oraz pragmatyczne badania kliniczne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "oraz pragmatyczne badania kliniczne"

Transkrypt

1 PRACE POGL DOWE ukasz KACZYÑSKI 1 Bogdan SOLNICA 1 Pragmatyczne badania kliniczne z randomizacj¹ jako Ÿród³o danych w ocenie efektywnoœci praktycznej technologii medycznych Pragmatic randomized controlled trials as a source of data in the assessment of effectiveness of medical technology 1 Zak³ad Diagnostyki Katedry Biochemii Klinicznej, Uniwersytet Jagielloñski, Collegium Medicum Kierownik: Dr hab. Bogdan Solnica, prof. UJ Dodatkowe s³owa kluczowe: pragmatyczne badania z randomizacj¹ (prcts) ocena technologii medycznych (HTA) medycyna oparta o dowody naukowe (EBM) badania praktyczne projekt badania ocena jakoœci Additional key words: pragmatic randomized controlled trials (prcts) health technology assessment (HTA) evidence-based medicine (EBM) practical trials research design quality assessment Pozyskiwanie danych naukowych niezbêdnych do racjonalizacji decyzji odnoœnie polityki zdrowotnej sta³o siê nieodzownym elementem ustalania zasadnoœci finansowania konkretnej metody leczenia ze œrodków publicznych w ramach oceny technologii medycznych (HTA). Podstawowym Ÿród³em dowodów naukowych oceny technologii medycznych sta³y siê badania kliniczne z randomizacj¹ (RCTs, próby wyjaœniaj¹ce oceniaj¹ce skutecznoœæ kliniczn¹). Jest to spowodowane ich cechami metodologicznymi, redukuj¹cymi stronniczoœæ przy analizie otrzymywanych wyników, takimi jak losowy przydzia³ do grup badawczych czy zaœlepienie. Cechy te, podnosz¹ce wiarygodnoœæ rezultatów badañ RCTs, czyli stosowanie œciœle okreœlonych, idealnych warunków klinicznych dla wyselekcjonowanej grupy chorych, staj¹ siê jednak wad¹, która jeœli nie wyklucza, to powa nie zmniejsza mo liwoœæ przeniesienia otrzymanych wyników i wniosków na p³aszczyznê rzeczywistej praktyki lekarskiej. W takiej sytuacji du ¹ rolê zaczynaj¹ odgrywaæ badania dostarczaj¹ce informacji o efektywnoœci (effectiveness) - badania obserwacyjne, rejestry oraz pragmatyczne badania kliniczne z randomizacj¹ (prcts). Acquisition of scientific data needed to make rational decisions about health policy has became an important tool in determining the validity of the financing methods of treatment from public funds under the health technology assessment (HTA). The primary source of scientific evidence for health technology assessment are randomized controlled trials (RCTs, explanatory trials evaluating the efficacy), because of their features reducing methodological bias (e.g. randomization or blindness). These features may become a disadvantage, which seriously reduces the possibility of transfer of the results and conclusions to the level of routine practice. In this situation an important role begin to play studies that provide data on effectiveness - observational studies, registries and pragmatic randomized controlled trials (prcts). Adres do korespondencji: ukasz Kaczyñski Zak³ad Diagnostyki Katedry Biochemii Klinicznej UJ CM ul. Kopernika 15a, Kraków Tel.: (12) , Fax: (12) Medycyna oparta o dowody naukowe (EBM, evidence-based medicine) sta³a siê z³otym standardem w podejmowaniu decyzji dotycz¹cych doboru postêpowania w toku leczenia chorego [6]. Praktyka kliniczna oparta o najlepsze dostêpne dane naukowe zastêpuje tradycyjnie rozumian¹ sztukê lekarsk¹ bazuj¹c¹ na doœwiadczeniu zawodowym, subiektywnym doborze publikowanych danych czy osobistych przekonaniach praktykuj¹cych lekarzy [3]. EBM rozumiana jako sposób jej uprawiania opiera siê na trzech nastêpuj¹cych zasadach: (I) systematycznym opracowaniu danych naukowych o najwy szej jakoœci jako podstawie decyzji klinicznych, (II) w³aœciwej hierarchizacji otrzymanych danych oraz (III) konfrontacji dowodów naukowych z bilansem korzyœci, ryzyka i kosztów oraz obci¹ eñ dla chorego, z uwzglêdnieniem jego systemu wartoœci i preferencji [5]. Poza tworzeniem podstaw dla podejmowania trafnych decyzji klinicznych przy pracy z indywidualnym pacjentem, czy szerzej, uprawiania medycyny, EBM odgrywa istotna rolê w organizacji ochrony zdrowia. Pozyskiwanie, zgodnie z zasadami EBM, danych naukowych niezbêdnych do podejmowania racjonalnych decyzji dotycz¹cych polityki zdrowotnej sta³o siê równie standardem jej kszta³towania. Usystematyzowane dane naukowe s¹ nieodzownym elementem ustalania zasadnoœci finansowania metod leczenia, diagnostyki lub innych interwencji ze œrodków publicz- 703

