PEDAGOGIKA BADANIA, DYSKUSJE, OTWARCIA. Zeszyt 3. Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Implikacje dla teorii i praktyki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PEDAGOGIKA BADANIA, DYSKUSJE, OTWARCIA. Zeszyt 3. Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Implikacje dla teorii i praktyki"

Transkrypt

1

2 Pedagogika. Badania, dyskusje, otwarcia. Zeszyt 3. Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.. ISSN PEDAGOGIKA BADANIA, DYSKUSJE, OTWARCIA Zeszyt 3 Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Implikacje dla teorii i praktyki Kielce

3 Staropolska Szkoła Wyższa w Kielcach. Wydział Pedagogiczny Rada Naukowa prof. Lothar Bildat, EBC-Hochschul Campus Berlin doc. PhDr Alica Harajova, Vysoka Skola v Sladkovicovie dr hab. Galena Iwanowa, Plovdiv University "Paisii Hilendarski" prof. dr hab. Bronislava Kasacova, Matej Bel University Banská Bystrica doc. PhD. Alica Petraova, University of Presov in Presov prof. dr hab. Volodymyr Shakhov, Vinnytsya State Pedagogical University dr hab. Józef Sowa, Staropolska Szkoła Wyższa w Kielcach prof. dr hab. Jan Ożdżynski, Staropolska Szkoła Wyższa w Kielcach dr hab. Grzegorz Szumski, Akademia Pedagogiki Specjalnej w Warszawie prof. dr hab. Adolf Szołtysek, Staropolska Szkoła Wyższa w Kielcach prof. dr hab. Zbigniew Tarkowski, Staropolska Szkoła Wyższa w Kielcach dr hab. Mariola Wojciechowska, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach Recenzenci dr hab. Bernardeta Szczupał, prof. Akademii Pedagogiki Specjalnej dr hab. Grażyna Jastrzębowska, Uniwersytet Opolski Redaktor naczelny dr Jolanta Góral-Półrola Redaktor statystyczny dr Barbara Walasek-Jarosz Redaktor naukowy zeszytu 3 dr Katarzyna Cynowska Redakcja językowa dr Janusz Wróblewski Skład i opracowanie graficzne mgr inż. Krzysztof Kaputa Copyright by Staropolska Szkoła Wyższa w Kielcach Kielce 2014 Wersją pierwotną jest wersja drukowna Druk Drukarnia Cyfrowa COMPUS, Kielce, ul. Sandomierska 89.

4 Pedagogika. Badania, dyskusje, otwarcia. Zeszyt 3. Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.. Zeszyt 3/2014 Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Implikacje dla teorii i praktyki SPIS TREŚCI IDEA ZESZYTU... 7 Wolodymyr Shakhov Współczesne modele wychowania... 9 Józef Sowa Podstawy metodologiczne procesu rehabilitacji Grzegorz Szumski, Izabela Aftewicz Atrakcyjność fizyczna a atrakcyjność społeczna dziecka z niepełnosprawnością badanie eksperymentalne uczniów sprawnych z klas integracyjnych i ogólnodostępnych Mirosław Rutkowski Kompetencje diagnostyczne, planistyczne, realizacyjne i ewaluacyjne w pracy z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi - w ocenie własnej nauczycieli uczących w placówkach specjalnych oraz integracyjnych Paweł Kurtek Współczesne poszukiwania adekwatnego i pozytywnego oblicza osoby z niepełnosprawnością intelektualną Katarzyna Cynowska Samoocena i analiza własnego życia przez dorastających z lekką niepełnosprawnością intelektualną na progu dorosłości Ewa Boksa Zakłócenia komunikacji językowej u dzieci i młodzieży z wadą ciała modzelowatego na tle zaburzeń komunikacji osób z dysleksją oraz niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim - doniesienie z badań własnych Beata Boksa Wsparcie edukacyjne rodziny a osiągnięcia szkolne gimnazjalistów niedosłyszących

5 Staropolska Szkoła Wyższa w Kielcach. Wydział Pedagogiczny Dorota Kornaś Animaloterapia wyjątkowe doświadczenie edukacyjne i rehabilitacyjne Małgorzata Kowalczyk Aktywność zabawowa dzieci z autyzmem w wieku przedszkolnym uwarunkowania indywidualne i środowiskowe

6 Pedagogika. Badania, dyskusje, otwarcia. Zeszyt 3. Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.. CONTENTS IDEA... 7 Wolodymyr Shakhov Contemporary models of education... 9 Józef Sowa Methodological Principles Of Rehabilitation Process Grzegorz Szumski, Izabela Aftewicz Physical attractiveness and social attractiveness of a child with a disability experimental study of pupils attending integrated classes and public ones Mirosław Rutkowski Diagnostic, planning, implementation and evaluation competences in work with the students with special educational needs, from the point of view of the teachers teaching in special and integration institutions Paweł Kurtek Modern search for an adequate and positive aspect of a person with intellectual disabilities Katarzyna Cynowska Self-evaluation and one s own life analysis of adolescents with mild intellectual disabilities at the threshold of adulthood Ewa Boksa Disruption of verbal communication in children and adolescents with congenital corpus callosum on the background of communication disorders of people with intellectual disabilities dyslexia and mild - research report their own Beata Boksa Educational support to the family of hearing impaired pupils attending middle school and their school achievements

7 Staropolska Szkoła Wyższa w Kielcach. Wydział Pedagogiczny Dorota Kornaś Animaltherapy a unique learning experience for rehabilitation Małgorzata Kowalczyk Playing activity of children with autism in preschool Individual and environmental determinants

8 Pedagogika. Badania, dyskusje, otwarcia. Zeszyt 3. Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.. IDEA ZESZYTU Każdy człowiek ma prawo do szczęścia i do swego miejsca w społeczeństwie M. Grzegorzewska Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi stanowią znaczącą część generalnej populacji na całym świecie, wskaźniki liczbowe pokazują tendencję wzrostową. Pedagogika specjalna wciąż poszukuje rozwiązań, które mają na celu poprawę sytuacji osób z różnymi odchyleniami od normy zarówno w aspekcie psychologiczno-pedagogicznym, jak i społecznym. Wielość języków i odmienność kontekstów teoretycznych pedagogiki specjalnej nastawionej na wielopłaszczyznowy dyskurs naukowy i społeczny rozszerza przedmiot jej zainteresowań badawczych, tworzy potrzebę, możliwość i perspektywę dialogu, porozumienia i współdziałania. Edukacja i rehabilitacja dzieci z różnymi odmiennościami i zaburzeniami rozwojowymi inspirowana jest coraz większą inicjatywą i zaangażowaniem rodziców i pedagogów specjalnych, którzy poszukują konkurencyjnych, skutecznych i atrakcyjnych rozwiązań, mających na celu podniesienie efektywności uczenia się. Poprzez ukierunkowanie i stymulację procesu rehabilitacji, pedagogika specjalna zmierza do poprawy sytuacji jednostek ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w aspekcie psychologicznopedagogicznym i społecznym. Poznawanie potrzeb i dynamizmu rozwoju tych osób leży u podstaw ich optymalnej edukacji i rehabilitacji. Humanistyczny wymiar szeroko rozumianego procesu edukacji i rehabilitacji podkreśla podmiotowe traktowanie człowieka w jego indywidualnym i zbiorowym rozwoju. Pozytywne myślenie o możliwościach społeczno-edukacyjnych dzieci i młodzieży wspierane naukową i praktyczną wiedzą powinno być ideą przewodnią każdego pedagoga. Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi zasługują na wyjątkowe doświadczenie edukacyjne. Programy nauczania, terapii i rehabilitacji winny być opracowane przez profesjonalistów dostrzegających ich możliwości, uwzględniających różnorodność podejść i aktualną wiedzę na temat sprawdzonych metod. Wymagają zatem współpracy nauczycieli ze specjalistami: psychologiem, pedagogiem specjalnym, logopedą, terapeutą, rehabilitantem, pracownikiem socjalnym, a niekiedy także z lekarzami różnych specjalności. Interdyscyplinarny charakter działań pedagogicznych w praktyce narzuca niejako integrację wiedzy z różnych dziedzin nauki i subdyscyplin pedagogiki. 7

9 Staropolska Szkoła Wyższa w Kielcach. Wydział Pedagogiczny Trzeci Zeszyt Naukowy Wydziału Pedagogicznego Staropolskiej Szkoły Wyższej zawiera publikacje, które obejmują różnorodne aspekty związane z sytuacją dzieci i młodzieży ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi zarówno w wymiarze teoretycznym, jak i praktycznym. Jego celem jest podkreślenie, że wśród nas są ludzie potrzebujący wsparcia i pomocy w pełnym uczestnictwie w życiu społecznym. Są to przede wszystkim osoby z zaburzeniami i odchyleniami rozwojowymi, niepełnosprawnością intelektualną, sensoryczną, ruchową lub zagrożone niedostosowaniem społecznym. Troska o ich rozwój stanowi treść poszukiwań teoretycznych oraz rozwiązań terapeutycznych, rehabilitacyjnych, dydaktycznych i wychowawczych. Zachęcam do lektury. Katarzyna Cynowska 8

