METODY ROZSTRZYGANIA KOLIZJI NIEKWALIFIKOWANYCH WZORCÓW KONTRAKTOWYCH W ŚWIETLE KONWENCJI WIEDEŃSKIEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "METODY ROZSTRZYGANIA KOLIZJI NIEKWALIFIKOWANYCH WZORCÓW KONTRAKTOWYCH W ŚWIETLE KONWENCJI WIEDEŃSKIEJ"

Transkrypt

1 STUDIA IURIDICA XXXVI/1998 Wojciech Kocot METODY ROZSTRZYGANIA KOLIZJI NIEKWALIFIKOWANYCH WZORCÓW KONTRAKTOWYCH W ŚWIETLE KONWENCJI WIEDEŃSKIEJ W procesie zawierania umowy treść oświadczeń woli oferenta i oblata (adresata oferty) oraz ich zakres znaczeniowy muszą być zgodne. Zgodność między tymi oświadczeniami woli ma miejsce wówczas, gdy oblat przyjmuje ofertę w całym jej zakresie i tylko w jej zakresie, a znaczenie przypisywane wypowiedziom oferenta i oblata jest identyczne. Oświadczenie o przyjęciu oferty może nastąpić jedynie na podstawie propozycji oferenta, a jego treść powinna w pełni odpowiadać treści oferty. Adresat oferty może ofertę jedynie w całości przyjąć bądź w całości odrzucić (zasada lustrzanego odbicia, mirror image rule). Zasada lustrzanego odbicia oferty i akceptacji jest powszechnie przyjmowana przez prawo i doktrynę większości państw europejskich o tradycji romańsko germańskiej, jak i common law, a także przez prawo Stanów Zjednoczonych 3 Ameryki. Jest także regułą polskiego kodeksu cywilnego (art. 68). Stosownie do tego przepisu, przyjęcie oferty powinno wyrażać stanowczą i bezwarunkową wolę oblata zaakceptowania wszystkich postanowień zawartych w ofercie. Zamieszczenie przez oblata w odpowiedzi na ofertę postanowień zmieniających lub uzupełniających jej treść staje się z reguły odrzuceniem propozycji oferenta, powodując 4 równocześnie konwersję akceptacji w nową ofertę (kontrofertę). Role uczestników procesu zawierania umowy ulegają wówczas ustawowemu odwróceniu. Konwersja wadliwego oświadczenia o przyjęciu oferty w nową ofertę (kontrofertę) dopusz- 1 Por. np. 150 zd. 2 niemieckiego BGB, a w prawie francuskim zob. np. orzeczenie Sądu Apelacyjnego z dn. 27 maja 1961 r., Bulletin des arrets de la Cour de Cassation, (I) première chambre (civil), poz Francuski Code Civil nie zawiera szczegółowych przepisów dotyczących pojęć: złożenia oferty i jej przyjęcia. 2 Zob. sprawa Hyde v. Wrench (1840), 3 Beavan, s. 334; oraz sprawa Tinn v. Hoffman & Co., (1873), 29 Law Times Reports, s. 271; a także sprawa Harrisa (1872), 7 Law Reports, Chancery Appeal Cases, s Zob. treść 59 Restatement (Second) of Contracts: A reply to an offer which purports to accept it but is conditional on the offeror s assent to terms additional to or different from those offered is not an acceptance but is a counter-offer. 4 Tak w tej kwestii B. Gawlik, Procedura zawierania umowy na tle ogólnych przepisów prawa cywilnego (art kc), Kraków 1977, s. 83 i n. oraz 93 i n.

2 80 WOJCIECH KOCOT czalna jest przede wszystkim dlatego, że odpowiedź oblata wyraża jego stanowczą wolę zawarcia kontraktu, a więc ma cechę typową dla oferty. Zasadę lustrzanego odbicia przyjęto też w konwencji wiedeńskiej o kontraktach międzynarodowej sprzedaży towarów z 1980 r. Postanowienia tej konwencji 5 mają zastosowanie jedynie do kontraktów sprzedaży zawieranych w obrocie profesjonalnym, w którym wszyscy uczestnicy prowadzą we własnym imieniu 6 przedsiębiorstwo zarobkowe. Zgodnie z art. 19 ust. 1 konwencji odpowiedź na ofertę zamierzona jako akceptacja, która zawiera zmiany, ograniczenia czy uzupełnienia treści oferty, stanowi jej odrzucenie i jest uważana za kontrofertę. Oświadczenie o przyjęciu oferty zawierające zmiany bądź uzupełnienia jej treści nie wywołuje zamierzonych skutków prawnych, tj. nie doprowadza do zawarcia kontraktu. Powyższy przepis konwencji także wyraźnie dopuszcza możliwość konwersji nieważnego przyjęcia oferty w nową ofertę (kontrofertę). Praktyka kontraktowa wyraźnie jednak pokazuje, że zasada lustrzanego odbicia nie odpowiada obecnie wymaganiom i potrzebom krajowego i międzynarodowego obrotu profesjonalnego, a rygorystycznie przestrzegana hamuje wręcz jego rozwój. Niestety, polska judykatura oraz poważna część przedstawicieli polskiej doktryny nadal pozostaje wierna tej tradycyjnej zasadzie prawa kontraktów i w zgodzie z nią dokonuje wykładni przepisów oraz oceny stanu faktycznego. Przykładem może być wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi, w którego uzasadnieniu 7 stwierdza się m.in., że zamieszczenie w fakturze obejmującej określenie stron umowy sprzedaży, rodzaju i ilości towaru oraz ceny także klauzuli określającej wysokość odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia nie może być uznane za ofertę przyjętą następnie w chwili przyjęcia tej faktury przez kupującego oraz odbioru towaru. W opinii Sądu faktura jest jedynie dokumentem rozliczeniowym, ułatwiającym wykonanie postanowień umowy zawartej uprzednio w sposób wyraźny albo dorozumiany. Nie jest tym samym możliwe wymaganie, aby kupujący (oblat) doszukiwał się w fakturze cech oświadczenia woli oferenta (art. 60 k.c.). Jednocześnie Sąd dopuścił możliwość zawarcia umowy dopiero w momencie doręczenia faktury. W sytuacji, gdy faktura stanowi jedyny pisemny dowód zawarcia umowy w obrocie profesjonalnym, a częściowe nawet wykonanie jej postanowień przez kontrahentów jest powszechnie w praktyce uważane za ich akceptację w całości, cytowane orzeczenie budzi poważne wątpliwości co do jego słuszności 5 Konwencję tę przyjęto podczas obrad Konferencji Dyplomatycznej odbywającej się w Wiedniu, w dniu 11 kwietnia 1980 r. Do tej pory (dane z końca 1997 r.) konwencję wiedeńską ratyfikowało 51 państw, w tym większość wysoko rozwiniętych (z wyjątkiem Japonii i Wielkiej Brytanii). W Polsce konwencja weszła w życie dn. 1 czerwca 1996 r., a została opublikowana w Dzienniku Ustaw nr 45 z dn. 13 maja 1997 r., poz Szerzej na temat zasad ogólnych konwencji wiedeńskiej zob.: J. Rajski, Jednolite prawo międzynarodowej sprzedaży towarów, Przegląd Prawa Handlowego 1996, nr 3; W. Kocot, Zawieranie umów sprzedaży według konwencji wiedeńskiej, Warszawa 1998, s Zgodnie z art. 2 pkt a konwencji, stosowanie norm konwencyjnych do umów sprzedaży zawartych z udziałem konsumentów jest wyłączone. 7 Z dn. 11 lutego 1993 r., sygn. akt I Acr 2/93, OSA 1993, nr 6, poz. 35.

3 METODY ROZSTRZYGANIA KOLIZJI NIEKWALIFIKOWANYCH WZORCÓW i wewnętrznej spoistości myślowej. Trzeba zaznaczyć, że ofertą były wszystkie postanowienia zamieszczone na fakturze, a nie tylko klauzula określająca wysokość odsetek za opóźnienie. Dlaczego więc Sąd nie zakwestionował całej treści faktury, łącznie z postanowieniami dotyczącymi rodzaju i ilości towaru oraz ceny? Na jakiej podstawie Sąd stwierdził, że pozostałe postanowienia zawarte w fakturze są zgodne z umową zawartą uprzednio w sposób dorozumiany? O ile bowiem w stosunkach, w których jednym z kontrahentów jest osoba nie będąca kupcem, nadal wskazane jest przestrzeganie zasady lustrzanego odbicia, o tyle w niekonsumenckim obrocie handlowym tak silna ochrona oferenta nie znajduje obecnie uzasadnienia. Współczesne tendencje w większości krajów najwyraźniej zmierzają in favorem contractus, jeśli idzie o regulację obrotu profesjonalnego. Tendencje te są zwłaszcza widoczne w praktyce kontraktowej, w której kontrahenci na szeroką skalę posługują się ogólnymi warunkami, wzorami bądź regulaminami (zw. dalej wzorcami kontraktowymi bądź formularzami) w procesie 8 zawierania umów obustronnie handlowych. Niektórzy z autorów postulują, aby zasada lustrzanego odbicia nie miała w ogóle zastosowania do umów adhezyjnych, które z zasady zawierane są na podstawie wzorca kontraktowego. 9 Powszechna akceptacja przez polską doktrynę i judykaturę poglądu, iż zawieranie umów w drodze wymiany wzorców kontraktowych jest odrębnym od ofertowego sposobem kształtowania więzi kontraktowej, staje się wskazana i pożądana, zwłaszcza w obrocie profesjonalnym. 10 Zasadniczym celem niniejszego opracowania jest zwięzła prezentacja zagadnień związanych z zawieraniem międzynarodowych umów sprzedaży w obrocie profesjonalnym na podstawie niekwalifikowanych wzorców kontraktowych, a także przy- 11 bliżenie pojęcia oraz zasad rozstrzygania kolizji tych wzorców na tle ogólnego postulatu de lege ferenda stworzenia na gruncie polskiego prawa cywilnego odrębnej, szczegółowej regulacji obrotu konsumenckiego i pełnego wyłączenia jej 8 Na temat pojęcia czynności obustronnie handlowej zob. J. Ignatowicz, Zmiany wprowadzone do księgi I kodeksu cywilnego przez nowelę z 28 lipca 1990 r., Przegląd Sądowy 1991, nr 1-2, s Por. A. Brzozowski w komentarzu do art. 68 kc, w: Kodeks cywilny komentarz, red.: K. Pietrzykowski, Warszawa 1997, t. I, s Powiązanie znaczeniowe pojęć wzorca kontraktowego oraz contrat d adhésion, którego autorem był R. Saleilles (przedstawiciel doktryny francuskiej), jest bardzo silne, ponieważ wzorce pełnią w stosunku do umów adhezyjnych rolę zbioru przepisów prawa pozytywnego (tzw. normatywistyczne ujęcie charakteru prawnego wzorca umownego, zwłaszcza typu kwalifikowanego). Powiązanie takie pozwoliło stworzyć doktrynie szczególny rodzaj umowy zawartej w drodze przystąpienia do wzorca. Zob. R. Saleilles, De la déclaration de volonté, Paris Odmiennego zdania są tzw. konsensualiści, którzy uznają oba typy wzorców (kwalifikowany i niekwalifikowany) za rezultat konsensu stron. Zob. np. F. Bydliński, Zur Einordnung del allgemeinen Geschäftsbedingungen ins Vertragsrecht, w: Festschrift Kastner, Por. W. Kocot, Zawieranie umów..., s W niniejszym opracowaniu mowa jest jedynie o tzw. nienormatywnych wzorcach niekwalifikowanych, funkcjonujących w obrocie jako dzieło jednej bądź obu stron kontraktu (art kc). Co do podziału wzorców na normatywne i nienormatywne (kwalifikowane i niekwalifikowane) zob. E. Łętowska, Wzorce umowne, Ossolineum 1975, s , Z. Radwański, Zobowiązania część ogólna, Warszawa 1995, s