2 nych w ramach oceny technologii medycznych (HTA, health technology assessment). EBM stanowi zatem czêœæ HTA, dostarczaj¹c¹ narzêdzi s³u ¹cych do gromadzenia i weryfikacji danych naukowych [4, 26]. HTA, a badania kliniczne z randomizacj¹ Ocena technologii medycznej polega na analizie danych naukowych uzyskanych w wyniku przegl¹du systematycznego publikacji w medycznych bazach danych (np. MEDLINE przez PubMed) i dokonaniu w oparciu o nie oceny skutecznoœci, op³acalnoœci oraz konsekwencji spo³ecznych, etycznych i prawnych (zarówno dla chorego, jak i dla systemu ochrony zdrowia) wprowadzenia procedury medycznej [5, 26]. Archetypowym Ÿród³em dowodów naukowych dla oceny technologii medycznych sta³y siê badania kliniczne z randomizacj¹ (RCTs, randomized controlled trials), w których pacjentów przydziela siê losowo do grupy ocenianej interwencji i do grupy kontrolnej. Znaczenie tych badañ okreœlaj¹ ich podstawowe cechy metodologiczne redukuj¹ce stronniczoœæ przy analizie otrzymywanych wyników, takie jak zastosowanie randomizacji, zaœlepienie (brak informacji) uczestników i badaczy wzglêdem stosowanej w badaniu interwencji, u ycie placebo czy œcis³a kontrola warunków przeprowadzania próby klinicznej [1]. Badania RCTs nale ¹ do grupy tzw. badañ wyjaœniaj¹cych (explanatory clinical trials), których g³ównym celem jest ocena skutecznoœci (efficacy) danej interwencji, a wiêc okreœlenie czy dana metoda postêpowania w kontrolowanych warunkach eksperymentu wp³ywa na wystêpowanie istotnych, ale ograniczonych punktów koñcowych [15]. Wszystkie za³o enia dotycz¹ce sposobu przeprowadzania badañ z randomizacj¹ (dok³adnie dobrana grupa pacjentów, œcis³e kryteria wykluczenia i w³¹czenia, dok³adne zdefiniowanie schematów leczenia, regularne wizyty kontrolne, ocena zgodnoœci z zaleceniami lekarskimi itp.) maj¹ prowadziæ do najbardziej obiektywnej oceny klinicznych efektów analizowanej interwencji [17]. Nie zawsze badania z randomizacj¹ spe³niaj¹ wszystkie wymienione powy ej kryteria, a zatem nie ka de ma ten sam stopieñ wiarygodnoœci. EBM dostarcza narzêdzi oceny tej wiarygodnoœci, np. jakoœæ badañ z losowym doborem chorych do poszczególnych grup interwencji okreœla siê w metaanalizach wykorzystuj¹c skalê Jadad, rekomendowan¹ tak e przez polsk¹ Agencjê Oceny Technologii Medycznych [10, 26]. Rzeczywiste warunki œwiadczenia opieki zdrowotnej, a badania kliniczne z randomizacj¹ Poprawne zaprojektowanie badañ z randomizacj¹ jest jednak czasami niemo liwe ze wzglêdów organizacyjnych lub etycznych (np. analiza skutecznoœci ró nych metod resuscytacji, ocena nara enia na alkohol etylowy) [5]. Ponadto, w czasie przeprowadzania oceny nowych technologii medycznych w oparciu o przegl¹dy systematyczne niejednokrotnie napotyka siê problem braku dostatecznej iloœci badañ z randomizacj¹, uniemo liwiaj¹cy wydanie rzeczowej opinii dotycz¹cej efektywnoœci klinicznej danej terapii b¹dÿ innej procedury medycznej. Co wiêcej, cechy badañ z randomizacj¹ maj¹ce gwarantowaæ wiarygodnoœæ ich wyników (œciœle okreœlone warunki kliniczne dla wyselekcjonowanej grupy chorych) staj¹ siê wad¹, która jeœli nie wyklucza, to powa nie zmniejsza mo liwoœæ przeniesienia otrzymanych wyników i wniosków na p³aszczyznê codziennej praktyki lekarskiej. Jest to niezmiernie wa ne ograniczenie, gdy faktycznie stwierdzano, e wyniki uzyskane w warunkach kontrolowanych nie by³y zgodne z oczekiwanym efektem zdrowotnym w codziennej praktyce. Przyk³adem mo e byæ zastosowanie u chorych z osteoporoz¹ fluorku sodu powoduj¹cego wzrost gêstoœci koœci poza krêgos³upem, ale tak- e, jak siê okaza³o, prawdopodobnie zwiêkszaj¹cego czêstoœæ z³amañ koœci [17]. Badania obserwacyjne i rejestry chorych W takiej sytuacji du ¹ rolê zaczynaj¹ odgrywaæ badania dostarczaj¹ce informacji o efektywnoœci (effectiveness) interwencji, tzn. o wyniku stosowania procedury w warunkach rutynowej praktyki lekarskiej [14]. Najczêœciej danych takich dostarczaj¹ wielooœrodkowe badania obserwacyjne lub rejestry chorych, o du ej skali, przedstawiaj¹ce wyniki dotycz¹ce jak najbardziej reprezentatywnej dla codziennych warunków grupy chorych [12]. Badania obserwacyjne, w których ekspozycja na analizowany czynnik lub interwencjê nie jest okreœlana przez œcis³y protokó³, jak w badaniach z randomizacj¹, stanowi¹ jednak mniej wiarygodne Ÿród³o informacji. Tym niemniej, odpowiednia ocena jakoœci badañ bez randomizacji, mo e dostarczaæ wartoœciowych danych naukowych, które mog¹ stanowiæ podstawê oceny danej interwencji w przypadku braku badañ z randomizacj¹ lub pozwalaæ na jej wartoœciow¹ analizê w rzeczywistych warunkach praktyki lekarskiej i odniesienie do wyników prób klinicznych z losowym doborem chorych [23]. Wytyczne Agencji Oceny Technologii Medycznych rekomenduj¹ jako narzêdzie oceny badañ obserwacyjnych skalê NOS - Newcastle-Ottawa Scale, która jest równie zatwierdzona przez Cochrane Non-Randomized Studies Methods Working Group [9, 26]. Kwestionariusz NOS sk³ada siê z 8 pytañ zgrupowanych w 3 podrozdzia³ach: dobór chorych; czynniki zak³ócaj¹ce; ekspozycja (badanie kliniczno-kontrolne retrospektywnie oceniaj¹ce zwi¹zek nara enia na potencjalny czynnik sprawczy z wystêpowaniem okreœlonego punku koñcowego) lub efekty zdrowotne (badanie kohortowe oceniaj¹ce w prospektywnej obserwacji wystêpowanie okreœlonego punktu koñcowego w grupach [kohortach] osób nara onych i nienara onych na dany czynnik lub interwencjê). Do ka dego z pytañ przygotowano kilka mo liwych odpowiedzi, z których tylko niektóre s¹ premiowane przyznaniem punktu w formie gwiazdki (ð). Zakres kwestionariusza NOS wynosi od 0 do 9 gwiazdek. Maksymalna iloœæ gwiazdek oznacza badanie najwy szej jakoœci [13, 24]. Twórcom skali zarzuca siê jednak brak opublikowania metodyki kwestionariusza w recenzowanych czasopismach, wykorzystanie do stosowania i rozpowszechniania skali jedynie strony internetowej oraz subiektywny wybór punktowanych odpowiedzi okreœlaj¹cych metodykê ocenianych badañ [20]. Ponadto, niedawny przegl¹d systematyczny, przedstawiaj¹cy ca³e spektrum narzêdzi do oceny jakoœci badañ bez randomizacji, podkreœla brak uniwersalnej metody oceny jakoœci takich badañ oraz wskazuje, e podstaw¹ do jej tworzenia powinien byæ konsensus dotycz¹cy sposobu w³aœciwej prezentacji wyników badañ obserwacyjnych, taki jak STROBE (STrengthening the Reporting of OBservational studies in Epidemiology). W konsensusie tym zaznaczono wyraÿnie, e nie jest on narzêdziem do oceny jakoœci badañ obserwacyjnych, jednak e opieraj¹c siê o podpunkty wyró nione w tej liœcie kontrolnej mo na wybraæ najwa niejsze elementy metodologiczne, które powinny zostaæ poddane ocenie w celu oszacowania wiarygodnoœci wyników prób klinicznych bez losowego doboru chorych [18, 23]. Warto dodaæ, e rozwijana obecnie koncepcja medycyny personalizowanej i paradygmatu badañ naukowych ukierunkowanych na indywidualnego pacjenta (patient-centered research paradigm) stwarza warunki do tego, e badania z randomizacj¹ maj¹ generowaæ hipotezê dotycz¹c¹ danej interwencji medycznej, natomiast próby obserwacyjne j¹ "potwierdzaæ, co równie podnosi rangê tej ostatniej grupy badañ [16]. Pragmatyczne badania kliniczne z randomizacj¹ W ostatnich latach pojawia siê szereg prób osi¹gniêcia kompromisu miêdzy uzyskaniem wysokiej jakoœci przeprowadzanych badañ oraz mo liwoœci¹ odniesienia ich wyników do realnych warunków realizacji œwiadczeñ w ochronie zdrowia (generalizability) [8]. Jedn¹ z ostatnio rozwijanych i na nowo odkrywanych metod jest prowadzenie pragmatycznych badañ klinicznych z randomizacj¹ (prcts, pragmatic randomized controlled trials). Zgodnie z definicj¹, badania te ³¹cz¹ w sobie cechy metodologii badañ RCTs z uwzglêdniaj¹ca realne warunki praktyki lekarskiej koncepcj¹ badañ obserwacyjnych [12]. Wielu badaczy twierdzi, e nie ma wyraÿnego podzia³u miêdzy badaniami RCTs, a prcts, a s¹ to jedynie okreœlenia odzwierciedlaj¹ce ró ne podejœcie do sposobu projektowania próby klinicznej. Wydzielenia obu grup badañ ju 40 lat temu dokonali Schwartz i Lellouch [19], proponuj¹c rozdzielenie prób klinicznych, które potwierdzaj¹ hipotezy patofizjologiczne (zw³aszcza relacje miêdzy podaniem leku a efektem klinicznym), od tych, które maj¹ dostarczaæ informacji pozwalaj¹cych podejmowaæ decyzje kliniczne b¹dÿ zwi¹zane z finansowaniem œwiadczeñ (interwencji) zdrowotnych. Wskazali oni równie, e wiêkszoœæ przeprowadzanych badañ klinicznych ma z natury charakter prób wyjaœniaj¹cych (RCTs), natomiast projekt badania o charakterze pragmatycznym z randomizacj¹ wymaga szczegó³owego uzasadnienia zastosowania takiego podejœcia. Przek³ada siê to na liczbê badañ prcts odnaj Kaczyñski i wsp.

