First National Bank of Boston, który tworząc kolejne przedsiębiorstwa faktoringowe w poszczególnych krajach dał początek międzynarodowej sieci International Factors Group. Typowym sposobem wejścia amerykańskich faktorów na rynki państw europejskich było tworzenie spółek joint-venture z krajowymi bankami, które znały lokalny rynek i prawo oraz miały zaufanie potencjalnych klientów (faktorantów). Z upływem czasu coraz liczniej powstawały także nowe przedsiębiorstwa faktoringowe tworzone przez lokalne banki i zakłady ubezpieczeń 36. W rezultacie liczba faktorów w Europie z ośmiu w 1962 r. wzrosła do 52 w 1968 r. 37 Część z nich weszła w skład utworzonej w 1968 r. sieci Factors Chain International, zrzeszającej niezależne przedsiębiorstwa faktoringowe, która liczy obecnie 256 członków w 67 krajach świata Tak J. Kohnstamm, The Geographic..., s. 47, 48, 50; K. Kaufhold, Der deutsche Factoringmarkt (w:) Handbuch des nationalen..., s. 61. W kwestii powstawania faktorów w Europie, por. także J. Kohnstamm, Cooperation in International Factoring Groups (w:) Factoring-Handbuch..., s. 195; P. Biscoe: Law..., s. 37; K. Kruczalak, Factoring..., s. 13; J.C. Papeians de Morchoven, La Convention..., s. 837, który wskazuje, że faktoring pojawił się we Francji w 1960 r. 35 Jak wskazuje J. Kohnstamm, The Geographic..., s. 51, utworzone przez Walter E. Heller & Company przedsiębiorstwa faktoringowe były od siebie niezależne i w odróżnieniu od wskazywanej dalej International Factors Group nie stanowiły sieci. Nieco inaczej ten sam autor prezentował tę kwestię (w:) J. Kohnstamm, Cooperation..., s Por. J. Kohnstamm, Cooperation..., s Por. C.O. Livijn, Factoring. The international scene, Stockholm 1969, s Liczba ta stale się zmienia. Dokładne informacje można znaleźć na stronie bliżej o utworzeniu Factors Chain International C.O. Livijn, Factoring. The..., s. 6 oraz J. Kohnstamm, The Geographic..., s

17 1. Rys historyczny Zastosowanie faktoringu w państwach europejskich nastąpiło zasadniczo bez przyjmowania szczególnych rozwiązań prawnych przez legislatury krajowe. Wzrost obrotów faktorów niemal nie wpłynął na zmianę tego stanu rzeczy 39. Stąd też pojawiające się przy stosowaniu faktoringu problemy były i są rozwiązywane przez doktrynę i orzecznictwo przy wykorzystaniu konstrukcji i ogólnych rozwiązań istniejących w krajowych porządkach prawnych przed jego pojawieniem się. Dotyczy to m.in. rozstrzygnięcia, czy zawarcie umowy faktoringu może być oferowane tylko przez banki, czy także przez inne podmioty, jaki jest jej charakter prawny, jak ją zakwalifikować dla celów podatkowych, w jaki sposób następuje transfer wierzytelności, w jakim zakresie można dokonywać przenoszenia wierzytelności przyszłych, czy dopuszczalna jest cesja globalna, jakie są skutki braku powiadomienia dłużnika o zmianie wierzyciela oraz umieszczenia w umowie sprzedaży (dostawy) lub o świadczenie usług zakazu przelewu wynikającej z niej wierzytelności 40. Z uwagi przy tym na różnice występujące w porządkach prawnych, potrzebach i sytuacji społeczno-gospodarczej poszczególnych państw (np. Francji, Wielkiej Brytanii, Niemiec), problemy te doczekały się niejednokrotnie odmiennych rozstrzygnięć. Brak jednolitych rozwiązań kwestii prawnych pojawiających się przy stosowaniu faktoringu miał dość istotny wpływ na ograniczoną możliwość wykorzystania tej umowy w obrocie międzynarodowym. W celu uniknięcia tego problemu rozwinął się tzw. system dwóch faktorów 41, zaś międzynarodowe organizacje zrzeszające faktorów przyjmowały modelowe zasady postępowania. W 1978 r. rozpoczął także pracę zespół powołany przez Prezydenta UNIDROIT dla zunifikowania przepisów odnoszących się do faktoringu 42. Wstępny ich projekt powstał w 1982 r. i po aprobacie przez Radę Zarządzającą UNIDROIT 39 Należy jednak wskazać, że w niektórych krajach np. na Litwie faktoring został unormowany ustawowo. 40 Na szereg z tych problemów zwraca uwagę S. Pisar, Legal aspects of international factoring an American concept goes abroad, The Business Lawyer 1970, t. 25, s W tym przypadku mamy do czynienia z dwoma faktorami w ramach faktoringu faktorem w kraju eksportera oraz w kraju importera; szerzej R.M. Goode, The Legal Aspects of International Factoring (w:) Factoring-Handbuch..., s. 165; I. Sobol, Faktoring międzynarodowy, PB 2004, nr 4, s. 48; P. Katner, Istota faktoringu, jego funkcje i rodzaje, PUG 2003, nr 12, s Sama decyzja o zajęciu się przez UNIDROIT tematyką faktoringu zapadła jeszcze w 1974 r. podczas ustalania zadań organizacji na lata

