ISBN

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ISBN 978-83-61668-79-4"

Transkrypt

1

2

3

4 Redakcja naukowa: Prof. zw. dr hab. Eugenia Malewska Redakcja i korekta Violetta Staniec Redakcja techniczna: Czesław Rygielski Projekt okładki: Piotr Grzanka Copyright by Oficyna Wydawnicza BRANTA Bydgoszcz 2007 Copyright by Ryszard Adam Podgórski 2007 ISBN Oficyna Wydawnicza BRANTA Rok założenia Bydgoszcz, ul. Królowej Jadwigi 18 tel./fax (052) , (052) Wydanie I Druk ukończono w listopadzie 2007 r. Ark. druk. 15 Skład i łamanie: BOOK DESIGNER Druk i oprawa: Drukarnia UNI-DRUK Luboń k. Poznania, ul. Przemysłowa 13 tel. (061) , fax. (061)

5 Spis treści Wstęp Rozdział 1 Nauki społeczne jako system twierdzeń, hipotez, teorii naukowych Rozdział 2 Stosunek nauk społecznych do innych dyscyplin naukowych 21 Rozdział 3 Nauka jako wiedza o rzeczywistości Pojęcie nauki Rozumowanie naukowe Podstawowe procesy tworzenia wiedzy Podstawowe cechy wiedzy naukowej Rozdział 4 Rozumienie pojęcia metodologia Metodologia jako nauka o zasadach badań naukowych Zadania metodologii Metoda i jej elementy składowe Znaczenie metody w badaniach naukowych Główne ingredienty metody naukowej Dedukcja i indukcja Analiza i synteza Metoda jako element konstytutywny dyscypliny naukowej 76

6 6 Spis treści Rozdział 5 Problemy naukowe Budowanie problemów naukowych Pochodzenie problemów naukowych Zasady klasyfikacji problemów naukowych Impostacja logiczna Założenia problemów naukowych Problemy teoretyczne a naukowe Istota ważności problemów naukowych Sformułowanie problemu badawczego Rozdział 6 Hipotezy naukowe Źródła hipotez i teorii naukowych Weryfikacja i falsyfikacja hipotez Operacjonalizacja pojęć Rozdział 7 Fakty w naukach społecznych Rodzaje faktów społecznych Fakt psychologiczny Fakt etyczny Fakt kulturowy Fakt historyczny Badanie faktów społecznych Problem teorii w naukach społecznych Pojęcie teorii Rozdział 8 Struktura procesu badawczego w socjologii Przedmiot, cel, zakres i metody badań socjologicznych Metody badań socjologicznych Metoda badań terenowych Metoda reprezentacyjna Metoda eksperymentalna Metoda oparta na danych historycznych Metoda socjometryczna Metody doboru prób do badań

7 Spis treści 7 Rozdział 9 Techniki badawcze Techniki obserwacyjne Wywiad kwestionariuszowy Ankieta Badanie dokumentów Techniki socjometryczne Rozdział 10 Narzędzia badawcze Narzędzia badawcze stosowane w badaniach socjologicznych Dobór próby Populacja Uzasadnienie tez ogólnych Etap projektowania badań Rozdział 11 Opracowanie i systematyzowanie materiałów badawczych Metody systematyzowania tekstów Grupowanie tekstów Pisarstwo naukowe Metoda konstruowania kwestionariusza ankiety Zakończenie Bibliografia

8

9 Wstęp Metodologia nauk społecznych przeżywa dziś drugą młodość. Jeśli rozwijać tę biograficzną metaforę, to wiek młodości trzeba datować na czasy Comte a, a pierwszą młodość na czas wielkich sporów między klasykami. W tych sporach po jednej stronie znalazły się programy socjologii rozumiejącej (Max Weber) i socjologii humanistycznej (Florian Znaniecki), po drugiej zaś naturalizm, w szczególności jego radykalne skrzydło fizykalizm (Rudolf Carnap, Otto Neurath). Znaczenie socjologii w życiu społecznym uzależnione jest nie tylko od rozwoju samej edukacji, ale także od społecznych, ekonomicznych i kulturowych warunków jej istnienia, świadomości naukowej badaczy oraz wiedzy o nauce w społeczeństwie. Wiele wieków temu nauka utożsamiana była z filozofią i właśnie ona determinowała rozwój socjologii jako nauki. Później okazało się, że dane zjawisko rozpatrywać można z całkiem różnych punktów widzenia. Każda z naukowych dyscyplin ma swoisty charakter, związany przede wszystkim z jej przedmiotem badań. Ponadto pomiędzy różnymi dyscyplinami istnieją wzajemne sprzężenia, dzięki którym nauka jako całość posiada własną, wewnętrzną strukturę i może pełnić określone społeczne funkcje oraz podlegać również specyficznym prawidłowościom rozwojowym. W rozwoju ludzkości procesy budowania systemów wiedzy o zewnętrznym świecie decydowały o zaspokajaniu potrzeb i możliwościach przetrwania. Dlatego też wypracowywanie metod poprawnego poznawania rzeczywistości było dla człowieka

10 10 Wstęp niezwykle ważnym zadaniem. Rozwój nauki pozwalał na powstawanie coraz to nowych gałęzi przemysłu, transportu, sposobów porozumiewania się, odżywiania się, ubierania oraz potocznego rozumienia świata, co decydowało w jakieś mierze o dalszym rozwoju nauki. Metody nauk społecznych, takie jak wyżej opisane, zasługują, rzecz jasna, na miano współczesnych. Szczególne znaczenie w tym kontekście, w problematyce nauk społecznych, spełnia socjologia jako nauka o każdym z nas, o nas samych, grupach społecznych, czyli naszych przyjaciołach i antagonistach, między którymi żyjemy w społeczeństwie, do którego należymy. Socjologia jest więc wszechobecna w naszym życiu. Mało tego, może ułatwić nam życie, ponieważ jest w stanie odpowiedzieć nam na wiele pytań, które nas nurtują, a szczególnie za pomocą swej metodologii. Dzięki socjologii możemy nauczyć się przewidywać następstwa wielu odpowiedzialnych decyzji, jakie przyjdzie nam podjąć w życiu i często czekać na ich rezultaty. Socjologia więc nie buduje mostów nad głębiami myśli, lecz po prostu stoi jako klepsydra ostrzegawcza. Jednym słowem socjologia jest dyscypliną, która uczy nas myśleć, uczy dbać nie tyko o siebie, ale o tych, których życie postawi na naszej drodze. Uczy nas kochać nie tylko przy pomocy uczuć, ale przede wszystkim przy udziale rozumu. Miłość wyrażona przez rozum to bycie gotowym do roztropności, to życzliwość w dyspozycji, to tęsknota do tego, by służyć, pomóc, opiekować się. To chęć bycia potrzebnym dla dobra rozwoju życia społecznego. Wszystko, co dotyczy świata ludzi, ich życia społecznego, relacji wobec innych ludzi i samego siebie może być przedmiotem badań socjologicznych. Dlatego mamy wiele kierunków, działów czy subdyscyplin socjologicznych. Są wśród nich: socjologia rodziny, socjologia religii, socjologia prawa, socjologia medycyny, socjologia przemysłu, socjologia nauki, socjologia kultury, socjologia polityki, socjologia wsi i miasta, socjologia organizacji, socjologia moralności, socjologia wychowania, socjologia zarządzania etc. Czy znacie inną naukę interesującą się tak wieloma obszarami życia? 1

