Terapia wielozmysłowa we wczesnym wspomaganiu rozwoju małego dziecka

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Terapia wielozmysłowa we wczesnym wspomaganiu rozwoju małego dziecka"

Transkrypt

1 Opracowały: mgr Joanna Ulaczyk i mgr Olga Gołacka Terapia wielozmysłowa we wczesnym wspomaganiu rozwoju małego dziecka Wstęp Kiedy rodzi się dziecko, oczekiwania rodziców są różne. Niektórzy z nich wyobrażają sobie, że ich dziecko odziedziczy wspaniałe cechy charakteru, urodę, zainteresowania. Nikt jednak nie marzy o urodzeniu dziecka niepełnosprawnego. Zdiagnozowanie choroby oznacza często konieczność pożegnania się z marzeniami i ambicjami związanymi z prawidłowym rozwojem dziecka, jego edukacją i osiągnięciami. Rodziny dotknięte chorobą dziecka w różny sposób próbują sobie radzić z tą trudną sytuacją, która ich dotknęła. Kiedy jest im trudno pogodzić się z usłyszaną diagnozą, szukają pomocy często u wielu specjalistów, poddają swoje dziecko intensywnej rehabilitacji. Wielu z rodziców załamuje się i przyjmuje niewłaściwy sposób postępowania. Często jest to nadmierna opieka polegająca na wyręczaniu dziecka w różnych czynnościach lub na przesadnej rehabilitacji lub też zupełny bark podejmowania jakichkolwiek działań zapobiegawczych. Wielu rodziców szuka specjalistów, którzy natychmiast wyleczą ich dziecko lub cudowny środek, lekarstwo, zabieg. Oczekują jednoznacznej diagnozy, konkretnych informacji o nazwie, przyczynach i przebiegu choroby, kolejnych skierowań na badania diagnostyczne i zabiegi lecznicze. Dzięki pracy zespołu wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, rodzice dowiadują się, że z tą chorobą trzeba nauczyć się jakoś żyć. Ważne jest, aby to jakoś było jak najlepsze. Choroba dziecka nie może stać się wyrokiem, ponieważ może to wpływać na sytuację całej rodziny. 1

2 Podstawa prawna Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 lutego 2009 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci (Dz. U. Nr 23, poz. 133) Rozporządzenie określa warunki organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci, mającego na celu pobudzanie psychoruchowego i społecznego rozwoju dziecka od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole oraz kwalifikacje wymagane od osób prowadzących wczesne wspomaganie, a także formy współpracy z rodziną dziecka. Niniejsze rozporządzenie ma na celu dostosowanie przepisów tego rozporządzenia do przepisów obowiązującego art. 71 b ustawy o systemie oświaty, gdyż na mocy zmiany art. 71b ust. 2a i 2b ustawy o systemie oświaty dokonanej ustawą z dnia 11 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 542) niepubliczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne uzyskały prawo do organizowania zespołów wczesnego i wspomagania rozwoju dziecka i prowadzenia wczesnego wspomagania rozwoju dzieci. Dotychczas jedynie publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne miały prawo do tworzenia zespołów wczesnego wspomagania rozwoju dziecka w celu pobudzania psychoruchowego i społecznego rozwoju dziecka, od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole, prowadzonego bezpośrednio z dzieckiem i jego rodziną. Przedmiotowe rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 4 kwietnia 2005 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci (Dz. U. Nr 68, poz. 587), które utraciło moc z dniem 24 maja 2007 r. na podstawie art. 1 pkt 21 ustawy z dnia 11 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 542). Zespół Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dziecka przy SOSW w Świnoujściu Pomysł utworzenia w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Świnoujściu Zespołu Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dziecka zrodził się w lutym 2008 roku. Powstał jako inicjatywa pedagogów i odpowiedź na potrzeby małych potrzebujących dzieci i ich rodziców. Naszą ofertę skierowaliśmy przede wszystkim do dzieci o obniżonej sprawności intelektualnej, ze sprzężonymi niepełnosprawnościami, do dzieci z zespołem Downa, z cechami autyzmu, zaburzoną sprawnością psychomotoryczną. Już wówczas doskonale wiedzieliśmy, że im wcześniej 2

3 podjęta terapia, tym skuteczniejszy efekt rehabilitacyjny i rewalidacyjny, łatwiejsze zniwelowanie dysharmonii rozwojowych, kompensowanie deficytów i wyrównywanie szans w stosunku do pełnosprawnych rówieśników. Naszą ambicją było utworzenie dobrze wyposażonego gabinetu wczesnego wspomagania, pozyskanie dzieci i ich rodziców, pokazanie, że można nam zaufać bo w swych działaniach jesteśmy rozważni, konsekwentni i mamy doświadczenie. Dzisiaj, dysponujemy już wiedzą pełną i usystematyzowaną, popartą czteroletnimi działaniami, które mogą być użyte wszędzie tam, gdzie pracuje się z małym dzieckiem. Jesteśmy o te nowe działania i nowe doświadczenia bogatsi. Dzięki wysiłkowi wszystkich nauczycieli naszego Ośrodka mamy wspaniałą bazę, doskonale wyposażone w specjalistyczny sprzęt sale terapeutyczne i gabinety. Każdemu dziecku Zespół zapewnia indywidualne zajęcia ze specjalistami: pedagogiem specjalnym, logopedą, rehabilitantem, terapeutą SI. Dla każdego dziecka opracowuje się i poddaje okresowej ewaluacji indywidualny program terapii IPWW. Ponadto nasz Zespół zapewnia konsultacje psychologa. W chwili obecnej Ośrodek dysponuje nowoczesną i bogatą bazą dydaktyczną, w tym; Gabinetem Wczesnego Wspomagania, Salą Rehabilitacyjną, Salą Integracji Sensorycznej, Gabinetem Logopedycznym, Nasze działania opierają się na: diagnoza wstępna i funkcjonalna, precyzyjny wywiad z rodzicem dotyczący etiologii deficytów, wspólne z rodzicem wypełniamy wstępny arkusz obserwacji w celu oceny poziomu funkcjonowania dziecka, obserwacja dziecka w trakcie zajęć, konstruowanie IPWW i jego ciągła ewaluacja, rozumna konsekwencja i współpraca w realizacji IPWW pomiędzy członkami Zespołu, 3

4 współpraca w realizacji IPWW z rodzicem. Podążamy za dzieckiem i metody pracy dostosowujemy do jego indywidualnych potrzeb rozwojowych i możliwości psychofizycznych. Dobór metod pracy określa: własne wieloletnie doświadczenie, fachowa literatura przedmiotu, przemyślenia i refleksje, nowatorskie pomysły pedagogów specjalnych, W naszej codziennej praktyce zawodowej wykorzystujemy to, co niosą nam współczesne nauki: pedagogika, psychologia, neurologia, psychiatria, rehabilitacja, logopedia. Stosujemy w terapii wielozmysłowej: elementy ruchu rozwijającego W. Sherbourne, wybrane aktywności programu M.Ch Knillów (świadomość ciała, kontakt, komunikacja), elementy metody integracji sensorycznej wg J.Ayres, elementy stymulacji polisensorycznej: "Czterech Pór Roku", elementy metody dobrego startu Marty Bogdanowicz, ćwiczenia grafomotoryczne również Marty Bogdanowicz. różne techniki relaksacyjne, masażyki, zabawy paluszkowe, wyliczanki, elementy pedagogiki zabawy, itp. Obszary oddziaływań wychowawczych i terapeutycznych obejmują cztery podstawowe sfery: sferę poznawczą: poprzez zastosowanie najróżniejszych ćwiczeń ogólnostymulujących, sferę ruchową: poprzez ćwiczenia małej i dużej motoryki, 4

5 sferę społeczno-emocjonalną, komunikację poprzez ćwiczenia logopedyczne, artykulacyjne, dzwiękonaśladowcze i inne. Efekty naszej pracy to przede wszystkim: podniesienie poziomu ogólnego funkcjonowania dziecka we wszystkich sferach jego rozwoju, zapoczątkowanie procesu korygowania zaburzonych funkcji, kompensowanie braków w rozwoju fizycznym i psychicznym, rozwój aktywności własnej, chęć poznawania otaczającego świata, zwiększenie stopnia integracji społecznej i nawiązywania kontaktów z rówieśnikami. W naszej pracy ważnym partnerem jest rodzic dziecka, bo tak naprawdę to on jest najważniejszym i najskuteczniejszym terapeutą swojego dziecka. Dlatego nasz Zespół przywiązuje bardzo wielką wagę do tego, aby z rodzicem współpracować na co dzień. Przede wszystkim w momencie, kiedy dziecko trafia do Zespołu terapeuci przeprowadzają bardzo szczegółowy wywiad dotyczący etiologii deficytów i obecnej sytuacji w jakiej dziecko się znajduje. Następnie terapeuta wraz z rodzicem wypełnia arkusz obserwacji dotyczący oceny poziomu funkcjonowania dziecka. Na cotygodniowych spotkaniach, również wspólnie analizujemy i oceniamy zachowania dziecka i pomagamy rodzicowi w odpowiedniej ich interpretacji, pokazujemy drogi prawidłowego postępowania czy reagowania na nie. Sugerujemy rodzicowi założenie zeszytu obserwacji, po to, aby mógł w nim prowadzić własny pomiar postępów. Pomagamy rodzicowi w prawidłowej organizacji czasu dla dziecka, czyli tzw. czasu aktywnego i nieaktywnego, tak aby rodzic również znalazł czas dla siebie samego, co pozwoli mu odpocząć i nabrać sił. Zapewniamy pomoc w prezentowaniu różnych form i metod pracy poprzez szczegółowy instruktaż. Pomagamy opracować odpowiedni system nagród i kar. Wzmacniamy pozycję dziecka ukazując jego dobre i mocne strony. Pomagamy w wyposażeniu w niezbędny sprzęt rehabilitacyjny. 5

6 Diagnoza i ocena poziomu rozwoju małego dziecka ogólna charakterystyka ROZWÓJ CZYNNOŚCI NEUROLOGICZNYCH Odruch - reakcja Miesiąc Rok Wiek Odruch pełzania Odruch chodzenia Naprzemienny wyprost Wyprostny rąk Wyprostny nóg Podparcia Zginania - cofania Chwytny ręki Chwytny stopy Moro Skrócenia tułowia Toniczny szyjny Poszukiwania i ssania Prostowania głowy Prostowania szyi Odwracanie tułowia Reakcja na unoszenie Zwracania tułowia Landaua Obręczy barkowej Obręczy biodrowej Spadochronowy Na boki Do przodu 6

