Po drugie jest to dyscyplina naukowa, traktująca o metodach liczbowego opisu i wnioskowania o prawidłowościach występujących w procesach masowych.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Po drugie jest to dyscyplina naukowa, traktująca o metodach liczbowego opisu i wnioskowania o prawidłowościach występujących w procesach masowych."

Transkrypt

1 PROJEKTOWANIE BADANIA STATYSTYCZNEGO Termin statystyka ma wiele znaczeń. Po pierwsze określa się nim zbiór informacji liczbowych, dotyczących celowo wybranej grupy zjawisk. W tym sensie mówi się np. o statystyce majątku narodowego, statystyce produkcji, statystyce zdrowia czy też o statystykach branżowych. Statystyka dostarcza więc informacji liczbowych o podstawowych dziedzinach życia i funkcjonowania państwa. Po drugie jest to dyscyplina naukowa, traktująca o metodach liczbowego opisu i wnioskowania o prawidłowościach występujących w procesach masowych. Po trzecie nowoczesna statystyka to nauka dostarczająca metod (narzędzi) do podejmowania decyzji w warunkach niepewności. Umiejętność formułowania precyzyjnych sądów, dotyczących możliwego przebiegu zdarzeń, i dokonywania wyborów między rozmaitymi możliwościami, jest najistotniejszym aspektem życia współczesnego społeczeństwa. Kontrolowanie ryzyka wyznacza kierunek działań w różnych dziedzinach, związanych z podejmowaniem decyzji. To właśnie powoduje, iż współcześnie statystykę określa się jako naukę o podejmowaniu decyzji diagnostycznych (, jak było" i, jak jest") oraz decyzji predyktywnych (,jak może być") w warunkach niepewności. Wiele zjawisk w otaczającej nas rzeczywistości ma charakter 1

2 masowy. Zjawiska (procesy) masowe to takie, które powtarzają się dostatecznie często. Każde zjawisko: przyrodnicze, techniczne czy ekonomiczno-społeczne, kształtuje się pod wpływem dwojakiego rodzaju przyczyn: głównych, podstawowych (typowych), ' ubocznych, przypadkowych (nietypowych). Przyczyny główne wpływają na każde zjawisko w sposób jednakowy działają w ściśle określonym kierunku, co kształtuje pewną prawidłowość wyników. Przyczyny uboczne mają charakter przypadkowy, zróżnicowany, co powoduje zakłócenie wyników obserwacji. Wyniki obserwacji są więc efektem konieczności i przypadkowości. Statystyka opisowa dostarcza metod i procedur gromadzenia, opracowania i prezentacji danych statystycznych. Celem statystyki opisowej jest podanie zwięzłego opisu określonego materiału statystycznego. Jeżeli zgromadzone dane dotyczą części badanej zbiorowości, sam opis może być niewystarczający. Uogólnienie wyników zaobserwowanych na podstawie badań częściowych jest możliwe tylko w przypadku, gdy badania te są odpowiednio przeprowadzone. Statystyka matematyczna dostarcza metod wyboru prób losowych i reguł wnioskowania, czyli pozwala na uogólnienia wniosków wynikających z obserwacji części zbiorowości tak, aby ryzyko popełnienia błędu było małe. Wnioskowanie statystyczne opiera się na rachunku prawdopodobieństwa. Rozwój techniki komputerowej, w tym Internetu, stworzył nową sytuację w dziedzinie gromadzenia, przechowywania i szybkiego 2

3 dostarczania informacji praktycznie na każdy temat (jeśli tylko istnieje popyt na taką informację i środki finansowe na jej wytworzenie i dostarczenie). Jest to wyzwanie dla współcześnie pojmowanej statystyki, statystyki informatycznej czyli nowoczesnej dziedziny wiedzy o zarządzaniu informacją publiczną. ZBIOROWOŚĆ GENERALNA, ZBIOROWOŚĆ PRÓBNA Zbiory dowolnych elementów (osób, przedmiotów, faktów), podobnych pod względem określonych cech (ale nie identycznych) i poddanych badaniom statystycznym, nazywa się zbiorowościami statystycznymi lub populacjami statystycznymi. Zbiorowości statystyczne mogą być: skończenie lub nieskończenie liczne, statyczne (gdy elementy obserwowane są w danym momencie) lub dynamiczne (w określonym przedziale czasu), jednowymiarowe (gdy elementy poddaje się badaniu ze względu na jedną cechę) lub wielowymiarowe (w przypadku rozpatrywania wielu cech), jednorodne lub niejednorodne. Bezpośredniej obserwacji lub pomiarowi podlegają elementy składowe zbiorowości (obiekty badania), określane mianem jednostek statystycznych. Zbiorowość (populację) generalną stanowią wszystkie elementy będące przedmiotem badania, co do których chcemy formułować wnioski ogólne. 3