4 82 WOJCIECH KOCOT stosowania do profesjonalnej wymiany towarowej. Przedmiotem szczególnego zainteresowania nie jest sam wzorzec kontraktowy, ale kontrakt zawarty na jego podstawie. Zagadnienia związane z charakterem prawnym samych wzorców kontraktowych, będących swoistym samotworzącym się prawem gospodarki, pozostają poza zakresem niniejszej analizy Dynamiczny rozwój międzynarodowej, profesjonalnej wymiany handlowej, stale rosnąca potrzeba uproszczenia formalności kontraktowych i przyspieszenia procesu wielokrotnego zawierania kontraktów o podobnej treści powodują, że podmioty prowadzące działalność gospodarczą dążą do uniformizacji kontraktów. Przejawem tej tendencji jest coraz szersze posługiwanie się we wzajemnych stosunkach wzorcami kontraktowymi. Praktyka ta sprzyja również upowszechnianiu się zwyczajów handlowych. Niekwalifikowane wzorce kontraktowe przybierają najczęściej postać standardowego dokumentu, sporządzonego przez jedną ze stron (organizacje bądź profesjonalne zrzeszenia kupieckie) znacznie wcześniej i do wielokrotnego użytku, zawierającego postanowienia przyszłego kontraktu, sformułowane ogólnie, zapisane i powielane w dowolny sposób (zarówno tradycyjny pisemny, drukowany, jak również przy zastosowaniu technik informatycznych: na dysku CD-romie), a następnie składanego drugiej stronie w formie oferty albo akceptacji bez uprzedniego negocjowania. W obrocie handlowym wzorce kontraktowe mogą mieć charakter zamówienia kupna towaru (purchase order), propozycji sprzedaży towaru (sales order), a także mogą pojawiać się w późniejszej fazie zawierania kontraktu w postaci potwierdzeń przyjęcia zamówienia kupna bądź propozycji sprzedaży (acknowledgements of orders form). Charakter formularza może mieć także faktura (invoice) wręczana w momencie dostawy towaru albo ogólnie spełnienia świadczenia. Obecnie w obrocie międzynarodowym umowy sprzedaży są z reguły zawierane przy użyciu ogólnych warunków czy wzorców kontraktowych, opracowanych przez jedną ze stron i przekazanych drugiej stronie do akceptacji. Na pierwszej stronie wzorca kontraktowego są określone zasadnicze postanowienia umowy dotyczące przedmiotu, jego rodzaju, jakości i ilości, a także ceny (są tam najczęściej pozostawione puste miejsca do wypełnienia) oraz elementy podmiotowo istotne (warunki, terminy, postanowienia dotyczące kar umownych, zadatku itp.). Jest również zamieszczana informacja o tym, że postanowienia uzupełniające i dodatkowe, wchodzące do treści kontraktu, zostały wydrukowane na odwrotnej stronie formularza. We wzorcach stosowanych przez sprzedawcę postanowienia dodatkowe określają m.in. zasady ograniczenia odpowiedzialności za opóźnienia w dostawie czy produkcji zamówionego towaru, wyłączenia odpowiedzialności za szkody spowodowane wadami towaru, ogólne warunki dostawy, możliwie najkrótsze terminy zgłaszania reklamacji. Kupujący natomiast w swoim wzorcu kontraktowym 12 Co do charakteru prawnego wzorców umownych, zob. F. Zoll, Natura prawna wzorców umownych, Państwo i Prawo 1998, nr 5, s

5 METODY ROZSTRZYGANIA KOLIZJI NIEKWALIFIKOWANYCH WZORCÓW określa najczęściej szerszą odpowiedzialność sprzedawcy nie tylko za wady fizyczne i szkody wyrządzone opóźnieniem w dostawie bądź produkcji, lecz także za straty spowodowane użyciem wadliwego towaru albo wyrządzone przez wadliwy produkt. Stara się także zminimalizować niekorzystne dla siebie skutki przejścia ryzyka przypadkowej utraty, uszkodzenia bądź ubytku w przesyłce oraz nałożyć na sprzedawcę szczególne obowiązki w zakresie należytego opakowania towaru. W formularzach, którymi posługują się sprzedawca i kupujący, mogą znaleźć się inne postanowienia dodatkowe, dotyczące zapisu na sąd polubowny (klauzule arbitrażowe), wyboru właściwej lex contractus, ogólnych warunków płatności czy odbioru przesyłki. Jest rzeczą oczywistą, iż postanowienia te będą również miały charakter odmienny. Kontrahenci jako właściwy wskażą z reguły sąd, w którego okręgu mają oni swoje siedziby handlowe. Z uwagi na to, że każdy z nich ma siedzibę handlową w innym państwie (art. 1 ust. 1 konwencji) klauzule wyboru forum będą się różnić zasadniczo. Podobne rozbieżności będą dotyczyć wyboru właściwego prawa kontraktowego. W przypadku prostego przystąpienia do wzorca kontraktowego przez drugą stronę kontraktu (tzw. adherenta), a więc w sytuacji, gdy tylko jeden z kontrahentów takim wzorcem się posługuje (tzw. proponent) przy zawieraniu umowy (kontrakt adhezyjny w ujęciu klasycznym), treść umowy z zasady odpowiada treści postanowień wzorca. W obrocie handlowym z sytuacją taką mamy jednak do czynienia stosunkowo rzadko. Znacznie częściej zdarza się, że w czasie zawierania umowy obaj kontrahenci równocześnie posługują się swoimi formularzami, występując niejako w podwójnej roli: zarówno proponenta, jak i adherenta. Typowe jest także posługiwanie się przez obie strony formularzami kontraktowymi o niejednolitej treści. Kupujący składa własny formularz zamówienia na dany towar, a sprzedawca, w odpowiedzi, przesyła formularz potwierdzenia przyjęcia zamówienia opracowany przez siebie (tzw. złożone przystąpienie do wzorca kontraktowego). Wymiana wzorców kontraktowych o odmiennych, a niekiedy wręcz sprzecznych postanowieniach może doprowadzić do sporu o to, które z zastosowanych ogólnych warunków stały się częścią kontraktu i są wiążące. Innymi słowy, między stronami może powstać spór o to, który z przesłanych wzorców kontraktowych stał się kontraktem i w konsekwencji jaka jest treść tego kontraktu. Dochodzi wtedy do swoistej kolizji wzorców kontraktowych bądź sprzeczności formularzy (the battle of the forms). Spór taki najczęściej pojawia się dopiero w momencie wykonania umowy przez co najmniej jedną ze stron i wynika z szybkości zawieranych transakcji i braku czasu kontrahentów na żmudne porównywanie treści przesłanego wzorca z brzmieniem poszczególnych postanowień wzorca własnego. Uczestnicy obrotu w momencie zawierania kontraktu zazwyczaj nie liczą się z ujemnymi konsekwencjami swoich działań, jakie mogą powstać w związku z realizacją stosunku zobowiązaniowego opartego na niejednolitych wzorcach. Kolizja wzorców 13 kontraktowych 13 Zob. np. E.A. Farnsworth, Contracts, New York 1990, par. 3.21, s. 171; L. Zalewski, Sposoby zawierania umów w handlu międzynarodowym, Warszawa-Poznań 1992, s. 64; J. Honnold, Uniform Law for International Sales Under the 1980 Vienna Convention, Antwerp-Boston-London-Frankfurt 1991, s. 221; F. Zoll, Natura prawna..., s. 54.

6 84 WOJCIECH KOCOT ujawnia się najczęściej wtedy, gdy zmieniają się okoliczności towarzyszące danej transakcji (np. zmiana ceny na rynku, nadzwyczajne wydarzenia, których strony nie były w stanie przewidzieć), albo gdy po doręczeniu towaru przez sprzedawcę i jego odbiorze przez kupującego strony nie mogą dojść do porozumienia co do treści łączącego je zobowiązania i wzajemnych uprawnień i obowiązków (np. dostarczony towar okazał się wadliwy albo nie taki, jaki został określony w zamówieniu). Rozbieżności dotyczą wtedy ustalenia istnienia bądź nieistnienia kontraktu albo treści łączącego ich zobowiązania. 2. Ponieważ kontrakt nie może istnieć na sprzecznych warunkach konkurujących ze sobą dokumentów, trzeba dokonać wyboru. Sądy stosują rozmaite reguły interpretacyjne w celu rozstrzygnięcia kolizji wzorców. Należy jeszcze raz podkreślić, iż stosowanie zasady lustrzanego odbicia powinno być wyłączone w sytuacji, gdy kontrahenci posługują się w procesie zawierania umowy wzorcami kontraktowymi. Zasada ta określa bowiem sytuację prawną oferenta i oblata, a nie proponenta i adherenta oraz jest charakterystyczna jedynie dla tradycyjnych, ofertowych procedur zawierania umów w obrocie z udziałem konsumentów. Konsekwentne stosowanie zasady lustrzanego odbicia w obrocie handlowym spowodowałoby bowiem, iż wszystkie umowy zawarte w drodze wymiany konkurujących ze sobą wzorców kontraktowych należałoby uznać za nieważne bądź nieistniejące. Rozwiązanie takie nie jest możliwe do zaakceptowania w sytuacji choćby częściowego wykonania umowy przez jedną ze stron. Cechuje się ono zbyt dużą ingerencją organów stosujących prawo w stosunki kontraktowe tworzone przez autonomiczne podmioty. Traktowanie umowy za nie zawartą w okolicznościach, z których wynika, iż kontrahenci w sposób stanowczy wyrazili zgodny zamiar jej zawarcia, różniąc się jedynie co do treści poszczególnych postanowień umownych, byłoby sprzeczne z cywilnoprawną metodą regulacji i naruszałoby 14 swobodę stron decydowania o zawarciu kontraktu. Tym samym w pełni uzasadnione wydaje się przyjęcie koncepcji, zgodnie z którą zawieranie umów na podstawie wzorców kontraktowych stanowi szczególny rodzaj ofertowego sposobu tworzenia więzi kontraktowej, zwłaszcza w obrocie profesjonalnym. Procedura ta wykształciła odrębne reguły postępowania przy rozstrzyganiu kolizji wzorców umownych. Reguły te z powodzeniem znajdują zastosowanie w obrocie międzynarodowym. 3. Według jednej z tych reguł, dodatkowe i uzupełniające postanowienia zawarte w formularzu oblata należy traktować wyłącznie jako propozycję zmiany treści zawartego już kontraktu. Zmiany i uzupełnienia oferty dokonane przez oblata w interesie obu stron (a tym bardziej na korzyść oferenta) nie mają wpływu na skuteczność akceptacji. Podobnie interpretowane są zmiany treści oferty, które z mocy prawa stanowią część kontraktu. Za istotną uznaje się okoliczność, czy 14 Jeśli chodzi o płaszczyzny rozumienia zasady swobody umów, zob. J. Rajski, Prawo o kontraktach w obrocie gospodarczym, Warszawa 1994, s

