The World s Den tal New spa per Po lish Edi tion. ISSN X SIERPIEŃ CENA: 9,50 zł VOL.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "The World s Den tal New spa per Po lish Edi tion. ISSN 1730-315 X SIERPIEŃ 2011 www.dental-tribune.com CENA: 9,50 zł VOL."

Transkrypt

1 1 News Wewnątrz numeru: Cosmetic Tribune DENTAL TRIBUNE Polish Edition DEN TAL TRI BUNE The World s Den tal New spa per Po lish Edi tion ISSN X SIERPIEŃ CENA: 9,50 zł VOL. 9, NR 5+6 Opinie Kontrola infekcji w gabinecie dentystycznym Strona 6 Perspektywy Lasery w traumatologii stomatologicznej Strona 9 Wydarzenia Stomatologia estetyczna w Dubrowniku Strona 15 XXI Wystawa CEDE Tegoroczna wystawa CEDE odbędzie się w dniach września, obejmie aż 5 pawilonów (7, 7A, 8, 8A i 6A), w których wystawcy z Polski i zagranicy będą prezentować swoje produkty. Równolegle z wystawą będzie odbywać się Zjazd Zespołów Stomatologicznych. W tym roku tematyka ZZS w dużej mierze będzie dotyczyła zmieniających się warunków społecznych, ekonomicznych, prawnych, z którymi lekarze muszą się zmierzyć w codziennej praktyce lekarskiej. Pondto w programie Zjazdu znajdą się wykłady z zakresu: endodoncji, stomatologii odtwórczej, okluzji, stomatologii estetycznej oraz odbudów ceramicznych. Ponadto tradycyjnie odbędą się sesje specjalne dla higienistek i asystentek stomatologicznych, a także dla techników dentystycznych. Podczas wystawy odbędzie się również niezwykle obiecująca sesja implantologiczna New York University College of Dentistry, obejmująca prezentacje następujących wykładowców: H. Kendall Beacham, MBA, Edgard El Chaar, DDS, MS, dr n. med. Piotr Majewski, prof. dr hab. Andrzej Wojtowicz. Wystawa CEDE rozszerza się w tym roku o akcent motoryzacyjny. Organizatorzy, chcąc urozmaicić zwiedzającym pobyt na targach, zaprosili do współpracy firmę Szpot największego w Wielkopolsce dealera samochodów: Opel, Chevrolet, Kia, Citroen, Hyundai, Saab, Cadillac, Corvette, Isuzu i Tata, który zorganizuje na Placu pomiędzy pawilonami 6A i 8 MIAS- TECZKO SAMOCHODOWE. Do każdego z samochodów będzie można wsiąść, przejechać się nim, a pracownicy firmy Szpot będą służyli fachową poradą na miejscu. Więcej informacji na temat wystawy oraz Zjazdu można znaleźć na stronie: DT Karta Identyfikacyjna Grupy Krwi cenna pomoc dla lekarzy i ratowników AD AD W 2010 r. w wypadkach na polskich drogach zginęło osób. Ogromne znaczenie dla przeżycia poszkodowanych w wypadku może mieć natychmiastowa identyfikacja grupy krwi, która pozwala skrócić oczekiwanie na transfuzję o 30 min. W polskiej telewizji ruszyła kampania promująca bezpieczną jazdę. Uświadomienie zasad ma na celu ograniczenie liczby wypadków, nie tylko w sezonie wakacyjnym. Dla poszkodowanych w wypadkach często jedynym ratunkiem może okazać się transfuzja krwi. Wtedy liczy się natychmiastowa identyfikacja grup krwi. Posiadanie karty z tą informacją pozwala skrócić przygotowanie do transfuzji o ok. 30 min. W medycynie ratunkowej funkcjonuje pojęcie tzw. złotej godziny, czyli czasu, jaki upływa od doznania urazu do podjęcia działań ratujących życie. To właśnie pierwsze minuty decydują, czy ofiara ma szansę na przeżycie. Posiadanie Karty Identyfikacyjnej Grupy Krwi pozwala ominąć procedurę pobierania próbki i wykonywania oznaczeń. Lekarz może od razu zamówić potrzebną krew z banku i przystąpić do wykonywania krzyżówki mówi Michał Meller z Ogólnopolskiej Sieci Laboratoriów Medycznych. Karta z informacją o grupie krwi pacjenta zalecana jest nie tylko kierowcom samochodów czy użytkownikom motocykli. Każdy może znaleźć się w sytuacji wymagającej szybkiej transfuzji. Taki identyfikator może posłużyć również podczas wielokrotnych pobytów w szpitalu jako dokument wiarygodnie poświadczający grupę krwi jego posiadacza. Kiedyś istniała możliwość umieszczenia takiej informacji w dowodzie osobistym. Dziś taką funkcję pełnią tylko karty spójne z wzorem przygotowanym przez Ministerstwo Zdrowia. Kartę Identyfikacyjną Grupy Krwi zgodną z przepisami prawa i akceptacją Instytutu Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie można uzyskać w każdym punkcie pobrań. W tym celu należy wypełnić formularz danych oraz oddać 2 próbki krwi, które zostaną poddane 2 osobnym badaniom, co wyklucza możliwość popełnienia błędu w oznaczeniu grupy. Australijscy dentyści, opiekujący się sportowcami ostrzegają, że napoje dla sportowców niszczą zęby. Dr Brett Dorney, który był dyrektorem serwisu dentystycznego podczas olimpiady w Syndey potwierdza wzrastającą liczbę przypadków erozji zębów i ścisły związek tego zjawiska ze spożywaniem napojów przeznaczonych dla osób wyczynowo uprawiających sport. Kartę wyrabia się jednorazowo, ponieważ wykonana jest w podobnej formie jak dowód osobisty czy karta kredytowa, a dane zachowują ważność przez całe życie. Noszona Zazwyczaj mamy do czynienia z dwoma mechanizmami: erozją, czyli rozpadaniem się zębów i próchnicą, która pojawia się, ponieważ napoje dla sportowców mają kwaśny odczyn, a to pozwala bakteriom odpornym na działanie kwasów osadzać się na płytce zęba wyjaśnia dr Dorney. Podkreśla jednak, że nie nakłania sportowców do zaprzestania spożywania tych napojów, jednak powinni w portfelu pozwala uniknąć wielokrotnych badań grupy krwi w szpitalu, a w razie wypadku zaoszczędzić cenne minuty podczas akcji ratunkowej. DT Napoje dla sportowców niszczą zęby być oni świadomi ryzyka i niebezpieczeństwa z tym związanego. Uważam, że nowoczesna dentystyka polega przede wszystkim na edukacji. Dentysta powinien udzielać pacjentom informacji, a dzięki temu oni sami będą mogli dokonywać wyborów w sprawach dotyczących zdrowia jamy ustnej oraz podejmowania ryzyka mówi Dr Dorney. DT dean bertoncelj/shutterstock.com

2 2 News DEN TAL TRI BU NE Po lish Edi tion Sensodyne Odbudowa i Ochrona pasta przyszłości Nadwrażliwość zębiny dotyczy 35% dorosłych Polaków. Nieznośny ból zębów spowodowany tą przypadłością potrafi skutecznie utrudnić życie i zmusić do zrezygnowania z ulubionych potraw i napojów. GlaxoSmithKline Consumer Healthcare z myślą o tych, którym Niska jakość zdrowia jamy ustnej to kolejna pozycja, która pojawiła się na liście efektów otyłości. Naukowcy potwierdzają, że im gorszy stan jamy ustnej, tym więcej osób mających wynik BMI (Body Mass Index) ponad 30 kryterium, które wg Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) określa otyłość. nagły przeszywający ból zębów towarzyszy na co dzień, wprowadza na rynek nową, specjalistyczną pastę Sensodyne Odbudowa i Ochrona, która nie tylko znosi ból, ale także odbudowuje obszary odsłoniętej zębiny i chroni ją przed potencjalnymi uszkodzeniami w przyszłości. Nowa pasta Sensodyne Odbudowa i Ochrona oparta jest na unikalnej formule NovaMin o klinicznie potwierdzonej skuteczności i nie zawiera wody. Innowacyjna formuła pasty polega na połączeniu technologii NovaMin, opracowanej pierwotnie na potrzeby regeneracji tkanki kostnej z fluorkiem, który jest niezbędny w codziennej higienie jamy ustnej. W 2008 r. na świecie 1,5 bln dorosłych osób w wieku ponad 20 lat było otyłych. Podczas inauguracji National Childhood Obesity Week dr Nigel Carter (British Dental Health Foundation) wyraził swoje zaniepokojenie wynikami tych badań i zachęcił lekarzy, by jeszcze bardziej angażowali się w walkę ze złym stanem zdrowia jamy ustnej. Dr N. Carter powiedział: Jako, że 1 na 4 dorosłych Brytyjczyków cierpi z powodu otyłości, a choroba dziąseł została rozpoznana jako główny czynnik utraty zębów wśród dorosłych, to ryzyko pogorszenia zdrowia jamy ustnej jest znaczne. Było już wiele dyskusji dotyczących roli dentysty w rozpoznawaniu chorób, np. cukrzycy, ale w zakresie otyłości lekarze zwykle opierają się na informacjach dotyczących wpływu diety na ogólny stan zdrowia jamy ustnej. Eksperci NovaMin to technologia oparta na fosforanie wapnia, która tworzy trwałą warstwę ochronną, taką jak hydroksyapatyt zarówno na odsłoniętej zębinie, jak i wewnątrz kanalików zębowych. Warstwa ta jest odporna na codzienne działanie szkodliwych czynników w jamie ustnej. Wytrzymuje niszczący wpływ czynników mechanicznych, takich jak zbyt mocne szczotkowanie zębów, a także chemicznych czynników pokarmowych, tzn. kwasów zawartych m.in. w napojach typu coca-cola i sokach z owoców cytrusowych. Badania udowadniają, że ta innowacyjna pasta, stosowana 2 razy dziennie przynosi długotrwałą ulgę w bólu spowodowanym nadwrażliwością zębiny. Zaawansowana technologicznie formuła pasty odnajduje i odbudowuje wrażliwe miejsca zębów, likwidując przyczynę nadwrażliwości. Preparat przeznaczony jest Otyłość wpływa na zdrowie jamy ustnej Sztuczny nos wyczuje raka jamy ustnej? Wg izraelskich naukowców, sztuczny nos mógłby grać istotną rolę w diagnozowaniu nowotworów głowy i szyi. Wyniki przeprowadzonych w tym zakresie badań pokazały, że wynalazek nazwany NA-NOSE, opracowany w Izraelskim Instytucie Technologii może poprzez wykorzystanie próbek oddechu efektywnie odróżnić pacjentów z nowotworem głowy i szyi oraz Kristina Stasiuliene/Shutterstock.com płuc od pacjentów bez nowotworu. Nowotwory głowy i szyi są 8. pod względem rozpowszechnienia leczonym nowotworem na całym świecie, jednak bardzo często są one diagnozowano zbyt późno, najczęściej z powodu braku odpowiednich metod diagnostycznych. Wydaję się, że są to pierwsze tak obiecujące badania w tym zakresie, dlatego dr Nigel Carter z British Dental Health Foundation (BDHF) uważa, że należy je pogłębić w celu uwierzytelnienia tego przełomu w walce z nowotworem jamy ustnej. Dr N. Carter mówi: Wynalezienie efektywnych metod diagnozujących w sytuacji, gdy tylko w Wielkiej Brytanii nowotwór zabija jednego pacjenta co 5 godz., oznacza niezwykły postęp. BDHF apeluje jednak o dalsze badań, zanim sztuczny nos zostanie zastosowany na większą skalę. DT wskazują np. na tzw. przegryzki jako możliwą przyczynę wzrostu liczby osób otyłych. Wyniki nowych badań pokazały, że 25% kobiet w wieku pomenopauzalnym znajduje się w grupie ryzyka wypadania zębów w ciągu 5 lat po menopauzie. Badania ponad 1000 kobiet w wieku pomenopauzalnym wskazują, że średnio 1 na 4 kobiety jest narażona na wypadanie zębów w ciągu 5 lat po menopauzie, a ryzyko to wzrasta do ponad 90%, jeśli obecne są jeszcze inne czynniki, jak np. cukrzyca lub palenie tytoniu. do codziennego stosowania. Aby zapewnić długotrwałą ochronę dla wrażliwych zębów, najlepiej szczotkować zęby pastą Sensodyne Odbudowa i Ochrona 2 razy dziennie, nakładając na szczoteczkę ok. 2 cm pasty. Podczas mycia zębów może pojawić się w jamie ustnej delikatne uczucie ciepła, które jest dowodem na to, że pasta zaczyna działać. Miętowy smak pozostawia w jamie ustnej uczucie świeżości i czystości. Sensodyne Odbudowa i Ochrona poszerza obecną ofertę marki Sensodyne, do której należą pasty do zębów, szczoteczki i płyny do płukania jamy ustnej, zapewniające kompleksową ochronę wrażliwych zębów. DT Zespół naukowców z University of North Carolina zanalizował dane z ankiety dotyczącej nawyków żywieniowych w USA w latach 70., 80. XX w. oraz podczas ostatniej dekady. Okazało się, że gdy stopień otyłości wzrastał w każdym przedziale czasowym, liczba posiłków oraz rozmiar porcji ulegały znacznym zmianom. Dr Carter dodaje: Przegryzki i złe nawyki żywieniowe stają się coraz większym problemem, zwłaszcza gdy ludzie coraz więcej pracują. Jeśli już musimy jeść w przerwach między posiłkami, to należy zadbać o to, by były to zdrowie przekąski, np. orzechy albo surowe warzywa. DT Kobiety w wieku pomenopauzalnym często tracą zęby zdrowia jamy ustnej w porównaniu z mężczyznami. Wyniki badań opublikowanych w Community Dentistry and Oral Epidemiology są efektem jednych z wielu badań zajmujących się zdrowiem kobiet w wieku pomenopauzalnym, pomocnych dla grup wysokiego ryzyka. Yuri Arcurs/Shutterstock.com Kurhan/Shutterstock.com Amerykań scy naukowcy dowiedli, że spośród kobiet w wieku pomenopauzalnym 293 (28,7%) doświadczyło utraty zębów w okresie 5 lat po menopauzie. Poprzednio przeprowadzone badania potencjalnie połączyły menopauzę z utratą zębów z powodu takich czynników jak słabnięcie kości i spadek poziomu estrogenu. Wpływ menopauzy może w pewien sposób tłumaczyć, dlaczego kobiety częściej tracą zęby pomimo ogólnie lepszego stanu Dr Nigel Carter powiedział: Wypadanie zębów może pojawić się u każdego, bez względu na wiek, ale ostatnie badania zwracają uwagę na zwiększone ryzyko u kobiet w wieku pomenopauzalnym. Naukowcy podkreślają też, że kumulacja czynników takich jak palenie tytoniu, cukrzyca, nadwaga oraz wcześniejsze problemy ze zdrowiem jamy ustnej sumują się i stwarzają bardzo wysokie ryzyko utraty zębów, co ma ogromny wpływ na dalszą jakość życia. DT

3 DEN TAL TRI BU NE Po lish Edi tion News 3 Próchnica pod kontrolą CarieScan PRO to urządzenie, które umożliwia kontrolę zmian próchnicowych i nim zapobieganie. Dokładność CarieScan PRO w ocenie próchnicy i zdrowych zębów wynosi 92,5%; przy uwzględnieniu błędów fałszywie dodatnich i fałszywie ujemnych. CarieScan PRO oferuje najwcześniejszą z dostępnych na rynku metod diagnozowania próchnicy. Zapewnia dokładny i powtarzalny pomiar wykorzystywany w monitorowaniu próchnicy, który pozwala na rozpoczęcie leczenia zapobiegawczego we właściwym czasie i wspiera plan leczenia próchnicy oparty na obiektywnym pomiarze. Badanie jest bezbolesne dla pacjenta. CarieScan PRO jest pierwszym urządzeniem diagnostycznym stosującym technologię ACIST (AC Impedence Spectroscopy Technology) w celu oceny próchnicy poprzez pomiar gęstości mineralnej tkanek twardych zęba. Ma rodowód szkocki i jest wynikiem 6-ciu lat badań i testów prowadzonych na Uniwersytecie St.Andrews i Dundee, Wielka Brytania. Urządzenie jest proste w obsłudze, kalibrujące się automatycznie, działające na bezprzewodowym przekazie Bluetooth. Dzięki wyświetlaczowi wynik badania jest również czytelny dla pacjenta, co bardzo wspiera plan leczenia i edukację nt. próchnicy, na którą cierpi większość Polaków. Więcej informacji: DT Niemal 7% brytyjskich mężczyzn przeżyło ponad tydzień bez szczotkowania zębów m.in. takie są wyniki najnowszych ankiet, przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii z okazji, zorganizowanego w czerwcu br. Narodowego Miesiąca Uśmiechu. Ankieta dotycząca nawyków w zakresie pielęgnacji jamy ustnej ujawnia także, że ok. 60% kobiet zapomina o szczotkowaniu zębów przed położeniem się Konieczna zmiana nawyków higieniczych! spać. Ponad 11% Brytyjczyków przyznaje się do opuszczania porannego szczotkowania zębów, a 28% ujawnia, że potrafi nie myć zębów przez całą dobę. Aż 9% mężczyzn przyznaje się do nie szczotkowania zębów przez cały weekend. Te dane są przerażające! mówi dr James Russell ludzie potrafią nie myć zębów przez tydzień, a przecież szczotkowanie zębów 2 razy dziennie jest bardzo prostym sposobem na przestrzeganie higieny jamy ustnej. Brytyjczycy (ponad połowa badanych) sami przyznają, że jako naród nie dbają o swoje zęby. Jest jednak szansa na zmianę złych nawyków, bowiem poglądy młodych ludzi na te kwestie zaczynają się różnić od opinii starszego pokolenia: 43% osób w wieku lat zgadza się z cytowaną opinią w porównaniu z 58% ludzi w wieku lat. DT O wy dawcy AD Wydawca : Biuro w Polsce: Dental Tribune Polska Sp. z o.o. Al. Jerozolimskie 44, lok War szawa Zespół redakcyjny: Redaktor naczelna: Magdalena Wojtkiewicz Tłumacze: Ewa Alek sińska, Marcin Aleksiński, Ewa Ganowicz, Redakcja i korekta tekstów: Marzena Bojarczuk, Marketing i reklama: Grzegorz Rosiak, Tel.: (22) Informacje w sprawie prenumeraty: Dental Tribune Polska Sp. z o.o., Tel.: Nakład: egz. Wydawca i redakcja nie ponoszą odpowiedzialności za treść rek lam i ogłoszeń. Publikacja ta jest przeznaczona dla osób uprawnionych do wystawiania recept oraz osób prowadzących obrót produktami leczniczymi w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. Nr 126, poz. 1381, z późn. zmianami i rozporządzeniami). Redakcja Dental Tribune dokłada wszelkich starań, aby publikować artykuły kliniczne oraz informacje od producentów jak najrzetelniej. Nie możemy odpowiadać za informacje, podawane przez producentów. Wydawca nie odpowiada również za nazwy produktów oraz informacje o nich, podawane przez ogłoszeniodawców. Opinie przedstawiane przez autorów nie są stanowiskiem redakcji Dental Tribune. Dental Tribune makes every effort to report clinical information and manufacturer s product news accurately, but cannot assume responsibility for the validity of product claims, or for typographical errors. The pub - lishers also do not assume responsibility for product names DEN TAL TRI BUNE The World s Den tal New spa per or claims, or statements made by advertisers. Opinions expressed by authors are their own and may not reflect those of Dental Tribune International. Licensing by Dental Tribune International Publisher Torsten Oemus Group Edi tor Daniel Zimmermann Tel.: / Editors Claudia Salwiczek, Anja Worm Editorial Assistant Yvonne Bachmann Copy Editors Sabrina Raaff, Hans Motschmann President/CEO Torsten Oemus Sales & Marketing Peter Witteczek, Antje Kahnt Director of Finance & Controlling Dan Wunderlich Marketing & Sales Services Nadine Parczyk License Inquiries Jörg War schat International Editorial Board Dr Nasser Barghi, USA Ceramics Dr Karl Behr, Germany Endodontics Dr George Freedman, Canada Esthetics Dr Howard Glazer, USA Cariology Accounting Manuela Hunger Business Development Manager Bernhard Moldenhauer Project Manager Online Alexander Witteczek Executive Producer Gernot Meyer Dental Tribune International Holbeinstr. 29, 04229, Leipzig, Germany Tel.: Fax: Regional Offices Asia Pacific Dental Tribune Asia Pacific Limited Room A, 20/F, Harvard Commercial Building, 111 Thomson Road, Wanchai, Hong Kong Tel.: Fax The Americas 116 West 23rd Street, Ste. 500, New York, N.Y , USA Tel.: Fax: Prof. Dr I. Krejci, Switzerland Conservative Dentistry, Dr Edward Lynch, Ireland Restorative Dr Ziv Mazor, Israel Implantology Prof. Dr Georg Meyer, Germany Restorative Prof. Dr Rudolph Slavicek, Austria Function, Dr Marius Steigmann, Germany Implantology 2010, Dental Tribune International GmbH. All rights reserved