4 Zbiorowość próbna (próba) jest to podzbiór populacji generalnej, obejmujący część jej elementów wybranych w określony sposób. Próba podlega badaniu statystycznemu, a wyniki badania są uogólniane na zbiorowość generalną. W praktyce, na ogół, nie możemy badać całej zbiorowości generalnej, a chcąc zbadać interesujące cechy, pobieramy skończoną liczbę elementów i poddajemy je obserwacji. Liczbę elementów próby oznaczać będziemy literą n. RODZAJE BADANIA STATYSTYCZNEGO Przez badanie statystyczne rozumie się ogół prac mających na celu poznanie struktury określonej zbiorowości statystycznej. Proces zbierania informacji statystycznych nazywamy obserwacją statystyczną. Obserwacje statystyczne można uzyskać na podstawie badania statystycznego: całkowitego (wyczerpującego) gdy obserwacji podlegają wszystkie elementy zbiorowości generalnej, częściowego, gdy obserwacji podlega tylko część zbiorowości generalnej, a więc próba. Wyróżnia się następujące rodzaje badań częściowych: badanie reprezentacyjne, badanie monograficzne, badanie ankietowe. Wśród badań całkowitych wyróżnia się zwykle: spis statystyczny, 4

5 inwentaryzację, rejestrację bieżącą oraz sprawozdawczość statystyczną. Spis statystyczny jest to jednorazowe lub powtarzalne (co pewien okres) badanie obejmujące wszystkie jednostki zbiorowości statystycznej. W Polsce przeprowadza się np. co 10 lat narodowy spis powszechny ludności. Spis statystyczny jest badaniem kosztownym, wymagającym odpowiedniego przygotowania technicznego i organizacyjnego. Inwentaryzacja jest to spis ujmujący faktyczny stan ilościowy i wartościowy majątku określonej jednostki administracyjnej lub podmiotu gospodarczego. Rejestracja bieżąca jest to systematyczne notowanie ściśle określonych faktów, będących przedmiotem badań. Typowymi przykładami rejestracji bieżącej są: ewidencja urodzeń, zgonów, małżeństw, ewidencja ruchu ludności, a także ewidencja operacji bankowych, rejestracja przedsiębiorstw (REGON) itp. Sprawozdawczość statystyczna obejmuje informacje przekazywane obligatoryjnie na odpowiednich formularzach przez osoby fizyczne, podmioty gospodarcze i instytucje jednostkom nadrzędnym lub organom statystycznym. Można tu wymienić sprawozdania dotyczące wyników gospodarczych czy zeznania podatkowe. W praktyce badania częściowe są stosowane znacznie częściej niż badania całkowite. Konieczność takiego postępowania wynika z tego, że nie zawsze jest możliwe zbadanie całej zbiorowości generalnej; dotyczy to np. zbiorowości bardzo licznych lub zbiorowości nieskończonych (takie występują w naukach eks- 5

6 perymentalnych). Przy ocenie preferencji wyborczych jest praktycznie niemożliwe przepytanie wszystkich wyborców. Ankieterzy wyspecjalizowanych ośrodków badania opinii publicznej zbierają więc opinie w odpowiednio wybranej grupie osób. Te opinie stanowią podstawę formułowania oceny tych preferencji. Naukowcy pracują nad nowym lekiem. Potwierdzenie efektywności i bezpieczeństwa leku jest procesem długotrwałym, pracochłonnym i kosztownym. Nigdy jednak nie będzie można powiedzieć, że dysponują pełnymi danymi na temat działania tego leku czy też jego efektów ubocznych. Za badaniami częściowymi przemawiają zatem względy ekonomiczne (obniżają one koszty badań) oraz aktualność wyników badania (skracają czas prowadzonych badań). Badania częściowe muszą być stosowane także wtedy, gdy jednostki statystyczne w trakcie badań ulegają zniszczeniu (np. badanie jakości produktów). Można powiedzieć, że przy podejmowaniu kluczowych decyzji w zasadzie nie możemy się obejść bez badań prób. Pojawia się jednak pytanie: na ile reprezentatywne są próby, na których podstawie wypowiadamy sądy o zbiorowości generalnej? Zarówno badania całkowite, jak i częściowe mogą być obarczone błędami popełnianymi w trakcie organizacji badania, pomiaru cech i przetwarzania wyników. W badaniu częściowym błędy mogą wystąpić dodatkowo na skutek tego, że struktura próby 6