10 Pedagogika. Badania, dyskusje, otwarcia. Zeszyt 3. Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi... Wolodymyr Shakhov WSPÓŁCZESNE MODELE WYCHOWANIA Wychowanie, jako jeden z czynników rozwoju osobowości jest jednym z najważniejszych aspektów pedagogiki i w większości przypadków właśnie ten aspekt jest przedmiotem jej badań. Obecnie można zauważyć rozszerzenie rozumienia pojęcia wychowania, które często jest uważane za część składową oświaty, przez niektórych nieprawidłowo utożsamianą z rosyjskim terminem wykształcenie, albo identyfikowanie go z pojęciem socjalizacja. Czasami od nauczycieli-praktyków, a także od badaczy z innych dziedzin nauki można usłyszeć, iż szkoła najpierw powinna wychować dziecko, a następnie uczyć je albo, że szkoła w ogóle nie powinna zajmować się wychowaniem, lecz rozwojem dziecka. Taka wolność w interpretacji wychowania odbija się negatywnie nie tylko na opracowaniu jego podłoża teoretycznego, ale także na kreowaniu technologii jego realizacji. W związku z powyższym pojawia się konieczność sprecyzowania aspektów wychowania i jego relacji z innymi kategoriami pedagogicznymi. Tak szeroki zakres pojęcia wychowanie jest spowodowany wieloaspektowością tego fenomenu. W szczególności, wychowanie należy rozpatrywać tak samo, jak inne wpływy środowiska społecznego na rozwój osobowości, a zatem proces pedagogiczny (dobrze zorganizowany, celowy wpływ, który dokonuje się w placówkach dydaktycznowychowawczych) oraz element procesu pedagogicznego, którego zadaniem jest zabezpieczenie rozwoju jej motywacyjno-wartościowego aspektu. W związku z tym, także wychowanie, jako kategorię pedagogiczną należy rozpatrywać w trzech aspektach: szerokim społecznym, szerokim pedagogicznym i ściśle pedagogicznym. Szeroki społeczny aspekt to celowy wpływ na rozwój osobowości całego środowiska, które ją otacza: rodziny, placówek dydaktyczno-wychowawczych i środków masowego przekazu. W przeciwieństwie do żywiołowych społecznych wpływów na wychowanie jest to celowy proces rozwoju wartości, zainteresowań, cech charakteru, wiedzy, umiejętności, nawyków w danej osobowości. Dzięki wychowaniu rozwój człowieka jest 9

11 Wolodymyr Shakhov. Współczesne modele wychowania. podporządkowany pewnemu celowi, powoduje to kształtowanie uprzednio zaprojektowanych cech osobowości, które nie mogłyby zaistnieć samodzielnie. Dlatego próby utożsamiania wychowania i socjalizacji nie mają podstaw logicznych. Nawet w swym szerokim społecznym znaczeniu wychowanie ma taki stosunek do pojęcia socjalizacji jak jednostka do ogółu, czyli wychowanie jest częścią składową socjalizacji osobowości, na której przebieg mają wpływ nadrzędne i podrzędne czynniki. W wypadku, gdy wywody, iż szkoła najpierw powinna wychować dziecko, a następnie uczyć go albo, że szkoła w ogóle nie powinna zajmować się wychowaniem, lecz rozwojem dziecka, taka wolność w interpretacji wychowania odbija się negatywnie nie tylko na opracowaniu jego podłoża teoretycznego, ale również na kreowaniu technologii jego realizacji. Wynika stąd konieczność sprecyzowania aspektów wychowania i jego relacji z innymi kategoriami pedagogicznymi. Warto również podkreślić, że podrzędne wpływy społecznych instytucji na osobowość, czyli wychowanie w szerokim znaczeniu (rodziny, placówek wychowawczych, środowiska w pracy, środków masowego przekazu) nieco różnią się swoją treścią i sposobami realizacji. Wychowanie, które zapewniają placówki wychowawcze, jest realizowane według wcześniej określonego programu, precyzyjnie opracowanej organizacji, przez specjalnie wykształconych i przygotowanych do tego rodzaju działalności ludzi. Ten proces warto rozpatrywać, jako wychowanie w szerokim znaczeniu pedagogicznym. Jest to proces dydaktyczno-wychowawczy, w wyniku którego wykształca sie narzędziowy i motywacyjnowartościowy aspekt osobowości, czyli przyswaja się pewną wiedzę, kształtuje się nawyki, umiejętności, zdolności, przekonania, wartości, ideały, zainteresowania czy cechy charakteru. Wychowanie umysłowe włącza edukację działalność, skierowaną na narzędziowy aspekt osobowości (przyswojenie wiedzy, zdolności, nawyków, sposobu myślenia) do wychowania w wąskim znaczeniu, którego celem jest zabezpieczenie aspektu motywacyjno-wartościowego (przekonań, wartości, ideałów, cech charakteru, jakości wewnętrznych, itp.). Wychowanie, które jest skierowane na rozwój narzędziowego aspektu osobowości jest przedmiotem badań dydaktyki, której zadaniem jest rozwój jej aspektu motywacyjno-wartościowego teorii wychowania. Warto wspomnieć, że wśród naukowców istnieją pewne sprzeczności w poglądach na istotę wychowania, jego cele i sposoby jego realizacji. W związku z tym zachodzi konieczność sprecyzowania istoty wychowania, jako elementu procesu pedagogicznego. Zgłębić istotę wychowania pomaga jego porównanie z innym elementem procesu pedagogicznego edukacją. Trzeba przyznać, że kwestia relacji wychowania i nauczania czasowo sięga daleko wstecz. W dziedzinie pedagogiki były już wcześniej przeprowadzone liczne próby zdefiniowania tych pojęć, wyjaśnienie ich relacji. Już Platon w dialogu Sofista wzywał do odróżnienia od sztuki nauczać, przez sztukę wychowywać. Mówiąc to, pod pojęciem wychowania rozumiał on kształtowanie w dziecku pozytywnego stosunku do tego, czego się uczy wiedzy i sposobów działalności. 10

12 Pedagogika. Badania, dyskusje, otwarcia. Zeszyt 3. Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi... Na różnice wychowania i nauczania szczególną uwagę zwracał A. Makarenko, mówiąc, że wychowanie to nieco inna dziedzina działalności pedagogicznej, niż nauczanie 1. Grupa naukowców pod kierunkiem A. Piotrowskiego uważa nauczanie za pokazanie jednostce narzędzi życiowych, czyli poszerzenie jej możliwości dziedziny mogę, a wychowanie za przyłączenie jej do ogólnoludzkich wartości, czyli kształtowanie celowości dziedziny chcę 2. B. Bim-Bad i A. Piotrowski rozpatrują nauczanie i wychowanie, jako dwie strony całościowego procesu pedagogicznego. Ich zdaniem, nauczanie zakłada przyswojenie wiedzy, umiejętności i nawyków, które pozwalają nauczycielowi i uczniowi zrozumieć się nawzajem. Wychowanie natomiast zakłada przyswojenie wartości, kształtowanie własnego osobowościowego, subiektywnego znaczenia ( znaczenia dla mnie ) elementów kulturalnego doświadczenia, które przyswaja osobowość. Jednocześnie, jak stwierdzają autorzy, jakiekolwiek przyswojenie wartości jest niemożliwe bez nauki. Trzeba położyć nacisk na tym ostatnim pojęciu, ponieważ niektórzy naukowcy i nauczyciele praktycy mówią, że dziecko trzeba najpierw wychować, a potem nauczać. Tak, więc B. Bim-Bad i A. Piotrowski stwierdzają, że semiotyczne i aksjologiczne podłoża nieodłączne są również w procesie pedagogicznym. Realizacja podłoża semiotycznego ma miejsce w procesie nauczania, a aksjologicznego w procesie wychowania 3. O. Gazman także traktuje wychowanie i nauczanie jako elementy składowe procesu pedagogicznego. Rozpatruje nauczanie i wychowanie w ramach całościowego zainteresowania uczniów, ich pozytywnego nastawienia do materiału, którego mają się nauczyć. Jego zdaniem można zmusić ucznia do przyswojenia takich umiejętności i wiedzy, które mu się nie podobają. W wychowaniu natomiast rzeczą niemożliwą jest zabezpieczenie przekształcenia norm społecznych w wartościowe orientacje wychowanków, bez pozytywnego do nich nastawienia. Problem polega na tym, że przeżycia emocjonalne cechuje spontaniczność i nie są one podporządkowane świadomej regulacji. Niemożliwym jest specjalne wywołanie swoistych reakcji emocjonalnych. Jeszcze większym problemem jest wywołanie przeżyć celowych u innych osób, szczególnie u dzieci. Społeczne normy i wartości, które przyswajają uczniowie w procesie wychowania muszą mieć natychmiastowe zastosowanie we własnym zachowaniu: brak łączności między świadomością a zachowaniem jest dowodem nieskuteczności wychowania. W przeciwieństwie do tego zjawiska, uogólnione doświadczenie społeczne, które uczniowie zdobywają w procesie nauki (wiedza, umiejętności, nawyki), niekoniecznie podlega natychmiastowemu zastosowaniu w życiu codziennym. Wychowanie ma charakter bardziej przyszłościowy. W procesie nauki uczeń nie zawsze przyswaja wszystkie, nawet najbardziej istotne elementy doświadczenia społecznego. Oprócz tego, istnieje przekonanie, że ma on prawo A. Makarenko, Problemy szkolnego sowieckiego wychowania, Moskiewskie Wyd. Ped., Moskwa A. Piotrowskij (red.), Wychowawcy i dzieci: źródła rozwoju, Moskiewskie Wyd. Ped., Moskwa 1994, s B. Bim-Bad, A. Piotrowski, Oświata w kontekście socjalizacji, Pedagogika 1996 nr 1, s