7 METODY ROZSTRZYGANIA KOLIZJI NIEKWALIFIKOWANYCH WZORCÓW zmiany i uzupełnienia zawarte we wzorcu oblata w sposób istotny modyfikują treść oferty, czy też mają charakter drobnych poprawek (np. konkretyzują propozycję zawarcia umowy poprzez indywidualizację przedmiotu, precyzują wyrażenia językowe zbyt ogólnie sformułowane przez oferenta), nie mających wpływu na samą 15 istotę kontraktu. Często stosowaną metodą rozwiązania kolizji wzorców kontraktowych jest reguła ostatniego słowa (last shot, dernier mot), w której przyjmuje się generalną preferencję dla ogólnych warunków bądź wzorca kontraktowego, co do którego druga strona nie zgłosiła zastrzeżeń. Polega ona na tym, że wzorzec kontraktowy przesłany jako ostatni ( ostatnie słowo ) staje się podstawą ustalenia treści kontraktu. Jeżeli natomiast zmiany wprowadzone do treści oferty przez tego, kto złożył obietnicę jako ostatni, dotyczą istotnych postanowień kontraktu (np. przedmiot, cena, sposób zapłaty czy doręczenia towaru), przyjmuje się, że: albo spór wygrywa ten, kto przesłał swój wzorzec jako pierwszy (reguła pierwszego słowa ), albo też sąd, pomijając postanowienia formularzy wzajemnie się wykluczające, uzupełni w sposób rozsądny treść kontraktu na podstawie przepisów prawa (tzw. koncepcja 16 wzajemnego wykluczenia: knock-out doctrine, tear-off theory). Stosowanie reguły pierwszego słowa ma charakter wyjątkowy i wynika najczęściej z imperatywnego przepisu ustawy. Reguła wzajemnego wykluczenia czy też wzajemnej neutralizacji ma natomiast zastosowanie w sytuacjach, gdy rozstrzygnięcie kolizji wzorców w inny sposób okazuje się bardzo trudne. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy obaj kontrahenci dążąc do wyłączenia na przyszłość jakiejkolwiek swobody drugiej 17 strony w kształtowaniu treści kontraktu, stosują udoskonalone klauzule obronne. Reguła wzajemnej neutralizacji ma z pewnością zastosowanie w przypadku wykonania umowy przez strony, pomimo iż treść przesłanych wzajemnie wzorców kontraktowych pozostaje sprzeczna. 4. Konwencja wiedeńska stwarza oblatowi możliwość włączenia do kontraktu postanowień zmieniających bądź uzupełniających pierwotną ofertę, pod warunkiem iż nie spowodują one istotnej zmiany propozycji oferenta i jeśli oferent niezwłocznie nie zgłosi w stosunku do nich zastrzeżeń w formie ustnej bądź pisemnej (art. 19 ust. 2). Oświadczanie o przyjęciu oferty złożone w powyższych okolicznościach jest skuteczne i nie ulegnie konwersji w kontrofertę. Konwencja nie zawiera dalszych 15 Por. E.A. Farnsworth, Contracts, s. 170.; J.C. Kelso, The UN Convention on Contracts for the International Sales of Goods: Contract Formation and the Battle of Forms, Columbia Journal of Transnational Law vol. XXI, 1983, No. 2, s Zob. tak np. F. Vergne, The Battle of the Forms Under the 1980 Vienna Convention on Contracts for the International Sales of Goods, The American Journal of Comparative Law, Vol. 33, 1985, s. 243; Atiyah, An Introduction to the Law of Contract, Oxford 1995, s. 67; J. White, R.S. Summers, Uniform Commercial Code, 1988, par. 1-3; V. Heuzé, La Vente internationale de marchandises, Paris 1992, s Por. U. Drobnig, Ogólne warunki umów w handlu międzynarodowym, Problemy Prawne Handlu Zagranicznego, t. VI, Katowice 1982, s. 35.

8 86 WOJCIECH KOCOT przepisów, które w sposób bezpośredni lub pośredni dotyczyłyby problematyki kolizji wzorców kontraktowych. W toku przygotowywania jej projektu były podejmowane nieskutecznie próby wprowadzenia szczegółowej regulacji dotyczącej powyższej problematyki. 18 W związku z brzmieniem ust. 2 art. 19 konwencji konieczne staje się przede wszystkim określenie, jakie różnice (zmiany, uzupełnienia czy ograniczenia) należy uważać za modyfikujące w sposób istotny propozycję oferenta. Odpowiedź na to pytanie pozwoli z jednej strony wskazać najbardziej w danych okolicznościach odpowiednią metodę rozstrzygnięcia kolizji wzorców, z drugiej zaś oznaczyć treść umowy sprzedaży zawartej na ich podstawie. W przypadku sporu ocena istotności różnic, występujących między ofertą a akceptacją, należy do sądu, który na podstawie całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę interes proponenta, intencje obu stron, zwyczaje handlowe i ustaloną między kontrahentami praktykę kontraktową, może uznać, iż obiektywnie istotne odmienności zawarte w oświadczeniu adherenta nie stanowią zasadniczej zmiany treści propozycji proponenta. Należy podkreślić, że uznanie przez sąd zaproponowanych zmian bądź uzupełnień za nieistotne jest powszechnym sposobem rozstrzygania kolizji formularzy kontraktowych. 19 W orzeczeniu z dnia 4 stycznia 1995 r. francuski Cour de Cassation stwierdził, iż odpowiedź oblata należy traktować jako akceptację oferty, a nie kontrofertę także wtedy, gdy precyzuje ona sytuacje, w których ma dojść do ustalenia ostatecznej ceny (użyty przez oferenta zwrot: uwzględnienie zmian ceny rynkowej oblat sprecyzował: uwzględnienie zarówno spadku, jak i wzrostu cen rynkowych ), oraz zawiera zastrzeżenie potwierdzenia dostawy niektórych z zamówionych towarów w terminie późniejszym. Zdaniem sądu zmiany treści oferty dokonane przez oblata nie miały charakteru istotnego w rozumieniu art. 19 ust. 2 konwencji. W innym orzeczeniu Sąd Stołeczny w Budapeszcie stwierdził, że uzupełnienie przez oblata treści oferty o prośbę traktowania jego odpowiedzi jako poufną aż do chwili wspólnego, publicznego jej ogłoszenia, nie ma charakteru istotnego. 20 Podobne stanowisko zajął Sąd Krajowy Baden-Baden, stwierdzając, iż uzupełnienie treści oferty (zamówienia kupującego) przez sprzedawcę (oblata) o postanowienie, w którym doprecyzował on termin (30 dni od daty przesłania potwierdzenia wysłania towaru), w ciągu którego kupujący ma prawo odmowy przyjęcia towaru, nie ma charakteru istotnej zmiany treści oferty w rozumieniu art. 19 ust. 2 konwencji. Odpowiedź sprzedawcy (pisemne potwierdzenie przyjęcia zamówienia) 18 Zob. sprawozdanie z VIII sesji Grupy Roboczej (styczeń 1977 r.), w: J. Honnold, Documentary History of the Uniform Law for International Sales, Deventer: Kluver 1989, s. 283 (pkt 105 (2 b )). Szerzej na temat tej dyskusji: W. Kocot, Zawieranie umów..., s Orzeczenie w sprawie Sté Fauba FDIS GC Electronique v. Sté Fujitsu Mikroelectronik GmbH, opubl. w zbiorze orzeczeń dotyczących konwencji wiedeńskiej UNILEX, International Case Law & Bibliography on the UN Convention on Contracts for the International Sales of Goods, red.: M.J. Bonnel, New York, rozdz. D [stan prawny na grudzień 1997 r.]. 20 Wyrok z dn. 10 stycznia 1992 r. sygn. akt: 3.G /1991/32, Journal of Law & Commerce 1993, No. 12, s. 70.

9 METODY ROZSTRZYGANIA KOLIZJI NIEKWALIFIKOWANYCH WZORCÓW należy uznać za akceptację oferty, ponieważ kupujący nie zgłosił zastrzeżeń co do nieistotnej zmiany treści oferty zaproponowanej przez oblata. Dodatkowe postanowienie stało się więc częścią kontraktu. 21 W orzeczeniu z dn. 20 marca 1997 r. austriacki Oberster Gerichtshof stwierdził, na podstawie art. 19 konwencji, że zmiana oferty przez oblata (kupującego), polegająca na wprowadzeniu pojęcia tzw. jakości płynnej (zmiennej) w miejsce jednostkowo oznaczonej jakości oferowanego towaru (produkty chemiczne), i dopuszczenie w ten sposób możliwości bardziej swobodnego jej określenia przez oferenta nie zmieniła oferty w sposób istotny, ponieważ została dokonana wyłącznie na korzyść składającego ofertę sprzedawcy. 22 Krajowy Sąd Apelacyjny (Oberlandesgericht) w Monachium stwierdził natomiast, że skrócenie przez oblata terminu dostawy oferowanego towaru (oferent proponował termin dostawy na: lipiec, sierpień, wrzesień bądź październik, zaś oblat oznaczył termin jedynie na lipiec, ale nie później niż 15 sierpnia), miało charakter 23 istotnej zmiany oferty. Sąd uznał odpowiedź oblata za kontrofertę. 5. Jak wynika z cytowanych wyżej orzeczeń, precyzyjne określenie zakresu znaczeniowego pojęcia istotności zmian może stwarzać poważne dylematy interpretacyjne. W celu usunięcia przynajmniej części tych wątpliwości konwencja w art. 19 ust. 3 określa przykładowe klauzule umowne, których modyfikacja uważana jest za istotną zmianę warunków oferty. Przepis ten zalicza do nich postanowienia, których przedmiotem jest: cena, warunki płatności, jakość i ilość towaru, miejsce i termin dostawy, zakres odpowiedzialności jednej ze stron względem drugiej oraz sposób rozstrzygania sporów. Zakres przedmiotowy powyższych klauzul jest na tyle szeroki i na tyle mało precyzyjny, że możliwość przyjęcia oferty w drodze złożenia własnego wzorca kontraktowego, zgodnie z regułą określoną w art. 19 ust. 2, jest praktycznie wyłączona, zwłaszcza gdy przyjmie się, że każda zmiana wyliczonych przykładowo klauzul ma ex lege istotny charakter. Odmienności w treści wymienianych formularzy kontraktowych zwykle dotyczą warunków dostawy, zapłaty czy też określają zasady i zakres odpowiedzialności stron. W ich treści znajdzie się zapewne także klauzula arbitrażowa i klauzula wyboru prawa. Jest rzeczą niemal pewną, że postanowienia wzorca umownego oblata będą w sposób odmienny regulować większość zagadnień określonych we wzorcu kontraktowym oferenta i wymienionych w art. 19 ust. 3 konwencji. Celem wprowadzenia tego przepisu było ułatwienie interpretacji art. 19 ust. 2. Jednak skutki okazały się odwrotne od zamierzonych. Zamiast ułatwiać przepis ten utrudnia wykładnię i powoduje, że zarówno sądy, jak i kontrahenci próbują na wszelkie możliwe sposoby wyłączyć jego stosowanie. Zamieszczenie w konwencji nietaksatywnej listy klauzul umownych, których modyfikacja jest traktowana jako istotna 21 Wyrok LG Baden-Baden, z dn. 14 sierpnia 1991 r., sygn. akt: 4 O 113/90, tamże, s Sygn. akt 2 Ob 58/97m: International Case Law..., rozdz. D Z dn. 8 lutego 1995 r., sygn. akt 7 U 1720/94: International Case Law..., rozdz. D Pełny tekst uzasadnienia w języku niemieckim, rozdz. E