18 Rozdział I. Faktoring zagadnienia wstępne został przekazany państwom członkowskim organizacji w celu składania uwag. Następnie w 1984 r. powołano komisję ekspertów rządowych, mającą przygotować projekt jednolitych zasad dotyczących wybranych aspektów faktoringu międzynarodowego. W jej pracach brali udział przedstawiciele trzydziestu trzech państw członkowskich UNIDROIT i czterech spoza tego grona, trzech rządowych i dwóch pozarządowych organizacji międzynarodowych oraz sześciu krajowych i międzynarodowych stowarzyszeń profesjonalnych 43. Ostatecznie w dniu 28 maja 1988 r., na zakończenie konferencji dyplomatycznej odbywającej się w Ottawie z udziałem przedstawicieli 59 państw w tym Polski i 10 organizacji międzynarodowych podpisano tekst Konwencji UNIDROIT o faktoringu międzynarodowym 44. Oprócz UNIDROIT, problematyka przenoszenia wierzytelności z transakcji międzynarodowych stała się także przedmiotem prac UN CITRAL. W ich wyniku w dniu 12 grudnia 2001 r. w Nowym Jorku Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych przyjęło Konwencję o przelewie wierzytelności w handlu międzynarodowym (UN Convention on the Assignment of Receivables in International Trade) Por. Diplomatic Conference for the Adoption of the Draft Unidroit Conventions on International Factoring and International Financial Leasing, Acts and Proceedings, Rome 1991, t. 1, s Por. Diplomatic Conference..., t. 1, s. VII; przekład Konwencji UNIDROIT na język polski dokonany przez M. Paluszkiewicz, którym w toku pisania niniejszej monografii pomocniczo się posługiwano, można znaleźć w KPP 1996, z. 4, s. 810 i n. 45 Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 56/81 z dnia 12 grudnia 2001 r.; polski przekład konwencji opracował W. Kurowski, Przelew wierzytelności w handlu międzynarodowym, KPP 2004, z. 4, s i n.; do chwili obecnej konwencja nie weszła jeszcze w życie; została dotąd podpisana przez USA, Luksemburg i Madagaskar oraz przystąpiła do niej Liberia; szerzej o Konwencji UNCITRAL por. m.in. I. Sobol, Faktoring międzynarodowy, PB 2004, s. 51; I. Sobol, Faktoring międzynarodowy, Kraków 2005, s. 61 i n.; W. Kurowski, Przelew wierzytelności w handlu..., s i n.; S.V. Bazinas, An International Legal Regime for Recivables Financing: UNCITRALʼs Contribution, Duke Journal of Comparative & International Law , t. 8, s. 315 i n.; C. Walsh, Receivables Financing and the Conflict of Laws: The UNCITRAL Draft Convention on the Assignment of Receivables in International Trade, Dickinson Law Review , t. 106, s. 159 i n.; B.A. Markell, UNCITRALʼs Receivable Convention: The First Step, but not the Last, Duke Journal of Comparative & International Law 2002, t. 12, s. 401 i n.; M. Deschamps, The Priority Rules of the United Nations Receivables Convention, Duke Journal of Comparative & International Law 2002, t. 12, s. 390 i n. 34

19 1. Rys historyczny 1.4. Obecne znaczenie faktoringu w gospodarce światowej Zapoczątkowany u schyłku lat 50. XX w. proces rozprzestrzeniania się faktoringu współczesnego poza terytorium USA trwa nadal. W chwili obecnej konstrukcja ta jest wykorzystywana w większości państw świata, zaś w wielu z nich działalność faktorów rozwija się bardzo dynamicznie. Dotyczy to zarówno obszaru Europy Zachodniej 46, do której faktoring dotarł przed pięćdziesięciu laty, jak i krajów, w których pojawił się stosunkowo niedawno, położonych zwłaszcza w Europie Środkowej i Wschodniej oraz na Dalekim Wschodzie. Dla przykładu, obroty faktorów w państwach przyjętych w 2004 r. do Unii Europejskiej wzrosły w latach z kwoty nieznacznie przekraczającej 2,5 mld euro 47 do ponad 10 mld, zaś w 2010 r. wyniosły ponad 32 mld. Większość tej sumy około 80% przypadało na faktoring wierzytelności pochodzących z transakcji krajowych. W porównaniu z państwami Europy Środkowej i Wschodniej, rozwój faktoringu w państwach Azji Południowo-Wschodniej (w ciągu ostatnich pięciu lat wzrost obrotów z około 133 mld do 348 mld) jest w znacznie większym stopniu związany z eksportem. O ile do początku lat 80. podstawową metodą płatności w tym rejonie za towary w handlu międzynarodowym była akredytywa (letter of credit), o tyle później zaczęto stopniowo od tego odchodzić, kierując się w stronę sprzedaży z odroczonym terminem płatności oraz w konsekwencji faktoringu międzynarodowego. Wyrazistymi przykładami wzrostu znaczenia faktoringu są Hong Kong i Tajwan, w których obroty faktorów w latach zwiększyły się odpowiednio z 1,3 mld do 14,4 mld oraz z 1 mld do 67 mld, z czego w 2010 r. na faktoring międzynarodowy przypadało odpowiednio 58,3% i 54,8% wpływów. W 2008 r. w Chinach faktoring międzynarodowy stanowił prawie 50% obrotów faktorów (obecnie nieco ponad 22%). Warto zauważyć, że oprócz zmiany w spo 46 Por. np. I. Sobol, Rynek usług faktoringowych w Wielkiej Brytanii (w:) Funkcjonowanie podmiotów gospodarczych w warunkach współpracy międzynarodowej, Prace i materiały IHZ UG IHZ UG 2001, nr 17, s. 70 i n. 47 Poniższe dane w zakresie kwot będą wyrażane w euro i pochodzą ze strony należącej do Factors Chain International. Należy zwrócić uwagę, iż dane te obejmują także dokonywane przez członków Factors Chain International dyskontowanie faktur (invoice discounting) oraz odbiór należności (collection). Nie obejmują one natomiast rozpowszechnionego w USA account receivable financing. 35

20 Rozdział I. Faktoring zagadnienia wstępne sobie finansowania eksportu, dla rozwoju faktorów w tym regionie istotne znaczenie miało także szerokie zastosowanie faktoringu z regresem (niewłaściwego) oraz szerokie zaangażowanie banków, które uwiarygodniły ten sposób pozyskiwania środków obrotowych w oczach potencjalnych faktorantów i dłużników 48. Mówiąc o dynamicznym rozwoju faktoringu na świecie, jego obecnym kształcie i znaczeniu najlepiej jest to zobrazować liczbowo. O ile w 1998 r. łączny obrót w światowym faktoringu wyniósł około 456 mld, o tyle w 2003 r. osiągnął on już 760 mld, zaś w 2010 r. 1,658 bln. Z tej kwoty 1,402 bln przypadało na faktoring krajowy, zaś 246 mld na międzynarodowy. Jak z przedstawionych wyżej danych wynika, w ciągu dwunastu lat ogólna wartość transakcji zwiększyła się prawie czterokrotnie. W przypadku faktoringu międzynarodowego wzrost obrotów był jeszcze szybszy, osiągając ponad pięciokrotność w ciągu ostatnich siedmiu lat (w 2003 r. wynosiły one 47,5 mld). Oprócz znacznego wzrostu obrotów faktorów, w ciągu ostatnich trzydziestu lat istotne zmiany nastąpiły także w odniesieniu do geograficznego zastosowania faktoringu. Jeszcze w 1980 r. ponad połowa światowego obrotu faktorów była uzyskiwana na rynku USA 49. Obecnie sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Zgodnie z danymi zbieranymi przez Factors Chain International, w 2010 r. większość światowego obrotu przypadało na Europę (1,045 bln) z czego 900 mld na faktoring krajowy oraz na Azję (355,6 mld), podczas gdy tylko 95 mld na USA i nieco ponad 90 mld na pozostałe kraje obu Ameryk, 45,5 mld na Australię z Oceanią i 16,7 mld na Afrykę. Podobną zmianę można zaobserwować w odniesieniu do klasyfikacji państw, w których faktorzy osiągają największe obroty. Jak wskazano wyżej, w początkach lat 80. XX w. dominującą pozycję zajmowały Stany Zjednoczone Ameryki. Choć z biegiem czasu przewaga ta stopniowo się zmniejszała, jeszcze w 1999 r. państwo to przewodziło w odniesieniu do wartości zawieranych transakcji faktoringowych. Obecnie (dane za 2010 r.) największe obroty osiągają faktorzy z Wielkiej Brytanii (ponad 226 mld), następnie z Chin (154,5 mld), Francji (153 mld), Włoch (143,7 mld), Niemiec (129,5 mld) i Hiszpanii (112,9 mld). Faktoring międzynarodowy uzyskał w 2010 r. najwyższą wartość na Taj 48 Por. J. Kohnstamm, The Geographic..., s Por. Factoring-Handbuch..., s