7 może się różnić od struktury zbiorowości Wynika stąd, że gdy korzystamy z badania częściowego, wydanie prawdziwego sądu jest zdarzeniem losowym, któremu odpowiada jakieś prawdopodobieństwo. To prawdopodobieństwo jest tym większe, im próba lepiej reprezentuje zbiorowość. Aby uzyskane wyniki badania próby można było odnieść do zbiorowości generalnej z określoną dokładnością, próba musi być reprezentatywna, a zatem muszą być spełnione dwa warunki: musi być wybrana losowo tzn. każda jednostka danej zbiorowości ma znane, różne od zera prawdopodobieństwo znalezienia się w próbie, powinna być dostatecznie liczna. Pojęcie próby dostatecznie licznej jest pojęciem umownym. Często oznacza to próbę o bardzo umiarkowanej liczności. Należy także zauważyć, że dobór próby dla jednych cech jest losowy, dla innych zaś może być nielosowy. Zatem o losowości próby można mówić tylko w odniesieniu do konkretnych cech. W praktyce, a w badaniach ekonomiczno--społecznych szczególnie, uzyskanie prób losowych jest w dużym stopniu utrudnione bądź wręcz niemożliwe, zatem w miejsce losowości przyjmuje się pojęcie niezależności jednostek ze względu na wyróżnione zmienne W przypadku prób nielosowych należy jednak zawsze poprzestać jedynie na opisie statystycznym. Badanie monograficzne polega na badaniu indywidualnego przypadku, np. jednego regionu, przedsiębiorstwa czy gospodarstwa domowego, przy czym oprócz charakterystyk 7

8 liczbowych podaje się też informacje w formie opisowej. Badanie ankietowe jest jednym z najszybszych sposobów badania zjawisk masowych, stosowanym zawsze w celu wyświetlenia jakiegoś specyficznego, ściśle określonego problemu (np. ocena poziomu życia w gospodarstwach domowych, nastroje społeczne czy preferencje konsumentów). Informacje uzyskuje się na podstawie odpowiedzi na przygotowane uprzednio pytania, zadawane wybranym osobom. RODZAJE CECH STATYSTYCZNYCH Jednostki statystyczne (obiekty) charakteryzują się pewnymi właściwościami, które określa się mianem cech statystycznych. W celu uzyskania porównywalności materiału statystycznego należy wszystkie jednostki określić pod względem: o rzeczowym (co lub kogo poddajemy badaniu statystycznemu), o przestrzennym (gdzie badamy), o czasowym (jaki okres obejmuje badanie lub w jakim momencie się ono odbywa). Wymienione atrybuty cech określa się jako tzw. cechy stale (rzeczowe, przestrzenne i czasowe). Cechy stałe są wspólne wszystkim jednostkom danej zbiorowości i nie podlegają badaniu, a jedynie decydują o zaliczeniu jednostki do określonej zbiorowości. Cechy zmienne to właściwości, które różnią poszczególne jednostki statystyczne. 8

9 Cechy statystyczne mierzalne niemierzalne Ciągłe skokowe geograficzne inne KLASYFIKACJA CECH STATYSTYCZNYCH W dalszym ciągu przez cechy statystyczne będziemy rozumieć cechy zmienne, gdyż one właśnie podlegają obserwacji (pomiarowi). Cechy statystyczne ogólnie dzieli się na : Cechy niemierzalne (jakościowe, kwalitatywne). Są one zwykle określane słownie (np. płeć, przynależność sektorowa itd.). Wśród ogółu cech niemierzalnych na szczególną uwagę zasługują cechy obrazujące przestrzenny rozkład badanych zjawisk (rozmieszczenie terytorialne), tzw. cechy geograficzne Cechy mierzalne (ilościowe, kwantytatywne). Są to właściwości, które można zmierzyć i wyrazić za pomocą odpowiednich jednostek fizycznych (np. w kilogramach, centymetrach, sztukach itp.). Do cech mierzalnych zalicza się także cechy quasi-ilościowe, zwane porządkowymi. Cechy te kwantyfikują zwykle natężenie 9