4 4 Praktyka DEN TAL TRI BU NE Po lish Edi tion Ryzyko zakupu usługi stomatologicznej z punktu widzenia pacjenta Jan Marcinowski, Polska Pacjent nie spotyka się z lekarzem po raz pierwszy w gabinecie. Śmiem twierdzić nawet, iż jego przyjście do gabinetu dentystycznego jest kolejną wizytą. Dla ogromnej rzeszy ludzi spotkanie z dentystą jest poprzedzone bardzo wieloma chwilami zwątpienia w sensowność takiej wycieczki, połączonych z negowaniem przeżywania jakiegokolwiek bólu. Mój dobry znajomy przyznaje otwarcie, iż dopiero, kiedy odwracając się do klientki w swoim sklepie, wystraszył ją gigantyczną opuchlizną połowy twarzy, zdecydował się na wizytę u lekarza. Kiedy się jednak do dentysty udał, był pełen obaw. Poniżej przedstawię pokrótce naturę lęków, które towarzyszą każdej wizycie w gabinecie stomatologicznym i są w swej istocie podobne u większości pacjentów. Co ciekawe, w segmencie usług stomatologicznych nie działają powszechnie rozumiane prawa rynku usług. W ramach takich zakładamy, iż klient pragnie uzyskać efekt jak najmniejszym sumptem. Kupuje to, co zna, kiedy tego potrzebuje (czasy magazynowania odeszły w zapomnienie), dokonuje zakupów coraz częściej przez Internet, a kiedy już postanawia się ruszyć z domu, to chce wiedzieć, że będzie mógł kupić to, co chce, tam gdzie dojdzie. Jako przykład mogę podać choćby wszechobecne skupiska dealerów samochodowych w każdym mieście. To, że Škoda mieści się zaraz obok Citroena, a dalej jest Renault, nie wynika z miłości właścicieli tych salonów do siebie. Wynika z faktu, że kiedy ktoś chce kupić samochód, to nie ma ochoty biegać po całym mieście, a więc najwygodniej mu pojechać raz i obejść wszystkie salony. Nikt nie będzie się przecież fatygował do jednego punktu poza miastem. I tu dochodzimy do wygody. Z czysto racjonalnego punktu widzenia, pacjent powinien chcieć załatwić sprawę, kiedy już pojawia się w gabinecie. Jeśli się boi, powinien chcieć mieć to już za sobą. Jeśli trudno znaleźć mu czas po pracy, to powinien ten czas cenić i pragnąć załatwić sprawę jak najszybciej. Wszystkie znaki na niebie i ziemi wskazują więc, iż jeśli pacjent pojawia się w naszym gabinecie to powinien był już sobie wszystko przemyśleć, a my możemy jedynie zaproponować i dobrze wykonać usługę, na którą już się zdecydował. Nic bardziej błędnego. Nie zdecydował się jeszcze i wcale nie zamierza łatwo się decydować. W każdej rozmowie, jaką lekarz przeprowadza z pacjentem kryje się wiele zasadzek, w które jeśli wpadniecie pacjent będzie mógł, poparłszy swoje domniemania, zrezygnować. Wszystko przez to, że pacjent RYZYKUJE. Nie mam na myśli, oczywiście, tego, że ryzykuje, przychodząc do kongretnego gabinetu. Ryzykuje, decydując się na jakąkolwiek akcję, która może zmienić jego stan na gorszy. Wszak nawet ból zęba (własnego) może być lepszy niż jego usuwanie. Ryzyko to wynika z kilku czynników, które zazwyczaj charakteryzuje się jako: 1. ryzyko wielkości zakupu, 2. liczba decydujących osób, 3. ryzyko efektywności oferty, 4. ryzyko nowego. Strach ma wielkie oczy Ryzyko wielkości zakupu Ryzyko wielkości zakupu nie odnosi się oczywiście, do wymiarów lecz do nieodwołalności decyzji oraz ceny. Kiedy kupujemy samochód (co jest zakupem obiektywnie dużym ), bierzemy pod uwagę fakt, iż będziemy musieli z nim jakiś czas żyć, że będziemy musieli swojego wyboru bronić przed milionami zawistnych osób, które będą krytykować go jako zbyt krzykliwy lub nudny itp., oraz iż będziemy musieli spłacać kredyt lub też wydać oszczędności ostatnich kilku lub nawet kilkudziesięciu lat. Tak samo w przypadku usług stomatologicznych pacjent zadaje sobie pytania: Czy naprawdę warto wydać na te licówki aż tyle pieniędzy? Przecież za to mógłbym. Nie należy go absolutnie za to winić, co więcej, najlepszą metodą jest zrozumieć ten fakt. Najczęstszym błędem, z jakim zdarza mi się walczyć w przypadku np. sprzedawców samochodów jest ten, że zbytnio naciskają oni na sprzedaż, nie rozumiejąc, że dany klient nie jest w stanie podjąć tak ważnej decyzji w ciągu jednego dnia. Najlepszą metodą postępowania w przypadku takiego ryzyka jest ostrożne uświadamianie danej osobie płynących z tego faktu korzyści. Wszak często rozwiązanie takie jak implanty, które są dla pacjenta kosztowne ( duże ), pojawia się na horyzoncie w efekcie jakiejś pojedynczej potrzeby. Przyjmijmy za tę potrzebę stwierdzenie chcę ładnie wyglądać na weselu syna. Taka potrzeba jest spełniana przy pomocy implantów, ale dodatkowo pacjent otrzymuje: trwałość na lata, estetykę, wygodę oraz brak ingerencji w sąsiednie zęby. Jeśli więc próbujemy rozwiązać tak prosty problem jak chcę ładnie wyglądać na weselu syna tak dużym rozwiązaniem, to najlepszą metodą przezwyciężenia strachu będzie oczywiście podkreślanie reszty elementów i wykluczanie rozwiązań mniej trwałych jako mniej opłacalnych pewnie kolejne będą chrzciny. AISPIX/Shutterstock.com Kto tu rządzi? Ryzyko osób decydujących Pytanie, od którego powinniśmy zacząć brzmi kto kupuje usługę stomatologiczną? Najprostsza odpowiedź brzmi Pacjent. Ale czy rozmawiając o mężczyźnie kupującym kwiaty odpowiemy, że to on jest faktycznie klientem? Gratuluję wszystkim Panom, którzy znają się na chryzantemach i innych fiołkach, ale dla mnie istnieją róże i reszta. Nie zmienia to jednak faktu, że kwiaty kupować muszę i muszą być dobre. Dobre dla kogo? Dla mojej narzeczonej. Moja rozmowa z kwiaciarką jest więc tak naprawdę próbą odtworzenia upodobań bliskiej mi osoby. Takie same pytania warto zadać sobie, rozmawiając z pacjentem. Czy ten pan faktycznie leczy się, ponieważ tego chce? Jeśli mówimy o pacjentach zgłaszających się z bólem, to najczęściej tak jest, ale czy w przypadku wybielania zębów też? Jeśli więc dochodzimy do wniosku, że nie zawsze, to kogo w takim razie przekonujemy do danego rozwiązania? Czasami osoby z jego środowiska pracy, czasami jego żonę, a czasami dzieci, które powiedziały mu, że ma w końcu pójść do lekarza. On zatem nie będzie odpowiadał własnymi argumentami. On będzie przed nami grał swoją żonę, czy też koleżankę z pracy. Dlaczego to wszystko? Dlatego, iż on sam NIE WIE. Nie wie, czy to rozwiązanie jest dobre, czy złe, może tylko polegać na lekarzu, że ten przedstawi mu takie argumenty, które powtórzone będą bronić tej, a nie innej decyzji. Może w końcu polegać tylko na wybranym przez siebie specjaliście z tego względu, iż to on jest po wielu latach studiów medycznych i z wieloma latami praktyki. To jednak absolutnie nie gwarantuje, że jego żona nie powie: No i jaki sobie ten kolor zęba wybrałeś, co? Co za to otrzymam? Ryzyko efektywności oferty Tutaj kłaniają nam się wszystkie przyczyny dzisiejszych haseł reklamowych wychwalających okresy gwarancyjne wszystkiego od samochodów zaczynając, poprzez kuchnie aż na deskach do krojenia kończąc. Klient chce być pewien, że jego decyzja jest słuszna i że się nie zawiedzie na jakości wybieranego produktu, a firmy postanowiły mu pomóc informując, że jeśli coś nie będzie działało tak jak obiecują to biorą na siebie odpowiedzialność. Pacjent wychodzi z założenia: Jeśli to nie zadziała tak, jak sobie wymarzyłam i mój małżonek nie zacznie się do mnie uśmiechać częściej, to kto poniesie konsekwencje?. Efektywność oferty buduje się poprzez wiele czynników. Budują ją na przykład certyfikaty w poczekalni cokolwiek by się o nich nie mówiło, działają na świadomość pacjenta, mówiąc mu zobacz, byłem na wielu kursach, aby umieć lepiej leczyć. Przeświadczenie o kompetencjach lekarza buduje także opinia, dzięki której pacjent do nas trafił. Oczywistym jest, że pacjent nie jest w stanie ocenić efektywności oferty przed zakupem, ponieważ nie otrzymał w tym celu wystarczającej edukacji medycznej. Nie zmienia to jednak faktu, że będzie się nią martwił. Tutaj także pojawia się argument ceny. Czy za tę kwotę gdzie indziej mógłbym otrzymać więcej? Musimy zdawać sobie sprawę, że pacjent będzie oceniał naszą praktykę, nas samych i proponowane przez nas rozwiązania. Niestety, sam fakt, iż to my jesteśmy lekarzem i działamy według dobrej woli względem pacjenta nie usprawiedliwi nas z autorytatywnego rozwiązywania problemów. Jeśli nie będziemy tłumaczyć zalet i uświadamiać ryzyka usługi, to pacjent będzie musiał uwierzyć nam w pełni i wyłączyć wszelkie lampki, które migają mu w głowie. Trochę trudu włożonego w Autor Jan Marcinowski Profesjonalny trener firmy Audytorium od 2007 roku. Prowadzi szkolenia z technik autoprezentacji, erystyki i retoryki oraz technik perswazyjnych. Prowadził szkolenia dla takich firm, jak: PricewaterhouseCoopers, Nordea, PKO BP, Millenium i innych. Z wykształcenia aktor posiadający dyplom PWSFTViT w Łodzi. Jako aktor występował między innymi w: M jak Miłość, Ojciec Mateusz czy Barwy Szczęścia, a także użycza głosu w dubbingu. Doświadczenie z dziedziny zarządzania zdobywa, prowadząc Stowarzyszenie Kultura Fabric QFA w roli prezesa zarządu. Kontakt: Jan Marcinowski, trener komunikacji, managing director, MEGGOT Entertainment Bistro

5 DEN TAL TRI BU NE Po lish Edi tion Praktyka 5 przedstawienie pacjentowi przebiegu zabiegu i późniejszych efektów już na etapie decydowania się na określone rozwiązanie pomaga mu przezwyciężyć ryzyko efektywności oferty. Nowość! Ryzyko nowego Powszechnie wiadomo, że ludzie kupują w większości to, co już znają stąd też przywiązanie pacjentów do danego lekarza. Nie łudźmy się jednak, że nasi pacjenci, którzy są z nami już dłuższy czas nie będę doświadczać ryzyka nowego. Każdy zabieg o ile nie jest bliźniaczy do tego, który wykonywaliśmy u pacjenta podczas ostatniej wizyty jest dla niego czymś nowym. Pacjenci boją się zabiegów nie tylko dlatego, iż mogą być one bolesne, ale także dlatego, że nie wiedzą, jakich narzędzi użyje dentysta i czy będzie się to wiązało z odczuwaniem bólu. Boją się, czy po powrocie do domu nie będą mieli jednak tej opuchlizny, którą straszą wokoło. Jest tylko jedno rozwiązanie tego problemu. Przedstawić pacjentowi osobę, która z takim zabiegiem zetknęła się wielokrotnie i która się go nie boi. Ta osoba musi być otwarta i powinna opowiedzieć dokładnie, jakie były efekty całego zabiegu i jaka była procedura. Myślę, że zawsze znajdzie się ktoś, kto może opowiedzieć rzetelnie o tym wszystkim z perspektywy pacjenta i tym kimś może być sam lekarz Strach się bać! Podsumowanie Na decyzję pacjenta wpływa wiele bodźców. Są to w dużej mierze potrzeby, chęci i lęki. Jeśli poradzimy sobie z tymi najmroczniejszymi, czyli przeciwstawimy ryzyku wystarczająco dużo korzyści, to odniesiemy sukces. To jeszcze nie będzie sukces medyczny, ale zasadniczy krok, który pozwoli rozpocząć leczenie. Dla pacjenta sam zabieg nie jest największym przeżyciem. Tutaj zostaje już tylko kwestia, czy bolało, czy też nie. Obawy i wątpliwości powadują pytania: Czy ten implant jest wart takiej ceny, co na to wszystko powie rodzina, czy na pewno wszystko, czego się po nim spodziewa się ziści oraz czy będzie mu się podobał ten nowy ząb. Są to aż 4 powody do zmartwień i występują prawie zawsze równocześnie. Uświadomienie sobie tego pozwoli uśmiechać się częściej i być bardziej wyrozumiałym dla pacjentów i ich potworów pod łóżkiem. DT CEDE 2011 Dental Tribune Study Club Jan Marcinowski będzie jednym z wykładowców podczas Dental Tribune Study Club na CEDE W dniach września zapraszamy na prezentacje, które będą odbywały się w samym sercu targów CEDE między pawilonami 7A i 8A, zaczynamy codziennie o godzinie Program wykładów Jana Marcinowskiego: Czwartek, Zarządzanie relacją z pacjentem proste sposoby Podczas tej części prezentacji uczestnicy dowiedzą się, jak w prosty sposób utrzymywać stały kontakt ze wszystkimi pacjentami. Przypominanie o terminach wizyt i możliwości pojawienia się na przegląd jest stałą praktyką w USA już od 1983 r., jednak nie tak łatwo przenieść takie rozwiązanie do Polski. Dziś, w dobie Internetu wreszcie okazuje się to możliwe i co ważne proste. Do dobrej komunikacji będziemy potrzebować jedynie imienia i nazwiska naszego pacjenta oraz ok. 1 godz. raz na 3 miesiące. Proponowane rozwiązanie bazuje na darmowym serwisie ingowym Mailchimp.com Piątek, Czego pacjent chce, a czego potrzebuje i... jak to pogodzić? Zdarza się że pacjent usłyszy od znajomych o świetnym zabiegu lub też rozwiązaniu i natychmiast zapragnie je posiadać. Jak poprowadzić pacjenta przez pole minowe, na końcu którego znajdują się jego upragnione implanty lub wybielanie? Sobota, O czasie traktat niedługi Leczenie stomatologiczne jako usługa jest rozłożone w czasie. Pacjent rzadko widzi efekt zaraz po wykonaniu, a już na pewno nie w momencie płacenia. Wszystko to oddziałuje na zadowolenie pacjenta z usługi. Czasem jednak da się zarządzać. Najprostszymi formami jest transparentność działań, zakomunikowany przebieg i oczywiście, ewaluacja efektów w momencie, kiedy efekt następuje. Wstęp wolny, ale liczba miejsc ograniczona, o uczestnictwie zadecyduje kolejność zgłoszeń. Zapraszamy! EMS-SWISSQUALITY.COM S > > > AD

6 6 Opinie DEN TAL TRI BU NE Po lish Edi tion Kontrola infekcji w gabinecie dentystycznym Frank Yung, Kanada Ponad 20 lat temu u pacjentki Kimberly Bergalis zdiagnozowano AIDS. Źródłem infekcji wirusem HIV okazał się dentysta. Chociaż nie udało się poznać dokładnej drogi zakażenia, ten pierwszy udokumentowany oraz opisany przez media przypadek przekazania wirusem HIV przez lekarza wywołał ogromną panikę wśród pacjentów. Śmierć pacjentki w 1991 r. spowodowała, że zasady Wytyczne stanowią najnowsze naukowe uzasadnienie stosowania praktyk kontroli infekcji. Sugerowane rozwiązania zostały poparte przez wiele organizacji ds. zdrowia stomatologicznego, takie jak Amerykańska Administracja Bezpieczeństwa i Higieny Pracy (OSHA) oraz kanadyjska organizacja służby zdrowia Health Canada. rzy przynoszą do gabinetów stomatologicznych rozmaite patogeny. Do naszej odpowiedzialności należy zatrzymanie czynników chorobotwórczych oraz uniemożliwienie rozprzestrzenienia się infekcji poza gabinet. Stosowanie zalecanych przez amerykańskie centrum CDC wytycznych i procedur może pomóc w zapobieganiu przenoszenia infekcji przez krew, wydzieliny z ust i dróg oddechowych oraz kontakt zakażonymi narzędziami w gabinecie dentystycznym. Jednym z czynników, które należy rozważyć jest ocena ryzyka zakażenia spowodowanego wydzielinami, na które narażony jest personel medyczny. Ludzka krew ma wysoki współczynnik zaraźliwości. Z kolei ludzka ślina, oprócz bakterii i grzybów jest w stanie przechowywać wiele rodzajów wirusów zakaźnych. Bez możliwości przeprowadzenia bezpośredniej analizy, personel medyczny musi zakładać, że każdy pacjent jest potencjalnym nosicielem. Z tego powodu gabinety stomatologiczne powinny być wyposażone w uniwersalny protokół dotyczący prewencji infekcji. Ryc. 1: Przykładowa maska ochronna o wysokim stopniu filtracji polecana do pracy z laserami stomatologicznymi. Ryc. 2: Przykładowe wskaźniki, które poddawane są testom wykazującym poziom skuteczności sterylizacji narzędzi w gabinecie. Ryc. 3: Przykładowe wysterylizowane włókna optyczne i kątnice. wykonywania zawodu dentysty zmieniły się niemal z dnia na dzień. Wprowadzono m.in. rozmaite regulacje i wytyczne dotyczące sterylizacji instrumentów stomatologicznych. 19. grudnia 2003 r. amerykańskie Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) opublikowało dokument na temat kontroli infekcji w środowisku stomatologicznym. Każdego dnia przyjmujemy pacjentów z różnych środowisk, któ- Wytyczne CDC wyjaśniają m.in. jak należy odpowiednio zakładać rękawice chirurgiczne oraz jak stosować związany z nimi protokół postępowania. Te zalecenia pomogą uniknąć zakażeń pochodzących z płynów oraz tkanek ustnych pacjenta. Jeśli chodzi o maski chirurgiczne, należy zdawać sobie sprawę z faktu, że ablacja laserowa tkanki ludzkiej lub uzupełnień może spowodować destrukcję termiczną oraz wytworzyć produkty uboczne zawierające martwy i żywy materiał komórkowy (w tym fragmenty krwi), wirusy oraz toksyczne gazy i opary. Problematyczna może się także okazać zawartość materiału zakaźnego rozproszonego w aerozolu, który znajduje się w smudze po aplikacji światła lasera. Materiał ten może zawierać wirus opryszczki pospolitej lub brodawczaka ludzkiego, który może dostać się do błony śluzowej przeprowadzającego zabieg lekarza lub przebywającego w pobliżu personelu. Chociaż nie ma dowodów na to, że wirus HIV lub wirus zapalenia wątroby typu B są przenoszone poprzez opary aerozolowe i wdychanie, istnieją badania naukowe potwierdzające ryzyko występowania tej drogi zakażenia. Zagrożenie dla personelu medycznego spowodowane kontaktem ze smugami oraz dymem powstałym po stosowaniu lasera jest realne, zaleca się więc stosowanie ssania o dużej sile oraz masek o wysokiej zdolności filtracyjnej (Ryc. 1). Sterylizacja jest wieloetapową procedurą, którą personel gabinetu stomatologicznego musi wykonać ostrożnie i prawidłowo, aby zyskać pewność, że wszystkie instrumenty są dokładnie wyjałowione i bezpieczne dla pacjenta. Czyszczenie pierwszy podstawowy etap wszystkich procesów odkażania i sterylizacji polega na fizycznym usuwaniu szczątków, co zmniejsza liczbę mikroorganizmów znajdujących się na instrumencie lub urządzeniu. Pozostawienie szczątków lub odpadków organicznych może ujemnie wpłynąć na proces dezynfekcji lub sterylizacji. Prawidłowe monitorowanie procedur sterylizacji powinno uwzględniać stosowanie wskaźników wydajności i wskaźników biologicznych oraz przeprowadzanie cotygodniowej kontroli (Ryc. 2). Ryc. 4: Przykładowe wysterylizowane końcówki szklane i kątnice. Instrumenty wykorzystywane do pracy z pacjentem dzieli się na 3 grupy w zależności od przeznaczenia oraz występowania potencjalnego ryzyka przeniesienia choroby. Do narzędzi najwyższego ryzyka należą instrumenty mające kontakt z tkanką miękką, kostną lub krwioobiegiem. Z ich użyciem związane jest najwyższe ryzyko przeniesienia infekcji, dlatego przed wizytą każdego pacjenta należy je sterylizować nad płomieniem. Do instrumentów wysokiego ryzyka należą także narzędzia chirurgiczne, np. skalery periodontyczne, wiertła, włókna optyczne (Ryc. 3) oraz końcówki (Ryc. 4). Dlatego też każdorazowe sprawdzanie, rozszczepianie, polerowanie i sterylizowanie włókien optycznych oraz końcówek jest niezwykle ważne. Można też stosować wyjałowione narzędzia jednorazowego użytku. Do grupy średniego ryzyka należą narzędzia, które wchodzą w reakcję z błoną śluzową, ale nie penetrują tkanki miękkiej. Wiążą się one z mniejszym ryzykiem przeniesienia infekcji. Do instrumentów tej grupy można zaliczyć m.in. lusterka dentystyczne, upychacze do amalgamatu oraz łyżki wyciskowe. Większość z instrumentów należących do tej kategorii jest odporna na wysokie temperatury, można je więc każdorazowo sterylizować nad płomieniem. W przypadku narzędzi wrażliwych na wysoką temperaturę, należy stosować wysoki poziom dezynfekcji. W grupie nis - kiego ryzyka znajdują się instrumenty i narzędzia, które wchodzą w kontakt tylko z nienaruszoną skórą, stanowiącą skuteczną barierę dla mikroorganizmów. Narzędzia te niosą ze sobą niskie ryzyko przenoszenia infekcji i zazwyczaj wymagają wyłącznie czyszczenia oraz zastosowania niskiego poziomu dezynfekcji. W tej kategorii znajdują się m.in. nasadki rtg, rękawy do pomiaru ciśnienia krwi, narzędzia laserowe o niskim poziomie emisji oraz okulary ochronne. W przypadku terapii laserowej niskiego stopnia, można wykorzystać przezroczystą barierę podobną do rękawów jednorazowego użytku. Okulary ochronne można czyścić środkiem dezynfekującym niskiego stopnia, jeśli jego przeznaczenie do usuwania wirusów HIV i HBV zostało zatwierdzone przez Amerykańską Administrację Bezpieczeństwa i Higieny Pracy (OSHA). Pozbywanie się zużytych narzędzi oraz usuniętych tkanek biologicznych powinno być zarządzane oddzielnie. Rozszczepione włókna optyczne, złamane końcówki i zużyte włókna należy umieścić w pojemniku z narzędziami chirurgicznymi. Zebrane odpady biologiczne trzeba włożyć do pojemnika oznaczonego symbolem zagrożenia biologicznego. Aby chronić personel transportujący próbki zawierające tkanki uzyskane podczas biopsji, każdą z nich należy umieścić w wytrzymałym, szczelnym pojemniku zabezpieczonym pokrywką, która chroni przed ewentualnym wyciekiem podczas transportu. Poprzez stosowanie opisanych wytycznych można uniknąć rozprzestrzeniania patogenów wśród pacjentów, ich rodzin i personelu. Zadbajmy o to, aby śmierć Kimberly Bergalis nie poszła na marne. DT Oświadczenie: Dr Yung nie czerpie żadnych komercyjnych ani finansowych korzyści z tytułu opublikowania niniejszego artykułu. Artykuł po raz pierwszy ukazał się w dzienniku Journal of Laser Dentistry, 18/2 (2010): Piśmiennictwo dostępne u wydawcy. Kontakt Dr Frank Y. W. Yung Toronto (Ontario), Kanada

