ISSN Nr 18, 2004

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ISSN 1429-7930 Nr 18, 2004"

Transkrypt

1 ISSN Nr 18, 2004

2 ULTRASONOGRAFIA Nr 18, 2004 ISSN Kwartalnik Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego

3 Ultrasonografia jest pismem Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego wydawanym przez ROZTOCZA SKÑ SZKO ULTRASONOGRAFII Adres redakcji: Zak ad Diagnostyki Obrazowej II Wydzia u Lekarskiego AM w Warszawie Wojewódzki Szpital Bródnowski Warszawa, ul. Kondratowicza 8 tel. (022) ; fax (022) Redaktor Naczelny: Prof. dr hab. med. Zbigniew Kalina Sekretarze Redakcji: Prof. dr hab. in. Andrzej Nowicki Prof. dr hab. med. Wies aw Jakubowski Sekretariat Redakcji: Dr n. med. Ewa Bia ek Lek. med. Anna Trzebiƒska Mgr Anna Teska Dr n. med. Krzysztof Mlosek Lek. med. Pawe Wareluk Cz onkowie Kolegium Redakcyjnego: Prof. dr hab. med. Jerzy Adamus (Warszawa) Prof. dr hab. med. Romuald D bski (Warszawa) Prof. dr hab. med. Bo ena Góraj ( ódê) Prof. dr hab. med. Ewa Helwich (Warszawa) Prof. dr hab. med. Wanda Kawalec (Warszawa) Prof. dr hab. med. Ewa Kuligowska (Boston) Prof. dr hab. med. Andrzej Lewin (Filadelfia) Prof. dr hab. med. Andrzej Marciƒski (Warszawa) Prof. dr hab. med. Tomasz Pertyƒski ( ódê) Prof. dr hab. med. Maria Respondek-Liberska Prof. dr hab. med. Jacek Suzin ( ódê) Dr hab. med. Andrzej Rakoczy (Warszawa) Dr hab. med. Joanna Âcieszka (Katowice) Dr hab. med. Pawe Wieczorek (Lublin) Dr n. med. Janina Aleszewicz-Baranowska (Gdaƒsk) Dr n. med. Wanda Cyrul (Kraków) Dr n. med. Janusz D bski (Gdaƒsk) Dr n. med. Micha Elwertowski (Warszawa) Dr n. med. Ireneusz Gierbliƒski (Warszawa) Dr n. med. Henryk Kaszyƒski (Warszawa) Dr n. med. Jan Ma czak (Tarnów) Dr n. med. Grzegorz Ma ek (Warszawa) Dr n. med. Leszek Markuszewski ( ódê) Dr n. med. Maciej Postolski (Warszawa) Dr n. med. Ma gorzta Serafin-Król (Warszawa) Dr n. med. Ewa Szwa kiewicz-warowicka (Olsztyn) Dr n. med. Janusz Tyloch (Bydgoszcz) Dr n. med. Krystyna Walas (Kraków) Dr Pawe Lewandowski (Warszawa) amanie, sk ad i elektroniczne opracowanie zdj ç: Marta Kawecka POLIGRAFIA S.A. Druk: POLIGRAFIA S.A Kielce, ul. Zagnaƒska 61 tel. (041) , fax (041) ISSN Wydawca: ROZTOCZA SKA SZKO A ULTRASONOGRAFII ul. Chopina 3a, ZamoÊç tel , , , fax

4 Od Redakcji Apel do Czytelników kwartalnika ULTRASONOGRAFIA Prawie po owa czytelników kwartalnika ULTRASO- NOGRAFIA do tej pory nie op aci a sk adki cz onkowskiej z tytu u przynale noêci do Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego. Ze sk adki tej finansowany jest druk i dystrybucja naszego kwartalnika. Oznacza to, e Ci z Paƒstwa, którzy nie op acili sk adki cz onkowskiej, a którzy otrzymujà nasz kwartalnik, sà finansowani przez osoby, które op aci y sk adk. To nieeleganckie i nieuczciwe. Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego i Redakcj nie staç na dalsze finansowanie tych osób. Po raz ostatni prosimy o jak najszybsze uregulowanie sk adki cz onkowskiej, a tym samym zapewnienie sobie otrzymywania kwartalnika ULTRASONOGRAFIA. Poczynajàc od 20 numeru, osobom nierzetelnym nie b dziemy przesy aç kolejnych numerów naszego kwartalnika. Redakcja ULTRASONOGRAFII Szanowni Czytelnicy, Zanim si spostrzegliêmy, ju mamy jesieƒ. Na szcz - Êcie nie ma jesieni w ultrasonografii jako takiej. Ciàgle tak wiele si dzieje, e trudno nadà yç. VII Naukowy Zjazd Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego, który odby si w Kielcach 3-6 czerwca 2004 roku nale y zaliczyç do bardzo udanych. Sprawozdanie i obserwacje z tego Zjazdu znajdziecie Paƒstwo w niniejszym numerze ULTRASONOGRAFII. Poczynajàc od 19 numeru b dziemy drukowaç na amach ULTRASONOGRAFII najciekawsze referaty prezentowane na tym Zjeêdzie. Sàdzimy, e b dzie to dobra forma prezentacji tego, co najbardziej wartoêciowe w polskiej ultrasonografii. W niniejszym numerze zamieszczamy apel o op acenie sk adki z tytu u przynale noêci do PTU, z której finansowany jest druk i dystrybucja naszego kwartalnika. Cz Êç Czytelników ma tutaj zaleg oêci, dlatego wi c jest finansowana przez Osoby, które takà sk adk op aci y. Nie jest to uczciwe i eleganckie. Rozpoczyna si nowy sezon nauczania podstawowego i doskonalàcego w ultrasonografii. Pojawi y si nowe formy kszta cenia. Informujemy o nich w tym numerze. Zapraszamy na wszystkie formy szkolenia organizowane przez PTU. W niniejszym numerze zamieszczamy równie stanowisko Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego, b dàce wynikiem dyskusji w trakcie trwania Forum Polskich Ultrasonografistów, które odby o si w czasie VII Naukowego Zjazdu PTU w Kielcach. Stanowisko to zosta o przekazane Prezesowi Narodowego Funduszu Zdrowia. JesteÊmy ciekawi opinii Paƒstwa na ten temat. Prosimy o listy i wypowiedzi. Sprawa dotyczy ca ego Êrodowiska ultrasonograficznego, stàd ka dy g os jest wa ny. prof. Zbigniew Kalina W imieniu Redakcji prof. Wies aw Jakubowski Ultrasonografia nr 18,

5 Spis treêci: ULTRASONOGRAFIA NR 18 Prace oryginalne: 1. Ocena korelacji pomi dzy mianami przeciwcia dla receptora dla TSH lub poziomami ft4 i ukrwieniem tarczycy u chorych z chorobà Gravesa-Basedowa. Maciej Mazurek, Dariusz Tokarz, Jerzy Ichnatowicz, Zbigniew Kalina Zastosowanie ultradêwi ków kodowanych do badaƒ w asnoêci koêci gàbczastej Jerzy Litniewski, Andrzej Nowicki, Igor Trots Porównanie d ugoêci jamy macicy i kana u szyjki macicy w ocenie ultrasonograficznej i w trakcie sondowania jamy macicy u pacjentek leczonych z powodu niep odnoêci S awomir Sobkiewicz, Krzysztof Stru ycki Ocena zmian w przep ywie krwi w naczyniach myometrium technikà kolorowego Dopplera u kobiet leczonych termoablacjà endometrium z powodu obfitych krwawieƒ miesi cznych - doniesienie wst pne. S awomir Sobkiewicz, El bieta Lipecka-Kidawska WartoÊç badania ultrasonograficznego w diagnostyce i monitorowaniu leczenia przemijajàcego zapalenia stawu biodrowego u dzieci. Krzysztof Rogowski, Janusz Popko Rozwój bioder fizjologicznie niedojrza ych. Janusz Popko, El bieta Król, Krzysztof Rogowski, Miros aw Rogalski, Pawe Szeparowicz, Wojciech Zalewski Zagi cie kàtowe t tnicy szyjnej wewn trznej - znaczenie techniki badania ultrasonograficznego w rozpoznawaniu i ocenie hemodynamicznej przep ywu w t tnicy szyjnej wewn trznej Grzegorz Madycki, Walerian Staszkiewicz, Agnieszka Wycech, Zbigniew Kwietniak Ocena przydatnoêci badania ultrasonograficznego z opcjà kolorowego Dopplera i Dopplera mocy z zastosowaniem Êrodka kontrastowego w diagnostyce chorób b ony maziowej Ma gorzata Serafin-Król, Anna Ciechomska, Zbigniew Czyrny, Wies aw Jakubowski, Witold T ustochowicz Ocena przydatnoêci ultrasonografii z kolorowym Dopplerem z zastosowaniem kontrastu do ró nicowania ma ej aktywnoêci zapalenia z remisjà u chorych na reumatoidalne zapalenie stawów Ma gorzata Serafin-Król, Anna Ciechomska, Wies aw Jakubowski, Witold T ustochowicz Ocena skutecznoêci preparatu z grupy dimetikonów w przygotowaniu do badania usg nadbrzusza Pawe Wareluk, Maciej J drzejczyk, Wies aw Jakubowski...67 Prace kazuistyczne: 1. Oko onerkowy krwiak w nast pstwie krwawienia z raka nerki rozpoznany badaniem usg Zdzis aw Juszczyk, Roman Szwedowski, Jaros aw Bugajski, Eugeniusz Orczewski Ocena rozleg oêci powik aƒ po perforacji odbytnicy w badaniu endosonograficznym. Opis przypadku Iwona Sudo -Szopiƒska, Dariusz Sarti, Tomasz Szopiƒski Kolorowy szmer tkankowy-zwiastun zw enia t tnicy nerkowej Joanna Âcieszka, Ewa Gra a-dworak, Dagmara Urbaƒska-Krawiec Zator t tnicy Êledzionowej - rzadkie powik anie posocznicy meningokokowej - prezentacja przypadku Ma gorzata Kiraga, Roman Kiraga, Maciej Michalak CCAM typ II zdiagnozowany w 27 tygodniu cià y z obserwacjà pediatrycznà dziecka do 6 roku ycia - opis przypadku Elzbieta Kasprzak, Maria Respondek-Liberska, Jacek Moll, Janusz Gadzinowski...83 Streszczenie pracy doktorskiej: PrzydatnoÊç badaƒ ultrasonograficznych wysokiej cz stotliwoêci w diagnostyce bólu brzucha Agnieszka Brodzisz Ultrasonografia nr 18, 2004

6 Streszczenia, recenzje: ksià ek, artyku ów: Spis treêci 1. Biopsja rdzeniowa stercza - aktualny stan wiedzy Timothy Donahue, Judd Moul Contemporary Urology, Vol. 14, No 5, May 2003 B. Szerstobitow...99 Recenzja ksià ki pt. Breast Ultrasound pod redakcjà A.Thomas Stavros, Lippincott Williams and Wilkins, 2004 Wies aw Jakubowski Sprawozdanie z VII Naukowego Zjazdu Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego Wies aw Jakubowski Sprawozdanie z X W oc awskich Dni Ultrasonograficznych Wies aw Jakubowski Stanowisko polskiego Êrodowiska ultrasonograficznego w sprawie finansowania badaƒ ultrasonograficznych z funduszu ubezpieczeƒ zdrowotnych Raz jeszcze o rzetelnoêci badaƒ diagnostycznych Wies aw Jakubowski List do Redakcji Okiem obserwatora VII Naukowego Zjazdu Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego Informacja na temat nowych form szkolenia podstawowego i doskonalàcego w ultrasonografii Roztoczaƒska Szko a Ultrasonografii Informacje Sekcji Echokardiografii i Kardiologii Prenatalnej ICZMP Zagraniczne Kongresy USG Regulamin drukowania prac w ULTRASONOGRAFII Ultrasonografia nr 18,