7 W tył Przy zachwianiu Na brzuchu Na plecach Siedząc Na czworakach Stojąc Pierwotne Prostowanie - wstawanie Reakcje odruchowe Zachowanie wyprostnych odruchów obronnych przy upadaniu Równowaga przy skłonach Czynności neurologiczne Bardzo czynne Mało czynne Nieczynne Uwaga! Diagramu nie należy traktować jako testu. Służy on do własnych informacji i mniej szczegółowej oceny. Opracowanie: Pomorskie CTP mgr Jerzy Jarosław Jurczyszyn Aby pomóc dziecku w zmniejszeniu skutków ewentualnej niepełnosprawności, należy jak najwcześniej postawić diagnozę. Diagnoza powinna być kompleksowa i stać się punktem, wyjścia do przygotowania profesjonalnego Indywidualnego Programu Wczesnego Wspomagania. Sam termin diagnoza w ogólnym znaczeniu oznacza zbieranie danych umożliwiających poznanie stanu fizycznego i psychicznego dziecka. W przygotowaniu kompleksowej diagnozy biorą udział: lekarz pediatra, neurolog, ortopeda, laryngolog, okulista, rehabilitant, logopeda, psycholog, pedagog specjalny. Niepokojące objawy występujące zaraz po urodzeniu mogą, ale nie muszą, być związane z uszkodzeniem układu nerwowego. Taką diagnozę może postawić tylko lekarz. Mówi się wówczas, że jest to diagnoza medyczna. Wczesne wykrycie nieprawidłowości neurologicznej jest nie do przecenienia umożliwia skuteczne leczenie oraz w wielu przypadkach wczesną rehabilitację małych pacjentów. Diagnoza medyczna może być przygotowana na długo przez urodzeniem dziecka dzięki badaniom prenatalnym, które umożliwiają podjęcie leczenia w życiu płodowym. Bardzo istotna jest również diagnoza rozwoju psychicznego dziecka. Pierwsza informacja o rozwoju psychicznym jest ocena 7

8 odruchów bezwarunkowych: pokarmowego, obronnego, orientacyjnego. Na bazie odruchów bezwarunkowych wykształca się całe bogactwo odruchów warunkowych. Pierwsze oznaki tworzenia się odruchów warunkowych można zauważyć około15 dnia życia na podstawie odruchu orientacyjnego. Dla rozumienia rozwoju psychicznego dziecka niezbędna jest znajomość fizjologii wyższej czynności nerwowej. U podstaw rozwoju czynności psychicznych leży odruch warunkowy. Wszelkie zjawisko zewnętrzne jest bodźcem dla układu nerwowego. Narządu odbierające bodźce zewnętrzne nazywamy zmysłami lub receptorami zewnętrznymi. Bodźce odebrane przez zmysły przenoszą się drogą nerwową do odpowiednich ośrodków w centralnym układzie nerwowym, gdzie następuje ostateczna analiza podrażnienia. Dalszą i równoczesną czynnością jest synteza, tj. łączenia danego zjawiska z dowolną czynnością organizmu. Kora mózgowa posiada syntezoalalizatory dla bodźców idących zarówno z zewnętrznego i wewnętrznego świata i wewnętrznego środowiska organizmu. Na podstawie czynności syntezoanalizatorów wykształca się odruchy warunkowe, będą Ce nabytymi czasowymi połączeniami między różnymi punktami kory mózgowej. Wytwarzanie tych połączeń i ich wygasanie stanowi rozwój czynności psychicznych oraz istotę rozwoju psychicznego i wychowania dziecka. Kiedy zachodzi potrzeba określania stopnia rozwoju umysłowego dziecka celem przekonania się, czy i o ile istnieje u dzieci opróżnienie rozwoju intelektualnego? Stopień rozwoju intelektualnego określa się obliczając tzw. iloraz inteligencji. iloraz inteligencji oblicza się w ten sposób, że wiek rozwoju dzieli się przez wiek życia. Określanie stopnia inteligencji według testów może być nieprecyzyjne zwłaszcza, jeśli jest wykonywane jednorazowo i przez osobę obcą i dlatego wnioski z wyników badania testami należy wyciągać bardzo ostrożnie. Wiek rozwoju Współczynnik ilorazu rozwoju (Q/R) = x 100 Wiek życia Do oceny rozwoju małych dzieci stosuje się np. skalę rozwoju Arnolda Gesella oraz skalę rozwoju psychoruchowego (0-3 lata) O. Brunet i L. Leizine. Normy rozwojowe stanowią wykaz czynności i form zachowania dziecka w poszczególnych miesiącach życia i odnoszą się zarówno do rozwoju ruchowego, jak i do rozwoju psychicznego. Rodzaje czynności dziecka Gesell dzieli na 4 sfery: motorykę, przystosowanie (adaptację), mowę i dojrzałość społeczna. Test Denvera orientacyjny test rozwoju. 8

9 Kolejnym testem służącym do oceny rozwoju psychoruchowego dziecka jest test DENVERA pełna nazwa Denver Developmental Sereening Test (DDST). Opracowany został przez Frankenburga i współpracowników w Ośrodku Medycznym Uniwersytetu w Colorado. Przeznaczony jest on dla osób, które nie posiadają przygotowania psychologicznego np. lekarzy pediatrów. Jako test typu przesiewowego pozwala na wstępną orientację odnoszącą się do poziomu rozwoju dziecka oraz sygnalizuje, które dziecko wymaga pogłębionych badań specjalistycznych. Skala DENVERA została wystandaryzowana na 1036 zdrowych dzieciach w wieku od 2 tygodni do 6 lat. Zawiera 105 prób, dla których podano wentyle 25,50, 75 i 90. wyznaczniki rozwoju są przedstawione w formie graficznej, co pozwala na jednym arkuszu zapisu dokonać kolejnych ocen i umożliwia analizę dynamiki rozwoju dziecka. Wydaje się, że test DENVERA może być bardzo pomocny dla praktyki psychologicznej, zwłaszcza wtedy, gdy organizacja opieki nad dzieckiem wymaga współpracy wielu specjalistów. Test Denvera okazywał się niezwykle pomocny we współpracy z pedagogiem, który mógł natychmiast podjąć działania interwencyjne. Po latach pracy dokonano rewizji testu i zmienił kryteria interpretacji. Nowa wersja testu nosi nazwę The Revised Denver developmental Test RDEST. Próby zawarte w teście podzielono na 4 sfery: 1. Sfera indywidualno społeczna ze zbirem prób, które określają zdolność dziecka do samodzielności oraz współdziałania z ludźmi. 2. Sfera koordynacji wzrokowo- ruchowej określająca adaptację i zdolność w zakresie chwytania przedmiotów i manipulowania nimi. 3. Sfera rozwoju mowy, która ocenia zdolność dziecka do mówienia, słuchania i wykonywania poleceń. 4. Sfera lokomocji i koordynacji postaw określa ona zdolność dziecka do siadania, chodzenia i skakania. Nie wszystkie sfery rozwoju dziecka mają równie dużą wartość diagnostyczną. Sfera ruchowa dla celów diagnostycznych, a głownie dla rokowania nie zawsze ma istotne znaczenie: np. dziecko znacznie opóźnione w rozwoju umysłowym może zacząć chodzić w odpowiednim dla tej funkcji. Poza oceną poszczególnych sfer istotne jest wyrobienie sobie opinii na temat: zachowania się dziecka, jego żywotności, stopnia zainteresowania otoczeniem, koncentracji, sposobu działania czyli wszystkich wskaźników, których nie obejmuje żadna skala i punktacja. Objawy te mają szczególne znaczenie przy określaniu możliwości rozwojowych dzieci. 1 Monachijska funkcjonalna diagnostyka rozwojowa 2 Metoda wywodzi się z Niemiec jej twórcą jest prof. T. Hellbruggeg. W Polsce powstała Fundacja Promyk Słońca będąca odłamem organizacji niemieckiej zajmującej się rozpowszechnianiem tego sposobu diagnozowania małych dzieci. Diagnoza ta obejmuje ocenę rozwoju dziecka w wieku 1 Polskie Centrum Terapii Pedagogicznej; Bądź terapeutą własnego dziecka, Wczesna Interwencja; Koszalin M. Drewniakowa; Monachijska Funkcjonalna Diagnostyka Rozwojowa, wyd. Kraków

10 od 1 miesiąca życia do 3 lat. Monachijska Funkcjonalna Diagnostyka Rozwojowa kładzie nacisk na wychwycenie deficytów rozwojowych i ich odpowiednie leczenie w ramach rehabilitacji wieku rozwojowego. Diagnoza ta obejmuje: - diagnostykę wieku chodzenia - diagnostykę sprawności manualnej - diagnostykę wieku percepcji - diagnostykę wieku mówienia - diagnostykę wieku rozumienia mowy - diagnostykę wieku społecznego - diagnostykę w zakresie samodzielności Metoda ta pozwala na wczesne wykrycie zaburzeń rozwojowych i zastosowanie wczesnej rehabilitacji ruchowej, psychologicznej i pedagogicznej, dając dziecku szansę skompensowania zaburzonego rozwoju. Test PEP - R 3 PEP R jest zestawem form zachowań i umiejętności, który służy do diagnozowania charakterystycznych dla danego dziecka sposobu uczenia się. Test przeznaczony jest dla dzieci w wieku od sześciu miesięcy do siedmiu lat. W przypadku opóźnionego rozwoju, czyli poniżej poziomu pierwszej klasy podstawowej dostarcza informacji o dzieciach do dwunastego roku życia. Używany w ocenie dziecka PEP R dostarcza nam informacji na temat rozwoju umiejętności naśladowania, percepcji, motoryki małej i dużej, koordynacji wzrokowo ruchowej, czynności poznawczych, komunikacji i mowy czynnej. Umiejętności w tych dziedzinach sprawdzane są w 131 zadaniach, przedstawionych w Podręczniku testu PEP R. Zadania testowe zawierają elementy kilku sfer rozwoju. Sfery te należy traktować jako kompatybilne ze sobą: 3 E. Schopler, R. J. Reichler, A. Bashford, M. Lansing, L. M. Marcus; Profil psychoedukacujny, wyd. Gdańsk