7 DEN TAL TRI BU NE Po lish Edi tion Opinie 7 Edukacja pacjentów powinna stać się codziennością w praktyce stomatologicznej My Dental Hub to pierwszy na rynku internetowy dentystyczny program edukacyjny dla pacjentów. Można go zainstalować na komputerze lub na urządzeniu przenośnym, także na tablecie ipad. Oprogramowanie zawiera materiały informacyjne dotyczące głównych dziedzin stomatologii w postaci trójwymiarowych animacji. Dzięki temu pacjenci mogą podejmować przemyślane decyzje związane z proponowanym leczeniem. Dr Reenę Gajjar mówi o przeznaczeniu i korzyściach z nowej aplikacji. Skąd wziął się pomysł na stworzenie oprogramowania My Dental Hub? Początki programu My Dental Hub (wcześniej Click & Print) sięgają 1996 r., kiedy zaczęłam pracę w gabinecie protetycznym mojego męża. Ponieważ miałam doświadczenie w grafice komputerowej, wykorzystałam je do stworzenia drukowanych materiałów edukacyjnych, zawierających zdjęcia i proste opisy. Używałam ich podczas konsultacji z pacjentami. Szybko okazało się, że dzięki tym materiałom wskaźnik akceptacji planu leczenia znacznie wzrósł. Mój mąż, dr Ken Hebel, również zaczął stosować przygotowywane przeze mnie materiały i rezultaty były równie pozytywne. Pacjenci pytający o dostępne opcje leczenia otrzymywali drukowane broszury, które mogli zabrać ze sobą i dokładnie przeczytać w domu. Oboje z mężem doszliśmy do wniosku, że nasze materiały nie tylko przyczyniają się do wzrostu akceptacji leczenia, ale także sprawiają, że pacjenci polecają nas innym. Początkowo nasze cyfrowe narzędzie edukacyjne, ułatwiające pacjentom zrozumienie i akceptację proponowanego planu leczenia nosiło nazwę Click & Print. Program zawierał broszury do drukowania oraz kilka animacji demonstrujących procedury dentystyczne. Płyty z Click & Print cieszyły się popularnością przez wiele lat, ale 4 lata temu zauważyliśmy zmianę w sposobie prowadzenia firmy i postanowiliśmy zainwestować w zmianę nośnika naszego produktu z płyty na przestrzeń internetową. Zajęło nam to ponad rok, ale inwestycja okazała się sukcesem. Efektem naszych prac jest My Dental Hub pierwsze edukacyjne i marketingowe rozwiązanie tego typu. Mamy możliwość ciągłego aktualizowania naszego produktu oraz dopasowywania rozwiązań do potrzeb naszych klientów. Ponieważ przemysł stomatologiczny coraz częściej korzysta z takich rozwiązań, nasza pozycja się umacnia, oferujemy bowiem nie tylko usługi dla indywidualnych praktyk stomatologicznych, ale wychodzimy naprzeciw potrzebom organizacji dentystycznych. W jaki sposób pozyskujecie informacje wykorzystywane w aplikacji? Większość informacji opracowałam samodzielnie lub wspólnie z dr. Hebel. Niektóre materiały kliniczne powstały przy współpracy z zaprzyjaźnionymi dentystami, a wszystkie trójwymiarowe animacje to nasza własna produkcja. Ponieważ tworzymy produkt oparty na potrzebach klientów, użytkownicy naszego programu odgrywają ważną rolę w rozwoju jego zawartości. Klienci wysyłają nam sugestie z informacjami, jakie chcieliby znaleźć, a my w zależności od potrzeb i popularności dodajemy nową zawartość. To użytkownicy wyznaczyli kierunek rozwoju naszej aplikacji, a to tylko jedna z wielu korzyści, jakie płyną ze stworzenia firmy oferującej usługi internetowe. W miarę rozwoju nowych materiałów, wprowadzamy je do programu, są one więc natychmiast udostępniane naszym użytkownikom. Nie trzeba już czekać na kolejną aktualizację programu wydawanego na płycie! Przekonanie pacjentów do zainwestowania w leczenie stomatologiczne, np. w zabieg implantologiczny jest dużym wyzwaniem. Jak aplikacja My Dental Hub może w tym pomóc? Wierzymy, że na akceptację proponowanego rozwiązania składają się 3 główne elementy. Pacjenci zainwestują w leczenie stomatologiczne, jeśli zrozumieją problem i oferowane rozwiązanie. Co więcej, muszą zrozumieć wartość takiego leczenia oraz sposób, w jaki poprawi ono jakość ich życia bez względu na to, czy zabieg dotyczy funkcjonalności, czy estetyki. Poszczególne materiały edukacyjne aplikacji My Dental Hub przygotowano w języku zrozumiałym dla pacjentów. Trójwymiarowe animacje wyjaśniają w sposób obrazowy procedury oraz korzyści leczenia, a dokumenty przeznaczone do drukowania i przesyłania pocztą elektroniczną stanowią dodatkowe źródło informacji, z którego pacjenci mogą skorzystać w domu. Jakie dodatkowe opcje oferuje oprogramowanie My Dental Hub? Jedną z głównych opcji jest możliwość przesłania pacjentom animacji oraz dokumentów drogą mailową. Takie rozwiązanie rozszerza działalność gabinetu i pozwala dotrzeć do domów pacjentów, w których dzielą się oni informacjami i omawiają zalecane leczenie z osobami, biorącymi udział w procesie podejmowania decyzji. Aplikacja My Dental Hub ma kilka modułów. Zawiera animacje, obrazy, pokazy slajdów ze ścieżką dźwiękową, dokumenty tekstowe, kreator dokumentów, menadżer danych o pacjencie, który umożliwia umieszczanie i przechowywanie zdjęć pacjentów oraz moduł do tworzenia prezentacji. Nasz najnowszy moduł Easy Consult zyskał ogromną popularność i jest obecnie najczęściej używanym komponentem oprogramowania. Easy Consult umożliwia gabinetom przeprowadzenie konsultacji w 3 prostych Dr Reenę Gajjar krokach, a następnie wysłanie dokumentu ze spotkania do pacjentów pocztą elektroniczną. To sprawia, że proces konsultacyjny staje się bardziej zautomatyzowany. Narzędzie jest bardzo proste i skuteczne! Oprogramowanie My Dental Hub oferuje także aplikacje (tzw. appsy) zawierające wszystkie animacje i pokazy slajdów, które są kompatybilne z urządzeniami przenośnymi, takimi jak ipad, iphone czy tablety z systemem Android. Aplikacja na ipada jest niezwykle popularna wśród praktyk stomatologicznych, ponieważ w prosty sposób wyjaśnia pacjentom proponowane leczenie. Zawiera m.in. wyjątkową prezentację na temat utrzymywania higieny jamy ustnej, co stanowi ważny czynnik rozwoju każdego gabinetu. Dodatkowo oferujemy produkt o nazwie Web Site Content, który umożliwia użytkownikom umieszczenie wszystkich naszych animacji i pokazów slajdów (lub linków) na ich własnych stronach internetowych. Wysokiej jakości animacje dostępne na stronie ułatwiają pacjentom pozyskiwanie informacji na temat procedur oferowanych przez gabinet i stanowią ważne narzędzie marketingowe. Jakie są Pani zdaniem, najczęstsze błędy popełniane przez dentystów, związane z edukacją pacjenta i prowadzeniem działań marketingowych własnego gabinetu? Istnieją 2 rodzaje marketingu, który powinny stosować gabinety: wewnętrzny i zewnętrzny. Ten pierwszy działa w oparciu o plakaty, broszury, rozmowy z pacjentami itd. Drugi polega na wykorzystywaniu stron internetowych, reklam, wiadomości przekazywanych tradycyjną lub elektroniczną pocztą. Wielu dentystów nie ma doświadczenia w zakresie marketingu, czego rezultatem są trudności w promowaniu własnej działalności. Wielu nie wie, jak się reklamować, a inni nie odczuwają takiej potrzeby. Wielu dentystów nie poświęca czasu na uświadomienie swoim klientom, jak ważna jest edukacja pacjenta. Wielu myśli, że pacjent zaakceptuje leczenie tylko dlatego, że dentysta widzi taką potrzebę. Może kildyś tak było, ale obecnie żyjemy w społeczeństwie informacyjnym i jeśli pacjenci nie otrzymają stosownych informacji od lekarza, będą starali się znaleźć je gdzie indziej. Przeprowadziliśmy sondaż wśród klientów aplikacji My Dental Hub, aby sprawdzić, jak skuteczna jest edukacja pacjenta w gabinetach, z których korzystają. Nasi użytkownicy końcowi przyznali, że wzrost akceptacji metod leczenia wśród pacjentów wzrósł o 53%! Ten wynik wskazuje na to, jak ważna jest edukacja pacjentów i jak duży ma wpływ na prowadzenie każdej firmy, także gabinetu stomatologicznego. Proces edukowania pacjentów musi stać się częścią codziennego harmonogramu zajęć w praktyce stomatologicznej. Takie podejście wymaga z kolei przeszkolenia pracowników oraz wdrożenia nowego systemu. Wielu dentystów nie znajduje czasu na wprowadzenie tego nowego podejścia. Trzeba zdać sobie sprawę, że zaakceptowanie filozofii prowadzenia gabinetu niesie ze sobą pewne zobowiązania, zgodnie z którymi wdrażanie nowych procedur jest tak samo ważne, jak ich techniczne opanowanie. Czy program My Dental Hub może być także narzędziem pomagającym w przezwyciężaniu barier językowych lub trudności w komunikacji z pacjentami niepełno - sprawnymi? Oczywiście! Jeden obraz jest wart tysiąca słów. Obrazy, a w szczególności animacje, opowiadają historię, nawet jeśli słowa są niezrozumiałe. Wielu współpracujących z nami dentystów wykorzystuje w tym celu naszą aplikację na ipada. Nawet przy wyłączonej ścieżce dźwiękowej, pacjenci przeglądają animacje i zdobywają informacje o zabiegach dentystycznych oferowanych przez gabinet. Większość z nas preferuje wzrokowy styl przyswajania wiedzy. Okazuje się, że w sytuacjach, w których występuje bariera komunikacyjna, materiały wizualne wpływają na decyzje pacjentów w zakresie wyrażenia zgody na leczenie. Czy oprogramowanie jest dostępne w różnych wersjach językowych? Obecnie nasza aplikacja jest dostępna tylko w języku angielskim. Pracujemy jednak nad wersją hiszpańską i francuską. Wiele gabinetów z różnych krajów zgłosiło się do nas z prośbą o udostępnienie aplikacji w ich wersji językowej, naszym celem jest więc poszerzenie oferty o wiele innych języków, abyśmy spełnili oczekiwania międzynarodowych klientów. Ile kosztuje program i czy aktualizacje dostępne są bez dodatkowych opłat? Na oprogramowanie My Dental Hub składa się zestaw produktów dostępnych w ramach wykupionego abonamentu. Wszystkie aktualizacje są zawarte w głównej opłacie. Pełny pakiet zawiera animacje, pokazy slajdów, dokumenty, menadżera pacjenta, prezentacje oraz aplikację Easy Consult. Wraz z oprogramowaniem uzyskujemy nielimitowaną licencję, co oznacza, że w danym gabinecie program można zainstalować na dowolnej liczbie urządzeń dla dowolnej liczby użytkowników. W skład subskrypcji wchodzi: nieograniczona liczba warsztatów, pomoc techniczna, aktualizacje, nowe materiały, nieograniczona liczba i, nielimitowane przechowywanie danych pacjentów, obrazów i dokumentów oraz codzienne tworzenie kopii bezpieczeństwa. Członkom Amerykańskiej Akademii Periodontologicznej, która wybrała nas jako wyłącznego dostawcę usług z zakresu edukacji pacjenta oraz innych organizacji, oferujemy specjalne warunki. Cennik można znaleźć na naszej stronie internetowej. Nasze oprogramowanie oferujemy także w wersji, która daje dostęp do wszystkich animacji i pokazów slajdów zarówno na komputerach, jak i urządzeniach przenośnych. Aplikacja Web Site Content umożliwia gabinetom podlinkowanie ich własnych stron internetowych do całej biblioteki animacji i pokazów slajdów, aby pacjenci mogli przeglądać dostępne materiały lub umieszczać wybraną zawartość bezpośrednio na swoich stronach. Na naszej stronie internetowej można także zamówić bezpłatną 10-dniową wersję próbną. Jak Pani zdaniem, narzędzia cyfrowe zmienią oblicze praktyki stomatologicznej i sposobu, w jaki lekarze porozumiewają się z pacjentami? Cały świat już jest cyfrowy. Dentyści muszą zrozumieć ten nowy sposób prowadzenia firmy, ponieważ przejawia się on w każdym aspekcie naszego życia od płacenia rachunków w restauracji, poprzez kupowanie wycieczek i robienie zakupów, aż do tak podstawowej czynności, jaką jest czytanie. Narzędzia cyfrowe umożliwiają szybką, łatwą i skuteczną komunikację z pacjentami. Nie musimy już drukować dokumentów, wysyłać ich pocztą, czy troszczyć się zmniejszaniem wydatków i poniesionymi w związku z tym stratami. Społeczeństwa zmieniają się. Ludzie mają większą świadomość na temat środowiska oraz swojej roli w systemie. Za pomocą prostych narzędzi praktyka stomatologiczna może dostarczyć wysokiej jakości materiały edukacyjne i zarazem promować postawę przyjazną dla środowiska. Jeszcze 10 lat temu nikt nie uwierzyłby w możliwość wysyłania pacjentom drogą elektroniczną animowanych prezentacji. Dziś w ten właśnie sposób prowadzi się firmę. Wierzę, że wraz z zastosowaniem narzędzi cyfrowych w praktyce stomatologicznej, prostota i nieskrępowana łączność z pacjentami i współpracownikami staną się standardem. Ci, którzy już dziś nauczą się wykorzystywać technologię, niebawem staną się liderami. Wszyscy żyjemy w połączonych ze sobą światach. Program My Dental Hub pokazuje, jak znaleźć się w centrum tej sieci połączeń w świecie stomatologii. DT

8

9 DEN TAL TRI BU NE Po lish Edi tion Perspektywy 9 Lasery w traumatologii stomatologicznej Claudia Caprioglio, Włochy 1a 1b 2a 2b 3 Ryc. 1a i b: Skomplikowany przypadek ułamanej korony z całkowitym oderwaniem fragmentu powierzchni podniebiennej zęba (fot. dzięki uprzejmości prof. R. Grandini). Ryc. 2a i b: Fragment zęba. Wykonanie częściowej pulpotomii oraz leczenie brzegów siecznych za pomocą lasera erbowego. Ryc. 3: Ząb oraz jego fragment są wytrawiane kwasem i umieszczane w zębodole przy użyciu żywicy kompozytowej, ułatwiającej przystosowanie się. Wzmacnianie powierzchni wargowej ułamanego zęba: fazowanie płaszczyzny licowej za pomocą lasera Er: YAG. Traumy stomatologiczne dotyczą przede wszystkim dzieci. Często wiążą się ze skomplikowanymi przypadkami, a nawet sytuacjami krytycznymi. Ponieważ urazy traumatyczne dotyczą wszystkich dziedzin stomatologii (endodoncji, stomatologii rekonstrukcyjnej, periodontyki, chirurgii szczękowo-twarzowej, ortodoncji), traumatologia może być postrzegana jako dziedzina multidyscyplinarna. Okazuje się, że technologia laserowa jest bardzo skuteczną metodą leczenia w traumatologii stomatologicznej (od prostych pęknięć koron do replantacji, złamanych korzeni i różnych rodzajów zwichnięć zęba), ponieważ jest w stanie zastąpić, uzupełnić lub uprościć tradycyjne metody leczenia. Ze względu na niski poziom inwazyjności oraz dopasowaną technikę, terapia laserowa przyczynia się także do zmniejszenia nadwrażliwości pozabiegowej, co pozytywnie wpływa na stan psychiczny pacjentów. Co więcej, stosowanie lasera stanowi alternatywną technikę wybielania, która rozwiązuje pourazowe problemy związane z estetyką. Kolejnym wyzwaniem jest praca bez stosowania znieczulenia, 1. Traumatyczne urazy tkanki twardej oraz miazgi naruszenie korony nieskomplikowane złamanie korony zło one złamanie korony nieskomplikowane złamanie korony i korzenia zło one złamanie korony i korzenia złamanie korzenia: - cz Êç wierzchołkowa - cz Êç Êrodkowa - cz Êç koronowa 2. Traumatyczne urazy tkanek przyz bia wstrzàêni cie nadwichni cie zwichni cie cz Êciowe zwichni cie boczne zwichni cie całkowite 3. Urazy koêci podpierajàcej Nieopisane, poniewa sà one zwiàzane z chirurgià szcz kowo-twarzowà. 4. Urazy dziàseł lub błony Êluzowej jamy ustnej Uszkodzenia dziàseł lub błony Êluzowej jamy ustnej Stłuczenia dziàseł lub błony Êluzowej jamy ustnej Obtarcia dziàseł lub błony Êluzowej jamy ustnej Tab. 1: Klasyfikacja urazów traumatycznych. z wykorzystaniem wywoływanej laserowo analgezji. W porównaniu z tradycyjnymi procedurami, terapia laserowa znacznie zmniejsza potrzebę stosowania leków po przeprowadzeniu zabiegu. Literatura międzynarodowa nie zawiera wielu materiałów na temat laserowej terapii traumatologicznej w stomatologii. Brak także jednoznacznych wytycznych dotyczących zastosowania lasera w tej dziedzinie klinicznej. Ta wymagająca technologia stanowi idealne rozwiązanie problemów pourazowych. Należy ją jednak zweryfikować zgodnie z istniejącymi wytycznymi i protokołami, dotyczącymi traumy stomatologicznej (Andreasen i in., 2007). Epidemiologia i prewencja Urazy stomatologiczne występują przede wszystkim podczas zabawy (56%), uprawiania sportu (21%), uczestniczenia w wypadkach drogowych (11%) lub aktach przemocy (12%), których wpływ jest wciąż niedoceniany. Wysoka częstotliwość występowania urazów stomatologicznych została opisana w badaniach, które na szeroką skalę przeprowadzono w USA. Wśród dorastającej młodzieży, prawdopodobieństwo wystąpienia urazów jest dwukrotnie większe u chłopców (1 na 6) niż u dziewczynek. Rodzaj urazu jest uzależniony od wieku badanych w niskich przedziałach wiekowych częstotliwość występowania urazów jest tak samo wysoka u obu płci (Glendor, 2008). Ok. 20% dzieci doznaje urazów zębów mlecznych, a ponad 15% zębów stałych (Andreasen i in., 2007). Najczęściej narażonymi zębami, zarówno w uzębieniu mlecznym, jak i stałym są górne siekacze centralne (50%) oraz górne siekacze boczne (30%), dlatego pediatrzy i dentyści powinni przywiązywać szczególną uwagę do działań prewencyjnych. Wymienione urazy wraz z próch nicą zębów są najczęściej występującymi zmianami patologicznymi występującymi w stomatologii dziecięcej. Potrzebne są zatem działania w zakresie: specjalistycznych szkoleń, zjazdów edukacyjnych, szerzenia wysokiej jakości wiedzy oraz aktualizacji wytycznych, dotyczących leczenia urazów traumatycznych. Klasyfikacja W 1978 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) stworzyła klasyfikację traumatycznych urazów stomatologicznych. W 1992 r. opublikowano poszerzoną jej wersję. Klasyfikacja obejmuje urazy zębów, tkanek otaczających, dziąseł oraz błony śluzowej jamy ustnej. Dotyczy zarówno uzębienia mlecznego, jak i stałego (Tab.1), (Andreasen i in., 2007). Wykorzystywanie lasera w traumatologii stomatologicznej Dokładne zapoznanie się z historią leczenia stomatologicznego oraz przeprowadzonymi wcześniej badaniami klinicznymi jest podstawą do postawienia odpowiedniej diagnozy. Korzystanie ze specjalnie opracowanych wykresów standardowych pozwala zaoszczędzić czas i wyczerpująco zbadać temat. Zarówno przed, jak i po leczeniu należy przygotować pełną dokumentację radiograficzną i fotograficzną każdego etapu oraz przeprowadzić testy żywotności miazgi. Taka procedura ułatwi i przyspieszy monitorowanie rozwoju przypadku klinicznego podczas kolejnych wizyt oraz ułatwi zgromadzenie pełnego medycznego raportu, który jest często wymagany podczas leczenia traumatologicznego i po jego zakończeniu. W przypadku badań urazowych testowanie miazgi jest kontrowersyjną procedurą. Wśród proponowanych metod znalazła się m.in. laserowa przepływometria dopplerowska (LDF), która stanowi eksperymentalną metodę diagnozowania rewaskularyzacji miazgi. Pomimo tego, że metoda ta jest obiecująca, obecnie nie można jej stosować na szeroką skalę. Technologia laserowa sprawdza się jako metoda konserwacji uzębienia (mikrostomatologia) oraz zapo- AD

10 10 Perspektywy DEN TAL TRI BU NE Po lish Edi tion 4a 4b Ryc. 4a i b: Końcowy wygląd (perspektywa podniebienna) po zdjęciu koferdamu. Wygląd kliniczny (perspektywa wargowa) po 6 miesiącach. Ryc. 5: Pacjent w wieku 4,2 lat. Skomplikowane złamanie korony 3 miesiące po wystąpieniu urazu. Hipertrofia dziąsła powoduje przykrycie brzegu złamanego zęba 5.1. Ryc. 6: Badanie rtg. Ryc. 7: Plastyka dziąseł wykonana za pomocą lasera erbowego bez znieczulenia miejscowego. Kanał korzeniowy jest wypełniony wodorotlenkiem wapnia. Brzegi sieczne są leczone laserem erbowym (minimalna interwencja) Ryc. 8: Ząb 5.1 jest odbudowany kompozytem. Wygląd kliniczny po etapie wykończeniowym oraz polerowaniu. Ryc. 9: Pacjent w wieku 7,8 lat. Ciężkie zwichnięcie zęba 2.1 z ułamaniem korony. Nadwichnięcie oraz ułamanie szkliwa w zębie 1.1. Ryc. 10: Przed ekstruzją ortodontyczną (przy użyciu drutu australijskiego przez 2 tygodnie) wyleczono (odkażono) tkanki przyzębia za pomocą lasera Nd:YAG. Ryc. 11: Po zmianie ustawienia zębów 1.1 oraz 2.1, leczono je laserem Er:YAG. Ryc. 12: Końcowy efekt kliniczny Ryc. 13: Pacjent w wieku 16,2 lat. Utrata zęba 2.1. Głębokie otarcie błony śluzowej górnej wargi, nosa oraz podbródka (dzięki uprzejmości dr. V. Lazzarini). Ryc. 14: Uszkodzona tkanka miękka przez 7 dni jest poddawana leczeniu laserem Nd:YAG. Ryc. 15: Efekt kliniczny twarzy i uśmiechu. Pacjentowi założono ruchomy utrzymywacz przestrzeni, aby tymczasowo uzupełnić brak przedniego uzębienia. biegania urazom. W wielu dziedzinach medycyny wykorzystywanie laserów stało się częścią standardowego procesu leczenia. Chociaż sytuacja jest inna w przypadku traumatologii stomatologicznej, można mieć pewność, że technologia ta podniesie jakość leczenia oraz będzie przyjemna dla dentystów. Do leczenia urazów stomatologicznych wykorzystuje się różne rodzaje laserów. Każdy z nich ma inne właściwości, które czynią go odpowiednim do danego typu tkanek i procedur. Także każda z dostępnych długości fal ma inne zastosowanie w zależności od rodzaju leczonych tkanek i powinowactwa chemicznego. Ze względu na swoją wszechstronność oraz zastosowanie zarówno w tkankach twardych, jak i miękkich, 2 rodzaje laserów są szczególnie często używane do leczenia traumatologicznych urazów w stomatologii dziecięcej. Są to lasery Er:YAG oraz Er, CR:YSGG (Gutknecht i in., 2005). Zaleca się także stosowanie następujących technologii: lasera kryształowego KTP, lasera Nd:YAG, lasera diodowego oraz lasera CO 2 (Tab. 2). Tkanki twarde i mi kkie Laser Er:YAG Laser Er, Cr:YSGGG Tkanki mi kkie Laser KTP 532 Laser argonowy Laser diodowy 810, 940, 980 Laser Nd:YAG Laser CO Lasery niskoenergetyczne Laser helowo-neonowy 635 Laser diodowy 810 Tab. 2: Klasyfikacja laserów przeznaczonych do leczenia tkanek twardych i miękkich. Na temat traumatycznych urazów stomatologicznych nie przeprowadzono jeszcze randomizowanych badań klinicznych. W niniejszym artykule autorka podejmuje więc próbę opisu własnego doświadczenia klinicznego, którego celem jest zmobilizowanie lekarzy do szerszych badań naukowych w tej dziedzinie. Urazy traumatyczne tkanki twardej i miazgi Proste i złożone przypadki złamania korony Ten rodzaj złamań wpływa na zmiany w szkliwie i zębinie, a w przypadkach złożonych odsłania miazgę. Leczenie należy rozpocząć od oczyszczenia powierzchni pourazowej oraz ostrożnego sprawdzenia miejsc, w których miazga została odsłonięta. Następnie należy wykonać zdjęcie rtg oraz testy żywotności miazgi. Czasem uszkodzona zostaje także tkanka miękka, należy więc sprawdzić, czy na języku i wargach nie ma pozostałości skruszonego zęba. Stosowanie nowoczesnych środków wiążących oraz technologii laserowej znacznie zmieniło oblicze praktyki klinicznej. Lasery erbowe gwarantują dobre wyniki, zmniejszają dyskomfort pozabiegowy i nadwrażliwość oraz przyczyniają się do rozwoju minimalnie inwazyjnej stomatologii (Genovese i in., 2008). Lasery erbowe są zalecane do leczenia złamanych koron (w przypadkach prostych i złożonych) bez względu na dostępność fragmentu złamanego zęba. We wczesnym stadium badań wielu lekarzy sprawdzało parametry i zmienne laserów erbowych ze szczególnym uwzględnieniem morfologicznych wpływów na tkankę twardą oraz miazgę efekty gęstości energii, częstotliwości powtarzania impulsów oraz stosowania dysz z wodą i sprężonym powietrzem. Okazało się, że rezultaty lasera pokrywają się z wynikami kwasu ortofosforowego (Moritz i in., 2006). Rozmaite badania i raporty kliniczne wykazały, że laser wykorzystywany przez wielu lekarzy jako alternatywa dla instrumentów obrotowych w dziecięcej stomatologii rekonstrukcyjnej zwiększa bezpieczeństwo nawet podczas leczenia bardzo małych dzieci i tym samym stanowi nowe rozwiązanie wymagające zaledwie minimalnej interwencji (Kornblit i in., 2008). W porównaniu z metodami tradycyjnymi, laser jest także lepiej tolerowany przez organizm (Keller i in.,1998). Preparacja ubytku laserem wiąże się z różnymi czynnikami, które mogą spowodować uszkodzenie podpowierzchniowej warstwy zębiny: płynność, gęstość mocy i długość impulsu, angulacja lasera, tryb skupienia wiązki oraz intensywność chłodzenia powietrzem i aerozolem wodnym. Dlatego też podczas końcowego kondycjonowania zaleca się stosowanie niskiej mocy znamionowej zarówno do opracowywania zębiny, jak i szkliwa. Wytrawianie kwasem naświetlonej laserem zębiny i szkliwa daje jednolite rezultaty, usuwając cienką warstwę uszkodzeń podpowierzchniowych, uwydatniając włókna kolagenowe i dając substrat pod tworzącą się warstwę hybrydową. Wytrawianie kwasem sprawia, że szkliwo klasy 2. i 3. Silverstone a przechodzi w klasę 1., co zwiększa możliwości adaptacyjne kompozytu. Oddziaływanie laserów erbowych na tkankę twardą i miazgę jest niezwykle precyzyjne, a leczona powierzchnia jest oczyszczana oraz poddawana sterylizacji. Wzrost temperatury podczas zabiegu jest minimalny i może zostać zmniejszony poprzez chłodzenie aerozolem wodnym. Ze względu na swoje właściwości bakteriobójcze, brak wydzielania płynu fizjologicznego, otwarcie kanalików zębiny oraz formowanie się warstwy hybrydowej, lasery te mogą być wykorzystywane do wykonywanie całkowitej procedury, składającej się z: ekskawacji, koagulacji obnażonej miazgi (w razie potrzeby), pulpotomii lub pulpektomii (Ryc. 1-4). Kolejną zaletą jest występowanie pobieżnego efektu termicznego, dzięki któremu strefa martwiczna jest bardzo niewielka. Omawiany rodzaj urazów odsłania dużą liczbę kanalików zębiny 1mm 2 zębiny odsłania kanalików. Stanowią one drogę dostępu dla bakterii oraz podrażniających środków termicznych i chemicznych, które mogą powodować zapalenie miazgi. Lasery erbowe usuwają materiał organiczny i warstwę wydzieliny, tworząc osłonę bakteriobójczą. Także lasery Nd:UAG oraz lasery diodowe mogą przeprowadzić skuteczną dekontaminację. Laser erbowy posiada właściwości stapiania i uszczelniania kanalików zębiny (do głębokości 4 µm), co prowadzi do redukcji przepuszczalności płynów przez tkanki i tym samym zmniejsza nadwrażliwość zębiny. Kolejną zmianą strukturalną wywołaną przez lasery jest zjawisko zeszklenia. Jest ono bardzo pożyteczne, ponieważ zwiększa odporność tkanki twardej na remineralizację, twardość materiałów oraz abrazję. W przypadku bezpośrednich urazów lasery Nd:YAG oraz lasery diodowe działają terapeutycznie. Lasery te, wykorzystujące efekt fototermiczny, mogą być stosowane do leczenia zarówno miazgi, jak i zębiny. Można je wykorzystywać podczas leczenia nadwrażliwości zębiny, bezpośredniego lub pośredniego pokrywania miazgi, usuwania materiału endodontycznego, a także leczenia zainfekowanych kanałów zębowych. Laser CO 2 wywiera na tkankę efekt termiczny: 90-95% energii dostarczanej do tkanki jest przez nią pochłaniane oraz zamieniane w ciepło. Tego typu laser jest zalecany do wykonywania pokrywania miazgi (po ułamaniu zębiny), pulpotomii (po złamaniu korony lub korzenia) i nacięć chirurgicznych (np. w celu usunięcia fragmentów zęba), (Ryc. 3, 4, 5 oraz 15). Opisy badań zajmujących się wydajnością laserów w podtrzymywaniu żywotności miazgi znaleźć można w bazie medycznej PubMed. W zależności od wykorzystywanych urządzeń zastosowano różne długości fal oraz parametry lasera. W opisanych badaniach wykorzystywano niską moc laserów (0,5-1 W), tryb rozproszony oraz niski wskaźnik powtórzeń lub tryb Super Pulse. Pulpotomia jest bardzo pow - szechną techniką stosowaną podczas leczenia zębów mlecznych. Chociaż potwierdzono skuteczność pulpotomii z zastosowaniem formokrezolu (roztwór 1:5), obecnie istnieje tendencja poszukiwania alternatywnych technik ze względu na potencjalne właściwości rakotwórcze i mutagenne tego komponentu formaldehydowego. Do wykonywania pulpotomii zaczęto wykorzystywać lasery, a badania porównawcze (Pescheck i in., 2002) wykazały przewagę laserów CO 2 nad terapią formokrezolem podczas wykonywania pulpotomii zębów mlecznych. Pozytywny wynik leczenia uzyskano w 91-98% przypadków. Inne badania wykazały wyższą skuteczność trybu Super Pulse nad trybem fali ciągłej. Podczas tej procedury należy zwrócić uwagę na aplikowaną moc. Zastosowanie niskiej mocy w trybie rozproszonej wiązki oraz w trybach pulsującym i Super Pulse gwarantuje powstanie dobrej koagulacji powierzchniowej oraz dekontaminacji, która podtrzymuje żywotność pozostałej miazgi podczas zabiegu jej pokrywania (Olivi i in., 2007). Należy wykazać się szczególną ostrożnością, stosując laser podczas czyszczenia i dezynfekcji kanałów korzeniowych zębów mlecznych ze względu na charakterystyczną anatomię wierzchołka (Soares i in., 2008). Głębokość penetracji powinna być taka sama jak w przypadku laserów na podczerwień. Ułamanie koron i korzeni W przeciwieństwie do złamanych korzeni (jeśli złamanie występuje w zębodole), złamane korony nie goją się. Zazwyczaj fragment ułamanej korony jest usuwany, a leczenie powinno założyć jego dalsze wykorzystanie. W przypadku złamania powierzchownego bez odsłonięcia miazgi, zaleca się usunięcie ruchomych fragmentów oraz wygładzenie szorstkiej powierzchni poddziąsłowej i przykrycie odsłoniętej zębiny. Jeśli odcinek korony stanowi 1/3 lub mniejszą część korzenia, po usunięciu luźnych fragmentów należy wykonać pulpektomię oraz wypełnienie kanału. Leczoną powierzchnię należy poddać zabiegowi resekcji dziąsła oraz nacięcia kości, a następnie wstawić uzupełnienie protetyczne (Ryc. 5-8). Terapia laserowa może być wykorzystywana nie tylko podczas odbudowywania fragmentu korony, ale także podczas zabiegu od-