11 Wstęp 11 Zaprezentowana książka to kompendium wiedzy z zakresu metodologicznych badań socjologicznych, abyś nie błądząc mógł znaleźć drogę swoich zainteresowań socjologicznych. Posłuży Ci do tego niniejsze opracowanie. Przedstawiona praca nie jest dziełem krytycznym, lecz próbą wypowiedzi otwartych i bezstronnych prezentacji dla potrzeb młodzieży, która poszukuje swoich zainteresowań naukowych. Jeżeli niniejsza publikacja wyegzekwuje na młodym pokoleniu refleksje nad sobą i społeczeństwem, to książka spełni swoje oczekiwania. 1

12

13 Rozdział I Nauki społeczne jako system twierdzeń, hipotez, teorii naukowych Metodologia nauk społecznych stanowi podstawę przewidywań, czyli wykrywania stałych związków przyczynowo-skutkowych oraz współwystępowania zjawisk, które odkryte pozwalają przypuszczać, iż przy określonej przyczynie pojawi się identyczny skutek. Wydarzeń, które występują w życiu społecznym, nie można przewidywać z odpowiednią dokładnością, tak jak zjawisk w naukach przyrodniczych. Zachowania ludzi w życiu społecznym, nie zawsze przy takich samych przyczynach, wywołują identyczne skutki. Ponadto, na zachowanie społeczności ludzkiej w określonej zbiorowości oddziaływuje tak wiele czynników niepodlegających obserwacji i kontroli, że niemożliwe staje się uchwycenie trwałych zależności. Natomiast można przy zastosowaniu odpowiedniego aparatu metodologicznego określić tendencję zmian zachowań ludzkich oraz funkcjonowanie instytucji, systemów i podsystemów społecznych. Przedmio- Czym zatem jest nauka? Nauka może być ujmowana jako system twierdzeń, hipotez, teorii orzekających o różnych dziedzinach. W tym znaczeniu jest ona wytworem metodycznej działalności badawczej; naukę możemy także definiować jako systemy badania rzeczywistości zgodne z danymi zapewniającymi poprawność, ważność i pewność osiąganych wyników; w uproszczeniu: nauka jest metodą badania rzeczywistości, zapewniającą jej zgodne z przyjętą metodologią poznanie.

14 14 Rozdział 1. Nauki społeczne jako system twierdzeń, hipotez, teorii naukowych tem nauk społecznych jest działalność społeczna człowieka lub, ściślej się wyrażając, przejawy społeczne działalności ludzkiej. Wreszcie możemy spojrzeć na naukę jako na zespół instytucji badawczych powołanych do prowadzenia badań, ogłaszania ich wyników, upoważnionych do przekazywania wiadomości o uzyskanych wynikach i stosowania ich w praktyce. Wiedza naukowa, niezależnie jaką dyscyplinę naukową reprezentuje, jest pośrednim rezultatem działalności poznawczej. Ale w dostatecznie rozwiniętych dyscyplinach naukowych wyróżnić można dwa rodzaje wiedzy: empiryczną i teoretyczną. Na poziomie empirycznym wchodzą twierdzenia, które opierają się pośrednio na doświadczeniach oraz są uogólnieniem cech i właściwości przysługującym konkretnym obiektom. Wiedza na poziomie teoretycznym jest formą systematyzacji wiedzy, jest zbiorem powiązanych twierdzeń, ujmujących przedmiot z punktu widzenia istotnych zależności. Celem nauki jest zrozumienie świata i gromadzenie wiedzy o nim. Służy do tego metodologia. Metodologia jest to nauka o logice, metodach, badaniach, procedurach badawczych, postępowaniu i typach wnioskowania, stosowanych w określonej dyscyplinie naukowej. Metodologia nauk społecznych to ogólna metodyka badań i rzeczywistości społecznej, zawierająca dyrektywy badawcze, wynikające z przyjętego systemu teoretycznego, zasady doboru odpowiednich technik i metod oraz typów wnioskowania, zasady interpretacji zebranych danych, metody sprawdzania poprawności sformułowanych hipotez i jednoznaczności stawianych pytań, a także zasady ustanawiania relacji pomiędzy teorią społeczną a praktyką badawczą. Metodologia zatem nadaje kierunek badaniom i umożliwia zweryfikowanie ich rezultatów. Nauka jest przedsięwzięciem, którego celem jest odkrywanie. Ostatecznie badania naukowe sprowadzają się do prowadzenia obserwacji i interpretowania ich wyników. Jednak przed

15 Rozdział 1. Nauki społeczne jako system twierdzeń, hipotez, teorii naukowych 15 przystąpieniem do obserwacji i analizy należy przygotować plan. Trzeba ustalić co, dlaczego oraz jak będzie obserwowane i analizowane. Właśnie o to chodzi w planie badań. Mimo że mogą wystąpić różnice w szczegółach, w zależności od tego, co jest obiektem badań, w każdym schemacie badań staniesz wobec dwóch głównych zadań. Po pierwsze musisz określić, tak dokładnie, jak to tylko możliwe, czego chcesz się dowiedzieć. Po drugie musisz określić, w jaki sposób najlepiej to zrobić. Co ciekawe, jeśli sprawnie sobie poradzisz z pierwszą częścią, to prawdopodobnie w tym samym procesie rozstrzygniesz drugą. Jak mawiają matematycy właściwie sformułowane pytanie zawiera w sobie odpowiedź. Większość badań społecznych jest prowadzona po to, aby rzucić światło na jakiś temat bądź też oswoić badacza z jakąś tematyką. Takie podejście zdarza się najczęściej, gdy badacz wchodzi w nową dla siebie dziedzinę zainteresowań lub gdy przedmiot badań sam w sobie jest stosunkowo nowy. Badania eksploracyjne mogłyby ci pomóc w uzyskaniu przynajmniej przybliżonych odpowiedzi na niektóre z tych pytań. Mógłbyś na przykład sprawdzić dane statystyczne w urzędzie skarbowym, zgromadzić literaturę dotyczącą tego ruchu i zapoznać się z nią, uczestniczyć w spotkaniach czy przeprowadzić wywiady z przywódcami. Badania eksploracyjne są odpowiednie także dla trwalszych zjawisk. Załóżmy, iż jesteś niezadowolony z formalnych, uniwersyteckich wymogów dotyczących prac magisterskich i chcesz przyczynić się do ich zmiany. Możesz zatem zgłębić historię tych wymagań na twojej uczelni oraz spotkać się z władzami uczelni, by dowiedzieć się, dlaczego obowiązują takie standardy. Możesz porozmawiać z kilkoma studentami, by wysondować, jakie są ich odczucia w tej sprawie. Mimo że to ostatnie działanie nie przyniesie najprawdopodobniej dokładnego obrazu opinii studentów, może ono pokazać, jakie mogłyby być wyniki szerszych badań. Niekiedy po badaniach eksploracyjnych kontynuuje się badania metodą grup, czy inaczej moderowanych dyskusji w ma-