7 Content list: ULTRASONOGRAPHY 18 Original papers: 1. Evaluation of the corelation between antybodies of TSH receptor titre and the level of ft4 and blood perfusion in patients with the Graves-Basedov disease. Maciej Mazurek, Dariusz Tokarz, Jerzy Ichnatowicz, Zbigniew Kalina On the application of signal compression in the ultrasonic diagnosis of the trabecular bone Jerzy Litniewski, Andrzej Nowicki, Igor Trots The comparisson between the length of uterine cervix and uterine cavity in the ultrasonographic examination and cathether assessment in infertile women S awomir Sobkiewicz, Krzysztof Stru ycki The assessment of changes in the blood flow by color Doppler measured in myometrial arteries in patients treated with thermal endometrial ablation because of severe menorrhagias- preliminary study S awomir Sobkiewicz, El bieta Lipecka-Kidawska Value of ultrasonography in diagnosis and monitoring of the treatment at transient synovitis in children. Krzysztof Rogowski, Janusz Popko Development of an immature hip in newborns. Janusz Popko, El bieta Król, Krzysztof Rogowski, Miros aw Rogalski, Pawe Szeparowicz, Wojciech Zalewski Internal carotid artery kinking - the importance of US examination technique in the diagnosis and hemodynamic assessement of blood flow in the carotid artery Grzegorz Madycki, Walerian Staszkiewicz, Agnieszka Wycech, Zbigniew Kwietniak Evaluation of the contrast enhanced color and power Doppler ultrasonography in assessment of synovial pathology Ma gorzata Serafin-Król, Anna Ciechomska, Zbigniew Czyrny, Wies aw Jakubowski, Witold T ustochowicz Evaluation of the contrast enhanced color Doppler ultrasonography in differentiation of low activity and remission of disease in patients with rheumatoid arthritis Ma gorzata Serafin-Król, Anna Ciechomska, Wies aw Jakubowski, Witold T ustochowicz Usefulness of a drug from dimethicon group in preparation for the ultrasound examination of epigastric region Pawe Wareluk, Maciej J drzejczyk, Wies aw Jakubowski...67 Casuistic Works: 1. Spontaneous perirenal hematoma revealed by ultrasonography. Zdzis aw Juszczyk, Roman Szwedowski, Jaros aw Bugajski, Eugeniusz Orczewski Endosonography in the assessment of perforated rectum. Case report. Iwona Sudo -Szopiƒska, Dariusz Sarti, Tomasz Szopiƒski Visible bruit - a prodrome of renal artery stenosis Joanna Âcieszka, Ewa Gra a-dworak, Dagmara Urbaƒska-Krawiec The arterie splenic embolism - the rare complication of meningococcal disease Ma gorzata Kiraga, Roman Kiraga, Maciej Michalak The CCAM type II diagnosed in 27th week of gestation under observation till the 6th year of life of the child - case report. El bieta Kasprzak, Maria Respondek-Liberska, Jacek Moll, Janusz Gadzinowski...83 Summarie of doctors thesis: Usefulness of the ultrasound examination with high frequency probes in the diagnostics of abdominal pains. Agnieszka Brodzisz Ultrasonografia nr 18, 2004

8 Content list Summaries, reviews of books, articles: 1. Prostate core biopsy - up-to date status Timothy Donahue, Judd Moul Contemporary Urology, Vol. 14, No 5, May 2003 B. Szerstobitow...99 Review of hf the book: Breast Ultrasound edited by A.Thomas Stavros, Lippincott Williams and Wilkins, 2004 Wies aw Jakubowski Report from The VIIth Scientific Congress of Polish Ultrasound Wies aw Jakubowski Report from The Xth W oc awek s Days Meeting Wies aw Jakubowski The statement of polish ultrasound circle in the matter of financing of the ultrasound examinations from the national health insurance fund Once again about reliability of the diagnostic examinations Wies aw Jakubowski Letter to the Editor - From the point of view of the observer of The VII th Scientific Congress of Polish Ultrasound Society Information concerning new forms of basic and upgrading treining in ultrasound Roztoczaƒska Szko a Ultrasonografii Information from Echocardiography and Prenatal Cardiology Section of the ICZMP International USG Congresses Regulations and requirements of papers publishing in ULTRASONOGRAPHY Ultrasonografia nr 18,

9 8 Ultrasonografia nr 18, 2004

10 Ocena korelacji pomi dzy mianami przeciwcia dla receptora dla TSH lub poziomami ft4 i ukrwieniem tarczycy u chorych z chorobà Gravesa-Basedowa Evaluation of the corelation between antybodies of TSH receptor titre and the level of ft4 and blood perfusion in patients with the Graves-Basedov disease Maciej Mazurek, Dariusz Tokarz, Jerzy Ichnatowicz, Zbigniew Kalina Klinika Chorób Wewn trznych i Farmakologii Klinicznej Âlàskiej Akademii Medycznej Adres: Katowice, , Katedra i Klinika Chorób Wewn trznych i Farmakologii Klinicznej Âl.AM, Medyków 14 Streszczenie Wst p Choroba Gravesa-Basedowa jest najcz stszà przyczynà nadczynnoêci gruczo u tarczowego, gruczo przewa nie jest znacznie powi kszony, a stopieƒ jego ukrwienia wielokrotnie wzmo ony. Badanie metodà kolorowego dopplera jest zaakceptowanà metodà diagnostycznà, która umo liwia badanie przep ywu krwi przez analizowany region gruczo u. Pomimo kilku sugestii nie jest jednoznacznie rozstrzygni te, czy poziomy ft4 lub przeciwcia skierowanych przeciwko receptorowi dla TSH korelujà z wielkoêcià przep ywów przez mià sz gruczo u tarczowego. Cel pracy Celem pracy by a ocena, czy istnieje korelacja poziomów przeciwcia dla receptora dla TSH lub poziomów ft4 i wielkoêci przep ywów krwi przez mià sz tarczycy u chorych z chorobà Gravesa-Basedowa przed i w czasie leczenia tyreostatykami. Przedmiot i metoda badania 39 pacjentów (36 kobiet i 3 m czyzn, mediana wieku 42 lata) z rozpoznanà chorobà Gravesa- Basedowa badano metodà 2D oraz CD i PD. Wi kszoêç chorych (36 pacjentów) nie by o leczonych w trakcie pierwszego badania, 3 pacjentów leczonych by o przez okres nie wi kszy ni 20 dni. Nast pnie chorzy badani byli trzykrotnie w trzymiesi cznych odst pach (odpowiednio 39, 32, 17, 13 pacjentów). 21 zdrowych osób stanowi o grup kontrolnà. Obrazy barwne uzyskiwano z aparatu Acuson XP 10. Przep yw naczyniowy liczony by przy pomocy komputerowej analizy cyfrowego obrazu CD i PD stosujàc tzw. globalny wskaênik przep ywu (ang. global flow - GF). Pomiary ft4 wykonano metodà immunoenzymatycznà - LIA (zakres norm 0,6-1,8 ng/dl) u 35, 22, 15 i 10 osób. U 19 chorych przed w àczeniem leczenia, u 7 po 6 miesiàcach leczenia, 4 leczonych przez 9 miesi cy i u 5 osób w grupie kontrolnej wykonano pomiar poziomu przeciwcia przeciw receptorowi dla TSH (metodà radioizotopowà TRAK - Assay BRAHMS Diagnostica GmbH Berlin, wartoêci graniczne 9-14 UL/L, podwy szone powy ej 14 U/L). Wyniki Stwierdzono dobrà korelacj pomi dzy poziomem FT4 i wielkoêcià przep ywu przed leczeniem, po 3, 6 i 9 miesiàcach leczenia takiej korelacji nie by o. Nie stwierdzono istnienia korelacji pomi dzy mianem przeciwcia przeciw receptorowi dla TSH a wielkoêcià przep ywu w grupie leczonej, natomiast stwierdzono takà korelacje, gdy analiz przeprowadzono àcznie z 5 zdrowymi osobami z grupy kontrolnej. Ultrasonografia nr 18,

11 Maciej Mazurek, Dariusz Tokarz, Jerzy Ichnatowicz, Zbigniew Kalina Wnioski 1. Korelacja pomi dzy poziomem FT4 i wielkoêcià przep ywu w chorobie Gravesa-Basedowa ma miejsce jedynie przed w àczeniem leczenia, 2. Brak jest korelacji pomi dzy poziomem przeciwcia przeciw receptorowi dla TSH i wielkoêcià przep ywu przez mià sz tarczycy. Summary Graves disease is a common diffuse abnormality of the thyroid gland usually characterized by thyrotoxicosis and hyperemia of the thyroid gland. Color flow mapping has been acepted as a diagnostic tool that enables estimation of blood flow over a two-dimensional region. Despite some evidence it remains unclear whether free thyroxine levels or high titers of circulatory antibodies directed against thyrotropin receptors are correlated with blood flow in thyroid gland. Objective The aims of the study were to assess whether while changes in thyroid blood flow in the the course of Grave's disease during treatment with Methimazol or Propylthiouracyl ft4 or antibodies level against TSH receptor correlate with the level of blood flow in thyroid gland. Subject and methods 39 patients (36 women and 3 men, median 42 years) with Grave's disease were examined with gray scale, color and power Doppler sonography. Most of them (36 patients) were untreated at first examination, 3 patients were treated for no more than for 20 days. Then the patients were examined 3 times in 3 month intervals (39, 32, 17, 13 patients respectively). In 19 patients before treatment, 7 after 6 month of treatment, 4 after 9 month course of treatment and in 5 persons in control group levels of the antibodies against the receptor for TSH were measured (radioisotopic method TRAK - Assay BRAHMS Diagnostica GmbH Berlin, border values 9-14 UL/L). ft4 was measured using immunoensimatic method LIA (norm range 0,6-1,8 ng/dl) in 35, 22, 15 and10 patients during subseguent examinations. 21 healthy subject served as a controls. The red-green-blue signal from Acuson XP 10 was recorded using VHS method, then digitized. Intrathyroid vascularization was quantified by computer based quantitative analysis for color and power Doppler images. Unique method called measurement of the global flow (Gf) was used. Results Fine correlation existed between ft4 level and blood flow only before implementation of the treatment, after 3, 6 and 9 month of treatment such a correlation did not exist. There was no correlation between levels of the antibodies against the receptor for TSH and blood flow through thyroid gland before treatement implementation, after addition 5 healthy persons to the analysis such correlation appeared. Correlation between levels of the antibodies against the receptor for TSH and blood flow through thyroid gland did not exist during treatment. Conclusions 1. Correlation between level of ft4 and values of the blood flow exists before treatment implementation, but not during treatment, 2. No correlation exists between levels of the antibodies against the receptor for TSH and blood flow through thyroid gland. S owa kluczowe doppler kolorowy, doppler mocy, korelacje, choroba Gravesa-Basedowa. Key words color Doppler, power Doppler, correlation, Graves-Basedow. Wst p Przep yw krwi przez gruczo tarczowy w chorobie Gravesa-Basedowa (w czasie diagnozy, podczas leczenia lub w czasie nawrotu) jest kilkunastokrotnie wzmo ony w porównaniu z grupà kontrolnà lub chorymi w okresie remisji po wycofaniu leczenia. Nie wiadomo, czy stopieƒ ukrwienia tarczycy jest skorelowany z poziomami ft4 i/lub poziomami przeciwcia przeciwko receptorowi dla TSH. Cel pracy Celem pracy by a ocena, czy istnieje korelacja poziomów przeciwcia dla receptora dla TSH lub poziomów 10 Ultrasonografia nr 18, 2004