13 Wolodymyr Shakhov. Współczesne modele wychowania. uczyć się tego, co odpowiada jego zainteresowaniom i zdolnościom. W dziedzinie moralnej ciężko jest znaleźć pomysły, w stosunku do których wychowanek może pozostać obojętny, on albo je akceptuje, albo odrzuca. Zdaniem zwolenników ukrytego wpływu w wychowaniu nie należy zapoznawać uczniów z zamiarami nauczyciela: otwarty wpływ wychowawczy z reguły wywołuje widoczny lub skryty opór dziecięcy. W przeciwieństwie do tego, zadania edukacyjne, które nauczyciel realizuje podczas lekcji nie wywołują uczniowskiej negatywnej reakcji. Wyniki wychowania nie zawsze są jednoznaczne i prognozowalne, ponieważ odbiór wpływów wychowawczych w znacznej mierze zależy od cech indywidualnych wychowanka. Skuteczność wychowania zależy od wielu czynników żywiołowych i warunków środowiska społecznego, które mają znaczący wpływ na rozwój osobowości. Takie wpływy mogą mieć zarówno pozytywny jak i negatywny charakter, który wymaga korekty i pewnych zmian w celu dostosowania do istniejącej sytuacji. Wychowanie cechuje przyszłościowość wyników. Z reguły nie daje ono natychmiastowego wyniku. Nie są one tak szybko widocznie i odczuwalne jak wyniki nauczania. W przeciwieństwie do wiedzy i umiejętności, uczucia, przekonania i cechy charakteru kształtują się w ciągu dłuższego czasu. Wyniki wychowania trudniej ocenić, niż wyniki nauczania. Jeśli istota edukacji polega na rozwoju intelektualno-praktycznej strony człowieka, to wychowanie emocjonalnowartościowej. W tłumaczeniu istoty wychowania zwraca uwagę stanowisko W. Suchomłyńskiego, przeplata się ono z założeniami znanego filozofa M. Mamardaszwili, że człowieka można zmusić do zrobienia czegoś, ale nie można zmusić chcieć to robić. Wychowanie, jako wpływ jednego człowieka na innego bez chęci wychowanka do odpowiednich zmian jest marnym wysiłkiem. Dlatego W. Suchomłyński za główną istotę wychowania uważał wywołanie u dziecka potrzeby samowychowania 4. Warto zauważyć, że wśród naukowców istnieją zróżnicowania nie tylko w poglądach na cele wychowania, jako część składową procesu pedagogicznego, ale i na sposoby jego realizacji, co powoduje pojawienie się różnych koncepcji. W ramach tych koncepcji wyłaniają się trzy podstawowe modele wychowania: dyrektywny, ukrytego wpływu i sprzyjania, każdy z nich ma inny stosunek do istoty wychowania 5. Pierwszy model traktuje wychowanie jako bezpośrednie celowe kształtowanie osobowości według pomysłu nauczyciela; drugi jako manipulowanie, dyskretny wpływ na osobowość w celu rozwoju w niej niezbędnych, zdaniem nauczyciela, jakości; trzeci, jako sprzyjanie autoaktualizacji osobowości, stworzenie warunków dla spontanicznego rozwoju jej zdolności tych w znacznej mierze zależy od cech indywidualnych wychowanka W. Suchomłyński, Problemy wychowania wszechstronnego rozwoju osobowości, Wyd. Radianska Szkoła, Kijów G. Kornetow, Wyniki i perspektywy pedagogicznej interpretacji modelu oświatowego procesu, Humanistyczne Nauki 2001, nr 1, s

14 Pedagogika. Badania, dyskusje, otwarcia. Zeszyt 3. Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi... Skuteczność wychowania zależy od wielu czynników żywiołowych i warunków środowiska socjalnego, które mają wpływ na rozwój osobowości. Koniecznym jest opanowanie pewnych sposobów działalności i komunikowania się, zasad zachowania i wartości, wytworzonych i przekazanych przez poprzednie pokolenia, które są w pewnym sensie uosobieniem socjokulturowego doświadczenia człowieczeństwa. W kontekście modelu dyrektywnego relacje pedagogiczne przyjmują kształt bezpośredniego wpływu nauczyciela na wychowanka, gdzie nauczyciel nie ukrywa swojego stanowiska prowadzącego. Wręcz przeciwnie, on otwarcie pokazuje to dziecku, wzywając i zobowiązując je do naśladowania niego samego i do podporządkowania się jego wymaganiom. Istota wychowania dyrektywnego jest normatywna, powołana do zachęty dorastającego pokolenia do tych historycznych doświadczeń, które są niezbędne dla życia w społeczeństwie. Jego zadaniem jest, prowadzenie dziecka w świat kultury, stworzenie warunków dla przyswojenia niezbędnych modelów zachowania, pewnych społecznych ról, ukształtowanie w nim odpowiednich cech i moralnych przekonań. Dyrektywne wychowanie, które często kojarzy się z naciskiem i autorytaryzmem, nie zawsze przewiduje zastosowanie przymusu w stosunku do wychowanków, zwalczanie ich inicjatywy i samodzielności. Tylko w skrajnych wypadkach, bardzo radykalnej i represyjnej formie przejawia się ono bezwzględną kontrolą, dyktatem i pogwałceniem osobowości dziecka. W swym pozytywnym i najbardziej wydajnym przejawie jest ono skierowane na to, by nauczyciel, wykorzystując swój autorytet spróbował przekształcić ucznia w swojego zwolennika, sojusznika, sprzymierzeńca w realizacji powierzonych mu zadań pedagogicznych. Przy czym obowiązek nauczyciela polega na tym, by zainteresować każde dziecko, uzasadnić niezbędność tego, do czego się go zachęca, ukształtować pozytywny stosunek do zadań, sposobów i środków procesu wychowawczego. Głównym zarzutem dla wychowania dyrektywnego jest fundamentalna niezgodność naturalnych zainteresowań dzieci i zadań wychowawczych dorosłych. Bezpośrednie zainteresowania i pragnienia dzieci często nie odpowiadają wymaganiom nauczyciela. W warunkach wychowania dyrektywnego uczeń odczuwa pewną presję ze strony nauczyciela. Mimo, że zabieg ten jest skierowany na jej rozwój, to ogranicza jego swobodę. Hamuje to rozwój dziecięcej samodzielności, przygotowania do życia w warunkach swobody i odpowiedzialności za swoje czyny. W inny sposób jest traktowana istota wychowania przez przedstawicieli modelu sprzyjania. Podłożem tego modelu jest wiara w konstruktywne, aktywne, twórcze źródła natury ludzkiej, w jej pierwotną moralność i dobroć, altruistyczne i towarzyskie nastawienie w dziecięcą możliwość pokierowania własnym rozwojem. Według założeń pedagogiki sprzyjania wychowawca nie powinien prowadzić dziecka za sobą i nawet nie kierować jego rozwojem, lecz iść za nim, podtrzymywać go w samorealizacji, pomagać mu w rozwiązaniu własnych problemów. Jest to stanowisko pomocnika, który stwarza warunki do autorozwoju osobowości. Pierwsze zadanie, które ma rozwiązać 13