10 88 WOJCIECH KOCOT zmiana propozycji oferenta (proponenta), prowadzi nie tylko do znacznego ograniczenia procesowej zasady swobodnej oceny dowodów, lecz również może być dowolnie poszerzana o kolejne klauzule, których zmiana powinna być uznana za 24 istotną. Wykładnia art. 19 ust. 3 konwencji, zgodnie z którą każda zmiana wyliczonych przykładowo klauzul ma ex lege istotny charakter, nie jest trafna. Należy w pełni podzielić opinię wyrażaną przez część doktryny, że użyty w treści ust. 3 art. 19 zwrot: [dodatkowe bądź odmienne postanowienia]... uważa się [podkr. W.K.] za zmieniające w sposób zasadniczy warunki oferty (...are considered to alter the terms of the offer materially ;...sont considérés comme altérant substantiellement les termes de l offre ;...werden so angesehen, als änderten sie die Bedingungen des Angebots wesentlich ), wskazuje iż w przepisie tym mamy do czynienia z domniemaniem istotności zmian wymienionych klauzul. Domniemanie to można wzruszyć przez udowodnienie, iż z okoliczności konkretnej sprawy, treści umowy, 25 zwyczaju czy praktyki kontraktowej wynika, że zmiany miały charakter nieistotny. Strony już w chwili zawierania umowy powinny wyłączyć stosowanie art. 19 ust. 1 i 3 do łączącego je stosunku zobowiązaniowego. Możliwość taką stwarza art. 6 konwencji. Pewne cechy łączącej strony dłuższy czas praktyki kontraktowej również pozwalają na obalenie domniemania istotności proponowanych przez adherenta zmian. Jeżeli np. kupujący kilkakrotnie przesyłał sprzedającemu swój wzorzec kontraktowy z zamówieniem dostawy oznaczonego towaru, zaś sprzedający w odpowiedzi potwierdzał przyjęcie zamówienia na swoim wzorcu kontraktowym, którego postanowienia zawierały istotne uzupełnienia warunków kontraktowych kupującego, co zostało podniesione przez kupującego dopiero po zawarciu kolejnej umowy i po pełnym wykonaniu umów poprzednich, to domniemanie istotności zmian można wzruszyć przez wykazanie, że między stronami przyjęła się praktyka kontraktowa dorozumianej akceptacji przez oferenta wszystkich, nawet istotnych zmian proponowanych przez oblata. Akceptacja istotnych zmian postanowień oferty w drodze wykonania przez oferenta umów zawartych poprzednio powoduje, że podobne zmiany, dotyczące kontraktów zawieranych w przyszłości, traktowane już 24 E.A. Farnsworth (w: Commentary on the International Sales Law, Ed.: C.M. Bianca, M.J. Bonell, Mediolan 187, s. 182) uważa, że klauzula wykluczająca wpływ ustaleń z negocjacji na zmianę pisemnych warunków umowy (merger clause) oraz postanowienia wyłączające możliwość ustnej zmiany pisemnego kontraktu (tzw. non-oral modification clause) powinny być zaliczone do grupy klauzul wymienionych w ust. 3 art. 19 konwencji. Podobnego zdania są F. Enderlein i D. Maskow, International Sales Law, New York 1992, teza 9, s Podobnie w tej kwestii: P. Schlechtriem, Uniform Sales Law: The UN Convention on Contracts for International Sales of Goods, Law, Economics, International Trade, Ed.: P. Doralt, H.H. Haschek, Wiedeń 1986, s. 55, przypis 181; J.C. Kelso, The United Nations Convention..., s. 549; J. Honnold (Uniform Law for International Sales under the UN Convention, Deventer Boston 1991, s ) wyraża opinię, że zwroty: uważa się, jest uważany (are considered, to be considered), zawarte w przepisach konwencji (art. art. 3(1), 9(2), 14(2), 19(3), 55) zazwyczaj odnoszą się do domniemanej intencji kontrahentów. Por. też V. Heuzé, La Vente..., s. 147.

11 METODY ROZSTRZYGANIA KOLIZJI NIEKWALIFIKOWANYCH WZORCÓW będą jako nieistotne. Konieczną przesłanką, od której spełnienia uzależnione jest stosowanie powyższej metody rozstrzygania kolizji wzorców jest jednak wykazanie, iż oblat wywiązał się z obowiązku zwrócenia oferentowi uwagi na treść klauzul jego 26 wzorca kontraktowego. Adresat takiego formularza, który wykonał zobowiązanie, nie będzie mógł już twierdzić, że nie wyraził zgody na włączenie odmiennych klauzul do kontraktu. Wymóg przekazywania kontrahentowi niezbędnych informacji dotyczących transakcji wynika z konwencyjnej zasady obowiązkowego, wzajemnego komunikowania zachowania oferenta bądź oblata. Wprowadzenie wymogu 27 powiadomienia oferenta o zmianach proponowanych przez oblata jest również zgodne z art kodeksu cywilnego. Domniemanie istotności zmian klauzul określonych w ust. 3 art. 19 konwencji może zostać także obalone przez wykazanie, że w danej dziedzinie międzynarodowego handlu istnieje ogólnie znany i powszechnie stosowany zwyczaj (art. 9 ust. 2 konwencji). Tym samym skuteczne powołanie się na domniemanie istnienia wiążącego zwyczaju handlowego wyłącza w danych okolicznościach możliwość stosowania domniemania z art. 19 ust. 3. Właśnie taką metodę interpretacyjną przyjął 28 holenderski Gerechtshof s Hertogenbosch w orzeczeniu z dn. 24 kwietnia 1996 r. 29 Sąd ów stanął na stanowisku, że ogólne warunki Niemieckiego Stowarzyszenia Kupców Przędzy, na które powoływał się sprzedawca w swym potwierdzeniu przyjęcia zamówienia, stały się częścią kontraktu sprzedaży przędzy, mimo iż nie istniały dowody na to, że kupujący potwierdzenie to kiedykolwiek otrzymał. Sąd przyjął za istotną okoliczność, iż warunki takie są powszechnie stosowane w handlu przędzą, a kupujący będąc doświadczonym kupcem nie mógł nie być tego świadomy. Stąd też kupujący w sposób dorozumiany wyraził zgodę na stosowanie zwyczaju znanego i powszechnie stosowanego w tej dziedzinie handlu. Dodatkowym argumentem Sądu była dotychczasowa praktyka kontraktowa i fakt wykonania przez kupującego umów sprzedaży zawartych z tym samym sprzedawcą w przeszłości. Przyjęcie powyższych rozwiązań potwierdza tezę, że wykonanie przez kontrahentów wzajemnych zobowiązań stanowi dowód zawarcia umowy na podstawie postanowień wzorca kontraktowego tej strony, która jako ostatnia wysłała swój formularz, zaakceptowany następnie wykonaniem kontraktu przez drugą stronę. Za takim rozwiązaniem opowiedział się Krajowy Sąd Apelacyjny w Saarbrücken, stwierdzając m.in., iż odbiór towaru przez kupującego oznaczał dorozumiane przyjęcie oferty, a więc również akceptację ogólnych warunków sprzedawcy zamiesz- 26 Np. przez zamieszczenie zdania: Prosimy zapoznać się z treścią naszych ogólnych warunków kontraktu, które zawierają m.in Por. W. Kocot, Zawieranie umów..., s K. Sono słusznie uważa, iż istnienie zwyczaju handlowego (art. 9(2) konwencji) automatycznie wyłącza stosowanie przepisu art. 19(3) konwencji (Formation of International Contracts Under the Vienna Convention: A Shift Above the Comparative Law, International Sales of Goods, Ed.: P. Sarcević, P. Volken, New York 1986, s. 126). 29 W sprawie: E.H.T.M. Peters v. Kulmbacher Spinnerei & Co. Produktions KG, sygn. akt 456/95/He, International Case Law..., rozdz. D

12 90 WOJCIECH KOCOT 30 czonych w pisemnym potwierdzeniu handlowym. Rozstrzygnięcie kolizji wzorców 31 w powyższy sposób jest zgodne z koncepcją ostatniego słowa. 6. Międzynarodowa judykatura nie poprzestaje na stosowaniu reguły ostatniego słowa jako metody rozwiązywania kolizji wzorców kontraktowych. Interesujące rozstrzygnięcie w tej kwestii zawiera orzeczenie niemieckiego sądu rejonowego 32 (Amtsgericht) miasta Kehl z dn. 6 października 1995 r. Zgodnie z ustaleniami stanu faktycznego niemiecki kupujący i włoski sprzedawca zawarli kontrakt sprzedaży artykułów konfekcyjnych w drodze wymiany wzorców kontraktowych. Każdy z tych wzorców zawierał m.in. odmienne klauzule wyboru prawa (choice of law clauses). Kontrahent niemiecki wskazywał na prawo niemieckie jako właściwą lex contractus, zaś kontrahent włoski na prawo włoskie. Sąd musiał zatem rozstrzygnąć, która z klauzul wyboru prawa zamieszczonych we wzorcach kontraktowych stała się częścią umowy. Sędziowie stanęli na stanowisku, że żadna z klauzul wyboru prawa nie stała się postanowieniem kontraktu sprzedaży. Zdaniem Sądu fakt przystąpienia stron do wykonania umowy świadczy o ich stanowczej woli bycia związanym kontraktem sprzedaży. Do kontraktu weszły więc te postanowienia wzorców kupującego i sprzedawcy, które zostały wzajemnie zaakceptowane przez ich wykonanie oraz te, które nie różnią się zasadniczo w swej treści. Sprzeczne postanowienia wzorców kontraktowych automatycznie się wykluczają i nie stają się częścią porozumienia (knock-out doctrine). Stąd też kontrahenci nie mają obowiązku uzależniać zawarcia umowy od zgody drugiej strony na ogólne warunki kontraktowe zawarte w ich formularzach bądź od obowiązku wyrażenia sprzeciwu wobec ich wprowadzenia do kontraktu. W opinii Sądu strony w sposób dorozumiany wyłączyły stosowanie art. 19 (1) konwencji oraz wyrażonej w tym przepisie zasady lustrzanego odbicia. Sąd zwrócił także uwagę na to, że nie są wiążące ogólne warunki umowne sporządzone w innym języku niż uzgodniony w umowie (dotyczyło to wzorca kontraktowego kupującego, który nie potrafił udowodnić, że przesłane przez niego ogólne warunki kontraktowe zostały sporządzone w języku włoskim). Orzeczenie powyższe stanowi istotne uzupełnienie dyskusji toczącej się w doktrynie wokół wykładni art. 19 konwencji. Wprowadza ono nową, zmodyfikowaną regułę interpretacyjną, zgodnie z którą stosowanie art. 19 (1), a tym samym ust. 3, jest wyłączone w sposób dorozumiany, jeżeli strony, mimo istnienia sprzeczności w treści przesłanych wzorców umownych, wyrażają w jakikolwiek sposób stanowczą wolę związania się kontraktem. 30 Orzeczenie Oberlandesgericht Saarbrücken z dn. 13 stycznia 1993 r., sygn. akt 1 U 69/92, wzmiankowane w: International Case Law..., rozdz. D ; pełny tekst uzasadnienia w języku niemieckim rozdz. E Por. inaczej w tej kwestii cytowane w przypisie 7 orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Łodzi. 31 Por. np. E.A. Farnsworth, Bianca-Bonell, Commentary..., s. 179; L. Zalewski, Sposoby zawierania..., s Sygn. art 3 C 925/93, International Case Law..., rozdz. D ; pełny tekst uzasadnienia w języku niemieckim rozdz. E