16 16 Rozdział 1. Nauki społeczne jako system twierdzeń, hipotez, teorii naukowych łych grupach. Z reguły badania eksploracyjne mają trzy cele: (l) zaspokojenie ciekawości badacza i jego pragnienia lepszego zrozumienia przedmiotu, (2) zbadanie możliwości podjęcia szerszych badań, (3) wypracowanie metod, które zostaną użyte w dalszych badaniach. Służy temu: opis, wyjaśnienie, analiza. Kto się zbliża, tego nie odpychajcie, a kto odchodzi, tego nie zatrzymujcie. Kto wraca, tego przyjmujcie tak, jakby się nigdy nie oddalał. Johann Wolfgang von Goethe W skład nauk społecznych wchodzą dwie zasadnicze wielkie dyscypliny naukowe: socjologia i ekonomia. Pierwsza z tych nauk ma szerszy zakres przedmiotowy, gdyż zajmuje się wszelkimi czynnościami społecznymi i wynikającymi z nich stosunkami społecznymi. Węższy zakres przedmiotowy ma ekonomia, gdyż zajmuje się tylko tymi czynnościami ludzkimi, które są skierowane ku dobrom gospodarczym, a więc inaczej mówiąc, zajmuje się gospodarczą działalnością społeczności ludzkiej. Do nauk społecznych zalicza się na ogół również i nauki prawne. Zjawiska prawne, będąc bardziej świadomym wytworem działalności społecznej człowieka, niż instytucje społeczne i gospodarcze, mają jednak szczególny charakter. Różne problemy prawne są rozpatrywane przez poszczególne nauki: socjologię prawa, filozofię prawa, prawo naturalne, historię prawa itd. Zadaniem zarówno socjologii, ekonomii, jak i prawa jest zbadanie rzeczywistości społecznej, i odpowiednio: a więc odpowiedź na pytanie jak jest jak ma być. Zadaniem nauki jest poznanie samej rzeczywistości, stwierdzenie współzależności zjawisk społecznych i stwierdzenie, jakie przyczyny i bodźce społeczne mogą wywołać określone skutki. Dopiero poznanie związków przyczynowo- -skutkowych, zachodzących pomiędzy zjawiskami społecznymi czy gospodarczymi, może pozwolić polityce społecznej i odpowiednio gospodarczej, na wskazanie właściwych środków do przeprowadzenia potrzebnych reform społecznych i gospodar-

17 Rozdział 1. Nauki społeczne jako system twierdzeń, hipotez, teorii naukowych 17 czych. W teorii posługujemy się schematami: przyczyna skutek, a więc zasadą przyczynowości i celowości. Każdy cel jest równocześnie skutkiem, a każdy środek przyczyną, przez porównanie obu schematów widać, że aby napisać pracę naukową trzeba poznać rzeczywistość społeczną w związkach przyczynowo-skutkowych, zachodzących pomiędzy zjawiskami społecznymi zarówno w sensie prawnym, jak i gospodarczym. Nauki społeczne należą do grupy nauk humanistycznych, to znaczy nauk traktujących o człowieku. To jest zasadnicze wyróżnienie przedmiotowe nauk społecznych, ale bardziej istotne jeszcze jest wyodrębnienie ich w zakresie metody naukowej. Rozum ludzki ma charakter całościowy, istnieje więc właściwie jedna wiedza ludzka, obejmująca wszystkie gałęzie nauki. Ale rozwój wiedzy współczesnej jest tak wielki, że wymaga ona zróżnicowania systematycznego, podziału na kategorie, choć podziały te zawierają nieraz wiele cech sztuczności. Podział nauk schodzi, poczynając od filozofii, kolejnymi stopniami upraktycznienia, aż do najbardziej praktycznych nauk, jakimi są nauki techniczne, poza którymi rozciąga się już tylko szeroka dziedzina umiejętności, nie dających się zaliczyć do nauk we właściwym tego słowa znaczeniu. W każdej dziedzinie wiedzy występują podstawowe aspekty charakteryzujące osiągnięcia naukowe: Aspekt statyczny gromadzona przez pokolenia wiedza o rzeczywistości, spełniająca warunki prawdziwości, oraz oparta na wiedzy teoretycznej metodologia umiejętności praktycznej, utrwalona na nośnikach informacji: papierowych, celuloidowych, magnetycznych itp. Aspekt dynamiczny działalność wyspecjalizowanych pracowników organizacji naukowych, dysponujących wciąż ulepszanymi narzędziami i aparaturą badawczą, które powiększają zasoby wiedzy i umiejętności. Wymiana informacji (książki, czasopisma, kongresy, zjazdy) i międzynarodo-