15 Wolodymyr Shakhov. Współczesne modele wychowania. wychowawca zawarcie znajomości z dzieckiem, nawiązanie kontaktu, przeprowadzenie owocnej konwersacji, które opiera się na wzajemnym szacunku i zaufaniu, a w idealnym wypadku na wzajemnej miłości. Następne zadanie to zrozumienie wychowanka. Nauczyciel, badając zachowanie ucznia, rozmawiając z nim, próbuje delikatnie przeniknąć w jego świat wewnętrzny, określić jego zapotrzebowania i zdolności, poznać jego możliwości, zrozumieć aktualne zainteresowania, powody, którymi się kieruje w swoim postępowaniu, dowiedzieć się o problemach życiowych, które martwią dziecko. Model sprzyjania wyklucza brak uzgodnienia między zadaniami pedagogicznymi wychowawcy a pragnieniami życiowymi wychowanka. Pedagogiczne zadania wyłaniają się z realiów życia i z udziałem samego wychowanka, który uważa je nie jako narzucone z zewnątrz, lecz jako swoje własne. Wyklucza to zetknięcie się celów wszystkich uczestników procesu pedagogicznego, zwiększa jego skuteczność. Stanowisko nauczyciela staje się stanowiskiem starszego przyjaciela, doradcy, i pomocnika wychowanka, nie ma potrzeby jego ukrywania, ponieważ jest ono owocem ich wzajemnych relacji. W toku sprzyjającego wychowania nauczyciel i wychowanek są równoprawnymi stronami, współautorami procesu pedagogicznego, relacje między nimi mają prawdziwie partnerski charakter. Nauczyciel jest osobą, od której zależy, jaki zostanie wybrany model współdziałania. Nastawiony jest on na to, by nie dopasowywać dziecka do państwowych, społecznych czy własnych wyobrażeń o ideale wychowawczym, a świadomie dąży do tego, by stworzyć wyobrażenie o przyszłym wizerunku dziecka, niejako posługując się samym dzieckiem, stymuluje jego samodzielny i nabierający coraz większego znaczenia udział w tym procesie. W modelu sprzyjania dziecko samodzielnie kieruje własnym rozwojem, przekształca się ze środka realizacji z zewnątrz wytyczonych zadań wychowawczych w podmiot i cel własnego rozwoju. Model sprzyjania znacznie zmniejsza rolę nauczyciela w rozwoju dziecka, zmienia również istotę wychowania, jako czynnika rozwoju osobowości: główne zadanie polega nie na kierowaniu procesem jej kształtowania, a na sprzyjaniu i pomocy. Przedstawiciele modelu ukrytego wpływu wychowawczego pojmują wychowanie, jako manipulowanie dyskretny wpływ nauczyciela na wychowanka w celu ukształtowania potrzebnych, jakości. Model ukrytego wpływu wychowawczego, jako manipulowanie przedstawia te sytuacje, kiedy wychowawca szczerze dąży do dobra wychowanka, ale przy tym sam decyduje, na czym to dobro polega. Dążąc do swojego celu, wychowawca pragnie niezauważalnie dla dziecka wywołać w nim zamiary, które nie odpowiadają jego aktualnym pragnieniom. W wyniku tego jest realizowane ukryte zaprogramowanie myśli i pragnień dziecka, a z innej strony nie zdaje ono sobie sprawy z pedagogicznego wpływu i nie zna celu swojego nauczyciela. Model ukrytego wpływu przedstawia się nam, jako dość skuteczny sposób na zorganizowanie relacji między uczestnikami procesu wychowawczego. Nie przewiduje on manipulowania dzieckiem wbrew jego interesom. Konstruktywne manipulowanie 14

16 Pedagogika. Badania, dyskusje, otwarcia. Zeszyt 3. Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi... w wychowaniu staje się pozytywnym środkiem rozwoju osobowości, jej samoświadomości, samodzielności i odpowiedzialności. Pomysł ukrytego wpływu wychowawczego i jego skuteczności popierali liczni znani pedagodzy. W. Suchomłyński uważał, że jednym z warunków skuteczności wpływu pedagogicznego jest atmosfera spontaniczności i naturalności. Jego zdaniem zamiar wychowawczy, powinien być zawoalowany atmosferą naturalnych przyjacielskich relacji (...) uczynić swój zamiar wychowawczy dyskretnym jeden z niezmiernie ważnych elementów kunsztu pedagogicznego 6. W modelu ukrytego wpływu wychowawczego nauczyciel pragnie tak zorganizować proces wychowawczy, by nie stawiać przed wychowankiem widocznego celu pedagogicznego, unikać bezpośredniego, nawet odpowiadającego jego interesom wpływu, nie pokazywać swej roli przewodniej w organizacji wychowania. Sprzyja to kształtowaniu u wychowanka samodzielności, odpowiedzialności za swoje czyny. Przy czym sam proces wychowania postrzega on, jako przejaw własnej aktywności, a nie wynik organizacyjnych wpływów nauczyciela. W tym rozumieniu wychowania, wychowanek występuje nie tylko jako podmiot wpływu pedagogicznego, wprawdzie cel i środki jego rozwoju określa sam wychowawca, ale wychowanek także działa samodzielnie, nie zdając sobie sprawy z tego, że kierunek i granice jego aktywności wyznacza nauczyciel. Pomaga to uniknąć niezgodności dążeń uczestników procesu wychowawczego. U dziecka kształtuje się zdolność funkcjonowania w warunkach swobody, podejmowania odpowiedzialnych decyzji, dokonywania samodzielnego życiowego wyboru, bez świadomości, że tę swobodę i samodzielność wyznacza nauczyciel. Warto podkreślić, że zróżnicowania między przedstawionymi modelami wychowania, a także między poglądami na ich istotę polegają na określeniu i sposobach realizacji celów wychowawczych. W każdym z tych modeli nauczyciele kierują się pozytywnymi zamiarami, dbają o dzieci, jednak różnie widzą drogi wyznaczenia i osiągnięcia celu wychowawczego. W modelu dyrektywnym zadania wychowawcze są wytyczone i otwarcie realizowane przez wychowawcę za pomocą bezpośredniego wpływu na dzieci. W kontekście sprzyjającego modelu zadania wychowawcze określa sam wychowanek, a nie nauczyciel, który tylko pomaga dziecku w samorealizacji. W modelu ukrytego wpływu cel pedagogiczny również jest określony przez wychowawcę, jednak osiąga się go skrycie, drogą dyskretnego wpływu, odpowiedniego zorganizowania przedmiotowego i społecznego otoczenia dzieci. Nasuwa się wtedy pytanie: Który z przedstawionych modeli wychowania jest najlepszy? Czy warto wybrać jeden a resztę odrzucić?. Pedagogiczne badania i doświadczenie dowodzą, że nie ma uniwersalnego, stuprocentowo skutecznego modelu wychowania. Każdy z nich ma pewną przewagę 6 W. Suchomłyński, Problemy wychowania wszechstronnego rozwoju osobowości, Wyd. Radianska Szkoła, Kijów 1976, s

17 Wolodymyr Shakhov. Współczesne modele wychowania. i dziedzinę jego zastosowania. Błędne interpretacje mają swoje początki w sytuacji, gdy pozytywne momenty tego czy innego podejścia są przeceniane. Dlatego przedstawione modele i ich podejście do istoty wychowania należy rozpatrywać, jako etapy całościowej taktyki wychowawczej, która stopniowo zmienia się jednocześnie z osobowościowym rozwojem wychowanków. Określenie istoty wychowania w główniej mierze zależy od konkretnych okoliczności, poziomu osobowościowej dojrzałości wychowanków, ich cech wiekowych i indywidualnych. Dziecko uczy się kierować swoim zachowaniem stopniowo, biorąc na siebie funkcję regulującą, którą wykonuje najpierw nauczyciel, wychowawca. Jeśli w okresie adolescencji brak regulacji zewnętrznej, zachowanie dziecka przez dłuższy czas może pozostawać spontanicznym w pejoratywnym znaczeniu tego słowa, a zatem porywczym i nieodpowiedzialnym. W miarę rozwoju osobowościowego dziecko nabywa zdolność przyjmowania zewnętrznych norm społecznych, wymagań i ograniczeń, jako własne życiowe wskazówki. Sprzyja temu rozwój relacji z dorosłymi, które stopniowo tracą elementy autorytarności, stają się bardziej demokratycznymi. Istota wychowania powinna przewidywać stopniowe przejście od bezpośredniego kształtowania osobowości (model dyrektywny) poprzez ukryte wpływy wychowawcze dla sprzyjania jego samorozwojowi. Zadanie nauczycieli polega na tym, by w miarę osobowościowego kształtowania wychowanka stopniowo rozszerzać granice jego swobody, dawać mu większą przestrzeń dla przejawiania własnej inicjatywy i samodzielności, przygotowywać go do swobodnego odpowiedzialnego wyboru i samookreślenia. Bibliografia Bim-Bad B., Piotrowski A., Oświata w kontekście socjalizacji, Pedagogika 1996 nr 1 s Gazman О., Оd autorytarności oświaty do pedagogiki wolności, Moskiewskie Wydawnictwo Pedagogiczne, Moskwa Kornetow G., Wyniki i perspektywy pedagogicznej interpretacji modelu oświatowego procesu, Humanistyczne Nauki 2001 nr 1 s Makarenko А., Problemy szkolnego sowieckiego wychowania, Moskiewskie Wydawnictwo Pedagogiczne, Moskwa Piotrowskij A. (red.), Wychowawcy i dzieci: źródła rozwoju, Moskiewskie Wydawnictwo Pedagogiczne, Moskwa Suchomłyński W., Problemy wychowania wszechstronnej rozwojowej osobowości, Wydawnictwo Radianska Szkoła, Kijów