13 METODY ROZSTRZYGANIA KOLIZJI NIEKWALIFIKOWANYCH WZORCÓW Z uwagi na to, że konwencja wiedeńska nie rozstrzyga jednoznacznie, w jaki sposób miałoby dojść do ustalenia treści kontraktu sprzedaży, zawartego w drodze stosowania ogólnych warunków lub wzorców kontraktowych, należy z reguły odwołać się do bogatego dorobku międzynarodowej judykatury, do zwyczajów handlowych i praktyki kontraktowej, ustalonej między kontrahentami, a w końcu także do rozwiązań przyjętych w krajowych systemach prawnych (właściwa lex contractus). Rozstrzygnięcie nie może być sprzeczne z konwencyjną zasadą nakazującą popieranie jednolitości wykładni postanowień konwencji, określoną w art. 7 ust. 1. Oznacza to m.in., że interpretacja treści kontraktów sprzedaży zawartych w drodze wymiany wzorców w podobnych okolicznościach powinna być jednolita i powszechnie popierana przez orzecznictwo międzynarodowe. Dopóki sąd czy arbitraż orzekać będzie zgodnie z powszechnie akceptowanymi zasadami (dobra wiara, zasady słuszności), promując jednocześnie znoszenie wszelkich barier prawnych w handlu międzynarodowym, dopóty interesy kontrahentów będą w pełni zabezpieczone, a orzeczenia spotkają się z szeroką akceptacją praktyki kontraktowej. W konkluzji należy stwierdzić, że sądy ustalając treść postanowień kontraktu międzynarodowej sprzedaży towarów, zawartego w drodze wymiany niekwalifikowanych wzorców kontraktowych, a następnie, choćby częściowo, wykonanego powinny rozstrzygnąć sprzeczności zawarte w tych wzorcach zgodnie z zasadami słuszności i uczciwości w obrocie. Po pierwsze, dodatkowe postanowienia uzupełniające lub modyfikujące postanowienia zawarte w formularzu oferenta można potraktować jako propozycję oblata (ofertę) zmiany umowy zawartej na podstawie jego treści. Ofertę taką należałoby wtedy uznać za propozycję zawarcia aneksu do umowy. W sytuacji, gdyby powyższe rozstrzygnięcie nie było możliwe z uwagi na sprzeciw jednej ze stron umowy, należy wskazać, które ze zmian zaproponowanych przez adherenta mają charakter nieistotny, a które w sposób zasadniczy modyfikują postanowienia wzorca proponenta. Drobne poprawki językowe, stylistyczne, gramatyczne czy topograficzne, uściślające jedynie zbyt ogólną treść wzorca proponenta, w ogóle nie mają charakteru uzupełnień, ograniczeń lub zmian, o których mowa w art. 19 ust. 1 konwencji. 33 Postanowienia wzorca adherenta, zmieniające bądź uzupełniające treść oferty w interesie i na korzyść proponenta, oraz postanowienia, których zmiana jest wymagana z mocy prawa, należy zaliczyć do kategorii zmian nieistotnych. W przypadku przyjęcia, iż zaproponowane zmiany mogą mieć charakter istotny należy zbadać, czy okoliczności sprawy, praktyka kontraktowa ustalona między stronami albo zwyczaj umożliwiają obalenie domniemania istotności zmian, określonego w art. 19 ust. 3 konwencji. Skuteczne wzruszenie tego domniemania pozwala rozstrzygnąć kolizję wzorców metodą ostatniego słowa. 33 Por. J.C. Kelso (The United Nations Convention..., s. 549) nazywa takie zmiany trywialnymi i bez znaczenia.

14 92 WOJCIECH KOCOT Reguła pierwszego słowa miałaby natomiast zastosowanie wówczas, gdy: adresatowi oferty zawartej we wzorcu proponenta nie udałoby się udowodnić istnienia zwyczaju bądź praktyki kontraktowej między stronami, z których wynikałoby, że proponowane zmiany miały charakter nieistotny, albo adresat oferty nie wywiązał się z obowiązku zawiadomienia proponenta w czasie właściwym o swoich zastrzeżeniach dotyczących treści złożonej oferty, 34 a umowa przynajmniej w części została wykonana. Dopuszczalne jest również stosowanie metody wyłączenia z umowy tych postanowień wzorców, które pozostają ze sobą w całkowitej sprzeczności, a ich treść wyklucza się wzajemnie (koncepcja wzajemnego wykluczenia ). Do wyłączenia stosowania przepisów art. 19 ust. 1 i 3 konwencji wystarczy w takich okolicznościach wykazać istnienie po stronie kontrahentów stanowczej woli zawarcia kontraktu. W razie zastosowania ostatniej z wymienionych metod rozstrzygania kolizji wzorców kontraktowych przyjmuje się, iż na treść kontraktu składają się zasadnicze postanowienia oferty, co do których strony się porozumiały (chodzi tu np. o porozumienie dotyczące istotnych elementów oferty, wymienionych w art. 14 ust. 1 konwencji), oraz te postanowienia, których włączenie do kontraktu sąd uzna za stosowne na podstawie przepisów części III konwencji wiedeńskiej, a w braku powyższych, na podstawie krajowych uregulowań prawnych, wskazanych normami międzynarodowego prawa prywatnego państwa, w którym sąd ten ma siedzibę. 34 Por. orzeczenie Sądu Okręgowego Stanu Nowy Jork wydane w sprawie Filanto S.p.A. v. Chilewich Int l Corp., opublikowane w: 789 Federal Supplement, Southern District of New York, s ; zob. też R.A. Brand, H.M. Flechtner, glosa do powyższego orzeczenia, Journal of Law & Commerce 1993, No. 12, s

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt VI ACa 857/11 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2011 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący Sędzia SA Sędzia SA Sędzia SO del.

Bardziej szczegółowo

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Plan Wykładu I. Charakterystyka przedsiębiorcy II. Podstawowe zasady obowiązujące w obrocie profesjonalnym:

Bardziej szczegółowo

Tytuł III. OGÓLNE PRZEPISY O ZOBOWIĄZANIACH UMOWNYCH

Tytuł III. OGÓLNE PRZEPISY O ZOBOWIĄZANIACH UMOWNYCH Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm) Tytuł III. OGÓLNE PRZEPISY O ZOBOWIĄZANIACH UMOWNYCH Art. 384. 1. Ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Z DNIA 23 LUTEGO 2012 R. III KK 289/11. Sobota nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art.

POSTANOWIENIE Z DNIA 23 LUTEGO 2012 R. III KK 289/11. Sobota nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. POSTANOWIENIE Z DNIA 23 LUTEGO 2012 R. III KK 289/11 123 k.p.k. Sobota nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. Przewodniczący: sędzia SN J. Matras. Sąd Najwyższy w sprawie Wojciecha Z.,

Bardziej szczegółowo

W związku z wpłynięciem pytań do przetargu na ww. zadanie, zgodnie z art. 38 ust.1 i 2 prawa zamówień publicznych Zamawiający udziela odpowiedzi.

W związku z wpłynięciem pytań do przetargu na ww. zadanie, zgodnie z art. 38 ust.1 i 2 prawa zamówień publicznych Zamawiający udziela odpowiedzi. OI.271.1.0025.2012 Pawłowice, dn. 13.06.2012r. Odpowiedź nr 1 do przetargu: Zakup energii elektrycznej dla potrzeb budynków Urzędu Gminy i jednostek organizacyjnych oraz dla oświetlenia ulicznego na terenie

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Umów (OWU) ELAMED Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowa. 1 Postanowienia Ogólne

Ogólne Warunki Umów (OWU) ELAMED Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowa. 1 Postanowienia Ogólne Ogólne Warunki Umów (OWU) ELAMED Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowa 1 Postanowienia Ogólne 1. ELAMED Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowa,wpisana do Krajowego

Bardziej szczegółowo

Kary umowne oraz odszkodowania z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania jako koszty uzyskania. Wpisany przez dr Adam Mariański

Kary umowne oraz odszkodowania z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania jako koszty uzyskania. Wpisany przez dr Adam Mariański Co do zasady kosztem uzyskania przychodów są wszelkie kary umowne oraz odszkodowania zapłacone przez podatnika, które służą interesom prowadzonego przedsiębiorstwa. Zgodnie z postanowieniem art. 16 ust.