3 Tabela I Zestawienie cech metodologicznych badañ wyjaœniaj¹cych i pragmatycznych z randomizacj¹ (zmodyfikowane za [1, 11]). Summary of the methodological features of explanatory and pragmatic randomized controlled trials (modified for [1, 11]). Brak kontroli Wiêksza spójnoœæ B adanie kliniczne z randomizacj¹ (RCTs) Badanie pragmatyczne z randomizacj¹ (prcts) Warunki eksperymentalne Ocena skutecznoœci eksperymentalnej Kontrola placebo punktów koñcowych nie bêd¹cych specyficznym i dla ocenianej interwencji Lepsze w przypadku ostrych, nag³ych schorzeñ Zaœlepienie chorych i badaczy w stosunku do interwencji Mniejsza liczba pacjentów Homogenna grupa pacjentów wewnêtrzna na rzecz mniejszej odniesienia wyników Krótszy okres obserwacji mo liwoœci zewnêtrznego Lekarze s¹ specjalnie wyszkoleni do podawania okreœlonej interwencji Leczenie standaryzowane wed³ug œciœle okreœlonego protoko³u badania Realne warunki œwiadczeñ w ochronie zdrowia Ocena efektywnoœci praktycznej Brak kontroli placebo Niespecyficzne efekty leczenia jako czêœæ oceny Lepsze w przypadku chorób przewlek³ych klinicznej Chorzy i badacze najczêœciej nie s¹ zaœlepieni, ale istnieje mo liwoœæ ukrycia przynale noœci chorych do grup w stosunku do osób oceniaj¹cych wyniki terapii Wiêksza liczba pacjentów Heterogenna grupa pacjentów Wiêksza spójnoœæ zewnêtrzna na rzecz mniejszej spójnoœci wewnêtrznej D³u szy okres obserwacji Lekarze biegli w rutynowej praktyce Rutynowe podejœcie do terapii, uwzglêdniaj¹ce mo liwoœæ zmiany schematu leczenia w zale noœci od indywidualnych potrzeb chorego A naliza chorych, którzy otrzymali leczenie, czêsto analiza w podgrupach Analiza chorych ITT (z intencj¹ wyleczenia) Jednoznacznie okreœlone punkty koñcowe Poszerzona ocena chorego odzwierciedlaj¹ca realne problemy pacjentów podczas stosowania leczenia Rycina 1 Kontinuum badañ wyjaœniaj¹cych i badañ pragmatycznych (w oparciu o [12, 25]). Continuum explanatory and pragmatic clinical trials (based on [12, 25]). dywanych w bazach informacji medycznych, których jest kilka tysiêcy razy mniej ni badañ RCTs - fakt ten mo e wynikaæ tak e ze specyficznych wymogów rejestracji technologii medycznych, której podstaw¹ ca³y czas s¹ informacje pochodz¹ce z badañ RCTs, zw³aszcza z zastosowaniem kontroli w postaci placebo [14, 22]. Podstawowe elementy pragmatycznych badañ klinicznych z randomizacj¹, których poprawne zaprojektowanie mo e zwiêkszaæ mo liwoœæ odniesienia otrzymywanych wyników do ca³kowitej populacji docelowej dla danej interwencji, obejmuj¹ odpowiedni dobór chorych i grupy porównawczej, okreœlenie elastycznoœci protoko³u badania, zapewnienie w³aœciwej liczebnoœci próby oraz sprecyzowanie oceny efektów zdrowotnych (punktów koñcowych) i stosowanych analiz statystycznych. W przypadku definiowania grupy poddanej interwencji istotne jest, aby by³a ona jak najbardziej reprezentatywna dla populacji docelowej dla danej technologii medycznej, a tak e, aby nie wykluczaæ z niej osób z innymi wspó³istniej¹cymi schorzeniami czy przyjmuj¹cych inne leki, czyli sytuacji, które s¹ bardzo czêste w warunkach codziennej praktyki. Podobnie powinno byæ w przypadku grupy kontrolnej - tak przyjête kryteria u³atwiaj¹ otrzymanie danych potrzebnych do poprawnego podejmowania decyzji w zakresie wyboru danego leczenia miêdzy opcjami terapeutycznymi. Protokó³ badania prcts nie powinien byæ œciœle zdefiniowany - powinien uwzglêdniaæ ewentualne zmiany w schemacie stosowanego leczenia, niekoniecznie wprowadzaæ zaœlepienie, a tak e umo liwiæ udzia³ w badaniu lekarzom, którzy zwykle zajmuj¹ siê stosowaniem danej metody, a nie tylko ekspertom z danej dziedziny. W³¹czenie do badania du- ej liczby pacjentów gwarantuje z kolei otrzymanie bardziej heterogennej grupy, co odpowiada rzeczywistym warunkom ochrony zdrowia, a tak e zapewnia uzupe³nienie strat wynikaj¹cych z wycofywania chorych podczas d³u szego okresu obserwacji. Stopieñ pragmatycznoœci próby zwiêksza tak e odpowiednia ocena efektów zdrowotnych, która nie powinna byæ ograniczona tylko do efektów biologicznych i standaryzowanych miar, ale powinna uwzglêdniaæ bardziej rutynowe miary wyników klinicznych, a zatem bardziej wszechstronny wp³yw ocenianej interwencji na stan zdrowia, równie w oparciu o dane demograficzne i ekonomiczne. Nale y równie pamiêtaæ, e choæ analizy powinny byæ przeprowadzane w oparciu o populacjê ITT (intention-to-treat), konieczne jest wprowadzenie mo liwoœci zmiany stosowanego leczenia w zale noœci od decyzji pacjenta [7, 11, 15]. Starania o jak najlepsze odzwierciedlenie warunków zwyk³ej praktyki lekarskiej w badaniach prcts poprzez szersze kryteria w³¹czenia, ograniczenie do minimum kryteriów wykluczenia, czy poszerzenie zakresu oceny stanu chorego, powoduj¹ co prawda zwiêkszenie pewnoœci, e wyniki bêd¹ mog³y mieæ zastosowanie (applicability) w ca³ej populacji docelowej dla danej interwencji, zmniejszaj¹ jednak stopieñ wewnêtrznej spójnoœci badania (internal validity) [8]. Warto tak e zaznaczyæ, e ograniczeniem pragmatycznych prób klinicznych jest du e zu ycie œrodków w toku ich przeprowadzania, m. in. koszty konieczne do wykonania analizy dla du ej populacji pacjentów [11, 17]. Mimo to pragmatyczne podejœcie w badaniach z randomizacj¹ zyskuje szczególne znaczenie, gdy badania obserwacyjne, choæ mog¹ byæ Ÿród³em istotnych danych dotycz¹cych rutynowej praktyki lekarskiej, bez losowego doboru chorych s¹ obarczone b³êdami ma³ej zgodnoœci z zaleceniami lekarskimi (compliance), mo liwoœci wyst¹pienia efektu placebo, wp³ywu nieznanych czynników predykcyjnych b¹dÿ stronniczoœci pacjentów lub badaczy [1]. Badania pragmatyczne odpowiadaj¹ zatem na najbardziej istotne dla chorego, jak i dla p³atnika publicznego pytanie o rzeczywist¹ skutecznoœæ porównawcz¹ danych interwencji i ich koszt w codziennej praktyce lekarskiej. Istotne jest równie prowadzenie ich obok badañ wyjaœniaj¹cych, co doprowadzi do uzyskania pe³nej odpowiedzi na postawione pytania dotycz¹ce 705