11 1. Naśladowanie Część testu dotycząca naśladowania składa się z 16 zadań, zadnia oceniają możliwości dziecka do naśladowania dźwięków i ruchów. Sfera ta jest szczególnie ważna dla rozwoju mowy, ponieważ wykształca się poprzez naśladowanie. Naśladowanie odgrywa bardzo ważną rolę w procesie przystosowania się do życia w społeczeństwie, uczą się nowych zachowań, reakcji i współpracy. Test daje możliwość usystematyzowanego zapisu możliwości dziecka, nauczenia się odpowiednich reakcji społecznych w różnych środowiskach. Zadania w tej części testu obejmują naśladowanie ruchów ciała, naśladowanie używania pewnych przedmiotów, naśladowanie dźwięków i słów demonstrowanych przez badającego. 2. Percepcja Część dotycząca percepcji składa się z 13 zadań oceniających percepcję słuchową i wzrokową. Dzieci autystyczne mają zazwyczaj problemy z odbiorem informacji za pomocą zmysłów. Ze względu na szczególne trudności z zakresie postrzegania opisywanych dzieci, zadania są dostosowane do potrzeb dzieci młodszych. Polegają na obserwowaniu poruszających się baniek mydlanych, przeglądaniu obrazków w książce, reagowaniu na dźwięki. Zadania dla dzieci na wyższym poziomie to: rozpoznawanie kształtów, rozmiarów i kolorów również szukanie przedmiotu schowanego pod kubeczkiem. 3. Motoryka mała i duża Część dotycząca motoryki małej składa się z 16 zadań natomiast część dotycząca motoryki dużej z 18. Zadania sprawdzają poziom samodzielności, które są normalnie opanowane w wieku 3 4 lat. Zadania dotyczące motoryki małej polegają m. in. Na odkręcaniu pokrywki. Zadania służące ocenie motoryki dużej to m. in. Samodzielne chodzenie czy łapanie piłki. 4. Koordynacja wzrokowo ruchowa Ta część zawiera 15 zadań w skład, których wchodzą badania koordynacji wzrokowo - ruchowej i motoryki małej. Opanowanie tej dziedziny są podstawą opanowania umiejętności pisania i rysowania. Zadania w tej część to m. in. rysowanie, wodzenie palcem po śladzie. 5. Czynności poznawcze, komunikacja i mowa czynna Ponieważ procesy poznania i mowy są od siebie zależne, również zadania testowe są ze sobą powiązane. Różnica pomiędzy obiema częściami polega na tym, że zadania z czynności poznawcze wymagają tylko wykonania czynności. Część ta zawiera 26 zadań, np. wskazywanie wymienionej części ciała, rozpoznawanie nazw figur. Natomiast zadania części komunikacja; mowa czynna wymaga użycia mowy. Zawiera 27 zadań odzwierciedlających umiejętności liczenia, rozpoznawania liter i cyfr, powtarzania zadań oraz czytania na głos. 11

12 PEP R umożliwia określenie stopnia zaburzeń zachowania w relacjach międzyludzkich (nawiązywania kontaktów i relacji emocjonalnych), w zabawie, w sposobie reagowania na bodźce zewnętrzne oraz stopnia zaburzeń rozwoju mowy. Test ujmuje to w 42 zadaniach podzielonych na cztery części: 1) nawiązywanie kontaktów i reakcje emocjonalne, 2) zabawa i zainteresowanie przedmiotami, 3) reakcje na bodźce, 4) mowa. Skala zachowań ma pomóc w postawieniu diagnozy. Dostarcza informacji o stopniu zaburzenia w zachowaniu dziecka oraz określa poszczególne dziedziny, w jakich się one pojawiają. Zadania w tej skali mają na celu m. in. rozpoznanie umiejętności nawiązania kontaktu wzrokowego, rozpoznanie niewłaściwego wykorzystywania materiałów, nadmiernego zainteresowania wąchaniem i smakowaniem rzeczy, nietypowego używania słów i nieskoordynowanego zachowania w czasie wykonywania zadania. Zadania nr 172, 173, 174 oceniają reakcję dziecka na różnego rodzaju nagrody. Czas niezorganizowanej zabawy pozwala diagnozującemu przeprowadzić obserwację dziecka, które potrzebna jest do oceny zachowań. Wyniki z tych ćwiczeń pochodzą z notatek, jakie robi badający podczas kontaktu z dzieckiem. Materiały potrzebne do przeprowadzenia testu to zbiór zabawek i pomocy edukacyjnych, które dziecko poznaje podczas zorganizowanej i zaplanowanej zabawy. Diagnozujący za pomocą testu obserwuje, ocenia i notuje zachowania dziecka. Pod koniec badania testowego wyniki rozmieszczane są w siedmiu sferach, dotyczących rozwoju i czterech sferach dotyczących zachowania. Sporządzony profil wyniku badania odzwierciedla mocne, słabe i obiecujące strony rozwoju dziecka oraz jego zachowania. Zamiast jednoznacznej oceny, wynik zaliczony (otrzymuje zadanie, które dziecko potrafi samodzielnie wykonać) lub niezaliczony (otrzymuje zadanie, gdy dziecko nie jest w stanie zrobić żadnej części zadania lub nawet nie próbuje go wykonać, mimo że diagnozujący kilkakrotnie je demonstrował), PEP R wprowadza trzecią możliwość: obiecujący (otrzymuje zadanie w sytuacji, gdy, dziecko mniej więcej wie, jak wykonać zadanie, ale nie jest w stanie zakończyć go pomyślnie; lub, gdy diagnozujący musi kilkakrotnie je pokazać, aby uczyć dziecko, jak należy wykonać zadanie), który można określić jako sferę najbliższego rozwoju, czyli prognozę osiągnięcia sukcesów terapii. Wynik obiecujący jest przeznaczony dla dziecka, które tylko częściowo rozumie, co należy zrobić w danym zadaniu lub nie posiada wystarczających umiejętności, aby to zrobić dobrze. Dziecko może wykazywać pewne wyczucie tego, co należy zrobić, lub może nawet wykonać to częściowo, ale w szczególny sposób. Takie rozwiązanie zadania ocenia się jako obiecujące. Test bada nie tylko opóźnienie rozwoju, ale również nietypowe zachowania typu zainteresowanie tylko swoją osobą, brak interakcji podczas zabaw z rówieśnikami. Główną zaletą PEP R jest to, że zwraca uwagę na oba te aspekty. Skala Rozwoju ukazuje poziom rozwoju dziecka w stosunku do rówieśników. Elementy Skali Zachowań stanowią odrębny system, ale mają zbliżoną funkcję, którą jest określenie reakcji i zachowań 12

13 charakterystycznych dla dzieci autystycznych. Kategorie te pochodzą ze Skali Oceny Autyzmu Dziecięcego (CARS), opracowanego w celu diagnozy autyzmu (Schopler i in. 1988). Nietypowe zachowania lub zachowania związane z zaburzeniami sprawności dziecka jest określona ilościowo i jakościowo. Ocena ta ukazuje nam rozmiar problemów związanych z zachowaniem dziecka. Zachowania ocenia się jako: odpowiednie, umiarkowanie nieodpowiednie i w znacznym stopniu nieodpowiednie. Elementy Skali Zachowań, w przeciwieństwie do elementów Skali Rozwoju, nie odnoszą się do norm zachowania. Ani zachowania zaburzone w stopniu umiarkowanym, ani znacznym nie są normą jakiejkolwiek grupy wiekowej. Wyniki za Skali Zachowań mogą być przydatne do śledzenia zmian zachodzących w zachowaniu dziecka, ułatwiają również dobór dzieci do grupy, klasy. Oprócz wyjątkowego systemu oceniania, PEP R różni się od większości psychologicznych narzędzi diagnostycznych swoim zastosowaniem. Metoda ta przeznaczona jest jako podstawa zaplanowania zindywidualizowanego programu nauczania, jaki przedstawię w następnym rozdziale. Rzetelność testu określona została wskaźnikiem stopnia podobieństwa ocen dokonanych przez różne osoby w sferach dotyczących rozwoju. PEP R modyfikowany przez PCTP SKALA ZACHOWAN SKALA ROZWOJU K Z B M N P MM MD WR CP KM Arkusz ocen 1 Robienie baniek mydlanych 1 Odkręcanie pojemnika 2 Robienie baniek mydlanych 3 Podążanie wzrokiem za przedmiotami 4 Przecinanie wzrokiem osi ciała Klocki o różnej powierzchni 5 Badanie klocków dotykiem Kalejdoskop 6 Zabawa kalejdoskopem 7 Dominacja oka Dzwonek alarmowy 8 Dwukrotne naciśnięcie dzwonka Plastelina i patyczki 9 Robienie palcem zagłębienia w plastelinie 13

14 10 Chwytanie patyczków 11 Formowanie wałka z plasteliny 12 Robienie miseczki z plasteliny Pacynki i przedmioty 13 Zabawa z pacynką 14 Naśladowanie głosów zwierząt 15 Naśladowanie czynności z użyciem przedmiot. 16 Wskazywanie części ciała pacynki 17 Wskazywanie własnych części ciała 18 Współdziałanie w czasie zabawy z pacynką # # Odpowiednie Zal Umiarkowanie nieodpowiednie Obie W znacznym stopniu nieodpowiednie N.zal PEP R modyfikowany przez PCTP SKALA ZACHOWAŃ SKALA ROZWOJU K Z B M N P MM MD WR CP KM Arkusz ocen 2 Płyta z wyciętymi figurami geometrycznymi 19 Odnajdywanie odpowiednich otworów 20 Dopasowywanie figur do otworów 21 Nazywanie figur geometrycznych 22 Bierne rozpoznawanie figur geometrycznych Płyta z wyciętymi kształtami przedmiotów 23 Uzupełnianie płytki z wyciętymi kształtami 24 Przecinanie osi ciała w celu przeniesienia element. Uzupełnianie płyty elementami różnej wielkości 25 Rozpoznawanie otworów według wielkości 26 Umieszczanie elementów w otworach wg wielkości 27 Odróżnianie przedmiotów dużych i małych 14