Bardziej szczegółowo

Regulamin sklepu internetowego NASZE BIESZCZADY

Regulamin sklepu internetowego NASZE BIESZCZADY Regulamin sklepu internetowego NASZE BIESZCZADY Data publikacji: 28.12.2016 r. Sklep internetowy Nasze Bieszczady działający pod adresem http:// naszebieszczady.com/sklep/ należy do Michała Gaponiuka,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Z DNIA 23 KWIETNIA 2002 R. I KZP 12/2002

UCHWAŁA Z DNIA 23 KWIETNIA 2002 R. I KZP 12/2002 UCHWAŁA Z DNIA 23 KWIETNIA 2002 R. I KZP 12/2002 Względna przyczyna odwoławcza w postaci zarzutu rażącej niewspółmierności kary przewidziana w art. 438 pkt 4 zd. 1 k.p.k. może stanowić podstawę wniesienia

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE WARUNKI SPRZEDAŻY Boryszew S.A. Oddział Nowoczesne Produkty Aluminiowe Skawina

OGÓLNE WARUNKI SPRZEDAŻY Boryszew S.A. Oddział Nowoczesne Produkty Aluminiowe Skawina OGÓLNE WARUNKI SPRZEDAŻY Boryszew S.A. Oddział Nowoczesne Produkty Aluminiowe Skawina I. Zakres obowiązywania 1. Niniejsze Ogólne Warunki Sprzedaży mają zastosowanie do Umów sprzedaży i dostawy towarów

Bardziej szczegółowo

Skutki nieprzedłużenia terminu związania ofertą

Skutki nieprzedłużenia terminu związania ofertą Skutki nieprzedłużenia terminu związania ofertą Marcin Radecki Adwokat z Kancelarii Prawnej Jerzy T. Pieróg Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności w których

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IX KADENCJA. Warszawa, dnia 14 kwietnia 2016 r. Druk nr 152

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IX KADENCJA. Warszawa, dnia 14 kwietnia 2016 r. Druk nr 152 SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IX KADENCJA Warszawa, dnia 14 kwietnia 2016 r. Druk nr 152 KOMISJA PRAW CZŁOWIEKA, PRAWORZĄDNOŚCI I PETYCJI Pan Stanisław KARCZEWSKI MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Bardziej szczegółowo

Monika Bronkau Ługowska Dyrektor Generalny Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Monika Bronkau Ługowska Dyrektor Generalny Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów DBA-2/240-12/2016 Monika Bronkau Ługowska Dyrektor Generalny Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawa, 22 kwietnia 2016 r. Wszyscy uczestnicy postępowania W nawiązaniu do prowadzonego postępowania

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz ze

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz ze Naczelny Sąd Administracyjny Izba Ogólnoadministracyjna Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Na podstawie art. 264 2 w związku z art. 15 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu

Bardziej szczegółowo

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa.

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. VII EDYCJA Konwent Prawa Pracy Joanna Kaleta Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. 1 1 Treść stosunku pracy art. 22 k.p. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje

Bardziej szczegółowo

Opinia UZP: Zmiana umowy w sprawie zamówienia publicznego w związku z ustawową zmianą stawki podatku od towarów i usług (VAT)

Opinia UZP: Zmiana umowy w sprawie zamówienia publicznego w związku z ustawową zmianą stawki podatku od towarów i usług (VAT) Opinia UZP: Zmiana umowy w sprawie zamówienia publicznego w związku z ustawową zmianą stawki podatku od towarów i usług (VAT) I. Stosownie do postanowienia art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Romualda Spyt

POSTANOWIENIE. SSN Romualda Spyt Sygn. akt III UK 95/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 21 września 2010 r. SSN Romualda Spyt w sprawie z odwołania P. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

UMOWA DOSTAWY SPRZĘTU KOMPUTEROWEGO/OPROGRAMOWANIA * zawarta w dniu [_] roku, w Poznaniu, pomiędzy: PRO DESIGN sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu, ul. Zwierzynieckiej 3, 60-813 Poznań, wpisaną do rejestru

Bardziej szczegółowo

Prawo cywilne. Umowa. Rodzaje Pojęcie umowy Rodzaje umów Zawarcie umowy. Czynność prawna. Zgodność woli. Ze względu na zobowiązania stron

Prawo cywilne. Umowa. Rodzaje Pojęcie umowy Rodzaje umów Zawarcie umowy. Czynność prawna. Zgodność woli. Ze względu na zobowiązania stron Prawo cywilne Pojęcie umowy Rodzaje umów Zawarcie umowy Umowa Czynność prawna Co najmniej dwa oświadczenia woli zgodne co do treści Zmierzające do wywołania skutków prawnych w sferze prawa cywilnego Zgodność

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Korzeniowski

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Korzeniowski Sygn. akt I UK 371/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 28 lutego 2011 r. SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z odwołania S. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o prawo do emerytury,

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CSK 111/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 22 listopada 2007 r. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Zbigniew

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) Sygn. akt IV CSK 611/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 25 czerwca 2014 r. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski

Bardziej szczegółowo

określenie stanu sprawy/postępowania, jaki ma być przedmiotem przepisu

określenie stanu sprawy/postępowania, jaki ma być przedmiotem przepisu Dobre praktyki legislacyjne 13 Przepisy przejściowe a zasada działania nowego prawa wprost Tezy: 1. W polskim porządku prawnym obowiązuje zasada działania nowego prawa wprost. Milczenie ustawodawcy co

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz

POSTANOWIENIE. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz Sygn. akt I PK 47/03 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 23 maja 2003 r. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz w sprawie z powództwa S. C. przeciwko Centrum Języków Obcych spółce cywilnej w B. J. M.,

Bardziej szczegółowo

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2014 r. III CZP 128/13

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2014 r. III CZP 128/13 Id: 20382 [S]posób doręczenia określony w art. 1160 k.p.c., należy stosować także do wyroków sądów polubownych. ( ) [B]rak dostatecznych podstaw, aby przez pisemne zawiadomienie, o którym mowa w art. 1160

Bardziej szczegółowo

Podstawowe regulacje prawne dotyczące wypowiedzenia umowy ubezpieczenia na życie znajdują się w art. 812 4 k.c. oraz art. 830 k.c.

Podstawowe regulacje prawne dotyczące wypowiedzenia umowy ubezpieczenia na życie znajdują się w art. 812 4 k.c. oraz art. 830 k.c. Anna Dąbrowska główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Wypowiedzenie umowy ubezpieczenia na życie Regulacje prawne Podstawowe regulacje prawne dotyczące wypowiedzenia umowy ubezpieczenia na

Bardziej szczegółowo

Urząd Miejski w Gliwicach

Urząd Miejski w Gliwicach Dwa sposoby reklamowania - wybór należy do konsumenta JEDEN TOWAR A DWA REŻIMY ODPOWIEDZIALNOŚCI: ODPOWIEDZIALNOŚĆ SPRZEDAWCY I GWARANTA Konsument kupując jakikolwiek towar (rzecz ruchomą) na rynku otrzymując

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Antoni Górski (sprawozdawca) Sygn. akt III CSK 223/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 kwietnia 2016 r. SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Antoni Górski (sprawozdawca) w sprawie z wniosku I.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 377/13. Dnia 4 kwietnia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 377/13. Dnia 4 kwietnia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt II CSK 377/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 4 kwietnia 2014 r. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Praktyczne informacje na temat handlu transgranicznego czyli co przedsiębiorca musi wiedzieć decydując się na handel transgraniczny?

Praktyczne informacje na temat handlu transgranicznego czyli co przedsiębiorca musi wiedzieć decydując się na handel transgraniczny? Praktyczne informacje na temat handlu transgranicznego czyli co przedsiębiorca musi wiedzieć decydując się na handel transgraniczny? ANNA ŻOCHOWSKA - SYCHOWICZ Plan Wykładu I. Prawo właściwe dla zobowiązań

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDŹ NA ZAPYTANIE nr 1. z dnia 04.12.2015 r.

ODPOWIEDŹ NA ZAPYTANIE nr 1. z dnia 04.12.2015 r. Nr sprawy: SNA.261.2.42.2015.MZ Częstochowa, dn. 04.12.2015 r. ODPOWIEDŹ NA ZAPYTANIE nr 1 z dnia 04.12.2015 r. Świadczenie usługi doręczeń przekazów pieniężnych adresatom wskazanym przez Miejski Ośrodek

Bardziej szczegółowo

IPTPB3/ /12-2/IR Data Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi

IPTPB3/ /12-2/IR Data Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi Rodzaj dokumentu interpretacja indywidualna Sygnatura IPTPB3/423-254/12-2/IR Data 2012.10.02 Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi Temat Podatek dochodowy od osób prawnych --> Przedmiot i podmiot opodatkowania

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 107/05 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 29 listopada 2005 r. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca) Protokolant

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 21 lipca 2010 r., III CZP 23/10

Uchwała z dnia 21 lipca 2010 r., III CZP 23/10 Uchwała z dnia 21 lipca 2010 r., III CZP 23/10 Sędzia SN Antoni Górski (przewodniczący) Sędzia SN Barbara Myszka (sprawozdawca) Sędzia SN Marek Sychowicz Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku "H.D.I.", sp.

Bardziej szczegółowo

Ogólne warunki zakupu towarów przez PPH Wader-Woźniak Sp. z o.o. z siedzibą w Dąbrowie Górniczej 1. Definicje 1.1 Warunki 1.

Ogólne warunki zakupu towarów przez PPH Wader-Woźniak Sp. z o.o. z siedzibą w Dąbrowie Górniczej 1. Definicje 1.1 Warunki 1. Ogólne warunki zakupu towarów przez PPH Wader-Woźniak Sp. z o.o. z siedzibą w Dąbrowie Górniczej 1. Definicje Ilekroć w niniejszych Ogólnych warunkach zakupu towarów używa się wskazanych poniżej pojęć,

Bardziej szczegółowo

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze Umowa o zachowaniu poufności Aktualne umowy gospodarcze Prawo i zarządzanie Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. al. Krakowska 271, 02-133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66, faks: 22 829 27 00,

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OFERTOWY. 4. Dane Oferenta: Nazwa Oferenta:... Adres:... Tel./fax:... (miejscowość, data)... ( podpisy osób uprawnionych)

FORMULARZ OFERTOWY. 4. Dane Oferenta: Nazwa Oferenta:... Adres:... Tel./fax:... (miejscowość, data)... ( podpisy osób uprawnionych) ZAŁĄCZNIK NR II FORMULARZ OFERTOWY Nawiązując do zaproszenia dotyczącego wzięcia udziału w przetargu nieograniczonym na dostawę drobnego sprzętu medycznego i materiałów opatrunkowych składamy naszą ofertę.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SK 23/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 grudnia 2014 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa Elektrociepłowni Z. S.A. z siedzibą w Z. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Zakupu (OWZ) LBF Technika Wentylacyjna sp. z o.o. z siedzibą w Starej Kamienicy

Ogólne Warunki Zakupu (OWZ) LBF Technika Wentylacyjna sp. z o.o. z siedzibą w Starej Kamienicy Ogólne Warunki Zakupu (OWZ) LBF Technika Wentylacyjna sp. z o.o. z siedzibą w Starej Kamienicy 1. Postanowienia Ogólne 1. O ile nic nie innego nie zostanie ustalone na piśmie pod rygorem nieważności, niniejsze

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... Bibliografia...

Spis treści. Wykaz skrótów... Bibliografia... Wstęp...................................................... Wykaz skrótów............................................. Bibliografia................................................. XI XV XIX Część I. Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Do wiadomości Wykonawców

Do wiadomości Wykonawców ZU-227/1/JR/ZP-614/03/SB2//15 Gdynia, dnia 27.03.2015 r. Do wiadomości Wykonawców Dotyczy: przetargu nieograniczonego pod nazwą Budowa placu składowego na granicy z GCT w formie zaprojektuj i wybuduj.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/8 USTAWA z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych Rozdział 1 Przepisy ogólne Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2000 r. Nr 39, poz. 443, z 2002 r. Nr 216, poz. 1824, z

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CSK 288/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 7 lutego 2007 r. SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) SSN Henryk

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Sygn. akt III CZP 16/16 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Czy zakładowi ubezpieczeń, który wypłacił odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz. Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 104/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 30 stycznia 2014 r. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz Protokolant Katarzyna

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PRAWNOPODATKOWA

ANALIZA PRAWNOPODATKOWA ANALIZA PRAWNOPODATKOWA SPORZĄDZONA WG. STANU PRAWNEGO NA DZIEŃ XX.XX.XXXXr dla PPHU ALA Sp. z o.o. z siedzibą. 1. Stan faktyczny Zamawiający (dalej jako Zamawiający) zlecił wykonanie nadzoru inwestorskiego

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt II PK 296/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 marca 2012 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa J. P. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. o odszkodowanie, po

Bardziej szczegółowo

WSz II.4.291.15.39.2015 Tarnobrzeg, dn. 10.03.2015 r.