18 Pedagogika. Badania, dyskusje, otwarcia. Zeszyt 3. Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi... Wolodymyr Shakhov, profesor dr hab. Winnicki Państwowy Uniwersytet im. Miciła Kociubińskego, Ukraina Miciła Kociubińsky Vinnytsia State University, Ukraine Współczesne modele wychowania Streszczenie Wychowanie, jako jeden z czynników rozwoju osobowości jest jednym z najważniejszych aspektów pedagogiki. Tak szeroki zakres tłumaczenia pojęcia wychowania jest spowodowany wieloaspektowością tego fenomenu. Skuteczność wychowania zależy od wielu czynników żywiołowych i warunków środowiska socjalnego, które mają wpływ na rozwój osobowości. Wyłaniają się trzy podstawowe modele wychowania: dyrektywny, ukrytego wpływu i sprzyjania, każdy z nich ma inny stosunek do istoty wychowania. Pierwszy model traktuje wychowanie jak bezpośrednie celowe kształtowanie osobowości według pomysłu nauczyciela; drugi jako manipulowanie, dyskretny wpływ na osobowość w celu rozwoju w niej niezbędnych, zdaniem nauczyciela, jakości; trzeci, jako sprzyjanie autoaktualizacji osobowości, stworzenie warunków dla spontanicznego rozwoju jej zdolności koniecznym jest opanowanie pewnych sposobów działalności i komunikowania się, zasad zachowania i wartości, wytworzonych i przekazanych przez poprzednie pokolenia i które są w pewnym sensie uosobieniem socjokulturowego doświadczenia człowieczeństwa. Słowa kluczowe: modele wychowania: dyrektywny, ukrytego wpływu, sprzyjania Contemporary models of education Summary Education, as one of factors of development of individuality is one of major aspects of pedagogics. Effectiveness of education depends on many factors and conditions of social environment, which have an influence on development of individuality. According to scientific and practical researches there are three basic models of education: prescriptive, hidden influence and assistance, each of them differs in meaning toward the object of education. The first model interprets education as a direction of individuality in obedience to opinion of teacher; second - as manipulation, discrete influence on individuality to develop in it necessary qualities according to teacher s opinion; third, - as an assistance of individuality, there is a capture of certain methods of activity and communication, principles of maintenance, mined-out and passed through previous generations and which are in certain sense represent sociocultural experience of humanity. Keywords: models of education: prescriptive, hidden influence, assistance 17

19 Wolodymyr Shakhov. Współczesne modele wychowania. 18

20 Pedagogika. Badania, dyskusje, otwarcia. Zeszyt 3. Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi... Józef Sowa PODSTAWY METODOLOGICZNE PROCESU REHABILITACJI Żyjemy w czasach, w których wiedza i technologia umożliwiają postęp w niewyobrażalnym dotychczas tempie i zakresie. Nigdzie jednak skutki tego postępu nie stawiają tak wielu pytań jak w przypadku biologii i dziedzin związanych z ochroną zdrowia człowieka. Mimo, że osiągnięto znaczące postępy w wykrywaniu i leczeniu wielu chorób, to zarówno poszczególne jednostki, jak i całe społeczeństwa stają nadal w obliczu narastających problemów i kontrowersji etycznych z tym związanych. Jeśli ma się realizować zasadę leczenia człowieka, a nie tylko choroby, wnosi się tym samym do lecznictwa elementy społeczne, związane z troską o dalsze losy leczonej osoby niepełnosprawnej. Tym samym przyczynia się do rehumanizacji medycyny, którą daleko posunięta technologizacja w pewnym stopniu dehumanizuje 1. Rozmaite decyzje dotyczące zdrowia i rehabilitacji budzą wciąż silne emocje i są często związane z moralnymi przekonaniami podejmujących je osób. Coraz bardziej uświadamiamy sobie znaczenie dokonywania właściwych wyborów, jesteśmy również coraz bardziej świadomi ich konsekwencji. Ponadto postrzeganie niepewności odnoszącej się do wartości moralnych i wynikających stąd dylematów, wskazuje na swoistą etyczną dramaturgię życia i wywołuje potrzebę refleksji nad kwestiami etycznymi. Implikuje to wiele pytań, na które trudno znaleźć jednoznaczną odpowiedź. Poszukując dla nich wspólnej płaszczyzny odniesienia, na pierwszym miejscu wymienić można cierpienie 2. Może być ono pojęte szeroko jako to, co zgotował nam los, inni ludzie, my sami sobie, ale też może być ujmowane jako skutek wielu chorób i anomalii rozwojowych. Człowiek poszukując różnych sposobów przezwyciężania cierpienia, odwołuje się do własnej koncepcji wartości społecznych oraz koncepcji dobra i zła, a także do własnych preferencji, niechęci czy obaw. To wszystko w efekcie wpływa na wybór określonego toku postępowania wspomagającego. 1 2 W. Dega, Koncepcja rehabilitacji, [w:] Rehabilitacja medyczna, (red.) K. Milanowska, W. Dega, Wyd. Lek. PZWL, Warszawa M. Scheler, Sens cierpienia, J. Szczepański, Cierpienie, [w:] Zagadnienia etyki, (red.) A. Książek, WSPS, Warszawa

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne Załącznik do Uchwały Nr 82/2016 Senatu UKSW z dnia 19 maja 2016 r. WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PODNOSZENIE KOMPETENCJI NAUCZYCIELSKICH W PRACY Z UCZNIEM O SPECJALNYCH

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r.

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PEDAGOGIKA OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ I TYFLOPEDAGOGIKA WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta: licencjat Przyporządkowanie

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Nasza szkoła realizuje potrzeby i oczekiwania całej społeczności szkolnej i środowiska lokalnego. Kształci i

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Karpińska-Szaj UAM Poznań. PTN Lublin wrzesień 2010

Katarzyna Karpińska-Szaj UAM Poznań. PTN Lublin wrzesień 2010 Katarzyna Karpińska-Szaj UAM Poznań PTN Lublin wrzesień 2010 Plan: 1. Szkolna integracja indywidualna: dyskusja pojęcia w kontekście organizacji edukacji dzieci z niepełnosprawnością 2. Cele nauczania

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Program kształcenia studiów podyplomowych Przygotowanie pedagogiczne Gdynia 2014 r. Podstawa prawna realizacji studiów. Ustawa Prawo

Bardziej szczegółowo

Opracowała: Monika Haligowska

Opracowała: Monika Haligowska Kwalifikacja i orzekanie odnośnie dzieci niezdolnych do nauki w szkołach masowych. Podstawy prawne, rola psychologa, rola poradni w kwalifikowaniu do szkół specjalnych. Opracowała: Monika Haligowska Podstawy

Bardziej szczegółowo

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA Autor: Prof. PAWEŁ TYRAŁA Tytuł: TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA zarys teorii oraz metodyki wychowania Recenzja Prof. Igor Kominarec Liczba stron: 240 Rok wydania: 2012 Spis treści WSTĘP Rozdział I TEORIA

Bardziej szczegółowo

Podstawowym celem oddziaływań rewalidacyjnych jest rozwój i aktywizowanie

Podstawowym celem oddziaływań rewalidacyjnych jest rozwój i aktywizowanie Rewalidacja - to termin pochodzenia łacińskiego (re znów, validus mocny, silny) oznacza oddziaływanie zmierzające do przywrócenia pełni sił osobom osłabionym poważną chorobą lub urazem. Pojęcia rewalidacja

Bardziej szczegółowo

Zasady funkcjonowania klasy integracyjnej w Szkole Podstawowej im. Integracji Europejskiej w Przybynowie

Zasady funkcjonowania klasy integracyjnej w Szkole Podstawowej im. Integracji Europejskiej w Przybynowie Zasady funkcjonowania klasy integracyjnej w Szkole Podstawowej im. Integracji Europejskiej w Przybynowie 1 W szkole utworzona jest klasa integracyjna. Klasa integracyjna są cząstką nowoczesnej, twórczej

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11 SPIS TREŚCI WSTĘP (Wiesław Stawiński)........................ 9 ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)..................11 1.1. Problemy globalizacji........................