12 Ocena korelacji pomi dzy mianami przeciwcia dla receptora dla TSH lub poziomami ft4 i ukrwieniem tarczycy... ft4 i wielkoêci przep ywów krwi przez mià sz tarczycy u chorych z chorobà Gravesa-Basedowa przed i w czasie leczenia tyreostatykami. Materia i metoda Przedmiotem badania byli chorzy z pierwszy raz w yciu wyst pujàcà nadczynnoêcià tarczycy spowodowanà chorobà Gravesa-Basedowa. U 36 osób pierwsze badanie wykonano przed w àczeniem leczenia, 3 osoby by y leczone przez kilka dni przed pierwszym badaniem ultrasonograficznym (Êrednio 9 dni). Grupa chorych która spe ni a kryteria w àczenia wynosi a 39 osób (36 kobiet i 3 m czyzn, mediana 42 lata). 33 osoby leczone by y Metizolem, 6 osób Propycilem. Propranololem leczonych by o w czasie pierwszego badania trzydzieêci osób, drugiego dwadzieêcia dwie, trzeciego siedem i czwartego pi ç osób. Grup kontrolnà stanowi o 21 osób u których wykluczono chorob Gravesa - Basedowa (mediana 32 lata). Do badaƒ u yto modelu ultrasonografu 128 XP 10 z g owicà liniowà 7MHz. Wszystkie ustawienia by y standaryzowane. Dane dotyczàce CD ograniczone by y do ROI (ang. region of interest). U ywano jednakowego pola dla pomiarów - 2x1,0cm. Wykonywano 3 pomiary przep ywów krwi w obr bie ka dego bieguna, ka dy pomiar w czasie innej szczytowej pojemnoêci wyrzutowej serca i dalszej analizie poddawano Êrednie z tych 3 pomiarów. Pomiar wielkoêci ka dego z p atów wykonano w osi d ugiej oraz poprzecznie na wysokoêci cieêni. U wszystkich chorych badanie zosta o wykonane czterokrotnie: pierwsze u osób nie leczonych lub krótko leczonych i nast pne 3 badania w okresach co trzy miesiàce (odpowiednio badania obj y 39, 32, 17 i 13 osób). W czasie ka dego badania wykonywano pomiar obj toêci tarczycy wg wzoru d. x g b. x szer. x 0,475. Je eli d ugoêç tarczycy przekracza a pole obrazu, stosowano technik podwójnego obrazowania, (ang. dual image technique) aby uzyskaç ten pomiar. Pomiary ft4 wykonano metodà immunoenzymatycznà - LIA (zakres norm 0,6-1,8 ng/dl) u 35, 22, 15 i 10 osób. U 19 chorych przed w àczeniem leczenia, 5 osób w grupie kontrolnej, 7 osób po 6 miesiàcach i 4 po 9 miesiàcach leczenia wykonano równie pomiar poziomu przeciwcia przeciw receptorowi dla TSH (metodà radioizotopowà TRAK - Assay BRAHMS Diagnostica GmbH Berlin, wartoêci graniczne 9-14 UL/L, podwy szone powy ej 14 U/L). Do badaƒ przep ywów wykorzystano program komputerowy dla analizy obrazów barwnych 1 - obliczano tzw. globalny wskaênik przep ywu (GF). Ocena iloêciowa barwnego obrazu ultrasonograficznego polega a na detekcji ró nic mi dzy wartoêciami sk adowymi dla ka dego piksela obrazu. Ka dej z trzech podstawowych barw (R,G,B) przypisano wartoêç od 0 do oznacza o brak koloru, 255 kolor w najwi kszej intensywnoêci. Liczba kombinacji to 256 x 256 x 256 = Poni sze zdj cia przedstawiajà przep ywy przez gruczo tarczowy za pomocà obrazowania CD lub PD w grupie kontrolnej i badanej. Rysunek 1. Obraz przep ywu krwi przez gruczo tarczowy w metodzie CD - grupa kontrolna. Rysunek 2. Obraz przep ywów przez gruczo tarczowy w metodzie CD - grupa badana. Rysunek 3. Obraz przep ywów przez gruczo tarczowy w metodzie PD - grupa kontrolna. Ultrasonografia nr 18,

13 Maciej Mazurek, Dariusz Tokarz, Jerzy Ichnatowicz, Zbigniew Kalina Przed 3 m-ce 6 m-cy 9 m-cy Kontrola Rysunek 1. Âredni poziom ft4 w badanych grupach Rysunek 4. Obraz przep ywów przez gruczo tarczowy w metodzie PD - grupa badana. Globalny wskaênik przep ywu Piksele barwne, których sk adowe ró ni y si mi dzy sobà o wartoêç wi kszà ni 20 (najmniejsza liczba zapewniajàca eliminacj szumów t a), analizowana na okreêlonej powierzchni stanowi a miar tzw. globalnego wskaênika przep ywów (ang. global flow - Gf. 1 ) Do obliczeƒ statystycznych zmian przep ywów w trakcie leczenia zastosowano analiz wariancji (ANOVA), w wersji testu Friedmana, b dàcego nieparametrycznym odpowiednikiem jednoczynnikowej analizy wariancji dla pomiarów powtarzalnych oraz test kolejnoêci par Wilcoxona, który jest nieparametrycznà alternatywà testu t-studenta dla zmiennych powiàzanych. V tarczycy [ml] CD [%] Przed 3 m-ce 6 m-cy 9 m-cy Kontrola Rysunek 2. Ârednia obj toêç tarczycy w badanych grupach Przed 3 m-ce 6 m-cy 9 m-cy Kontrola Rysunek 3. Globalny wskaênik przep ywu, CD, p at prawy, biegun dolny. Tabela 1. Âredni poziom ft4 w badanych grupach. ft4 [ng/dl] N: 0,6-1,8ng/ml Przed 3 m-ce 6 m-cy 9 m-cy Kontrola Ârednia Odchylenie std B àd standardowy N Anova Friedmana p = 0,2725 ZnamiennoÊç do kontroli: p <0,001*** p = 0,7687 p = 0,5613 p = 0,8677 Tabela 2. Ârednia obj toêç gruczo u tarczowego w badanych grupach. V tarczycy [ml] Przed 3 m-ce 6 m-cy 9 m-cy Kontrola Ârednia Odchylenie std B àd standardowy N Anova Friedmana p = 0,9234 ZnamiennoÊç do kontroli: p <0,001*** p = 0,001*** p <0,001*** p <0,001*** 12 Ultrasonografia nr 18, 2004

14 Ocena korelacji pomi dzy mianami przeciwcia dla receptora dla TSH lub poziomami ft4 i ukrwieniem tarczycy... Wyniki Badania hormonalne Badania hormonalne potwierdzi y, e u wszystkich chorych w momencie wykonania pierwszego badania wyst powa a nadczynnoêç tarczycy. Po 3, 6, 9 miesiàcach leczenia Êredni poziom ft4 pozostawa w granicach normy (tabela 1, rysunek 1). Obj toêç gruczo u tarczowego W czasie ka dego z badaƒ wykonywano pomiar obj toêci gruczo u tarczowego. Nie wykazano, by obj toêç gruczo u zmieni a si w sposób znamienny statystycznie. Wyniki pomiarów przedstawia tabela 2 i rysunek 2. Badania przep ywów krwi przez gruczo Rozk ad przep ywów liczony dla Êrednich wartoêci z czterech biegunów w czasie pierwszego badania mia charakter normalny w obu metodach badaƒ. Wykazano istotne statystycznie zmniejszanie si ukrwienia mià szu tarczycy po 3, 6 i 9 miesiàcach leczenia w obr bie ka dego z biegunów tarczycy za pomocà metod CD i PD. Rysunek 3 ilustruje to w odniesieniu do bieguna dolnego p ata prawego. W czasie pierwszego badania 19 chorym oznaczono poziom przeciwcia skierowanych przeciwko receptorowi dla TSH (Êrednia 61,2, min. 7,04, max.170,57, IU/L). Podobny pomiar wykonano u 5 osób z grupy kontrolnej (Êrednia 4,82, min. 1,98 max.7,29, IU/L), 7 pacjentów po 6 miesiàcach leczenia i 4 po 9 miesiàcach leczenia (Êrednia. 33, min. 7,04, max. 65,8). Wykonano analiz korelacji poziomu przeciwcia z poziomem przep ywów w czasie pierwszego badania. Analiz przeprowadzono dla Êrednich przep ywów obliczonych z poziomów przep ywów (Gf ) w zakresie wszystkich 4 biegunów. Stwierdzono dobrà korelacj poziomu przeciwcia z wielkoêcià przep ywów gdy analizowano àcznie 19 chorych i 5 osób z grupy kontrolnej, co przedstawiono w tabeli 3 oraz na rysunkach 4 i 5. Êredni przep yw mierzony metodà CD Korelacja poziomu przeciwcia i Êrednich przep ywów mierzonych metodà CD Model Pearsona dla rozk adów normalnych Analiza àcznie z grupà kontrolnà Wsp. korelacji =0, poziom przeciwcia Rysunek 4. Korelacje Êrednich przep ywów w CD z poziomem przeciwcia przeciwko receptorowi dla TSH dla grupy badanej i kontrolnej àcznie. Êredni przep yw mierzony metodà PD Korelacja poziomu przeciwcia i Êrednich przep ywów mierzonych metodà CD Model Pearsona dla rozk adów normalnych Analiza àcznie z grupà kontrolnà Wsp. korelacji =0, Rysunek 5. Korelacje Êrednich przep ywów w PD z poziomem przeciwcia przeciw receptorowi dla TSH dla grupy badanej i kontrolnej àcznie. Regresja Regresja poziom przeciwcia Tabela 3. Korelacje Êrednich przep ywów w CD i w PD z poziomem przeciwcia przeciw receptorowi dla TSH dla grupy badanej i kontrolnej àcznie. Ârednia Odch. std r(x,y) p N Przeciwcia a 57,37 49,79 Ârednie CD 43,57 22,77 0,45 0,03 24,00 Przeciwcia a 57,37 49,79 Ârednie PD 46,11 21,88 0,44 0,03 24,00 Tabela 4. Korelacje Êrednich przep ywów w CD i w PD z poziomem przeciwcia przeciwko receptorowi dla TSH dla grupy badanej. Ârednia Odch. std R(X,Y) P N Przeciwcia a 71,19 46,89 Ârednie CD 50,96 18,84 0,15 0,53 19,00 Przeciwcia a 71,19 46,89 Ârednie PD 52,38 19,36 0,19 0,43 19,00 Ultrasonografia nr 18,

15 Maciej Mazurek, Dariusz Tokarz, Jerzy Ichnatowicz, Zbigniew Kalina Êrednie przep ywy mierzony metodà CD Êrednie przep ywy mierzony metodà PD Gdy z analizy wy àczono 5 osób z grupy kontrolnej korelacja pomi dzy Êrednimi przep ywami i poziomami przeciwcia przeciw receptorowi dla TSH nie wyst powa- a. Brak korelacji ilustruje tabela 4 oraz rysunek 6 i 7. Korelacja poziomu przeciwcia i Êrednich przep ywów mierzonych metodà CD. Model Pearsona dla rozk adów normalnych z wy àczeniem grupy kontrolnej Wsp. korelacji =0, poziom przeciwcia Regresja Rysunek 6. Korelacje Êrednich przep ywów w CD z poziomem przeciwcia przeciwko receptorowi dla TSH dla grupy badanej. Korelacja poziomu przeciwcia i Êrednich przep ywów mierzonych metodà CD Model Pearsona dla rozk adów normalnych Analiza àcznie z grupà kontrolnà Wsp. korelacji =0, poziom przeciwcia Regresja Rysunek 7. Korelacje Êrednich przep ywów w PD z poziomem przeciwcia przeciwko receptorowi dla TSH dla grupy badanej. Przeprowadzono analiz korelacji poziomów przeciwcia i wielkoêci przep ywów dla 19 osób przed leczeniem oraz 7 leczonych przez 6 i 4 leczonych przez 9 miesi cy. Stwierdzono brak korelacji pomi dzy poziomami przeciwcia przeciw receptorowi dla TSH i wielkoêcià przep ywu. Odpowiednie dane przedstawia tabela 5. Wykonano równie analiz korelacji poziomów FT4 z wielkoêcià przep ywu stwierdzajàc du à korelacj przed leczeniem, co ilustruje rysunek 8 i 9. Êrednie przep ywy mierzony metodà CD Korelacja poziomu ft4 i Êrednich przep ywów mierzonych metodà CD. Model Pearsona dla rozk adów normalnych Wsp. korelacji =0, ft4 Rysunek 8. Korelacja poziomu ft4 i Êrednich przep ywów mierzonych metodà CD. PD Korelacja poziomu ft4 i przep ywów mierzonych metodà PD. Model Pearsona dla rozk adów normalnych Wsp. korelacji =0, ft4 Rysunek 9. Korelacja poziomu ft4 i przep ywów mierzonych metodà PD. Regresja Regresja Po up ywie 3, 6 i 9 miesi cy korelacja pomi dzy poziomami ft4 i wielkoêcià GF nie wyst powa a, co przedstawia poni sza tabela. 3 miesiàce p 6 mies cy p 9 mies cy p (n.22) (n.15) (n.10) CD r = - 0,2 0,36 r = - 0,13 0,64 r = - 0,33 0,33 PD r = - 0,27 0,22 r = - 0,08 0,77 r = - 0,1 0,77 Tabela 5. Korelacje poziomów przeciwcia i przep ywów. poziom przeciwcia Ârednia Odch. Std r(x,y) p N 56,98 42,96 CD 49,10 17,37 0,18 0,34 30 PD 49,53 17,39 0,23 0, Ultrasonografia nr 18, 2004