18 18 Rozdział 1. Nauki społeczne jako system twierdzeń, hipotez, teorii naukowych we przedsięwzięcia badawcze przyczyniają się do rozwoju nauki, jej elementy starzeją się i wymagają wymiany niekiedy te same pojęcia i fakty przedstawia się ponownie tylko w zmienionym języku. Aspekt treściowy ujęcie szeroko rozumianej rzeczywistości obejmującej abstrakcje, służące samemu jej poznaniu albo wykorzystaniu w praktyce. W naukach przyrodniczych są formułowane twierdzenia o wydzielonych fragmentach rzeczywistości, logicznie uporządkowane i już zweryfikowane, jak prawa nauk empirycznych bądź hipotezy aktualnie weryfikowane albo falsyfikowane. W naukach dedukcyjnych (matematyka z logiką) występują założone aksjomaty, twierdzenia, z których wyprowadza się inne twierdzenia; opisowe spełniające kryteria prawdziwości, rekomendacje niezbędne lub przydatne w projektowaniu realizacji różnorakich celów. Aspekt metodologiczny niektóre nauki są metodologiami albo systemami metod, które stanowią zasadniczą zawartość. Rozróżnia się wg stopnia ogólności: metodologię ogólną nauk; metodologię nauk dedukcyjnych, zwaną też metanauką, metalogiką lub metamatematyką; metodologię nauk empirycznych oraz metodologię nauk szczegółowych. Ze względu na stosowaną metodologię przeciwstawia się nie tylko nauki dedukcyjne indukcyjnym (formalne realnym, abstrakcyjne praktycznym) 2. Aspekt strukturalny nauka jest umowną całością złożoną z wielu niejednorodnych systemów, które są rozmaicie kształtowane i dowolnie nazywane: kierunkami, obszarami, dziedzinami, dyscyplinami, gałęziami, teoriami. Bardziej jednoznaczne są systemy naukowe powiązane metodologicznie, chociaż nawet nauki korzystające z tych samych metod róż- 2 W. Windelband i H. Rickert wymieniali nauki nomotetyczne i nauki idiograficzne, W. Tatarkiewicz nauki nomologiczne i nauki typologiczne, T. Kotarbiński normatywne i krytyczne.

19 Rozdział 1. Nauki społeczne jako system twierdzeń, hipotez, teorii naukowych 19 nią się ich doborem; pojawiły się nauki interdyscyplinarne na styku dwóch, a nawet kilku dyscyplin (np. biochemia, biofizyka, pedagogika) oraz złożone z wielu dyscyplin, których fragmenty zestawiono ze względu na określone zadania. Próby zbudowania zadowalającej klasyfikacji naukowej przeszły do historii i dzisiaj konstruuje się uproszczone klasyfikacje do określonych celów, np. na potrzeby biblioteczne (klasyfikacja biblioteczna) czy administracyjne. Aspekt psychologiczny nauka jest wytworem podmiotu, jego szczególnego działania będącego twórczością, która nie zawsze jest uzewnętrzniona, a jeśli jest uzewnętrzniona w mowie, to niekoniecznie utrwalona. Psychologia zamiast obiektywności naukowej woli intersubiektywność, co znaczy, że treści naukowe w perspektywie czasu nie mogą należeć do indywiduum. Interesuje się twórczością nauk, motywacją naukowca, jego psychiką, rozróżniając takie typy naukowców, jak: teoretyk, empiryk, systematyk, organizator, krytyk, pomocnik, katalizator, nauczyciel, popularyzator reprezentujące sposób uczestnictwa twórców nauki w populacji naukowców jest najmniej. Aspekt socjologiczny nauki wytwarzają wysoko kwalifikowane kadry zawodowe w pracy zespołowej. Jest to zjawisko społeczne, które bada socjologia. W zasadzie tworzą naukowcy; do rozwijania nauk opisowych oraz do kompletowania zbiorów przyczyniają się również amatorzy w regionalnych towarzystwach naukowych. Socjologów naukowa percepcja interesuje w społeczeństwie. Aspekt organizacyjny nauki, w zależności od ustroju danego kraju, uprawia się w organizacjach społecznych lub prywatnych. Nauka w tym sensie to ogół pracujących na danym terenie szkół, instytutów badawczych, ośrodków informacji naukowej, przetwarzania danych, bibliotek, muzeów, towarzystw naukowych. Aspekt ideologiczny wyniki badań naukowych mogą być wykorzystywane, propagowane bądź przemilczane, w za-

20 20 Rozdział 1. Nauki społeczne jako system twierdzeń, hipotez, teorii naukowych leżności od światopoglądu wyznawanego przez grupy mające władzę i wpływy w społeczeństwie, np. fragmenty badań przedstawia się opinii publicznej przed ich naukową weryfikacją; niektórym naukom odmawia się statusu naukowego, uzasadniając to ich nieracjonalnością (przy swobodnym pojmowaniu pojęcia racjonalności); podejście takie jest charakterystyczne zwłaszcza dla systemów totalitarnych. Aspekt polityczny jest powiązany licznymi więzami zależności z władzami państwowymi, z parlamentem, z centralnymi instytucjami administrującymi organizacjami naukowymi. Zgodnie z zasadami przyjętej polityki naukowej przyznaje się fundusze na utrzymanie tych dyscyplin, które nie zarabiają na swoje utrzymanie. Nauka steruje się też przez regulowanie liczby studentów szkół wyższych, w zależności od aktualnych potrzeb kraju. Aspekt ekonomiczny nauki ze względu na to, że okazywały się przeważnie użyteczne, nawet w przypadku nauk podstawowych, są finansowane w nadziei, że okażą się rentowne i zwrócą nakłady na nie poniesione. Nauki stosowane miewają sponsorów i częstokroć ich instytuty, laboratoria i pracownie są powiązane z przemysłem.

21 Niedostępne w wersji demonstracyjnej. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki.

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 11

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 11 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 11 1. CHARAKTERYSTYCZNE CECHY NAUKI... 13 1.1. Pojęcie nauki...13 1.2. Zasady poznawania naukowego...15 1.3. Cele nauki...15 1.4. Funkcje nauki...16 1.5. Zadania nauki...17

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 14 grudnia 2014 Metodologia i metoda badawcza Metodologia Zadania metodologii Metodologia nauka

Bardziej szczegółowo

Rodzaje prac naukowych

Rodzaje prac naukowych Wyższa Szkoła Bankowa Oddział Gdańsk Katedra Bezpieczeństwa Wewnętrznego Patryk Bieńkowski Nr indeksu: gd22175 Rodzaje prac naukowych Praca zaliczeniowa wykonana na zajęcia proseminarium pracy naukowej

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia:

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia: Kierunek Stosunki Międzynarodowe Studia I stopnia Profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia: Kierunek: Stosunki Międzynarodowe Poziom kształcenia: studia I stopnia Uczelnia: Uczelnia Łazarskiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1 Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 71/2014 Senatu UKSW z dnia 29 maja 2014 r. Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 26/2012 Senatu UKSW z dnia 22 marca 2012 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla

Bardziej szczegółowo

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe)

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe) Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Demografia Wydział Nauk Ekonomicznych UW Warszawa, 4 listopada 2008 Najważniejsze rodzaje badań Typy badań Podział wg celu badawczego Badania eksploracyjne

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU. Część A

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU. Część A Przedmiot: Seminarium dyplomowe Wykładowca odpowiedzialny za przedmiot: Cele zajęć z przedmiotu: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU Wykładowcy