4 pierwotnych oraz publikacji o charakterze wtórnym [1, 11] zestawiono ró nice metodologiczne badañ z randomizacj¹ oraz pragmatycznych prób klinicznych z randomizacj¹ (tabela I). Wydaje siê, e wiêkszoœæ przedstawionych cech jest w obu typach prób przeciwstawna i powinna byæ jednoznacznie zdefiniowana w poszczególnych typach badañ z randomizacj¹. Jednak e zdecydowana wiêkszoœæ prób z randomizacj¹ pod wzglêdem metodycznym znajduje siê gdzieœ w kontinuum miêdzy idealnymi schematami badañ wyjaœniaj¹cych i pragmatycznych, a ich wiarygodnoœæ powinna byæ rozpatrywana pod k¹tem prawdopodobnych Ÿróde³ b³êdów, w zale noœci od za³o onego celu badania (Ryc. 1) [7]. Rycina 2 Wykres narzêdzia PRECIS - litera "W" symbolizuje "wyjaœniaj¹cy" koniec wykre-su prezentuj¹cego kontinuum badañ wyjaœniaj¹cych i pragmatycznych: (A) pusty; (B) przedstawiaj¹cy badanie wyjaœniaj¹ce; (C) przedstawiaj¹cy badanie pragma-tyczne (zmodyfikowane za [21]). "Wheel" of the pragmatic-explanatory continuum indicator summary (PRECIS) tool. "W" represents the "explanatory" end of the pragmatic-explanatory continuum: (A) blank; (B) represents explanatory trial; (C) represents pragmatic trial (modified for [21]). skutecznoœci i efektywnoœci danej interwencji medycznej [14]. Badania RCTs, a próby prcts Na podstawie przegl¹du systematycznego przeprowadzonego w bazie Medline przez Pubmed za pomoc¹ kwerend pragmatic OR practical OR naturalistic OR real world, zgodnie z informacjami z rozdzia³u powy ej, odnaleziono kilkaset publikacji dotycz¹cych badañ o charakterze pragmatycznym. Na podstawie dostêpnych artyku³ów Badania prcts - problem projektowania i oceny jakoœci Problemem zatem staje siê okreœlenie czy projekt danego badania z randomizacj¹ mo e byæ traktowany jako pragmatyczny - najnowsze doniesienia prezentuj¹ próby stworzenia odpowiednich narzêdzi mog¹cych s³u yæ takiej ocenie: PRECIS (Pragmatic-Explanatory Continuum Indicator Summary) lub CONSORT (Consolidated Standards of Reporting Trials) [21, 27]. Podsumowanie cech metodologicznych okreœlaj¹cych charakter danego badania z randomizacj¹ zebrane jest w kwestionariuszu PRECIS - jest to narzêdzie s³u ¹ce badaczom do okreœlenia, w jakim stopniu projekt próby klinicznej odpowiada za³o onym celom badawczym. Kwestionariusz PRECIS mo na równie wykorzystaæ w celu oceny stopnia pragmatycznoœci badañ klinicznych ju opublikowanych. Analiza z u yciem tego narzêdzia polega na zaznaczeniu punktu na linii prostej dla danej domeny wykresu, którego odleg³oœæ od œrodka ko³a oznacza spe³nienie danych kryteriów (dla badañ RCTs bli ej œrodka, dla prób prcts dalej od œrodka), a nastêpnie po³¹czenie punktów lini¹ prost¹. W ramach PRECIS ocenia siê 10 nastêpuj¹cych elementów badania: kryteria w³¹czenia; czêstoœæ wizyt kontrolnych; doœwiadczenie lekarza w stosowaniu badanej interwencji; elastycznoœæ w stosowaniu badanej interwencji; doœwiadczenie lekarza w stosowaniu interwencji porównawczej; elastycznoœæ w stosowaniu interwencji porównawczej; stosowanie siê chorego do zaleceñ lekarskich; stosowanie siê badaczy do protoko³u badania; punkty koñcowe; analiza pierwotnych punktów koñcowych. Otrzymanie kszta³tu zbli onego do okrêgu bli ej œrodka wykresu wskazuje na charakter wyjaœniaj¹cy próby, natomiast dalej od œrodka na charakter pragmatyczny (rycina 2) - kszta³ty poœrednie dowodz¹, e badanie posiada cechy metodologiczne obu typów prób z randomizacj¹ [2, 21]. Z kolei kwestionariusz CONSORT jest narzêdziem s³u ¹cym do prawid³owego ra Kaczyñski i wsp.

5 portowania wyników pragmatycznych prób klinicznych na podstawie okreœlonej listy kontrolnej [2], któr¹ mo na wykorzystaæ tak- e do wyznaczenia newralgicznych elementów metodologicznych próby pragmatycznej, koniecznych do oceny jej jakoœci. Podsumowanie W toku oceny skutecznoœci interwencji w rzeczywistych warunkach praktyki lekarskiej zarówno badania bez randomizacji, jak i badania prcts, wykazuj¹ pewne ograniczenia metodologiczne. Ponadto informacje potrzebne do prawid³owej oceny efektywnoœci praktycznej przedstawione w wytycznych AOTM w sprawie oceny œwiadczeñ w ochronie zdrowia s¹ nieliczne i ma³o precyzyjne. Bior¹c pod uwagê powy sze fakty, konieczne jest usystematyzowanie najnowszej wiedzy na temat identyfikacji badañ prcts, ich metodologii, najnowszych wytycznych ich projektowania, a tak e oceny jakoœci. Da to podstawê poprawnej oceny efektywnoœci praktycznej w ramach HTA, opartej o dane z badañ obserwacyjnych oraz pragmatycznych badañ z randomizacj¹, które zestawione i porównane z wysokiej jakoœci danymi z badañ RCTs oceniaj¹cymi skutecznoœæ kliniczn¹, bêd¹ stanowiæ wiarygodn¹ ca³oœæ u³atwiaj¹c¹ podejmowanie trafnych decyzji w praktyce lekarskiej, jak i w organizacji ochrony zdrowia. Piœmiennictwo 1. Alford L.: On differences between explanatory and pragmatic clinical trials. N. Z. J. Physiother. 2007, 35, Chalkidou K., Tunis S., Whicher D. et al.: The role for pragmatic randomized controlled trials (prcts) in comparative effectiveness research. Clinical Trials Available at: pubmed/ Udostêpniono lipiec 18, Des Jarlais D.C., Lyles C., Crepaz N.: Improving the reporting quality of nonrandomized evaluations of behavioral and public health interventions: the TREND statement. Am. J. Public Health 2004, 94, Eddy D.: Health technology assessment and evidence-based medicine: what are we talking about? Value Health 2009, 12, S6. 5. Gajewski P., Jaeschke R., Bro ek J. et al.: Podstawy EBM, czyli medycyny opartej na danych naukowych dla lekarzy i studentów medycyny. Medycyna Praktyczna, Kraków, Gartlehner G., Hansen R.A., Nissman D. et al.: A simple and valid tool distin-guished efficacy from effectiveness studies. J. Clin. Epidemiol. 2006, 59, Geddes J.R.: Schemat badawczy w badaniach klinicznych: w³aœciwy schemat na w³aœciwym miejscu. Post. Psychiatr. Neurol. 2009, 18, Godwin M., Ruhland L., Casson I. et al.: Pragmatic controlled clinical trials in primary care: the struggle between external and internal validity. BMC Med. Res. Methodol. 2003, 3, Higgins J.P.T., Green S.: Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Interven-tions. Wersja [aktualizacja marzec 2011]. The Cochrane Collaboration, Jadad A.R., Moore R.A., Carroll D. et al.: Assessing the quality of reports of randomized clinical trials: is blinding necessary? Control. Clin. Trials. 1996, 17, Macpherson H.: Pragmatic clinical trials. Complement Ther. Med. 2004, 12, Möller H-J.: Effectiveness studies: advantages and disadvantages. Dialogues Clin. Neurosci. 2011, 13, Jakubczyk M., Niewada M., Mase³bas W., Borowiec.: Elementy oceny organizacji i wyników badañ klinicznych. Centrum Medyczne Kszta³cenia Podyplomowego, Warszawa, Patsopoulos N.A.: A pragmatic view on pragmatic trials. Dialogues Clin. Neurosci. 2011, 13, Sackett D.L.: Explanatory and pragmatic clinical trials: a primer and application to a recent asthma trial. Pol. Arch. Med. Wewn. 2011, 121, Sacristán J.A.: Exploratory trials, confirmatory observations: a new reasoning model in the era of patient-centered medicine. BMC Med. Res. Methodol. 2011, 11, Sakowska I.E., Szafraniec S.I.: Praktyczne badania kliniczne. Farmakoekonomika 1/ Sanderson S., Tatt I.D., Higgins J.P.T.: Tools for assessing quality and susceptibility to bias in observational studies in epidemiology: a systematic review and annotated bibliography. Int. J. Epidemiol. 2007, 36, Schwartz D., Lellouch J.: Explanatory and pragmatic attitudes in therapeutical trials. J. Chronic Dis. 1967, 20, Stang A.: Critical evaluation of the Newcastle-Ottawa scale for the assessment of the quality of nonrandomized studies in meta-analyses. Eur. J. Epidemiol. 2010, 25, Thorpe K.E., Zwarenstein M., Oxman A.D. et al.: A pragmatic-explanatory continuum indicator summary (PRECIS): a tool to help trial designers. J. Clin. Epidemiol. 2009, 62, Treweek S., Zwarenstein M.: Making trials matter: pragmatic and explanatory trials and the problem of applicability. Trials 2009, 10, Von Elm E., Altman D.G., Egger M. et al.: The Strengthening the Reporting of Observational Studies in Epidemiology (STROBE) statement: guidelines for reporting observational studies. Ann. Intern. Med. 2007, 147, Wells G.A., Shea B., O'Connell D. et al.: The Newcastle-Ottawa Scale (NOS) for assessing the quality of nonrandomised studies in meta-analyses. Dostêpne pod adresem: (data ostatniego dostêpu: 3 paÿdziernik 2011). 25. Witt C.M.: Efficacy, effectiveness, pragmatic trials - guidance on terminology and the advantages of pragmatic trials. Forsch Komplementmed. 2009, 16, Zarz¹dzenie nr 1/2010 Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych z dnia 4 stycznia 2010 r. w sprawie wytycznych oceny œwiadczeñ opieki zdrowotnej. 27. Zwarenstein M., Treweek S., Gagnier J.J. et al.: Improving the reporting of pragmatic trials: an extension of the CONSORT statement. BMJ. 2008, 337, a