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2014/2015. Pedagogika, studia II stopnia

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2014/2015. Pedagogika, studia II stopnia ZAGADNIENIA KIERUNKOWE 1. Pedagogika jako nauka źródła pedagogiki jako nauki teoretycznej i praktycznej, miejsce pedagogiki w systemie nauk oraz jej powiązania z innymi dyscyplinami; interdyscyplinarność

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) 1. Nazwa przedmiotu / modułu w języku polskim Podstawy wczesnego wspomagania rozwoju dziecka (WWRD) 2. Nazwa przedmiotu / modułu w języku angielskim Fundamentals

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2015/2016. Pedagogika, studia II stopnia

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2015/2016. Pedagogika, studia II stopnia ZAGADNIENIA KIERUNKOWE 1. Pedagogika jako nauka źródła pedagogiki jako nauki teoretycznej, praktycznej i empirycznej, miejsce pedagogiki w systemie nauk oraz jej powiązania z innymi dyscyplinami; interdyscyplinarność

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu PROGRAM KSZTAŁCENIA Kierunek Obszar/obszary kształcenia, w których umiejscowiony jest kierunek studiów PEDAGOGIKA / Edukacja wczesnoszkolna z wychowaniem przedszkolnym NAUKI SPOŁECZNE Forma kształcenia

Bardziej szczegółowo

ROLA SZKOŁY WYŻSZEJ W KSZTAŁTOWANIU KOMPETENCJI NAUCZYCIELI DO PRACY Z MŁODSZYMI DZIEĆMI

ROLA SZKOŁY WYŻSZEJ W KSZTAŁTOWANIU KOMPETENCJI NAUCZYCIELI DO PRACY Z MŁODSZYMI DZIEĆMI ROLA SZKOŁY WYŻSZEJ W KSZTAŁTOWANIU KOMPETENCJI NAUCZYCIELI DO PRACY Z MŁODSZYMI DZIEĆMI (na przykładzie kompetencji autokreacyjnych) dr Ewa Kochanowska Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski Program wychowawczy SPIS TREŚCI: 1. Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego w Technikum nr 4 im. ks.józefa Sieradzana w Kaliszu WPROWADZENIE

Wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego w Technikum nr 4 im. ks.józefa Sieradzana w Kaliszu WPROWADZENIE Wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego w Technikum nr 4 im. ks.józefa Sieradzana w Kaliszu WPROWADZENIE Każdy człowiek ma w życiu jakieś cele, dążenia i plany, które chciałby w przyszłości osiągnąć

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) 1. Nazwa przedmiotu / modułu w języku polskim Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka 2. Nazwa przedmiotu / modułu w języku angielskim Early Facilitating Development

Bardziej szczegółowo

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ 1. Wspieranie dziecka w poznawaniu oraz wykorzystywaniu własnego potencjału rozwojowego i budowaniu pozytywnego obrazu własnego ja. 2. Tworzenie warunków umożliwiających dziecku

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Gimnazjum nr l im. Powstańców Styczniowych w Pińczowie na rok szkolny 2014/2015

Program wychowawczy Gimnazjum nr l im. Powstańców Styczniowych w Pińczowie na rok szkolny 2014/2015 Program wychowawczy Gimnazjum nr l im. Powstańców Styczniowych w Pińczowie na rok szkolny 2014/2015 Wstęp Program wychowawczy szkoły jest opracowany zgodnie z: Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej z dnia

Bardziej szczegółowo

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG:

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG: Niedostosowanie społeczne nieletnich. Działania, zmiana, efektywność. Justyna Siemionow Publikacja powstała na podstawie praktycznych doświadczeń autorki, która pracuje z młodzieżą niedostosowaną społecznie

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

Absolwent Szkoły Podstawowej w Pogorzałkach:

Absolwent Szkoły Podstawowej w Pogorzałkach: Dążymy do tego, aby nasi uczniowie byli dobrze przygotowani do nauki na wyższym etapie edukacyjnym; byli dobrze przygotowani do życia społecznego w rodzinie, środowisku lokalnym, ojczyźnie, zjednoczonej

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie,,( ) Wychowywać to nie znaczy kształcić tylko rozum, lecz kształtować harmonijnie całego człowieka, a więc także jego serce i charakter.

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENY PRACY NAUCZYCIELA, WYCHOWAWCY, BIBLIOTEKARZA,

KRYTERIA OCENY PRACY NAUCZYCIELA, WYCHOWAWCY, BIBLIOTEKARZA, Zespół Szkół Integracyjnych w Siemianowicach Śląskich Strona 1 z 5 KRYTERIA OCENY PRACY NAUCZYCIELA, WYCHOWAWCY, BIBLIOTEKARZA, PEDAGOGA Kryteria oceny pracy nauczyciela, wychowawcy, bibliotekarza, pedagoga

Bardziej szczegółowo

Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej

Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej ...Dobra edukacja to edukacja włączająca, zapewniająca pełne uczestnictwo wszystkim uczniom, niezależnie od płci, statusu społecznego i ekonomicznego, rasy,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK

WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK 3 Załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia.. r. (poz..) WYMAGANIA WOBEC SZKÓŁ I PLACÓWEK I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) Wymaganie Charakterystyka wymagania na poziomie podstawowym

Bardziej szczegółowo

I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1)

I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) I. WYMAGANIA WOBEC PRZEDSZKOLI 1) Wymaganie Charakterystyka wymagania na poziomie D Charakterystyka wymagania na poziomie B 1. Przedszkole realizuje koncepcję pracy ukierunkowaną na rozwój dzieci Przedszkole

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 Podstawa prawna : 1) Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn.

Bardziej szczegółowo

Nikt z nas nie jest samotna wyspą na morzu ludzi - grupa wsparcia dla. integracyjnych. integracyjnych

Nikt z nas nie jest samotna wyspą na morzu ludzi - grupa wsparcia dla. integracyjnych. integracyjnych Forma pracy / rodzaj Nikt z nas nie jest samotna wyspą na morzu ludzi - grupa wsparcia dla nauczycieli przedszkolnych grup integracyjnych Nauczyciele przedszkolnych grup integracyjnych Wymiana informacji,

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 12 W GORZOWIE WLKP. NA LATA 2013-2016

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 12 W GORZOWIE WLKP. NA LATA 2013-2016 Przedszkole Miejskie nr 12 ul. Sportowa 2 66-400 Gorzów Wlkp. KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 12 W GORZOWIE WLKP. NA LATA 2013-2016 Data obowiązywania: od 01.09.2013r. Zatwierdzono przez Radę

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY DYDAKTYKI DOROSŁYCH DYDAKTYKA TECHNOLOGICZNA DYDAKTYKA HUMANISTYCZNA DYDAKTYKA KRYTYCZNA

ELEMENTY DYDAKTYKI DOROSŁYCH DYDAKTYKA TECHNOLOGICZNA DYDAKTYKA HUMANISTYCZNA DYDAKTYKA KRYTYCZNA ELEMENTY DYDAKTYKI DOROSŁYCH DYDAKTYKA TECHNOLOGICZNA DYDAKTYKA HUMANISTYCZNA DYDAKTYKA KRYTYCZNA Warunki uczenia się Słuchacze odczuwają potrzebę uczenia się Zasady nauczania 1. Nauczyciel ujawnia studentom

Bardziej szczegółowo

Organizowanie kształcenia specjalnego dla uczniów niepełnosprawnych w szkołach i placówkach

Organizowanie kształcenia specjalnego dla uczniów niepełnosprawnych w szkołach i placówkach Organizowanie kształcenia specjalnego dla uczniów niepełnosprawnych w szkołach i placówkach 1 Rozporządzenie MEN z dnia 24 lipca 2015r w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) 1. Nazwa przedmiotu / modułu w języku polskim Wspomaganie rozwoju dziecka przewlekle chorego i z chorobami genetycznymi 2. Nazwa przedmiotu / modułu w języku

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 50 W BIELSKU-BIAŁEJ

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 50 W BIELSKU-BIAŁEJ KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 50 W BIELSKU-BIAŁEJ Podstawa prawna: Rozporządzenie MEN z dnia 7 października 2009r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. Nr 168, poz. 1324 z późn. zm.) Ustawa z dn.

Bardziej szczegółowo

Specjalnościowe efekty kształcenia. dla kierunku. KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia Specjalność: edukacja artystyczna

Specjalnościowe efekty kształcenia. dla kierunku. KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia Specjalność: edukacja artystyczna Załącznik do Uchwały nr 46/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Specjalnościowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe. Socjoterapia

Studia Podyplomowe. Socjoterapia Studia Podyplomowe Socjoterapia I. Informacje ogólne II. III. IV. Rekrutacja Charakterystyka studiów kwalifikacyjnych Program studiów V. Efekty kształcenia I. Informacje ogólne Czas trwania: 2 semestry

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 MISJA SZKOŁY Jesteśmy szkołą bezpieczną i przyjazną. Szanujemy się wzajemnie i wspieramy. Celem naszej szkoły jest dobre przygotowanie uczniów

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej PROGRAM WYCHOWAWCZY Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej,,W wychowaniu chodzi właśnie o to, ażeby człowiek stawał się coraz bardziej człowiekiem Jan Paweł II PROGRAM

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Wewnątrzszkolny system doradztwa - jest to ogół działań podejmowanych szkołę w celu przygotowania

Wstęp. Wewnątrzszkolny system doradztwa - jest to ogół działań podejmowanych szkołę w celu przygotowania Wstęp Ustawa z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz.U. z 1996r. Nr 67, poz. 329 z późniejszymi zmianami), zobowiązuje placówki oświatowe do przygotowania uczniów do wyboru zawodu i kierunku kształcenia

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia potrzeb Dr Monika Wróblewska Uniwersytet w Białymstoku 10 czerwca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL 1. Specyfika potrzeb

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA SPECJALNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W STRĄCZNIE

PROCEDURA ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA SPECJALNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W STRĄCZNIE PROCEDURA ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA SPECJALNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W STRĄCZNIE Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz.

