Skala i powody wypadania uczniów z systemu edukacji w Polsce. Raport z badań odpadu szkolnego na terenie 32 gmin.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Skala i powody wypadania uczniów z systemu edukacji w Polsce. Raport z badań odpadu szkolnego na terenie 32 gmin."

Transkrypt

1 dr hab. Barbara Fatyga dr Anna Tyszkiewicz mgr Przemysław Zieliński Skala i powody wypadania uczniów z systemu edukacji w Polsce. Raport z badań odpadu szkolnego na terenie 32 gmin. Warszawa, grudzień 2001

2 Spis treści Spis treści... 2 Wstęp... 7 Podstawowe informacje o projekcie... 7 Wstępna charakterystyka koncepcji i celów badania terenowego... 8 Informacje dodatkowe i podziękowania Rozdział Założenia teoretyczne i metodologiczne badania skali i powodów wypadania z systemu edukacji uczniów szkół podstawowych i gimnazjów Teoretyczne podstawy przyjętej metodologii Cele reformy oświaty a koncepcje teoretyczne i stan badań w socjologii oświaty Rozróżnienie odpadu i odsiewu szkolnego oraz wskaźnik odpadu Przyjęta definicja wykształcenia Użyteczność pojęcia trajektorii edukacyjnej System oświatowy oraz system szkolny i jego elementy uwzględnione w raporcie Przyjęte definicje odpadu szkolnego Metodologia badania Etapy realizacji projektu Wybór wariantu badania Dobór próby badawczej i specyfika docierania do niej Schemat postępowania badawczego w badaniu terenowym Rozdział Wiedza o skali zjawiska wypadania z systemu edukacji uczniów szkół podstawowych i gimnazjów w oficjalnych publikacjach i jej prawne uwarunkowania Uwagi wstępne Analiza aktów prawnych Podsumowanie Teoria i aktualne badania naukowe w zderzeniu z empirią. Ranga problemu odpadu szkolnego w Polsce Skala zjawiska odpadu szkolnego według danych GUS wraz z komentarzem opartym na innych dostępnych źródłach Podsumowanie

3 Rozdział Wyniki badań skali i uwarunkowań socjokulturowych zjawiska porzucania szkoły przez uczniów szkół podstawowych i gimnazjów, według przedstawicieli instytucji i organizacji Rozpoznanie problemu w terenie przed rozpoczęciem badań Podsumowanie Skala zjawiska odpadu szkolnego według instytucji i organizacji z terenów objętych badaniem oraz w Polsce (wg wojewódzkich kuratoriów oświaty) Obraz wypełniania obowiązku szkolnego na terenie badanych gmin, według dyrektorów szkół, instytucji i organizacji Drugoroczność i odpad szkolny według dyrektorów szkół, instytucji i organizacji Podsumowanie Postrzeganie przez osoby, instytucje i organizacje problemów oświatowych oraz problemów dzieci i młodzieży jako problemów społecznych Podsumowanie Rozdział Przyczyny wypadania uczniów z systemu szkolnego wg osób, instytucji i organizacji Uwagi wstępne Komentarz metodologiczny Problemy budowania kategorii i grup przyczyn wypadania uczniów z systemu szkolnego Analiza kategorii i grup przyczyn wypadania uczniów z systemu szkolnego. Powody rodzinne Analiza kategorii i grup przyczyn wypadania uczniów z systemu szkolnego. Wpływ środowisk rówieśniczych Analiza kategorii i grup przyczyn wypadania uczniów z systemu szkolnego. Uwarunkowania sytuacją szkolną Analiza kategorii i grup przyczyn wypadania uczniów z systemu szkolnego. Przyczyny losowe Analiza kategorii i grup przyczyn wypadania uczniów z systemu szkolnego. Niechęć do nauki Analiza kategorii i grup przyczyn wypadania uczniów z systemu szkolnego. Migracje i kontakt międzykulturowy

4 Analiza kategorii i grup przyczyn wypadania uczniów z systemu szkolnego. Wstąpienie do sekty Podsumowanie Przyczyny wypadania uczniów z systemu szkolnego według placówek opieki społecznej i pomocy rodzinie Podsumowanie Przyczyny wypadania uczniów z systemu szkolnego według organizacji pozarządowych Podsumowanie Przyczyny wypadania uczniów z systemu szkolnego według Gminnych Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Podsumowanie Przyczyny wypadania uczniów z systemu szkolnego według policji Podsumowanie Przyczyny wypadania uczniów z systemu szkolnego według kuratorów sądowych Podsumowanie Przyczyny wypadania uczniów z systemu szkolnego według dyrektorów szkół Podsumowanie Zbiorcza lista powodów wypadania uczniów szkół podstawowych i gimnazjów z systemu szkolnego (według przedstawicieli instytucji i organizacji) Przyczyny wypadania uczniów z systemu szkolnego według uczniów, którzy porzucili szkołę i ich rodziców Suplement do przyczyn wypadania uczniów zidentyfikowanych lecz nie uczestniczących w badaniu Podsumowanie Komentarz do pojęcia niechęć do nauki Przyczyny wypadania uczniów z systemu szkolnego według respondentów z Kuratoriów Oświaty Powody wypadania z systemu szkolnego uczniów szkół podstawowych i gimnazjów ostateczna lista Podsumowanie

5 Rozdział Porzucanie nauki w szkole a zdolności i postawy dzieci oraz ich środowisko rodzinne i rówieśnicze Uwagi wstępne Charakterystyka próby Osobiste zdolności Podsumowanie Własne przekonania Podsumowanie Środowisko rodzinne Podsumowanie Środowisko rówieśnicze Podsumowanie Uzupełnienie Rozdział Analiza zaradczych programów przeciwdziałających problemowi wypadania z systemu edukacji Uwagi wstępne Opis przyjętej metody zbierania i procedury analizy danych Programy bezpośrednio dotyczące odpadu szkolnego opis na podstawie dokumentacji Programy z elementami profilaktyki przeciwko wypadaniu uczniów z systemu szkolnego opis na podstawie dokumentacji Programy z elementami profilaktyki przeciwdziałającej porzucaniu szkoły jako programy wychowawcze szkół program pierwszy Programy z elementami profilaktyki przeciwdziałającej porzucaniu szkoły jako programy wychowawcze szkół programy drugi, trzeci, czwarty Praca w świetlicy szkolnej jako przykład programu z elementami profilaktyki przeciwdziałającej powstawaniu odpadu szkolnego Cztery programy, o których wiadomo niewiele opis przekazanych informacji Profilaktyka uzależnień Programy przeciw agresji i przemocy Programy podszyte psychologią

6 Inne programy kwalifikowane przez dyrektorów jako przeciwdziałające wypadaniu uczniów z systemu szkolnego Inne programy profilaktyczne lub edukacyjne realizowane w badanych szkołach Zakończenie Wnioski końcowe i rekomendacje praktyczne Podsumowanie wyników badania i wnioski końcowe Uwagi o stosunku tytułu raportu do jego zawartości Rekomendacje praktyczne ANEKS STUDIA PRZYPADKÓW ANEKS NARZĘDZIA DLA GMIN

7 Wstęp Podstawowe informacje o projekcie Raport Skala i powody wypadania uczniów z systemu edukacji w Polsce poświęcony jest zjawisku odpadu szkolnego (ang. school dropout) 1 powstającego w szkołach podstawowych i gimnazjach w okresie trwania obowiązku szkolnego. Dotyczy więc dzieci i młodzieży porzucających te szkoły w wieku objętym trwaniem obowiązku szkolnego, tzn. od 7 do 18 roku życia. Prezentowany tekst jest nie tylko sprawozdaniem ze specjalnie zaprojektowanego badania terenowego, lecz zawiera także: - obszerną część teoretyczną i metodologiczną; - szczegółowe omówienie użytych metod i technik badawczych oraz przyjętych przez autorów i realizatorów metod identyfikacji próby w terenie badania oraz sposobów interpretacji uzyskanych wyników; - zestaw narzędzi użytych w badaniu (w aneksie I); - zestaw proponowanych narzędzi do badania (a raczej monitorowania) zjawiska w gminach (w aneksie II); - rekomendacje praktyczne; - rozbudowaną dokumentację wykorzystanej literatury umieszczoną w przypisach na dole strony. Główna część raportu, czyli sprawozdanie z badania terenowego, uwzględnia natomiast opis, analizę i interpretację wyników. Tu przedstawiamy je w porządku merytorycznym, a nie według zawartości rozdziałów. Dotyczą one: - postrzegania przez osoby, instytucje i organizacje problemów oświaty oraz problemów dzieci i młodzieży ze szkół podstawowych i gimnazjów jako problemów społecznych; - skali zjawiska wypadania uczniów objętych obowiązkiem szkolnym na terenie kraju (według dostępnych danych) i na obszarze badanym; - szczegółowych i zbiorczych list przyczyn (powodów) wypadania uczniów z systemu szkolnego; - monograficznego ujęcia zidentyfikowanych przypadków uczniów, którzy porzucili szkołę z terenów objętych badaniem; - ewaluacji programów profilaktycznych związanych ze zjawiskiem wypadania uczniów z systemu szkolnego oraz programów zawierających elementy tego rodzaju profilaktyki na 1 Wyrażenia obcojęzyczne oraz cytaty zaznaczono w tekście kursywą. 7