WSz II.4.291.15.39.2015 Tarnobrzeg, dn. 10.03.2015 r. WSz II.4.291.15.39.2015 Tarnobrzeg, dn. 10.03.2015 r. ODPOWIEDŹ NA PYTANIA ORAZ ZMIANA TREŚCI ZAPROSZENIA DO ZŁOŻENIA OFERTY dotyczy: postępowania o zamówienie publiczne o wartości poniżej 30 000 euro

Bardziej szczegółowo

Działając na podstawie art ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie

Działając na podstawie art ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie SĄD NAJWYŻSZY Rzeczypospolitej Polskiej Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego Warszawa, dnia 16 stycznia 2017 r. Prof. dr hab. Małgorzata Gersdorf BSA III 4110 7/16 Sąd Najwyższy Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

WYJAŚNIENIA TREŚCI SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

WYJAŚNIENIA TREŚCI SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Kraków, 29.08.2016 r. DZP 271.248/2016 DO UCZESTNIKÓW POSTĘPOWANIA PROWADZONEGO W TRYBIE PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO: DOSTAWA ODCZYNNIKÓW, DLA SZPITALA SPECJALISTYCZNEGO IM. LUDWIKA RYDYGIERA W KRAKOWIE

Bardziej szczegółowo

Teatr Narodowy Warszawa, 2 listopada 2015 r. Pl. Teatralny 3 00 077 Warszawa Nr sprawy: 31/2015

Teatr Narodowy Warszawa, 2 listopada 2015 r. Pl. Teatralny 3 00 077 Warszawa Nr sprawy: 31/2015 Teatr Narodowy Warszawa, 2 listopada 2015 r. Pl. Teatralny 3 00 077 Warszawa Nr sprawy: 31/2015 Do zainteresowanych udziałem w przetargu nieograniczonym na dostawę elektronicznego programu informacji prawnej

Bardziej szczegółowo

Sposoby zawierania umów

Sposoby zawierania umów Sposoby zawierania umów w obrocie gospodarczym Mateusz Krzysztof Maciejczuk Prawnik Swoboda zawierania umów jest przymiotem autonomiczności podmiotów prawa. Umowa jest czynnością prawną kreującą stosunek

Bardziej szczegółowo

Nowe przepisy o podatku VAT. Kiedy powstaje obowiązek podatkowy dla dostawy towarów?

Nowe przepisy o podatku VAT. Kiedy powstaje obowiązek podatkowy dla dostawy towarów? Nowe przepisy o podatku VAT. Kiedy powstaje obowiązek podatkowy dla dostawy towarów? Autor artykułu: Ewelina Nowakowska Partner oraz Doradca Podatkowy w firmie HLB M2 Audyt, wyróżniona w 2014 r. przez

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CSK 152/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 4 lutego 2011 r. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSA

Bardziej szczegółowo

Warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego oraz oświadczenia żądane na ich potwierdzenie

Warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego oraz oświadczenia żądane na ich potwierdzenie Strona1 Warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego oraz oświadczenia żądane na ich potwierdzenie W myśl art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Jasna 2/4 00-013 Warszawa WYJAŚNIENIA ORAZ MODYFIKACJE TREŚCI SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Jasna 2/4 00-013 Warszawa WYJAŚNIENIA ORAZ MODYFIKACJE TREŚCI SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Jasna 2/4 00-013 Warszawa Adm-290/330/14 Warszawa, dn. 13 listopada 2014r. WYJAŚNIENIA ORAZ MODYFIKACJE TREŚCI SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

Wzór ramowy umowy nr / zawarta w dniu r. w Zielonej Górze pomiędzy:

Wzór ramowy umowy nr / zawarta w dniu r. w Zielonej Górze pomiędzy: Załącznik nr 2 do zapytania ofertowego Wzór ramowy umowy nr / 2011 zawarta w dniu...2011r. w Zielonej Górze pomiędzy: Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie im. Jana Pawła II w Zielonej Górze z siedzibą przy

Bardziej szczegółowo

Czy istnieje możliwość reklamowania towaru przecenionego?

Czy istnieje możliwość reklamowania towaru przecenionego? 1 Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi. a. Umowa sprzedaży/umowa o dzieło Czy możliwy jest zwrot towaru pełnowartościowego? W obowiązującym stanie prawnym brak jest przepisów nakładających na przedsiębiorcę

Bardziej szczegółowo

Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Tytuł XX III Umowa agencyjna

Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Tytuł XX III Umowa agencyjna Istota umowy agencyjnej Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Tytuł XX III Umowa agencyjna art. 758 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), przepisy

Bardziej szczegółowo

Ogólne warunki polityki zakupu

Ogólne warunki polityki zakupu Ogólne warunki polityki zakupu Definicje Regulamin: Niniejszy Regulamin Sprzedaży Sprzętu (zwany dalej RSS). Fon Technology, S.L.: Firma dostarczająca lub sprzedająca produkty przez stronę internetową,

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30. niestacjonarne: Wykłady: 18

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30. niestacjonarne: Wykłady: 18 Karta przedmiotu Wydział: Finansów Kierunek: Prawo I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Język prowadzenia przedmiotu Profil przedmiotu Kategoria przedmiotu Typ studiów Międzynarodowe prawo handlowe

Bardziej szczegółowo

Biuro Prawne Warszawa, dnia 1 lipca 2011 r. Centralne Biuro Antykorupcyjne

Biuro Prawne Warszawa, dnia 1 lipca 2011 r. Centralne Biuro Antykorupcyjne Biuro Prawne Warszawa, dnia 1 lipca 2011 r. Centralne Biuro Antykorupcyjne ZESTAWIENIE uwag do projektu rozporządzenia w sprawie sposobu dokumentowania prowadzonej przez Centralne Biuro Antykorupcyjne

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE WARUNKI SPRZEDAŻY

OGÓLNE WARUNKI SPRZEDAŻY OGÓLNE WARUNKI SPRZEDAŻY Niniejsze Ogólne Warunki Dostawy stanowią integralną część każdej umowy zawartej pomiędzy Zamawiającym a INVENIO QD Sp. z o.o. z siedzibą w Tychach, zwaną dalej Dostawcą i zawierają

Bardziej szczegółowo

Kary umowne w zamówieniach publicznych - element dyscyplinujący czy poprawa budżetu inwestycji? 27-28 listopada 2014 r.

Kary umowne w zamówieniach publicznych - element dyscyplinujący czy poprawa budżetu inwestycji? 27-28 listopada 2014 r. w zamówieniach publicznych - element dyscyplinujący czy poprawa budżetu inwestycji? 27-28 listopada 2014 r. PROJEKT WYZWANIE ROZWIĄZANIE Kancelaria Radców Prawnych Brudkiewicz, Suchecka i Partnerzy www.brudkiewicz-suchecka.pl

Bardziej szczegółowo

Uwagi do art. 92 Projektu tzw. merger clause

Uwagi do art. 92 Projektu tzw. merger clause Transformacje Prawa Prywatnego 4/2010 ISSN 1641 1609 Fryderyk Zoll * Uwagi do art. 92 Projektu tzw. merger clause 1. Uwagi wprowadzające Postanowienie nazywane w praktyce merger clause jest często stosowane

Bardziej szczegółowo

UMOWA., zwanym dalej Zamawiającym, reprezentowanym przez: Dyrektora - a z siedzibą w

UMOWA., zwanym dalej Zamawiającym, reprezentowanym przez: Dyrektora - a z siedzibą w UMOWA W dniu.., w Warszawie, pomiędzy:, zwanym dalej Zamawiającym, reprezentowanym przez: Dyrektora - a z siedzibą w (kod...) przy ul zarejestrowaną w..pod numerem... NIP.., zwanym dalej Wykonawcą, reprezentowaną

Bardziej szczegółowo

( Uwaga! Podlega skreśleniu w przypadku gdy Wykonawca w ofercie nie wskaże powierzenia wykonania części przedmiotu zamówienia podwykonawcom)

( Uwaga! Podlega skreśleniu w przypadku gdy Wykonawca w ofercie nie wskaże powierzenia wykonania części przedmiotu zamówienia podwykonawcom) wzór UMOWA Nr... Zawarta w dniu...we Włoszczowie pomiędzy Gminą Włoszczowa ul. Partyzantów 14, 29-100 Włoszczowa (NIP 6090002217, REGON 29100923) reprezentowaną przez: Burmistrza Gminy Włoszczowa Grzegorza

Bardziej szczegółowo

Certyfikat. 1 Definicje

Certyfikat. 1 Definicje Certyfikat REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO 1. Niniejszy Regulamin określa ogólne warunki, zasady oraz sposób sprzedaży prowadzonej przez Marcina Dudka prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Marcin

Bardziej szczegółowo

Warunki gwarancji McAlpine

Warunki gwarancji McAlpine Warunki gwarancji McAlpine 1 Przedmiotem niniejszej procedury jest określenie zasad odpowiedzialności oraz zgłaszania i rozpatrywania przez McAlpine Polska Krysiak Sp. j. (dalej: McAlpine) reklamacji z

Bardziej szczegółowo

Znak sprawy: BGiOŚ Grybów,

Znak sprawy: BGiOŚ Grybów, dotyczy: zapytania i wyjaśnienia treści SIWZ w postępowaniu o zamówienie publiczne na: Stabilizacja osuwiska wraz z zabezpieczeniem ul. Chłodnej w km 0+310-0+710 i ul. Leszczynowej w km 0+170-0+450 w Grybowie

Bardziej szczegółowo

Wzór umowy. Umowa nr.. zawarta dnia.. r., w Warszawie zwana dalej Umową

Wzór umowy. Umowa nr.. zawarta dnia.. r., w Warszawie zwana dalej Umową ZAŁĄCZNIK Nr 9 do SIWZ Wzór umowy Umowa nr.. zawarta dnia.. r., w Warszawie zwana dalej Umową pomiędzy: Centrum Nauki Kopernik z siedzibą w Warszawie (00-390), przy ul. Wybrzeże Kościuszkowskie 20, Instytucją

Bardziej szczegółowo

Jak uniknąć utraty roszczeń z najmu

Jak uniknąć utraty roszczeń z najmu Jak uniknąć utraty roszczeń z najmu termin zawarcia różni się od terminu przekazania wynajmowanego lokalu. W praktyce gospodarczej zawarcie umowy wiąże się z reguły z jednoczesnym wywarciem przez nią skutków

Bardziej szczegółowo

Service4Pharma, ul. Grójecka 22/24/4, 02-301 Warszawa, tel.(22) 668 68 23, fax (22) 668 99 81

Service4Pharma, ul. Grójecka 22/24/4, 02-301 Warszawa, tel.(22) 668 68 23, fax (22) 668 99 81 Regulamin świadczenia usług drogą elektroniczną przez APC Instytut Sp. z o.o. Informacje wstępne APC Instytut Sp. z o.o. ma siedzibę w Warszawie przy ul. Grójeckiej 22/24/4 i jest wpisana przez Sąd Rejonowy

Bardziej szczegółowo

WZÓR UMOWY. 1 Przedmiot umowy

WZÓR UMOWY. 1 Przedmiot umowy ZAŁĄ CZNIK NR 5 do SIWZ WZÓR UMOWY UMOWA NR zawarta w dniu w Gliwicach pomiędzy Urzędem Miejskim w Gliwicach, ul. Zwycięstwa 21, 44-100 Gliwice, NIP: 631-23-96-695, w imieniu którego łącznie działają:

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CNP 99/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 23 kwietnia 2009 r. SSN Iwona Koper (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

UMOWA HANDLOWA. zwanym dalej Dystrybutorem, a ... ... zwanym w dalszej części umowy Partnerem reprezentowanym przez: 1... 2...