15 28 Bierne rozpoznawanie przedmiotów dużych i małych Układanie puzzli 29 Dopasowywanie elementów puzzli 30 Układanie puzzli 31 Układanie obrazka z krową Kolorowe klocki i krążki 32 Łączenie kolorowych klocków i krążków 33 Nazywanie kolorów 34 Bierne rozróżnianie kolorów Kołatka 35 Orientacja na dźwięk kołatki 36 Reakcja na dźwięk kołatki # # Odpowiednie Zal. 0 0 Umiarkowanie nieodpowiednie Obie. 0 0 W znacznym stopniu nieodpowiednie N.zal. 0 0 PEP R modyfikowany przez PCTP SKALA ZACHOWAŃ SKALA ROZWOJU K Z B M N P MM MD WR CP KM Arkusz ocen 3 Zadania sprawnościowe 37 Chodzenie o własnych siłach 38 Klaskanie w dłonie 39 Stanie na jednej nodze 40 Podskoki obunóż 41 Naśladowanie ruchów motoryki dużej 42 Dotykanie kciukiem wszystkich palców Piłka 43 Łapanie piłki 44 Rzucanie piłki 15

16 45 Kopanie piłki 46 Dominacja nogi 47 Przenoszenie piłki 48 Pchnięcie piłki Schody 49 Wchodzenie po schodach na przemian Krzesło 50 Siadanie na krześle Chodzik 51 Popychanie chodzika Kubek i ulubiona zabawka dziecka 52 Dziecięce zabawy grupowe 53 Szukanie ulubionego przedmiotu Lustro 54 Reakcje na własne odbicie w lustrze Kontakt fizyczny 55 Reakcja na kontakt fizyczny # # Odpowiednie Zal Umiarkowanie nieodpowiednie Obie W znacznym stopniu nieodpowiednie N.zal SKALA ZACHOWAŃ SKALA ROZWOJU PEP R modyfikowany przez PCTP K Z B M N P MM MD WR CP KM Arkusz ocen 4 Łaskotanie 56 Reakcja na łaskotki Gwizdek 57 Reakcja orientacyjna na dźwięk gwizdka 58 Reakcja na dźwięk gwizdka Gesty 16

17 59 Reakcja na gesty Kubek i sok 60 Picie z kubka Słoik i ulubiony przedmiot 61 Proszenie o pomoc przy użyciu gestów Kulki, sześciany, sznurowadło, stojak 62 Reakcja na sznurowadło 63 Nawlekanie kulek na sznurowadło 64 Kołysanie kulkami na sznurowadle 65 Zdejmowanie sześcianów z drucika 66 Nakładanie sześcianów na pionowy kołek 67 Koordynacja czynności obu rąk 68 Przekładanie przedmiotu z ręki do ręki Poczucie tożsamości 69 Jak się nazywasz? 70 Jesteś chłopcem, czy dziewczynką? Zeszyt zadań do oceny pisania 71 Spontaniczne próby bazgrania 72 Dominacja jednej ręki # # Odpowiednie 0 0 Zal. 0 0 Umiarkowanie nieodpowiednie 0 0 Obie. 0 0 W znacznym stopniu nieodpowiednie 0 0 N.zal. 0 0 PEP R modyfikowany przez PCTP SKALA ZACHOWAŃ SKALA ROZWOJU K Z B M N P MM MD WR CP KM Arkusz ocen 5 17

18 Zeszyt zadań do oceny pisania 73 Przerysowywanie linii pionowej 74 Przerysowywanie koła 75 Przerysowywanie kwadratu 76 Przerysowywanie trójkąta 77 Przerysowywanie rombu 78 Kolorowanie obrazków 79 Obrysowywanie obwodu figur Plansze z literami alfabetu 80 Dopasowywanie liter 81 Nazywanie liter 82 Bierne rozpoznawanie liter 83 Przepisywanie liter 84 Rysowanie postaci 85 Pisanie imienia Papier i nożyczki 86 Cięcie papieru nożyczkami Worek z przedmiotami 87 Dziecko rozpoznaje i podaje przedmiot 88 Dziecko dotykiem rozpoznaje przedmiot Filcowa składanka 89 Układanka chłopca Zabawa niezorganizowana 90 Samodzielna zabawa 91 Nawiązywanie kontaktów społecznych 92 Reakcja na głos badającego # # Odpowiednie 0 0 Zal Umiarkowanie nieodpowiednie 0 0 Obie W znacznym stopniu nieodpowiednie 0 0 N.zal

19 PEP R modyfikowany przez PCTP SKALA ZACHOWAŃ SKALA ROZWOJU K Z B M N P MM MD WR CP KM Arkusz ocen 6 Małe klocki i pudełko 93 Układanie klocków 94 Wkładanie klocka do pudełka 95 Liczenie klocków 96 Podawanie wymienionej liczby klocków Kubek i klocki 97 Wykonywanie dwuetapowego polecenia Klocki, pionki, pojemniki 98 Rozdzielanie dwóch różnych elementów 99 Wrzucanie klocków do pojemnika Powtarzanie cyfr 100 Powtarzanie szeregów 2 i 3 cyfrowych 101 Powtarzanie szeregów 2 i 3 cyfrowych Próba 1: 7 9, 2 4 1, Próba 2: 5 3, 5 7 9, 102 Powtarzanie szeregów 4 i 5 cyfrowych 103 Powtarzanie szeregów 4 i 5 cyfrowych Próba 1: , Próba 2: , Liczenie 104 Liczenie na głos Plansze z numerami 105 Nazywanie cyfr Dodawanie i odejmowanie 106 Rozwiązywanie zadań w pamięci 107 Rozwiązywanie zadań w pamięci # #

20 Odpowiednie Zal. 0 0 Umiarkowanie nieodpowiednie Obie. 0 0 W znacznym stopniu nieodpowiednie N.zal. 0 0 PEP R modyfikowany przez PCTP SKALA ZACHOWAŃ SKALA ROZWOJU K Z B M N P MM MD WR CP KM Arkusz ocen 7 Trzy kubki i cukierek 108 Szukanie cukierka schowanego pod kubek 109 Chwytanie dwoma palcami Plansze z obrazkami przedmiotów 110 Naśladowanie sposobu użycia przedmiotów Dźwięk dzwonka ręcznego 111 Orientacja na dźwięk dzwonka 112 Reakcja na dźwięk dzwonka Dzwonek ręczny, kołatka, łyżka 113 Naśladowanie dźwięków przy pomocy instrumentów Karty z różnymi kształtami i kolorami 114 Rozdzielanie kart według koloru i kształtu Łączenie plansz z przedmiotami 115 Dopasowywanie przedmiotów do obrazków 116 Nazywanie przedmiotów 117 Podawanie wymienionego przedmiotu 118 Demonstrowanie zastosowania przedmiotu Wyłącznik światła 119 Przyciskanie wyłącznika światła Zeszyt ćwiczeń językowych 120 Zainteresowanie obrazkiem w zeszycie 121 Bierne rozpoznawanie przedmiotów i czynności 122 Nazywanie przedmiotów i czynności 20

PROGRAM ZAJĘĆ REWALIDACYJNO - WYCOWAWCZYCH

PROGRAM ZAJĘĆ REWALIDACYJNO - WYCOWAWCZYCH PROGRAM ZAJĘĆ REWALIDACYJNO - WYCOWAWCZYCH Program rewalidacyjno wychowawczy wzór opracowała pedagog PPP w Rabce Zdroju i wykorzystywała do CELÓW SZKOLENIOWYCH - zajęć warsztatowych z nauczycielami - przy

Bardziej szczegółowo

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO www.prototo.pl

Bardziej szczegółowo

INTERWENCJA TERAPEUTYCZNA W PRZYPADKU OPÓŹNIONEGO ROZWOJU MOWY U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

INTERWENCJA TERAPEUTYCZNA W PRZYPADKU OPÓŹNIONEGO ROZWOJU MOWY U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM INTERWENCJA TERAPEUTYCZNA W PRZYPADKU OPÓŹNIONEGO ROZWOJU MOWY U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM OPÓŹNIONY ROZWÓJ MOWY zjawisko dotyczące wolniejszego wykształcenia się zdolności percepcyjnych lub/i ekspresyjnych

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju

Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju Może to autyzm? Kiedy rozwój dziecka budzi niepokój rodziców zwłaszcza w zakresie mowy i komunikacji, rozwoju ruchowego oraz/lub w sferze emocjonalno

Bardziej szczegółowo

Diagnoza funkcjonalna dziecka

Diagnoza funkcjonalna dziecka Diagnoza funkcjonalna dziecka Dane dziecka: i opis środowiska wychowującego Imię i nazwisko: XX, chłopiec Wiek dziecka: 3,6 Nie uczęszcza do przedszkola Rodzice: wykształcenie mama- wyższe, ojciec średnie

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA SPECJALNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W STRĄCZNIE

PROCEDURA ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA SPECJALNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W STRĄCZNIE PROCEDURA ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA SPECJALNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W STRĄCZNIE Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz.

Bardziej szczegółowo

ZAJĘCIA REWALIDACYJNE I REWALIDACYJNO WYCHOWAWCZE W PRZEPISACH PRAWA. Centrum Edukacji Nauczycieli w Białymstoku Anna Florczak

ZAJĘCIA REWALIDACYJNE I REWALIDACYJNO WYCHOWAWCZE W PRZEPISACH PRAWA. Centrum Edukacji Nauczycieli w Białymstoku Anna Florczak ZAJĘCIA REWALIDACYJNE I REWALIDACYJNO WYCHOWAWCZE W PRZEPISACH PRAWA Centrum Edukacji Nauczycieli w Białymstoku Anna Florczak Podstawa prawna Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja dziecka objętego WWRD w Zespole Szkół Nr 12 w Białymstoku

Dokumentacja dziecka objętego WWRD w Zespole Szkół Nr 12 w Białymstoku Dokumentacja dziecka objętego WWRD w Zespole Szkół Nr 12 w Białymstoku 1. dokumentacja dotycząca dziecka: - opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju wydana przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną

Bardziej szczegółowo

Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne. Celem tych zajęć było usprawnianie pamięci słuchowej i koordynacji słuchowowzrokowej. Na zdjęciu uczeń układa

Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne. Celem tych zajęć było usprawnianie pamięci słuchowej i koordynacji słuchowowzrokowej. Na zdjęciu uczeń układa Podsumowanie realizacji projektu pn. Wiedzą zdobędę świat współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowanego w Szkole Podstawowej w Antoniowie Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZESPOŁU WCZESNEGO WSPOMAGANIA ROZWOJU DZIECKA W SPECJALNYM OŚRODKU SZKOLNO-WYCHOWAWCZYM IM. LECHA WIERUSZA W ŚWIEBODZINIE

REGULAMIN ZESPOŁU WCZESNEGO WSPOMAGANIA ROZWOJU DZIECKA W SPECJALNYM OŚRODKU SZKOLNO-WYCHOWAWCZYM IM. LECHA WIERUSZA W ŚWIEBODZINIE REGULAMIN ZESPOŁU WCZESNEGO WSPOMAGANIA ROZWOJU DZIECKA W SPECJALNYM OŚRODKU SZKOLNO-WYCHOWAWCZYM IM. LECHA WIERUSZA W ŚWIEBODZINIE Podstawa prawna: I. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu

Bardziej szczegółowo

Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową.

Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową. Metoda Krakowska Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową. Jest to metoda sylabowa oparta na wspomaganiu

Bardziej szczegółowo

SPECJANY OŚRODEK SZKOLNO-WYCHOWAWCZY W PUŁAWACH

SPECJANY OŚRODEK SZKOLNO-WYCHOWAWCZY W PUŁAWACH SPECJANY OŚRODEK SZKOLNO-WYCHOWAWCZY W PUŁAWACH Wczesna interwencja (wczesne wspomaganie rozwoju) jest to zintegrowany system oddziaływań: profilaktycznych, diagnostycznych, leczniczo rehabilitacyjnych

Bardziej szczegółowo

TABELA ROZWOJU WIDZENIA MOJEGO DZIECKA

TABELA ROZWOJU WIDZENIA MOJEGO DZIECKA TABELA ROZWOJU WIDZENIA MOJEGO DZIECKA Tabela służy gromadzeniu obserwacji rozwoju widzenia dziecka w czasie codziennych zabaw wzrokowych i domowych ćwiczeń rehabilitacyjnych. Najlepiej sprawdza się system

Bardziej szczegółowo

Wyjątkowa publikacja na rynku! Dlaczego PEWNY START?

Wyjątkowa publikacja na rynku! Dlaczego PEWNY START? Dlaczego PEWNY START? PEWNY START Wydawnictwa Szkolnego PWN to kompleksowy, specjalistyczny zestaw ćwiczeń przygotowany z myślą o dzieciach i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim,

Bardziej szczegółowo

Podstawowym celem oddziaływań rewalidacyjnych jest rozwój i aktywizowanie

Podstawowym celem oddziaływań rewalidacyjnych jest rozwój i aktywizowanie Rewalidacja - to termin pochodzenia łacińskiego (re znów, validus mocny, silny) oznacza oddziaływanie zmierzające do przywrócenia pełni sił osobom osłabionym poważną chorobą lub urazem. Pojęcia rewalidacja

Bardziej szczegółowo

Percepcja wzrokowa jest zdolnością do rozpoznawania i rozróżniania bodźców

Percepcja wzrokowa jest zdolnością do rozpoznawania i rozróżniania bodźców Percepcja wzrokowa jest zdolnością do rozpoznawania i rozróżniania bodźców wzrokowych a także do ich interpretowania przez odniesienie do poprzednich doświadczeń. Nie jest wyłącznie zdolnością do dokładnego

Bardziej szczegółowo

Przedszkolak u progu szkoły. Informacja dla rodziców

Przedszkolak u progu szkoły. Informacja dla rodziców Przedszkolak u progu szkoły Informacja dla rodziców Dobry start w szkole jest niezwykle ważny dla rozwoju dziecka. Jeśli jest ono psychicznie i fizycznie gotowe do podjęcia nauki, bez trudu i z radością

Bardziej szczegółowo

Pomoc, jaką zespół wczesnego wspomagania świadczy dziecku i jego rodzinie, jest bezpłatna.

Pomoc, jaką zespół wczesnego wspomagania świadczy dziecku i jego rodzinie, jest bezpłatna. Czym jest wczesne wspomaganie rozwoju dziecka? Wczesne wspomaganie rozwoju obejmuje wszelkie formy wspomagania rozwoju dziecka niepełnosprawnego oraz udzielania psychopedagogicznego wsparcia jego rodzinie.

Bardziej szczegółowo

Jolanta Rafał-Łuniewska

Jolanta Rafał-Łuniewska Jolanta Rafał-Łuniewska Dokumentacja wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, w tym propozycja konstrukcji (schemat) indywidualnego programu wczesnego wspomagania rozwoju dziecka Wymienione niżej dokumenty

Bardziej szczegółowo

Program logopedyczny przedszkola Przyjaciół Książki dla dzieci 4,5 i 6 letnich Mówimy ładnie

Program logopedyczny przedszkola Przyjaciół Książki dla dzieci 4,5 i 6 letnich Mówimy ładnie Program logopedyczny przedszkola Przyjaciół Książki dla dzieci 4,5 i 6 letnich Mówimy ładnie Opracowała: mgr Agnieszka Sokółka Wstęp Umiejętność poprawnego mówienia jest w naszych czasach szczególnie ważna.

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA TERAPII RĘKI DIAGNOZA I TERAPIA RĘKI, SPRAWNOŚCI MANUALNYCH ORAZ GRAFOMOTORYCZNYCH ORGANIZATORZY KURSU:

SZKOŁA TERAPII RĘKI DIAGNOZA I TERAPIA RĘKI, SPRAWNOŚCI MANUALNYCH ORAZ GRAFOMOTORYCZNYCH ORGANIZATORZY KURSU: ORGANIZATORZY KURSU: SZKOŁA TERAPII RĘKI DIAGNOZA I TERAPIA RĘKI, SPRAWNOŚCI MANUALNYCH ORAZ GRAFOMOTORYCZNYCH Program autorski Copyright 2013 Agnieszka Rosa Dzień/ godziny zajęć Osoba prowadząca Program:

Bardziej szczegółowo

METODY AKTYWIZUJĄCE W PRACY Z DZIECKIEM Z AUTYZMEM I Z KLAS MŁODSZYCH

METODY AKTYWIZUJĄCE W PRACY Z DZIECKIEM Z AUTYZMEM I Z KLAS MŁODSZYCH METODY AKTYWIZUJĄCE W PRACY Z DZIECKIEM Z AUTYZMEM I Z KLAS MŁODSZYCH CZYM JEST AUTYZM? Autyzm należy do grupy całościowych zaburzeń rozwojowych, które zostały wyodrębnione spośród innych form zaburzeń

Bardziej szczegółowo

WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA MAŁGORZATA URYNEK

WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA MAŁGORZATA URYNEK WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA MAŁGORZATA URYNEK Wczesna interwencja to zintegrowany system oddziaływań profilaktycznych, diagnostycznych, leczniczo-rehabilitacyjnych i terapeutycznych, których podmiotem

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 9 /2015. Dyrektora Gminnego Przedszkola w Kołczygłowach z dnia 01 września 2015 r.

ZARZĄDZENIE Nr 9 /2015. Dyrektora Gminnego Przedszkola w Kołczygłowach z dnia 01 września 2015 r. ZARZĄDZENIE Nr 9 /2015 Dyrektora Gminnego Przedszkola w Kołczygłowach z dnia 01 września 2015 r. w sprawie: wprowadzenia do stosowania Regulaminu organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci w Gminnym

Bardziej szczegółowo

Od najmłodszych lat dziecko powinno być wprowadzone w świat muzyki. Sposób, w jaki zostanie zachęcone w przedszkolu i w domu do słuchania muzyki,

Od najmłodszych lat dziecko powinno być wprowadzone w świat muzyki. Sposób, w jaki zostanie zachęcone w przedszkolu i w domu do słuchania muzyki, Od najmłodszych lat dziecko powinno być wprowadzone w świat muzyki. Sposób, w jaki zostanie zachęcone w przedszkolu i w domu do słuchania muzyki, śpiewania, a nawet tworzenia łatwych melodii oraz w jakim

Bardziej szczegółowo

SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE DLA DZIECI

SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE DLA DZIECI SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE DLA DZIECI SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE PRZEZNACZONE SĄ DLA: Osób dorosłych wykazujących zaburzenia wymienione w art. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego: Chorych

Bardziej szczegółowo

Planowanie pracy z uczniem posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Planowanie pracy z uczniem posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Centrum Edukacji Nauczycieli w Białymstoku Seminarium Organizacja zajęć rewalidacyjnych i rewalidacyjno-wychowawczych Planowanie pracy z uczniem posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ DIAGNOZY UMIEJĘTNOŚCI FUNKCJONALNYCH

ARKUSZ DIAGNOZY UMIEJĘTNOŚCI FUNKCJONALNYCH ARKUSZ DIAGNOZY UMIEJĘTNOŚCI FUNKCJONALNYCH Ucznia... Zawiera: 1. Dane o uczniu. 2. Diagnoza lekarska. 3. Diagnoza psychologiczna. 4. Diagnoza ekologiczna. 5. Umiejętności z zakresu: a) sposobu porozumiewania

Bardziej szczegółowo

S Y L A B U S. Druk DNiSS nr 11D

S Y L A B U S. Druk DNiSS nr 11D S Y L A B U S Druk DNiSS nr 11D NAZWA PRZEDMIOTU: Teoretyczne i metodyczne podstawy pedagogiki wczesnoszkolnej Kod przedmiotu: Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Wydział: Wydział Humanistyczno - Społeczny

Bardziej szczegółowo

ANKIETA REKRUTACYJNA

ANKIETA REKRUTACYJNA ANKIETA REKRUTACYJNA Prosimy o wypełnienie poniższej ankiety rekrutacyjnej, której celem jest zebranie informacji niezbędnych do przeprowadzenia rekrutacji uczestników projektu Wszyscy razem. 1. Imię i

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Rozwoju Edukacji

Ośrodek Rozwoju Edukacji Ośrodek Rozwoju Edukacji Karta Indywidualnych Potrzeb Ucznia Termin założenia karty 20.09.2011r. IMIĘ (IMIONA) I NAZWISKO Ucznia Kamil klasa IV Nazwa przedszkola/szkoły lub placówki zakładającej Kartę.