8 szerokim tle programów zajęć dodatkowych realizowanych w szkołach lub wchodzących do tzw. programu wychowawczego szkół. Każdą, wyodrębnioną część raportu zamykają krótkie podsumowania i wnioski. Dodatkowo zebraliśmy je również w podsumowaniu całości pracy. Szczegółowy układ treści zawiera, zwyczajowo otwierający raport, spis. Staraliśmy się tak skonstruować całość, by z jednej strony, odzwierciedlała układ problemów ze względu na zadania kontraktu, jak i logikę przedstawiania problemów; z drugiej strony, by raport ten dawało się czytać nie tylko w całości, ale i w osobnych rozdziałach, z których część odpowiada dokładnie zadaniom postawionym w kontrakcie. Badanie zostało przygotowane przez autorów raportu, a zrealizowane przez Fundację Centrum Badań Opinii Społecznej oraz Fundację Instytut Spraw Publicznych na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej występującego jako reprezentant Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju, który z kolei administruje grantem rządu Japonii (nr TF /003). Nadzór merytoryczny nad całością projektu sprawowała prof. dr hab. Lena Kolarska-Bobińska, dyrektor Instytutu Spraw Publicznych. Czas trwania projektu przewidziano na 4 miesiące, co z uwagi na skomplikowanie kwestii merytorycznych związanych z problematyką badania, o czym szczegółowo informujemy dalej wydaje się minimalnym, ale naprawdę stanowczo zbyt krótkim okresem do zrealizowania tego rodzaju projektu. Wstępna charakterystyka koncepcji i celów badania terenowego Zarówno badanie terenowe, jak i raport zostały zaprojektowane i zrealizowane dosyć niekonwencjonalnie z punktu widzenia stosowanych w polskich badaniach socjologicznych praktyk badawczych. (Nie jest to bowiem w żadnym razie standardowe badanie surveyowe) 2. Po pierwsze, badanie nasze zdecydowanie należy do tzw. badań eksploracyjnych (rozpoznających problem) 3. Uznaliśmy to za szczególnie godne podkreślenia w sytuacji, w której, jak pokazujemy dalej, badania dropoutu mają co prawda również w naszym kraju długą i interesującą tradycję, lecz obecne podjęto je w szczególnych warunkach. Te warunki 2 K. Lutyńska używa zamiennie terminu survey z terminami wywiad kwestionariuszowy i badanie kwestionariuszowe, por. K. Lutyńska Surveye w Polsce. Spojrzenie socjologiczno-antropologiczne, IFiS PAN, Warszawa, 1993, s.5. 3 R. Mayntz, K. Holm i P. Hübner, autorzy Wprowadzenia do metod socjologii empirycznej (PWN, Warszawa,1985) w zasadzie zaliczają ten typ badań do tzw. badań opisowych, których wynikiem jest opis i klasyfikacja zjawisk społecznych (wraz z ustaleniem częstości ich występowania), s. 37. Piszą oni również, iż badaniom tym nadaje się na ogół niższą rangę niż tzw. badaniom wyjaśniającym, jednak według nich, ale także szeregu innych autorów, których tu już z braku miejsca nie będziemy cytować ostateczne oddzielenie opisu i wyjaśnienia nie dokonuje się nigdy mechanicznie, jeśli tak, to zbyt upraszcza to problem. Różnice między tymi dwoma typami cytowani autorzy widzą przede wszystkim w sposobie stawiania pytań i - ogólnie typie postępowania badawczego, (ibidem, s.38-39). Jakkolwiek zabawna wydaje nam się wskazówka, iż badanie wyjaśniające charakteryzuje się obowiązkowym prezentowaniem danych w tabelach. Dodajmy jeszcze, że - według autorów cytowanego podręcznika - oba typy badań nie różnią się natomiast technikami zbierania danych. 8

9 to przede wszystkim niezakończony ciągle proces transformacji systemu społecznego oraz trwająca de facto od 1996 roku reforma systemu edukacji 4. Po drugie, mimo iż większość danych prezentujemy w tabelach (dla wygody czytelnika i oszczędności miejsca), to rzadko pojawiają się tutaj dane procentowe; głównie ze względu na małe liczebności poszczególnych próbek i badanych zbiorowości 5. Z tego samego powodu nie mogliśmy zastosować wielu procedur statystycznych z reguły towarzyszących tabelarycznemu prezentowaniu wyników. Po trzecie więc, jakkolwiek sztafaż stylistyczny raportu przypomina typowe ujęcia stosowane w badaniach ilościowych, jego meritum odnosi się do par excellence jakościowej i niezwykle trudnej, ze względu na drażliwość społeczną, problematyki. Zatem z wymienionych wyżej powodów niniejszy raport należy traktować jako monografię problemu wypadania uczniów z systemu szkolnego w szczególnych warunkach reformy oświaty. Nie oznacza to jednak, że zawarte w nim ustalenia mają moc wyjaśniającą ograniczoną wyłącznie do zbadanego obszaru 30 gmin, 9 powiatów i 3 województw 6. Zebrane dane pozwalają bowiem na realizację następujących celów: 1.) zrozumienie współczesnej specyfiki zjawiska polskiego dropoutu; 2.) ostrożne (w skali ogólnej) i niemal dokładne (w skali województw) 7 oraz dokładne (w skali zbadanego obszaru) jego oszacowanie; 3.) ocenę stanu wiedzy na temat problematyki wypadania uczniów z systemu szkolnego posiadanej przez personel oświatowy, organy prowadzące szkoły, organy nadzorujące szkoły oraz instytucje i organizacje wspomagające wychowywanie; 4.) ocenę działań profilaktycznych podejmowanych w celu zapobiegania zjawisku; 5.) zrozumienie i ocenę zasadności pomijania tej profilaktyki w szkole i jej otoczeniu społecznym. Bardziej szczegółową charakterystykę wszystkich wymienionych tu zagadnień zawierają odpowiednie rozdziały naszej pracy. 4 Za pierwszy etap tej reformy uważamy bowiem dokonane w wymienionym roku przejęcie szkół podstawowych przez samorządy lokalne. Właściwa reforma systemu szkolnego rozpoczęła się, oczywiście, w roku Odsetki pojawiają się w tabelach i w tekście raportu w kilku sytuacjach: przy omawianiu wyników dotyczących próbki dyrektorów, próbki klas oraz tam, gdzie podstawą procentowania były duże liczby wypowiedzi osób badanych. 6 Staraliśmy się zebrać maksymalnie kompletne dane dotyczące również ogólnopolskiej skali badanych zjawisk. 7 W tej sprawie por. uwagi zawarte w rozdziale 2, w podrozdziale dotyczącym charakterystyki próby. Tytułem wyjaśnienia można wskazać, iż jedno z wojewódzkich kuratoriów oświaty mimo wielu prób (łącznie z podjętą na naszą prośbę osobistą interwencją wiceministra) odmówiło udostępnienia informacji. 9

10 Informacje dodatkowe i podziękowania Wykonawcami badania terenowego była sieć ankieterska Fundacji CBOS kierowana przez koordynatora terenowego pana Macieja Czernielewskiego. Na etapie przygotowywania narzędzi i opracowywania wyników korzystaliśmy z pomocy pań: Ilony Kawalec i Małgorzaty Omyły (której w tym miejscu składamy podziękowania za pomoc i cierpliwość). Redakcją i tłumaczeniami oraz pośrednictwem między autorami a wykonawcami badania zajęła się Fundacja Instytut Spraw Publicznych. Szczególnie jesteśmy wdzięczni pani Anicie Sobańskiej za szybkie reagowanie i pozytywne załatwianie naszych próśb. Przede wszystkim jednak chcielibyśmy podziękować osobom, które mimo wszystkich obaw, tabu i trudności zgodziły się wziąć udział w badaniu oraz udostępnić nam posiadane przez siebie informacje. Szczególnie ciepłe słowa należą się badanym dzieciom i ich rodzicom a także dyrektorom szkół, dla których odpowiadanie na nasze pytania było najbardziej uciążliwe. Za całość prezentowanej niniejszym pracy odpowiadają jednak autorzy. 10