Bardziej szczegółowo

Ogólnoakademicki. Umiejscowienie kierunku w obszarze (obszarach) kształcenia (wraz z uzasadnieniem)

Ogólnoakademicki. Umiejscowienie kierunku w obszarze (obszarach) kształcenia (wraz z uzasadnieniem) Efekty kształcenia dla kierunku STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE STUDIA II STOPNIA Wydział prowadzący kierunek studiów: Wydział Politologii i Studiów Międzynarodowych Kierunek studiów: Stosunki międzynarodowe Poziom

Bardziej szczegółowo

Rodzaje prac naukowych

Rodzaje prac naukowych Wyższa Szkoła Bankowa Oddział Gdańsk Katedra Bezpieczeństwa Wewnętrznego Patryk Bieńkowski Nr indeksu: gd22175 Rodzaje prac naukowych Praca zaliczeniowa wykonana na zajęcia proseminarium pracy naukowej

Bardziej szczegółowo

Etapy modelowania ekonometrycznego

Etapy modelowania ekonometrycznego Etapy modelowania ekonometrycznego jest podstawowym narzędziem badawczym, jakim posługuje się ekonometria. Stanowi on matematyczno-statystyczną formę zapisu prawidłowości statystycznej w zakresie rozkładu,

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2009 Redakcja: Wojciech Śliwerski Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska Korekta: Beata Bednarz Sylwia Kajdana ISBN ISBN 978-83-7850-377-4 978-83-7587-147-0

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta: licencjat Przyporządkowanie

Bardziej szczegółowo

REGUŁY ANALIZY TEKSTU NAUKOWEGO

REGUŁY ANALIZY TEKSTU NAUKOWEGO REGUŁY ANALIZY TEKSTU NAUKOWEGO (według Mieczysława Gogacza) Plan i cel prezentacji PLAN 1. Odróżnianie pytań badawczych od odpowiedzi 2. Analiza pytań badawczych 3. Analiza odpowiedzi 4. Precyzowanie

Bardziej szczegółowo

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO SAMOTNE OJCOSTWO Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2006 Copyright by Anna Dudak Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Recenzent: prof. zw. dr hab. Józef Styk Redakcja

Bardziej szczegółowo

WIEDZA NAUKOWA WIEDZA POTOCZNA

WIEDZA NAUKOWA WIEDZA POTOCZNA WIEDZA POTOCZNA WIEDZA NAUKOWA (socjalizacja itd.) wiedza zindywidualizowana, subiektywna, różna, zależna od doświadczeń życiowych. Jednolita, systematyczna. Sądy należące do tzw. korpusu wiedzy w danym

Bardziej szczegółowo

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent:

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent: Efekty kształcenia dla kierunku studiów ekonomia Studia pierwszego stopnia profil praktyczny 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze. Kierunek studiów ekonomia należy do dziedziny nauk ekonomicznych w ramach

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: Załącznik do uchwały nr 145/06/2013 Senatu Uniwersytetu Rzeszowskiego EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW Administracja studia drugiego stopnia poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy

Bardziej szczegółowo

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG:

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG: Niedostosowanie społeczne nieletnich. Działania, zmiana, efektywność. Justyna Siemionow Publikacja powstała na podstawie praktycznych doświadczeń autorki, która pracuje z młodzieżą niedostosowaną społecznie

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu ZP-Z1-19

Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu ZP-Z1-19 Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 (pieczęć wydziału) KARTA PRZEDMIOTU Z1-PU7 WYDANIE N1 Strona 1 z 5 1. Nazwa przedmiotu: BADANIA MARKETINGOWE 3. Karta przedmiotu ważna od roku akademickiego: 2014/2015

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Administracja. Wydział Prawa i Administracji Uczelni Łazarskiego

Efekty kształcenia dla kierunku Administracja. Wydział Prawa i Administracji Uczelni Łazarskiego Efekty kształcenia dla kierunku Administracja Wydział Prawa i Administracji Uczelni Łazarskiego II stopień Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Administracja należy do obszaru

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia drugiego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia drugiego stopnia Załącznik nr 2 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia drugiego stopnia Profil

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 2014/2015

Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 2014/2015 Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 201/2015 Wydział Zarządzania UW posiada uprawnienia do nadawania stopnia doktora w dwóch dyscyplinach:

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia oznaczeń w symbolach K przed podkreślnikiem kierunkowe efekty kształcenia W kategoria wiedzy

Objaśnienia oznaczeń w symbolach K przed podkreślnikiem kierunkowe efekty kształcenia W kategoria wiedzy Efekty kształcenia dla kierunku studiów FIZYKA - studia II stopnia, profil ogólnoakademicki - i ich odniesienia do efektów kształcenia w obszarze nauk ścisłych Kierunek studiów fizyka należy do obszaru

Bardziej szczegółowo

STANDARDY PRZYGOTOWANIA PRACY DYPLOMOWEJ W WSHE

STANDARDY PRZYGOTOWANIA PRACY DYPLOMOWEJ W WSHE STANDARDY PRZYGOTOWANIA PRACY DYPLOMOWEJ W WSHE Temat pracy Problemowe ujęcie tematu pracy Nowatorski charakter Oryginalność ujęcia tematu Powiązanie tematu pracy z problematyką stażu, praktyk, realnym

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY WYDZIAŁ INSTRUMENTÓW SMYCZKOWYCH, HARFY, GITARY I LUTNICTWA

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY WYDZIAŁ INSTRUMENTÓW SMYCZKOWYCH, HARFY, GITARY I LUTNICTWA AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY WYDZIAŁ INSTRUMENTÓW SMYCZKOWYCH, HARFY, GITARY I LUTNICTWA Moduł/Przedmiot: Metodologia pracy badawczej i naukowej Kod modułu:

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Zarządzanie reprezentuje dziedzinę

Bardziej szczegółowo

Recenzja: prof. dr hab. Stanisław Kłopot. Redaktor prowadząca: Anna Raciborska. Redakcja i korekta: Magdalena Pluta. Projekt okładki: Katarzyna Juras

Recenzja: prof. dr hab. Stanisław Kłopot. Redaktor prowadząca: Anna Raciborska. Redakcja i korekta: Magdalena Pluta. Projekt okładki: Katarzyna Juras Recenzja: prof. dr hab. Stanisław Kłopot Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja i korekta: Magdalena Pluta Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcia na okładce: Piotr Szeszko Copyright 2015 by Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Seminarium magisterskie KOD WF/II/st/9

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Seminarium magisterskie KOD WF/II/st/9 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Seminarium magisterskie KOD WF/II/st/9 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : II stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II rok/iv semestr