11 DEN TAL TRI BU NE Po lish Edi tion Perspektywy 11 budowy tkanki podporowej i leczenia endodontycznego (przedłużanie dziąsła, resekcja dziąsła, przedłużenie korony), (Sarver i Yanosky, 2005). Lasery są skutecznie wykorzystywane w zabiegach tkanki miękkiej: z łatwością ją nacinają, przecinają, usuwają czy zmieniają jej kształt. Zmniejszają przy tym krwawienie i ból, a także odznaczają się właściwościami bakteriobójczymi. W warunkach klinicznych lasery do głębokiej penetracji (lasery Nd:YAG oraz diodowe) tworzą grubszą warstwę koagulacyjną niż lasery o emisji powierzchniowej (lasery CO 2 oraz lasery erbowe). Technika stosowana w przypadku pierwszej wymienonej grupy laserów przypomina usuwanie tkanki w elektrochirurgii. Metody lecznicze polegające na stosowaniu optymalnej replantacji oraz elastycznych szyn mają pozytywny wpływ na proces gojenia się ran, szczególnie jeśli mamy do czynienia z formowaniem się korzeni niedojrzałego zęba, młodym wiekiem pacjenta lub przemieszczeniem korony. Ponieważ szyna powinna być założona na co najmniej kilka tygodni, można wykorzystać szynę ortodontyczną (aparat ceramiczny). Zdejmowanie aparatu nie musi być traumatycznym przeżyciem, jeśli wykonamy je za pomocą lasera Nd:YAG. Podczas demontażu aparatu temperatura wewnątrz miazgi jest niższa niż w przypadku stosowania tradycyjnych instrumentów wysokoobrotowych, dlatego procedura laserowa jest bezpieczniejsza, szybsza i wygodniejsza (Ryc. 3, 4, 5 i 15). Traumatyczne urazy tkanek przyzębia Pośrednie urazy traumatyczne są związane z uszkodzeniem struktur podporowych, w szczególności kości wyrostka zębodołowego, przyzębia, dziąseł, więzadeł, wędzidełka języka oraz ust. Lasery Nd:YAG oraz lasery diodowe osiągają pozytywne wyniki terapeutyczne w przypadku traumatycznych urazów tkanek przyzębia. Lasery te odznaczają się właściwościami odkażającymi, biostymulującymi oraz leczniczymi. Nie wymagają stosowania szwów, zapewniają dobre i szybkie gojenie się ran już po drugiej próbie oraz poprawiają komfort pacjenta. Są skuteczne podczas: odkażania zębodołu po utracie zęba, leczenia ubytku przyzębia po zwichnięciu lub nadwichnięciu zęba, zabiegów augmentacji dziąsła w przypadku leczenia traumatycznych urazów stomatologicznych, resekcji i plastyki dziąsła, cięcia chirurgicznego (np. w celu usunięcia fragmentu zęba), (Martens, 2003). Autorka Claudia Caprioglio lek. dent., specjalista ortodoncji, prof. wizytujący na Uniwersytecie w Parmie (Włochy), dyrektor Centro Internazionale di Aggiornamento Odontoiatrico (C.I.A.O. s.r.l.) Via San Zeno 1, Pavia, Włochy Omawiane lasery przyczyniają się też do uśmierzania bólu podczas leczenia tkanek twardych i miękkich. W chirurgii jamy ustnej wykorzystuje się zarówno laser Nd:YAG (w trybie ciągłym lub pulsacyjnym), jak i laser diodowy (zawsze w trybie pulsacyjnym, ale o różnych amplitudach impulsów). Wzrost temperatury spowodowany przez omawiane lasery daje doskonałe efekty termostatyczne. W przypadku wszystkich rodzajów zwichnięć, bakteriobójcze i detoksacyjne właściwości laserów (diodowych, argonowych oraz laserów Er:YAG, Nd:YAG) stwarzają korzystne warunki do leczenia tkanki przyzębia (Ryc. 9, 10, 11, 12). Aby zwiększyć efektywność leczenia tkanki (radioterapii skórnej i podskórnej) i zmniejszyć ból pacjenta, zaleca się odkażanie i/lub fotomodulację lasera. Zmiany fotodynamiczne mogą wystąpić w wielu procesach fizjologicznych. Kolejne badania kliniczne mogą pomóc w ustaleniu odpowiednich warunków radioterapii. Lasery Nd:YAG, diodowe i lasery KTP mogą także stanowić alternatywną technikę dla procedury wybielania. Lasery coraz częściej zastępują metody elektrochirurgiczne podczas zabiegów chirurgicznych dziąseł. Badania wykazały, że wzrost temperatury w tkankach twardych i miękkich podczas stosowania lasera CO 2 i lasera diodowego oraz narzędzi do elektrochirurgii tkanek miękkich w obu przypadkach jest porównywalnie niski, jeśli zachowywane są odpowiednie wytyczne. Okazało się także, że laser CO 2 emituje większą ilość temperatury w okolicach dziąseł. Laser CO 2 jest wykorzystywany przede wszystkim do cięć chirurgicznych (np. do usuwania fragmentów zęba z warg lub błony śluzowej jamy ustnej). Urazy rozwijających się zębów Zaburzenia w zębach stałych spowodowane traumatycznymi urazami zębów mlecznych dzielą się na 2 grupy w zależności od rodzaju traumy stomatologicznej: wstrząs bezpośredni lub uszkodzenie pośrednie. Skala występowania tego rodzaju urazów wynosi 12-69% w zależności od badania. Utrata uzębienia oraz zwichnięcie częściowe są urazami o bardzo wysokim współczynniku powikłań. Terapia laserowa jest korzystna w następujących przypadkach: odbarwienie szkliwa: leczenie laserem erbowym, hipoplazja szkliwa: leczenie laserem erbowym, wyrzynanie ektopowe: zabieg ekspozycji chirurgicznej lub naświetlanie tkanek miękkich laserem (o średniej i dalekiej długości fali podczerwieni). Terapia laserem małej mocy lub terapia laserem miękkim (LLLT) Nietraumatyczne metody leczenia stomatologicznego można osiągnąć za pomocą terapii laserem małej mocy lub laserem miękkim.chociaż literatura naukowa poświęcona tym zagadnieniom jest obszerna, wciąż istnieją rozbieżności w metodologii oraz stosowanych dawkach. Początkowo wykorzystywano lasery helowo-neonowe (632.8 nm = λ). Dziś używa się laserów półprzewodnikowych diodowych (830 nm lub 635 nm = λ). Zmniejszono współczynnik absorpcji wody dla długości fali, żeby wiązka lasera mogła penetrować tkankę miękką oraz twardą z odległości 3-15 mm. Terapia LLLT ma wiele zastosowań w stomatologii, zarówno w leczeniu tkanki miękkiej (biostymulacja zmian chorobowych, pulpotomia, afty, opryszczki, schorzenia błony śluzowej), jak i bólu o podłożu neurologicznym (nadwrażliwość na ból, regeneracja nerwów, bóle stawu skroniowo-żuchwowego, ból pozabiegowy oraz podrażnienia od aparatu ortodontycznego). Już 1-3 dni po biostymulacji można zauważyć znaczne zmniejszenia opuchlizny i przyspieszone powstawanie nabłonka oraz włókien kolagenowych. Z perspektywy klinicznej przyspieszenie procesu naprawczego jest niezwykle istotne, w szczególności, gdy narażony jest ogólny układ obronny pacjenta (cukrzyca insulinozależna występująca u młodych i starszych pacjentów, dysfunkcja zastawki lub wada wrodzona, zapalenie wsierdzia, protezy zastawek serca, chirurgiczna rekonstrukcja komory serca). Terapia laserem małej mocy stymuluje procesy odnawiania tkanek, wpływa korzystnie na dużą liczbę systemów komórkowych oraz łagodzi mechanizmy zapalne (efekt przeciwbólowy biostymulacyjny przeciwzapalny), (Nascimento i in., 2004; Weber i in., 2006), (Ryc. 13, 14, 15). Efekty te zależą od odpowiedniego dopasowania długości fali i nie można ich osiągnąć przy zastosowaniu niespolaryzowanego i niejednolitego światła, oferowanego przez technologię LED. Terapia LLLT jest przede wszystkim stosowana w traumatologii stomatologicznej (Caprioglio C. i Caprioglio A., 2010; Turner i Hode, 2004): krótkotrwała aplikacja w błonie śluzowej jamy ustnej umożliwia wykonanie bezbolesnego zastrzyku lub leczenia bez znieczulenia. Bezpośrednia aplikacja światła lasera w otwór po zębie mlecznym przyczynia się do zmniejszenia bólu oraz redukcji podrażnienia błony śluzowej w części wierzchołkowej oraz szyjkowej zęba. Terapia laserowa zmniejsza także opuchliznę oraz uśmierza ból po leczeniu urazów warg i zębów przednich. Wykorzystywana jest też po zabiegu pokrycia miazgi, apeksogenezie oraz apeksyfikacji. Laser o długości fali nm działa przeciwbólowo z ustawieniami mocy, które wynoszą 30 J/cm 2. Efekt biostymulacji można osiągnąć przy ustawieniu mocy na 50 J/cm 2. Na podstawie tych założeń możemy rozwinąć protokoły operacyjne, które następnie można porównać, ujednolicić i powtarzać w różnych terapiach (Benedicenti, 2005) Podsumowanie Lasery są bardzo skuteczną metodą terapii nie tylko w stomatologii dziecięcej, ale także w traumatologii. Umożliwiają przeprowadzenie prewencyjnych interwencji o minimalnym stopniu inwazyjności zarówno na tkance miękkiej, jak i twardej. Aby stosowanie laserów było bezpieczne, ważne jest, aby dentyści zrozumieli charakterystykę rozmaitych długości fal oraz ich oddziaływania z tkankami biologicznymi. Dlatego też przed rozpoczęciem terapii laserowej u młodych pacjentów zaleca się dokładne zapoznanie się z tą technologią. DT Piśmiennictwo dostępne u wydawcy AD

12 12 Perspektywy DEN TAL TRI BU NE Po lish Edi tion Produkty firmy Sirona pasują do siebie jak elementy układanki... Wywiad z Jostem Fischerem prezesem i dyrektorem wykonawczym firmy Sirona. O rosnącym znaczeniu cyfrowych technologii stomatologicznych mówili wszyscy na długo przed wystawą IDS Jak widać po tegorocznej tematyce, technologia cyfrowa z pewnością zmieni świat stomatologii, stając się częścią codziennej pracy w gabinetach stomatologicznych i pracowniach protetycznych. Joste Fischer prezes i dyrektor wykonawczy firmy Sirona opowiada o wprowadzaniu cyfrowej technologii stomatologicznej do ust każdego człowieka. Sirona szeroko zaprezentowała się podczas IDS 2011, dysponując ponad m 2 powierzchni. Jakie są Pana doświadczenia związane z tegoroczną IDS? Wystawa IDS 2011 była wspaniałym doświadczeniem! Zaangażowanie gości, naszego zespołu i dystrybutorów było niewiarygodnie duże. Wystawa z całą pewnoś - cią pokazała, że gospodarka niemiecka ma się bardzo dobrze. Dla nas jako lidera rynku jest to zawsze bardzo dobry znak. Podczas IDS zaprezentowali Państwo wiele nowych produktów. Który z nich jest Pana osobistym faworytem? Każdy z naszych produktów jest moim faworytem. Wszystko, co robimy przyczynia się do ogromnego sukcesu firmy Sirona. Niezwykle istotny jest dla nas fakt, że nasi klienci inwestują nie tylko w produkt czy urządzenie, ale także w ich przyszłość. Jesteśmy innowatorami przemysłu stomatologicznego i cały czas staramy się rozwijać. Nasze systemy można roz - budowywać, tzn. uzupełniać o dodatkowe funkcje i technologie przyszłości. Ponadto, każdy z naszych produktów jest częścią cyfrowego przepływu pracy pomiędzy lekarzem dentystą i technikiem dentystycznym. Produkty firmy Sirona pasują do siebie jak elementy układanki wszystkie oferowane przez nas rozwiązania można określić w ten sposób. Jakie produkty przedstawiono podczas IDS? Najważniejszy system prezentowany podczas IDS to ORTHOP- HOS XG 3D urządzenie, które można stosować zarówno do obrazowania 3D, jak i 2D. Myślę, że XG 3D okaże się przełomem w obrazowaniu trójwymiarowym w gabinecie ogólnie praktykującego lekarza dentysty. Teraz już nie tylko specjaliści, ale także każdy dentysta będzie w stanie wykonywać trójwymiarowe zdjęcia. Przedstawialiśmy także SINIUS nowy unit stomatologiczny. SINIUS to gwiazda w naszej nowej klasie wydajności. Pozwala na oszczędność czasu lekarza, jest kompaktowy, dużą uwagę zwróciliśmy także na jego wygląd. Zgodnie z informacjami, jakie dotąd uzyskaliśmy, bardzo podoba się kobietom dentystkom. W grupie narzędzi zaprezentowaliśmy SIROBoost turbinę o dużej mocy, która pozwala na pracę bez zbędnych przeszkód. W segmencie CAD/CAM odwiedzający nasze stoisko goście mogli zapoznać się wstępnie z naszym nowym oprogramowaniem CEREC 4.0, które zostało wprowadzone na rynek latem tego roku. System ten oferuje nowy interfejs i dodatkowe funkcje, a także większą przyjemność, kreatywność i prostotę użytkowania. Jak dotąd spotykaliśmy się z entuzjastycznym przyjęciem ze strony użytkowników poprzedniego modelu systemu CEREC. Chcemy poświęcić najbliższych kilka miesięcy na doprowadzanie oprogramowania do perfekcji. Wreszcie, jako że marketing jest istotnym aspektem współczesnej stomatologii, wprowadziliśmy zintegrowany skaner twarzy. Dzięki rozbudowaniu systemu GALILEOS o skaner 3D, można teraz jednocześnie wykonać badanie rtg i skanowanie anatomii powierzchni. W efekcie uzyskujemy przyżyciowe obrazowanie struktur anatomicznych twarzy, zębów i kości. To precyzyjne obrazowanie twarzy pacjenta ułatwia lekarzowi dentyście planowanie leczenia, a pacjentowi zrozumienie proponowanej metody terapii. Dużo tych nowości! Tak, nieustannie wprowadzamy jakieś innowacje. W ciągu ostatnich 6 lat wydaliśmy ponad 250 milionów dolarów na dział badań i rozwoju. W firmie Sirona zatrudnionych jest ponad 220 inżynierów, a znacznie większa liczba specjalistów pracuje za pośrednictwem naszej sieci. W celu usprawnienia komunikacji i innowacyjności otworzyliśmy Centrum Innowacji Sirona w Bens - heim w Niem czech. To największa fabryka stomatologiczna na świecie! Centrum Innowacji mieści się w kampusie Sirona, gdzie staramy się sprzyjać innowacyjności i integrować środowisko lekarzy dentystów. Zapraszamy wszystkich do odwiedzin naszej siedziby, gdzie można zapoznać się z najnowszymi osiągnięciami stomatologii i spojrzeć w przyszłość. Skaner pulpitowy ineos Blue oraz CEREC wraz z oprogramowaniem inlab Biogeneric zostały uznane przez Journal of Dental Technology w 2010 r. za zwycięzców plebiscytu 2010 WOW! na najbardziej innowacyjne narzędzia w przemyśle techniki dentystycznej. Czy te produkty wzbudzały zainteresowanie podczas IDS? Oba produkty były szeroko prezentowane podczas IDS Nie tylko zostały uhonorowane tą nagrodą, ale też zyskały akceptację rynku. InEos powstał z myślą o technikach dentystycznych i oni bardzo go cenią! Urządzenie jest intuicyjne, a proces skanowania szybki, precyzyjny i wydajny. Odniosło ono wielki sukces rynkowy i jest obecnie filarem naszego systemu produktów dla pracowni protetycznych. Oprogramowanie CEREC Biogeneric jest najbardziej intuicyjną z dostępnych aplikacji. Analizuje indywidualnie uzębienie pacjenta, a wynik tej analizy służy jako podstawa projektowania uzupełnienia, które w efekcie wykazuje perfekcyjne, naturalne dopasowanie. W ten sposób wyeliminowaliśmy konieczność posiadania biblioteki zębów. Metoda postępowania jest wyjątkowo prosta: wystarczy jedno kliknięcie komputerową myszą, aby tworzyć korony, licówki, wkłady i nakłady, a także anatomiczne mosty. Jak duże są poszczególne oddziały firmy Sirona i jak są połączone ze sobą? Z naszych 4 oddziałów największy jest CAD/CAM, którego wiodący produkt to system CEREC do pracy przy fotelu stomatologicznym. Niewiele mniejszy jest oddział zajmujący się badaniami obrazowymi. Te 2 działy są siłą napędową współczesnej stomatologii cyfrowej. Łączy je fakt, że CEREC może współpracować z systemem GALILEOS. Trzeci pod względem wielkości jest nasz oddział zajmujący się unitami. Także tu jesteśmy światowym liderem. W tej dziedzinie zaczynaliśmy obecność marki Sirona. Wreszcie czwarty i najmniejszy oddział zajmuje się narzędziami. Oto cała Sirona! Jesteśmy bardzo zadowoleni z naszej pozycji na rynku i cały czas się rozwijamy. W ubiegłym roku odnotowaliśmy wzrost o 7,9%. W pierwszym kwartale tego roku wzrost wyniósł 15,8%. W jakie działania na rzecz społeczeństwa angażuje się firma Sirona? Bardzo poważnie podchodzimy do kwestii społecznej odpowiedzialności. Działania na rzecz społeczeństwa stanowią istotną część aktywności firmy Sirona. Jesteśmy przekonani, że mamy zobowiązania wobec potrzebujących, dlatego angażujemy się w działania lokalne i na skalę korporacyjną, np. wspomogliśmy kliniki w Peru, Tanzanii i Ghanie, przekazując im sprzęt. Niektóre z tych działań wynikają ze współpracy pomiędzy firmą Sirona i naszym dystrybutorem Henry Schein. Stąd wzięło się też wsparcie dla największej organizacji typu non-profit SCO Family of Services w Nowym Jorku. Henry Schein i Sirona wspólnie zorganizowali na jej rzecz akcję charytatywną. Założyliśmy także fundusz pomocowy natychmiast po katastrofie w Japonii. Miał on na celu zapewnienie wsparcia i pomocy naszym kolegom dotkniętym katastrofą. Podczas specjalnie zorganizowanych akcji w Bensheim i Salzburgu oraz podczas IDS udało się zebrać ok euro. Sirona zwiększyła następnie tę kwotę do euro. Jaka jest Państwa wizja stomatologii przyszłości? Oczywiście obserwujemy, jak stomatologia cyfrowa, w tym CAD/ CAM, staje się centrum pracy gabinetu stomatologicznego. W ciągu ostatnich lat ciężko pracowaliśmy, aby doprowadzić do takiej sytuacji i jesteśmy na dobrej drodze. Gdybyśmy mogli przenieść się w przyszłość o 5 lat, prawdopodobnie zobaczylibyśmy, że każdy gabinet wykorzystuje technologię CAD/CAM i stomatologię cyfrową, szczególnie w krajach wysokorozwiniętych. Jesteśmy przekonani, że tak się stanie. A dla firmy Sirona będzie ogromną nagrodą, jeśli będzie czołową marką w tym procesie. Na ile ważny jest dla firmy Sirona rynek polski? Polska jest dla nas jednym z najmocniejszych krajów Europy środkowo-wschodniej, to dla nas olbrzymi rynek. Prawdopodobnie może być siłą napędową dla działań w innych krajach Europy środkowowschodniej. Czy macie Państwo określony cel, jaki chcielibyście osiągnąć w Polsce? Tematem, na którym skupiamy się na całym świecie, a w szczególności w Polsce jest stomatologia cyfrowa ze szczególnym uwzględnieniem technologii CAD/CAM i systemów do obrazowania 2D i 3D. Można powiedzieć, że jesteśmy liderem na rynku w segmencie urządzeń CAD/CAM, a prawdopodobnie osiągniemy tę pozycję także w odniesieniu do metod obrazowania. Ponadto skupiamy się szczególnie na kobietach praktykujących stomatologię. W Polsce jest wysoki odsetek kobiet wśród dentystów. Bierzemy to pod uwagę. Lekarki dentystki zwracają szczególną uwagę na estetykę, ergonomię i wygodę pracy. Nasze produkty powstają z uwzględnieniem tych wysokich oczekiwań: nasze turbiny są lekkie, ale wydajne, nasze unity są łatwe w obsłudze dzięki interfejsowi EasyTouch. Ponadto, nasz nowy unit SINIUS zaprojektowano ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb naszych klientek płci żeńskiej. Czy wszystkie nowe produkty firmy Sirona trafią na polski rynek jeszcze w tym roku? Tak, wszystkie nasze nowe produkty będą wprowadzane na rynek polski w tym roku, np. SIROBoost i SIROLaser mają menu w języku polskim. Laser można także wykorzystywać do wybielania zębów. Te produkty oraz PerioScan zostały wprowadzone na rynek zaraz po wystawie IDS. SINIUS oraz nowy CEREC z oprogramowaniem inlab pojawią się jesienią. Polski rynek jest dla nas bardzo ważny i cały czas wspomagamy naszych dystrybutorów w tworzeniu sieci sprzedaży i obsługi klienta. Czy firma ma nową strategię na polski rynek? W Polsce obserwujemy duży wzrost zainteresowania technologią CAD/CAM, szczególnie systemem CEREC. Dentyści chętnie korzystają z precyzyjnego i estetycznego leczenia podczas jednej wizyty. Ten trend jest zgodny ze światowym wzrostem zainteresowania cyfrową stomatologią oraz naszą technologią CAD/CAM. Koncentrujemy się zatem na poszerzaniu wiedzy na temat tego segmentu stomatologii, aktywnie wspierając organizację kongresów naukowych, wykładów uniwersyteckich i praktycznych prezentacji w całej Polsce. DT