11 Rozdział 1 Założenia teoretyczne i metodologiczne badania skali i powodów wypadania z systemu edukacji uczniów szkół podstawowych i gimnazjów Teoretyczne podstawy przyjętej metodologii Cele reformy oświaty a koncepcje teoretyczne i stan badań w socjologii oświaty Główne cele reformy ustroju szkolnego, wprowadzanej od 1999 roku, to: podniesienie poziomu edukacji społeczeństwa przez upowszechnienie wykształcenia średniego i wyższego; wyrównanie szans edukacyjnych oraz sprzyjanie poprawie jakości kształcenia rozumianej jako integralny proces wychowania i kształcenia 8. Powodzenie w realizacji tych celów zależy m.in. od zdolności systemu szkolnego (i oświatowego) do autorefleksji i autokorekty w procesie wprowadzania reformy. Stąd potrzeba badań, które Adam Podgórecki wiązał z tzw. demaskatorską funkcją socjologii. Niewątpliwie należą do takich badania skali i powodów wypadania uczniów z systemu edukacyjnego. Użyteczne dla ich zaprojektowania okazały się m.in. kategorie Michela Foucaulta wykorzystywane np. przez autorów pracy Foucault i edukacja. Dyscypliny i wiedza 9. Szczególnie istotne były dla nas takie pojęcia przejęte przez amerykańskich kontynuatorów myśli Foucaulta, jak: władza-wiedza, dyskurs publiczny oraz praktyki repartycji (czyli procedury, które dzięki klasyfikacji i kategoryzacji umożliwiają podział, kontrolę, manipulację i kierowanie ludźmi). W niniejszym raporcie odwołujemy się również do pojęcia technologii normalizacyjnych (pozwalających określać odstępstwa od normy akceptowanej w danym społeczeństwie) oraz technologii moralnych (umożliwiających dyscyplinowanie i kontrolę przedmiotu manipulacji edukacyjnych). W tej perspektywie badanie uczniów wypadających z systemu szkolnego na poziomie szkoły podstawowej i gimnazjum wiąże się z tropieniem rozlicznych zagrożeń związanych z reformą. Najważniejsze z nich, z punktu widzenia podjętej tu problematyki, to: opór niektórych elementów systemu szkolnego przed zmianą; odtwarzanie w nowych warunkach starych sposobów działania; brak wsparcia dla reformy w otoczeniu społecznym również we władzy państwowej i samorządowej i wreszcie niedoprojektowanie konkretnych rozwiązań w samej reformie. Do większości z tych problemów odnosiliśmy się analizując i interpretując polską literaturę przedmiotu oraz wyniki przeprowadzonego badania. Jeśli wziąć pod uwagę informacje - pochodzące z prowadzonych w ostatnich latach badań - o tym, że coraz większa liczba uczniów nie daje sobie rady z nauką albo też nie chce (lub nie potrafi) stawać do wyścigu szczurów, szeroko potraktowana przez nas 8 MEN Reforma systemu edukacji. Projekt, WSiP, Warszawa, 1998, s S.J.Ball (red.), Foucault i edukacja. Dyscypliny i wiedza, Impuls, Kraków,

12 problematyka wypadania uczniów z systemu szkolnego staje się ważnym składnikiem testu dotyczącego powodzenia reformy 10. W badaniu terenowym zaproponowaliśmy ograniczenie się do okresu po wprowadzeniu reformy ze względu chociażby na to, iż wcześniej nie było takiego elementu ustroju szkolnego jak gimnazja; badanie powinno służyć przede wszystkim celom praktycznym; wnioski z niego powinny odnosić się do przyszłości, a nie do historycznych porównań przemian systemu szkolnego. Hipoteza: reformowany od 1999 roku system szkolny w Polsce, służąc w założeniu demokratyzacji państwa, odbija zachodzące jednocześnie w sposób jawny i ukryty procesy rozwarstwienia społeczeństwa. Wypadanie z systemu szkolnego może być jednym ze wskaźników tych procesów Rozróżnienie odpadu i odsiewu szkolnego oraz wskaźnik odpadu. Angielski termin school dropout oraz jego francuski odpowiednik déperdition scolaire oznaczające odpad szkolny - były używane już w latach , a upowszechniły się zwłaszcza w badaniach edukacyjnych podejmowanych w latach 60. i , kiedy to w świecie zachodnim przetaczały się rozmaite koncepcje reformy systemu edukacji 14. Wiele raportów dotyczących odpadu szkolnego powstało również stosunkowo niedawno, bo w latach 90. w USA 15, we Francji nowsze badania związane były m.in. z problematyką mniejszości imigranckich, procesami marginalizacji, ekskluzji, przemocy i zaburzeń socjalizacji 16. Dotyczyły one jednak głównie szkolnictwa ponadpodstawowego i wyższego. Zbigniew Kwieciński w pracy z 1972 roku podał, aktualne także i dzisiaj, określenia odpadu i odsiewu szkolnego: Przerwanie nauki w szkole podstawowej przed ukończeniem ostatniej klasy nazywać będę w tej pracy odpadem szkolnym (...) stosowane zamiennie z nim 10 Por. przypisy 7 i Różni autorzy inaczej postrzegają zakres czasowy reformy systemu oświatowego. Stosunkowo najszerzej określa go K. Konarzewski (red.) w wielokrotnie tutaj cytowanej, fundamentalnej pracy Szkolnictwo w pierwszym roku reformy systemu oświaty, ISP, Warszawa, 2001, s.7-8, pisząc iż początek procesu reformowania szkolnictwa należy wiązać z utworzeniem rządu T. Mazowieckiego. (Nota bene teza ta pozostaje w pewnej niezgodności z tytułem pracy, który odnosi się explicite do etapu tak rozumianej reformy, rozpoczętego w 1999 r. 12 R. Rękas, Przyczyny odpadu i odsiewu w szkołach zawodowych na przykładzie techników łączności, Warszawa Przywołajmy tu przykładowo prace: D.Schreiber, Dropout-Causes and Consequences, (in:) Encyklopedia of Educational Research, London, 1969; E.G.Youmans, The Rrural School Dropout, Lexington-Kentucky 1963.; L.Pauli, M.A.Brimer, La déperdition scolaire - un probleme mondial, UNESCO-BIE, Paris 1972.; P.Bourdieu, J-C. Passeron, Reprodukcja. Elementy teorii systemu nauczania, PWN, Warszawa 1990, (wyd.i r.); Ch. Lasch, Bunt elit, Wyd. Platan, Kraków, 1997 oraz klasyczne prace: I Illicha, Społeczeństwo bez szkoły, PIW, Warszawa, 1976 i B.Bernsteina, Odtwarzanie kultury, PIW, Warszawa, 1990, (wyd. I poszczególnych tekstów w tym zbiorze ). 14 Por. E.Putkiewicz, M.Zahorska, Społeczne nierówności edukacyjne - studium sześciu gmin, ISP, Warszawa, 2001, s Cytowane autorki posługują się również metaforą ślepej uliczki odnoszącą się do fragmentu drogi edukacyjnej, w którym zamknięta zostaje możliwość dalszego kształcenia. 15 Potrzeba tego rodzaju studiów została wzmocniona dzięki zapowiedziom zmian polityki edukacyjnej USA zawartym w programach wyborczych prezydenta B.Clintona. 16 F.Dubet, La Galére: jeunes en survie, Fayard, Paris, 1987; P. Tap, H. Malewska Peyre, Marginalités et troubles de la socjalisation, PUF, Paris,

13 słowo odsiew, wydaje się - w odniesieniu do szkoły podstawowej mniej poprawne. Termin odsiew oznacza bowiem czynność szkoły wobec ucznia (odsianie go); jest on tu przedmiotem czynności, a szkoła podmiotem. Odnosi się to do sytuacji zdarzającej się w szkole średniej i wyższej. Natomiast w szkole obowiązkowej uczeń nie może być odsiany przez szkołę. Faktem jednak jest opuszczanie jej przed czasem przez część uczniów(...) Odpad szkolny bywa też nazywany śmiertelnością szkolną 17. Kwieciński zastosował wskazane pojęcia do badań w szkołach podstawowych. W Polsce badania nad odpadem szkolnym, realizowane zwykle przez tzw. socjologizujących bądź antropologizujących pedagogów i socjologów oświaty, mieszczą się w szerokim nurcie badań nad nierównościami edukacyjnymi i nierównym dostępem do wykształcenia 18. Kwieciński pisał, iż z punktu widzenia socjologicznego odpad jest jednym z zasadniczych rodzajów selekcji szkolnych 19. Autor ten w swoim badaniu nie uznawał za odpad szkolny tych dzieci, które w ogóle nie weszły do systemu szkolnego, lecz zaliczał do tej kategorii dzieci i młodzież, które po przerwaniu nauki nie wracały do szkół podstawowych dziennych w okresie, w którym podlegały obowiązkowi szkolnemu. W naszej propozycji utrzymaliśmy to rozróżnienie. Z trzech omawianych przez Kwiecińskiego ilościowych wskaźników odpadu przyjęliśmy pierwszy. Autor określa go jako odsetek ogółu uczniów, którzy opuścili w danym roku szkolnym interesujące nas szkoły. (Odpad i absolwenci łącznie stanowią pełną edycję uczniów opuszczających szkołę). Ze względu na specyfikę naszego badania wskaźnik odpadu dotyczył odsetka uczniów, którzy nie pojawili się w roku badania w kolejnej klasie, ponieważ zaprzestali nauki w klasie poprzedzającej rok badania, (z wyłączeniem tzw. odpadu naturalnego i pozornego, por. niżej) 20. Tak rozumiane pojęcie odpadu szkolnego umieściliśmy w ramach teorii systemu nauczania przedstawionej przez P. Bourdieu i J-C. Passerona 21. Autorzy ci, pisząc o odpadzie szkolnym, wiązali go z problematyką regulacji porządku społecznego, eufunkcjonalnością 17 Z.Kwieciński, Odpad szkolny na wsi, IRWiR PAN, Warszawa, 1972, s Współautorzy niniejszej koncepcji uzyskiwali szereg cennych informacji na temat nierówności edukacyjnych i barier w dostępie do wykształcenia prowadząc badania dzieci i młodzieży poświęcone innej problematyce. (Por. m.in.: B.Fatyga, E.Łuczak, Dzielimy się tym, co mamy, Elpress, Lublin, 1997; B. Fatyga, J. Sierosławski (współpraca P. Zieliński), Nauczyciele i uczniowie o stylach życia młodzieży i narkotykach, ISP, Warszawa, 1999, B. Fatyga, K. Górniak, P. Zieliński, Dwie Europy. Plemienny wróg - globalny kumpel, IBnPD, Warszawa, 2000; B. Fatyga, Młodość bez skrzydeł. Nastolatki w małym mieście, ISNS UW Warszawa, 2001; B.Fatyga, A.Tyszkiewicz (red.) Normalność i normalka. Próba zastosowania pojęcia normalności w badaniach młodzieży, ISNS UW, Warszawa, w druku oraz B. Fatyga, J. Rogala-Obłękowska, Style życia gimnazjalistów a problem narkotyków, ISP, Warszawa, w druku. 19 Kwieciński, op.cit.,s.15, przywołuje on również pracę J. St.Bystronia z 1934 r.: Szkoła jako zjawisko społeczne. 20 Kwieciński, op. cit., s Pozostałe wskaźniki odpadu szkolnego, to: procentowy stosunek tych, którzy szkoły nie ukończyli do ogółu uczniów z danego rocznika, z tego samego terytorium. (Tu brano pod uwagę również taką młodzież, która kończy obowiązkowe szkoły z opóźnieniem, czekając aż wszyscy z danego rocznika wyjdą z obowiązkowej szkoły, dlatego ten sposób nie będzie użyteczny w naszym badaniu). Trzeci wskaźnik to odsetek uczniów odchodzących przedwcześnie ze szkoły do ogółu jej uczniów. Ten, dzięki sposobowi obliczania, zmniejsza skalę problemu. 21 Bourdieu, Passeron, op.cit., s. 220,