16 Ocena korelacji pomi dzy mianami przeciwcia dla receptora dla TSH lub poziomami ft4 i ukrwieniem tarczycy... Dyskusja W pracy podj to prób oceny, czy istnieje korelacja pomi dzy wielkoêcià ukrwienia tarczycy i poziomami FT4 tarczycy u chorych z rozpoznanà chorobà Gravesa-Basedowa przed i w czasie leczenia Metizolem lub Propyltiouracylem oraz, czy istnieje korelacja poziomów przeciwcia przeciw receptorowi dla TSH i wielkoêci przep ywów. Zastosowany w pracy tzw. globalny wskaênik przep ywów - GF mo na traktowaç jako sum wskaêników MCV (ang. mean color volume) i CPD (ang. color pixel density). Poniewa przeprowadzone badania wykaza y, e wzmo enie ukrwienia w chorobie Gravesa-Basedowa dotyczy o ca ego gruczo u tarczowego (wszystkich 4 biegunów jednakowo) oraz, e w równomierny sposób nast powa o zmniejszenie si ukrwienia u badanych osób w obr bie poszczególnych biegunów w analizach mo na by o zastosowaç Êrednià wartoêç przep ywów z 4 biegunów. Rozk ad pr dkoêci mia charakter normalny, co jest zgodne z danymi z literatury. 2 W grupie badanej pacjenci poddani byli czterokrotnemu badaniu ultrasonograficznemu w ciàgu dziewi ciu miesi cy. Równolegle do normalizacji poziomów ft4 i TSH stwierdzono zmniejszenie ukrwienia gruczo u tarczowego mierzonego za pomocà globalnego wskaênika przep ywu. Analiza testem Wilcoxona wykaza a podobnà wartoêç obu metod (CD i PD) w analizie zmniejszajàcych si wielkoêci przep ywów przez mià sz tarczycy w ciàgu pierwszych 9 miesi cy leczenia chorych metizolem. Analiza testem Friedmana, który uwa any jest za najlepszy jednoczynnikowy test wariancji, wykaza a wy szoêç metody PD, co wskazywaç mo e na wi kszà u ytecznoêç doplera mocy w ocenie przep ywów przez mià sz tarczycy w chorobie Gravesa - Basedowa. Nie mo emy jednak stwierdziç u jakiej cz Êci leczonych zmniejsza si ukrwienie gruczo u tarczowego, bowiem liczba badanych mala a, dlatego, e wielu z nich decydowa- o si na leczenie operacyjne lub leczenia radiojodem. W kilku badaniach wykazano, e u osób w klinicznej remisji choroby majàcych wzmo one przep ywy przez mià sz tarczycy prawdopodobieƒstwo nawrotu choroby by- o znacznie wy sze ni u osób z mniejszymi przep ywami. 3 Sugeruje si, e normalizacja poziomu hormonów nast puje wczeêniej ni normalizacja przep ywów. Sugestie te pojawiajà si w kilku opracowaniach, ale oparte sà one g ównie o cytowane wczeêniej badania, gdzie 56 chorych podzielono na cztery grupy badane w: 1. momencie rozpoznania (11 osób), 2. czasie leczenia w eutyreozie (12 osób), 3. czasie remisji (21 osób), 4. czasie wznowy (12 osób). W pracy tej w grupie 11 rozpoznanych przypadków choroby G-B nie stwierdzono spadku parametrów CD (mierzono liczb naczyƒ/cm 2 ), jednoczeênie jednak stwierdzono spadek pr dkoêci krwi przep ywajàcej przez t tnic tarczowà dolnà. WczeÊniejsze badania przed i w czasie terapii choroby Gravesa - Basedowa wykaza y heterogennoêç zmian przep ywów w czasie leczenia. 4 W przedstawionym opracowaniu stwierdziliêmy, e normalizacja ukrwienia nast puje równolegle do spadku poziomów ft4, dobra korelacja poziomów ukrwienia mierzonych metodà GF z poziomami ft4 wyst powa a jednak jedynie przed leczeniem, w czasie leczenia takiej korelacji nie by o. Dane z literatury potwierdzajà brak korelacji pomi dzy ft4 i poziomami przep ywów w czasie leczenia. 2 Stan ten mo e wynikaç z faktu, e normalizacja poziomów ft4 nast puje szybciej ni normalizacja wielkoêci przep ywów. Przyczyn wzmo onego ukrwienia tarczycy wià e si ze wzmo onym poziomem przeciwcia dla receptora dla TSH (TRAb), który ma powodowaç powstawanie ró nych czynników odpowiedzialnych za angiogenez. Najlepiej poznanym z nich jest naczyniowy endotelialny czynnik wzrostu VEGF (ang. vascular endothelial growth factor), którego miano koreluje z poziomem przep ywu u chorych z chorobà Gravesa-Basedowa i du ym wolem (pow. 40 cm 3 ). 5 Czynnik ten nazywany równie w literaturze endotelinà jest 21 aminokwasowym polipeptydem majàcym zdolnoêç do obkurczania naczyƒ jak i te do pobudzania komórek mi Êni g adkich naczyƒ do pomna ania si (jest czynnikiem mitogennym) 6. Komórki endotelialne posiadajà receptor dla T3, ale nie wytwarzajà endoteliny w odpowiedzi na stymulacj hormonami tarczycy 7. Najcz Êciej w CD mierzy si tzw. "Colour pixel density" (CPD), przy czym wykazano silnà korelacj pomi dzy stosowanà dawkà Metimazolu i CPD u chorych na chorob Gravesa - Basedowa, wià e si wobec tego nadzieje, e pomiar wielkoêci przep ywów b dzie przydatny do ustalenia dawek leków tyreostatycznych. 8 Nie stwierdziliêmy istnienia korelacji pomi dzy poziomami przeciwcia przeciw receptorowi dla TSH a wielko- Êciami przep ywów w grupie leczonej, co wskazuje, e przy kilkunastokrotnym wzmo eniu wielkoêci przep ywów i kilkunasto do kilkudziesi ciu razy wzmo onym mianie przeciwcia przeciw receptorowi dla TSH te patologiczne wartoêci nie korelujà ze sobà. W àczenie do analizy 5 zdrowych osób spowodowa o, e zaistnia a dobra korelacja pomi dzy poziomem przeciwcia i wielkoêcià przep ywów. W czasie leczenia wykonano równie u 11 chorych (7 leczonych 6 miesi cy i 4 leczonych 9 miesi cy) oznaczenie poziomów przeciwcia skierowanych przeciw receptorowi dla TSH w czasie leczenia. Analiza tych wartoêci àcznie z 19 oznaczeniami przed leczeniem nie wykaza a korelacji z poziomami GF. Moc próby jest jednak zbyt ma a na ostateczne wyciàgni cie wniosku o braku takiej korelacji w trakcie leczenia. Ju ponad 20 lat temu wykazano, e miano przeciwcia przeciw receptorowi dla TSH w trakcie leczenia choroby Gravesa - Basedowa koreluje z nawrotami choroby oraz, e zmniejszenie miana przeciwcia nast puje ju w 3 miesiàcu leczenia. 9 Pomiar wielkoêci przep ywu krwi przez mià sz tarczycy mo e mieç du e znaczenie w prognozowaniu ewentualnych nawrotów. Ocenia si, e ok % pacjentów ma nawrót choroby po odstawieniu leczenia. 10 Unaczynienie wydaje si byç wyznacznikiem procesu zapalnego niezale nym od poziomu FT4 i miana przeciwcia skierowanych przeciwko receptorowi dla TSH. Ultrasonografia nr 18,

17 Maciej Mazurek, Dariusz Tokarz, Jerzy Ichnatowicz, Zbigniew Kalina Wnioski 1. Korelacja pomi dzy poziomem FT4 i wielkoêcià przep ywu krwi przez mià sz gruczo u tarczowego u chorych z chorobà Gravesa - Basedowa wyst powa a jedynie przed w àczeniem leczenia tyreostatykami, 2. Nie stwierdzono istnienia korelacji pomi dzy poziomem przeciwcia przeciw receptorowi dla TSH a wielkoêcià przep ywu przez mià sz gruczo u tarczowego u chorych z chorobà Gravesa - Basedowa. PiÊmiennictwo: 1.Jerzy Ihnatowicz, Zbigniew Kalina Komputerowe wspomaganie iloêciowej oceny Dopplerowskich obrazów ultrasonograficznych typu colour flow mapping (CFM)-kontakt osobisty. 2. Castagnone D., Rivolta R., Rescolii S. I wsp. Color Doppler Sonography in Graves Disease: Value in Assessing Activity Disease and Predicting outcome. AJR, 1996, 166, Amodio F, Di Martino S, Esposito S, Iorio S, Hierholzer J, Rea G, Bizzarro A, Vallone G. Role of flowmetric analysis and of color-doppler ultrasonography with contrast media in the different phases and follow-up of Graves' disease Radiol Med (Torino) 2001; 102(4): Ralls PW, Mayekawa DS., Lee KP. Color-flow doppler sonography in Grave's disease" thyroid inferno". AJR, 1988, 150: Iitaka M, Miura S, Yamanaka K, i wsp. Increased Serum Vascular Endothelial Growth Factor Levels and Intrathyroidal Vascular Area in Patients with Graves' Disease and Hashimoto's Thyroiditis. J Clin Endocrinol Metab : Plouet J., Bayard F. Regulation of vasculotropin/vascular endothelial growh factor bioavailability. Hormone Research 1994, 42, Dieckman MJM, Bakker O., Wiersinga WM. Human endothelial cells in vitro contain?1-t3 receptors but do not respond to T3 with endothelin 1 production. Journel of Endocrinological Investigation, 1996,19(suppl. 6) Saleh A, Furst G, Feldkamp J, Godehardt E, Grust A, Modder U. Estimation of antithyroid drug dose in Graves' disease: value of quantification of thyroid blood flow with color duplex sonography. Ultrasound Med Biol 2001; 27(8): Chong Shing Teng, Yeung TT Rose. Changes in thyroid - stimulating antibody activity in Graves disease treated with antirtyroid drugs and it's relationship to relapse: a prospective study. J Clin Endocrinol Metab.50, 144, Schleusener H., SchwarderJ., Fisher C.: Prospective multicentre study on the prediction of relapse after antithyroid drug treatment in patients with Grave's disease. Acta Endocrinol Kopenh.1989, 120, Ultrasonografia nr 18, 2004

18 Zastosowanie ultradêwi ków kodowanych do badaƒ w asnoêci koêci gàbczastej On the application of signal compression in the ultrasonic diagnosis of the trabecular bone Jerzy Litniewski, Andrzej Nowicki, Igor Trots Zak ad Ultradêwi ków IPPT- PAN, Âwi tokrzyska 21, Warszawa Adres: dr Jerzy Litniewski, ZU IPPT-PAN, Âwi tokrzyska 21, Warszawa Streszczenie Zastosowanie sygna ów kodowanych w ultradêwi kach medycznych umo liwia podwy szenie stosowanych cz stotliwoêci oraz zwi kszenie zakresu penetracji fal przy zachowaniu rozdzielczoêci i bez potrzeby zwi kszania amplitudy nadawanego sygna u. Takie podejêcie nie zwi ksza prawdopodobieƒstwa wystàpienia niebezpiecznych dla organizmów ywych efektów biologicznych mimo, e ca kowita iloêç wypromieniowanej do tkanki energii jest znacznie wi ksza. Celem pracy by o zbadanie w asnoêci i przydatnoêci sygna ów kodowanych za pomocà sekwencji kodu Golaya do pomiarów t umienia tkanek charakteryzujàcych si du à absorpcjà i wspó czynnikiem rozproszenia tak jak ma to miejsce w przypadku tkanki koêci gàbczastej. DoÊwiadczenia przeprowadzone z u yciem kodowania do wyznaczania parametrów t umiennych koêci za pomocà sygna u wstecznie rozproszonego dowodzà, e zastosowanie sygna u nadawczego w postaci kodu Golaya umo liwia zwi kszenie cz stotliwoêci pomiarowej oraz rozszerza obszar zastosowaƒ densytometrii ultradêwi kowej o g boko po o one i jednostronnie dost pne koêci. Summary The issue of maximizing penetration depth with concurrent retaining or enhancement of image resolution constitutes one of the time invariant challenges in ultrasound imaging and measurements. Concerns about potential and undesirable side effects set limits on the possibility of overcoming the frequency dependent attenuation effects by increasing peak acoustic amplitudes of the waves probing the tissue. The use of coded signals in medical ultrasound allows both frequency and penetration depth to be increased while retaining image resolution and avoiding the need to augment the transmitted peak pressure amplitude. The goal of this work was to examine noise immunity and the bandwidth requirements of Golay coded waves used to determine frequency dependent attenuation of highly absorbing and scattering biological tissues such as bones. The experimental results with the use of Golay coded signals holds promise to extend the usable frequency range for trabecular bone investigation, and to enable the diagnosis of the bones accessible from one side only. S owa kluczowe ultrasonografia kodowana, BUA, koêç gàbczasta Key words coded ultrasonography, BUA, trabecular bone Ultrasonografia nr 18,