13 DEN TAL TRI BU NE Po lish Edi tion Perspektywy 13 Od stomatologii analogowej do cyfrowej Bernhard Moldenhauer i Matthias Diessner, Dental Tribune International Z okazji Scandefa największej wystawy stomatologicznej w Skandynawii przedstawiciele redakcji DTI odwiedzili siedzibę główną firmy 3Shape, umiejscowioną w samym centrum starej Kopenhagi. Celem wizyty było zapoznanie się z nowymi produktami firmy oraz jej strategią na przyszłość. W historycznym budynku, tuż obok placu Kongens Nytorv i teatru Royal Danish Theatre, zastaliśmy jasne, przestronne pomieszczenia idealne środowisko dla młodej, pełnej pasji i ambicji organizacji, której celem jest wytwarzanie najlepszych technologicznie rozwiązań w dziedzinie trójwymiarowego skanowania i techniki CAD/CAM. Od prawej do lewej: Nikolaj Deichmann (CFO), Tais Clausen (CTO) i jeden z projektantów firmy 3Shape. Firma 3Shape, określana często jako Google przemysłu stomatologicznego, powstała 11 lat temu w jednopokojowym mieszkaniu. Założyło ją 2 młodych i ambitnych absolwentów Politechniki Duńskiej i Kopenhaskiej Szkoły Biznesu: Tais Clausen i Nikolaj Deichmann. W tamtym czasie Tais kończył pracę dyplomową na temat przełomowej techniki skanowania trójwymiarowego, a Nikolaj zdobywał tytuł magistra finansów i ekonomii. Poznali się przez wspólnych znajomych i postanowili razem wziąć udział w prestiżowym konkursie Venture Cup na najlepszy biznesplan, organizowanym przez McKinsey. W konkursie zajęli II miejsce, a przez cały czas trwania rywalizacji dyskutowali nad możliwościami komercyjnego wykorzystania technologii. Tak zrodził się pomysł na stworzenie firmy 3Shape. Na początku młodzi przedsiębiorcy zwrócili się do firm produkujących aparaty słuchowe, proponując opracowanie systemu kontroli jakości ślimaków i odlewów ucha na potrzeby tworzenia aparatów słuchowych. Podobnie jak w przypadku uzupełnień stomatologicznych, takie aparaty muszą być indywidualnie dopasowane do kanału słuchowego pacjenta. Tradycyjnie wykonuje się je, pobierając wycisk ucha, który poddaje się ręcznej obróbce i przycinaniu, a następnie na jego podstawie wykonuje się odlew. Jest to czasochłonna, ręczna praca. Podczas tych pierwszych spotkań zdaliśmy sobie sprawę, że możemy stworzyć system do masowej zindywidualizowanej produkcji. Tak więc zamiast poprzestać na kontroli jakości, postanowiliśmy całkowicie zmienić proces produkcji, zastępując pracę ręczną, polegającą na kilkugodzinnym modelowaniu aparatów słuchowych, procesem całkowicie cyfrowym mówi N. Deichmann. Firma 3Shape zdigitalizowała cały proces produkcji, wprowadzając trójwymiarowy system do pobierania wycisków ucha, program do zarządzania wyciskami, oprogramowanie CAD niezbędne dla symulacji położenia wszystkich elementów elektronicznych, jakie muszą zmieścić się wraz ze ślimakiem w uchu pacjenta, zajmując jak najmniej miejsca oraz oprogramowanie CAM kontrolujące proces wytwarzania urządzeń. Clausen i Deichmann opracowali system dla jednej firmy produkującej aparaty słuchowe, zachowując jednak wszelkie prawa, by móc sprzedawać tę technologię innym. W tamtym czasie 90% światowego rynku aparatów słuchowych kontrolowało zaledwie 6 firm. W ciągu 3 lat wszystkie odeszły od produkcji ręcznej, przechodząc na cyfrową. Obecnie ok. 90% wszystkich aparatów słuchowych powstaje z użyciem technologii 3Shape. Tais i Nikolaj od początku byli świadomi ogromnego potencjału, jaki kryje się w technice trójwymiarowego skanowania. Dlatego wkrótce zaczęli szukać innych dziedzin przemysłu, gdzie tak jak w pracowniach stomatologicznych proces wytwarzania jest podobny do produkcji aparatów słuchowych. W 2004 r. firmą 3Shape zaczęły interesować się firmy stomatologiczne, które chciały współpracować w zakresie tej technologii. Szybko doszliśmy do wniosku, że jeśli chcemy powtórzyć sukces, jaki osiągnęliśmy w przemyśle aparatów słuchowych, musimy stworzyć pełny system, bardzo przyjazny dla użytkownika, który wdrożą pracownie protetyczne. Zaczęliśmy odwiedzać takie pracowni, próbując zaprojektować sposób optymalizacji całego procesu, a nie tylko lepszej metody wykonywania czapeczek z tlenku cyrkonu. Od samego początku naszą wizją było całkowite przejście z analogowego do cyfrowego sposobu postępowania wyjaśnia Deichmann. Firma 3Shape wprowadziła swój pierwszy trójwymiarowy skaner stomatologiczny i oprogramowanie CAD/CAM do wirtualnego projektowania uzupełnień podczas targów IDS w Kolonii w 2005 r. System okazał się strzałem w dziesiątkę! W kolejnych latach firma poszerzała i rozbudowywała ofertę produktów dla pracowni protetycznych, przez cały czas współpracując z klientami i angażując ich w proces tworzenia produktów od najwcześniejszych etapów. Prawdopodobnie najważniejszą dla nas lekcją było zrozumienie, że innowacja jest skuteczna tylko wtedy, kiedy powoduje zmianę w kierunku, który jest korzystny dla lekarza dentysty w jego codziennej pracy powiedział Tais Clausen, prezes zarządu i lider zespołu rozwojowego 3Shape. Technologia CAD/CAM zdominowała pracownie i gabinety stomatologiczne, zapewniając wysoką rentowność poprzez utrzymywanie najwyższej jakości dzięki standaryzowanemu, kontrolowanemu procesowi produkcji, który ma także zalety dla pacjenta. W Niemczech, które są od dawna krajem wcześnie wprowadzającym nowe technologie, obecnie ok. 82% wszystkich uzupełnień ceramicznych wykonuje się w technologii CAD/CAM. Dzisiaj zadajemy sobie pytanie nie o to, czy technologia CAD/CAM utrzyma się w przemyśle, ale raczej o to, kiedy wszyscy dentyści zaczną korzystać z jej możliwości mówi Clausen. Po zaistnieniu w pracowniach protetycznych, firma 3Shape wykorzystała sprawdzoną technologię także w gabinetach stomatologicznych. Przeprowadziliśmy analizę wszystkich systemów skanujących dostępnych na rynku i określiliśmy, co nam się w nich podoba i co chcielibyśmy zmienić. Celem było stworzenie systemu, który łączyłby w sobie wszystkie zalety i eliminował wszystkie wady istniejących produktów. Nasze rozwiązanie miało być szybsze, prostsze, dokładniejsze i bardziej niezawodne powiedział Deichmann. W dniu otwarcia Międzynarodowej Wystawy Stomatologicznej IDS 2011 w Kolonii firma 3Shape zaprezentowała swoje najnowsze osiągnięcie, tj. system TRIOS do pobierania wycisków wewnątrzustnych. Ma on zrewolucjonizować pracę w gabinecie stomatologicznym. Stoisko handlowe firmy bez przerwy pełne było lekarzy dentystów, którzy chcieli zobaczyć skaner TRIOS 3D. Samo urządzenie, poza wszystkimi jego zaletami jest eleganckie i gustowne, co rzadko zdarza się w przypadku sprzętu stomatologicznego. Jedną z istotnych cech skanera TRIOS 3D jest fakt, że lekarz nie musi nanosić na powierzchnię zębów aerozolu ani proszku. W ten sposób skanowanie staje się proste, szybkie i komfortowe dla pacjenta. Jednocześnie precyzja skanowania nie jest pogarszana przez materiał nanoszony na powierzchnię zębów. Dodatkowo system pozwala na skanowanie wielu rodzajów materiałów, takich jak: metale, materiały półprzezroczyste i skóra. Lekarz może stosować go w praktyce klinicznej po bardzo krótkim treningu, już od pierwszego dnia. Skaner rejestruje ponad dwuwymiarowych obrazów na sekundę. Jest 100-krotnie szybszy od konwencjonalnej kamery. Lekarze, którzy widzieli prezentację sprzętu podczas IDS, mówili potem, że wszystko wskazuje na to, iż gabinety stomatologiczne, w których nie pobiera się tradycyjnych wycisków to kwestia bardzo niedalekiej przyszłości. Otwarty interfejs komunikacji pozwala dentystom na przesyłanie przez Internet danych będących wynikiem skanowania bezpośrednio do wybranej pracowni, gdzie technik może niezwłocznie rozpocząć projektowanie uzupełnień przy pomocy oprogramowania DentalSystem firmy 3Shape lub odpowiedniego wyjścia do oprogramowania innej firmy. Program do komunikacji TRIOS zawiera także narzędzie pozwalające na wizualizację rozwiązań wybranych przez technika, np. za pośrednictwem urządzenia ipad. Można to zrobić w bardzo krótkim czasie, kiedy pacjent wciąż jest na fotelu, co szczególnie istotne w przypadku prac w odcinku przednim. System zaprojektowano w taki sposób, aby oferować dentystom uzupełnienia najwyższej jakości i leczyć więcej pacjentów, a nie tracić czas i pieniądze na skrawanie uzupełnień przy fotelu. System ten przeznaczony jest do stosowania w wielu wskazaniach i pozwala na Siedziba główna firmy 3shape w Kopenhadze. uzyskanie wysokiej jakości danych 3D, które mogą być bez trudu wykorzystane w każdej pracowni. Zasadniczo dane cyfrowe umożliwiają kontrolę, są przewidywalne i dostępne w każdej chwili, a przy tym wymagają tylko minimalnej ilości miejsca. To gwarantuje, że dentysta może posiadać informacje, których użyje bez ograniczeń. Może też potencjalnie wyeksportować wirtualne próbne odbudowy do innych systemów, np. służących do produkcji uzupełnień. Co ciekawe, 3Shape to jedyna duża firma stomatologiczna, która przyjęła zasadę braku wyłączności. Wszystkie produkty są tworzone jako rozwiązania typu plug-andplay. Mają też otwarty interfejs, umożliwiający podłączanie aplikacji innych firm. 3Shape została już 3 razy wybrana przez Ernst & Young w Danii jako przedsiębiorca roku w kategorii Innowacje. Ta prestiżowa nagroda przyznawana jest w uznaniu innowacji, przywództwa, nowoczesnych produktów, międzynarodowej sieci i jasnej strategii, sprzyjającej ciągłemu rozwojowi. Obecnie dział rozwoju firmy 3Shape liczy ponad 100 pracowników 22 różnych narodowości. Wśród nich co najmniej 30 osób ma tytuł doktora. Wszystkie produkty i rozwiązania powstają dzięki połączeniu nowoczesnych technologii z najnowszymi trendami w przemyśle i na rynku. Menadżerowie produktów i najważniejsi projektanci firmy 3Shape regularnie spotykają się z partnerami zajmującymi się dystrybucją na całym świecie, aby każdy produkt mógł pozostać w czołówce swojej klasy. Przez cały cykl projektowania powstają one w ścisłej współpracy z partnerami, którzy rozumieją potrzeby klientów i rynku. Choć za firmą 3Shape stoi 10 lat niezwykłej historii, jej twórcy stale patrzą w przyszłość. Kierownictwo firmy wierzy, że era całkowicie cyfrowej stomatologii jest od nas odległa zaledwie o kilka lat nawet wówczas, jeśli zawsze będą istniały mniejsze gabinety, pracujące w tradycyjny sposób. DT Informacje o firmie 3Shape 3Shape to prywatna firma z siedzibą główną w Kopenhadze. Zatrudnia największy na świecie zespół zajmujący się opracowywaniem skanerów i oprogramowania dla segmentu stomatologicznego, pracujący w Danii i na Ukrainie. Ośrodki produkcyjne znajdują się w Polsce, a biura obsługi klienta w New Jersey (USA) i w Szanghaju (Chiny). Więcej informacji na temat produktów firmy 3Shape można znaleźć na stronie internetowej Działy obsługi klienta firmy 3Shape działają w Kopenhadze (Dania), New Jersey (USA) i Szanghaju (Chiny), obejmując niemal wszystkie strefy czasowe. Bardzo bliska współpraca pomiędzy działem obsługi klienta i zespołem projektantów pozwala uzyskać doskonały poziom wydajności i reakcji na proś by o pomoc ze strony partnerów, dostępny w 12 najważniejszych językach świata.

14 14 Wydarzenia DEN TAL TRI BU NE Po lish Edi tion Polska grupa w fabryce firmy Camlog Biotechnologies AG zycję na tym niezwykle konkurencyjnym rynku. Podczas targów IDS 2011 w Kolonii firma wprowadziła na rynek kolejny, innowacyjny produkt: system implantologiczny CONELOG, którego jedną z cech szczególnych jest połączenie idei pionowych nacięć (log) ze stożkowatą budową gniazda łącznika Na początku lipca br. firma FM Produkty Dla Stomatologii, nowy przedstawiciel firmy Camlog Biotechnologies AG w Polsce, zorganizowała wyjazd do Stuttgartu, gdzie grupa lekarzy i techników dentystycznych z Polski mogła poznać technologię wytwarzania i możliwości, jakie dają implanty Camlog. Siedziba Zarządu firmy Camlog mieści się w Bazylei w Szwajcarii, natomiast fabryka, którą grupa z Polski miała okazję zwiedzać, znajduje się w Wimsheim obok Stuttgartu w Niem - czech. Zakład, w którym produkowane są implanty, to modernistycznie zaprojektowany, nowoczesny zespół hal i pomieszczeń biurowych o wspólnej powierzchni ponad 8 tys. m 2, który wciąż się rozbudowuje. W fabryce pracuje prawie 300 osób (w tym także Polacy) i jest to jeden z najnowocześniejszych tego typu obiektów w Europie. Produkty firmy Camlog Biotechnologies AG pojawiły się na rynku w 1999 r. Wiedza i doświadczenie zespołu specjalistów z wielu dziedzin pozwoliły na dynamiczny rozwój firmy tak, że obecnie produkty marki Camlog są używane w 20 krajach Europy, Azji i Ameryki Płn., gdzie cieszą się zaufaniem implantologów i ich pacjentów. Camlog jest liderem na rynku implantologicznym Austrii i Węgier, a także zajmuje drugą pozycję wśród największych firm na rynku niemieckim. System implantologiczny CAMLOG, który firma wprowadziła na rynek niemiecki okazał się wielkim sukcesem. Po 11 latach od debiutu Camlog osiągnął drugą po- (cone). Obecnie system ten dostępny jest również w Polsce. Podczas wizyty w fabryce w Wimsheim, lekarze i technicy z Polski mieli okazję poznać nie tylko sekrety produkcji implantów Camlog, ale także wysłuchać szeregu wykładów przedstawiających zalety i możliwości rekonstrukcyjne, jakie daje ten system. Wśród wykładowców byli: Ingo Fritz (z ramienia firmy Camlog Biotechnologies AG), dr Maciej Stupka (jeden z lekarzy najlepiej znających system Camlog w Polsce), dr Radosław Jadach (który przedstawił bardzo ciekawy przypadek zastosowania najnowszych implantów CONELOG ), Alfons Kiener (dyrektor ds. szkoleń w firmie Camlog) oraz dr Karl-Ludwig Ackermann (specjalista w zakresie chirurgii stomatologicznej w praktyce grupy Axel Kirsch w Stuttgarcie, członek zarządu stowarzyszenia DGI, od początku związany z firmą Camlog). Dr Maciej Stupka i dr Karl-Ludwig Ackermann zostali odznaczeni przez FM Dental medalem Primus Inter Pares jako ci, którzy przyczynili się do nawiązania współpracy między FM Dental i firmą Camlog. Poza bogatym program naukowym, wyjazd obfitował w atrakcje spoza stomatologii, takie jak zwiedzanie muzeum Porsche i muzeum Mercedesa, które na długo zostaną w pamięci nie tylko miłośników motoryzacji. Organizatorzy zadbali również o wrażenia kulinarne, restauracja CUBE na ostatnim piętrze jednego z najnowocześniejszych budynków w Stuttgartcie, rozpieściła wszystkim podniebienia oryginalnymi połączeniami smaków kuchni fusion. Podsumowując, wyjazd grupy polskich lekarzy do Stutgarttu był udany pod każdym względem, a z pewnością przekazana tam wiedza implantologiczna przyczyni się do rozpowszechnienia systemu Camlog w Polsce. DT

15 DEN TAL TRI BU NE Po lish Edi tion Wydarzenia 15 Stomatologia estetyczna w Dubrowniku liseykina/shutterstock.com Na przełomie września i października br. ( ) w Dubrowniku (Chorwacja) odbędzie się Międzynarodowy Kongres Europejskiego Stowarzyszenia Stomatologii Kosmetycznej (European Society of Cosmetic Dentistry ESCD). Stowarzyszenie ESCD (dawniej ESED) zostało założone w 2003 r. przez grupę praktyków lekarzy dentystów i techników dentystycznych, wspierane jest także przez profesorów z ośrodków uniwersyteckich z całej Europy. ESCD powstało w odpowiedzi nie tylko na rosnące zainteresowanie społeczeństwa stomatologią kosmetyczną, ale także z uwagi na potrzeby europejskiego lekarza dentysty, pomagając poszerzać wiedzę i umiejętności w tej dziedzinie. Stowarzyszenie znane jest ze współpracy z najznakomitszymi specjalistami z dziedziny estetyki. Ubiegłoroczny kongres był ogromnym sukcesem, zorganizowany w Londynie przy współpracy z Brytyjską Akademią Stomatologii Kosmetycznej (British Academy of Cosmetic Dentistry BACD) i Amerykańską Akademią Stomatologii Kosmetycznej (American Academy of Cosmetic Dentistry AACD). Tegoroczny kongres odbędzie się w Dubrowniku (Chorwacja), partnerem i współorganizatorem spotkania jest Croatian Dental Chamber. Wśród zaproszonych wykładowców znaleźli się m.in.: Gerwin Arnetzl (Graz, Austria), Nasser Barghi (San Antonio, U.S.A), Luke Barnett (London, Wlk. Brytania), James Goolnik (London, Wlk. Brytania), Lennart Jacobsen (London, Wlk. Brytania), Martin Jöergens (Dues - seldorf, Niemcy), Pavel Kobler (Zagreb, Chorwacja), Marco Martignoni (Włochy), Alain H. Romanos (Bertut, Liban), James Russel (Wlk. Brytania), Noam Tamir (London, Wlk. Brytania), Marcel A. Wainwright (Duesseldorf, Niemcy), Bob Khanna (London, Wlk. Brytania), Dubravko Jurišić (Chorwacja). Wolfgang Richter, prezydent ESCD stwierdza: Bardzo cieszy mnie współpraca z lokalnymi partnerami ESCD. Tegoroczny kongres dowodzi, że potrafimy działać na dwóch płaszczyznach: globalnej i lokalnej. Wierzę, że wspólne wystąpienia chorwackich i międzynarodowych wykładowców przyciągną uwagę dentystów z Europy w schodniej i południowej. W przyszłym roku Międzynarodowy Kongres Stomatologii Estetycznej odbędzie się w Bukareszcie. Dzięki współpracy z naszym rumuńskim partnerem SSER (Rumuńskie Stowarzyszenie Stomatologii Estetycznej) już mamy potwierdzony udział znakomitych wykładowców. Więcej informacji na temat tegorocznego kongresu ESCD można znaleźć na stronie Stowarzyszenia: DT 7. Sympozjum Środkowo-Europejskiej Akademii Implantologii (CEIA) W dniach października br. w Krakowie odbędzie się 7. Sympozjum Środkowo-Europejskiej Akademii Implantologii (CEIA). W tym roku organizatorzy zaprosili wykładowców nie tylko z Europy i USA, ale również z Izraela, Tajlandii i Hong Kongu. Wśród zaproszonych wykładowców znaleźli się: Federico Hernandez-Alfaro, MD, DDS, PhD, FEBOMS Puchan/Shutterstock.com dr n. med. Piotr Majewski prof. dr n.med. Christian Stappert prof. Somchai Sessiriosombat,DDS, MD dr n. med. K. L. Yip dr n.med. Dean C. Vafiadis dr Moshe Goldstein dr n. med. Barry Marshak dr n. med. Krzysztof Gronkiewicz Tegoroczne Sympozjum CEIA będzie również wyjątkowe ze względu na miejsce, w którym będą odbywać się obrady, tzn. w niedawno odnowionej Galerii Sztuki Polskiej w Sukiennicach na Rynku Głównym w Krakowie. To właśnie w otoczeniu największych arcydzieł polskiego malarstwa XIX w. wykładowcy i uczestnicy 7. Sympozjum CEIA będą dyskutować o możliwościach zastosowania nowych rozwiązań terapeutycznych w implantologii stomatologicznej. Obecnie gruntownie odrestaurowana i zmodernizowana Galeria Sztuki Polskiej XIX w. w Sukiennicach była pierwszym polskim Muzeum nazwanym Narodowym. Zgromadzono tutaj blisko 1300 obrazów i rzeźb, w tym tak olbrzymie płótna jak Pochodnie Nerona Henryka Siemiradzkiego, Hołd pruski, Kościuszko pod Racławicami Jana Matejki czy Czwórka Józefa Chełmońskiego. Tradycyjnie drugi dzień sympozjum w całości będzie poświęcony części praktycznej i jest kontynuacją zaawansowanych kursów implantologicznych. Z udziałem zagranicznych mentorów, zostaną przeprowadzone zabiegi na żywo. Planowanie, omawianie Fundacja do walki z nowotworami jamy ustnej Z uśmiechem przez życie stawia sobie za cel uświadamianie społeczeństwu stopnia zagrożenia tymi nowotworami. Działania fundacji skupiają się na szerzeniu informacji dotyczących badań, stosowania właściwych zabiegów higienicznych i szeroko rozumianej profilaktyki, aby uchronić jak najwięcej osób przed najcięższymi konsekwencjami zaniedbań. Symbolem fundacji jest niebieska wstążka, kolor niebieski symbolizuje wodę, niesie radość i spokój. Działacze fundacji mają nadzieję, że dzięki ich pracy więcej osób zadba o higienę jamy ustnej, a pacjenci przestaną bać się badań profilaktycznych i zaczną się im regularnie poddawać. W efekcie, zapewnią sobie długie lata życia w spokoju i radości. 28. października br. w warszawskim Centrum Jupiter odbędzie się konferencja poświęcona działalności fundacji oraz aspektom związanym z chorobą nowotworową jamy ustnej od jej rozpoznania po leczenie. Konferencja odbędzie się pod hasłem: Lekarz dentysta lekarzem pierwszego kontaktu w profilaktyce nowotworowej jamy ustnej. Przewidziane są wykłady z zakresu periodontologii, onkologii, psychologii oraz stomatologii prowadzone przez wybitnych specjalistów. i podsumowanie przeprowadzonych zabiegów, a także dyskusja wśród doświadczonych klinicystów dają kolejną możliwość wymiany naszych doświadczeń praktycznych i uzupełnienia wiedzy teoretycznej. Więcej informacji na temat wykładów i warunków uczestnictwa w 7. Sympozjum CEIA można znaleźć na stronie: Konferencja Fundacji do walki z nowotworem jamy ustnej DT W programie Konferencji m.in: sprawozdanie z działalności fundacji, wystąpienie dr Magdaleny Madalińskiej pt.: Zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej w praktyce lekarza dentysty diagnostyka i leczenie. Możliwości, jakie daje test ViziLite i inne dostępne testy diagnostyczne oraz wykład dr. Roberta Balickiego pt.: Najnowsze dane o zmianach przedrakowych jamy ustnej: etiologia, klinika, diagnostyka, leczenie i wystąpienie dr. Pawła Grabowskiego pt.: Dlaczego większość nowotworów głowy i szyi jest późno rozpoznawana?, a także zaprezentowane zostaną wszystkie metody badań przesiewowych dostępne w Polsce. Więcej informacji na temat spotkania można uzyskać na stronie DT Kontakt: Fundacja Z uśmiechem przez życie ul. Sucha Warszawa