14 systemu edukacyjnego wobec struktury społecznej (tu używali pojęcia rentowności systemu) oraz zwracali uwagę na zakamuflowane funkcje mechanizmów sprzyjających zjawisku odpadu szkolnego. Wskaźnik rentowności systemu edukacyjnego był wyznaczany przez poziom odpadu (określany jako proporcja tych, którzy doń wchodzą, do tych, którzy nie są w stanie z różnych przyczyn uzyskać dyplomu czy świadectwa ukończenia danego szczebla edukacji). Wspomniani autorzy wprowadzili także pojęcia: selekcji technicznej stosowanej przez system edukacyjny (a za jego pośrednictwem system społeczny) w celu produkcji kwalifikacji i selekcji społecznej stosowanej do uprawomocniania różnic klasowych. Bourdieu i Passeron opisali model bezwzględnego wykluczenia (przez egzamin we francuskim modelu szkolnictwa) i łagodną eliminację (cooling out) 22 charakterystyczną dla hierarchicznie zbudowanego modelu kształcenia wyższego w USA. W ich ujęciu system edukacyjny może bądź poświęcać, bądź wykluczać uczniów i studentów, co skutkuje m.in. tym, iż niska rentowność techniczna systemu (wysoki odsetek osób, które nie kończą edukacji) może wiązać się z silną rentownością społeczną w spełnianiu funkcji legitymizującej porządek społeczny (szkoły kończą osoby o pożądanym w systemie statusie) 23. Mimo iż wskazane koncepcje odnoszą się głównie do szkolnictwa wyższych szczebli, uznaliśmy, że mogą, (zgodnie z sugestiami Kwiecińskiego), po modyfikacjach, zostać zastosowane do badania odpadu szkolnego w szkolnictwie obowiązkowym. Obecny stan wiedzy wskazuje bowiem, że produkowanie nierówności i odpadu szkolnego (jako ich najbardziej skrajnej i niekorzystnej społecznie postaci) odbywa się, albo przynajmniej przygotowuje, już na tym pierwszym poziomie kształcenia. Zauważmy także, iż w zaprezentowanej wyżej koncepcji odpadu szkolnego Kwiecińskiego zwraca się uwagę na aktywność ucznia i ewentualnie jego otoczenia w procesie wypadania; zaś koncepcja Bourdieu i Passerona oraz amerykańskich kontynuatorów myśli Foucaulta wskazuje głównie na aktywność instytucji szkoły i systemu społecznego jako całości w tym procesie. My staraliśmy się oba te podejścia połączyć. Hipoteza: we współczesnych warunkach odpad szkolny jest wynikiem złożonego procesu, składającego się z czynników obiektywnych i subiektywnych, występujących w środowisku szkolnym i poza nim. Nie są one dostatecznie rozpoznane, działają na ogół w sposób ukryty i w długich okresach czasu, często przekraczających czas kariery szkolnej jednostek. Ze względu na reformę w badaniu można będzie uchwycić zarówno stare, jak i nowe mechanizmy 22 B.R. Clark The Cooling Out Function in Higher Education, (in:) A.H.Halsey, J.Floud, C.A. Anderson (ed.), Education, Economy and Society, New York Free Press, Por. też: M.Crosier, La crise de l intelligence. Essai sur l impuissance des élites à se réformer, InterEditions, Paris,

15 tworzenia się odpadu, nie da się jednak stwierdzić, które z nich w nowym systemie szkolnym zostaną utrwalone Przyjęta definicja wykształcenia Jak zwracają na to uwagę kompetentni autorzy, w świadomości społeczeństwa polskiego termin wykształcenie 24 może odnosić się do: a) poziomu osiągniętego wykształcenia formalnego, czyli wskazywać ostatnią ukończoną szkołę (etap edukacji zakończony sprawdzianem, egzaminem, egzaminem maturalnym, pracą dyplomową, pracą na stopień naukowy itd.); ten sposób rozumienia wykształcenia stosowany jest szeroko w badaniach socjologicznych, w tzw. metryczkach, w których zbierane są informacje o statusie społecznym osób badanych; w naszym wypadku oznaczał on ostatnią ukończoną klasę (z potwierdzeniem w postaci promocji do klasy następnej); b) osiągnięcia biegłości w zakresie pewnych umiejętności; co nie zawsze musi się wiązać z uzyskaniem formalnego potwierdzenia tego rodzaju kwalifikacji; c) posiadania przez ludzi wykształconych określonej kultury (czyli pewnego poziomu kompetencji kulturowych i społecznych, a nawet pewnych cech psychicznych) 25. Zauważmy, że inaczej można rozumieć pojęcie odpadu szkolnego w zależności od tego, który z tych sensów mamy na uwadze. Konsekwentnie pozostaliśmy przy badaniu odpadu w związku z wykształceniem formalnym, aczkolwiek staraliśmy się również uwzględniać dwa pozostałe sposoby rozumienia. Zdawaliśmy sobie bowiem sprawę, że wskazane rozróżnienia mają charakter analityczny. W istocie ogólne pojęcie wykształcenia łączy wszystkie trzy aspekty. W zakresie wykształcenia obowiązkowego, którym zajmujemy się w niniejszym raporcie, ustala się właśnie jego nowe znaczenie (ze względu na nowy ustrój szkolny i pojawienie się gimnazjum). Hipoteza: wykształcenie formalne staje się w naszym kraju szczególnie pożądanym dobrem, co powoduje, że nasila się konkurencja w dostępie do tego dobra. Im bardziej wykształcenie jest cenione, tym bardziej będzie różnicował się system szkolny i ostrzejsze będą mechanizmy selekcji szkolnych, bardziej dramatyczne będą trajektorie edukacyjne, a więc zwiększać się będzie skala odpadu szkolnego również na poziomie szkolnictwa obowiązkowego Użyteczność pojęcia trajektorii edukacyjnej. W proponowanym badaniu wykorzystaliśmy m.in. pojęcie trajektorii edukacyjnej 26. Termin trajektoria oznacza tutaj przebieg zdobywania wykształcenia podczas pobytu w 24 Por.: W. Wiśniewski, Wzór człowieka wykształconego, (w:) Studia Socjologiczne,1980, nr 3, ss Platoński ideał człowieka jak się należy, ideały damy i dżentelmena czy klerka lub inteligenta, zaś produkt masowego kształcenia z drugiej strony, pokazują możliwe rozpiętości w tym rozumieniu człowieka wykształconego. 15

OPIS PRZEDMIOTU. Pedagogika Specjalizacja/specjalność. 15 godzin

OPIS PRZEDMIOTU. Pedagogika Specjalizacja/specjalność. 15 godzin OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Seminarium magisterskie nt. Organizacje pozarządowe i edukacja w perspektywie porównawczej. Wydział Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut/Katedra Instytut

Bardziej szczegółowo

Edukacyjna Wartość Dodana w ewaluacji...

Edukacyjna Wartość Dodana w ewaluacji... Edukacyjna Wartość Dodana w ewaluacji... W polskim systemie edukacyjnym funkcjonują dwa podstawowe systemy związane ze zbieraniem informacji o jakości pracy szkół: system egzaminów zewnętrznych; system

Bardziej szczegółowo

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG:

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG: Niedostosowanie społeczne nieletnich. Działania, zmiana, efektywność. Justyna Siemionow Publikacja powstała na podstawie praktycznych doświadczeń autorki, która pracuje z młodzieżą niedostosowaną społecznie

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce to innowacyjny projekt, który łączy w sobie różne podejścia do badania opieki. Wykorzystuje ilościowe i jakościowe

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY UMIEJSCOWIENIE KIERUNKU W OBSZARZE Kierunek studiów zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Nasza szkoła realizuje potrzeby i oczekiwania całej społeczności szkolnej i środowiska lokalnego. Kształci i

Bardziej szczegółowo

3.1.1. Informacje o wspomaganiu szkół i placówek opisujące działania Kuratora Oświaty w zakresie:

3.1.1. Informacje o wspomaganiu szkół i placówek opisujące działania Kuratora Oświaty w zakresie: 3. Wspomaganie 3.1. Organizacja i realizacja wspomagania 3.1.1. Informacje o wspomaganiu szkół i placówek opisujące działania Kuratora Oświaty w zakresie: 1) Przygotowywania i podawania do publicznej wiadomości

Bardziej szczegółowo

Egzamin gimnazjalny 12, 13 i 14 kwietnia 2011r.