19 Jerzy Litniewski, Andrzej Nowicki, Igor Trots Wst p Celem pracy by o wykazanie, e kodowane za pomocà sekwencji Golaya fale ultradêwi kowe mogà byç z powodzeniem stosowane do pomiaru in vivo w asnoêci t umienia tkanki koêci gàbczastej w zakresie cz stotliwoêci powy ej 0.5 MHz. W ramach pomiarów i obliczeƒ wyznaczana by a wartoêç wspó czynnika BUA (Broadband Ultrasonic Attenuation) poniewa wspó czynnik ten jest wa nym i powszechnie akceptowanym wyznacznikiem g stoêci koêci gàbczastej [2], bardzo pomocnym w diagnozie osteoporozy. Struktura beleczkowa koêci gàbczastej charakteryzuje si wysokà wartoêcià wspó czynnika t umienia ultradêwi ków, który liniowo roênie z cz stotliwoêcià. Dlatego cz sto stosunek sygna /szum (S/N) dla sygna ów odbieranych z tkanki kostnej jest bardzo ma y, szczególnie, gdy stosowane sà fale o cz stotliwoêci powy ej 0.5 MHz. Cz stotliwoêç 0.5 MHz jest zazwyczaj stosowana w dost pnych na rynku densytometrach ultradêwi kowych. Urzàdzenia te pracujà w transmisji. Badana koêç, najcz Êciej koêç pi towa, umieszczona jest pomi dzy przetwornikiem nadawczym a odbiorczym i rejestrowane sà sygna y ultradêwi kowe przechodzàce przez pi t pacjenta. Jak to zostanie pokazane, kodowanie sygna ów ultradêwi kowych za pomocà sekwencji kodu Golaya, znacznie poprawia stosunek sygna /szum ( S/N ) co umo liwia rozszerzenie pasma cz stotliwoêci u ytecznej do pomiarów w koêciach. Znane z innych zastosowaƒ w aêciwoêci kodu Golaya umo liwiajà zwi kszenie zakresu penetracji bez koniecznoêci zwi kszania amplitudy sygna u nadawczego co ogranicza niebezpieczeƒstwo wystàpienia efektów biologicznych nawet wtedy gdy ca kowita iloêç energii wprowadzanej do tkanki jest znacznie zwi kszona. Unikalne w aêciwoêci sygna u kodowanego przedstawia Ryc 1. Ryc. 1. Sygna y o cz stotliwoêci 1 MHz przepuszczone przez koêç pi towà. Krzywa ciàg a opisuje sygna zdekodowany z nadanej sekwencji kodu Golaya. Na nià na o ona jest krzywa odpowiadajàca pobudzeniu dwoma okresami sinusoidy (wzmocniona 60 db). Amplituda nadawcza dla obu sygna ów by a identyczna. Komplementarne ciàgi Golaya Sygna y kodowane, których w asnoêci by y badane w tej pracy, opierajà si na komplementarnych sekwencjach Golaya, po raz pierwszy zaproponowanych w 1961 roku [1]. Sekwencje te sk adajà si z par kodów binarnych i nale à do szerszej grupy ciàgów zwanych parami komplementarnymi. Ka da z par sk ada si z dwóch ciàgów o tej samej d ugoêci N. Funkcje autokorelacji tych ciàgów charakteryzujà si tym, e ich listki boczne majà takà samà amplitud a ró nià si znakiem. Suma obu funkcji pozwala na otrzymanie z o onej funkcji autokorelacji z maksimum równym 2N i ca kowicie wykasowanymi listkami bocznymi. W naszych badaniach jako sygna nadawczy stosowane by y 16 bitowe komplementarne ciàgi Golaya ze wzgl du na ich unikalnà w aêciwoêç, kasowanie listków bocznych w zdekodowanym sygnale odbiorczym. Metoda badawcza Cz Êç elektroniczno-ultradêwi kowa systemu pomiarowego s u àcego do wyznaczania wspó czynnika BUA by a wspólna zarówno dla pomiarów in vivo jak i dla pomiarów próbek koêci. W sk ad jej wchodzi y trzy pary szerokopasmowych, ogniskowanych g owic piezoelektrycznych pracujàcych na cz stotliwoêci 0,5 MHz, 1 MHz i 2 MHz (pasmo -6dB = 60%, ogniskowa = 50 mm). Sekwencje kodu Golaya o cz stotliwoêci 0.5 MHz, 1 MHz i 2 MHz by y syntetyzowane za pomocà generatora funkcyjnego (Arbitrary Function Generator, LeCroy 9109, USA) a nast pnie wzmocnione za pomocà wzmacniacza mocy (ENI 3100LA, USA) i przesy ane do przetwornika g owicy nadawczej. Sygna y z g owicy odbiorczej by y wzmacniane za pomocà wzmacniacza Ritec Broadband Receiver RB-640 i zapami tywane oscyloskopem cyfrowym Infinium HP 54810A. Dekodowanie sygna ów odbywa o si off-line. Do badaƒ in vivo u ywany by skaner koêci pi towej opisany dok adnie w [3] a pomiary próbek koêci odbywa- y si w zbiorniku z wodà wyposa onym w uk ad pozycjonowania próbek. Przy badaniach w transmisji u ywana by a standardowa procedura wyznaczania wspó czynnika BUA polegajàca na porównywaniu amplitudy widm sygna u przepuszczonego przez koêç - A i sygna u odniesienia - B (przepuszczonego przez wod ) a nast pnie wyznaczeniu wspó czynnika nachylenia krzywej powsta ej w wyniku podzielenia B przez A [3]. Przy pracy w modzie echa z sygna u rozproszonego we wn trzu beleczkowej struktury koêci gàbczastej wybramkowane by y dwa segmenty sygna u rozproszone na dwóch ró nych g bokoêciach. Analogicznie do wyznaczania wsp. BUA w modzie transmisji wyznaczano wsp. BUA dla sygna u rozproszonego. Tym razem porównywane by y amplitudy widma wybranych segmentów sygna u i liczone zale ne od cz stotliwoêci t umienie w koêci na drodze pomi dzy odbiciami. Okaza o si, e w widmie rozproszonego sygna u cz sto wyst pujà przypadkowe piki i dziury i z tego powodu widmo takie nie mo e byç bezpoêrednio u yte do wyznaczania wspó czynnika BUA. Dlatego te koniecznym by o wprowadzenie nast pujàcej procedury uêredniania. Najpierw wybierana by a cz Êç sygna u odpowiadajàca rozproszeniu w koêci gàbczastej. Nast pnie, za pomocà dwóch bramek o równej d ugoêci i sta ej separacji czasowej wycinane by y z ca ego przebiegu dwa segmenty sygna u, liczone by o dla nich amplitudowe widmo i wyznaczana krzywa t umienie-cz stotliwoêç. W nast pnym kroku podwójna bramka przesuwana by a w nowe po o enie w obszarze sygna u rozpro- 18 Ultrasonografia nr 18, 2004

20 Zastosowanie ultradêwi ków kodowanych do badaƒ w asnoêci koêci gàbczastej szonego i liczona by a nowa wartoêç krzywej BUA. Procedura powtarzana by a 16 razy, liczona by a Êrednia krzywa t umienia w funkcji cz stotliwoêci i dla niej wyznaczany by wspó czynnik BUA. Wyniki pomiarów w transmisji Pomiary in vivo wykonane by y na koêci pi towej ochotników (trzy osoby- 12 miejsc pomiarowych) a pomiary in vitro na trzech ludzkich koêciach pi towych, w których usuni ta zosta a warstwa korowa. Próbki koêci pozbawione by y t uszczu i przed badaniem zosta y nasycone wodà. Badania jak i pozyskanie próbek odbywa o si za zgodà odpowiedniego Komitetu Spraw Etycznych. Pomiar wspó czynnika BUA dla próbek koêci przy cz stotliwoêciach 0.5MHz i 1MHz odbywa si przy zachowaniu stosunku sygna - szum równym 15dB. Dla pomiarów in vitro mo na, bowiem zwi kszaç amplitud fali nadawanej bez obawy o wystàpienie ewentualnych efektów biologicznych niedopuszczalnych przy eksperymentach in vivo. Wyniki pomiarów otrzymane dla pobudzenia przetwornika 16 bitowà sekwencjà kodu Golaya by y porównywane z wynikami otrzymanymi przy pobudzeniu tradycyjnym to znaczy za pomocà dwóch okresów sinusoidy. Przy pobudzaniu przetwornika na cz stotliwoêci Êrodkowej 0.5 MHz wspó czynnik BUA by obliczany dla zakresu cz stotliwoêci 0.3MHz - 0.7MHz a dla pobudzenia 1MHz w zakresie 0.6MHz - 1.2MHz. Znaleziono wysokà korelacj pomi dzy wynikami otrzymanymi przy pobudzeniu tradycyjnym i pobudzeniu sygna- em kodowanym (r = 0.95 dla 0.5MHz i r = 0.93 dla 1MHz ). JednoczeÊnie stwierdzono e wyniki otrzymane przy kodowanym pobudzeniu 1MHz ale obliczane dla pasma 0.5MHz (0.3MHz - 0.7MHz) dobrze korelujà (r = 0.91) z wynikami dla pobudzenia sinusoidalnego o Êredniej cz stotliwoêci 0.5MHz. Poni ej, na Ryc. 2 pokazane sà przebiegi t umienia w funkcji cz stotliwoêci dla pobudzenia kodowanego przy cz stotliwoêci 1MHz i dla pobudzeƒ sinusoidalnych przy cz stotliwoêci 0.5 MHz i 1 MHz. Krzywa t umienie-cz stotliwoêç w przypadku sygna- ów kodowanych dok adnie pokrywa si w odpowiednich zakresach cz stotliwoêci z krzywymi otrzymanymi przy pobudzeniu tradycyjnym przy cz stotliwoêci 0.5 i 1 MHz. Podobny eksperyment przeprowadzony zosta in vivo. Ze wzgl dów bezpieczeƒstwa przy pomiarach przy cz stotliwoêci 1 MHz amplituda sygna u nadawczego by- a znacznie mniejsza od amplitudy nadawanej przy pomiarach próbek. W efekcie stosunek sygna u do szumu by bardzo ma y, bliski 0dB. Dla pomiaru przy cz stotliwoêci 0.5 MHz stosunek sygna u do szumu by dalej wysoki, tak jak przy badaniach in vitro i wynosi ok. 15dB. Wyniki pomiaru wspó czynnika BUA otrzymane przy cz stotliwoêci 0.5MHz dla obu rodzajów pobudzenia, sà dobrze skorelowane (r=0.92). Wspó czynnik korelacji spada do wartoêci r=0.4 przy pomiarach 1MHz. Analiza zachowania krzywych t umienie-cz stotliwoêç (Ryc. 3) wykaza a, e przy niskich wartoêciach stosunku sygna u do szumu i pobudzaniu przetwornika tradycyjnym sygna- em sinusoidalnym, nie mo liwe jest prawid owe znalezienie wspó czynnika BUA. Przy tych samych wartoêciach stosunku sygna u do szumu ale stosujàc kodowanie sygna u mo na prawid owo zmierzyç wspó czynnik BUA. Ryc 3. Krzywe t umienie-cz stotliwoêç otrzymane przy S/N = 0dB. Krzywa ciàg a otrzymana dla pobudzenia sygna em kodowanym, krzywa kropkowana przy pobudzeniu wycinkiem sinusoidy. Ryc. 2 Krzywe opisujàce zmiany t umienia z cz stotliwoêcià dla dwóch rodzajów pobudzenia. Krzywa ciàg a - pobudzenia sekwencjà kodu Golaya przy cz stotliwoêci 1 MHz, krzywa przerywana i kropkowana - pobudzenie sinusoidalne odpowiednio przy cz stotliwoêci 0.5 MHz i 1 MHz. Wyznaczanie wspó czynnika BUA za pomocà fali rozproszonej. Metoda wyznaczania wspó czynnika BUA z sygna u rozproszonego zosta a porównana z metodà fali przechodzàcej. Badania przeprowadzono na próbkach przy cz stotliwoêci 0.5MHz i 1MHz, stosujàc pobudzenie sygna em kodowanym. Dla wybranego obszaru próbki mierzony by wspó czynnik BUA metodà fali rozproszonej i metodà fali przechodzàcej. Przy cz stotliwoêci 0.5 MHz korelacja pomi dzy otrzymanymi wynikami by a niska (r=0.52). W metodzie wykorzystujàcej fale rozproszonà d ugoêç nadawanego efektywnie sygna u okreêla d ugoêç jak i skok bramki wycinajàcej mierzone segmenty sygna u w celu uêrednienia. Przy d ugoêci fali ok. 3 mm (cz stotliwoêci 0.5 MHz) obszar rozproszenia w koêci Ultrasonografia nr 18,

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Jak ju wspomniano, kinesiotaping mo e byç stosowany jako osobna metoda terapeutyczna, jak równie mo e stanowiç uzupe nienie innych metod fizjoterapeutycznych.