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie Irena Obuchowska... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie Irena Obuchowska... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie Irena Obuchowska... 9 CZĘŚĆ I RODZINA A DZIECKO NIEPEŁNOSPRAWNE 1. Sytuacja rodzin dzieci niepełnosprawnych Andrzej Twardowski... 18 1.1. Systemowy model funkcjonowania rodziny...

Bardziej szczegółowo

R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A E D U K A C J I N A R O D O W E J 1) z dnia.. 2015 r.

R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A E D U K A C J I N A R O D O W E J 1) z dnia.. 2015 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A E D U K A C J I N A R O D O W E J 1) z dnia.. 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych,

Bardziej szczegółowo

CZYNNIKI WYBORU DROGI EDUKACYJNO-ZAWODOWEJ

CZYNNIKI WYBORU DROGI EDUKACYJNO-ZAWODOWEJ CZYNNIKI WYBORU DROGI EDUKACYJNO-ZAWODOWEJ Cieszyn, 18.10.2012r. Od 01.09.2012 Zespół Poradni Psychologiczno- Pedagogicznych w Cieszynie Na mocy uchwały nr XXII/177/12 Rady Powiatu Cieszyńskiego ZDANIA

Bardziej szczegółowo

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1 Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 71/2014 Senatu UKSW z dnia 29 maja 2014 r. Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 26/2012 Senatu UKSW z dnia 22 marca 2012 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu/ moduł (w języku polskim) Rehabilitacja dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością: teoria i możliwości praktyczne. Moduł 190.: Niepełnosprawność intelektualna

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 59 KATOWICE

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 59 KATOWICE KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 59 KATOWICE Priorytetem naszej działalności jest zapewnienie naszym wychowankom wszechstronnego rozwoju, bezpieczeństwa, akceptacji, i poszanowania ich praw. Poprzez

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA EDUKACYJNO - ZAWODOWEGO. w GIMNAZJUM MIEJSKIM IM. JANA PAWŁA II W GŁOWNIE. w roku szkolnym 2015/2016

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA EDUKACYJNO - ZAWODOWEGO. w GIMNAZJUM MIEJSKIM IM. JANA PAWŁA II W GŁOWNIE. w roku szkolnym 2015/2016 WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA EDUKACYJNO - ZAWODOWEGO w GIMNAZJUM MIEJSKIM IM. JANA PAWŁA II W GŁOWNIE w roku szkolnym 2015/2016 Podstawa prawna Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: Ustawę o systemie oświaty z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W PREDSZKOLU W PORAJU

PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W PREDSZKOLU W PORAJU SAMORZĄDOWE PUBLICZNE PRZEDSZKOLE W PORAJU PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W PREDSZKOLU W PORAJU Podstawa prawna: Rozporządzenie MENiS z dnia 30 kwietnia 2013r. w sprawie zasad

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) 1. Nazwa przedmiotu / modułu w języku polskim Wspomaganie rozwoju dziecka z niepełnosprawnością ruchową i zaburzeniami sprzężonymi 2. Nazwa przedmiotu / modułu

Bardziej szczegółowo

Koncepcja Pracy Przedszkola "Kolorowy Zakątek"

Koncepcja Pracy Przedszkola Kolorowy Zakątek Koncepcję opracowano na lata 2015-2018 Podstawa prawna : Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 października 2009r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz.U. z 2009 r. Nr 168 poz. 1324 ze zm.),

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 7 sierpnia 2015 r. Poz. 1113 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia,

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Sposób dokumentacji efektów kształcenia

Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Sposób dokumentacji efektów kształcenia Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Lp. K_W01 K_W02 K_W06 K_W08 K_W09 Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych zna terminologię używaną w pedagogice a w szczególności w oraz jej zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1 Spis treści Przedmowa 11 CZE ŚĆ I PODSTAWY EPISTEMOLOGICZNE, ONTOLOGICZNE I AKSJOLOGICZNE DYSCYPLINY ORAZ KATEGORIE POJE CIOWE PEDAGOGIKI

Bardziej szczegółowo

Predyspozycje zawodowe życiowym drogowskazem dla młodzieży

Predyspozycje zawodowe życiowym drogowskazem dla młodzieży Załącznik nr 6 Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego w Gimnazjum im. A. Mickiewicza w Drawsku Pomorskim. Predyspozycje zawodowe życiowym drogowskazem dla młodzieży 1. Podstawowe przepisy prawa polskiego

Bardziej szczegółowo

Cel główny: Cele szczegółowe:

Cel główny: Cele szczegółowe: Plan pracy Szkolnego Zespołu Wychowawczego Specjalnego Ośrodka Szkolno Wychowawczego im. Św. Franciszka z Asyżu w Nowym Mieście nad Pilicą rok szkolny 2015/2016 Przez wychowanie rozumiemy, "oddziaływanie

Bardziej szczegółowo

Szkolny Program Profilaktyki

Szkolny Program Profilaktyki Szkolny Program Profilaktyki Publicznego Gimnazjum nr 1 w Żaganiu Motto: Papierosy, alkohol, narkotyki, AIDS... czyli jak się nie zgubić w supermarkecie świata. Wstęp PROFILAKTYKA jest chronieniem człowieka

Bardziej szczegółowo

WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZOŚCI

WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZOŚCI WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZOŚCI Program wychowawczy Mlodzieżowego Domu Kultury w Świdnicy im. Mieczyslawa Kozara- Sobódzkiego Do realizacji w latach 2012-2014 PROGRAM WYCHOWAWCZY WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZŁOŚCI

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 11 IM. SZARYCH SZEREGÓW W STALOWEJ WOLI

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 11 IM. SZARYCH SZEREGÓW W STALOWEJ WOLI PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 11 IM. SZARYCH SZEREGÓW W STALOWEJ WOLI SPIS TREŚCI: I. Podstawa prawna Szkolnego Programu Wychowawczego II. Misja szkoły III. Model absolwenta IV. Priorytety

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 15 W KROŚNIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 15 W KROŚNIE PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 15 W KROŚNIE W wychowaniu chodzi właśnie o to, ażeby człowiek stawał się coraz bardziej człowiekiem o to ażeby bardziej był, a nie tylko więcej miał, aby poprzez

Bardziej szczegółowo

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2016-2018 (skrajne daty)

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2016-2018 (skrajne daty) Załącznik nr 4 do Uchwały Senatu nr 430/01/2015 SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2016-2018 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Pedagogika specjalna

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY ZESPOŁU SZKÓŁ Z ODDZIAŁAMI SPORTOWYMI NR 5 W POZNANIU

PROGRAM WYCHOWAWCZY ZESPOŁU SZKÓŁ Z ODDZIAŁAMI SPORTOWYMI NR 5 W POZNANIU PROGRAM WYCHOWAWCZY ZESPOŁU SZKÓŁ Z ODDZIAŁAMI SPORTOWYMI NR 5 W POZNANIU Naczelny cel wychowawczy Celem wychowania szkolnego jest wspieranie rozwoju młodego człowieka we wszystkich sferach jego funkcjonowania.

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY GIMNAZJUM. im. Księcia Józefa Poniatowskiego w Mnikowie

KONCEPCJA PRACY GIMNAZJUM. im. Księcia Józefa Poniatowskiego w Mnikowie KONCEPCJA PRACY GIMNAZJUM im. Księcia Józefa Poniatowskiego w Mnikowie MISJA Dobre wychowanie, rzetelna wiedza. Jesteśmy po to by dobrze wychowywać powierzone nam przez rodziców dzieci i przekazywać im

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA SZKOŁY I PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ NA RZECZ DZIECKA WIELOKULTUROWEGO I WIELOJĘZYCZNEGO

WSPÓŁPRACA SZKOŁY I PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ NA RZECZ DZIECKA WIELOKULTUROWEGO I WIELOJĘZYCZNEGO WSPÓŁPRACA SZKOŁY I PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ NA RZECZ DZIECKA WIELOKULTUROWEGO I WIELOJĘZYCZNEGO Rawa Mazowiecka, 28-29 września 2012 r. 1 System oświaty wsparcie w rozwoju i pomoc psychologiczno-pedagogiczną

Bardziej szczegółowo

Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD

Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD Barbara Woszczyna Tomaszowice 2015r. Według brytyjskiego raportu Warnocka, około 20% populacji uczniów to dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (Children with

Bardziej szczegółowo

Procedura udzielania i organizacji pomocy psychologiczno pedagogicznej w Zespole Szkolno Przedszkolnym nr 7 wwarszawie

Procedura udzielania i organizacji pomocy psychologiczno pedagogicznej w Zespole Szkolno Przedszkolnym nr 7 wwarszawie Procedura udzielania i organizacji pomocy psychologiczno pedagogicznej w Zespole Szkolno Przedszkolnym nr 7 wwarszawie Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( tj. Dz. U.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Pedagogicznej Nr 6/2013 z dnia 10.09.2013r. PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE Wrzesień 2013 r. PODSTAWA PRAWNA Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia

Bardziej szczegółowo

Dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Nowe przepisy prawa kładą duży nacisk na wzmocnienie współpracy przedszkola, szkoły i rodziców oraz zapewniają rodzicom możliwość większego wpływu na edukację

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Załącznik do uchwały nr.. 213 Senatu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach z dnia 21 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA dla autorskiego kierunku OLIGOFRENOPEDAGOGIKA

Bardziej szczegółowo

Elementy literatury i wiedzy o krajach anglosaskich w nauczaniu języka angielskiego

Elementy literatury i wiedzy o krajach anglosaskich w nauczaniu języka angielskiego INNOWACJA PEDAGOGICZNA w nauczaniu języka angielskiego na poziomie szkoły podstawowej Elementy literatury i wiedzy o krajach anglosaskich w nauczaniu języka angielskiego 1. AUTOR Nauczyciel kontraktowy

Bardziej szczegółowo

Edukacja elastyczna flexischooling

Edukacja elastyczna flexischooling Edukacja elastyczna flexischooling James Hemming Jon Holt Roland Meighan Philip Toogood 1 Edukacja elastyczna Pedagogika skoncentrowana na uczniu, proces nauczania odpowiada potrzebom dzieci i młodzieży

Bardziej szczegółowo

Jak rozwijać kompetencje społeczne w praktyce szkolnej?