Egzamin gimnazjalny 12, 13 i 14 kwietnia 2011r. EGZAMIN GIMNAZJALNY Egzamin gimnazjalny 12, 13 i 14 kwietnia 2011r. Celem egzaminu było sprawdzenie opanowania przez gimnazjalistów wiadomości i umiejętności określonych w standardach wymagań egzaminacyjnych.

Bardziej szczegółowo

Jak statystyka może pomóc w odczytaniu wyników sprawdzianu

Jak statystyka może pomóc w odczytaniu wyników sprawdzianu 16 Jak statystyka może pomóc w odczytaniu wyników sprawdzianu Wyniki pierwszego ważnego egzaminu sprawdzianu w klasie szóstej szkoły podstawowej mogą w niebagatelny sposób wpływać na losy pojedynczych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYK PEDAGOGIKA ZAWODOWYCH NA KIERUNKU

PROGRAM PRAKTYK PEDAGOGIKA ZAWODOWYCH NA KIERUNKU PAŃSTWOWA SZKOŁA WYŻSZA IM. PAPIEŻA JANA PAWŁA II W BIAŁEJ PODLASKIEJ WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU I NAUK SPOŁECZNYCH KATEDRA NAUK HUMANISTYCZNYCH I SPOŁECZNYCH ZAKŁAD PEDAGOGIKI PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH NA

Bardziej szczegółowo

PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO. Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty na rok szkolny 2013/2014 - modyfikacja w dniu 19 listopada 2013r.

PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO. Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty na rok szkolny 2013/2014 - modyfikacja w dniu 19 listopada 2013r. PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty na rok szkolny 2013/2014 - modyfikacja w dniu 19 listopada 2013r. Źródła planu: 1. Kontekst prawny: Ustawa z dnia 7 września 1991r. o systemie

Bardziej szczegółowo

Spotkanie z dyrektorami szkół/placówek kształcących w zawodach, przedstawicielami organów prowadzących powiatowych i wojewódzkich urzędów pracy

Spotkanie z dyrektorami szkół/placówek kształcących w zawodach, przedstawicielami organów prowadzących powiatowych i wojewódzkich urzędów pracy Kuratorium Oświaty w Gdańsku Wnioski z nadzoru pedagogicznego w szkołach/placówkach kształcących w zawodach w województwie pomorskim Spotkanie z dyrektorami szkół/placówek kształcących w zawodach, przedstawicielami

Bardziej szczegółowo

Rok szkolny 2012/2013. - Rokiem Bezpiecznej Szkoły

Rok szkolny 2012/2013. - Rokiem Bezpiecznej Szkoły Rok szkolny 2012/2013 - Rokiem Bezpiecznej Szkoły Bezpieczna szkoła czyli Realizująca obowiązki nałożone przepisami prawa Uczestnicząca w inicjatywach, które angażują uczniów, nauczycieli, rodziców. założenia:

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PROJEKTÓW EDUKACYJNYCH W GIMNAZJUM NR 5 IM. MIKOŁAJA REJA W CZĘSTOCHOWIE

REGULAMIN PROJEKTÓW EDUKACYJNYCH W GIMNAZJUM NR 5 IM. MIKOŁAJA REJA W CZĘSTOCHOWIE REGULAMIN PROJEKTÓW EDUKACYJNYCH W GIMNAZJUM NR 5 IM. MIKOŁAJA REJA W CZĘSTOCHOWIE 1. Uczniowie mają obowiązek realizowania projektów edukacyjnych na podstawie 21a Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej

Bardziej szczegółowo

Rok Szkoły Zawodowców

Rok Szkoły Zawodowców PODSTAWOWE KIERUNKI REALIZACJI POLITYKI OŚWIATOWEJ PAŃSTWA w roku szkolnym 2014/15 Rok Szkoły Zawodowców 1. Wspieranie rozwoju dziecka młodszego na I-szym i kolejnych etapach edukacyjnych w związku z obniżeniem

Bardziej szczegółowo

Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce

Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce Projekt: Formalne i nieformalne instytucje opieki w Polsce. Etap pierwszy prac Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce Potrzeby informacyjne interesariuszy

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Metody Statystycznej Analizy Danych Społeczno-Ekonomicznych

Studia podyplomowe Metody Statystycznej Analizy Danych Społeczno-Ekonomicznych Studia podyplomowe Metody Statystycznej Analizy Danych Społeczno-Ekonomicznych Zwięzły opis Studia są odpowiedzią na zapotrzebowanie istniejące na rynku pracowników sektora administracyjnego na poszerzanie

Bardziej szczegółowo

z dnia... 2011 r. w sprawie szkoleń dla kandydatów do sprawowania pieczy zastępczej

z dnia... 2011 r. w sprawie szkoleń dla kandydatów do sprawowania pieczy zastępczej Projekt z dnia 11 sierpnia 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia... 2011 r. w sprawie szkoleń dla kandydatów do sprawowania pieczy zastępczej Na podstawie art. 52 ustawy

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego z języka obcego

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego z języka obcego Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego z języka obcego nowożytnego w roku szkolnym 2013/2014 Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego z języka angielskiego na poziomie podstawowym Arkusz składał się z 40

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

Wydział Studiów Edukacyjnych

Wydział Studiów Edukacyjnych REGULAMIN PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ W INSTYTUCJACH OŚWIATOWYCH DLA STUDENTÓW DORADZTWA ZAWODOWEGO I PERSONALNEGO (Opracowano na podstawie programu przygotowanego przez Pełnomocnika Dziekana ds. praktyk: dr

Bardziej szczegółowo

System ustalania wartości punktów ECTS dla przedmiotów na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym UŁ

System ustalania wartości punktów ECTS dla przedmiotów na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym UŁ System ustalania wartości punktów ECTS dla przedmiotów na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym UŁ Opis systemu. System akumulacji i transferu punktów ECTS przyjęty na Wydziale Ekonomiczno- Socjologicznym

Bardziej szczegółowo

ANALIZA REJESTROWANEJ SYTUACJI W ZAWODZIE NA RYNKU PRACY

ANALIZA REJESTROWANEJ SYTUACJI W ZAWODZIE NA RYNKU PRACY INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE SOCJOLOG KOD ZAWODU 263204 ANALIZA REJESTROWANEJ SYTUACJI W ZAWODZIE NA RYNKU PRACY Socjolog to jeden z 2360 zawodów ujętych w obowiązującej od 1 lipca 2010 r. klasyfikacji

Bardziej szczegółowo

7. Kierunkowe efekty kształcenia i ich odniesienie do efektów obszarowych. Kierunkowe efekty kształcenia

7. Kierunkowe efekty kształcenia i ich odniesienie do efektów obszarowych. Kierunkowe efekty kształcenia 1. Nazwa kierunku: SOCJOLOGIA 2. Stopień studiów: pierwszy 3. Profil: ogólnoakademicki 4. Obszar: nauki społeczne 5. Sylwetka absolwenta Absolwent posiada ogólną wiedzę o rodzajach struktur, więzi i instytucji

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Katowicach MONITOROWANIE. w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć. organizowanych przez szkołę

Kuratorium Oświaty w Katowicach MONITOROWANIE. w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć. organizowanych przez szkołę Kuratorium Oświaty w Katowicach MONITOROWANIE w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę Katowice 2010 rok SPIS TREŚCI I. Wstęp 3 II. Wyniki monitorowania

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI

UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI WYDZIAŁ NAUK SPOŁECZNYCH I SZTUKI SYSTEM EDUKACJI W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ SYSTEM EDUKACJI I JEGO PODSTAWY PRAWNE SZKOŁY PUBLICZNE I NIEPUBLICZNE OBOWIĄZEK SZKOLNY SYSTEM

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XI/277/2015 RADY MIASTA GLIWICE. z dnia 19 listopada 2015 r.

UCHWAŁA NR XI/277/2015 RADY MIASTA GLIWICE. z dnia 19 listopada 2015 r. UCHWAŁA NR XI/277/2015 RADY MIASTA GLIWICE z dnia 19 listopada 2015 r. w sprawie uchwalenia Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych dla miasta Gliwice na rok 2016 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE.