Bardziej szczegółowo

Bojszowy, dnia 22.02.2010r. Znak sprawy: GZOZ/P1/2010 WYJAŚNIENIE TREŚCI SIWZ

Bojszowy, dnia 22.02.2010r. Znak sprawy: GZOZ/P1/2010 WYJAŚNIENIE TREŚCI SIWZ Bojszowy, dnia 22.02.2010r. Znak sprawy: GZOZ/P1/2010 WYJAŚNIENIE TREŚCI SIWZ Dotyczy: przetargu nieograniczonego na Zakup wraz z dostawą i instalacją aparatu USG dla potrzeb Gminnego Zakładu Opieki Zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

7. REZONANS W OBWODACH ELEKTRYCZNYCH

7. REZONANS W OBWODACH ELEKTRYCZNYCH OBWODY SYGNAŁY 7. EZONANS W OBWODAH EEKTYZNYH 7.. ZJAWSKO EZONANS Obwody elektryczne, w których występuje zjawisko rezonansu nazywane są obwodami rezonansowymi lub drgającymi. ozpatrując bezźródłowy obwód

Bardziej szczegółowo

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha Co to jest implant ślimakowy Implant ślimakowy to bardzo nowoczesne, uznane, bezpieczne i szeroko stosowane urządzenie, które pozwala dzieciom z bardzo głębokimi ubytkami słuchu odbierać (słyszeć) dźwięki.

Bardziej szczegółowo

Tester pilotów 315/433/868 MHz

Tester pilotów 315/433/868 MHz KOLOROWY WYŚWIETLACZ LCD TFT 160x128 ` Parametry testera Zasilanie Pasmo 315MHz Pasmo 433MHz Pasmo 868 MHz 5-12V/ bateria 1,5V AAA 300-360MHz 400-460MHz 820-880MHz Opis Przyciski FQ/ST DN UP OFF przytrzymanie

Bardziej szczegółowo

Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. Załącznik nr 1

Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. Załącznik nr 1 Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. Załącznik nr 1 2. Program profilaktyki raka szyjki macicy Program profilaktyki raka szyjki macicy - etap podstawowy - pobranie materiału

Bardziej szczegółowo

Pomiar prędkości dźwięku w metalach

Pomiar prędkości dźwięku w metalach Pomiar prędkości dźwięku w metalach Ćwiczenie studenckie dla I Pracowni Fizycznej Barbara Pukowska Andrzej Kaczmarski Krzysztof Sokalski Instytut Fizyki UJ Eksperymenty z dziedziny akustyki są ciekawe,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 08.01.2016 r.

Warszawa, 08.01.2016 r. Warszawa, 08.01.2016 r. INSTRUKCJA KORZYSTANIA Z USŁUGI POWIADOMIENIA SMS W SYSTEMIE E25 BANKU BPS S.A. KRS 0000069229, NIP 896-00-01-959, kapitał zakładowy w wysokości 354 096 542,00 złotych, który został

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 4 PRZETWORNIKI AC/CA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 2009/2010 SEMESTR 3

PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 4 PRZETWORNIKI AC/CA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 2009/2010 SEMESTR 3 PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 4 PRZETWORNIKI AC/CA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 29/2 SEMESTR 3 Rozwiązania zadań nie były w żaden sposób konsultowane z żadnym wiarygodnym źródłem informacji!!!

Bardziej szczegółowo

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA WAD KOŃCZYN DOLNYCH U DZIECI I MŁODZIEŻY A FREQUENCY APPEARANCE DEFECTS OF LEGS BY CHILDREN AND ADOLESCENT

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA WAD KOŃCZYN DOLNYCH U DZIECI I MŁODZIEŻY A FREQUENCY APPEARANCE DEFECTS OF LEGS BY CHILDREN AND ADOLESCENT Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogiki i Administracji w Poznaniu Nr 3 2007 Grażyna Szypuła, Magdalena Rusin Bielski Szkolny Ośrodek Gimnastyki Korekcyjno-Kompensacyjnej im. R. Liszki w Bielsku-Białej

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia: Populacja. Populacja skończona zawiera skończoną liczbę jednostek statystycznych

Podstawowe pojęcia: Populacja. Populacja skończona zawiera skończoną liczbę jednostek statystycznych Podstawowe pojęcia: Badanie statystyczne - zespół czynności zmierzających do uzyskania za pomocą metod statystycznych informacji charakteryzujących interesującą nas zbiorowość (populację generalną) Populacja

Bardziej szczegółowo

Projekt MES. Wykonali: Lidia Orkowska Mateusz Wróbel Adam Wysocki WBMIZ, MIBM, IMe

Projekt MES. Wykonali: Lidia Orkowska Mateusz Wróbel Adam Wysocki WBMIZ, MIBM, IMe Projekt MES Wykonali: Lidia Orkowska Mateusz Wróbel Adam Wysocki WBMIZ, MIBM, IMe 1. Ugięcie wieszaka pod wpływem przyłożonego obciążenia 1.1. Wstęp Analizie poddane zostało ugięcie wieszaka na ubrania

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Ruch harmoniczny i fale"

Ćwiczenie: Ruch harmoniczny i fale Ćwiczenie: "Ruch harmoniczny i fale" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania Przodem do kierunku jazdy? Bokiem? Tyłem? Jak ustawić wózek, aby w razie awaryjnego hamowania dziecko było jak najbardziej bezpieczne? Na te

Bardziej szczegółowo

Procedura weryfikacji badania czasu przebiegu 1 paczek pocztowych

Procedura weryfikacji badania czasu przebiegu 1 paczek pocztowych Procedura weryfikacji badania czasu przebiegu 1 paczek pocztowych Warszawa 2012 (nowelizacja 2014) 1 zmiana nazwy zgodnie z terminologią zawartą w ustawie Prawo pocztowe Jednostka zlecająca: Urząd Komunikacji

Bardziej szczegółowo

Umowy Dodatkowe. Przewodnik Ubezpieczonego

Umowy Dodatkowe. Przewodnik Ubezpieczonego Umowy Dodatkowe Przewodnik Ubezpieczonego Umowy dodatkowe sà uzupe nieniem umowy ubezpieczenia na ycie. Za cz sto niewielkà sk adk mo esz otrzymaç dodatkowà ochron. Dzi ki temu Twoja umowa ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Cena lodówki wraz z 7% podatkiem VAT wynosi 1337 zł 50 gr. Oblicz ile wynosi podatek VAT.

Cena lodówki wraz z 7% podatkiem VAT wynosi 1337 zł 50 gr. Oblicz ile wynosi podatek VAT. www.zadania.info NAJWIEKSZY INTERNETOWY ZBIÓR ZADAŃ Z MATEMATYKI ZADANIE 1 Cenę płaszcza zimowego obniżono wiosna o 15% i wówczas cena wynosiła 510 zł. Oblicz cenę płaszcza przed obniżka. ZADANIE 2 Ksiażka

Bardziej szczegółowo

WYJASNIENIA I MODYFIKACJA SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

WYJASNIENIA I MODYFIKACJA SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Szczecin dnia 28.07.2015r. Akademia Sztuki w Szczecinie Pl. Orła Białego 2 70-562 Szczecin Dotyczy: Przetarg nieograniczony na dostawę urządzeń i sprzętu stanowiącego wyposażenie studia nagrań na potrzeby

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie charakterystyki widmowej kolorów z wykorzystaniem zapisu liczb o dowolnej precyzji

Wyznaczanie charakterystyki widmowej kolorów z wykorzystaniem zapisu liczb o dowolnej precyzji AUTOMATYKA 2011 Tom 15 Zeszyt 3 Maciej Nowak*, Grzegorz Nowak* Wyznaczanie charakterystyki widmowej kolorów z wykorzystaniem zapisu liczb o dowolnej precyzji 1. Wprowadzenie 1.1. Kolory Zmys³ wzroku stanowi

Bardziej szczegółowo

Tester pilotów 315/433/868 MHz 10-50 MHz

Tester pilotów 315/433/868 MHz 10-50 MHz TOUCH PANEL KOLOROWY WYŚWIETLACZ LCD TFT 160x128 ` Parametry testera Zasilanie Pasmo 315MHz Pasmo 433MHz Pasmo 868 MHz Pasmo 10-50MHz 5-12V/ bateria 1,5V AAA 300-360MHz 400-460MHz 820-880MHz Pomiar sygnałów

Bardziej szczegółowo

[ leczenie nauka praktyka ]

[ leczenie nauka praktyka ] [ leczenie nauka praktyka ] oferta 2014 Gabinet Prywatny domena lekarzy aktywnych Gabinet Prywatny jest niezależnym czasopismem naukowym o zasięgu ogólnopolskim. Ukazuje się od 1993 roku. Wydawany w formie

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości

ZAPYTANIE OFERTOWE. Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości Znak sprawy: GP. 271.3.2014.AK ZAPYTANIE OFERTOWE Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości 1. ZAMAWIAJĄCY Zamawiający: Gmina Lubicz Adres: ul. Toruńska 21, 87-162 Lubicz telefon:

Bardziej szczegółowo

METROLOGIA SKRYPT DO LABORATORIUM. dla studentów kierunku elektrotechnika. Leona Swędrowskiego. pod redakcją

METROLOGIA SKRYPT DO LABORATORIUM. dla studentów kierunku elektrotechnika. Leona Swędrowskiego. pod redakcją METROLOGIA SKRYPT DO LABORATORIUM dla studentów kierunku elektrotechnika pod redakcją Leona Swędrowskiego Gdańsk 2011 PRZEWODNICZ CY KOMITETU REDAKCYJNEGO WYDAWNICTWA POLITECHNIKI GDA SKIEJ Romuald Szymkiewicz

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI MC-2810 CYFROWY SYSTEM GŁOŚNIKOWY 5.1 KANAŁÓW DO KINA DOMOWEGO

INSTRUKCJA OBSŁUGI MC-2810 CYFROWY SYSTEM GŁOŚNIKOWY 5.1 KANAŁÓW DO KINA DOMOWEGO MC-2810 CYFROWY SYSTEM GŁOŚNIKOWY 5.1 KANAŁÓW DO KINA DOMOWEGO GRATULUJEMY UDANEGO ZAKUPU ZESTAWU GŁOŚNIKOWEGO MC-2810 Z AKTYWNYM SUBWOOFEREM I GŁOŚNIKAMI SATELITARNYMI. ZESTAW ZOSTAŁ STARANNIE ZAPROJEKTOWANY

Bardziej szczegółowo

I. Zakładanie nowego konta użytkownika.

I. Zakładanie nowego konta użytkownika. I. Zakładanie nowego konta użytkownika. 1. Należy wybrać przycisk załóż konto na stronie głównej. 2. Następnie wypełnić wszystkie pola formularza rejestracyjnego oraz zaznaczyć akceptację regulaminu w

Bardziej szczegółowo

Instalacja. Zawartość. Wyszukiwarka. Instalacja... 1. Konfiguracja... 2. Uruchomienie i praca z raportem... 4. Metody wyszukiwania...

Instalacja. Zawartość. Wyszukiwarka. Instalacja... 1. Konfiguracja... 2. Uruchomienie i praca z raportem... 4. Metody wyszukiwania... Zawartość Instalacja... 1 Konfiguracja... 2 Uruchomienie i praca z raportem... 4 Metody wyszukiwania... 6 Prezentacja wyników... 7 Wycenianie... 9 Wstęp Narzędzie ściśle współpracujące z raportem: Moduł

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE LASERÓW W METROLOGII. - miernictwo, nauka o pomiarach. Obejmuje wszystkie teoretyczne i praktyczne problemy zwi zane z pomiarami.