16

17 COSMETIC TRI BUNE The World s Cosmetic Dentistry New spa per Po lish Edi tion SIERPIEŃ 2011 VOL. 1, NR 1 News Rozmowa z dr. Jose Roberto Maura Prezydentem IFED Strona 2 Perspektywy Badanie mikroskopią konfokalną po zabiegu wybielania Strona 4 Praktyka Uzupełnienia tymczasowe w przypadkach złożonych Strona 6 25 lat sprawdzonej klinicznej wydajności Dennis J. Fasbinder, USA W 1985 r. prof. Werner Mőrmann i dr Marco Brandestini z zespołem stworzyli podstawy nowego systemu leczenia, na który składa się pobieranie optycznych wycisków, wykorzystywanie metodologii CAD oraz numerycznie sterowanych frezarek. Ten nowy pomysł zmotywował wielu klinicystów do kontynuowania własnych badań. Dziś CEREC jest jedną z najbardziej szczegółowo badanych procedur dentystycznych, którą opisano w ponad 250 badaniach klinicznych i ok porównaniach podłużnych dotyczących rekonstrukcji protetycznych. Długoterminowe obserwacje wskazują, że uzupełnienia z wiązaniami adhezyjnymi wyprodukowane przy użyciu pierwszych wersji systemu CEREC (CEREC 1 i 2) osiągnęły wyższe wskaźniki żywotności (wg esty- niu symulacji żucia zaobserwowano pęknięcia w szkliwie na powierzchni przedsionkowej i powierzchni jamy ustnej. Na krawędziach szkliwa wykryto także odpryski. Tego rodzaju defekty nie wystąpiły w ubytkach, w których natychmiast zastosowano inlay e wykonane metodą CEREC. Wynika z tego, że natychmiastowe leczenie ubytków za pomocą inlay ów oraz eliminacja potrzeby zastosowania uzupełnienia tymczasowego zmniejszają ryzyko wystąpienia pęknięć szkliwa oraz odprysków na krawędziach. Mikromechaniczne spoiwo pomiędzy ceramicznym inlay em a tkanką twardą zęba stabilizuje ściany ubytku. Jak wykazują wyniki badań długoterminowych, w połączeniu z wiązaniami adhezyjnymi, utrwalający efekt natychmiastowego uzupełnienia CEREC równoważy konsekwencje będące skutkiem powstania szerszych szczelin adhezyjnych. Stosując system CEREC 3, wykonano 63 korony dla 43 pacjentów, a następnie zamocowano je przy użyciu podwójnie utwardzanego cementu glasjonomerowego. W pierwszym tygodniu po zabiegu odnotowano niewielki stopień nadwrażliwości zębów, który zmniejszył się po 3 tygodniach. Badania przeprowadzone podczas rocznych i 2-letnich wizyt kontrolnych nie wykazały żadnych oznak nadwrażliwości. Po upływie 2 lat badania kliniczne nie wykazały pęknięć koron lub wyszczerbień powierzchni. Wskutek przeprowadzonych obserwacji klinicznych wydano pozytywną prognozę żywotności materiału. Chociaż 2 lata to krótki okres, wskaźniki żywotności dorównują wynikom otrzymanym w podobnych badaniach nad koronami ceramicznymi (Ryc. 1). CT CT Autor Dr Dennis J. Fasbinder jest pracownikiem klinicznym Wydziału Kardiologii, Nauk Rekonstrukcyjnych i Endodoncji Uniwersytetu Michigan. AD Oryginalna formuła Ryc. 1: Korony LS2 po 2-letniej wizycie kontrolnej. matora Kaplana-Meiera) niż uzupełnienia ceramiczne wykonane metodą klasyczną. Odbudowy CEREC z 20-letnim stażem nadal cechują się kliniczną doskonałością, którą zazwyczaj przypisuje się uzupełnieniom na podbudowie z metalu. Doświadczenie wskazuje na to, że produkowane w systemie CE- REC inlay e, onlay e, korony częściowe, licówki oraz korony na zęby przednie i tylne mogą stanowić alternatywę dla klasycznych uzupełnień na podbudowie z metalu. Natychmiastowe leczenie utrwala szkliwo Celem twórców systemu było wprowadzenie technologii CAD/CAM do wykonania natychmiastowych ceramicznych uzupełnień bez konieczności stosowania uzupełnień tymczasowych. Doświadczenie kliniczne wykazało, że prowizoryczne uzupełnianie ubytków wypełnieniami typu inlay wpływa negatywnie na spójność szkliwa. Po wykona- Korony CEREC o wysokiej wytrzymałości Dotychczas badania koncentrowały się przede wszystkim na koronach CEREC wykonanych z materiałów ceramicznych z dodatkiem skalenia. Na Wydziale Stomatologii Uniwersytetu Michigan przeprowadzono badania przydatności materiału zawierającego dwukrzemian litu (LS2, system IPS e.max CAD, Ivoclar Vivadent) do wykonywania jednolitych koron pełnokonturowych. Celem badania było sprawdzenie wzmocnionej wytrzymałości materiału LS2 na naprężanie ( MPa) podczas aplikacji sił żucia występujących w okolicach zębów przedtrzonowych i trzonowych. Na pełną preparację korony składało się: zmniejszenie powierzchni żującej o 2 mm, redukcja okluzji w strefie środkowej bruzdy o 1,5 mm (z zaokrągleniem krawędzi i wykonaniem brzegu w formie schodka prostego) oraz ścian osiowych o 1,2 mm. Jedna płukanka wiele zastosowań Ekspert w higienie jamy ustnej Pierre Fabre Médicament Polska Sp. z o.o. ul. Belwederska 20/22, Warszawa, tel. (22)

18 2 News COSMETIC TRI BU NE Po lish Edi tion Filozofia leczenia stomatologicznego jest bardzo ważna... Wywiad z dr José Roberto Mourą prezydentem Międzynarodowej Federacji Stomatologii Estetycznej (IFED). Dr José Roberto Moura ukończył Uniwersytet Taubaté (Brazylia) w 1983 r. i zdobył stopień specjalizacyjny w stomatologii rekonstrukcyjnej. Następnie na tej samej uczelni zdobył tytuł magistra protetyki. W latach oraz dr Moura był prezydentem Brazylijskiego Stowarzyszenia Stomatologii Estetycznej (BSED). Obecnie jest prezydentem Międzynarodowej Federacji Stomatologii Estetycznej (IFED). Jest Pan zaangażowany w stomatologię estetyczną od 1999 r., kiedy objął Pan kierownictwo w stowarzyszeniu BSED. Jak zaczęła się Pana przygoda ze stomatologią? Ze stomatologią estetyczną byłem związany na długo przed 1999 r. W 1990 r. zaangażowałem się w stomatologię adhezyjną, wykorzystując materiały i techniki, które do Brazylii przywiozłem z USA. W 1994 r. mój przyjaciel dr Marcelo Fonseca założył BSED i zaprosił mnie do zarządu. Pracowaliśmy w tej samej dziedzinie, chociaż w tamtych czasach była ona w Brazylii nowością. Rozwój stomatologii kosmetycznej powodowany jest życzeniami pacjentów, współczesną modę i panującymi trendami. Większość zabiegów wiąże się jednak z inwazyjnością, nie zawsze są one zgodne z zasadami zdrowia jamy ustnej i standardami etycznymi. Nie zgadzam się z tym stwierdzeniem. Uważam, że stomatologia estetyczna opiera się także na bezpośrednich uzupełnieniach kompozytowych, które są bardzo nieinwazyjną metodą przywracania uśmiechu przy jednoczesnym zacho - waniu struktury zębów. Nawet wiązane uzupełnienia ceramiczne stały się bardziej zachowawcze. Dzięki ulepszonym materiałom tego rodzaju uzupełnienia stają się coraz bardziej wytrzymałe przy jednoczesnym ograniczeniu grubości materiału. Poza tym, istnieją zachowawcze techniki estetyczne, takie jak wybielanie, kosmetyczne konturowanie kształtu zębów i zabiegi mikroabrazji. Filozofia leczenia stomatologicznego jest tutaj bardzo ważna, a na nią wpływa sposób kształcenia dentystów. Na co, Pana zdaniem, powinni zwrócić uwagę dentyści, chcący wprowadzić stomatologię kos - metyczną do swoich gabinetów? W stomatologii kosmetycznej wykorzystujemy materiały, których zadaniem jest nie tylko przywrócenie funkcjonalności leczonego zęba, ale także jego wyglądu. Materiały te, głównie kompozyty i ceramika są w powszechnym użyciu w wielu praktykach stomatologicznych. Poza tym, w wielu krajach stomatologia estetyczna jest jednym z głównych powodów, dla których pacjenci odwiedzają gabinety. Każdy lekarz, planujący poświęcić się stomatologii kosmetycznej musi podejść do tego zadania bardzo poważnie i rozwijać swoje umiejętności na praktycznych kursach, w szczególności poświęconych leczeniu zachowawczemu i zdrowiu pacjenta. Jest Pan prezydentem federacji IFED. Jakie są jej główne cele? Głównym celem federacji IFED jest zebranie uczelni stomatologicznych z całego świata w celu promowania wymiany doświadczeń i wiedzy. Podczas corocznej konferencji IFED odbywa się zebranie główne, na którym przedstawiciele uczelni prezentują nowe rozwiązania. Co 2 lata IFED organizuje także spotkania na szczeblu światowym, których gospodarzem jest jedna z uczelni członkowskich Federacji. Kolejna konferencja odbędzie się w Rio de Janeiro w Brazylii 2-5. listopada 2011 r. Przed jakimi wyzwaniami stoi obecnie federacja IFED, prowadząc misję rozszerzania swoich wpływów w rejonie Azji i Pacyfiku? Potrzebujemy aktywnych członków, którzy mogliby pomóc nam w nawiązywaniu kontaktów z przedstawicielami stomatologii estetycznej w Azji. W naszej dotychczasowej misji bardzo pomogli nam: dr Peter Tay (Singapur), dr Seok-Hoon Ko (Koera), dr Akira Senda (Japonia) oraz dr Sushil Koirala (Nepal). Mam nadzieję, że uda nam się rozwinąć grupę przedstawicieli IFED w Azji. Co trzeba zrobić, żeby zostać członkiem IFED? Żeby złożyć swoją kandydaturę, należy wypełnić formularz, który można otrzymać, kontaktując się z naszym biurem przez stronę internetową. Zgłoszenia są następnie recenzowane przez komisję członkowską oraz omawiane przez Radę Nadzorczą podczas corocznego spotkania w Chicago. Jeśli aplikująca instytucja spełnia wymagania, po pozytywnym wyniku głosowania staje się członkiem stowarzyszonym. Następnie, po 3 latach aktywności w federacji, na zgromadzeniu ogólnym odbywa się głosowanie i staje się ona pełnoprawnym członkiem naszej organizacji. W przyszłym roku konferencja IFED odbędzie się w Brazylii Pana ojczystym kraju. Jaki jest stan przygotowań i jakie atrakcje czekają na gości? Brazylijskie Stowarzyszenie Stomatologii Estetycznej (BSED) prowadzi bardzo intensywne przygotowania, które mają na celu promowanie naszego zjazdu prezentacjami uznanych specjalistów z całego świata. BSED przygotowuje także program integracyjny z nacis kiem na współpracę między uczestnikami. Jesteśmy dumni, że wśród prelegentów znajdą się dr José Roberto Moura m.in.: dr Adriane McGregor (USA), prof. Bart van Meerbeek (Belgia), dr Christian Coachman (Brazylia), dr Dinos Kountouras (Grecja) oraz dr Tidu Mankoo (Wielka Brytania). Jestem także przekonany, że piękne Rio de Janeiro sprawdzi się doskonale w roli gospodarza tej imprezy. Technologia informacyjna zmieniła sposób, w jaki dentyści aktualizują swoją wiedzę. W jaki sposób IFED wykorzystuje ją, aby kształcić specjalistów i społeczność międzynarodową? Wkrótce na naszej stronie internetowej znajdzie się część e-learningowa, zawierająca artykuły i nagrania video. Planujemy także zainicjowanie magazynu internetowego. Istnieje również wiele innych projektów, rozpatrywanych obecnie przez zarząd. Muszę przyznać, że choć nie jest to łatwe zadanie, to poświęcam mu wiele swojego czasu. CT Poszukiwany uśmiech Wybielanie zębów jest niekwestionowanym przebojem wśród pacjentów i według badań przeprowadzonych wśród dentystów zrzeszonych przez Amerykańską Akademię Stomatologii Estetycznej (AACD), ten trend będzie się utrzymywał także w tym roku. Członkowie AACD przeprowadzili w zeszłym roku średnio 77 zabiegów wybielania zębów, 57% z nich oczekuje, że ich liczba się zwiększy. Przeprowadzamy w naszej przychodni więcej zabiegów wybielania niż kiedykolwiek wcześniej mówi Shannon Pace Brikner, certyfikowana asystentka stomatologiczna i redaktorka pis - ma Contemporary Product Solutions. W ciągu ostatniego roku w swej przychodni Greenbrier Dental Center w Chesapeake w stanie Virginia Pace Binker wykonała 400 zabiegów wybielania zębów. Wzrost poziomu akceptacji planu leczenia wśród pacjentów przypisuje wprowadzeniu do oferty wysokiej jakości wybielania oraz możliwości doboru odpowiedniej opcji w oparciu o siłę wybielania, czas i koszt zabiegu, a także decyzje podjęte przez pacjenta. Jak przyznaje, obniżenie kosztów wybielania zębów poskutkowało nie tylko napływem klientów zainteresowanych tą usługą, lecz również zwiększyło zainteresowanie innymi zabiegami kosmetycznymi. Po wybielaniu nasi obecni klienci decydują się na inne zabiegi: bonding, wymianę wypełnień amalgamatowych czy uzupełnień porcelanowych, których odcień bardziej pasuje do wybielonego uzębienia dodaje Pace Brikner. Z badań wynika, że do końca tego roku wzrastać będzie liczba pacjentów korzystających z tych usług, a dodatkowo Pace Binker przewiduje, że ceny spadną dzięki Photos: Yuri Arcurs specjalnym ofertom serwisów takich jak Groupon czy LivingSocial. Jak mówi, obecnie średnia cena wybielania zębów kształtuje się na poziomie 150 dolarów za wybielanie wykonywane metodą domową lub 305 dolarów za wybielanie w gabinecie. Odkąd w swoim gabinecie obniżyła ceny, w 2 dni w tygodniu przyjmuje nawet pacjentów tylko na zabiegi wybielania. Jak twierdzi, dzięki nowym stawkom wskaźniki akceptacji dla planu leczenia przekroczyły nasze oczekiwania. W ubiegłym roku członkowie AACD zarobili na zabiegach wybielania średnio dolarów. Większość ankietowanych dentystów zrzeszonych w AACD zadeklarowała, że oferuje zarówno wybielanie metodą domową, jak i w gabinecie. Ponadto 22% ankietowanych przyznaje, że ich pacjenci stosują środki wybielające dostępne bez recepty.

19 COSMETIC TRI BU NE Po lish Edi tion News 3 Analizując podział pacjentów pod względem płci, wydaje się, że kobiety bardziej dbają o biały uśmiech stanowią one ok. 65% pacjentów poddających się zabiegowi wybielania. Odmładzanie u dentysty? Choć czyszczenie zębów, używanie nici dentystycznych i regularne wizyty w dentystycznym gabinecie wciąż są podstawowymi sposobami zapewnienia młodego wyglądu jamy ustnej, wg innej ankiety AACD przeprowadzonej w 2011 r., coraz większa liczba dentystów wprowadzi do swej oferty zabiegi z użyciem botoksu. S p e - cjaliści stomatologii estetycznej używają obecnie botoksu oraz wypełniaczy do skóry nie tylko do leczenia schorzeń takich jak choroby stawu skroniowo-żuchwowego, lecz również do poprawiania uśmiechów i usuwania zmarszczek mówi dr Christopher Ramsey, akredytowany członek AACD. Nowe technologie szybsze i prostsze wizyty u dentysty Wg ankiety, 63% specjalistów stomatologii estetycznej spodziewa się przynajmniej umiarkowanego wzrostu przychodów w tym roku. Respondenci przypisują go głównie technologii. Coraz więcej dentystów używa urządzeń, takich jak tablet Apple ipad, aby uprościć i przyspieszyć proces obsługiwania pacjentów. Dzięki nowym technologiom, czas spędzany w poczekalni skrócił się co najmniej o połowę, zwiększyło się bezpieczeństwo leczenia, a cały proces wizyty u lekarza stał się prostszy i wygodniejszy. Dentyści przewidują, że w 2011 roku zwiększy się wykorzystanie: urządzeń takich jak ipad i iphone lekarze wymieniają wiele ich zastosowań: od tworzenia wykresów, wyświetlania zdjęć rtg i administrowania dokumentacją medyczną po usprawnienie diag - nostyki i edukację pacjentów. Powstają również liczne nowe aplikacje, w tym np. przeznaczony na iphone kalkulator ułatwiający analizę i planowanie wyglądu zębów i twarzy. Lekarze i pacjenci używają również smartphonów do komunikacji, np. umawiania wizyt, zapoznawania się z personelem, informowania o konieczności wypisania nowych recept itd. cyfrowych zdjęć rtg lekarze mogą dzięki nim uzyskać dokładniejszy obraz problemu, np. ropni lub ubytków, znacznie szybciej niż przy wykorzystaniu tradycyjnego sprzętu. wspomaganej komputerowo technologii stomatologicznej programy CAD/CAM rewolucjonizują proces wykonywania uzupełnień, zastępując wypełnione masą łyżki wyciskowe trójwymiarowymi skanami, dzięki czemu cała procedura przebiega w higienicznych, komfortowych warunkach, a wyniki dostępne są natychmiast. Na podstawie uzyskanych modeli 3D, frezarki wycinają następnie perfekcyjnie dopasowane korony ceramiczne. CT AD Według specjalistów stomatologii estetycznej, ze względu na postępujący proces starzenia się społeczeństwa, kolejnym obszarem, który zanotuje w 2011 r. wzrost będzie wszczepianie implantów i uzupełnianie brakujących lub zepsutych zębów. Jak twierdzi dr Ramsey, ubytki zębów są coraz bardziej istotną przypadłością starszych pacjentów. Używają oni więcej leków, które prowadzą do suchości w ustach. Coraz więcej z nich rezygnuje z protez i mostów na rzecz wygodniejszych i bardziej trwałych implantów. Popularnością cieszą się również licówki (52%), uzupełnienia (45%) oraz bonding (37%). CT Misją AACD jest rozwój doskonałej stomatologii estetycznej oraz propagowanie najwyższych standardów etycznych i odpowiedzialnej opieki nad pacjentem. AACD realizuje te cele poprzez: światowej klasy ofertę edukacyjną, promowanie i wspieranie systemu powszechnie uznawanych akredytacji, funkcjonowanie jako forum kreatywnej wymiany wiedzy i pomysłów oraz przekazywania pacjentom i lekarzom precyzyjnej i przydatnej wiedzy. Więcej informacji można znaleźć na stronie