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE. Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE Marcin Kautsch Opracowanie dla Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego Kraków,

Bardziej szczegółowo

Autor: Przemysław Majkut. Instytut Badań Edukacyjnych ul. Górczewska 8 01-180 Warszawa tel. (22) 241 71 00; www.ibe.edu.pl

Autor: Przemysław Majkut. Instytut Badań Edukacyjnych ul. Górczewska 8 01-180 Warszawa tel. (22) 241 71 00; www.ibe.edu.pl 1 Autor: Przemysław Majkut Instytut Badań Edukacyjnych ul. Górczewska 8 01-180 Warszawa tel. (22) 241 71 00; www.ibe.edu.pl Instytut Badań Edukacyjnych, Warszawa, 2012 Opracowano w ramach projektu systemowego:

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe. Socjoterapia

Studia Podyplomowe. Socjoterapia Studia Podyplomowe Socjoterapia I. Informacje ogólne II. III. IV. Rekrutacja Charakterystyka studiów kwalifikacyjnych Program studiów V. Efekty kształcenia I. Informacje ogólne Czas trwania: 2 semestry

Bardziej szczegółowo

Nadzór pedagogiczny w roku szkolnym 2013/2014. Bielsko Biała luty 2014

Nadzór pedagogiczny w roku szkolnym 2013/2014. Bielsko Biała luty 2014 Nadzór pedagogiczny w roku szkolnym 2013/2014 Bielsko Biała luty 2014 Przebieg narady: 1. Wystąpienie Śląskiego Kuratora Oświaty 2. Ewaluacja planowa 3. Kontrola planowa 4. Kontrola doraźna 5. Informacja

Bardziej szczegółowo

Metody Badań Methods of Research

Metody Badań Methods of Research AKADEMIA LEONA KOŹMIŃSKIEGO KOŹMIŃSKI UNIVERSITY SYLABUS PRZEDMIOTU NA ROK AKADEMICKI 2010/2011 SEMESTR letni NAZWA PRZEDMIOTU/ NAZWA PRZEDMIOTU W JEZYKU ANGIELSKIM KOD PRZEDMIOTU LICZBA PUNKTÓW ECTS Metody

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Plan nadzoru pedagogicznego. na rok szkolny 2013/2014

Plan nadzoru pedagogicznego. na rok szkolny 2013/2014 15-950 Białystok Rynek Kościuszki 9 Tel. (085) 748-48-48 Fax. (085) 748-48-49 http://www.kuratorium.bialystok.pl Załącznik do Zarządzenia Nr 67/2013 Podlaskiego Kuratora Oświaty z dnia 30 sierpnia 2013

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo w szkole perspektywa ewaluacyjna. Katarzyna Salamon -Bobińska Bartłomiej Walczak

Bezpieczeństwo w szkole perspektywa ewaluacyjna. Katarzyna Salamon -Bobińska Bartłomiej Walczak Bezpieczeństwo w szkole perspektywa ewaluacyjna Katarzyna Salamon -Bobińska Bartłomiej Walczak Harmonogram spotkania 9:00 10:00 Rejestracja uczestników 10:00 11:45 Sesja I: bezpieczeństwo perspektywa ewaluacji

Bardziej szczegółowo

Wydział Przedsiębiorczości w Gryficach

Wydział Przedsiębiorczości w Gryficach Regulamin praktyki pedagogicznej na kierunku PEDAGOGIKA 1. Cele praktyki Praktyka stanowi integralną część kształcenia w Zamiejscowym Wydziale Przedsiębiorczości w Gryficach na kierunku PEDAGOGIKA Praktyka

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET RZESZOWSKI WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY INSTYTUT PEDAGOGIKI

UNIWERSYTET RZESZOWSKI WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY INSTYTUT PEDAGOGIKI UNIWERSYTET RZESZOWSKI WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY INSTYTUT PEDAGOGIKI ŁUCJA JAROCH MOTYWY WYBORU ZAWODU PRZEZ UCZNIÓW KLAS III GIMNAZJALNYCH Z RÓŻNYCH ŚRODOWISK SPOŁECZNYCH Praca magisterska napisana pod kierunkiem

Bardziej szczegółowo

Obszary tematyczne do pytań na egzamin dyplomowy

Obszary tematyczne do pytań na egzamin dyplomowy Obszary tematyczne do pytań na egzamin dyplomowy I. Wspólne hasła tematyczne, dla studentów specjalność: pedagogika opiekuńcza i praca z rodziną, resocjalizacja 1. Adaptacja społeczna 2. Agresja 3. Ankieta

Bardziej szczegółowo

Projekt systemowy w zakresie indywidualizacji nauczania. w ramach Poddziałania 9.1.2 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki

Projekt systemowy w zakresie indywidualizacji nauczania. w ramach Poddziałania 9.1.2 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Projekt systemowy w zakresie indywidualizacji nauczania w ramach Poddziałania 9.1.2 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Podział środków na projekty systemowe w województwach Woj. mazowieckie 84 400 738

Bardziej szczegółowo

Przemysław Majkut Gimnazjum N analiza efektów kształcenia na podstawie wyników egzaminów zewnętrznych

Przemysław Majkut Gimnazjum N analiza efektów kształcenia na podstawie wyników egzaminów zewnętrznych Przemysław Majkut Gimnazjum N analiza efektów kształcenia na podstawie wyników egzaminów zewnętrznych Opis szkoły Opisywane gimnazjum znajduje się w niewielkiej miejscowości, liczącej niewiele ponad tysiąc

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XLVI / 242 /2014 Rady Miasta w Brzezinach z dnia 24 stycznia 2014 r.

Uchwała Nr XLVI / 242 /2014 Rady Miasta w Brzezinach z dnia 24 stycznia 2014 r. Uchwała Nr XLVI / 242 /2014 Rady Miasta w Brzezinach z dnia 24 stycznia 2014 r. w sprawie uchwalenia Miejskiego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2014 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIV/152/11 RADY MIEJSKIEJ W WIELUNIU. z dnia 15 grudnia 2011 r.

UCHWAŁA Nr XIV/152/11 RADY MIEJSKIEJ W WIELUNIU. z dnia 15 grudnia 2011 r. UCHWAŁA Nr XIV/152/11 RADY MIEJSKIEJ W WIELUNIU z dnia 15 grudnia 2011 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii w Gminnie Wieluń na rok 2012 Na podstawie art. 10 ust 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

1. ZAŁOŻENIA 2. OSOBY UCZESTNICZĄCE W SZKOLENIU

1. ZAŁOŻENIA 2. OSOBY UCZESTNICZĄCE W SZKOLENIU Wytyczne do prowadzenia szkoleń w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie (na lata 2012-2013) (na podstawie art.8, pkt 5 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie) 1. ZAŁOŻENIA Przepisy ustawy

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 1 do SIWZ 1. Informacje ogólne Przeprowadzenie badania społecznego na temat: Diagnoza systemu pieczy zastępczej w woj. podlaskim w ramach realizowanego

Bardziej szczegółowo

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna w oświacie w świetle nowego rozporządzenia 17 listopada 2010r.

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna w oświacie w świetle nowego rozporządzenia 17 listopada 2010r. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna w oświacie w świetle nowego rozporządzenia - materiał prezentowany na spotkaniach szkoleniowych dyrektora poradni z radami pedagogicznymi szkół. Podpisane przez Ministra

Bardziej szczegółowo

PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO KURATORA OŚWIATY NA ROK SZKOLNY 2013/2014

PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO KURATORA OŚWIATY NA ROK SZKOLNY 2013/2014 PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO KURATORA OŚWIATY NA ROK SZKOLNY 2013/2014 Podstawa prawna: - 18 ust. 1 i 2, 3 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 października

Bardziej szczegółowo

W jaki sposób uczniowie postrzegają pracę nauczycieli podczas lekcji?

W jaki sposób uczniowie postrzegają pracę nauczycieli podczas lekcji? XIII Konferencja Diagnostyki Edukacyjnej Uczenie się i egzamin w oczach uczniów. Łomża, 5-7.10.2007 Przemysław Majkut Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie 1 W jaki sposób uczniowie postrzegają pracę

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI

PROGRAM PROFILAKTYKI RAZEM MOŻEMY WIĘCEJ... PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2015/2016 2016/2017 ZESPÓŁ SZKÓŁ W GOŁASZYNIE Gołaszyn, 1 września 2015 r. SPIS TREŚCI Założenia programu... 3 Cele i zadania... 4 Zalecane metody pracy...

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność 1 RAPORT Z BADANIA Badanie potrzeb w zakresie rozwoju kompetencji wychowawczych wśród studentów kierunków nauczycielskich Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność http://fundacja-rea.org/ Fundacja REA

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez Pomorskiego Kuratora Oświaty w okresie od 1 czerwca 2014 r. do 31 maja 2015 r.

Sprawozdanie z nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez Pomorskiego Kuratora Oświaty w okresie od 1 czerwca 2014 r. do 31 maja 2015 r. Sprawozdanie z nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez Pomorskiego Kuratora Oświaty w okresie od 1 czerwca 2014 r. do 31 maja 2015 r. 1 Spis treści 1. Wstęp.... 4 2. Ewaluacja.....6 Część A (okres od

Bardziej szczegółowo

Jak Polacy postrzegają szkoły publiczne i niepubliczne: preferencje dotyczące szkolnictwa w Polsce. Marta Piekarczyk

Jak Polacy postrzegają szkoły publiczne i niepubliczne: preferencje dotyczące szkolnictwa w Polsce. Marta Piekarczyk Jak Polacy postrzegają szkoły publiczne i niepubliczne: preferencje dotyczące szkolnictwa w Polsce Marta Piekarczyk Warszawa, 2014 Obecny raport oparty jest na wynikach ogólnopolskiego sondażu uprzedzań

Bardziej szczegółowo

Zasady i warunki realizacji projektu edukacyjnego w Gimnazjum nr 1 im. Noblistów Polskich w Elblągu

Zasady i warunki realizacji projektu edukacyjnego w Gimnazjum nr 1 im. Noblistów Polskich w Elblągu Zasady i warunki realizacji projektu edukacyjnego w Gimnazjum nr 1 im. Noblistów Polskich w Elblągu 1. Uczniowie mają obowiązek realizowania projektów edukacyjnych na podstawie 21a Rozporządzenia Ministra

Bardziej szczegółowo

Kierunki zmian w szkolnictwie zawodowym

Kierunki zmian w szkolnictwie zawodowym Kierunki zmian w szkolnictwie zawodowym Aktualny stan prawny Struktura szkolnictwa zawodowego zasadnicza szkoła zawodowa o okresie nauczania nie krótszym niŝ 2 lata i nie dłuŝszym niŝ 3 lata, której ukończenie

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r.