ZASTOSOWANIE LASERÓW W METROLOGII. - miernictwo, nauka o pomiarach. Obejmuje wszystkie teoretyczne i praktyczne problemy zwi zane z pomiarami. ZASTOSOWANIE LASERÓW W METROLOGII Metrologia - miernictwo, nauka o pomiarach. Obejmuje wszystkie teoretyczne i praktyczne problemy zwi zane z pomiarami. Cechy wi zki wiat a laserowego wykorzystywane w

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO Załącznik nr 1 do Uchwały Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Opolu Nr 786/VI/2014 z dnia 29.09.2014 r. REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA

Bardziej szczegółowo

Evaluation of upper limb function in women after mastectomy with secondary lymphedema

Evaluation of upper limb function in women after mastectomy with secondary lymphedema IV Ogólnopolska Konferencja Naukowo-Szkoleniowa Polskiego Towarzystwa Pielęgniarstwa Aniologicznego Bydgoszcz, 21-22 maj 2014 r. Ocena sprawności funkcjonalnej kończyny górnej u kobiet z wtórnym obrzękiem

Bardziej szczegółowo

IMPORT PRZELEWÓW. 1. Schemat dzia ania funkcji IMPORT PRZELEWÓW 2. 2. Dodatkowe zabezpieczenia funkcjonalnoêci IMPORT PRZELEWÓW 2

IMPORT PRZELEWÓW. 1. Schemat dzia ania funkcji IMPORT PRZELEWÓW 2. 2. Dodatkowe zabezpieczenia funkcjonalnoêci IMPORT PRZELEWÓW 2 IMPORT PRZELEWÓW 1. Schemat dzia ania funkcji IMPORT PRZELEWÓW 2 2. Dodatkowe zabezpieczenia funkcjonalnoêci IMPORT PRZELEWÓW 2 3. Funkcja IMPORT PRZELEWÓW - najcz Êciej zadawane pytania 3 4. Import plików

Bardziej szczegółowo

1. Najnowsze dane dotyczące zapotrzebowania energetycznego w okresie wzrostu

1. Najnowsze dane dotyczące zapotrzebowania energetycznego w okresie wzrostu 1. Najnowsze dane dotyczące zapotrzebowania energetycznego w okresie wzrostu Im wi kszy pies doros y, tym proporcjonalnie mniejsza waga urodzeniowa szczeni cia. Waga nowonarodzonego szczeni cia rasy Yorkshire

Bardziej szczegółowo

2.Prawo zachowania masy

2.Prawo zachowania masy 2.Prawo zachowania masy Zdefiniujmy najpierw pewne podstawowe pojęcia: Układ - obszar przestrzeni o określonych granicach Ośrodek ciągły - obszar przestrzeni którego rozmiary charakterystyczne są wystarczająco

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-17/10:16:18

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-17/10:16:18 Europejski Dzień Prostaty obchodzony jest od 2006 roku z inicjatywy Europejskiego Towarzystwa Urologicznego. Jego celem jest zwiększenie społecznej świadomości na temat chorób gruczołu krokowego. Gruczoł

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.),

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), Istota umów wzajemnych Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Dział III Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych. art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Bardziej szczegółowo

Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków

Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków Dokładniejsze badania i leczenie retinopatii cukrzycowej Closer monitoring and treatment for diabetic retinopathy Ważne informacje o ochronie zdrowia Important

Bardziej szczegółowo

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Druk: Drukarnia VIVA Copyright by Infornext.pl ISBN: 978-83-61722-03-8 Wydane przez Infornext Sp. z o.o. ul. Okopowa 58/72 01 042 Warszawa www.wieszjak.pl Od

Bardziej szczegółowo

CYFROWY MIERNIK REZYSTANCJI UZIEMIENIA KRT 1520 INSTRUKCJA OBSŁUGI

CYFROWY MIERNIK REZYSTANCJI UZIEMIENIA KRT 1520 INSTRUKCJA OBSŁUGI CYFROWY MIERNIK REZYSTANCJI UZIEMIENIA KRT 1520 INSTRUKCJA OBSŁUGI Cyfrowy miernik rezystancji uziemienia SPIS TREŚCI 1 WSTĘP...3 2 BEZPIECZEŃSTWO UŻYTKOWANIA...3 3 CECHY UŻYTKOWE...4 4 DANE TECHNICZNE...4

Bardziej szczegółowo

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą 1. 1. Opis Oferty 1.1. Oferta Usługi z ulgą (dalej Oferta ), dostępna będzie w okresie od 16.12.2015 r. do odwołania, jednak nie dłużej niż do dnia 31.03.2016 r.

Bardziej szczegółowo

warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz

warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz } Pacjent w badaniu klinicznym a NFZ } Kalkulacja kosztów } Współpraca z zespołem badawczym jak tworzyć

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 19 marca 2009 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 19 marca 2009 r. Dziennik Ustaw Nr 52 4681 Poz. 421 421 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie sta u adaptacyjnego i testu umiej tnoêci w toku post powania o uznanie kwalifikacji

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH

LABORATORIUM PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Politechniki Wrocławskiej STUDA DZENNE e LAORATORUM PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNKOWYH LPP 2 Ćwiczenie nr 10 1. el ćwiczenia Przełączanie tranzystora bipolarnego elem

Bardziej szczegółowo

elero VarioTec Instrukcja obs ugi Instrukcj nale y zachowaç!

elero VarioTec Instrukcja obs ugi Instrukcj nale y zachowaç! VarioTec elero Instrukcja obs ugi Instrukcj nale y zachowaç! elero GmbH Antriebstechnik Linsenhofer Str. 59 63 D-72660 Beuren info@elero.de www.elero.com 309023 Nr. 18 100.3401/0604 Spis treêci Wskazówki

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 3

Zapytanie ofertowe nr 3 I. ZAMAWIAJĄCY STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH M. WAWRZONEK I SPÓŁKA s.c. ul. Kopernika 2 90-509 Łódź NIP: 727-104-57-16, REGON: 470944478 Zapytanie ofertowe nr 3 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

2. Promocja trwa w okresie od dnia 18 grudnia 2009 r. do dnia 31 maja 2011 r. na zasadach okreêlonych poni ej.

2. Promocja trwa w okresie od dnia 18 grudnia 2009 r. do dnia 31 maja 2011 r. na zasadach okreêlonych poni ej. regulamin Promocji DSL Sprinter. Promocja DSL Sprinter zwana dalej Promocjà, polega na: ) obni eniu op at instalacyjnych z tytu u Êwiadczenia us ugi Dost pu do Internetu DSL, zwanej dalej Us ugà Êwiadczonej

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

ANALOGOWE UKŁADY SCALONE

ANALOGOWE UKŁADY SCALONE ANALOGOWE UKŁADY SCALONE Ćwiczenie to ma na celu zapoznanie z przedstawicielami najważniejszych typów analogowych układów scalonych. Będą to: wzmacniacz operacyjny µa 741, obecnie chyba najbardziej rozpowszechniony

Bardziej szczegółowo

Lider w praktyce pielęgniarskiej

Lider w praktyce pielęgniarskiej II FORUM DYSKUSYJN0 - NAUKOWE W PIELĘGNIARSTWIE Lider w praktyce pielęgniarskiej Lublin, 13 MAJA 2015 Organizator: Koło Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego przy Wydziale Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Nowa funkcjonalnoêç,,aktywowanie odbiorców w systemie bankowoêci internetowej

Nowa funkcjonalnoêç,,aktywowanie odbiorców w systemie bankowoêci internetowej Nowa funkcjonalnoêç,,aktywowanie odbiorców w systemie bankowoêci internetowej Maj 2006 Biuro Elektronicznych Kana ów Dystrybucji str 1 Szanowni Paƒstwo, Uprzejmie informujemy, e zgodnie z pkt. 7.9 Ogólnych

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Rolnik - Przedsiębiorca

Rolnik - Przedsiębiorca Rolnik - Przedsiębiorca Pojawiły się nowe zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym i wymiaru składek w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) dotyczące rolników prowadzących dodatkową działalność

Bardziej szczegółowo

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2000r. Nr 54, poz. 654 ze zm.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2000r. Nr 54, poz. 654 ze zm. Rozliczenie podatników podatku dochodowego od osób prawnych uzyskujących przychody ze źródeł, z których dochód jest wolny od podatku oraz z innych źródeł Podstawa prawna: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r.

Bardziej szczegółowo

Metrologia cieplna i przepływowa

Metrologia cieplna i przepływowa Metrologia cieplna i przepływowa Systemy, Maszyny i Urządzenia Energetyczne, I rok mgr Pomiar małych ciśnień Instrukcja do ćwiczenia Katedra Systemów Energetycznych i Urządzeń Ochrony Środowiska AGH Kraków

Bardziej szczegółowo

NACZYNIE WZBIORCZE INSTRUKCJA OBSŁUGI INSTRUKCJA INSTALOWANIA

NACZYNIE WZBIORCZE INSTRUKCJA OBSŁUGI INSTRUKCJA INSTALOWANIA NACZYNIE WZBIORCZE INSTRUKCJA OBSŁUGI INSTRUKCJA INSTALOWANIA Kraków 31.01.2014 Dział Techniczny: ul. Pasternik 76, 31-354 Kraków tel. +48 12 379 37 90~91 fax +48 12 378 94 78 tel. kom. +48 665 001 613

Bardziej szczegółowo

Zmiany pozycji techniki

Zmiany pozycji techniki ROZDZIAŁ 3 Zmiany pozycji techniki Jak zmieniać pozycje chorego w łóżku W celu zapewnienia choremu komfortu oraz w celu zapobieżenia odleżynom konieczne jest m.in. stosowanie zmian pozycji ciała chorego

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA. Dariusz Gozdowski. Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA. Dariusz Gozdowski. Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA ( 4 (wykład Dariusz Gozdowski Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW Regresja prosta liniowa Regresja prosta jest

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

Błędy fotografii akwarystycznej

Błędy fotografii akwarystycznej Błędy fotografii akwarystycznej Błędy metody nr.2 Źle ustawiona lampa błyskowa na stopce - promień odbity zamiast biec pomiędzy lampą błyskową a aparatem trafił w obiektyw. Przy okazji widać ślady po związkach

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 4

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 4 INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 4 Temat: Badanie wpływu obciąŝenia (wysiłku fizycznego) na parametry fizjologiczne organizmu oraz na szybkość zuŝywania powietrza w aparatach powietrznych 1. Cel ćwiczenia: Celem

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XI.80.2015 RADY GMINY ZAKRZEWO. z dnia 22 grudnia 2015 r.

UCHWAŁA NR XI.80.2015 RADY GMINY ZAKRZEWO. z dnia 22 grudnia 2015 r. UCHWAŁA NR XI.80.2015 RADY GMINY z dnia 22 grudnia 2015 r. w sprawie ustanowienia znaku promocyjnego (logo) Gminy Zakrzewo oraz zasad jego używania i wykorzystywania Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15

Bardziej szczegółowo

Regulamin. rozliczania kosztów centralnego ogrzewania i kosztów podgrzewania wody użytkowej w lokalach Spółdzielni Mieszkaniowej Domy Spółdzielcze

Regulamin. rozliczania kosztów centralnego ogrzewania i kosztów podgrzewania wody użytkowej w lokalach Spółdzielni Mieszkaniowej Domy Spółdzielcze Załącznik do uchwały Rady Nadzorczej nr 76/05 z dnia 15.12.2005 r. ze zmianą uchwałą nr 31/06 z dnia 21.06.2006 roku Regulamin rozliczania kosztów centralnego ogrzewania i kosztów podgrzewania wody użytkowej

Bardziej szczegółowo

Temat: Funkcje. Własności ogólne. A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1

Temat: Funkcje. Własności ogólne. A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1 Temat: Funkcje. Własności ogólne A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1 Kody kolorów: pojęcie zwraca uwagę * materiał nieobowiązkowy A n n a R a

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 1 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki ABS Investment S.A. z siedzibą w Bielsku-Białej z dnia 28 lutego 2013 roku

UCHWAŁA NR 1 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki ABS Investment S.A. z siedzibą w Bielsku-Białej z dnia 28 lutego 2013 roku UCHWAŁA NR 1 w sprawie: wyboru Przewodniczącego Walnego Zgromadzenia Działając na podstawie art. 409 1 kodeksu spółek handlowych oraz 32 ust. 1 Statutu Spółki Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki ABS

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne Dr inż. Andrzej Tatarek Siłownie cieplne 1 Wykład 3 Sposoby podwyższania sprawności elektrowni 2 Zwiększenie sprawności Metody zwiększenia sprawności elektrowni: 1. podnoszenie temperatury i ciśnienia

Bardziej szczegółowo

Technologie kodowania i oznaczania opakowań leków w gotowych. Koło o ISPE AMG 2007

Technologie kodowania i oznaczania opakowań leków w gotowych. Koło o ISPE AMG 2007 Technologie kodowania i oznaczania opakowań leków w gotowych Michał Burdyński Koło o ISPE AMG 2007 Na początek trochę faktów Roczny wzrost przemysłu u opakowań farmaceutycznych szacuje się na poziomie

Bardziej szczegółowo

Opis programu do wizualizacji algorytmów z zakresu arytmetyki komputerowej

Opis programu do wizualizacji algorytmów z zakresu arytmetyki komputerowej Opis programu do wizualizacji algorytmów z zakresu arytmetyki komputerowej 3.1 Informacje ogólne Program WAAK 1.0 służy do wizualizacji algorytmów arytmetyki komputerowej. Oczywiście istnieje wiele narzędzi

Bardziej szczegółowo

CD-W00-00-0 Przetwornik stężenia CO 2 do montażu naściennego. Cechy i Korzyści. Rysunek 1: Przetwornik stężenia CO 2 do montażu naściennego