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DOTYCZĄCE REHABILITACJI SŁUCHU I MOWY W SAMODZIELNYM PUBLICZNYM OŚRODKU TERAPII I REHABILITACJI DLA DZIECI W KWIDZYNIE

INFORMACJE DOTYCZĄCE REHABILITACJI SŁUCHU I MOWY W SAMODZIELNYM PUBLICZNYM OŚRODKU TERAPII I REHABILITACJI DLA DZIECI W KWIDZYNIE Samodzielny Publiczny Ośrodek Terapii i Rehabilitacji dla Dzieci ul. Kołłątaja 4; 82-500 Kwidzyn; tel/fax (055) 279-30-22 strona internetowa: www.aac.pl e-mail: otir@post.pl I2-P2.2/1 w.1 INFORMACJE DOTYCZĄCE

Bardziej szczegółowo

DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA I OBJAWY NIEDOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ U DZIECKA 6 LETNIEGO

DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA I OBJAWY NIEDOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ U DZIECKA 6 LETNIEGO DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA I OBJAWY NIEDOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ U DZIECKA 6 LETNIEGO DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA to gotowość do podjęcia przez dziecko zadań i obowiązków jakie stawia przed nim szkoła. Dojrzałość obejmuje:

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ ROZWOJOWĄ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ ROZWOJOWĄ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ ROZWOJOWĄ Opracowanie: Mgr Anna Borek Mgr Barbara Jakubiec Mgr Tomasz Padyjasek Spis treści: 1. Termin dysleksja. 2. Trudności

Bardziej szczegółowo

Eksperta porady. Terapia ucznia w ramach indywidualizacji nauczania (199042)

Eksperta porady. Terapia ucznia w ramach indywidualizacji nauczania (199042) Eksperta porady Terapia ucznia w ramach indywidualizacji nauczania (199042) Terapia ucznia w ramach indywidualizacji nauczania to opracowanie, które jest kontynuacją pozycji pt. Diagnoza ucznia w ramach

Bardziej szczegółowo

Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD

Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD Barbara Woszczyna Tomaszowice 2015r. Według brytyjskiego raportu Warnocka, około 20% populacji uczniów to dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (Children with

Bardziej szczegółowo

Gotowość szkolna. Kryteria gotowości szkolnej:

Gotowość szkolna. Kryteria gotowości szkolnej: Gotowość szkolna Dojrzałość szkolna to osiągnięcie przez dziecko takiego stopnia rozwoju umysłowego, emocjonalnego, społecznego i fizycznego, jaki umożliwia mu udział w życiu szkolnym i opanowanie treści

Bardziej szczegółowo

Sala Doświadczania Świata

Sala Doświadczania Świata Sala Doświadczania Świata Sala Doświadczania Świata to pomieszczenie wyposażone w odpowiednio skomponowane urządzenia stymulujące rozwój zmysłów. Celem prowadzonej terapii jest: doświadczanie świata zmysłami:

Bardziej szczegółowo

Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka (WWRD) w polskim prawie oświatowym. Wydział Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych oprac. Jolanta Rafał-Łuniewska

Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka (WWRD) w polskim prawie oświatowym. Wydział Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych oprac. Jolanta Rafał-Łuniewska Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka (WWRD) w polskim prawie oświatowym Wydział Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych oprac. Jolanta Rafał-Łuniewska Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka jest ważnym zadaniem w

Bardziej szczegółowo

Opracowała : mgr Elżbieta Książkiewicz-Mroczka

Opracowała : mgr Elżbieta Książkiewicz-Mroczka PROGRAM TERAPII LOGOPEDYCZNEJ DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W GŁOJSCACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016 W RAMACH POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ Opracowała : mgr Elżbieta Książkiewicz-Mroczka

Bardziej szczegółowo

DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW

DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW CO TO JEST DYSLEKSJA? Dysleksja rozwojowa jest to zespół zaburzeń występujących w procesie uczenia się, czytania i pisania u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym. U podstaw

Bardziej szczegółowo

Procedura reguluje zasady i tryb organizowania zajęć rewalidacyjnowychowawczych w Zespole Placówek Specjalnych w Szerzawach.

Procedura reguluje zasady i tryb organizowania zajęć rewalidacyjnowychowawczych w Zespole Placówek Specjalnych w Szerzawach. Procedura organizowania zajęć rewalidacyjno- wychowawczych Procedura reguluje zasady i tryb organizowania zajęć rewalidacyjnowychowawczych w Zespole Placówek Specjalnych w Szerzawach. Podstawa prawna:

Bardziej szczegółowo

Dziecko z zespołem Aspergera w przedszkolu. Dorota Kalinowska - psycholog

Dziecko z zespołem Aspergera w przedszkolu. Dorota Kalinowska - psycholog Dziecko z zespołem Aspergera w przedszkolu Dorota Kalinowska - psycholog Zespół Aspergera vs Autyzm Podobieństwa: Nieprawidłowości w zakresie interakcji społecznych; Stereotypowy, ograniczony repertuar

Bardziej szczegółowo

Formy pomocy psychologiczno pedagogicznej oferowanej na terenie poradni:

Formy pomocy psychologiczno pedagogicznej oferowanej na terenie poradni: Formy pomocy psychologiczno pedagogicznej oferowanej na terenie poradni: Diagnozowanie poziomu rozwoju, potrzeb i możliwości oraz zaburzeń rozwojowych i zachowań dysfunkcyjnych dzieci młodzieży: Badanie

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ W SOCHACZEWIE

PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ W SOCHACZEWIE PODSTAWA PRAWNA PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ W SOCHACZEWIE 1. Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2013r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji wewnętrznej

Raport z ewaluacji wewnętrznej r Zespół Szkolno - Przedszkolny Nr 7 w Wodzisławiu SI. - przedszkole Raport z ewaluacji wewnętrznej Rok szkolny 2012/2013 Obszar: Procesy zachodzące w przedszkolu Wymaganie: 2.5 Prowadzone są działania

Bardziej szczegółowo

UWAGA : W KWIETNIU BEZPŁATNE 2012 ZAPRASZAMY TESTY NA UWAGI I LATERALIZACJI impulsterapia@onet. pl

UWAGA : W KWIETNIU BEZPŁATNE 2012 ZAPRASZAMY TESTY NA UWAGI I LATERALIZACJI impulsterapia@onet. pl UWAGA : W KWIETNIU BEZPŁATNE 2012 ZAPRASZAMY TESTY NA UWAGI I LATERALIZACJI impulsterapia@onet. SŁUCHOWEJ pl Czym jest metoda Integracji Sensorycznej (SI)? Do jakich dzieci jest skierowana? Integracja

Bardziej szczegółowo

ABC hipoterapii. Psychopedagogiczne aspekty hipoterapii dzieci i młodzieŝy niepełnosprawnych - pod red. A. Strumińskiej

ABC hipoterapii. Psychopedagogiczne aspekty hipoterapii dzieci i młodzieŝy niepełnosprawnych - pod red. A. Strumińskiej ABC hipoterapii. Psychopedagogiczne aspekty hipoterapii dzieci i młodzieŝy niepełnosprawnych - pod red. A. Strumińskiej Spis treści Podziękowanie (A. Strumińska) Przedmowa (W. Smolak) O autorkach Słowo

Bardziej szczegółowo

Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i wychowanie przedszkolne

Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i wychowanie przedszkolne Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej Kierunek: PEDAGOGIKA SPECJALNA Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i wychowanie przedszkolne Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka - wczesne, kompleksowe

Bardziej szczegółowo

Psycholog szkolny Kamila Budzyńska

Psycholog szkolny Kamila Budzyńska Psycholog szkolny Kamila Budzyńska Podjęcie przez dziecko obowiązku szkolnego wiąże się z początkiem nowego, bardzo ważnego etapu w jego życiu. Przechodząc z wieku przedszkolnego w wiek wczesnoszkolny

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe. Edukacja i rehabilitacja osób z niepełnosprawnością intelektualną - Oligofrenopedagogika

Studia Podyplomowe. Edukacja i rehabilitacja osób z niepełnosprawnością intelektualną - Oligofrenopedagogika Studia Podyplomowe Edukacja i rehabilitacja osób z niepełnosprawnością intelektualną - Oligofrenopedagogika I. Informacje ogólne II. III. IV. Rekrutacja Charakterystyka studiów kwalifikacyjnych Program

Bardziej szczegółowo

ŻŁOBEK MIEJSKI W CHORZELACH. Program opiekuńczo-wychowawczy i edukacyjny w grupie młodszej oddział 1 Żółwiki

ŻŁOBEK MIEJSKI W CHORZELACH. Program opiekuńczo-wychowawczy i edukacyjny w grupie młodszej oddział 1 Żółwiki ŻŁOBEK MIEJSKI W CHORZELACH Program opiekuńczo-wychowawczy i edukacyjny w grupie młodszej oddział 1 Żółwiki Podstawowym celem realizacji programu opiekuńczo wychowawczoedukacyjnego w najmłodszej grupie

Bardziej szczegółowo

Wczesne Wspomaganie Rozwoju Dziecka. (informator dla rodziców) Jeśli Państwa Dziecko jest niepełnosprawne, lub obserwujecie

Wczesne Wspomaganie Rozwoju Dziecka. (informator dla rodziców) Jeśli Państwa Dziecko jest niepełnosprawne, lub obserwujecie Wczesne Wspomaganie Rozwoju Dziecka (informator dla rodziców) Jeśli Państwa Dziecko jest niepełnosprawne, lub obserwujecie niepokojące objawy w zachowaniu, możecie Państwo skorzystać z bezpłatnej pomocy

Bardziej szczegółowo

Kompetencje językowe i komunikacyjne dzieci z autyzmem co oceniaćżeby dobrze pomóc?