Pragmatyczne badania III fazy w procesie decyzyjnym projekt GET REAL. Mateusz Nikodem

Pragmatyczne badania III fazy w procesie decyzyjnym projekt GET REAL. Mateusz Nikodem Pragmatyczne badania III fazy w procesie decyzyjnym projekt GET REAL Mateusz Nikodem > WP 2 To provide different possible options of designs for preauthorization studies to assess Relative Effectiveness

Bardziej szczegółowo

warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz

warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz } Pacjent w badaniu klinicznym a NFZ } Kalkulacja kosztów } Współpraca z zespołem badawczym jak tworzyć

Bardziej szczegółowo

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Jak ju wspomniano, kinesiotaping mo e byç stosowany jako osobna metoda terapeutyczna, jak równie mo e stanowiç uzupe nienie innych metod fizjoterapeutycznych.

Bardziej szczegółowo

HTA (Health Technology Assessment)

HTA (Health Technology Assessment) Krzysztof Łanda 1 z 5 HTA (Health Technology Assessment) Ocena leków stosowanych w okre lonych wskazaniach podlega tym samym generalnym regu om, co inne technologie terapeutyczne, jednak specyfika interwencji

Bardziej szczegółowo

Licencję Lekarską PZPN mogą uzyskać osoby spełniające następujące wymagania:

Licencję Lekarską PZPN mogą uzyskać osoby spełniające następujące wymagania: Uchwała nr III/46 z dnia 19 marca 2014 roku Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej w sprawie zasad przyznawania licencji dla lekarzy pracujących w klubach Ekstraklasy, I i II ligi oraz reprezentacjach

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mopr.siedlce.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mopr.siedlce.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mopr.siedlce.pl Siedlce: Świadczenie usług medycznych w zakresie wydawania orzeczeń przez Powiatowy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OKRESOWYCH OCEN PRACOWNIKÓW URZĘDU GMINY LIMANOWA ORAZ KIEROWNIKÓW JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH GMINY LIMANOWA

REGULAMIN OKRESOWYCH OCEN PRACOWNIKÓW URZĘDU GMINY LIMANOWA ORAZ KIEROWNIKÓW JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH GMINY LIMANOWA Załącznik do Zarządzenia Wójta Gminy Limanowa nr 78/2009 z dnia 10 grudnia 2009 r. REGULAMIN OKRESOWYCH OCEN PRACOWNIKÓW URZĘDU GMINY LIMANOWA ORAZ KIEROWNIKÓW JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH GMINY LIMANOWA

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wyniki badań ankietowych przeprowadzonych przez Departament Pielęgniarek i Położnych wśród absolwentów studiów pomostowych, którzy zakończyli udział w projekcie systemowym pn. Kształcenie zawodowe pielęgniarek

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY. (19) PL (n)62894. Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa, PL

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY. (19) PL (n)62894. Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej d2)opis OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 112772 (22) Data zgłoszenia: 29.11.2001 EGZEMPLARZ ARCHIWALNY (19) PL (n)62894 (13)

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Od Autora... 15. Rozdzia³ 1

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Od Autora... 15. Rozdzia³ 1 SPIS TREŒCI Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego........................... 13 Od Autora........................................... 15 Rozdzia³ 1 ROLA I ZNACZENIE FARMAKOEKONOMIKI

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 3

Zapytanie ofertowe nr 3 I. ZAMAWIAJĄCY STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH M. WAWRZONEK I SPÓŁKA s.c. ul. Kopernika 2 90-509 Łódź NIP: 727-104-57-16, REGON: 470944478 Zapytanie ofertowe nr 3 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym Województwa Wielkopolskiego Nr 127 13535 2351 UCHWA A Nr XVIII/152/08 RADY POWIATU GOSTYÑSKIEGO z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie: zasad i trybu przyznawania, wstrzymywania i cofania oraz wysokoœci stypendiów

Bardziej szczegółowo

Wprowadzam : REGULAMIN REKRUTACJI DZIECI DO PRZEDSZKOLA NR 14

Wprowadzam : REGULAMIN REKRUTACJI DZIECI DO PRZEDSZKOLA NR 14 ZARZĄDZENIE Nr 2/2016 z dnia 16 lutego 2016r DYREKTORA PRZEDSZKOLA Nr 14 W K O N I N I E W sprawie wprowadzenia REGULAMINU REKRUTACJI DZIECI DO PRZEDSZKOLA NR 14 IM KRASNALA HAŁABAŁY W KONINIE Podstawa

Bardziej szczegółowo

UCHWALA NR XXXIXI210/13 RADY MIASTA LUBARTÓW. z dnia 25 września 2013 r.

UCHWALA NR XXXIXI210/13 RADY MIASTA LUBARTÓW. z dnia 25 września 2013 r. UCHWALA NR XXXIXI210/13 RADY MIASTA LUBARTÓW z dnia 25 września 2013 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasto Lubartów Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków

Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków Dokładniejsze badania i leczenie retinopatii cukrzycowej Closer monitoring and treatment for diabetic retinopathy Ważne informacje o ochronie zdrowia Important

Bardziej szczegółowo

Warszawa: Dostawa kalendarzy na rok 2017 Numer ogłoszenia: 41127-2016; data zamieszczenia: 15.04.2016 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy

Warszawa: Dostawa kalendarzy na rok 2017 Numer ogłoszenia: 41127-2016; data zamieszczenia: 15.04.2016 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Strona 1 z 5 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.knf.gov.pl/o_nas/urzad_komisji/zamowienia_publiczne/zam_pub_pow/index.html Warszawa:

Bardziej szczegółowo

Przewodnik dla instruktora dotyczący raka skóry. (Plany lekcyjne) POZNAJ NAJNOWSZE INFORMACJE NA TEMAT BADAŃ NAD ZDROWIEM FINANSOWANIE: AUTORZY

Przewodnik dla instruktora dotyczący raka skóry. (Plany lekcyjne) POZNAJ NAJNOWSZE INFORMACJE NA TEMAT BADAŃ NAD ZDROWIEM FINANSOWANIE: AUTORZY POZNAJ NAJNOWSZE INFORMACJE NA TEMAT BADAŃ NAD ZDROWIEM Przewodnik dla instruktora dotyczący raka skóry (Plany lekcyjne) AUTORZY FINANSOWANIE: Plan lekcyjny dla modułu 3 Rak skóry bez tajemnic I. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Regulamin rekrutacji. do II Liceum Ogólnokształcącego w Jaśle im. ppłk J.Modrzejewskiego. na rok szkolny 2014/2015

Regulamin rekrutacji. do II Liceum Ogólnokształcącego w Jaśle im. ppłk J.Modrzejewskiego. na rok szkolny 2014/2015 Zarządzenie nr 6/2014 Dyrektora II Liceum Ogólnokształcącego w Jaśle im. ppłk J.Modrzejewskiego z dnia 27 lutego 2014r w sprawie: regulaminu rekrutacji na rok szkolny 2014/2015 na podstawie: ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ.

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. I. UWAGI OGÓLNE. 1. Dostarczanie posiłków, ich przechowywanie i dystrybucja musza odbywać się w warunkach zapewniających

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIV/ /16 RADY GMINY STARE BABICE. z dnia 28 stycznia 2016 r.