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PEDAGOGIKA OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ I TYFLOPEDAGOGIKA WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XV/91/15 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 17 grudnia 2015 r.

Uchwała Nr XV/91/15 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 17 grudnia 2015 r. Uchwała Nr XV/91/15 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Powiatowego programu działań na rzecz osób niepełnosprawnych w Powiecie Opolskim na lata 2016-2020 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 69 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku zarządzanie na poziomie drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

Nowa rola placówek doskonalenia - - wspomaganie szkół

Nowa rola placówek doskonalenia - - wspomaganie szkół VII KONGRES ZARZĄDZANIA OŚWIATĄ Nowa rola placówek doskonalenia - - wspomaganie szkół Zmiany w prawie oświatowym dotyczące funkcjonowania placówek doskonalenia nauczycieli, bibliotek pedagogicznych i poradni

Bardziej szczegółowo

Arkusz diagnozy potrzeb edukacyjnych nauczycieli województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2011/2012

Arkusz diagnozy potrzeb edukacyjnych nauczycieli województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2011/2012 Arkusz diagnozy potrzeb edukacyjnych nauczycieli województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2011/2012 Szanowni Państwo Nauczyciele, Dyrektorzy szkół i placówek oraz Przedstawiciele Organów Prowadzących

Bardziej szczegółowo

Rządowy program na lata 2014-2016. Bezpieczna i przyjazna szkoła

Rządowy program na lata 2014-2016. Bezpieczna i przyjazna szkoła Rządowy program na lata 2014-2016 Bezpieczna i przyjazna szkoła Rządowy program na lata 2014-2016 Bezpieczna i przyjazna szkoła został przyjęty przez Radę Ministrów uchwałą Nr 130/2014 z dnia 8 lipca 2014

Bardziej szczegółowo

WYNIKI UCZNIÓW ZE SZKÓŁ PROWADZONYCH PRZEZ GMINĘ MIEJSKĄ MIELEC ZA ROK SZKOLNY 2014/2015

WYNIKI UCZNIÓW ZE SZKÓŁ PROWADZONYCH PRZEZ GMINĘ MIEJSKĄ MIELEC ZA ROK SZKOLNY 2014/2015 WYNIKI UCZNIÓW ZE SZKÓŁ PROWADZONYCH PRZEZ GMINĘ MIEJSKĄ MIELEC ZA ROK SZKOLNY 2014/2015 BADANIE KOMPETENCJI TRZECIOKLASISTÓW K3 SPRAWDZIAN PO SZKOLE PODSTAWOWEJ EGZAMIN GIMNAZJALNY EGZAMIN MATURALNY EWALUACJA

Bardziej szczegółowo

VI OGÓLNOPOLSKI KONGRES DYREKTORÓW MOW 16-18 WRZEŚNIA 2015 R. GONIĄDZ

VI OGÓLNOPOLSKI KONGRES DYREKTORÓW MOW 16-18 WRZEŚNIA 2015 R. GONIĄDZ VI OGÓLNOPOLSKI KONGRES DYREKTORÓW MOW 16-18 WRZEŚNIA 2015 R. GONIĄDZ System reagowania na sytuacje zagrażające bezpieczeństwu wychowanków i placówki Teresa Kaniowska Wydział Resocjalizacji i Socjoterapii

Bardziej szczegółowo

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO SAMOTNE OJCOSTWO Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2006 Copyright by Anna Dudak Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Recenzent: prof. zw. dr hab. Józef Styk Redakcja

Bardziej szczegółowo

Regulamin realizacji projektów edukacyjnych. w Gimnazjum im. Karola Miarki w Świerklanach. w roku szkolnym 2014/2015.

Regulamin realizacji projektów edukacyjnych. w Gimnazjum im. Karola Miarki w Świerklanach. w roku szkolnym 2014/2015. Regulamin realizacji projektów edukacyjnych w Gimnazjum im Karola Miarki w Świerklanach w roku szkolnym 2014/2015 Ustalenia ogólne 1 Uczeń Gimnazjum realizuje projekt edukacyjny w danym roku szkolnym 2

Bardziej szczegółowo

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1 Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 71/2014 Senatu UKSW z dnia 29 maja 2014 r. Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 26/2012 Senatu UKSW z dnia 22 marca 2012 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla

Bardziej szczegółowo

z dnia... 2011 r. w sprawie szkoleń dla kandydatów do sprawowania pieczy zastępczej

z dnia... 2011 r. w sprawie szkoleń dla kandydatów do sprawowania pieczy zastępczej Projekt z dnia 2 grudnia 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia... 2011 r. w sprawie szkoleń dla kandydatów do sprawowania pieczy zastępczej Na podstawie art. 52 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka, to całokształt działań mających na celu zapobiec patologiom społecznym głównie przez opóźnienie inicjacji zachowań patologicznych.

Profilaktyka, to całokształt działań mających na celu zapobiec patologiom społecznym głównie przez opóźnienie inicjacji zachowań patologicznych. Bożena Piotrowska Maria Oskiera nauczycielki Gimnazjum Specjalnego przy SOSW w Żyrardowie Szkolny program profilaktyki Nowoczesna szkoła to taka, która zajmuje się dydaktyką, wychowaniem, ale także profilaktyką.

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo, Z poważaniem. dr Maciej Dębski. Koordynator merytoryczny projektu DBAM O MÓJ Z@SIĘG

Szanowni Państwo, Z poważaniem. dr Maciej Dębski. Koordynator merytoryczny projektu DBAM O MÓJ Z@SIĘG Szanowni Państwo, cieszymy się, że wyrazili Państwo zainteresowanie wzięciem udziału w projekcie pt. DBAM O MÓJ Z@SIĘG. Zapraszamy Państwa do wspólnej realizacji badań poświęconych zjawisku uzależnienia

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZEPROWADZANIA EGZAMINU DYPLOMOWEGO NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO

ZASADY PRZEPROWADZANIA EGZAMINU DYPLOMOWEGO NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO ZASADY PRZEPROWADZANIA EGZAMINU DYPLOMOWEGO NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO. Nauka w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej na kierunku pielęgniarstwo kończy się napisaniem pracy dyplomowej oraz zdaniem egzaminu

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Informacja o projekcie Czytam, liczę rozwijam swoje

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Informacja o projekcie Czytam, liczę rozwijam swoje Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Informacja o projekcie Czytam, liczę rozwijam swoje zainteresowania dobry start w edukację indywidualizacja

Bardziej szczegółowo

Procedury wdrażania i realizacji projektów gimnazjalnych w Publicznym Gimnazjum nr 2 im. Jana III Sobieskiego w Lubaczowie

Procedury wdrażania i realizacji projektów gimnazjalnych w Publicznym Gimnazjum nr 2 im. Jana III Sobieskiego w Lubaczowie Procedury wdrażania i realizacji projektów gimnazjalnych w Publicznym Gimnazjum nr 2 im. Jana III Sobieskiego w Lubaczowie Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXVIII/387/13 RADY MIEJSKIEJ W ŁASKU. z dnia 15 maja 2013 r.

UCHWAŁA NR XXXVIII/387/13 RADY MIEJSKIEJ W ŁASKU. z dnia 15 maja 2013 r. UCHWAŁA NR XXXVIII/387/13 RADY MIEJSKIEJ W ŁASKU z dnia 15 maja 2013 r. w sprawie Gminnego Programu Wspierania Rodziny w Gminie Łask na lata 2013-2015 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8

Bardziej szczegółowo

Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej Kierunek: PEDAGOGIKA SPECJALNA

Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej Kierunek: PEDAGOGIKA SPECJALNA Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej Kierunek: PEDAGOGIKA SPECJALNA Pedagogika resocjalizacyjna, pedagogika opiekuńczo wychowawcza SYLWETKA ABSOLWENTA: Pedagogika resocjalizacyjna przygotowuje

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie. Pomorskiego Kuratora Oświaty

Sprawozdanie. Pomorskiego Kuratora Oświaty Sprawozdanie z nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez Pomorskiego Kuratora Oświaty w okresie od 1 czerwca 2013 r. do 31 maja 2014 r. 1 Spis treści 1. Wstęp 5 Ewaluacja 6 Część A (okres od 1 czerwca

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Gdańsku

Kuratorium Oświaty w Gdańsku Kuratorium Oświaty w Gdańsku Konferencja dla dyrektorów szkół i placówek wrzesień 2015 Podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2015/16 1.Wzmocnienie bezpieczeństwa dzieci

Bardziej szczegółowo

50 kl.via 23ucz.kl.VIb 27ucz.