PRZENIESIENIE WIERZYTELNOŚCI W UMOWIE FAKTORINGU. Przemysław Katner

PRZENIESIENIE WIERZYTELNOŚCI W UMOWIE FAKTORINGU. Przemysław Katner PRZENIESIENIE WIERZYTELNOŚCI W UMOWIE FAKTORINGU Przemysław Katner Warszawa 2011 Spis treści Wykaz skrótów / 13 Wstęp / 17 Rozdział I Faktoring zagadnienia wstępne / 21 1. Rys historyczny / 21 1.1. Faktoring

Bardziej szczegółowo

Rynek faktoringu w Polsce rośnie szybciej niż w Europie

Rynek faktoringu w Polsce rośnie szybciej niż w Europie Rynek faktoringu w Polsce rośnie szybciej niż w Europie Z opublikowanych na początku kwietnia tego roku danych wynika, że obroty firm faktoringowych zrzeszonych w Polskim Związku Faktorów (PZF) wzrosły

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania działalności gospodarczej

Źródła finansowania działalności gospodarczej Źródła finansowania działalności gospodarczej ŹRÓDŁA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ISTOTA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSOWANIE polega na: pozyskiwaniu środków pieniężnych przez

Bardziej szczegółowo

Działalność faktoringowa przedsiębiorstw finansowych w 2011 r.

Działalność faktoringowa przedsiębiorstw finansowych w 2011 r. Warszawa, 202.07.02 Działalność faktoringowa przedsiębiorstw finansowych w 20 r. Badaniem GUS zostało objętych 39 podmiotów prowadzących w 20 r. działalność faktoringową. W badanej zbiorowości było 20

Bardziej szczegółowo

Działalność faktoringowa przedsiębiorstw finansowych w 2010 r.

Działalność faktoringowa przedsiębiorstw finansowych w 2010 r. Warszawa, 011.07.01 Działalność faktoringowa przedsiębiorstw finansowych w 010 r. Badaniem GUS w 010 r. zostały objęte 44 podmioty prowadzące działalność faktoringową. W grupie tej było 5 wyspecjalizowanych

Bardziej szczegółowo

Kredyt czy faktoring?

Kredyt czy faktoring? Kredyt czy faktoring? Przedsiębiorco! Nie wiesz, którą formę finansowania wybrać? Oto checklista przejdź przez nią krok po kroku, a dowiesz się, kiedy warto skorzystać z kredytu, a kiedy z faktoringu.

Bardziej szczegółowo

Finansowanie współpracy z Chinami - skutecznie i bezpiecznie. Warszawa 5.09.2014

Finansowanie współpracy z Chinami - skutecznie i bezpiecznie. Warszawa 5.09.2014 Finansowanie współpracy z Chinami - skutecznie i bezpiecznie Warszawa 5.09.2014 1 HANDEL ZAGRANICZNY SKUTECZNIE I BEZPIECZNIE Ryzyko handlowe Ryzyko polityczne Ryzyko walutowe Ryzyko kredytowe Ryzyko stopy

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Ranking "Faktor 2005"

Ranking Faktor 2005 Ranking "Faktor 00" Która firma faktoringowa jest najlepszym partnerem dla Twojej firmy? Redaktorzy Portalu Finansowego IPO.pl przeanalizowali atrakcyjność faktorów działających na rynku polskim. Efektem

Bardziej szczegółowo

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. REGULAMIN WYKUPU PRZEZ BOŚ S.A. WIERZYTELNOŚCI W OBROCIE KRAJOWYM

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. REGULAMIN WYKUPU PRZEZ BOŚ S.A. WIERZYTELNOŚCI W OBROCIE KRAJOWYM BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. REGULAMIN WYKUPU PRZEZ BOŚ S.A. WIERZYTELNOŚCI W OBROCIE KRAJOWYM Warszawa, lipiec 2013r. Rozdział 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Regulamin wykupu przez Bank Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Faktoring. European Commission Enterprise and Industry

Faktoring. European Commission Enterprise and Industry Faktoring European Commission Enterprise and Industry Title of the presentation Faktoring 09.04.2010 Date 2 2 Dostawca towarów lub / i usług. Faktorant Odbiorca towarów lub / i usług Dłużnik zapłata Wyspecjalizowana

Bardziej szczegółowo

Dlaczego faktoring jest jednym D z korzystniejszych sposobów na zwiększenie płynności finansowej?

Dlaczego faktoring jest jednym D z korzystniejszych sposobów na zwiększenie płynności finansowej? TAI Press 0812160195102 Gazeta Prawna - Dodatek C z dnia 2008-12-30 Dlaczego faktoring jest jednym D z korzystniejszych sposobów na zwiększenie płynności finansowej? Faktoring przez długi czas nie był

Bardziej szczegółowo

Bibby Financial Services

Bibby Financial Services Bibby Financial Services Bibby Financial Services Wspieramy rozwój firm na całym świecie Bibby Financial Services Wspieramy rozwój firm na całym świecie Należymy do Bibby Line Group Ltd. transport morski

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl t en m l ragek.p f wy kart o rm.bez a D ww w Recenzenci Prof. zw. dr hab. Ewa Kucharska-Stasiak Prof. zw. dr hab. Halina Henzel Opracowanie graficzne i typograficzne Jacek Tarasiewicz Redaktor Jadwiga

Bardziej szczegółowo

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. REGULAMIN WYKUPU PRZEZ BOŚ S.A. WIERZYTELNOŚCI PRZYSŁUGUJĄCYCH DO JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. REGULAMIN WYKUPU PRZEZ BOŚ S.A. WIERZYTELNOŚCI PRZYSŁUGUJĄCYCH DO JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. REGULAMIN WYKUPU PRZEZ BOŚ S.A. WIERZYTELNOŚCI PRZYSŁUGUJĄCYCH DO JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO Warszawa, lipiec 2013r. Rozdział 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Regulamin wykupu

Bardziej szczegółowo

Faktoring jako jedna z form finansowania przedsiębiorstw

Faktoring jako jedna z form finansowania przedsiębiorstw jako jedna z form finansowania przedsiębiorstw Michał Wójcik Kierownik Zespołu Produktów Finansowych Biuro Produktów Finansowania Handlu, Bank Pekao SA Warszawa, piątek, 6 marca 2009 AGENDA Istota transakcji,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów. Wstęp

Spis treści. Wykaz skrótów. Wstęp Spis treści Wykaz skrótów Wstęp Rozdział I. Prawne aspekty umowy leasingowej 1.1. Leasing w prawie cywilnym 1.2. Cesja wierzytelności leasingowych - podstawy cywilnoprawne 1.3. Leasing po upadłości 1.4.