UCHWAŁA NR XIV/ /16 RADY GMINY STARE BABICE. z dnia 28 stycznia 2016 r. UCHWAŁA NR XIV/ /16 RADY GMINY STARE BABICE Projekt z dnia 28 stycznia 2016 r. w sprawie przyjęcia na 2016 rok planu dofinansowania form doskonalenia zawodowego nauczycieli Na podstawie art. 18 ust. 2

Bardziej szczegółowo

CONSTRUCTOR. Kompaktowy magazyn z u yciem rega³ów wjezdnych. Deepstor P90 DRIVE -IN

CONSTRUCTOR. Kompaktowy magazyn z u yciem rega³ów wjezdnych. Deepstor P90 DRIVE -IN CONSTRUCTOR Kompaktowy magazyn z u yciem rega³ów wjezdnych Deepstor P90 CONSTRUCTOR Magazyn w miejsce korytarzy Rega³y wjezdne P90 daj¹ mo liwoœæ zwiêkszenia powierzchni magazynowania nawet o 90% w porównaniu

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości

ZAPYTANIE OFERTOWE. Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości Znak sprawy: GP. 271.3.2014.AK ZAPYTANIE OFERTOWE Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości 1. ZAMAWIAJĄCY Zamawiający: Gmina Lubicz Adres: ul. Toruńska 21, 87-162 Lubicz telefon:

Bardziej szczegółowo

Elektryczne ogrzewanie podłogowe fakty i mity

Elektryczne ogrzewanie podłogowe fakty i mity Elektryczne ogrzewanie podłogowe fakty i mity Ogrzewanie podłogowe staje się coraz bardziej docenianym systemem podnoszącym komfort użytkowników mieszkań, apartamentów i domów jednorodzinnych. Niestety

Bardziej szczegółowo

Wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności

Wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Miejscowość:...dnia..r. DO POWIATOWEGO ZESPOŁU DO SPRAW ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI W GOSTYNINIE Wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Nr sprawy:... Dane osoby zainteresowanej: Imię

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 325/09 Burmistrza Miasta Bielsk Podlaski z dnia 29 czerwca 2009 r.

Zarządzenie Nr 325/09 Burmistrza Miasta Bielsk Podlaski z dnia 29 czerwca 2009 r. Zarządzenie Nr 325/09 Burmistrza Miasta Bielsk Podlaski z dnia 29 czerwca 2009 r. w sprawie wprowadzenia w Urzędzie Miasta Bielsk Podlaski regulaminu okresowej oceny pracowników Na podstawie art. 28 ustawy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OKRESOWEJ OCENY PRACOWNIKÓW URZĘDU GMINY W SULĘCZYNIE

REGULAMIN OKRESOWEJ OCENY PRACOWNIKÓW URZĘDU GMINY W SULĘCZYNIE Załącznik do Zarządzenia Nr 58/2009 Wójta Gminy Sulęczyno z dnia 29.09.2009r REGULAMIN OKRESOWEJ OCENY PRACOWNIKÓW URZĘDU GMINY W SULĘCZYNIE 1. 1. Pracownicy Urzędu zatrudnieni na stanowiskach urzędniczych,

Bardziej szczegółowo

METODA NAUKOWA. Biologia to nauka eksperymentalna. Cechuje się określoną metodologią i pragmatyzmem (podejmowanie

METODA NAUKOWA. Biologia to nauka eksperymentalna. Cechuje się określoną metodologią i pragmatyzmem (podejmowanie METODA NAUKOWA Weiner J., Życie i ewolucja biosfery. PWN 1999 Wudka J., http://physics.ucr.edu Wolfs F., http://teacher.pas.rochester.edu/ Biologia to nauka eksperymentalna. Cechuje się określoną metodologią

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 1 Pytanie nr 1: Czy oferta powinna zawierać informację o ewentualnych podwykonawcach usług czy też obowiązek uzyskania od Państwa

Bardziej szczegółowo

Mechanizm zawarty w warunkach zamówienia podstawowego. Nie wymaga aneksu do umowy albo udzielenia nowego zamówienia. -

Mechanizm zawarty w warunkach zamówienia podstawowego. Nie wymaga aneksu do umowy albo udzielenia nowego zamówienia. - Załącznik nr 1a Lista sprawdzająca dot. ustalenia stosowanego trybu zwiększenia wartości zamówień podstawowych na roboty budowlane INFORMACJE PODLEGAJĄCE SPRAWDZENIU Analiza ryzyka Działanie Uwagi Czy

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

tel/fax 018 443 82 13 lub 018 443 74 19 NIP 7343246017 Regon 120493751

tel/fax 018 443 82 13 lub 018 443 74 19 NIP 7343246017 Regon 120493751 Zespół Placówek Kształcenia Zawodowego 33-300 Nowy Sącz ul. Zamenhoffa 1 tel/fax 018 443 82 13 lub 018 443 74 19 http://zpkz.nowysacz.pl e-mail biuro@ckp-ns.edu.pl NIP 7343246017 Regon 120493751 Wskazówki

Bardziej szczegółowo

Rudniki, dnia 10.02.2016 r. Zamawiający: PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE

Rudniki, dnia 10.02.2016 r. Zamawiający: PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE Zamawiający: Rudniki, dnia 10.02.2016 r. PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE W związku z planowaną realizacją projektu pn. Rozwój działalności

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIA DODATKOWE DO OGÓLNYCH WARUNKÓW GRUPOWEGO UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE KREDYTOBIORCÓW Kod warunków: KBGP30 Kod zmiany: DPM0004 Wprowadza się następujące zmiany w ogólnych warunkach grupowego ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO

Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO DZIENNIK URZÊDOWY WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 TREŒÆ: Poz.: ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO 81 nr 6 z dnia 29 sierpnia 2006 r. zmieniaj¹ce zarz¹dzenie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA GDAŃSKA. z dnia... 2013 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA GDAŃSKA. z dnia... 2013 r. UCHWAŁA NR... RADY MIASTA GDAŃSKA z dnia... 2013 r. w sprawie obowiązku ukończenia szkolenia zakończonego egzaminem dla osób wykonujących przewozy osób taksówkami Na podstawie rt. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis zamówienia

Szczegółowy opis zamówienia ZFE-II.042.2. 24.2015 Szczegółowy opis zamówienia I. Zasady przeprowadzenia procedury zamówienia 1. Zamówienie realizowane jest na podstawie art.70 1 i 70 3 70 5 Kodeksu Cywilnego ( Dz. U. z 2014 r. poz.

Bardziej szczegółowo

WYROK. Zespołu Arbitrów z dnia 22 czerwca 2005 r. Arbitrzy: Krzysztof Błachut. Elżbieta Zasadzińska. Protokolant Katarzyna Kawulska

WYROK. Zespołu Arbitrów z dnia 22 czerwca 2005 r. Arbitrzy: Krzysztof Błachut. Elżbieta Zasadzińska. Protokolant Katarzyna Kawulska Sygn. akt UZP/ZO/0-1432/05 WYROK Zespołu Arbitrów z dnia 22 czerwca 2005 r. Zespół Arbitrów w składzie: Przewodniczący Zespołu Arbitrów Urszula Borowska - Zaręba Arbitrzy: Krzysztof Błachut Elżbieta Zasadzińska

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych (AOTM) Agency for Health Technology Assessment (AOTM)

Agencja Oceny Technologii Medycznych (AOTM) Agency for Health Technology Assessment (AOTM) 9 FA R M AC J A W S P Ó Ł C Z E S N A 2011; 4: 9-13 Akademia Medycyny ARTYKUŁ POGLĄDOWY/REVIEW PAPER Otrzymano/Submitted: 16.03.2011 Zaakceptowano/Accepted: 18.03.2011 Agencja Oceny Technologii Medycznych

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Muzeum Warszawy, Rynek Starego Miasta 28-42, 00-272 Warszawa, woj. mazowieckie, tel. +48 22 596 67 11, faks +48 22 596 67 20.

I. 1) NAZWA I ADRES: Muzeum Warszawy, Rynek Starego Miasta 28-42, 00-272 Warszawa, woj. mazowieckie, tel. +48 22 596 67 11, faks +48 22 596 67 20. Warszawa: dostawa toreb i kubków papierowych z logo Muzeum Warszawy Numer ogłoszenia: 66360-2016; data zamieszczenia: 23.03.2016 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe.