Jak rozwijać kompetencje społeczne w praktyce szkolnej? Jak rozwijać kompetencje społeczne w praktyce szkolnej? Szkoła włącza się bezpośrednio lub pośrednio w większość sfer życia młodego człowieka i poprzez świadome organizowanie procesu wychowania, stwarza

Bardziej szczegółowo

Misja Szkoły. Nasza misja to: Szkoła - dobre wychowanie, rzetelna nauka, sprawność fizyczna, postawa społeczna i pogoda ducha.

Misja Szkoły. Nasza misja to: Szkoła - dobre wychowanie, rzetelna nauka, sprawność fizyczna, postawa społeczna i pogoda ducha. Misja Szkoły Nasza misja to: Szkoła - dobre wychowanie, rzetelna nauka, sprawność fizyczna, postawa społeczna i pogoda ducha. Jesteśmy po to, aby dobrze wychować powierzone nam przez rodziców dzieci i

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 W CZĘSTOCHOWIE

PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 W CZĘSTOCHOWIE PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 W CZĘSTOCHOWIE Podstawa prawna: - Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie udzielania i organizacji pomocy

Bardziej szczegółowo

1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia

1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia Załącznik do Uchwały nr 125/2014 Senatu UKSW z dnia 25 września 2014 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia Nazwa kierunku studiów i kod programu wg USOS Poziom

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO XIV LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE im. Stanisława Staszica WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO AKTY PRAWNE : Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze

Bardziej szczegółowo

MISJA "UCZYMY NIE DLA SZKOŁY, LECZ DLA ŻYCIA"

MISJA UCZYMY NIE DLA SZKOŁY, LECZ DLA ŻYCIA Gimnazjum im. Jana Pawła II w Iwierzycach 39-124 Iwierzyce 186 tel. 17 745 50 94 fax. 17 222 15 25 www.gimiwierzyce.pl adres e-mail: gimnazjum@iwierzyce.pl MISJA "UCZYMY NIE DLA SZKOŁY, LECZ DLA ŻYCIA"

Bardziej szczegółowo

Dzieci i młodzież szkół podstawowych, gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych.

Dzieci i młodzież szkół podstawowych, gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych. Psychoterapia indywidualna Terapia zaburzeń emocjonalnych i patologicznych cech osobowości. Korzyści (nabyta wiedza i Dzieci i młodzież szkół podstawowych, gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych. Niwelowanie

Bardziej szczegółowo

Osoba z niepełnosprawnością opieka, terapia, wsparcie

Osoba z niepełnosprawnością opieka, terapia, wsparcie Osoba z niepełnosprawnością opieka, terapia, wsparcie pod redakcją Ditty Baczały Jacka J. Błeszyńskiego Marzenny Zaorskiej Toruń 2009 Spis treści Wstęp.....................................................

Bardziej szczegółowo

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO SAMOTNE OJCOSTWO Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2006 Copyright by Anna Dudak Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Recenzent: prof. zw. dr hab. Józef Styk Redakcja

Bardziej szczegółowo

Czyli, jak efektywnie współpracować z rodzicami. Radom 2012

Czyli, jak efektywnie współpracować z rodzicami. Radom 2012 Czyli, jak efektywnie współpracować z rodzicami Radom 2012 Katarzyna Ziomek doradca metodyczny Radomskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli katarzyna.ziomek@rodon.radom.pl Są doskonałym źródłem informacji

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY Punktu Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Nowym Grabiu na lata 2012/2015

KONCEPCJA PRACY Punktu Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Nowym Grabiu na lata 2012/2015 KONCEPCJA PRACY Punktu Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Nowym Grabiu na lata 2012/2015 Nie zadawajcie dzieciom gwałtu nauczania, tylko niech się bawią. Dziecko

Bardziej szczegółowo

Znaczenie świadomości wychowawczej rodziców dzieci rozpoczynających edukację.

Znaczenie świadomości wychowawczej rodziców dzieci rozpoczynających edukację. Renata Sikora Znaczenie świadomości wychowawczej rodziców dzieci rozpoczynających edukację. Rodzina jest pierwszym najważniejszym środowiskiem wychowawczym w życiu człowieka. Skuteczność jej wpływów wychowawczych

Bardziej szczegółowo

Bezpośrednio po zgłoszeniu / w ramach konsultacji lub innym ustalonym terminie

Bezpośrednio po zgłoszeniu / w ramach konsultacji lub innym ustalonym terminie Porady indywidualne bez badań dla dzieci i młodzieży Poradnictwo dla rodziców (opiekunów prawnych) dzieci i młodzieży Konsultacje dla rodziców, nauczycieli, wychowawców, pedagogów szkolnych, dyrektorów

Bardziej szczegółowo

Dylematy w pracy socjalnej. psychicznymi

Dylematy w pracy socjalnej. psychicznymi Dylematy w pracy socjalnej z osobami z zaburzeniami psychicznymi W ramach Specjalistycznego Zespołu Pracy Socjalnej w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Poznaniu Misja Zespołu Pracownicy Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak

Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak Instytut Pedagogiki Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Uczelnie dla szkół Główne myśli Etap edukacji wczesnoszkolnej

Bardziej szczegółowo

Istota wsparcia nauczyciela przez rodziców

Istota wsparcia nauczyciela przez rodziców Istota wsparcia nauczyciela przez rodziców Proces właściwego wychowania dziecka jest możliwy tylko wtedy, gdy obie strony, rodzice i nauczyciel, znajdą wspólną płaszczyznę porozumienia umożliwiającą wzajemne

Bardziej szczegółowo

Rozdział VI. Regulamin życia szkolnego.

Rozdział VI. Regulamin życia szkolnego. Rozdział VI Regulamin życia szkolnego. 53 Każdy członek społeczności szkolnej bez względu na wiek i funkcję ma prawo do uczestniczenia w życiu szkoły we wszystkich jej dziedzinach oraz rzetelnej i sprawiedliwej

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY

SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY POSZUKIWANIE P R A W D Y POCZĄTKIEM MĄDROŚCI SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY DŁUGOFALOWY PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 73 IM. GENERAŁA WŁADYSŁAWA ANDERSA we WROCŁAWIU OPRACOWANIE I NOWELIZACJA:

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

Treść. Ma uporządkowaną wiedzę dotyczącą rozwoju człowieka w cyklu życia, zarówno w aspekcie biologicznym, jak i psychologicznym oraz społecznym,

Treść. Ma uporządkowaną wiedzę dotyczącą rozwoju człowieka w cyklu życia, zarówno w aspekcie biologicznym, jak i psychologicznym oraz społecznym, Efekty kształcenia dla specjalności Edukacja Przedszkolna i Wczesnoszkolna Po ukończeniu studiów I stopnia kierunku Pedagogika specjalności Edukacja Przedszkolna i Wczesnoszkolna absolwent: Symbol efektu

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2009 Redakcja: Wojciech Śliwerski Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska Korekta: Beata Bednarz Sylwia Kajdana ISBN ISBN 978-83-7850-377-4 978-83-7587-147-0

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia z chemią. (nazwa specjalności) Nazwa Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania 3

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia z chemią. (nazwa specjalności) Nazwa Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania 3 KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia z chemią (nazwa specjalności) Nazwa Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania 3 Nazwa w j. ang. Psychological bases of education and teaching

Bardziej szczegółowo

Nauczanie języków obcych w różnorodnym środowisku: uczniowie z niepełnosprawnością w szkołach ogólnodostępnych

Nauczanie języków obcych w różnorodnym środowisku: uczniowie z niepełnosprawnością w szkołach ogólnodostępnych Nauczanie języków obcych w różnorodnym środowisku: uczniowie z niepełnosprawnością w szkołach ogólnodostępnych Katarzyna Karpińska-Szaj Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Poznań Wartośd społeczna i wartośd

Bardziej szczegółowo