Bardziej szczegółowo

Faktoring w KUKE Finance. Finansujemy rozwój Twojego biznesu

Faktoring w KUKE Finance. Finansujemy rozwój Twojego biznesu Faktoring w KUKE Finance Finansujemy rozwój Twojego biznesu Chcesz rozwijać swoją firmę, ale potrzebna do tego gotówka jest zamrożona w niezapłaconych fakturach? Potrzebujesz wzmocnić swoją pozycję konkurencyjną

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka i niwelowanie strat w handlu zagranicznym. Program Rozwoju Eksportu

Profilaktyka i niwelowanie strat w handlu zagranicznym. Program Rozwoju Eksportu Profilaktyka i niwelowanie strat w handlu zagranicznym Program Rozwoju Eksportu Agenda 1. Cele przedsiębiorstw w działaniach eksportowych 2. Ryzyka w handlu zagranicznym 3. Ryzyko sprzedaży z odroczonym

Bardziej szczegółowo

Bibby Financial Services

Bibby Financial Services Bibby Financial Services Bibby Financial Services Wspieramy rozwój firm na całym świecie Łukasz Sadowski Piotr Brewczak Jaki jest średni roczny wzrost faktoringu w ostatnich 3 latach? Branża faktoringowa

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 18 grudnia 2003 r., I CK 7/03

Wyrok z dnia 18 grudnia 2003 r., I CK 7/03 Wyrok z dnia 18 grudnia 2003 r., I CK 7/03 Brak w umowie tzw. faktoringu niewłaściwego zastrzeżenia, że niespłacenie wierzytelności przez dłużnika powoduje jej powrót do faktoranta (cedenta), nie eliminuje

Bardziej szczegółowo

Mówimy TAK, gdy inni mówią nie. Debiut obligacji na okaziciela serii B AOW Faktoring Sp. z o.o. na rynku Catalyst

Mówimy TAK, gdy inni mówią nie. Debiut obligacji na okaziciela serii B AOW Faktoring Sp. z o.o. na rynku Catalyst Debiut obligacji na okaziciela serii B AOW Faktoring Sp. z o.o. na rynku Catalyst Częstochowa, 2011 Informacje o Emitencie AOW Faktoring Sp. z o.o. (Emitent, Spółka) jest to rodzinna firma z tradycjami,

Bardziej szczegółowo

Ustawa Deregulacyjna wprowadziła następujące zmiany w Ustawie o VAT:

Ustawa Deregulacyjna wprowadziła następujące zmiany w Ustawie o VAT: Ustawa Deregulacyjna wprowadziła następujące zmiany w Ustawie o VAT: Obowiązek podatkowy przy wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów (dalej: WDT) i wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów (dalej: WNT) Przy

Bardziej szczegółowo

Zawarcie przez Emitenta znaczącej umowy obejmującej m.in. udzielenie poręczenia przez spółki zależne od Emitenta

Zawarcie przez Emitenta znaczącej umowy obejmującej m.in. udzielenie poręczenia przez spółki zależne od Emitenta Spółka: Work Service S.A. Raport bieżący nr: 43/2015 Data: 19 listopada 2015 r. Podstawa prawna : Art. 56 ust. 1 pkt 2 Ustawy o ofercie - informacje bieżące i okresowe, 5 ust.1 pkt 3 rozporządzenia Ministra

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CSK 149/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 14 września 2006 r. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski

Bardziej szczegółowo

REKOMENDACJA WDROŻENIOWA FUNDACJI NA RZECZ KREDYTU HIPOTECZNEGO

REKOMENDACJA WDROŻENIOWA FUNDACJI NA RZECZ KREDYTU HIPOTECZNEGO SYGN. 2011.12.12_RWF/NOT/JK REKOMENDACJA WDROŻENIOWA FUNDACJI NA RZECZ KREDYTU HIPOTECZNEGO dotyczy: ZAPEWNIENIE SPÓJNEJ PRAKTYKI BANKOWO- -NOTARIALNEJ W ZAKRESIE KREDYTOWANIA HIPOTECZNEGO Akt, którego

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

GWARANCJE. w Banku BGŻ S.A.

GWARANCJE. w Banku BGŻ S.A. GWARANCJE w Banku BGŻ S.A. Informacje ogólne Bank BGŻ jest jednym z 10 największych banków w Polsce. Od ponad 30-lat aktywnie działamy na rynku. Jesteśmy bankiem uniwersalnym. Oferujemy produkty i usługi

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku

Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku w sprawach: przystąpienia Gminy Kowalewo Pomorskie do Lokalnego Funduszu Pożyczkowego Samorządowa Polska Kowalewo

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.)

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Mikołów, dnia 9 maja 2011 r. REGON: 278157364 RAPORT ZAWIERA: 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O EMITENCIE 2. WYBRANE

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Leasing i factoring jako alternatywne źródła pozyskiwania kapitału. Cel ogólny kształcenia: Cele szczegółowe zajęć:

KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Leasing i factoring jako alternatywne źródła pozyskiwania kapitału. Cel ogólny kształcenia: Cele szczegółowe zajęć: KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Leasing i factoring jako alternatywne źródła pozyskiwania kapitału. Cel ogólny kształcenia: zapoznanie z wybranymi aspektami kredytowania firmy. Cele szczegółowe zajęć: 1) wyjaśnić

Bardziej szczegółowo

ANEKS NR 1. Prospekt Emisyjny Aneks nr 1. Było: str. 80 pkt. 8.1.3

ANEKS NR 1. Prospekt Emisyjny Aneks nr 1. Było: str. 80 pkt. 8.1.3 ANEKS NR 1 Aneks nr 1 do Prospektu Emisyjnego Akcji Serii B FAMUR S.A. zatwierdzonego przez KPWiG w dniu 21 czerwca 2006 roku Aneks do zatwierdzonego Prospektu uwzględnia zdarzenia i okoliczności, które

Bardziej szczegółowo

zawarta w dniu r. w Gdyni pomiędzy:

zawarta w dniu r. w Gdyni pomiędzy: UMOWA PRZELEWU WIERZYTELNOŚCI zawarta w dniu r. w Gdyni pomiędzy: Panią/Panem.., zam..., legitymującym się dowodem osobistym serii.. nr, posiadającym PESEL, zwanym dalej Cedentem oraz Centrum Windykacji

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE OFERT FAKTORINGOWYCH

ZESTAWIENIE OFERT FAKTORINGOWYCH ZESTAWIENIE OFERT FAKTORINGOWYCH Arvato services Polska Bibby Financial Services Sp. z o.o. Znaczenie wieku firmy i wielkości jej obrotów Minimum rok firmy. Wielkość obrotów ma wpływ na koszty Limity min

Bardziej szczegółowo

prowadzenie działalności gospodarczej w formie SKA

prowadzenie działalności gospodarczej w formie SKA prowadzenie działalności gospodarczej w formie SKA Mariusz Szkaradek Adwokat/Doradca Podatkowy 11 maja 2012 r. SKA regulacja prawna (1) Zgodnie z art. 125 KSH, SKA jest spółka osobowa mająca na celu prowadzenie

Bardziej szczegółowo

Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań.

Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań. Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań. Analiza struktury budżetów jednostek samorządu terytorialnego pozwala na stwierdzenie, iż sfinansowanie

Bardziej szczegółowo

Usługa faktoringu w PKO BP Faktoring SA. Koszalin, dnia 11.04.2013r.

Usługa faktoringu w PKO BP Faktoring SA. Koszalin, dnia 11.04.2013r. Usługa faktoringu w PKO BP Faktoring SA Koszalin, dnia 11.04.2013r. Co to jest faktoring? Z pojęciem faktoringu wiążą się trzy podmioty. Każdy z nich w różnych opracowaniach dotyczących usługi faktoringu

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 12 września 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym (druk nr 713)

do ustawy z dnia 12 września 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym (druk nr 713) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 12 września 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym (druk nr 713) U S T A W A z dnia z dnia 17 listopada

Bardziej szczegółowo

K. Ladra, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Krótkoterminowe decyzje w zakresie finansów przedsiębiorstw z branży 10-Manufacture of food products

K. Ladra, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Krótkoterminowe decyzje w zakresie finansów przedsiębiorstw z branży 10-Manufacture of food products K. Ladra, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Krótkoterminowe decyzje w zakresie finansów przedsiębiorstw z branży 10-Manufacture of food products Słowa kluczowe: finanse krótkoterminowe, finanse przedsiębiorstw,

Bardziej szczegółowo

BZ WBK LEASING S.A. 07-03-2014 Kowary

BZ WBK LEASING S.A. 07-03-2014 Kowary BZ WBK LEASING S.A. 07-03-2014 Kowary Spis treści 1. Kim jesteśmy 2. Zalety leasingu jako formy finansowania 3. Leasing operacyjny, leasing finansowy 3. Co oferujemy Klientowi 4. Przewagi konkurencyjne

Bardziej szczegółowo

Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych. i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego.

Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych. i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego. Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego. Tło legislacyjne dla rozważań nad sposobami efektywnego lokowania nadwyżek środków pieniężnych

Bardziej szczegółowo

Bibby Financial Services

Bibby Financial Services Bibby Financial Services Bibby Financial Services Łukasz Sadowski Kierownik Zespołu SprzedaŜy Jak działa faktoring? Krok 1 - SprzedaŜ towaru i wystawienie faktury Dostawca dostarcza towar, bądź usługę

Bardziej szczegółowo

CRIDO TAXAND FLASH SIERPIEŃ

CRIDO TAXAND FLASH SIERPIEŃ CRIDO TAXAND FLASH SIERPIEŃ 2013 TEMATY MIESIĄCA Nowe regulacje dotyczące cen transferowych; Kredyt kupiecki podlega cienkiej kapitalizacji; Przepisy krajowe nie naruszają przepisów dyrektywy w zakresie

Bardziej szczegółowo

Historia. 1996 rozpoczęcie działalności w zakresie usług finansowych. 2006 przekształcenie w spółkę akcyjną

Historia. 1996 rozpoczęcie działalności w zakresie usług finansowych. 2006 przekształcenie w spółkę akcyjną Historia 1996 rozpoczęcie działalności w zakresie usług finansowych 2006 przekształcenie w spółkę akcyjną Czerwiec 2007 publiczna emisja akcji na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych Historia Premium

Bardziej szczegółowo

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2011 Bezpieczne wejście na nowe rynki zbytu ubezpieczenia kredytowe Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw Jak zostać i pozostać przedsiębiorcą? Zygmunt Kostkiewicz, prezes zarządu KUKE S.A. Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Faktoring w branży Automotive

Faktoring w branży Automotive Zwiększenie płynności finansowej oraz zabezpieczenie transakcji z odbiorcami. Faktoring w branży Automotive IFIS Finance Sp. z o.o. Michał Szumski Regionalny Dyrektor Sprzedaży Sytuacja w branży Automotive

Bardziej szczegółowo

UMOWA DOSTEPU DO SYSTEMU SPRZEDAŻY POŻYCZEK "POŻYCZKOPOSIADACZ"

UMOWA DOSTEPU DO SYSTEMU SPRZEDAŻY POŻYCZEK POŻYCZKOPOSIADACZ UMOWA DOSTEPU DO SYSTEMU SPRZEDAŻY POŻYCZEK "POŻYCZKOPOSIADACZ" zawarta w dniu 2013-05-31 w.................... pomiędzy: Adamem Zawisza prowadzącym działalność gospodarcza na podstawie wpisu do ewidencji

Bardziej szczegółowo

Dostawa towarów będzie opodatkowana dopiero w momencie ich poboru z magazynu konsygnacyjnego przez nabywcę.

Dostawa towarów będzie opodatkowana dopiero w momencie ich poboru z magazynu konsygnacyjnego przez nabywcę. Dostawa towarów będzie opodatkowana dopiero w momencie ich poboru z magazynu konsygnacyjnego przez nabywcę. Ostatnie projekty zmian do ustawy o podatku od towarów i usług (ustawa o VAT) przewidują wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Neurosprzedaż, czyli anatomia sprzedaży faktoringu. Poznań, 8 maja 2014 r.

Neurosprzedaż, czyli anatomia sprzedaży faktoringu. Poznań, 8 maja 2014 r. Neurosprzedaż, czyli anatomia sprzedaży faktoringu Poznań, 8 maja 2014 r. więcej o faktoringu więcej o sprzedaży Ile kosztuje faktoring? Komu zaproponować faktoring? Jak wygląda proces sprzedażowy w BFS?

Bardziej szczegółowo

ANEKS NR 1 Z DNIA 8 KWIETNIA 2011 R.