Bardziej szczegółowo

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Koszty obciążenia społeczeństwa chorobami układu krążenia. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Badania kosztów chorób (COI Costof illnessstudies) Ekonomiczny ciężar choroby;

Bardziej szczegółowo

Praca badawcza. Zasady metodologiczne ankietowego badania mobilności komunikacyjnej ludności

Praca badawcza. Zasady metodologiczne ankietowego badania mobilności komunikacyjnej ludności Praca badawcza Zasady metodologiczne ankietowego badania mobilności komunikacyjnej ludności Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna 2007-2013

Bardziej szczegółowo

1. Proszę krótko scharakteryzować firmę którą założyła Pani/Pana podgrupa, w zakresie: a) nazwa, status prawny, siedziba, zasady zarządzania (5 pkt.

1. Proszę krótko scharakteryzować firmę którą założyła Pani/Pana podgrupa, w zakresie: a) nazwa, status prawny, siedziba, zasady zarządzania (5 pkt. 1. Proszę krótko scharakteryzować firmę którą założyła Pani/Pana podgrupa, w zakresie: a) nazwa, status prawny, siedziba, zasady zarządzania (5 pkt.) b) produkt i najważniejsze parametry oraz metodyki

Bardziej szczegółowo

Smart Beta Święty Graal indeksów giełdowych?

Smart Beta Święty Graal indeksów giełdowych? Smart Beta Święty Graal indeksów giełdowych? Agenda Smart Beta w Polsce Strategie heurystyczne i optymalizacyjne Strategie fundamentalne Portfel losowy 2 Agenda Smart Beta w Polsce Strategie heurystyczne

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XIX/75/2011 Rady Miejskiej w Golinie z dnia 29 grudnia 2011 r. Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1999 Nr 47 poz. 480 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ

Dz.U. 1999 Nr 47 poz. 480 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ Kancelaria Sejmu s. 1/1 Dz.U. 1999 Nr 47 poz. 480 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ z dnia 11 maja 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad powoływania i finansowania oraz trybu działania

Bardziej szczegółowo

Okręgowa Rada Pielęgniarek i Położnych Regionu Płockiego

Okręgowa Rada Pielęgniarek i Położnych Regionu Płockiego Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 163/VI/2012 ORPiP RP z dnia 5 września 2012 r. w sprawie powołania Zespołu Wizytującego oraz określenia procedury przeprowadzania wizytacji pielęgniarek lub położnych wykonujących

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE PRZYSPIESZENIA ZIEMSKIEGO ZA POMOCĄ WAHADŁA REWERSYJNEGO I MATEMATYCZNEGO

WYZNACZANIE PRZYSPIESZENIA ZIEMSKIEGO ZA POMOCĄ WAHADŁA REWERSYJNEGO I MATEMATYCZNEGO Nr ćwiczenia: 101 Prowadzący: Data 21.10.2009 Sprawozdanie z laboratorium Imię i nazwisko: Wydział: Joanna Skotarczyk Informatyki i Zarządzania Semestr: III Grupa: I5.1 Nr lab.: 1 Przygotowanie: Wykonanie:

Bardziej szczegółowo

Komisja rekrutacyjna i jej zadania

Komisja rekrutacyjna i jej zadania ZESPÓŁ SZKÓŁ GASTRONOMICZNYCH NR 2 W KRAKOWIE REGULAMIN REKRUTACJI NA ROK SZKOLNY 2016/2017 DO: 4-LETNIEGO TECHNIKUM GASTRONOMICZNEGO NR 11 (na podbudowie gimnazjum): w zawodach: -technik żywienia i usług

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 67/2011/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. z dnia 18 października 2011 r.

Zarządzenie Nr 67/2011/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. z dnia 18 października 2011 r. Zarządzenie Nr 67/2011/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 18 października 2011 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczenia zdrowotne kontraktowane odrębnie

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR -SPECJALIZACJE

INFORMATOR -SPECJALIZACJE INFORMATOR -SPECJALIZACJE Informator został przygotowany w oparciu o specjalizacje z których akredytacje posiada Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Uniwersytet, został wybrany

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Załącznik nr 4 do SIWZ BZP.243.1.2012.KP Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Usługa polegająca na przygotowaniu i przeprowadzeniu badania ewaluacyjnego projektu pn. Rozwój potencjału i oferty edukacyjnej

Bardziej szczegółowo

Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami

Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami Cechy: Kolorowy i intuicyjny wyœwietlacz LCD Czujnik wysokiej jakoœci Inteligentne rozpoznawanie przeszkód Przedni i tylni system wykrywania

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH Z ZAKRESU SOCJOTERAPII PEDAGOGICZNEJ 1 1. Niniejszy Regulamin praktyk pedagogicznych

REGULAMIN PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH Z ZAKRESU SOCJOTERAPII PEDAGOGICZNEJ 1 1. Niniejszy Regulamin praktyk pedagogicznych REGULAMIN PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH Z ZAKRESU SOCJOTERAPII PEDAGOGICZNEJ 1 1. Niniejszy Regulamin praktyk pedagogicznych (zwany dalej Regulaminem), określa organizację i tok praktyk

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE Legnica, dnia 22.05.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE na przeprowadzenie audytu zewnętrznego projektu wraz z opracowaniem raportu końcowego audytu w ramach projektu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, ROZDZIAŁ 1

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, ROZDZIAŁ 1 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 1217/2003 z dnia 4 lipca 2003 r. ustanawiające powszechne specyfikacje dla krajowych programów kontroli jakości w zakresie ochrony lotnictwa cywilnego (Tekst mający znaczenie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) Dz.U.05.73.645 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z dnia 28 kwietnia 2005 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

I. Ogólne ZASADY. Rekrutacja na rok szkolnych 2015/2016 odbywa się przy pomocy systemu elektronicznego.

I. Ogólne ZASADY. Rekrutacja na rok szkolnych 2015/2016 odbywa się przy pomocy systemu elektronicznego. Zasady prowadzenia postępowania rekrutacyjnego do przedszkoli miejskich i oddziałów przedszkolnych w publicznych szkołach podstawowych prowadzanych przez miasto Łódź na rok szkolny 2015/2016 zostały przygotowane

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA. Dariusz Gozdowski. Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA. Dariusz Gozdowski. Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA ( 4 (wykład Dariusz Gozdowski Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW Regresja prosta liniowa Regresja prosta jest

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY PRZYJĘCIA UCZNIA DO TRZYLETNIEGO (Z MOŻLIWOŚCIĄ ROCZNEGO WYDŁUŻENIA) XIX LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCACEGO SPECJALNEGO

PROCEDURY PRZYJĘCIA UCZNIA DO TRZYLETNIEGO (Z MOŻLIWOŚCIĄ ROCZNEGO WYDŁUŻENIA) XIX LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCACEGO SPECJALNEGO PROCEDURY PRZYJĘCIA UCZNIA DO TRZYLETNIEGO (Z MOŻLIWOŚCIĄ ROCZNEGO WYDŁUŻENIA) XIX LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCACEGO SPECJALNEGO PRZY SPECJALNYM OŚRODKU SZKOLNO-WYCHOWAWCZYM PN. CENTRUM AUTYZMU I CAŁOŚCIOWYCH

Bardziej szczegółowo

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 w celu wszczęcia postępowania i zawarcia umowy opłacanej ze środków publicznych 1. Przedmiot zamówienia:

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA Powiat Wrocławski z siedzibą władz przy ul. Kościuszki 131, 50-440 Wrocław, tel/fax. 48 71 72 21 740 SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

Bardziej szczegółowo

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.),

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), Istota umów wzajemnych Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Dział III Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych. art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Bardziej szczegółowo

STAN REALIZACJI REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO NA LATA 2007-2013

STAN REALIZACJI REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO NA LATA 2007-2013 STAN REALIZACJI REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO NA LATA 2007-2013 2013 Kontekst KRAJOWEJ REZERWY WYKONANIA Bogdan Kawałko Dyrektor Departamentu Strategii i Rozwoju Regionalnego

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 04.2016 Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pabianicach z dnia 14 stycznia 2016

Zarządzenie Nr 04.2016 Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pabianicach z dnia 14 stycznia 2016 GOPS.010.04.2016 Zarządzenie Nr 04.2016 Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pabianicach z dnia 14 stycznia 2016 w sprawie Regulaminu okresowej oceny pracowników samorządowych zatrudnionych

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Karta pracy III.. Imię i nazwisko klasa Celem nauki jest stawianie hipotez, a następnie ich weryfikacja, która w efekcie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Zarządzenia Dyrektora Szkoły nr 17/2013/2014 z dnia 26 lutego 2014r.