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Pedagogika Specjalizacja/specjalność. 15 godzin

OPIS PRZEDMIOTU. Pedagogika Specjalizacja/specjalność. 15 godzin OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Seminarium magisterskie nt. Organizacje pozarządowe i edukacja w perspektywie porównawczej. Wydział Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut/Katedra Instytut

Bardziej szczegółowo

7. Kierunkowe efekty kształcenia i ich odniesienie do efektów obszarowych. Kierunkowe efekty kształcenia

7. Kierunkowe efekty kształcenia i ich odniesienie do efektów obszarowych. Kierunkowe efekty kształcenia 1. Nazwa kierunku: SOCJOLOGIA 2. Stopień studiów: pierwszy 3. Profil: ogólnoakademicki 4. Obszar: nauki społeczne 5. Sylwetka absolwenta Absolwent posiada ogólną wiedzę o rodzajach struktur, więzi i instytucji

Bardziej szczegółowo

Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej

Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej Dr hab. Ryszard Szarfenberg Uniwersytet Warszawski Instytut Polityki Społecznej Pracownia Pomocy i Integracji Społecznej XXXIII Konferencja Polityków

Bardziej szczegółowo

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WYDZIAŁ INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA Kierunek studiów: INFORMATYKA Stopień studiów: STUDIA II STOPNIA Obszar Wiedzy/Kształcenia: OBSZAR NAUK TECHNICZNYCH Obszar nauki: DZIEDZINA NAUK TECHNICZNYCH Dyscyplina

Bardziej szczegółowo

Ochrona Środowiska I stopień

Ochrona Środowiska I stopień Załącznik nr 4 do Uchwały nr 49/2015 Senatu UKSW z dnia 23 kwietnia 2015 r. Ochrona Środowiska I stopień Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia dla kierunku Ochrona Środowiska

Bardziej szczegółowo

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów do obszaru wiedzy MODUŁ 20 Seminarium magisterskie Seminarium

Bardziej szczegółowo

Seria wydawnicza Instytutu Psychologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Seria wydawnicza Instytutu Psychologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Seria wydawnicza Instytutu Psychologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Redaktorzy naukowi serii: prof. dr hab. Anna Izabela Brzezińska prof. dr hab. Elżbieta Hornowska Recenzja: prof. dr

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2000 Redakcja wydawnicza: Wojciech Śliwerski Korekta: Danuta Waląg Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska ISBN 978-83-7587-932-2 Oficyna Wydawnicza Impuls 30-619

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Do Czytelnika... 7

SPIS TREŚCI. Do Czytelnika... 7 SPIS TREŚCI Do Czytelnika.................................................. 7 Rozdział I. Wprowadzenie do analizy statystycznej.............. 11 1.1. Informacje ogólne..........................................

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Sposób dokumentacji efektów kształcenia

Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Sposób dokumentacji efektów kształcenia Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Lp. K_W01 K_W02 K_W06 K_W08 K_W09 Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych zna terminologię używaną w pedagogice a w szczególności w oraz jej zastosowanie

Bardziej szczegółowo

ma uporządkowaną wiedzę o istocie i zakresie bezpieczeństwa społecznego

ma uporządkowaną wiedzę o istocie i zakresie bezpieczeństwa społecznego Efekty kształcenia dla kierunku Bezpieczeństwo wewnętrzne Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych Profil kształcenia: praktyczny

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI CZĘŚĆ I : PRZEZNACZENIE, PROCES I PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ MARKETINGOWYCH...17

SPIS TREŚCI CZĘŚĆ I : PRZEZNACZENIE, PROCES I PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ MARKETINGOWYCH...17 SPIS TREŚCI WSTĘP..13 CZĘŚĆ I : PRZEZNACZENIE, PROCES I PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ MARKETINGOWYCH...17 1. TREŚĆ, PRZEZNACZENIE I PROCES BADAŃ MARKETINGOWYCH....19 1.1. Dlaczego badania marketingowe

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Sieradzu SYLABUS

Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Sieradzu SYLABUS Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Sieradzu SYLABUS Profil : Ogólnoakademicki Stopień studiów: pierwszy Kierunek studiów: BW Specjalność: - Semestr: V,VI Moduł (typ) przedmiotów: - Tryb studiów:

Bardziej szczegółowo

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO RZESZÓW 2011 Recenzował prof. dr hab. TADEUSZ BUKSIŃSKI Opracowanie redakcyjne

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia: kierunek administracja jest przypisany

Bardziej szczegółowo

2. Obszary kształcenia: nauki humanistyczne: 60%, nauki społeczne: 40%

2. Obszary kształcenia: nauki humanistyczne: 60%, nauki społeczne: 40% 1. Nazwa kierunku: Zarządzanie oświatą i organizacjami pozarządowymi (studia I stopnia) 2. Obszary kształcenia: nauki humanistyczne: 60%, nauki społeczne: 40% 3. Dziedziny nauki i dyscypliny, do których

Bardziej szczegółowo

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Pod redakcją naukową Martyny Pryszmont-Ciesielskiej Copyright by Uniwersytet Wrocławski

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Metody Statystycznej Analizy Danych Społeczno-Ekonomicznych

Studia podyplomowe Metody Statystycznej Analizy Danych Społeczno-Ekonomicznych Studia podyplomowe Metody Statystycznej Analizy Danych Społeczno-Ekonomicznych Zwięzły opis Studia są odpowiedzią na zapotrzebowanie istniejące na rynku pracowników sektora administracyjnego na poszerzanie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 16/2015. Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 05 marca 2015 roku

UCHWAŁA NR 16/2015. Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 05 marca 2015 roku UCHWAŁA NR 16/2015 Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 05 marca 2015 roku w sprawie: utworzenia kierunku studiów Pedagogika, poziom drugi, profil praktyczny oraz określenia

Bardziej szczegółowo

Przedmiot Ekonomika Przedsiębiorstwa Turystycznego i Rekreacyjnego. studiów 20 5. Turystyka i Rekreacja

Przedmiot Ekonomika Przedsiębiorstwa Turystycznego i Rekreacyjnego. studiów 20 5. Turystyka i Rekreacja Przedmiot Ekonomika Przedsiębiorstwa Turystycznego i Rekreacyjnego kod nr w planie ECTS studiów 20 5 Kierunek Turystyka i Rekreacja Poziom kształcenia II stopień Rok/Semestr I/2 Typ przedmiotu (obowiązkowy/fakultatywny)