ANEKS NR 1 Z DNIA 8 KWIETNIA 2011 R. Oferta publiczna od 1 do 1.100.000 akcji zwykłych serii D oraz od 3.300.000 do 8.200.000 akcji zwykłych serii AA o wartości nominalnej 1 zł każda oraz ubieganie się o dopuszczenie i wprowadzenie do obrotu

Bardziej szczegółowo

Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 2010 roku a

Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 2010 roku a Warszawa, 2011.07.08 Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 2010 roku a W 2010 r. badaniem objęto 59 firm pośrednictwa kredytowego. Wśród nich przeważały spółki kapitałowe (20 spółek akcyjnych

Bardziej szczegółowo

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 10 września 2014 r. Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku Badaniem objęte zostały 123 przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótow Literatura podstawowa Wstęp ROZDZIAŁ I. Wprowadzenie funkcja zabezpieczeń kredytu oraz skutki ich ustanowienia

Spis treści Wykaz skrótow Literatura podstawowa Wstęp ROZDZIAŁ I. Wprowadzenie funkcja zabezpieczeń kredytu oraz skutki ich ustanowienia Wykaz skrótow................................. 11 Literatura podstawowa............................ 13 Wstęp....................................... 15 ROZDZIAŁ I. Wprowadzenie funkcja zabezpieczeń kredytu

Bardziej szczegółowo

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Rzecznik Prasowy Prezesa GUS seminarium naukowe pod patronatem naukowym prof. dr hab. Józefa Oleńskiego Prezesa GUS RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY prof. nadzw. dr

Bardziej szczegółowo

Program. Jak bezpiecznie realizować międzynarodowe transakcje handlowe 28.11.2013. Przeprowadzenie szkolenia ma także na celu:

Program. Jak bezpiecznie realizować międzynarodowe transakcje handlowe 28.11.2013. Przeprowadzenie szkolenia ma także na celu: Program Jak bezpiecznie realizować międzynarodowe transakcje handlowe 28.11.2013 Dla wielu przedsiębiorców ogromnym wyzwaniem jest zminimalizowanie lub eliminacja wszelkiego ryzyka związanego z zabezpieczaniem

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

Perspektywy wejścia na rynki zagraniczne - odejście od schematu współpracy z ubezpieczycielem. Program Rozwoju Eksportu.

Perspektywy wejścia na rynki zagraniczne - odejście od schematu współpracy z ubezpieczycielem. Program Rozwoju Eksportu. Perspektywy wejścia na rynki zagraniczne - odejście od schematu współpracy z ubezpieczycielem Program Rozwoju Eksportu. Współpraca z ubezpieczycielem profilaktyka i niwelowanie strat tradycyjna rola ubezpieczyciela

Bardziej szczegółowo

Te same zasady mają zastosowanie do rozliczania różnic kursowych od kapitałowych rat kredytów (pożyczek).

Te same zasady mają zastosowanie do rozliczania różnic kursowych od kapitałowych rat kredytów (pożyczek). OGÓLNE ZASADY USTALANIA RÓŻNIC KURSOWYCH... Te same zasady mają zastosowanie do rozliczania różnic kursowych od kapitałowych rat kredytów (pożyczek). Przykład 10 stycznia 2007 r. Spółka z o.o. otrzymała

Bardziej szczegółowo

WERSJA ZAKTUALIZOWANA 10.09.2004

WERSJA ZAKTUALIZOWANA 10.09.2004 WERSJA ZAKTUALIZOWANA 10.09.2004 DODATKOWE KOSZTY I PROWIZJE ZWIĄZANE Z ZACIĄGNIĘCIEM KREDYTU HIPOTECZNEGO (finansowanie kredytem hipotecznym zakupu mieszkania stanowiącego odrębną własność na rynku pierwotnym)

Bardziej szczegółowo

WNT i WDT - Wewnątrzwspólnotowe Nabycie Towarów oraz Wewnątrzwspólnotowa Dostawa Towarów (zasady)

WNT i WDT - Wewnątrzwspólnotowe Nabycie Towarów oraz Wewnątrzwspólnotowa Dostawa Towarów (zasady) WNT i WDT - Wewnątrzwspólnotowe Nabycie Towarów oraz Wewnątrzwspólnotowa Dostawa Towarów (zasady) Zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług opodatkowaniu tym podatkiem podlegają między innymi wewnątrzwspólnotowe

Bardziej szczegółowo

W p r o w a d z e n i e d o s p r a w o z d a n i a f i n a n s o w e g o

W p r o w a d z e n i e d o s p r a w o z d a n i a f i n a n s o w e g o Załącznik nr 2 do ustawy z dnia Załącznik nr 5 ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA JEDNOSTEK MAŁYCH KORZYSTAJĄCYCH Z UPROSZCZEŃ ODNOSZĄCYCH SIĘ

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 2 kwietnia 2004 r. o niektórych zabezpieczeniach finansowych 1) (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2004 r.) Rozdział 1.

USTAWA. z dnia 2 kwietnia 2004 r. o niektórych zabezpieczeniach finansowych 1) (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2004 r.) Rozdział 1. Dz.U.04.91.871 USTAWA z dnia 2 kwietnia 2004 r. o niektórych zabezpieczeniach finansowych 1) (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2004 r.) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa reguluje zasady ustanawiania i

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FINANSOWE DLA EKSPORTERÓW POLSKICH DO WIELKIEJ BRYTANII

WSPARCIE FINANSOWE DLA EKSPORTERÓW POLSKICH DO WIELKIEJ BRYTANII WSPARCIE FINANSOWE DLA EKSPORTERÓW POLSKICH DO WIELKIEJ BRYTANII KLUCZOWE PROBLEMY W EKSPANSJI MIĘDZYNARODOWEJ PODNOSZONE PRZEZ PRZESIĘBIORCÓW 2 FIRMY OCZEKUJĄ SZEROKIEGO ZAKRESU WSPARCIA W PROWADZENIU

Bardziej szczegółowo

Rekomendacja U. (R)ewolucja na rynku Bancassurance. 25 listopada 2014r.

Rekomendacja U. (R)ewolucja na rynku Bancassurance. 25 listopada 2014r. Rekomendacja U (R)ewolucja na rynku Bancassurance. 25 listopada 2014r. 2 3 Rekomendacja 7.1 Bank jako ubezpieczający w danej umowie ubezpieczenia nie powinien jednocześnie przy tej samej umowie występować

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA PRAWNA ARKANA

KANCELARIA PRAWNA ARKANA KANCELARIA PRAWNA ARKANA KOMPLEKSOWE ROZWIĄZANIA PRAWNE DLA BIZNESU ARKANA TO PROFESJONALNE USŁUGI PRAWNE DLA FIRM ARKANA oznacza tajniki kunsztu mistrzów danej dziedziny wiedzy. Stąd nazwa naszej Kancelarii.