Załącznik nr 1 do Zarządzenia Dyrektora Szkoły nr 17/2013/2014 z dnia 26 lutego 2014r. Załącznik nr 1 do Zarządzenia Dyrektora Szkoły nr 17/2013/2014 z dnia 26 lutego 2014r. Regulamin przyjmowania dzieci do oddziałów przedszkolnych w Publicznej Szkole Podstawowej im. Komisji Edukacji Narodowej

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO. Rozdział I. Postanowienia ogólne

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO. Rozdział I. Postanowienia ogólne STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 Koło Naukowe Prawa Medycznego, zwane dalej Kołem, jest dobrowolną organizacją studencką. Funkcjonuje na Wydziale Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I.

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I. Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I 1. 2. 3. 1. 1 Niniejsze Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I, zwane dalej OWU, stosuje siê w umowach ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I zawieranych przez

Bardziej szczegółowo

Wykonanie podziału geodezyjnego działek na terenie powiatu gryfińskiego z podziałem na 2 zadania.

Wykonanie podziału geodezyjnego działek na terenie powiatu gryfińskiego z podziałem na 2 zadania. A / I N S T R U K C J A D L A W Y K O N A W C Ó W 1. Zamawiający Województwo Zachodniopomorskie - Zachodniopomorski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Koszalinie, ul. Szczecińska 31, 75-122 Koszalin, tel. 94 342

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 8/2013 Wójta Gminy Smołdzino z dnia 22 stycznia 2013r.

Zarządzenie Nr 8/2013 Wójta Gminy Smołdzino z dnia 22 stycznia 2013r. Zarządzenie Nr 8/2013 Wójta Gminy Smołdzino z dnia 22 stycznia 2013r. w sprawie powołania Komisji ds opiniowania przydziału lokali mieszkalnych i socjalnych Na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu

REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu Uchwała nr 4/10/2010 z dnia 06.10.2010 r. REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu Podstawa prawna: - art. 53.1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 156/2012. Burmistrza Miasta Maków Mazowiecki z dnia 20 kwietnia 2012 r.

Zarządzenie Nr 156/2012. Burmistrza Miasta Maków Mazowiecki z dnia 20 kwietnia 2012 r. ... Zarządzenie Nr 156/2012 Burmistrza Miasta Maków Mazowiecki z dnia 20 kwietnia 2012 r. w sprawie ustalenia wytycznych do projektów organizacyjnych szkół prowadzonych przez Miasto Maków Mazowiecki w

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projektowana nowelizacja Kodeksu pracy ma dwa cele. Po pierwsze, zmianę w przepisach Kodeksu pracy, zmierzającą do zapewnienia pracownikom ojcom adopcyjnym dziecka możliwości skorzystania

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398

Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398 1 / 7 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:161398-2016:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398 Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy

Bardziej szczegółowo

DZENIE RADY MINISTRÓW

DZENIE RADY MINISTRÓW Dz. U. 2007 Nr 210, poz. 1522 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 31 października 2007 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis na uzyskanie certyfikatu wyrobu wymaganego na rynkach zagranicznych Na

Bardziej szczegółowo

1. Brak wystawiania faktur wewnętrznych dokumentujących WNT lub import usług.

1. Brak wystawiania faktur wewnętrznych dokumentujących WNT lub import usług. Jakie problemy podatkowe występują w przypadku przepisów ustawy o VAT? W trakcie audytów podatkowych audytorzy szczególną uwagę zwracają na rozliczenie przez podatników faktur wystawionych przez zagranicznych

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mcs-przychodnia.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mcs-przychodnia.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mcs-przychodnia.pl Warszawa: Dostawa materiałów i wypełnień stomatologicznych dla Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

SP ZOZ ZSM/ZP/230/100/2011. Chorzów, dnia 08.07.2011r. Szanowni Wykonawcy

SP ZOZ ZSM/ZP/230/100/2011. Chorzów, dnia 08.07.2011r. Szanowni Wykonawcy SP ZOZ ZESPÓŁ SZPITALI MIEJSKICH ul. Strzelców Bytomskich 11 41-500 Chorzów NIP: 627-19-23-530 REGON: 271503410 Dział Zamówień Publicznych tel. (032) 34-99-298 fax. (032) 34-99-299 po godz. 15 00 fax.

Bardziej szczegółowo

Bielsko-Biała, dn. 10.02.2015 r. Numer zapytania: R36.1.089.2015. WAWRZASZEK ISS Sp. z o.o. ul. Leszczyńska 22 43-300 Bielsko-Biała ZAPYTANIE OFERTOWE

Bielsko-Biała, dn. 10.02.2015 r. Numer zapytania: R36.1.089.2015. WAWRZASZEK ISS Sp. z o.o. ul. Leszczyńska 22 43-300 Bielsko-Biała ZAPYTANIE OFERTOWE Bielsko-Biała, dn. 10.02.2015 r. Numer zapytania: R36.1.089.2015 WAWRZASZEK ISS Sp. z o.o. ul. Leszczyńska 22 43-300 Bielsko-Biała ZAPYTANIE OFERTOWE W związku realizacją projektu badawczo-rozwojowego

Bardziej szczegółowo

Rekrutacją do klas I w szkołach podstawowych w roku szkolnym 2015/2016 objęte są dzieci, które w roku 2015 ukończą:

Rekrutacją do klas I w szkołach podstawowych w roku szkolnym 2015/2016 objęte są dzieci, które w roku 2015 ukończą: Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 2/2015 Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Radzyniu Podlaskim z dnia 27 lutego 2015 r. Regulamin rekrutacji uczniów do klasy pierwszej w Szkole Podstawowej nr 1 im. Bohaterów

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 10/2009 Wójta Gminy Kołczygłowy z dnia 16 marca 2009 r.

Zarządzenie Nr 10/2009 Wójta Gminy Kołczygłowy z dnia 16 marca 2009 r. Zarządzenie Nr 10/2009 Wójta Gminy Kołczygłowy z dnia 16 marca 2009 r. w sprawie: wprowadzenia w Urzędzie Gminy Kołczygłowy Regulaminu okresowej oceny pracowników samorządowych zatrudnionych na stanowisku

Bardziej szczegółowo

Co do zasady, obliczenie wykazywanej

Co do zasady, obliczenie wykazywanej Korekta deklaracji podatkowej: można uniknąć sankcji i odzyskać ulgi Piotr Podolski Do 30 kwietnia podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych byli zobowiązani złożyć zeznanie określające wysokość

Bardziej szczegółowo

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Załącznik Nr 1 Do zarządzenia Nr 92/2012 Prezydenta Miasta Konina z dnia 18.10.2012 r. Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Jednostką dominującą jest Miasto Konin (Gmina Miejska

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO Załącznik nr 1 do Uchwały Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Opolu Nr 786/VI/2014 z dnia 29.09.2014 r. REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA

Bardziej szczegółowo

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG 2009 Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG Jakub Moskal Warszawa, 30 czerwca 2009 r. Kontrola realizacji wska ników produktu Wska niki produktu musz zosta

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 29/11/15

Zarządzenie nr 29/11/15 Zarządzenie nr 29/11/15 a Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Sulechowie z dnia 30 marca 2012 r. w sprawie: wdrożenia procedury Zasady prowadzenia w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Sulechowie Na

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA WebPTB 1.0

INSTRUKCJA WebPTB 1.0 INSTRUKCJA WebPTB 1.0 Program WebPTB wspomaga zarządzaniem budynkami w kontekście ich bezpieczeństwa fizycznego. Zawiera zestawienie budynków wraz z ich cechami fizycznymi, które mają wpływ na bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW SPIS TREŒCI

MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW SPIS TREŒCI MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 610 KORZYSTANIE Z WYNIKÓW PRACY AUDYTORÓW WEWNÊTRZNYCH Wprowadzenie (Stosuje siê przy badaniu sprawozdañ finansowych sporz¹dzonych za okresy rozpoczynaj¹ce siê

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php?

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php? 1 z 6 2013-10-03 14:58 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php?id=221 Szczecin: Usługa zorganizowania szkolenia specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieæ - nietypowe uzale nienia NIETYPOWE UZALE NIENIA - uzale nienie od facebooka narkotyków czy leków. Czêœæ odciêtych od niego osób wykazuje objawy zespo³u abstynenckiego. Czuj¹ niepokój, gorzej

Bardziej szczegółowo