20 4 Perspektywy COSMETIC TRI BU NE Po lish Edi tion Badanie mikroskopią konfokalną struktury podpowierzchniowej warstwy szkliwa po zabiegu wybielania Daniel C. N. Chan, William D. Browning, Albert Kwok-Hung Chung, So-Ran Kwon, USA i Korea Procedury wybielania zębów kojarzone są ze zmianami morfologicznymi w strukturze szkliwa. Już w 1993 r. Shannon i inni donosili o zmianach topograficznych płytek szkliwa zębów poddanych wybielaniu przez 4 tygodnie. Wyniki te zostały potwierdzone przez kolejne badanie, w którym użyty został 30% roztwór H 2 O 2 z PBS. Zęby wybielane in vivo 35% roztworem nadtlenku karbamidu straciły warstwę szkliwa apryzmatycznego, a uszkodzenia nie ustąpiły w ciągu 90 dni. Badanie przy użyciu laserowego mikroskopu konfokalnego wykazało, że mikronierówności powierzchni szkliwa są istotnie wyższe w przypadku zębów wybielanych roztworami nadtlenku karbamidu o stężeniu 10% i 16% niż powierzchni kontrolnych. Jednak nie wszystkie badania potwierdzają te wnioski. Leonard i inni poddają analizie odlewy wierzchni szkliwa, a niskie stężenia nie wywierają na nie istotnego wpływu. W praktyce oznaczać to może, że zęby są bardziej podatne na przebarwienia egzogenne po wybielaniu ze względu na wyższą nierówność powierzchni szkliwa. Zmiany w strukturze szkliwa mogą jednak być głębsze niż tylko powierzchniowe. W badaniu przeprowadzonym przy użyciu spektroskopii podczerwonej, Oltu i Gürgan demonstrują zmiany w składzie nieorganicznym szkliwa wybielanego 35% roztworem nadtlenku przez 4 dni przez 30 min. dziennie, kontrastując je z brakiem takiego efektu w przypadku zastosowania stężeń 10% i 16%. Cavalli i inni również wykazują, że w poddanej wybielaniu zębinie mogą wystąpić zmiany ponadstrukturalne w wyniku utraty składników nieorganicznych. Wyniki badań potwierdzają zachodzenie dynamicznego procesu składników oferowanych produktów. Publikowane są badania stwierdzające, że dodatek ACP zmniejsza wrażliwość zębów przez zmniejszenie rozmiaru bruzd. Ponadto poprzez wypełnianie mikroubytków szkliwa, dodatek ACP tworzy gładszą i bardziej lśniącą powierzchnię szkliwa. Badania in vitro siekaczy krów nie potwierdziły jednak wpływu żeli wybielających z zawartością fluorków na proces remineralizacji. Celem opisanego w niniejszym artykule badania było oszacowanie przy użyciu mikroskopii konfokalnej wpływu 2 środków wybielających na strukturę podpowierzchniową szkliwa usuniętych siekaczy. Materiały i metodologia Badanie zostało przeprowadzone na usuniętych środkowych i bocznych siekaczach (n=10), na których powierzchni wargowej utworzony został płaski obszar 2a 2b Ryc. 2a i b: Przygotowanie eksperymentu mikroskopii konfokalnej (a). Spłaszczona powierzchnia siekacza zwrócona prostopadle do lasera (b). Próbka zęba zanurzona w wodzie destylowanej. 3a Ryc. 3a i b: Podpowierzchnia (głębokość 6 μm) pola kontrolnego OP (a). Podpowierzchnia leczona OP na głębokości 10 μm (b). Strzałka wskazuje na pęknięcie podpowierzchni. 3b 4a 4b 1a 1b 1c Ryc. 4a i b: Podpowierzchnia (głębokość 28 μm) pola kontrolnego OP (a). Barwnik przedos - tał się przez pęknięcie. Podpowierzchnia leczona OP na głębokości 24 μm (b). 1e 1f Ryc. 1a-f: Perspektywa przedzabiegowa jednego z siekaczy wybranego do niniejszego badania (a). Powierzchnia opracowana (4x5 mm) papierem ściernym o grubości ziarna (b). Połowa zęba jest zakryta wodoodporną taśmą i wypolerowana (c). Margines taśmy jest uszczelniony i pokryty przezroczystym lakierem do paznokci (d). Odkrytą część zęba pokryto żelem wybielającym (e). Przekrój pola leczonego i pola kontrolnego (f). 1g 5a Ryc. 5a i b: Podpowierzchnia (głębokość 12 μm) pola kontrolnego ACP (a). Podpowierzchnia leczona ACP na głębokości 48 μm (b). 5b odcisków zębów wybielanych 10% roztworem nadtlenku karbamidu przez 8-10 godz. dziennie przez 2 tygodnie, odnotowując zerowe lub minimalne zmiany w powierzchni szkliwa. Wynik ten może być skutkiem ograniczeń przyjętej metodologii, nie pozwalającej na precyzyjne odwzorowanie drobnych zmian szkliwa na wycisku. Opublikowane ostatnio wyniki innych badań SEM in vitro również nie wskazują na nieprawidłowości w strukturze powierzchni szkliwa po wybielaniu. Najnowsze wyniki badań sugerują, że wysokie stężenie nadtlenku karbamidu jest szkodliwe dla po- Tabela 1: Środki wybielające wykorzystane w opisanym badaniu. wewnątrzustnej demineralizacji ludzkiego szkliwa. Wykazują one istnienie podpowierzchniowych bruzd w szkliwie, rosnących i malejących zgodnie z procesem remineralizacji. Amorficzne fosforany wapnia (ACP) przyspieszają re - mineralizację, skutkując zmniejszeniem wielkości i liczby bruzd. Spekuluje się, że w wyniku wybielania powstają podpowierzchniowe bruzdy, będące przyczyną przejściowej wrażliwości zębów odczuwanej przez część pacjentów poddających się zabiegowi wybielania. W ostatnich latach niektóre firmy zaczęły dodawać ACP do Ârodek wybielajàcy Główny składnik i st enie Producent Nite White Excel 3 z ACP nadtlenek wodoru 16% (+ACP) Discus Dental Opalescence PF nadtlenek karbamidu 10% (+ fluorek i azotan potasu) Ultradent ( 4 x 5 mm) poprzez obróbkę ścierną papierem o maksymalnej ziarnistości (Ryc. 1 i 2). Chociaż mikroskopia konfokalna jest najbardziej efektywna w przypadku próbek, które nie mogą zostać wypolerowane na płasko, w przypadku niniejszego badania polerowanie umożliwiło zorientowanie badanego obszaru jako obiektu równoległego płaszczyznowo, prostopadłego względem osi optycznej, co z kolei pozwoliło na uzyskanie ostrzejszego obrazu. Zęby zostały oczyszczone ze szczątków przy użyciu wody destylowanej poddanej ultradźwiękom. Do połowy zęba została przymocowana wodoodporna taśma, następnie wypolerowana (Ryc. 1c). Krawędź taśmy uszczelniono przezroczystym lakierem do paznokci (Ryc. 1d). Odsłonięty obszar został losowo przypisany do jednej z 2 grup. Pierwsza z nich (grupa ACP) została poddana działaniu środka Nite White Excel (Discus Dental), zawierającego amorficzne fosforany wapnia. W przypadku drugiej (grupa OP) zastosowano środek Opalescence PF 10% (Ultradent). Obszarem kontrolnym w przypadku obu grup była powierzchnia pod taśmą, dzięki czemu każdy ząb stanowił jednocześnie grupę badawczą i kontrolną. Skład produktów wybielających przedstawiony został w Tabeli 1. Obie grupy były poddawane działaniu środków wybielających przez 7 godz. dziennie przez 14 dni. Środki naniesiono mikropędzelkiem w taki sposób, aby ograniczyć poddane ich działaniu powierz - chnie jedynie do odpowiednich obszarów (Ryc. 1e). Po rozprowadzeniu środków wybielających zęby zostały umieszczone w plastikowym pojemniku, zabezpieczającym je przed działaniem wilgoci. W czasie całej procedury obszary poddawane działaniu środków wybielających pozostały nienaruszone. Po każdorazowym codziennym naniesieniu środka, zużyta substancja wybielająca była usuwana czys tym mikropędzelkiem. Badany obszar był następnie czyszczony przy użyciu wody i osuszany. W następnej kolejności zęby były przez 20 s oczyszczane sprayem woda/powietrze. Przyjęta została metodologia cykliczna. W okresach, w których nie były poddawane aktywnym zabiegom, zęby przechowywane były w sztucznej ślinie (Saliva Substitute, Roxane Laboratories). Przez cały czas eksperymentu, aż do badania pod mikroskopem, taśma chroniąca obszar kontrolny pozostawała nienaruszona (Ryc. 1f). Przed badaniem mikroskopem konfokalnym zęby zostały zanurzone na 24 godz. w barwniku Texas Red zawierającym Dextran. Przy użyciu dwufotonowego mikroskopu LSM 510 (Carl Zeiss) zbadana została fluorescencja w warunkach zastosowania lasera argo-

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA Stomatologia zachowawcza- zajmuje się metodami zachowania naturalnych właściwości zębów, które zostały utracone na skutek działania bodźców zewnętrznych. Najgroźniejszym z nich

Bardziej szczegółowo

Ryzyko próchnicy? Nadwrażliwość zębów? Choroby dziąseł? Profilaktyka u dzieci. Co może dać Ci profilaktyczne dbanie o zęby?

Ryzyko próchnicy? Nadwrażliwość zębów? Choroby dziąseł? Profilaktyka u dzieci. Co może dać Ci profilaktyczne dbanie o zęby? 3M ESPE Skuteczna ochrona jamy ustnej Ryzyko próchnicy? Choroby dziąseł? Nadwrażliwość zębów? Profilaktyka u dzieci Co może dać Ci profilaktyczne dbanie o zęby? Drogi Pacjencie, Czy odczuwasz ból podczas

Bardziej szczegółowo

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DLACZEGO DRUGA OPINIA MEDYCZNA? Coraz częściej pacjenci oraz ich rodziny poszukują informacji o przyczynach chorób oraz sposobach ich leczenia w różnych źródłach.

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII Ból PRZYWRACANIE ZDROWIA W SZCZEGÓLNY SPOSÓB 2 Krążenie Zapalenie Naprawa tkanek Większość z nas uważa zdrowie za pewnik. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy organizm traci

Bardziej szczegółowo

Bezpieczne systemy dozowania leków. Medima Drug Editor - MedimaNet

Bezpieczne systemy dozowania leków. Medima Drug Editor - MedimaNet Bezpieczne systemy dozowania leków Medima Drug Editor - MedimaNet Jak ograniczyć incydenty medyczne wdrażając system redukcji błędów dozowania Medima 35% Statystyki wskazują, że nawet 35% wszystkich incydentów

Bardziej szczegółowo

Profesjonalny system wybielający. biały uśmiech. w godzinę. system aktywowany światłem - Numer 1 na świecie

Profesjonalny system wybielający. biały uśmiech. w godzinę. system aktywowany światłem - Numer 1 na świecie Profesjonalny system wybielający biały uśmiech w godzinę system aktywowany światłem - Numer 1 na świecie Profesjonalny system wybielający Czy chcesz zoom`ować? System wybielania w gabinecie ZOOM! jest

Bardziej szczegółowo

Profesjonalny system wybielający. biały uśmiech. w godzinę. system aktywowany światłem - Numer 1 na świecie

Profesjonalny system wybielający. biały uśmiech. w godzinę. system aktywowany światłem - Numer 1 na świecie Profesjonalny system wybielający biały uśmiech w godzinę system aktywowany światłem - Numer 1 na świecie Profesjonalny system wybielający Czy chcesz zoom`ować? System wybielania w gabinecie ZOOM! jest

Bardziej szczegółowo

Powiedz tak. pięknym zębom! zdrowym, r Viv

Powiedz tak. pięknym zębom! zdrowym, r Viv Powiedz tak zdrowym, pięknym zębom! ade r Viv en d a i-kids Ivoclar Vivadent Pediatric Dental Solutions Lakier z fluorem mocna i trwała ochrona zębów Zdrowe, piękne zęby na całe życie Dlaczego zdrowie

Bardziej szczegółowo

Konsultant Krajowy w Dziedzinie Periodontologii Zakład Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia Warszawski Uniwersytet Medyczny

Konsultant Krajowy w Dziedzinie Periodontologii Zakład Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia Warszawski Uniwersytet Medyczny Konsultant Krajowy w Dziedzinie Periodontologii Zakład Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia Warszawski Uniwersytet Medyczny Warszawa sluzowki@wum.edu.pl ul. Miodowa 18, 00-246 tel/fax: (22) 502-20-36; e-mail:

Bardziej szczegółowo

Informacje dla pacjenta. Piękny uśmiech przez całe życie.

Informacje dla pacjenta. Piękny uśmiech przez całe życie. Informacje dla pacjenta Piękny uśmiech przez całe życie. Nowoczesna profilaktyka. Piękny uśmiech przez całe życie. Profesjonalne czyszczenie zębów. Wystarczy wygodnie usiąść. Teraz możesz się szeroko uśmiechać.

Bardziej szczegółowo

Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów

Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów Trafna diagnoza i właściwe leczenie Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów Oferta specjalna dla najlepszych klientów Avivy i ich rodzin Dziękujemy, że są Państwo z nami Upewnij się, kiedy chodzi

Bardziej szczegółowo

Twój Salon Kosmetyczny na. Twój doradca w internecie

Twój Salon Kosmetyczny na. Twój doradca w internecie Twój Salon Kosmetyczny na Twój doradca w internecie Czy prowadzisz już fanpage na Facebook Swojego salonu? TAK NIE Sprawdź na kolejnych slajdach czy wszystkie elementy są przez ciebie dobrze przygotowanie

Bardziej szczegółowo

PRESSPACK. Dr B A R O N. Dr Baron Centrum Stomatologii Estetycznej ul. Kościuszki 30/2, 45-062 Opole tel.: 77 453 65 90 mail: rejestracja@drbaron.

PRESSPACK. Dr B A R O N. Dr Baron Centrum Stomatologii Estetycznej ul. Kościuszki 30/2, 45-062 Opole tel.: 77 453 65 90 mail: rejestracja@drbaron. Dr B A R O N CENTRUM ST OMA T O L OGII ESTET Y CZN E J PRESSPACK Dr Baron Centrum Stomatologii Estetycznej ul. Kościuszki 30/2, 45-062 Opole tel.: 77 453 65 90 mail: rejestracja@drbaron.pl www.drbaron.pl

Bardziej szczegółowo

DEKA SMARTLIPO - LASER LIPOLISI - ADIPOCYTOLIZA LASEROWA IMIĘ I NAZWISKO PACJENTA. Osoba kontaktowa TEL. TEL. KOM.

DEKA SMARTLIPO - LASER LIPOLISI - ADIPOCYTOLIZA LASEROWA IMIĘ I NAZWISKO PACJENTA. Osoba kontaktowa TEL. TEL. KOM. DEKA SMARTLIPO - LASER LIPOLISI - ADIPOCYTOLIZA LASEROWA IMIĘ I NAZWISKO PACJENTA Data urodzenia Wiek Waga kg Wzrost cm Leczony obszar.. Wymiary dotyczące obszaru- obwód.. Osoba kontaktowa Zawód ADRES

Bardziej szczegółowo

Praca w zespole stomatologicznym. Zespół stomatologiczny. ...aktywny udział asysty oszczędza do 40% czasu zabiegu... PRACA W ZESPOLE STOMATOLOGICZNYM

Praca w zespole stomatologicznym. Zespół stomatologiczny. ...aktywny udział asysty oszczędza do 40% czasu zabiegu... PRACA W ZESPOLE STOMATOLOGICZNYM ...aktywny udział asysty oszczędza do 40% czasu zabiegu... PRACA W ZESPOLE STOMATOLOGICZNYM Monika Łukomska Szymańska ( Dzieniakowski, Biskupski, Mazur ) Praca w zespole stomatologicznym Skład zespołu

Bardziej szczegółowo

Poradnik Detalisty JAMY USTNEJ HIGIENA. Modelowa półka. Co wybrać? Tendencje rynkowe

Poradnik Detalisty JAMY USTNEJ HIGIENA. Modelowa półka. Co wybrać? Tendencje rynkowe Poradnik Detalisty Modelowa półka Co wybrać? Tendencje rynkowe HIGIENA JAMY USTNEJ Dbajmy o zęby Pasty do zębów Zdrowie jamy ustnej ma bezpośredni wpływ na zdrowie naszego organizmu i samopoczucie każdego

Bardziej szczegółowo

SERIA PRODUKTÓW TIENS DO HIGIENY JAMY USTNEJ. Zdrowe zęby, wspaniały uśmiech!

SERIA PRODUKTÓW TIENS DO HIGIENY JAMY USTNEJ. Zdrowe zęby, wspaniały uśmiech! SERIA PRODUKTÓW TIENS DO HIGIENY JAMY USTNEJ Zdrowe zęby, wspaniały uśmiech! Znaczenie opieki stomatologicznej Światowy Dzień Zdrowia Jamy Ustnej 12 września Zęby mają wpływ na: Rozdrabnianie pokarmu Poprawność

Bardziej szczegółowo

WIZYTA u DENTYSTY a Medical Card

WIZYTA u DENTYSTY a Medical Card Kilka ważnych informacji : WIZYTA u DENTYSTY a Medical Card Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania Wyłącznie Full Medical Card uprawnia w Irlandii do bezpłatnego dostępu do niektórych usług stomatologicznych.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPOBIEGANIA PRÓCHNICY DLA DZIECI W WIEKU SZKOLNYM

PROGRAM ZAPOBIEGANIA PRÓCHNICY DLA DZIECI W WIEKU SZKOLNYM Załącznik nr 1 do Umowy Nr z dnia 2011 roku PROGRAM ZAPOBIEGANIA PRÓCHNICY DLA DZIECI W WIEKU SZKOLNYM Łódź, listopad 2009 roku Wprowadzenie Program zapobiegania próchnicy dla dzieci w wieku szkolnym powstał

Bardziej szczegółowo

KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ

KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ MAJ 2009 REZOLUCJA RADY EUROPEJSKICH LEKARZY DENTYSTÓW (CED) KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ WPROWADZENIE Lekarz dentysta jest podstawowym świadczeniodawcą

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze sklepem przez telefon

Rozmowa ze sklepem przez telefon Rozmowa ze sklepem przez telefon - Proszę Pana, chciałam Panu zaproponować opłacalny interes. - Tak, słucham, o co chodzi? - Dzwonię w imieniu portalu internetowego AmigoBONUS. Pan ma sklep, prawda? Chciałam

Bardziej szczegółowo

DZIEŃ DOBRY PAŃSTWU. Program spotkania. - Ankiety CEDE 2012

DZIEŃ DOBRY PAŃSTWU. Program spotkania. - Ankiety CEDE 2012 DZIEŃ DOBRY PAŃSTWU Program spotkania 11,00 11,30 Zapraszamy na wycieczkę po pawilonie nr 15 11,40 12,00 Pan Prezes Przemysław Trawa CO W MIEJSCE PAWILONU 8A? 12,00 12,45 Prof. Henryk Mruk SKUTECZNY UDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

Już nie musisz ukrywać aparatu ortodontycznego.

Już nie musisz ukrywać aparatu ortodontycznego. Już nie musisz ukrywać aparatu ortodontycznego. Accusmile. Niewidoczny. Kontrolowany. Dostępny tylko u specjalistów. von FORESTADENT 1. Szyna 2. Szyna... Jedna szyna, druga szyna i perfekcyjny uśmiech...

Bardziej szczegółowo

KAŻDE NARZĘDZIE JEST... potencjalnie niebezpieczne. www.akcjabezpiecznenarzedzia.com.pl

KAŻDE NARZĘDZIE JEST... potencjalnie niebezpieczne. www.akcjabezpiecznenarzedzia.com.pl KAŻDE NARZĘDZIE JEST... potencjalnie niebezpieczne DBAJ O PROCEDURY HIGIENICZNE Nie ryzykuj! Skutki mogą być straszne ŚMIERĆ 17 NOWORODKÓW. 42 STOCZYŁY WALKĘ Z POSOCZNICĄ 2003 Łódź Przyczyną tych wydarzeń

Bardziej szczegółowo

Pacjent w labiryncie systemu wskazówki przetrwania

Pacjent w labiryncie systemu wskazówki przetrwania Informacja Prasowa Warszawa, 31 marca 2016 r. Pacjent w labiryncie systemu wskazówki przetrwania Ochrona zdrowia i problemy, z którymi jako pracownicy i pacjenci, obywatele, spotykamy się na co dzień,

Bardziej szczegółowo

Seria do pielęgnacji jamy ustnej TIENS

Seria do pielęgnacji jamy ustnej TIENS [bbbbbbbkkk [bbbbbbbkkk Zdrowe zęby, wspaniały uśmiech Seria do pielęgnacji jamy ustnej TIENS R&D Center Product Management Dept. Znaczenie opieki stomatologicznej Czy wiesz kiedy jest dzień zdrowych zębów?

Bardziej szczegółowo

Ustawa ma zastosowanie do umów zawieranych przez przedsiębiorcę z konsumentami.

Ustawa ma zastosowanie do umów zawieranych przez przedsiębiorcę z konsumentami. 25 grudnia 2014 roku wchodzi w życie ustawa, której celem jest unifikacja i doprecyzowanie regulacji prawnych w obszarze zawierania umów na odległość. Ustawa w szczególności dotyczy następujących zagadnień:

Bardziej szczegółowo

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE Organizm człowieka jest zbudowany z narządów i tkanek. Czasem mogą być uszkodzone od urodzenia (np. w skutek wad genetycznych), częściej w ciągu życia może dojść do poważnego

Bardziej szczegółowo

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Co to jest? Wirus zapalenia wątroby typu B (HBW) powoduje zakażenie wątroby mogące prowadzić do poważnej choroby tego organu. Wątroba jest bardzo ważnym

Bardziej szczegółowo

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG -Czym jest HIV? -HIV jest wirusem. Jego nazwa pochodzi od: H human I immunodeficiency ludzki upośledzenia odporności V virus wirus -To czym

Bardziej szczegółowo

W związku z tym zapraszam Państwa na szkolenie organizowane przez moją Kancelarię, na

W związku z tym zapraszam Państwa na szkolenie organizowane przez moją Kancelarię, na Poznań, 25 marca 2015 r. Szanowni Państwo, prowadzenie gabinetu dentystycznego to trudne i odpowiedzialne zadanie. Jestem pewna, że w świadczeniu usług medycznych są Państwo profesjonalistami i zawsze

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY MÓJ ŚNIEŻNOBIAŁY UŚMIECH Program realizowany będzie w roku szkolnym 2002/2003 w klasie I w Szkole Podstawowej w Jankowicach

PROGRAM PROFILAKTYCZNY MÓJ ŚNIEŻNOBIAŁY UŚMIECH Program realizowany będzie w roku szkolnym 2002/2003 w klasie I w Szkole Podstawowej w Jankowicach PROGRAM PROFILAKTYCZNY MÓJ ŚNIEŻNOBIAŁY UŚMIECH Program realizowany będzie w roku szkolnym 2002/2003 w klasie I w Szkole Podstawowej w Jankowicach Opracowała Anna Seidel Próchnica jest najczęstszym schorzeniem

Bardziej szczegółowo

SIŁA PROSTOTY. Business Suite

SIŁA PROSTOTY. Business Suite SIŁA PROSTOTY Business Suite REALNE ZAGROŻENIE Internetowe zagrożenia czyhają na wszystkie firmy bez względu na to, czym się zajmują. Jeśli masz dane lub pieniądze, możesz stać się celem ataku. Incydenty

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Higienistka stomatologiczna 322[03]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Higienistka stomatologiczna 322[03] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Higienistka stomatologiczna 322[03] Strona 1 z 14 Strona 2 z 14 Strona 3 z 14 Strona 4 z 14 Strona 5 z 14 Rozwiązanie zadania egzaminacyjnego

Bardziej szczegółowo

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwoleń na dopuszczenie do obrotu

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwoleń na dopuszczenie do obrotu Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwoleń na dopuszczenie do obrotu Wnioski naukowe Uwzględniając sprawozdanie oceniające PRAC w sprawie okresowych raportów o bezpieczeństwie (PSUR) dotyczących

Bardziej szczegółowo

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka 1 2 Spis treści Bibliografia......5 Wstęp......6 1. Krótka historia homeopatii......9 2. Podział homeopatii.... 10 3. Produkcja leków homeopatycznych.... 11 4. Koncepcja medycyny w homeopatii.... 14 a)

Bardziej szczegółowo

Oferta reklamowa w serwisach Grupy Marketingowej TAI

Oferta reklamowa w serwisach Grupy Marketingowej TAI Oferta reklamowa w serwisach Grupy Marketingowej TAI Targetmarketing.pl to serwis, w którym w prosty i szybki sposób można kupić marketingową bazę danych, stworzyć własną kampanię e-mailingową oraz pozyskać

Bardziej szczegółowo

PRZYJAZNY PRZEWODNIK PO SMARTFONACH

PRZYJAZNY PRZEWODNIK PO SMARTFONACH PRZYJAZNY PRZEWODNIK PO SMARTFONACH 01 NAJPOTRZEBNIEJSZE INFORMACJE I PODPOWIEDZI CO TO SĄ SMARTFONY I DO CZEGO SŁUŻĄ? SMARTFONY TO NIE TYLKO TELEFONY NOWEJ GENERACJI. TO MULTIFUNKCJONALNE URZĄDZENIA,

Bardziej szczegółowo

Bądź w pełni sobą. Twoje nowe życie bez protez.