Bardziej szczegółowo

Ewolucja polsko-niemieckiej wymiany handlowej na przełomie XX i XXI wieku

Ewolucja polsko-niemieckiej wymiany handlowej na przełomie XX i XXI wieku Ewolucja polsko-niemieckiej wymiany handlowej na przełomie XX i XXI wieku Nr 146 / 2013 22 11 13 INSTYTUT ZACHODNI im. Zygmunta Wojciechowskiego Instytut Naukowo-Badawczy, Poznań Autor: Piotr Misztal Handel

Bardziej szczegółowo

FIRMY ZRZESZONE W POLSKIM ZWIĄZKU FAKTORÓW NABYŁY W 2013 ROKU WIERZYTELNOŚCI O WARTOŚCI 96,58 mld ZŁOTYCH. WZROST O 15,54% r. d r.

FIRMY ZRZESZONE W POLSKIM ZWIĄZKU FAKTORÓW NABYŁY W 2013 ROKU WIERZYTELNOŚCI O WARTOŚCI 96,58 mld ZŁOTYCH. WZROST O 15,54% r. d r. FIRMY ZRZESZONE W POLSKIM ZWIĄZKU FAKTORÓW NABYŁY W 2013 ROKU WIERZYTELNOŚCI O WARTOŚCI 96,58 mld ZŁOTYCH. WZROST O 15,54% r. d r. Obroty faktorów zrzeszonych w PZF bliskie rekordowego poziomu 100 miliardów

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw 1)

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt U S T A W A z dnia o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r.

Bardziej szczegółowo

Gwarancja ubezpieczeniowa to forma usługi finansowej, którą oferują firmy ubezpieczeniowe swoim klientom.

Gwarancja ubezpieczeniowa to forma usługi finansowej, którą oferują firmy ubezpieczeniowe swoim klientom. Gwarancja ubezpieczeniowa to forma usługi finansowej, którą oferują firmy ubezpieczeniowe swoim klientom. Przypomnijmy. Gwarancje ubezpieczeniowe są produktem finansowym, którym posługują się firmy ubezpieczeniowe.

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca: Adres: VIVUS FINANCE Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 9 maja 2003 r., V CKN 218/01

Wyrok z dnia 9 maja 2003 r., V CKN 218/01 Wyrok z dnia 9 maja 2003 r., V CKN 218/01 Dłużnik nie może potrącić na podstawie art. 513 1 i 2 k.c. wierzytelności powstałej po otrzymaniu zawiadomienia o przelewie z wierzytelnością, która była przedmiotem

Bardziej szczegółowo

PRAWO WŁAŚCIWE ORAZ OPIS GŁÓWNYCH SKUTKÓW PRAWNYCH ZWIĄZANYCH Z UPADŁOŚCIĄ UCZESTNIKA SYSTEMU ROZLICZEŃ ORAZ SEGREGACJĄ AKTYWÓW

PRAWO WŁAŚCIWE ORAZ OPIS GŁÓWNYCH SKUTKÓW PRAWNYCH ZWIĄZANYCH Z UPADŁOŚCIĄ UCZESTNIKA SYSTEMU ROZLICZEŃ ORAZ SEGREGACJĄ AKTYWÓW PRAWO WŁAŚCIWE ORAZ OPIS GŁÓWNYCH SKUTKÓW PRAWNYCH ZWIĄZANYCH Z UPADŁOŚCIĄ UCZESTNIKA SYSTEMU ROZLICZEŃ ORAZ SEGREGACJĄ AKTYWÓW Stosownie do art. 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o ostateczności rozrachunku

Bardziej szczegółowo

UMOWA / WZÓR. 1 Przedmiot Umowy i Postanowienia ogólne

UMOWA / WZÓR. 1 Przedmiot Umowy i Postanowienia ogólne Załącznik nr 4 do SIWZ. F-3500-2/12 UMOWA / WZÓR zawarta w dniu...... 2012 r. pomiędzy; Skarbem Państwa - Sądem Rejonowym w Limanowej, z siedzibą: 34-600 Limanowa, ul. Józefa Marka 19, NIP: 737-11-45-653

Bardziej szczegółowo

RAPORT ZA III KWARTAŁ 2010 R. WERTH-HOLZ SPÓŁKA AKCYJNA. z siedzibą w Poznaniu

RAPORT ZA III KWARTAŁ 2010 R. WERTH-HOLZ SPÓŁKA AKCYJNA. z siedzibą w Poznaniu RAPORT ZA III KWARTAŁ 2010 R. WERTH-HOLZ SPÓŁKA AKCYJNA z siedzibą w Poznaniu 15-11-2010 1. Podstawowe informacje o Emitencie Nazwa WERTH-HOLZ SPÓŁKA AKCYJNA Siedziba ul. Szarych Szeregów 27, 60-462 Poznań

Bardziej szczegółowo

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego VII Ogólnopolska Konferencja Banku Gospodarstwa Krajowego Przyszłość finansów samorządów terytorialnych dochody, inwestycje,

Bardziej szczegółowo

Jak zapewnić bezpieczeństwo finansowe przedsiębiorstwa? Marek Jakubicz Dyrektor Biura Sprzedaży i Obsługi Polis

Jak zapewnić bezpieczeństwo finansowe przedsiębiorstwa? Marek Jakubicz Dyrektor Biura Sprzedaży i Obsługi Polis Jak zapewnić bezpieczeństwo finansowe przedsiębiorstwa? Marek Jakubicz Dyrektor Biura Sprzedaży i Obsługi Polis Obszary kształtowania i zapewniania bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa Sprzedaż

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ. z dnia 22 maja 1998 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ. z dnia 22 maja 1998 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 22 maja 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania, oprocentowania, spłaty, rozkładania na raty i umarzania pożyczek dla osób niepełnosprawnych.

Bardziej szczegółowo

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12.

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12. Załącznik do Uchwały Nr 49/2014 Zarządu Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie z dnia 10.07.2014r. Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zagadnienia opracowane na podstawie wniosków z analizy nadzorczej

Podstawowe zagadnienia opracowane na podstawie wniosków z analizy nadzorczej Stanowisko UKNF w sprawie dobrych praktyk w zakresie walutowych transakcji pochodnych - podstawowe zagadnienia opracowane na podstawie wniosków z analizy nadzorczej Zgromadzony w toku czynności nadzorczych

Bardziej szczegółowo

WZOR UMOWY KREDYTU SAMOCHODOWEGO UMOWA KREDYTU SAMOCHODOWEGO

WZOR UMOWY KREDYTU SAMOCHODOWEGO UMOWA KREDYTU SAMOCHODOWEGO WZOR UMOWY KREDYTU SAMOCHODOWEGO UMOWA KREDYTU SAMOCHODOWEGO Niniejsza umowa kredytu samochodowego (Umowa) zawarta została w dniu... pomiędzy: Toyota Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie przy ulicy

Bardziej szczegółowo

URZÑD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW. Przed zawarciem umowy z bankiem. Publikacja przygotowana dzi ki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej

URZÑD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW. Przed zawarciem umowy z bankiem. Publikacja przygotowana dzi ki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej URZÑD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Przed zawarciem umowy z bankiem Publikacja przygotowana dzi ki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej Przed zawarciem umowy z bankiem RACHUNEK OSZCZ DNOÂCIOWY Wybierając

Bardziej szczegółowo

ZP/93/2014 Załącznik nr 6 do SIWZ

ZP/93/2014 Załącznik nr 6 do SIWZ Załącznik nr 6 do SIWZ ISTOTNE POSTANOWIENIA UMOWY Umowa stanowiąca wynik postępowania przeprowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego - podstawa prawna Art. 39 i następne ustawy Prawo Zamówień Publicznych

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI KREDYTOWEJ DEUTSCHE BANK POLSKA S.A. 1 DEFINICJE

REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI KREDYTOWEJ DEUTSCHE BANK POLSKA S.A. 1 DEFINICJE REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI KREDYTOWEJ DEUTSCHE BANK POLSKA S.A. 1 DEFINICJE Bank Deutsche Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie. Kredytobiorca będąca Konsumentem osoba fizyczna lub osoby fizyczne wymienione

Bardziej szczegółowo

Kwalifikacja gruntów gminnych dla celów VAT przysparza problemów zarówno organom podatkowym, jak i sądom.

Kwalifikacja gruntów gminnych dla celów VAT przysparza problemów zarówno organom podatkowym, jak i sądom. Kwalifikacja gruntów gminnych dla celów VAT przysparza problemów zarówno organom podatkowym, jak i sądom. Kwalifikacja gruntów gminnych dla celów VAT przysparza problemów zarówno organom podatkowym, jak

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 3

Bankowość Zajęcia nr 3 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 3 Działalność kredytowo-pożyczkowa banków Kredyt Umowa kredytu: Prawo bankowe art. 69; Umowa pożyczki: Kodeks cywilny art. 720. Umowa

Bardziej szczegółowo

Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Mołdawii o udzieleniu kredytu w ramach pomocy wiązanej

Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Mołdawii o udzieleniu kredytu w ramach pomocy wiązanej Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Mołdawii o udzieleniu kredytu w ramach pomocy wiązanej Rząd Rzeczypospolitej Polskiej i Rząd Republiki Mołdawii, zwane dalej Umawiającymi

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Finansowe. za rok obrotowy 2011 wraz z opinią biegłego rewidenta i raportem z badania

Sprawozdanie Finansowe. za rok obrotowy 2011 wraz z opinią biegłego rewidenta i raportem z badania Sprawozdanie Finansowe za rok obrotowy 2011 wraz z opinią biegłego rewidenta i raportem z badania 1 Część ogólna raportu Część ogólna raportu Dane identyfikujące Spółkę Nazwa Spółki Bibby Financial Services

Bardziej szczegółowo

Pożyczki udzielane są również firmom na starcie, nie posiadającym ze względu na krótki staż, zdolności kredytowej.

Pożyczki udzielane są również firmom na starcie, nie posiadającym ze względu na krótki staż, zdolności kredytowej. Pożyczki Unii Europejskiej przeznaczone na wspieranie przedsiębiorczości w państwach członkowskich UE to coraz bardziej popularna forma finansowania inwestycji przez mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie finansowe za rok 2014. Informacje ogólne

Sprawozdanie finansowe za rok 2014. Informacje ogólne Informacje ogólne 1) nazwa organizacji, siedziba i adres albo miejsce zamieszkania i adres oraz numer we właściwym rejestrze sądowym albo ewidencji Nazwa: Watoto Dzieci Afryki Adres:, Województwo: Mazowieckie

Bardziej szczegółowo

Autor omawia kwestie związane z likwidacją działalności gospodarczej, aportem oraz kryteriami wyboru przekształcenia.

Autor omawia kwestie związane z likwidacją działalności gospodarczej, aportem oraz kryteriami wyboru przekształcenia. Autor omawia kwestie związane z likwidacją działalności gospodarczej, aportem oraz kryteriami wyboru przekształcenia. Mając na uwadze fakt, że przepisy podatkowe dopuszczają kilka metod zmiany dotychczasowej

Bardziej szczegółowo

Jak konkurować na rynkach zagranicznych Konkurs Emerging Market Champions

Jak konkurować na rynkach zagranicznych Konkurs Emerging Market Champions Jak konkurować na rynkach zagranicznych Konkurs Emerging Market Champions Cytowanie bez ograniczeń pod warunkiem podania źródła: Jak konkurować na rynkach zagranicznych, badanie Fundacji Kronenberga przy

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą.

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. Stosunki gospodarcze między Polską i Litwą regulują przepisy prawne Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie... 11. Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych... 13

Spis treści. Wprowadzenie... 11. Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych... 13 Spis treści Wprowadzenie... 11 Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych... 13 Rozdział 1 Podmiot i przedmiot opodatkowania... 15 Art. 1. [Zakres podmiotowy]... 15 1. Osoby

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05

Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05 Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05 Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Barbara Myszka Sędzia SN Marek Sychowicz Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Skarbu

Bardziej szczegółowo

Metoda kasowa VAT w programie enova w kontekście zmian w ustawie

Metoda kasowa VAT w programie enova w kontekście zmian w ustawie Metoda kasowa VAT w programie enova w kontekście zmian w ustawie Strona 1 z 12 Spis treści Spis treści... 2 1. Metoda kasowa VAT... 3 1.2 Na czym polega metoda kasowa VAT... 3 1.3 Kto może stosować metodę

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów biogazowych przez. Bank Ochrony Środowiska S.A.

Finansowanie projektów biogazowych przez. Bank Ochrony Środowiska S.A. Warszawa, 24-25 marca 2011 Iwetta Markiewicz Bank Ochrony Środowiska S.A. Finansowanie projektów biogazowych przez Bank Ochrony Środowiska S.A. Energia z odpadów Produkcja biogazu model szwedzki DOŚWIADCZENIA

Bardziej szczegółowo

Narzędzia wspomagające zarządzanie wierzytelnościami - czym się charakteryzują? Co zapewniają?

Narzędzia wspomagające zarządzanie wierzytelnościami - czym się charakteryzują? Co zapewniają? Narzędzia wspomagające zarządzanie wierzytelnościami - czym się charakteryzują? Co zapewniają? Gdy mówimy o efektywnym zarządzaniu wierzytelnościami, należy rozpocząć analizę już na etapie ich powstawania.

Bardziej szczegółowo

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW Marek 2011 Agenda - Zarządzanie kapitałem obrotowym Znaczenie kapitału obrotowego dla firmy Cykl gotówkowy Kapitał obrotowy brutto i netto.

Bardziej szczegółowo