Kompetencje językowe i komunikacyjne dzieci z autyzmem co oceniaćżeby dobrze pomóc? Kompetencje językowe i komunikacyjne dzieci z autyzmem co oceniaćżeby dobrze pomóc? Prowadzenie i opracowanie: Katarzyna Siwek Węgrów, 15.11.2010r. Autyzm a funkcjonowanie językowe Zaburzenia porozumiewania

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Copyright by Ewa Gaweł, Kraków 2006 Opracowanie grafi czne i projekt okładki: Robert Gaweł ISBN 978-83-7308-679-1 ISBN 978-83-7587-946-9 Ofi cyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

Zespoły edukacyjno terapeutyczne są jedną z form organizacyjnych nauczania w Zespole Szkół Specjalnych Nr 2 w Lublińcu dla dzieci z

Zespoły edukacyjno terapeutyczne są jedną z form organizacyjnych nauczania w Zespole Szkół Specjalnych Nr 2 w Lublińcu dla dzieci z Zespoły edukacyjno terapeutyczne są jedną z form organizacyjnych nauczania w Zespole Szkół Specjalnych Nr 2 w Lublińcu dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym,

Bardziej szczegółowo

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna 14-100 Ostróda, ul. Sportowa 1 tel.: 89 646 65 98

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna 14-100 Ostróda, ul. Sportowa 1 tel.: 89 646 65 98 Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna 14-100 Ostróda, ul. Sportowa 1 tel.: 89 646 65 98 mgr Kinga Prusinowska oligofrenopedagog, terapeuta behawioralny dr Monika Włodarczyk Dudka psycholog Ostróda 8 października

Bardziej szczegółowo

M I S J A I W I Z J A

M I S J A I W I Z J A M I S J A I W I Z J A PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ NR 3 PORADNI SPECJALISTYCZNEJ DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Z WADĄ WZROKU, SŁUCHU I AUTYZMEM W BIELSKU-BIAŁEJ. MISJA Jesteśmy publiczną Poradnią Psychologiczno-Pedagogiczną,

Bardziej szczegółowo

Blok: Terapia i wspieranie rozwoju dzieci i młodzieży Metoda SI we wspomaganiu rozwoju. Wprowadzenie do zagadnienia.

Blok: Terapia i wspieranie rozwoju dzieci i młodzieży Metoda SI we wspomaganiu rozwoju. Wprowadzenie do zagadnienia. Blok: Terapia i wspieranie rozwoju dzieci i młodzieży Metoda SI we wspomaganiu rozwoju. Wprowadzenie do zagadnienia. Magdalena Charbicka terapeuta integracji sensorycznej, oligofrenopedagog, terapeuta

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2004 Copyright by Ewa Gaweł, Kraków 2004 Opracowanie grafi czne i projekt okładki: Robert Gaweł ISBN 978-83-7308-679-1 ISBN 978-83-7587-947-6 Ofi cyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

WSPOMAGANIE DZIECKA W ROZWOJU INTELEKTUALNYM. A mowa B percepcja wzrokowa C percepcja słuchowa D myślenie E pamięć F uwaga G lateralizacja H wiedza

WSPOMAGANIE DZIECKA W ROZWOJU INTELEKTUALNYM. A mowa B percepcja wzrokowa C percepcja słuchowa D myślenie E pamięć F uwaga G lateralizacja H wiedza WSPOMAGANIE DZIECKA W ROZWOJU INTELEKTUALNYM A mowa B percepcja wzrokowa C percepcja słuchowa D myślenie E pamięć F uwaga G lateralizacja H wiedza PLANOWANE DZIAŁANIA A B - Ćwiczenia oddechowe mające na

Bardziej szczegółowo

Gotowość szkolna. Renata Spisak Sowa Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Suchej Beskidzkiej

Gotowość szkolna. Renata Spisak Sowa Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Suchej Beskidzkiej Gotowość szkolna Renata Spisak Sowa Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Suchej Beskidzkiej GOTOWOŚĆ (DOJRZAŁOŚĆ) SZKOLNA oznacza osiągnięcie przez dziecko takiego stopnia rozwoju, który pozwoli mu sprostać

Bardziej szczegółowo

Marzena Dobek-pedagog, logopeda. 1. Ćwiczenia sprawności manualnej. Ćwiczenia rozmachowe

Marzena Dobek-pedagog, logopeda. 1. Ćwiczenia sprawności manualnej. Ćwiczenia rozmachowe Pragnę zaprezentować przykładowe ćwiczenia, które mogą być wykorzystywane w toku zajęć korekcyjno-kompensacyjnych, rewalidacyjnych czy przez samego rodzica na terenie domu. Życzę miłego spędzania czasu

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI

PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI 11 PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI Zabawki jako pomoce dydaktyczne Proponowane ćwiczenia Cyfry MATEMATYKA: cyfry ĆWICZENIA PSYCHOMOTORYCZNE: znajomość cyfr we wczesnym wieku ŚRODEK WYRAZU: muzyka koordynacja

Bardziej szczegółowo

Uczenie się języka obcego przez dzieci Monika Madej

Uczenie się języka obcego przez dzieci Monika Madej Uczenie się języka obcego przez dzieci Monika Madej Plan prezentacji pytania: - Jak dzieci uczą się języka obcego? - Jak rodzic może uczyć języka obcego swoje dziecko? - Jak sprawić, aby dziecko polubiło

Bardziej szczegółowo

Opracowała: Monika Haligowska

Opracowała: Monika Haligowska Kwalifikacja i orzekanie odnośnie dzieci niezdolnych do nauki w szkołach masowych. Podstawy prawne, rola psychologa, rola poradni w kwalifikowaniu do szkół specjalnych. Opracowała: Monika Haligowska Podstawy

Bardziej szczegółowo

Zajęcia specjalistów TERAPIA LOGOPEDYCZNA

Zajęcia specjalistów TERAPIA LOGOPEDYCZNA Zajęcia specjalistów TERAPIA LOGOPEDYCZNA Prawidłowy rozwój mowy uwarunkowany jest właściwym rozwojem intelektualnym, fizycznym i emocjonalnym. Opanowanie właściwej techniki mówienia, wyraziste wymawianie

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI INTELEKTUALNEJ

DIAGNOZA NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI INTELEKTUALNEJ DIAGNOZA NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI INTELEKTUALNEJ 1. Wyróżniamy dwa rodzaje diagnozy ze względu na cel: A. diagnoza dla selekcji = diagnoza negatywna (określająca defekty i dysfunkcje) jej celem jest stwierdzenie

Bardziej szczegółowo

Autyzm. autyzm wczesnodziecięcy

Autyzm. autyzm wczesnodziecięcy Autyzm autyzm wczesnodziecięcy Autyzm jest zaburzeniem rozwojowym, które najczęściej ujawnia się w ciągu pierwszych trzech lat życia jako rezultat zaburzenia neurologicznego, które oddziałuje na funkcje

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 W ALWERNI

PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 W ALWERNI PROCEDURA ORGANIZOWANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 W ALWERNI PODSTAWA PRAWNA 1. Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2013r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA DOBRYCH PRAKTYK

SZKOŁA DOBRYCH PRAKTYK FORMULARZ ZGŁOSZENIOWY SZKOŁA DOBRYCH PRAKTYK TYTUŁ/NAZWA Dobrej praktyki Centrum Terapeutyczne przy Szkole Podstawowej Nr 4 z oddziałami integracyjnymi w Łukowie NAZWA SZKOŁY/PLACÓWKI Szkoła Podstawowa

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy. Przedszkola z Oddziałami dla Dzieci z Autyzmem,,Pinokio

Koncepcja pracy. Przedszkola z Oddziałami dla Dzieci z Autyzmem,,Pinokio Koncepcja pracy Przedszkola z Oddziałami dla Dzieci z Autyzmem,,Pinokio KONIN, CZERWIEC 2014 I.Podstawa prawna: 1) Rozporządzenia MEN z dnia 7 października 2009r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz.

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie się dominacji stronnej

Kształtowanie się dominacji stronnej Kształtowanie się dominacji stronnej Lateralizacja wyraża się np. większą sprawnością ruchową kończyn prawych od kończyn lewych. Lateralizacja to inaczej "stronność" - asymetria czynnościowa prawej i lewej

Bardziej szczegółowo

Program zajęć rewalidacyjnych dla ucznia klasy V z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim

Program zajęć rewalidacyjnych dla ucznia klasy V z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim Program zajęć rewalidacyjnych dla ucznia klasy V z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim Indywidualny program rewalidacji został opracowany dla ucznia klasy piątej szkoły podstawowej na podstawie

Bardziej szczegółowo

MÓW DZIECKU, ŻE JEST DOBRE, ŻE MOŻE, ŻE POTRAFI. Janusz Korczak

MÓW DZIECKU, ŻE JEST DOBRE, ŻE MOŻE, ŻE POTRAFI. Janusz Korczak MÓW DZIECKU, ŻE JEST DOBRE, ŻE MOŻE, ŻE POTRAFI Janusz Korczak 1 Każde dziecko na początku szkolnej edukacji powinno nauczyć się czytać i pisać. Jest to warunek niezbędny do dalszego kształcenia. Jak pokazuje

Bardziej szczegółowo

4. Obowiązki dyrektora przedszkola i szkoły wobec uczniów niepełnosprawnych Bibliografia dla rozdziału 4

4. Obowiązki dyrektora przedszkola i szkoły wobec uczniów niepełnosprawnych Bibliografia dla rozdziału 4 strona 1 Noty autorskie Legenda do piktogramów ZESZYT 1 1. Wykaz obowiązujących aktów prawnych regulujących pracę z uczniem niepełnosprawnym 2. Indywidualizacja, dostosowanie wymagań edukacyjnych oraz

Bardziej szczegółowo

Poziom gotowości szkolnej dziecka, Nowa postawa programowa, Przygotowanie szkoły, Demografia.

Poziom gotowości szkolnej dziecka, Nowa postawa programowa, Przygotowanie szkoły, Demografia. 6-LATEK W SZKOLE Poziom gotowości szkolnej dziecka, Nowa postawa programowa, Przygotowanie szkoły, Demografia. Umysłowa Emocjonalnospołeczna GOTOWOŚĆ SZKOLNA Fizyczna Percepcyjno - motoryczna 1. Diagnozą

Bardziej szczegółowo

WEWNĘTRZNE ZASADY OCENIANIA OBOWIĄZUJĄCE W OŚRODKU REHABILITACYJNO EDUKACYJNO WYCHOWAWCZYM W KROŚNIE

WEWNĘTRZNE ZASADY OCENIANIA OBOWIĄZUJĄCE W OŚRODKU REHABILITACYJNO EDUKACYJNO WYCHOWAWCZYM W KROŚNIE WEWNĘTRZNE ZASADY OCENIANIA OBOWIĄZUJĄCE W OŚRODKU REHABILITACYJNO EDUKACYJNO WYCHOWAWCZYM W KROŚNIE Zmodyfikowane i zatwierdzone Uchwałą nr 1/2014/2015 z dnia 04.09.2014 r. przez Radę Programową OREW

Bardziej szczegółowo

Stymulator polisensoryczny

Stymulator polisensoryczny Stymulator polisensoryczny Politechnika Gdańska ul. Narutowicza 11/12 80-233 Gdańsk www.pg.gda.pl 1. Wprowadzenie Rozwiązanie jest przeznaczone do stymulowania rozwoju funkcji percepcyjnomotorycznych.