UMOWA HANDLOWA. zwanym dalej Dystrybutorem, a ... ... zwanym w dalszej części umowy Partnerem reprezentowanym przez: 1... 2... Strona 1 UMOWA HANDLOWA Zawarta dnia 17.01.2011 w Warszawie, pomiędzy Piotrem Bukowskim 1 prowadzącym działalność gospodarczą zarejestrowaną pod numerem 390330 w ewidencji działalności gospodarczej w Urzędzie

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZP 119/10

Uchwała z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZP 119/10 Uchwała z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZP 119/10 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A.

Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A. S.A. L.dz. SRK/TZ/6027/15/KR Bytom, dnia 28.10.2015 r. wszystkim zainteresowanym dotyczy: odpowiedzi na pytania Wykonawcy oraz zmian w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia w postępowaniu o udzielenie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr. 1 FORMULARZ OFERTOWY WYKONAWCY. Dane dotyczące wykonawcy. Nazwa:... Siedziba:... Adres poczty elektronicznej:... Strona internetowa:...

Załącznik nr. 1 FORMULARZ OFERTOWY WYKONAWCY. Dane dotyczące wykonawcy. Nazwa:... Siedziba:... Adres poczty elektronicznej:... Strona internetowa:... Załącznik nr. 1 FORMULARZ OFERTOWY WYKONAWCY Dane dotyczące wykonawcy Nazwa:... Siedziba:... Adres poczty elektronicznej:... Strona internetowa:... Numer telefonu:... Numer faksu:.... Numer REGON:... Numer

Bardziej szczegółowo

Tomasz Darowski Partner. Warszawa, r.

Tomasz Darowski Partner. Warszawa, r. Prawnie dopuszczalne zmiany umowy zawartej o realizację zamówienia publicznego (granice dopuszczalnego kompromisu z punktu widzenia zamawiającego publicznego) Tomasz Darowski Partner Warszawa, 27.11.2014r.

Bardziej szczegółowo

UMOWY CYWILNOPRAWNE WPROWADZENIE (konstrukcja umowy, jej elementy, oznaczenie stron, wybrane klauzule umowne) Konspekt

UMOWY CYWILNOPRAWNE WPROWADZENIE (konstrukcja umowy, jej elementy, oznaczenie stron, wybrane klauzule umowne) Konspekt dr Grzegorz Gorczyński PRAWO CYWILNE UMOWY CYWILNOPRAWNE WPROWADZENIE (konstrukcja umowy, jej elementy, oznaczenie stron, wybrane klauzule umowne) Konspekt I. Krótkie repetytorium nt. zasady swobody umów,

Bardziej szczegółowo

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych OBOWIĄZYWANIE PRAWA I. Zasady konstytucyjne: 1. Zasada państwa prawa i jej konsekwencje w procesie stanowienia prawa: niezwykle ważna dyrektywa w zakresie stanowienia i stosowania prawa wyrok 9 V 2005

Bardziej szczegółowo

znak: WAG-Z-2/2012 Gdańsk, dnia 4 maja 2012 r.

znak: WAG-Z-2/2012 Gdańsk, dnia 4 maja 2012 r. znak: WAG-Z-2/2012 Gdańsk, dnia 4 maja 2012 r. Dotyczy: Postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Dostawę energii elektrycznej. Do Pomorskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2003 r. V CK 486/02

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2003 r. V CK 486/02 id: 20197 1. Przewidziane tym przepisem [art. 1105 2 k.p.c. - wstawienie własne] uzależnienie dopuszczalności skutecznego zastrzeżenia klauzuli arbitrażowej od zagranicznego statusu co najmniej jednej

Bardziej szczegółowo

UMOWA nr /2013 UMOWA RAMOWA DOSTAWY WYROBÓW MEDYCZNYCH

UMOWA nr /2013 UMOWA RAMOWA DOSTAWY WYROBÓW MEDYCZNYCH Załącznik nr 3 do specyfikacji (wzór) UMOWA nr /2013 UMOWA RAMOWA DOSTAWY WYROBÓW MEDYCZNYCH Zawarta w dniu.. 2013 r. pomiędzy: Krakowskim Centrum Rehabilitacji i Ortopedii z siedzibą w Krakowie, 30-224

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek Sygn. akt V CSK 430/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 18 czerwca 2010 r. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN

Bardziej szczegółowo

Mecenas Mirosława Szakun

Mecenas Mirosława Szakun OCENA FUNKCJONOWANIA REGULACJI DOTYCZĄCYCH KLAUZUL ABUZYWNYCH I REKOMENDACJE ICH ZMIAN Mecenas Mirosława Szakun Doradca Prawny Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce IX Kongres Consumer Finance

Bardziej szczegółowo

UMOWA O WSPÓŁPRACY FORUM ACADEMIA2BUSINESS (FORUM A2B)

UMOWA O WSPÓŁPRACY FORUM ACADEMIA2BUSINESS (FORUM A2B) UMOWA O WSPÓŁPRACY FORUM ACADEMIA2BUSINESS (FORUM A2B) nr zawarta we Wrocławiu w dniu.. pomiędzy: 1. Wrocławskim Centrum Badań EIT+ Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we Wrocławiu (ul.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r.

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. BAS-WAL-923/10 Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. Opinia prawna w sprawie konsekwencji braku przepisów prawnych w Prawie budowlanym, regulujących lokalizację i budowę farm wiatrowych I. Teza opinii Brak

Bardziej szczegółowo

Paweł Czerniewski radca prawny. Zawieranie umów drogą elektroniczną zadbaj o swoje interesy

Paweł Czerniewski radca prawny. Zawieranie umów drogą elektroniczną zadbaj o swoje interesy Paweł Czerniewski radca prawny Zawieranie umów drogą elektroniczną zadbaj o swoje interesy Umowa - definicja Umowa to oświadczenia woli co najmniej dwóch podmiotów (stron), wyrażające zgodny zamiar wywołania

Bardziej szczegółowo

Milczenie może być niekiedy uznane za akceptację propozycji

Milczenie może być niekiedy uznane za akceptację propozycji Milczenie może być niekiedy uznane za akceptację propozycji Przedsiębiorca w przypadku otrzymania oferty, której nie chce przyjąć, powinien złożyć wyraźne oświadczenie o jej odrzuceniu. Wszystko po to,

Bardziej szczegółowo

WZÓR UMOWY (...) Przedmiot umowy

WZÓR UMOWY (...) Przedmiot umowy oznaczenie sprawy GE.2710.1.2012 ZAŁĄCZNIK NR 3 do SIWZ WZÓR UMOWY (...) zawarta w dniu... w Gliwicach, pomiędzy Miastem Gliwice, reprezentowanym przez Prezydenta Miasta, w imieniu którego działa:......

Bardziej szczegółowo

Wszyscy uczestnicy postępowania

Wszyscy uczestnicy postępowania Wszyscy uczestnicy postępowania Znak: P-M/Z/ /17 Data: 21.02.2017 r. Dotyczy: przetargu nieograniczonego na dostawę odczynników do badań hematologicznych wraz z dzierżawą 2 analizatorów na okres 36 miesięcy

Bardziej szczegółowo

TREŚĆ ZAPYTAŃ ORAZ WYJAŚNIENIA DOTYCZĄCE ZAPISÓW SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

TREŚĆ ZAPYTAŃ ORAZ WYJAŚNIENIA DOTYCZĄCE ZAPISÓW SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Warszawa, dnia 2012-11-12 Uczestnicy postępowania nr OEIiZK 335/02/PN/12 TREŚĆ ZAPYTAŃ ORAZ WYJAŚNIENIA DOTYCZĄCE ZAPISÓW SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Dotyczy: zamówienia publicznego prowadzonego

Bardziej szczegółowo

Regulamin usługi - pośrednictwo w zakupie domeny. regulamin świadczenia usług przez Domeny.pl;

Regulamin usługi - pośrednictwo w zakupie domeny. regulamin świadczenia usług przez Domeny.pl; I. Postanowienia ogólne Regulamin usługi - pośrednictwo w zakupie domeny 1. Regulamin określa zasady świadczenia Usług dostępnych w ramach serwisu internetowego administrowanego przez Domeny.pl sp. z o.o.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 54/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 października 2013 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Protokolant

Bardziej szczegółowo

Dotyczy: Postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na DOSTAWĘ SYMETRYCZNEGO ŁĄCZA INTERNETOWEGO W TECHNOLOGII ŚWIATŁOWODOWEJ.

Dotyczy: Postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na DOSTAWĘ SYMETRYCZNEGO ŁĄCZA INTERNETOWEGO W TECHNOLOGII ŚWIATŁOWODOWEJ. Warszawa, dnia 5.09.2012 r. Filmoteka Narodowa ul. Puławska 61 00-975 Warszawa Dotyczy: Postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na DOSTAWĘ SYMETRYCZNEGO ŁĄCZA INTERNETOWEGO W TECHNOLOGII

Bardziej szczegółowo

... UMOWA Nr ATZ/ZG/2M11/2016/EL/8690/2016

... UMOWA Nr ATZ/ZG/2M11/2016/EL/8690/2016 Załącznik nr 2 UMOWA Nr ATZ/ZG/2M11/2016/EL/8690/2016 zawarta w dniu. w Warszawie, na podstawie art. 4 pkt 8 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2164 j.t.)

Bardziej szczegółowo

Regulamin sprzedaży w Sklepie Internetowym Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie z dnia 07.01.2014 roku

Regulamin sprzedaży w Sklepie Internetowym Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie z dnia 07.01.2014 roku I. Definicje Regulamin sprzedaży w Sklepie Internetowym Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie z dnia 07.01.2014 roku Sklep Internetowy jest prowadzony przez Wyższą Szkołę Informatyki i Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Telefoniczny System Zamówień Towarów. w sklepie nr 18

Telefoniczny System Zamówień Towarów. w sklepie nr 18 Podwawelska Spółdzielnia Spożywców z siedzibą w Krakowie Telefoniczny System Zamówień Towarów w sklepie nr 18 (obszar obejmujacy usługę: al. Pokoju, ul. Zwycięstwa i ul. Świtezianki) Regulamin I. Informacje

Bardziej szczegółowo