Bardziej szczegółowo

Etapy procesu badawczego. mgr Magdalena Szpunar

Etapy procesu badawczego. mgr Magdalena Szpunar Etapy procesu badawczego mgr Magdalena Szpunar Wiedza naukowa oparta jest na wnioskowaniu oparta jest na doświadczeniu (obserwacji) naukowcy stosują kryteria logiczne i empiryczne do weryfikacji twierdzeń

Bardziej szczegółowo

Pielęgniarstwo. Kod przedmiotu P-1-K-BwP studia stacjonarne w/sem. Zajęcia zorganizowane: 20h/20h - 1,7 Praca własna studenta: 10h - 0,3

Pielęgniarstwo. Kod przedmiotu P-1-K-BwP studia stacjonarne w/sem. Zajęcia zorganizowane: 20h/20h - 1,7 Praca własna studenta: 10h - 0,3 Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Moduły wprowadzające/wymagania wstępne: Pielęgniarstwo Wyższa Szkoła Medyczna w Białymstoku Pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH NAUCZANIE PRZYRODY W SZKOLE PODSTAWOWEJ

EFEKTY KSZTAŁCENIA NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH NAUCZANIE PRZYRODY W SZKOLE PODSTAWOWEJ EFEKTY KSZTAŁCENIA NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH NAUCZANIE PRZYRODY W SZKOLE PODSTAWOWEJ 1. Umiejscowienie studiów w obszarze nauki Studia podyplomowe, realizowane są jako kierunek kształcenia obejmujący wybrane

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 1: Terminologia badań statystycznych dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka (1) Statystyka to nauka zajmująca się zbieraniem, badaniem

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Zajęcia 1 Wprowadzenie do badań marketingowych

Badania Marketingowe. Zajęcia 1 Wprowadzenie do badań marketingowych Badania Marketingowe Zajęcia 1 Wprowadzenie do badań marketingowych Definicje badań marketingowych Badanie marketingowe to systematyczne i obiektywne identyfikowanie, gromadzenie, analizowanie i prezentowanie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 45/2014/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 18 grudnia 2014 r.

Uchwała Nr 45/2014/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 18 grudnia 2014 r. Uchwała Nr 45/2014/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów pierwszego stopnia na kierunku finanse i rachunkowość prowadzonych na

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Uchwały nr 11/2014/2015 Senatu Akademickiego AIK z dnia 24 lutego 2015 r.

Załącznik nr 1 do Uchwały nr 11/2014/2015 Senatu Akademickiego AIK z dnia 24 lutego 2015 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA (opis zakładanych kierunkowych efektów kształcenia w odniesieniu do efektów kształcenia dla obszaru/obszarów, tzw. tabela pokrycia efektów obszarowych przez efekty kierunkowe) dla kierunku

Bardziej szczegółowo

Pielęgniarstwo. Nauki społeczne

Pielęgniarstwo. Nauki społeczne Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Moduły wprowadzające/wymagania wstępne: Nazwa modułu / przedmiotu (przedmiot lub grupa przedmiotów) Osoby prowadzące:

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W)

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W) EFEKTY KSZTAŁCENIA NA KIERUNKU "MECHATRONIKA" nazwa kierunku studiów: Mechatronika poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia profil kształcenia: ogólnoakademicki symbol kierunkowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów Programy Unijne w Turystyce i Rekreacji 6 5

kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów Programy Unijne w Turystyce i Rekreacji 6 5 kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów Programy Unijne w Turystyce i Rekreacji 6 5 Kierunek Turystyka i Rekreacja Poziom kształcenia II stopień Rok/Semestr I/1 Typ przedmiotu (obowiązkowy/fakultatywny)

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe

Badania marketingowe Badania marketingowe Dr hab. prof. SGH Katedra Rynku i Marketingu SGH teresataranko@o2.pl Konsultacje pokój 302 Madalińskiego 6/8 Wtorek -15.00-16.00 Struktura problematyki 1. Definicja i funkcje badań

Bardziej szczegółowo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Ma³gorzata Czajkowska Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych

Bardziej szczegółowo

WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów finanse należy do obszaru kształcenia

Bardziej szczegółowo

Do czego chcemy przygotować nasze dzieci i naszych uczniów: do testów czy do życia i pracy? Gdańsk, 16 maja 2009 roku

Do czego chcemy przygotować nasze dzieci i naszych uczniów: do testów czy do życia i pracy? Gdańsk, 16 maja 2009 roku Do czego chcemy przygotować nasze dzieci i naszych uczniów: do testów czy do życia i pracy? 1 Prawdziwe wartości edukacji Europejskie ramy odniesienia Polskie ramy odniesienia Badania PISA 2 Jeżeli nie

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów bezpieczeństwo wewnętrzne należy do

Bardziej szczegółowo

1. Nazwa kierunku: ETYKA MEDIACJE I NEGOCJACJE (studia II stopnia)

1. Nazwa kierunku: ETYKA MEDIACJE I NEGOCJACJE (studia II stopnia) 1. Nazwa kierunku: ETYKA MEDIACJE I NEGOCJACJE (studia II stopnia) 2. Obszar/obszary kształcenia: nauki humanistyczne: 60%, nauki społeczne: 40% 3. Wskazanie dziedziny nauki i dyscypliny, do których odnoszą

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 3 6. LICZBA GODZIN: 30 WY/30 CA 7.

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY UMIEJSCOWIENIE KIERUNKU W OBSZARZE Kierunek studiów zarządzanie

Bardziej szczegółowo

BADANIA RYNKOWE I MARKETINGOWE

BADANIA RYNKOWE I MARKETINGOWE 1.1.1 Badania rynkowe i marketingowe I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE BADANIA RYNKOWE I MARKETINGOWE Nazwa jednostki organizacyjnej prowadzącej kierunek: Kod przedmiotu: P15 Wydział Zamiejscowy

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do efektów kształcenia w obszarze (obszarach)

Odniesienie do efektów kształcenia w obszarze (obszarach) Załącznik nr 42 do Uchwały Nr 54/2012 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 20 czerwca 2012 r. Nazwa wydziału: Wydział Filologiczny Nazwa kierunku studiów: informacja naukowa i bibliotekoznawstwo Obszar

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyczna teoria korelacji i regresji (1) Jest to dział statystyki zajmujący

Bardziej szczegółowo

Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Grupa szczegółowych efektów kształcenia Badania naukowe w Położnictwie. Nazwa modułu/przedmiotu

Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Grupa szczegółowych efektów kształcenia Badania naukowe w Położnictwie. Nazwa modułu/przedmiotu Nazwa modułu/przedmiotu Sylabus Część A - Opis przedmiotu Grupa szczegółowych efektów Badania naukowe w Położnictwie Kod grupy C.W, C.U, D.K Wydział NAUK O ZDROWIU Kierunek studiów Położnictwo Specjalności