Bądź w pełni sobą. Twoje nowe życie bez protez. Bądź w pełni sobą. Twoje nowe życie bez protez. Kiedy ostatnim razem wgryzłeś się w chrupiące jabłko? Czy drżysz ze strachu przed wystąpieniem publicznym z powodu źle dopasowanej protezy? Czy proteza przysparza

Bardziej szczegółowo

Akredytowane szkolenie i egzamin. Zarządzanie projektami w oparciu o metodykę PRINCE2 Fundation

Akredytowane szkolenie i egzamin. Zarządzanie projektami w oparciu o metodykę PRINCE2 Fundation Akredytowane szkolenie i egzamin. Zarządzanie projektami w oparciu o metodykę PRINCE2 Fundation Opis Progress Project zaprasza do zapoznania się z programem szkolenia organizowanego przez partnera szkoleniowego,

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych Osiąganie moduł 3 Temat 3, Poziom 1 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO Akademia dla Młodych Moduł 3 Temat 3 Poziom 1 Zarządzanie czasem Przewodnik prowadzącego Cele szkolenia Efektywność osobista pozwala Uczestnikom

Bardziej szczegółowo

Plan pracy ZSS w Chełchach na rok szkolny 2008/2009 klasy 0 - III

Plan pracy ZSS w Chełchach na rok szkolny 2008/2009 klasy 0 - III Plan pracy ZSS w Chełchach na rok szkolny 2008/2009 y 0 - III 1. Problem priorytetowy: Zbyt mało uczniów systematycznie myją zęby po posiłkach i dba o stan swojego uzębienia. Opis problemu: W wyniku obserwacji

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ!

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! Witaj! W tym krótkim PDFie chcę Ci wytłumaczyć dlaczego według mnie jeżeli chcesz wyglądać świetnie i utrzymać świetną sylwetkę powinieneś

Bardziej szczegółowo

Badanie skuteczności kampanii

Badanie skuteczności kampanii Badanie skuteczności kampanii Google Analytics, panel AdWords, statystyki serwisu Facebook, skuteczność e-mail marketingu Paweł Jóźwik mail: jozwik@traffictrends.pl Po co mierzyć? Po co te wszystkie skomplikowane

Bardziej szczegółowo

8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia! Wiemy jak Państwu pomóc

8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia! Wiemy jak Państwu pomóc Terapia vectorowa bezbolesny powrót przyzębia do zdrowia W terapii tej wykorzystujemy najlepszą dostępną technologię Vector Paro, która gwarantuje delikatne i bezbolesne leczenie przyczynowe oraz podtrzymujące,

Bardziej szczegółowo

Symulacja leczenia estetycznego

Symulacja leczenia estetycznego Z CODZIENNEJ PRAKTYKI dr Marcelo Balsamo Symulacja leczenia estetycznego przy użyciu samopolimeryzującego materiału kompozytowego Jakiekolwiek leczenie stomatologiczne zostaje podjęte, trzeba zawsze pamiętać,

Bardziej szczegółowo

Jak naturalne zęby. Zalety implantów dentystycznych. www.jaknaturalnezeby.pl

Jak naturalne zęby. Zalety implantów dentystycznych. www.jaknaturalnezeby.pl Jak naturalne zęby Zalety implantów dentystycznych www.jaknaturalnezeby.pl Dobra inwestycja, która będzie procentować przez całe moje życie Opcje zastępowania zębów implantami dentystycznymi Kent Hanson,

Bardziej szczegółowo

Jak naturalne zęby. Zalety implantów dentystycznych. www.jaknaturalnezeby.pl

Jak naturalne zęby. Zalety implantów dentystycznych. www.jaknaturalnezeby.pl Jak naturalne zęby Zalety implantów dentystycznych www.jaknaturalnezeby.pl Wstęp Opcje zastępowania zębów implantami dentystycznymi Dobra inwestycja, która będzie procentować przez całe moje życie Kent

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ CZYM JEST PLAN DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ (BIZNES-PLAN), I DO CZEGO JEST ON NAM POTRZEBNY? Plan działalności gospodarczej jest pisemnym dokumentem,

Bardziej szczegółowo

ASTRA TECH Implant System BioManagement Complex

ASTRA TECH Implant System BioManagement Complex ASTRA TECH Implant System BioManagement Complex Sukces systemu implantologicznego nie może być określony tylko przez jedną cechę. Tak jak w przypadku wszystkich systemów w naturze, potrzeba kilku niezależnych

Bardziej szczegółowo

Badanie: Badanie stomatologiczne

Badanie: Badanie stomatologiczne Badanie: Badanie stomatologiczne Lek.dent. Katarzyna Zawadzka Gabinet stomatologiczny Gratis Konsultacja protetyczna (wliczona w cenę leczenia) Konsultacja implantologiczna (wliczona w cenę leczenia) 100

Bardziej szczegółowo

Przedkliniczna Stomatologia Zintegrowana

Przedkliniczna Stomatologia Zintegrowana ĆWICZENIA 1: Organizacja zajęć. Przedkliniczna Stomatologia Zintegrowana II rok zblokowane zajęcia praktyczne + seminaria Rok akademicki 2012/13 Ćwiczenia organizacyjne, regulamin zajęć, przydział stanowisk

Bardziej szczegółowo

Zdrowie publiczne z perspektywy społecznej. Wyniki konsultacji. Ewa Borek, Fundacja My Pacjenci

Zdrowie publiczne z perspektywy społecznej. Wyniki konsultacji. Ewa Borek, Fundacja My Pacjenci Zdrowie publiczne z perspektywy społecznej. Wyniki konsultacji Ewa Borek, Fundacja My Pacjenci Konsultacje Kwestionariusz online - opracowany przez ekspertów z zakresu zdrowia publicznego i systemu ochrony

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw 4 Poz. 1462

Dziennik Ustaw 4 Poz. 1462 Dziennik Ustaw 4 Poz. 1462 Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. (poz. 1462) Załącznik nr 1 Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych oraz warunki ich realizacji Wykaz

Bardziej szczegółowo

Co to jest termografia?

Co to jest termografia? Co to jest termografia? Słowo Termografia Pochodzi od dwóch słów "termo" czyli ciepło i "grafia" rysować, opisywać więc termografia to opisywanie przy pomocy temperatury zmian zachodzących w naszym organiźmie

Bardziej szczegółowo

Celem szkolenia jest przygotowanie do aktywnej asysty w trakcie zabiegu implantologicznego.

Celem szkolenia jest przygotowanie do aktywnej asysty w trakcie zabiegu implantologicznego. PLAN SZKOLENIA 1. Zapoznanie z narzędziami i oprzyrządowaniem implantologicznym. 2. Specyfika mycia, dezynfekcji i sterylizacji narzędzi wykorzystanych w trakcie zabiegu implantacji. 3. Przedstawienie

Bardziej szczegółowo

Liczy się tu i teraz!

Liczy się tu i teraz! Liczy się tu i teraz! 1. Musimy kupować, ale nie musimy sprzedawać. 2. Wszyscy chcemy żyć lepiej tzn. mieć więcej wolnego czasu i więcej pieniędzy. 3. Co powoduje, że nasz pomysł jest lepszy niż? a) brak

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPOBIEGANIA PRÓCHNICY DLA DZIECI W WIEKU SZKOLNYM

PROGRAM ZAPOBIEGANIA PRÓCHNICY DLA DZIECI W WIEKU SZKOLNYM PROGRAM ZAPOBIEGANIA PRÓCHNICY DLA DZIECI W WIEKU SZKOLNYM Program powstał we współpracy z Wojewódzkim Centrum Zdrowia Publicznego w Łodzi oraz Konsultantem Wojewódzkim w dziedzinie stomatologii dziecięcej,

Bardziej szczegółowo

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Spis treści Wstęp 3 Cele Kodeksu Profilaktyki RSM 4 Zasady skutecznej komunikacji z kobietami 5 Czynniki ryzyka rozwoju raka szyjki macicy 6 Badanie cytologiczne

Bardziej szczegółowo

autorzy: Martyna Młynarczyk, Eliza Olech, Mariola Rusnak

autorzy: Martyna Młynarczyk, Eliza Olech, Mariola Rusnak autorzy: Martyna Młynarczyk, Eliza Olech, Mariola Rusnak Spis treści 1. Środki do utrzymania higieny jamy ustnej. 2. Testy środków stomatologicznych. 3. Budowa zęba. 4. Wnioski. 5. Bibliografia. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie

Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie Na drabinę wchodzi się szczebel po szczebelku. Powolutku aż do skutku... Przysłowie szkockie Wiele osób marzy o własnym biznesie... Ale często brak im odwagi na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

interaktywne INTERAKTYWNE SPOTKANIA STOMATOLOGICZNE wiosna 2010 Bia³ystok Olsztyn Dr Jerzy Pytko WIEDZA KONSULTACJE PRAKTYKA Nowa formu³a spotkañ

interaktywne INTERAKTYWNE SPOTKANIA STOMATOLOGICZNE wiosna 2010 Bia³ystok Olsztyn Dr Jerzy Pytko WIEDZA KONSULTACJE PRAKTYKA Nowa formu³a spotkañ Dr Jerzy Pytko WIEDZA KONSULTACJE PRAKTYKA SPOTKANIA INTERAKTYWNE STOMATOLOGICZNE Nowa formu³a spotkañ wiosna 2010 Bia³ystok Olsztyn INTERAKTYWNE SPOTKANIA STOMATOLOGICZNE Z ZAKRESU PROTETYKI STOMATOLOGICZNEJ

Bardziej szczegółowo

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA Badanie stomatologiczne Wypełnienie zęba ze znieczuleniem Wypełnienie MOD Ubytek klinowy przydziąsłowy Wypełnienie tymczasowe Rekonstrukcja zęba po endodoncji Znieczulenie komputerowe

Bardziej szczegółowo

NZOZ CENTRUM UŚMIECHU www.centrum-usmiechu.pl WYBIELANIE ZĘBÓW

NZOZ CENTRUM UŚMIECHU www.centrum-usmiechu.pl WYBIELANIE ZĘBÓW WYBIELANIE ZĘBÓW bezpieczna metoda pełna opieka PRZYCZYNY PRZEBARWIEŃ ZĘBÓW Stosowanie antybiotyków z grupy tetracyklin Przedawkowanie fluoru Niektóre choroby ogólnoustrojowe (choroby endokrynologiczne,

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ MODELOWANIE PROCESÓW

KOMPLEKSOWE ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ MODELOWANIE PROCESÓW KOMPLEKSOWE ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ MODELOWANIE PROCESÓW Cel szkolenia: Przekazanie wiedzy na temat kompleksowego zarządzania jakością w tym modelowania procesów. Podnoszenie kompetencji i umiejętności związanych

Bardziej szczegółowo

Broszura dla pacjentów Podstawowe informacje o serwisie Choose and Book

Broszura dla pacjentów Podstawowe informacje o serwisie Choose and Book Broszura dla pacjentów Podstawowe informacje o serwisie Choose and Book Co to jest Choose and Book? Choose and Book (Wybierz i zarezerwuj) to serwis umożliwiający pacjentowi wybór szpitala lub kliniki

Bardziej szczegółowo

Jak prawdziwe zęby Zalety implantów dentystycznych

Jak prawdziwe zęby Zalety implantów dentystycznych Jak prawdziwe zęby Zalety implantów dentystycznych Opcje zastępowania zębów implantami dentystycznymi Dobra inwestycja, która będzie procentować przez całe moje życie Kent Hanson, lat 60 Implanty dentystyczne

Bardziej szczegółowo

Informacje dla pacjentów Serwis Wybierz i zarezerwuj

Informacje dla pacjentów Serwis Wybierz i zarezerwuj Informacje dla pacjentów Serwis Wybierz i zarezerwuj Serwis Wybierz i zarezerwuj to świetny pomysł, ponieważ daje pacjentom takim jak ja, możliwość wyboru szpitala, w którym chcieliby umówić się na wizytę

Bardziej szczegółowo

P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II

P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska Rady mającego

Bardziej szczegółowo

bez względu na to jak się ubierasz, jakiej słuchasz muzyki, gdzie mieszkasz i z kim się przyjaźnisz,

bez względu na to jak się ubierasz, jakiej słuchasz muzyki, gdzie mieszkasz i z kim się przyjaźnisz, Światowy Dzień AIDS obchodzony jest co roku 1 grudnia. Uroczyste obchody niosą przesłanie współczucia, nadziei, solidarności z ludźmi żyjącymi z HIV i AIDS, a także zrozumienia problemów związanych z HIV,

Bardziej szczegółowo

zdrowia Zaangażuj się

zdrowia Zaangażuj się Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się Niniejszy projekt jest finansowany przez Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się www.oha.com 1. Zainteresuj się ochroną swojego zdrowia. Jeśli masz pytania lub wątpliwości

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk dr T Bartosz Kalinowski 17 19 września 2008, Wisła IV Sympozjum Klubu Paragraf 34 1 Informacja a system zarządzania Informacja

Bardziej szczegółowo

SZTUKA PREZENTACJI GŁÓWNE CELE SZKOLENIA:

SZTUKA PREZENTACJI GŁÓWNE CELE SZKOLENIA: SZTUKA PREZENTACJI Działaj, jakby każda osoba, którą spotykasz miała na szyi napis 'Spraw, bym poczuł się ważny'. Nie tylko odniesiesz sukces w sprzedaży, ale także w życiu. Mary Kay Ash GŁÓWNE CELE SZKOLENIA:

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE EUROPEJSKIE DLA ROZWOJU REGIONU ŁÓDZKIEGO ZAPYTANIE OFERTOWE DOTYCZĄCE PORTALU DENTONET.PL CMS

FUNDUSZE EUROPEJSKIE DLA ROZWOJU REGIONU ŁÓDZKIEGO ZAPYTANIE OFERTOWE DOTYCZĄCE PORTALU DENTONET.PL CMS Łódź, 22.08.2011 ZAPYTANIE OFERTOWE DOTYCZĄCE PORTALU DENTONET.PL CMS I. ZAMAWIAJĄCY Bestom Dentonet.pl Sp. z o.o. 94-302 Łódź ul. Wigury 15A, NIP 7282640463 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA 1. Przedmiotem

Bardziej szczegółowo

Marketing treści, e-pr.

Marketing treści, e-pr. Marketing treści, e-pr. Innowacyjny kanał dotarcia do nowych odbiorców, budowa wizerunku i zwiększanie rozpoznawalności marki poprzez samodzielne publikacje artykułów reklamowych Ad Pub. Ad Pub. Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw 12 Poz. r 2 1462

Dziennik Ustaw 12 Poz. r 2 1462 Dziennik Ustaw 12 Poz. r 2 1462 Załącznik nr 2 Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych dla dzieci i młodzieży do ukończenia 18. roku życia oraz warunki ich realizacji Tabela nr 1 Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych

Bardziej szczegółowo

Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji

Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji Autorzy _ Jan Pietruski i Małgorzata Pietruska Ryc. 1 Ryc. 2 _Wrodzone wady zębów, dotyczące ich liczby

Bardziej szczegółowo

Przedmowa do pierwszego wydania. Być coraz starszym i pozostać młodym 2 Znane twarze stomatologii estetycznej 3 Ruszajcie w drogę - ku przyszłości!

Przedmowa do pierwszego wydania. Być coraz starszym i pozostać młodym 2 Znane twarze stomatologii estetycznej 3 Ruszajcie w drogę - ku przyszłości! Spis treści Przsdi^owd «\/ Przedmowa do pierwszego wydania Przedmowa do wydania polskiego Adresy a VII V VIII Skróty * ** * IX Rozpoczęła się nowa epoka Być coraz starszym i pozostać młodym 2 Znane twarze

Bardziej szczegółowo

Silna kość dla pięknych zębów

Silna kość dla pięknych zębów INFORMACJA DLA PACJENTA Rekonstrukcja kości z zastosowaniem preparatów Bio-Oss oraz Bio-Gide Silna kość dla pięknych zębów 1 Spis treści Uśmiech to najlepszy sposób na pokazanie własnych zębów 3 Jakie

Bardziej szczegółowo

Oferta współpracy dla gabinetów stomatologicznych

Oferta współpracy dla gabinetów stomatologicznych akademia aquafresh ogólnopolski program edukacji zdrowotnej dla przedszkolaków Oferta współpracy dla gabinetów stomatologicznych www.akademia-aquafresh.pl AKADEMIA AQUAFRESH Akademia Aquafresh to Ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe w kierunku MRSA

Badania przesiewowe w kierunku MRSA Polish Screening for MRSA Badania przesiewowe w kierunku MRSA Wersja 1 Sierpień 2008 Czego dotyczy niniejsza ulotka? NHS Grampian bierze udział w szkockich badaniach przesiewowych (testach), których celem

Bardziej szczegółowo

Wsparcie i. informacje o. chorobie Parkinsona. Parkinson s information and support Polish

Wsparcie i. informacje o. chorobie Parkinsona. Parkinson s information and support Polish Wsparcie i informacje o chorobie Parkinsona Parkinson s information and support Polish Diagnoza choroby Parkinsona może wywróci życie do góry nogami - dlatego warto zwrócić się do nas Jeśli chorują Państwo

Bardziej szczegółowo

KATALOG PRZEGLĄDOWY 2013 ŚRODKI OCHRONY OSOBISTEJ

KATALOG PRZEGLĄDOWY 2013 ŚRODKI OCHRONY OSOBISTEJ KATALOG PRZEGLĄDOWY 2013 ŚRODKI OCHRONY OSOBISTEJ Przegląd produktów Środki ochrony osobistej Firma Haberkorn Ulmer Polska Sp. z o.o., będąca częścią międzynarodowego holdingu Haberkorn, działa na Polskim

Bardziej szczegółowo

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Agencja Public Relations ComPress zrealizowała badanie mające na celu poznanie opinii dziennikarzy zajmujących się nowymi technologiami na temat preferowanych

Bardziej szczegółowo

Myślicie Państwo o inwestycji w zakup nowej obrabiarki? Najbliższe 60 sekund może dać oszczędność sporej sumy pieniędzy!

Myślicie Państwo o inwestycji w zakup nowej obrabiarki? Najbliższe 60 sekund może dać oszczędność sporej sumy pieniędzy! Myślicie Państwo o inwestycji w zakup nowej obrabiarki? Najbliższe 60 sekund może dać oszczędność sporej sumy pieniędzy! Dobrze od samego początku Inteligentna praca to wielka różnica Dobry początek to

Bardziej szczegółowo

KORZYŚCI SPECJALNE DLA SPRZEDAWCÓW ROZWIĄZAŃ NA RYNKU OŚWIATY NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA

KORZYŚCI SPECJALNE DLA SPRZEDAWCÓW ROZWIĄZAŃ NA RYNKU OŚWIATY NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA KORZYŚCI SPECJALNE DLA SPRZEDAWCÓW ROZWIĄZAŃ NA RYNKU OŚWIATY NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA Jakie nowe korzyści są dostępne? Korzyści obejmują m.in. dostęp do specjalistów ds. technicznych i zasobów działu

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego

Informacja prasowa. Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego Informacja prasowa Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego Warszawa, 28 października Chorzy na szpiczaka mnogiego w Polsce oraz ich bliscy mają możliwość uczestniczenia

Bardziej szczegółowo

produkować, promować i sprzedawać produkty, zarządzać i rozliczać przedsięwzięcia, oraz komunikować się wewnątrz organizacji.

produkować, promować i sprzedawać produkty, zarządzać i rozliczać przedsięwzięcia, oraz komunikować się wewnątrz organizacji. Wspieramy w doborze, wdrażaniu oraz utrzymaniu systemów informatycznych. Od wielu lat dostarczamy technologie Microsoft wspierające funkcjonowanie działów IT, jak i całych przedsiębiorstw. Nasze oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

Ionolux. Ionolux ŚWIATŁOUTWARDZALNY, SZKŁO-JONOMEROWY MATERIAŁ DO WYPEŁNIEŃ

Ionolux. Ionolux ŚWIATŁOUTWARDZALNY, SZKŁO-JONOMEROWY MATERIAŁ DO WYPEŁNIEŃ Ionolux ŚWIATŁOUTWARDZALNY, SZKŁO-JONOMEROWY MATERIAŁ DO WYPEŁNIEŃ SZKŁO-JONOMEROWE MATERIAŁY FIRMY VOCO SPRAWDZONE PRODUKTY POMAGAJĄCE W CODZIENNEJ PRACY Z PACJENTAMI Przez ponad dwie dekady firma VOCO

Bardziej szczegółowo

Publisher Panel jest podzielony na 3 działy, z których każdy oferuje zaawansowane narzędzia do prowadzenia czasopisma w systemie Index Copernicus:

Publisher Panel jest podzielony na 3 działy, z których każdy oferuje zaawansowane narzędzia do prowadzenia czasopisma w systemie Index Copernicus: 1. Co to jest Publisher Panel? Publishers Panel jest częścią międzynarodowego systemu Index Copernicus składającego się z kilku powiązanych ze sobą działów dotyczących literatury naukowej, naukowców, projektów

Bardziej szczegółowo

PROJEKT. Domeny.tv jest największym projektem prowadzonym wewnątrz MSERWIS. Serwis istnieje od 2003 roku i jest rozwijany praktycznie codziennie.

PROJEKT. Domeny.tv jest największym projektem prowadzonym wewnątrz MSERWIS. Serwis istnieje od 2003 roku i jest rozwijany praktycznie codziennie. C A S E STUDY PROJEKT Domeny.tv jest największym projektem prowadzonym wewnątrz MSERWIS. Serwis istnieje od 2003 roku i jest rozwijany praktycznie codziennie. Ogrom wyzwań, jaki nas spotyka w ramach pracy

Bardziej szczegółowo

PUNKTY KONSULTACYJNO DIAGNOSTYCZNE

PUNKTY KONSULTACYJNO DIAGNOSTYCZNE PUNKTY KONSULTACYJNO DIAGNOSTYCZNE Ekspert Wojewódzki do Spraw Informacji o Narkotykach i Narkomanii Województwa Małopolskiego dr Edyta Laurman Jarząbek dr Eliza Mazur PORADNICTWO HIV/AIDS Zasady i system

Bardziej szczegółowo

Symulator doboru koloru i przetłoczenia bramy garażowej oraz wzoru drzwi wejściowych. do elewacji budynku klienta

Symulator doboru koloru i przetłoczenia bramy garażowej oraz wzoru drzwi wejściowych. do elewacji budynku klienta Symulator doboru koloru i przetłoczenia bramy garażowej oraz wzoru drzwi wejściowych do elewacji budynku klienta Wszechobecna nowa technologia Smartfony obecnie coraz częściej zastępują zwykłe telefony

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK PRAKTYK PRAKTYCZNE NAUCZANIE KLINICZNE KIERUNEK LEKARSKO-DENTYSTYCZNY

DZIENNIK PRAKTYK PRAKTYCZNE NAUCZANIE KLINICZNE KIERUNEK LEKARSKO-DENTYSTYCZNY DZIENNIK PRKTYK PRKTYCZNE NUCZNIE KLINICZNE KIERUNEK LEKRSKO-DENTYSTYCZNY DZIENNIK PRKTYK kierunek lekarsko-dentystyczny Imię i nazwisko studenta PESEL Numer albumu zdjęcie Nazwa uczelni Data wystawienia

Bardziej szczegółowo

Obsługa e-marketingowa Salonu z Aplikacją Gabi.NET.pl. Natalia Waldowska, Gabi.NET w sieci

Obsługa e-marketingowa Salonu z Aplikacją Gabi.NET.pl. Natalia Waldowska, Gabi.NET w sieci Obsługa e-marketingowa Salonu z Aplikacją Gabi.NET.pl Natalia Waldowska, Gabi.NET w sieci Internet- platforma komunikacji między Salonem, a Klientem Gwałtowny rozwój nowych technologii sprawił, że pojawiły

Bardziej szczegółowo

Badania predyspozycji dziedzicznych do nowotworów złośliwych

Badania predyspozycji dziedzicznych do nowotworów złośliwych Badania predyspozycji dziedzicznych do nowotworów złośliwych Onkologiczne Poradnictwo Genetyczne Profilaktyka, diagnostyka i leczenie Postęp, jaki dokonuje się w genetyce, ujawnia coraz większy udział

Bardziej szczegółowo

Skuteczne Techniki Sprzedaży

Skuteczne Techniki Sprzedaży Skuteczne Techniki Sprzedaży warsztaty w budowaniu długofalowych relacji z klientami Korzyści z udziału w naszym szkoleniu: wzrost sprzedaży w firmie, dzięki wykorzystaniu skutecznych technik sprzedaży,

Bardziej szczegółowo