Bardziej szczegółowo

IPET Indywidualny Program Edukacyjno- Terapeutyczny dla dziecka z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego

IPET Indywidualny Program Edukacyjno- Terapeutyczny dla dziecka z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego IPET Indywidualny Program Edukacyjno- Terapeutyczny dla dziecka z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego Wydział Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych Jolanta Rafał-Łuniewska Dziecko z niepełnosprawnością

Bardziej szczegółowo

Skala Gotowości Edukacyjnej Pięciolatków (SGE-5) Arkusz Obserwacyjny

Skala Gotowości Edukacyjnej Pięciolatków (SGE-5) Arkusz Obserwacyjny Część Druga Psychometryczna analiza wyników badań standaryzacyjnych Skali Gotowości Edukacyjnej Pięciolatków (SGE-5) Skala Gotowości Edukacyjnej Pięciolatków (SGE-5) Arkusz Obserwacyjny 79 Skala Gotowości

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zadania i zasady organizacji zajęć z rewalidacji indywidualnej. Agnieszka Wołowicz - Ruszkowska

Podstawowe zadania i zasady organizacji zajęć z rewalidacji indywidualnej. Agnieszka Wołowicz - Ruszkowska Podstawowe zadania i zasady organizacji zajęć z rewalidacji indywidualnej Agnieszka Wołowicz - Ruszkowska Rewalidacja oznacza przywrócenie człowiekowi pełnej sprawności (możliwie pełnej) Jest procesem

Bardziej szczegółowo

OSIĄGNIĘCIA EDUKACYJNE DO ZAJĘĆ Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

OSIĄGNIĘCIA EDUKACYJNE DO ZAJĘĆ Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO OSIĄGNIĘCIA EDUKACYJNE DO ZAJĘĆ Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO dla uczniów klasy I Zespołu Szkół w Rząsce Szkoła Podstawowa im. Wandy Rutkiewicz rok szkolny 2014/2015 nauczyciel mgr Romana Danak 1. Obowiązkowe

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: mgr Krystyna Wołosz mgr Anna Gawryluk

Opracowanie: mgr Krystyna Wołosz mgr Anna Gawryluk Ogólne zasady pisania programów nauczania w aspekcie pracy z uczniami z niepełnosprawnościami sprzężonymi (autyzm i niepełnosprawność umysłowa w stopniu umiarkowanym i znacznym) Opracowanie: mgr Krystyna

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI W NAUCZANIU ZINTEGROWANYM W KLASACH I-III

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI W NAUCZANIU ZINTEGROWANYM W KLASACH I-III PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI W NAUCZANIU ZINTEGROWANYM W KLASACH I-III I POSTANOWIENIA OGÓLNE System oceniania jest zgodny z rozporządzeniem MEN, w sprawie oceniania, klasyfikacji i promowania

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO ROK SZKOLNY 2015/2016

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO ROK SZKOLNY 2015/2016 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO ROK SZKOLNY 2015/2016 PRZEDMIOT: JĘZYK NIEMIECKI KLASA: I-III NAUCZYCIEL: DOMINIKA SZPULARZ 1. W ocenianiu stosuje się następującą skalę ocen: Lp. Słowne

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy istnieje termin integracja sensoryczna i kto jest twórcą teorii integracji sensorycznej?

1. Od kiedy istnieje termin integracja sensoryczna i kto jest twórcą teorii integracji sensorycznej? I. POCZĄTKI BADAŃ NAD INTEGRACJĄ SENSORYCZNĄ 1. Od kiedy istnieje termin integracja sensoryczna i kto jest twórcą teorii integracji sensorycznej? Termin integracja sensoryczna został po raz pierwszy wprowadzony

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia doskonalące koordynację wzrokowo słuchowo ruchową. Teresa Kusak doradca metodyczny edukacji wczesnoszkolnej CKPiDN w Mielcu

Ćwiczenia doskonalące koordynację wzrokowo słuchowo ruchową. Teresa Kusak doradca metodyczny edukacji wczesnoszkolnej CKPiDN w Mielcu Ćwiczenia doskonalące koordynację wzrokowo słuchowo ruchową Teresa Kusak doradca metodyczny edukacji wczesnoszkolnej CKPiDN w Mielcu Ćwiczenia procesów analizy i syntezy wzrokowej 1. Sortowanie lub segregowanie

Bardziej szczegółowo

Dzieci i młodzież szkół podstawowych, gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych.

Dzieci i młodzież szkół podstawowych, gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych. Psychoterapia indywidualna Terapia zaburzeń emocjonalnych i patologicznych cech osobowości. Korzyści (nabyta wiedza i Dzieci i młodzież szkół podstawowych, gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych. Niwelowanie

Bardziej szczegółowo

Gotowość dziecka do podjęcia nauki w szkole (diagnoza przedszkolna).

Gotowość dziecka do podjęcia nauki w szkole (diagnoza przedszkolna). GOTOWOŚĆ DZIECI 5-6 LETNICH DO PODJĘCIA NAUKI W SZKOLE Opracowała mgr Sylwia Wojnarowska Gotowość dziecka do podjęcia nauki w szkole (diagnoza przedszkolna). Zgodnie z rozporządzeniem MEN w sprawie podstawy

Bardziej szczegółowo

PROJEKT EDUKACYJNY. Odnajduję siebie w świecie dźwięków. Muzyka mi pomaga. - zajęcia realizowane w ramach art. 42 KN

PROJEKT EDUKACYJNY. Odnajduję siebie w świecie dźwięków. Muzyka mi pomaga. - zajęcia realizowane w ramach art. 42 KN Agnieszka Janielak 1 PROJEKT EDUKACYJNY Odnajduję siebie w świecie dźwięków. Muzyka mi pomaga. - zajęcia realizowane w ramach art. 42 KN CELE OGÓLNE: 1. Rozwijanie wrażliwości muzycznej. 2. Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

czyli wyruszam do szkoły

czyli wyruszam do szkoły czyli wyruszam do szkoły Dojrzałość szkolna Gotowość dziecka do podjęcia obowiązków i zadań, jakie stawia przed nim szkoła. Osiągniecie przez dziecko odpowiedniego stopnia rozwoju fizycznego, intelektualnego

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie programu Paint na lekcjach matematyki w nauczaniu zintegrowanym

Wykorzystanie programu Paint na lekcjach matematyki w nauczaniu zintegrowanym Hanna Łukasiewicz HaniaLukasiewicz@interia.pl. Wykorzystanie programu Paint na lekcjach matematyki w nauczaniu zintegrowanym "Technologia informacyjna może wspomagać i wzbogacać wszechstronny rozwój uczniów,

Bardziej szczegółowo

Akademia Rozwoju Małego Dziecka

Akademia Rozwoju Małego Dziecka Aktualnie zbieram grupy na następujące zajęcia: Akademia Rozwoju Małego Dziecka 1. Maluszkowo - zajęcia dla dzieci do 2 roku życia - czas trwania zajęć: 45 minut / dziecko+dorosły opiekun zajęcia stymulujące

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH Wszystkiego, co naprawdę trzeba wiedzieć, nauczyłem się w przedszkolu- o tym jak żyć co robić, jak postępować, współżyć z innymi patrzeć, odczuwać,

Bardziej szczegółowo

Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel

Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel OGÓLNE Umiejętność, które wykorzystujemy we wszelkiego typu działaniach SAMOREGULACJI

Bardziej szczegółowo

MIESIĘCZNY PLAN PRACY WYCHOWAWCZO- DYDAKTYCZNEJ. Kwiecień 2014. 2014r.

MIESIĘCZNY PLAN PRACY WYCHOWAWCZO- DYDAKTYCZNEJ. Kwiecień 2014. 2014r. MIESIĘCZNY PLAN PRACY WYCHOWAWCZO- DYDAKTYCZNEJ Kwiecień 2014 Edukacyjno- wychowawcza tematyka wiodąca Usprawnianie koordynacji wzrokowo-ruchowej Rozwijanie zmysłu smaku Rozwijanie zmysłu słuchu Rozwijanie

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ DO WYBRANEGO WYMAGANIA Z NOWEGO ROZPORZADZENIA MEN O NADZORZE PEDAGOGICZNYM

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ DO WYBRANEGO WYMAGANIA Z NOWEGO ROZPORZADZENIA MEN O NADZORZE PEDAGOGICZNYM RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ DO WYBRANEGO WYMAGANIA Z NOWEGO ROZPORZADZENIA MEN O NADZORZE PEDAGOGICZNYM PRZEDSZKOLA NR 38 W BIELSKU- BIAŁEJ OBSZAR II PROCESY ZACHODZĄCE W PRZEDSZKOLU WYMAGANIE 2.5 PROWADZONE

Bardziej szczegółowo

Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka (WWRD) w polskim prawie oświatowym. Pracownia Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych oprac. Jolanta Rafał-Łuniewska

Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka (WWRD) w polskim prawie oświatowym. Pracownia Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych oprac. Jolanta Rafał-Łuniewska Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka (WWRD) w polskim prawie oświatowym Pracownia Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych oprac. Jolanta Rafał-Łuniewska Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka jest ważnym zadaniem

Bardziej szczegółowo

Działania Poradni Psychologiczno Pedagogicznej na rzecz przedszkoli i szkół w związku z obniżeniem wieku realizacji obowiązku szkolnego

Działania Poradni Psychologiczno Pedagogicznej na rzecz przedszkoli i szkół w związku z obniżeniem wieku realizacji obowiązku szkolnego Działania Poradni Psychologiczno Pedagogicznej na rzecz przedszkoli i szkół w związku z obniżeniem wieku realizacji obowiązku szkolnego Katarzyna Staszczuk DYREKTOR PP P w Ostrołęce Publiczna placówka

Bardziej szczegółowo