50 kl.via 23ucz.kl.VIb 27ucz. SPRAWDZIAN SZKÓŁ PODSTAWOWYCH Sprawdzian w szóstej klasie przeprowadzono 4 kwietnia 2013 r. W Gminie do sprawdzianu przystąpiło 148 uczniów Liczba uczniów piszących sprawdzian w poszczególnych szkołach:

Bardziej szczegółowo

Zasady odbywania praktyk pedagogicznych. dla osób, które rozpoczęły studia w roku 2012/13 i później

Zasady odbywania praktyk pedagogicznych. dla osób, które rozpoczęły studia w roku 2012/13 i później Zasady odbywania praktyk pedagogicznych dla osób, które rozpoczęły studia w roku 2012/13 i później Rodzaj studiów: licencjackie Kierunek: Pedagogika wczesnoszkolna i przedszkolna 1. Uregulowania ogólne

Bardziej szczegółowo

,,Innowacyjne szkolnictwo zawodowe na Mazowszu Płockim

,,Innowacyjne szkolnictwo zawodowe na Mazowszu Płockim DZIAŁ II OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA 1. Przedmiot zamówienia: Przeprowadzenie badań jakościowych w Projekcie pn. Innowacyjne szkolnictwo zawodowe na Mazowszu Płockim realizowanym w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2015/2016. Pedagogika, studia II stopnia

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2015/2016. Pedagogika, studia II stopnia ZAGADNIENIA KIERUNKOWE 1. Pedagogika jako nauka źródła pedagogiki jako nauki teoretycznej, praktycznej i empirycznej, miejsce pedagogiki w systemie nauk oraz jej powiązania z innymi dyscyplinami; interdyscyplinarność

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne Załącznik do Uchwały Nr 82/2016 Senatu UKSW z dnia 19 maja 2016 r. WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PODNOSZENIE KOMPETENCJI NAUCZYCIELSKICH W PRACY Z UCZNIEM O SPECJALNYCH

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia (pytania)

Zagadnienia (pytania) Wyższa Szkoła Zarządzania i Przedsiębiorczości im. Bogdana Jańskiego w Łomży Zagadnienia (pytania) na obronę dyplomową licencjacką na kierunku: pedagogika Zagadnienia ogólne 1. Nurty kontestacyjne w pedagogice

Bardziej szczegółowo

Program Praktyk Pedagogicznych na Wydziale Wychowania Fizycznego Uniwersytetu Rzeszowskiego

Program Praktyk Pedagogicznych na Wydziale Wychowania Fizycznego Uniwersytetu Rzeszowskiego Program Praktyk Pedagogicznych na Wydziale Wychowania Fizycznego Uniwersytetu Rzeszowskiego Praktyka pedagogiczna jest integralną częścią trzyletnich studiów licencjackich i dwuletnich studiów magisterskich

Bardziej szczegółowo

I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE. Nie dotyczy. podstawowy i kierunkowy

I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE. Nie dotyczy. podstawowy i kierunkowy 1.1.1 Statystyka opisowa I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE STATYSTYKA OPISOWA Nazwa jednostki organizacyjnej prowadzącej kierunek: Kod przedmiotu: P6 Wydział Zamiejscowy w Ostrowie Wielkopolskim

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU. Wszystkie specjalności Instytut Humanistyczny/Zakład Pedagogiki. praktyczny.

OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU. Wszystkie specjalności Instytut Humanistyczny/Zakład Pedagogiki. praktyczny. OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU Nazwa przedmiotu: Moduł kształcenia I- Psychologiczne podstawy rozwoju i wychowania - Psychologia ogólna Nazwa kierunku studiów: Nazwa specjalności

Bardziej szczegółowo

Raport z egzaminu gimnazjalnego kwiecień 2012r.

Raport z egzaminu gimnazjalnego kwiecień 2012r. Prywatne Gimnazjum Nr 8 im. Astrid Lindgren w Warszawie Raport z egzaminu gimnazjalnego kwiecień 2012r. Analiza wyników Warszawa, 2012 rok Tegoroczny egzamin gimnazjalny przeprowadzony był na nowych zasadach.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REALIZACJI GIMNAZJALNYCH PROJEKTÓW EDUKACYJNYCH

REGULAMIN REALIZACJI GIMNAZJALNYCH PROJEKTÓW EDUKACYJNYCH Zespół Szkół im. Kai Mireckiej w Nakle Śląskim REGULAMIN REALIZACJI GIMNAZJALNYCH PROJEKTÓW EDUKACYJNYCH Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 sierpnia 2010 roku, zmieniające

Bardziej szczegółowo

Plan nadzoru pedagogicznego Opolskiego Kuratora Oświaty na rok szkolny 2013/2014

Plan nadzoru pedagogicznego Opolskiego Kuratora Oświaty na rok szkolny 2013/2014 Szanowni Państwo Dyrektorzy szkół i placówek oświatowych województwa opolskiego Na podstawie 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 października 2009 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego

Bardziej szczegółowo

Rodzaje badań statystycznych

Rodzaje badań statystycznych Rodzaje badań statystycznych Zbieranie danych, które zostaną poddane analizie statystycznej nazywamy obserwacją statystyczną. Dane uzyskuje się na podstawie badania jednostek statystycznych. Badania statystyczne

Bardziej szczegółowo

Zasady i warunki realizacji projektu edukacyjnego uczniów Gimnazjum nr 31 przy Zespole Szkół nr 24 im. Mariana Rejewskiego w Bydgoszczy

Zasady i warunki realizacji projektu edukacyjnego uczniów Gimnazjum nr 31 przy Zespole Szkół nr 24 im. Mariana Rejewskiego w Bydgoszczy Zasady i warunki realizacji projektu edukacyjnego uczniów Gimnazjum nr 31 przy Zespole Szkół nr 24 im. Mariana Rejewskiego w Bydgoszczy 1. Uczniowie mają obowiązek realizowania projektów edukacyjnych na

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KWIECIEŃ 2013

EGZAMIN GIMNAZJALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KWIECIEŃ 2013 EGZAMIN GIMNAZJALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KWIECIEŃ 2013 ANALIZA I INTERPRETACJA WYNIKÓW EGZAMINU GIMNAZJALNEGO W KLASACH III KWIECIEŃ 2013 W RAMACH PROGRAMU PODNOSZĄCEGO EFEKTYWNOŚĆ KSZTAŁCENIA PPEK, REALIZOWANEGO

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA PRZYZNAWANIA DODATKU MOTYWACYJNEGO ZESPOŁU SZKÓŁ NR 21

KRYTERIA PRZYZNAWANIA DODATKU MOTYWACYJNEGO ZESPOŁU SZKÓŁ NR 21 KRYTERIA PRZYZNAWANIA DODATKU MOTYWACYJNEGO ZESPOŁU SZKÓŁ NR 21 w skład którego wchodzą: SZKOŁA PODSTAWOWA NR 32 I GIMNAZJUM NR 8 SPORTOWE W BYDGOSZCZY. PODSTAWA PRAWNA 1. Art. 30 ust. 6 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 3 IM. ORŁA BIAŁEGO W BIERUNIU Rok szkolny 2015/2016 Szkolny Program Profilaktyki Profilaktyka to proces wspierający zdrowie psychiczne i fizyczne poprzez

Bardziej szczegółowo

poz. 24), ta kwestia była uregulowana jedynie w stosunku do uczniów zmieniających typ szkoły publicznej.

poz. 24), ta kwestia była uregulowana jedynie w stosunku do uczniów zmieniających typ szkoły publicznej. Uzasadnienie Projekt rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie szczegółowych warunków przechodzenia ucznia ze szkoły publicznej lub szkoły niepublicznej o uprawnieniach szkoły publicznej jednego

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ Stowarzyszenie Klon/Jawor to wiodąca polska organizacja zajmująca się badaniami sektora pozarządowego. Naszą

Bardziej szczegółowo

Materiały zebrane i wyselekcjonowane w trakcie szkolenia przez Centralną Komisję Egzaminacyjną w ramach Projektu IX

Materiały zebrane i wyselekcjonowane w trakcie szkolenia przez Centralną Komisję Egzaminacyjną w ramach Projektu IX Materiały zebrane i wyselekcjonowane w trakcie szkolenia przez Centralną Komisję Egzaminacyjną w ramach Projektu IX Szkolenia pracowników i współpracowników systemu egzaminów zewnętrznych oraz rozwój współpracy

Bardziej szczegółowo

kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów PODSTAWY STATYSTYKI 7 2

kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów PODSTAWY STATYSTYKI 7 2 kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów PODSTAWY STATYSTYKI 7 2 Kierunek Turystyka i Rekreacja Poziom kształcenia II stopień Rok/Semestr 1/2 Typ przedmiotu (obowiązkowy/fakultatywny) obowiązkowy y/ ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Najczęściej zadawane pytania

Najczęściej zadawane pytania Najczęściej zadawane pytania dotyczące konkursu nr POWR.02.19.00-IZ.00-00-004/15 Wzmocnienie procesu konsultacji społecznych i monitoringu społecznego w zakresie działań prowadzonych przez jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego KARTA PRZEDMIOTU

Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego KARTA PRZEDMIOTU WYŻSZA SZKOŁA ZARZĄDZANIA I ADMINISTRACJI z siedzibą w Zamościu KARTA PRZEDMIOTU 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE (WYPEŁNIA TOK STUDIÓW) Nazwa przedmiotu Wydział Kierunek studiów Poziom Profil Rok

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 14 grudnia 2014 Metodologia i metoda badawcza Metodologia Zadania metodologii Metodologia nauka

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Program kształcenia studiów podyplomowych Przygotowanie pedagogiczne Gdynia 2014 r. Podstawa prawna realizacji studiów. Ustawa Prawo

Bardziej szczegółowo