CD-W00-00-0 Przetwornik stężenia CO 2 do montażu naściennego. Cechy i Korzyści. Rysunek 1: Przetwornik stężenia CO 2 do montażu naściennego Karta informacyjna wyrobu CD-W00 Data wydania 06 2001 CD-W00-00-0 Przetwornik stężenia CO 2 do montażu naściennego W prowadzenie Johson Controls posiada w swojej ofercie pełną linię przetworników przekształcających

Bardziej szczegółowo

Rekrutacją do klas I w szkołach podstawowych w roku szkolnym 2015/2016 objęte są dzieci, które w roku 2015 ukończą:

Rekrutacją do klas I w szkołach podstawowych w roku szkolnym 2015/2016 objęte są dzieci, które w roku 2015 ukończą: Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 2/2015 Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Radzyniu Podlaskim z dnia 27 lutego 2015 r. Regulamin rekrutacji uczniów do klasy pierwszej w Szkole Podstawowej nr 1 im. Bohaterów

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY Z MATEMATYKI

ARKUSZ EGZAMINACYJNY Z MATEMATYKI dysleksja Miejsce na naklejk z kodem szko y ARKUSZ EGZAMINACYJNY Z MATEMATYKI Zestaw 1 POZIOM ROZSZERZONY Czas pracy 180 minut Instrukcja dla zdajàcego 1. Sprawdê, czy arkusz zawiera 12 stron (zadania

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 268 18789 Poz. 2664 i 2665 WZÓR ZNAKU IDENTYFIKACYJNEGO FUNKCJONARIUSZA STRA Y GRANICZNEJ

Dziennik Ustaw Nr 268 18789 Poz. 2664 i 2665 WZÓR ZNAKU IDENTYFIKACYJNEGO FUNKCJONARIUSZA STRA Y GRANICZNEJ Dziennik Ustaw Nr 268 18789 Poz. 2664 i 2665 Za àcznik nr 2 WZÓR ZNAKU IDENTYFIKACYJNEGO FUNKCJONARIUSZA STRA Y GRANICZNEJ 2665 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ÂRODOWISKA 1) z dnia 10 grudnia 2004 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o systemie oświaty.

- o zmianie ustawy o systemie oświaty. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Druk nr 150 Warszawa, 6 grudnia 2011 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007

GEO-SYSTEM Sp. z o.o. GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości Podręcznik dla uŝytkowników modułu wyszukiwania danych Warszawa 2007 GEO-SYSTEM Sp. z o.o. 02-732 Warszawa, ul. Podbipięty 34 m. 7, tel./fax 847-35-80, 853-31-15 http:\\www.geo-system.com.pl e-mail:geo-system@geo-system.com.pl GEO-RCiWN Rejestr Cen i Wartości Nieruchomości

Bardziej szczegółowo

BADANIE Z ZAKRESU ZDROWIA SEKSUALNEGO I OGÓLNEGO SAMOPOCZUCIA Raport z badaƒ (Better Sex Survey Report in EME 2010)

BADANIE Z ZAKRESU ZDROWIA SEKSUALNEGO I OGÓLNEGO SAMOPOCZUCIA Raport z badaƒ (Better Sex Survey Report in EME 2010) BADANIE Z ZAKRESU ZDROWIA SEKSUALNEGO I OGÓLNEGO SAMOPOCZUCIA Raport z badaƒ (Better Sex Survey Report in EME 2010) prof. dr hab. med. Zbigniew Lew-Starowicz Streszczenie Z badania 608 kobiet i m czyzn

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ OPIEKI ZDROWOTNEJ w Świętochłowicach

ZESPÓŁ OPIEKI ZDROWOTNEJ w Świętochłowicach ZESPÓŁ OPIEKI ZDROWOTNEJ w Świętochłowicach ul. Chorzowska 38, 41-605 Świętochłowice Sąd Rejonowy w Katowicach Nr KRS 0000042462 NIP 627-16-69-770, REGON 000311450 Dyrektor tel.032/ 245-34-40 tel.032 /770-77-84

Bardziej szczegółowo

wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr /

wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr / wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr / zawarta w dniu. w Szczecinie pomiędzy: Wojewodą Zachodniopomorskim z siedzibą w Szczecinie, Wały Chrobrego 4, zwanym dalej "Zamawiającym" a nr NIP..., nr KRS...,

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA SERWISOWA. Wprowadzenie nowego filtra paliwa PN 874060 w silnikach ROTAX typ 912 is oraz 912 is Sport OPCJONALNY

INSTRUKCJA SERWISOWA. Wprowadzenie nowego filtra paliwa PN 874060 w silnikach ROTAX typ 912 is oraz 912 is Sport OPCJONALNY Wprowadzenie nowego filtra paliwa PN 874060 w silnikach ROTAX typ 912 is oraz 912 is Sport ATA System: Układ paliwowy OPCJONALNY 1) Zastosowanie Aby osiągnąć zadowalające efekty, procedury zawarte w niniejszym

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r.

Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r. Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r. w sprawie zakresu Êwiadczeƒ opieki zdrowotnej, w tym badaƒ przesiewowych, oraz okresów, w których

Bardziej szczegółowo

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2.

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2. Od redakcji Niniejszy zbiór zadań powstał z myślą o tych wszystkich, dla których rozwiązanie zadania z fizyki nie polega wyłącznie na mechanicznym przekształceniu wzorów i podstawieniu do nich danych.

Bardziej szczegółowo

Zintegrowane Systemy Zarządzania Biblioteką SOWA1 i SOWA2 SKONTRUM

Zintegrowane Systemy Zarządzania Biblioteką SOWA1 i SOWA2 SKONTRUM Zintegrowane Systemy Zarządzania Biblioteką SOWA1 i SOWA2 SKONTRUM PROGRAM INWENTARYZACJI Poznań 2011 Spis treści 1. WSTĘP...4 2. SPIS INWENTARZA (EWIDENCJA)...5 3. STAŁE UBYTKI...7 4. INTERPRETACJA ZAŁĄCZNIKÓW

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 229 14531 Poz. 1916 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 12 grudnia 2002 r.

Dziennik Ustaw Nr 229 14531 Poz. 1916 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 12 grudnia 2002 r. Dziennik Ustaw Nr 229 14531 Poz. 1916 1916 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 12 grudnia 2002 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie wzorów deklaracji podatkowych dla podatku od towarów i us ug oraz

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia weterynaryjna

Epidemiologia weterynaryjna Jarosław Kaba Epidemiologia weterynaryjna Testy diagnostyczne I i II i III Zadania 04, 05, 06 Warszawa 2009 Testy diagnostyczne Wzory Parametry testów diagnostycznych Rzeczywisty stan zdrowia chore zdrowe

Bardziej szczegółowo

PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA

PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA (Część 3 Ustawy o zdrowiu psychicznym z 1983 roku [Mental Health Act 1983]) 1. Imię i nazwisko pacjenta 2. Imię i nazwisko osoby sprawującej opiekę nad pacjentem ( lekarz

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku.

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Rada Nadzorcza zgodnie z treścią Statutu Spółki składa się od 5 do 9 Członków powoływanych przez Walne Zgromadzenie w głosowaniu tajnym.

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY W LIDZBARKU WARMIŃSKIM

POWIATOWY URZĄD PRACY W LIDZBARKU WARMIŃSKIM I. Informacja o naborze wniosków INFROMACJA DLA PRACODAWCÓW!!! W związku z realizacją projektu systemowego Aktywność drogą do sukcesu w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Poddziałanie 6.1.3 współfinansowanego

Bardziej szczegółowo

Zrzut strony: http://www.usg.com.pl/ <--kliknij na adresie

Zrzut strony: http://www.usg.com.pl/ <--kliknij na adresie Start Kontakt KURSY Fantom KURSY NA ROZTOCZU SPOTKANIA Z MISTRZEM Certyfikaty PTU O NAS PARTNERZY WYDAWNICTWO Tak było... Kwartalnik PTU KONTAKT Zasady uzyskiwania i przedłużania ważności certyfikatów

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE Legnica, dnia 22.05.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE na przeprowadzenie audytu zewnętrznego projektu wraz z opracowaniem raportu końcowego audytu w ramach projektu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

I B. EFEKT FOTOWOLTAICZNY. BATERIA SŁONECZNA

I B. EFEKT FOTOWOLTAICZNY. BATERIA SŁONECZNA 1 OPTOELEKTRONKA B. EFEKT FOTOWOLTACZNY. BATERA SŁONECZNA Cel ćwiczenia: 1.Zbadanie zależności otoprądu zwarcia i otonapięcia zwarcia od natężenia oświetlenia. 2. Wyznaczenie sprawności energetycznej baterii

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

11.1. Zale no ć pr dko ci propagacji fali ultrad wi kowej od czasu starzenia

11.1. Zale no ć pr dko ci propagacji fali ultrad wi kowej od czasu starzenia 11. Wyniki bada i ich analiza Na podstawie nieniszcz cych bada ultrad wi kowych kompozytu degradowanego cieplnie i zm czeniowo wyznaczono nast puj ce zale no ci: pr dko ci propagacji fali ultrad wi kowej

Bardziej szczegółowo

Wtedy wystarczy wybrać właściwego Taga z listy.

Wtedy wystarczy wybrać właściwego Taga z listy. Po wejściu na stronę pucharino.slask.pl musisz się zalogować (Nazwa użytkownika to Twój redakcyjny pseudonim, hasło sam sobie ustalisz podczas procedury rejestracji). Po zalogowaniu pojawi się kilka istotnych

Bardziej szczegółowo

spektroskopia UV Vis (cz. 2)

spektroskopia UV Vis (cz. 2) spektroskopia UV Vis (cz. 2) spektroskopia UV-Vis dlaczego? wiele związków organicznych posiada chromofory, które absorbują w zakresie UV duża czułość: zastosowanie w badaniach kinetyki reakcji spektroskop

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów Ćwiczenie 63 Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów 63.1. Zasada ćwiczenia W ćwiczeniu określa się współczynnik sprężystości pojedynczych sprężyn i ich układów, mierząc wydłużenie

Bardziej szczegółowo

PARAMETRY/OPIS TECHNICZNY. Parametry wymagane TAK TAK TAK TAK TAK TAK TAK TAK TAK

PARAMETRY/OPIS TECHNICZNY. Parametry wymagane TAK TAK TAK TAK TAK TAK TAK TAK TAK Załącznik Nr 2 do SIWZ PARAMETRY/OPIS TECHNICZNY APARAT ultrasonograficzny ROK PRODUKCJI 2014 Nazwa sprzętu Producent.. Typ Lp. Przedmiot zamówienia Aparat stacjonarny z cyfrowym układem formowania wiązki,

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI WD2250A. WATOMIERZ 0.3W-2250W firmy MCP

INSTRUKCJA OBSŁUGI WD2250A. WATOMIERZ 0.3W-2250W firmy MCP INSTRUKCJA OBSŁUGI WD2250A WATOMIERZ 0.3W-2250W firmy MCP 1. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNA Zakresy prądowe: 0,1A, 0,5A, 1A, 5A. Zakresy napięciowe: 3V, 15V, 30V, 240V, 450V. Pomiar mocy: nominalnie od 0.3

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM MATEMATYKA LISTOPAD ROK 2009

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM MATEMATYKA LISTOPAD ROK 2009 Miejsce na naklejk z kodem ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM MATEMATYKA LISTOPAD ROK 2009 Instrukcja dla zdajàcego POZIOM PODSTAWOWY Czas pracy 170 minut 1. Sprawdê, czy arkusz zawiera 15 stron. 2. W zadaniach

Bardziej szczegółowo

Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta

Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta Podręcznik ćwiczeniowy dla pacjenta 1 Dostarczone przez Janssen Healthcare Innovation (Szczegóły na tylnej stronie okładki). Str 01 Czym zajmuje się program Care4Today? Program Care4Today został stworzony

Bardziej szczegółowo

Postanowienia ogólne. Usługodawcy oraz prawa do Witryn internetowych lub Aplikacji internetowych

Postanowienia ogólne. Usługodawcy oraz prawa do Witryn internetowych lub Aplikacji internetowych Wyciąg z Uchwały Rady Badania nr 455 z 21 listopada 2012 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Uchwała o poszerzeniu możliwości

Bardziej szczegółowo

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników poradnik dla bezpoêredniego prze o onego wprowadzanego pracownika WZMOCNIENIE ZDOLNOÂCI ADMINISTRACYJNYCH PROJEKT BLIèNIACZY PHARE PL03/IB/OT/06 Proces

Bardziej szczegółowo