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Seminarium magisterskie KOD WF/II/st/9

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Seminarium magisterskie KOD WF/II/st/9 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Seminarium magisterskie KOD WF/II/st/9 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : II stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II rok/iii semestr

Bardziej szczegółowo

Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML. Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl

Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML. Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl Plan prezentacji Wprowadzenie UML Diagram przypadków użycia Diagram klas Podsumowanie Wprowadzenie Języki

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU MATEMATYKA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU MATEMATYKA Załącznik do Uchwały Nr Senatu PWSZ w Nowym Sączu z dnia 23 marca 2012 r. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Instytut Pedagogiczny EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU MATEMATYKA Nowy Sącz, 2012

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia. Menedżer sportu i turystyki Nazwa studiów podyplomowych

Opis efektów kształcenia. Menedżer sportu i turystyki Nazwa studiów podyplomowych Załącznik Nr 1 do uchwały Nr AR001-5-X/2013 Senatu Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach z dnia 29 października 2013 roku Opis efektów kształcenia Menedżer sportu i turystyki

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju firmy Decyzje o wyborze rynków Decyzje inwestycyjne Rozwój nowych produktów Pozycjonowanie. Marketing strategiczny

Kierunki rozwoju firmy Decyzje o wyborze rynków Decyzje inwestycyjne Rozwój nowych produktów Pozycjonowanie. Marketing strategiczny Badania marketingowe dr Grzegorz Mazurek Istota badań Podejmowanie decyzji odbywa się na bazie doświadczenia, wiedzy oraz intuicji. Podejmowanie decyzji wiąże się automatycznie z ryzykiem poniesienia porażki

Bardziej szczegółowo

Copyright 2011 by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa

Copyright 2011 by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa Recenzent: prof. dr hab. Lidia Cierpiałkowska Redakcja: Zofia Kozik Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce pojoslaw / fotolia.com Copyright 2011 by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa ISBN

Bardziej szczegółowo

Sposoby prezentacji problemów w statystyce

Sposoby prezentacji problemów w statystyce S t r o n a 1 Dr Anna Rybak Instytut Informatyki Uniwersytet w Białymstoku Sposoby prezentacji problemów w statystyce Wprowadzenie W artykule zostaną zaprezentowane podstawowe zagadnienia z zakresu statystyki

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Seminarium magisterskie KOD WF/II/st/9

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Seminarium magisterskie KOD WF/II/st/9 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Seminarium magisterskie KOD WF/II/st/9 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne. Specjalność: wychowanie fizyczne w służbach mundurowych 3. POZIOM STUDIÓW 1 : II stopień studia

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia na kierunku architektura krajobrazu studia drugiego stopnia na specjalności: kształtowanie i ochrona krajobrazu

Opis efektów kształcenia na kierunku architektura krajobrazu studia drugiego stopnia na specjalności: kształtowanie i ochrona krajobrazu Załącznik nr 1 Opis efektów kształcenia na kierunku architektura krajobrazu studia drugiego stopnia na specjalności: kształtowanie i ochrona krajobrazu Obszar/obszary kształcenia, w których umiejscowiony

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU pieczątka jednostki organizacyjnej OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA CZEŚĆ A (opis i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU Nazwa Administracji i Nauk Społecznych

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2013

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2013 Recenzent: prof. dr hab. Lidia Cierpiałkowska Redaktor prowadząca: Agnieszka Szopińska Redakcja i korekta: Bogna Widła Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE Załącznik nr 16 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r.

Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r. Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Efekty kształcenia dla kierunku studiów: UKRAINISTYKA studia drugiego stopnia profil

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

Opisy efektów kształcenia w obszarze nauk przyrodniczych Załącznik 2

Opisy efektów kształcenia w obszarze nauk przyrodniczych Załącznik 2 Opisy efektów kształcenia w obszarze nauk przyrodniczych Załącznik 2 Aspekty kształcenia WIEDZA I stopień II stopień III stopień Wiedza dotycząca fundamentów nauk przyrodniczych (fizyki, chemii, na poziomie

Bardziej szczegółowo

H3: Interakcje z otoczeniem wpływają dodatnio na zdolność absorpcyjną. H4: Projekty edukacyjne wpływają dodatnio na zdolność absorpcyjną.

H3: Interakcje z otoczeniem wpływają dodatnio na zdolność absorpcyjną. H4: Projekty edukacyjne wpływają dodatnio na zdolność absorpcyjną. Streszczenie pracy doktorskiej napisanej pod kierunkiem naukowym prof. nadzw. dr. hab. Wojciecha Czakona Zdolność absorpcyjna organizacji uczącej się mgr Regina Lenart Praca doktorska podejmuje problematykę

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA. Wiedza

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA. Wiedza Załącznik do uchwały nr 204 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego z dnia 27listipada 2013 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów: Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Poziom kształcenia: I stopień

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Multimedialne Systemy Uczące

Inteligentne Multimedialne Systemy Uczące Działanie realizowane w ramach projektu Absolwent informatyki lub matematyki specjalistą na rynku pracy Matematyka i informatyka może i trudne, ale nie nudne Inteligentne Multimedialne Systemy Uczące dr

Bardziej szczegółowo

Metody wnioskowania. Wnioskowanie w przód (ang. forward chaining) Wnioskowanie w tył (ang. Backward chaining) Od przesłanki do konkluzji Np..

Metody wnioskowania. Wnioskowanie w przód (ang. forward chaining) Wnioskowanie w tył (ang. Backward chaining) Od przesłanki do konkluzji Np.. Systemy regułowe Metody wnioskowania Wnioskowanie w przód (ang. forward chaining) Od przesłanki do konkluzji Np.. CLIPS Wnioskowanie w tył (ang. Backward chaining) Czyli od konkluzji do przesłanki Np..

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Badania naukowe w pielęgniarstwie

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Badania naukowe w pielęgniarstwie S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu CBNP Nazwa modułu Badania naukowe w pielęgniarstwie Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Instytut Pedagogiczny Karta przedmiotu obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 011/01 Kierunek studiów: Pedagogika Profil: Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Gospodarowanie zasobami pracy w regionie. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 15 Ćwiczenia: 15. niestacjonarne: Wykłady: 9 Ćwiczenia: 9

Gospodarowanie zasobami pracy w regionie. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 15 Ćwiczenia: 15. niestacjonarne: Wykłady: 9 Ćwiczenia: 9 Karta przedmiotu Wydział: Wydział Finansów Kierunek: Gospodarka przestrzenna I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Gospodarowanie zasobami pracy w regionie Nazwa przedmiotu w j. ang. Język prowadzenia

Bardziej szczegółowo