10 badanej właściwości przedstawionej w sposób opisowy, porządkując w ten sposób zbiorowość (np. ocena wiadomości studenta: bardzo dobra, dobra albo krócej 5, 4 itp.). Cechy mierzalne, zwane dalej także zmiennymi, dzieli się na: skokowe (dyskretne), a wiec takie, które przyjmują skończony lub przeliczalny zbiór wartości na danej skali liczbowej, przy czym najczęściej jest to zbiór liczb całkowitych dodatnich (np. liczba osób w rodzinie, liczba usterek w wyprodukowanym towarze czy wspomniane wcześniej oceny itp.), ciągłe, które mogą przyjąć każdą wartość z określonego przedziału liczbowego [a, b], przy czym liczba miejsc po przecinku jest zależna od dokładności dokonywanych pomiarów (np. waga detalu). W praktyce występują także cechy, które z natury swej są skokowe, lecz traktuje się je jako ciągłe, gdyż skala wartości, jakie te cechy mogą przybierać, jest bardzo duża. Są to tzw. cechy ąuasiciągle (np. płace w Polsce). Cechy mierzalne (zmienne) oznaczać będziemy dużymi literami X, Y, Z,..., a wartości cech małymi literami: x, y, z,.... W badaniach społeczno-ekonomicznych, zwłaszcza gdy dokonujemy porównywania i porządkowania (rangowania) zbiorowości wielowymiarowych istotnego znaczenia nabiera podział zmiennych na stymulanty, nominanty i destymulanty. Stymulantą nazywamy taką cechę, której wyższe wartości pozwalają zakwalifikować daną jednostkę statystyczną jako lepszą z punktu widzenia realizowanego badania. 10

11 Destymulantą nazywamy taką cechę, której wysokie wartości świadczą o niskiej pozycji jednostki w zbiorze. W przypadku nominant pożądane są normatywne" poziomy zmiennych. Wszelkie odchylenia nominant od normalnego poziomu są zjawiskiem negatywnym z punktu widzenia przeprowadzającego badania. SKALE POMIAROWE Z cechami statystycznymi wiążą się pojęcia pomiaru i skal pomiarowych. W matematyce liczby zwykle nie są merytorycznie interpretowalne. Gdy dokonujemy pomiaru, liczby stają się wielkościami mianowanymi (np. wzrost w cm itp.). Pomiar jest to więc czynność przyporządkowania liczb przedmiotom (obiektom) lub wydarzeniom zgodnie z pewnym zbiorem reguł. Wynikiem pomiaru są dwa rodzaje wielkości, a więc te, które mówią o liczebności zbioru obiektów, i te, które charakteryzują stopień nasilenia zjawiska. Rozróżnia się cztery podstawowe skale pomiarowe: nominalną (rozróżnia : równe lub różne), porządkową (rozróżnia: większe lub mniejsze), przedziałową (rozróżnia: większe o tyle), stosunkową (rozróżnia: tyle razy większe). Skala nominalna polega na zastosowaniu liczby jako nazwy. Pomiar na tej skali polega wiec na grupowaniu jednostek w klasy (kategorie), którym przypisuje się nazwy czy liczby. W tej skali można także porządkować klasy pod względem liczności. Na przykład klasa studenci skategoryzowana według rodzaju studiów: ekonomiczne (1), politechniczne (2), medyczne (3). Szczególnym 11

12 przypadkiem tej skali jest skala dychotomiczna dwupunktowa. Skala porządkowa: pomiar polega na grupowaniu jednostek w klasy (kategorie), którym przypisuje się nazwy czy liczby i porządkuje się te klasy ze względu na stopień natężenia, badanej cechy. Każdemu ze stanów, według wzrostu natężenia, można przypisać liczbę. Proces ten nazywa się rangowaniem. Skala przedziałowa występuje wtedy, gdy uporządkowany zbiór wartości cechy składa się z liczb rzeczywistych. Zero w tej skali ustalone jest dowolnie, czego przykładem są np. skale Celsjusza czy Fahrenheita. W obu tych skalach zero jest umowne (0 Celsjusza to + 32 w skali Fahrenheita). Skala pozwala tylko stwierdzić, że np. w jednym pomieszczeniu temperatura jest o tyle" (np. o 5 ) wyższa od temperatury w drugim pomieszczeniu. Skala stosunkowa (ilorazowa) spełnia wszystkie aksjomaty liczb. Pomiary w tej skali charakteryzują się stałymi ilorazami i zerem bezwzględnym. Tylko w tej skali możliwe jest porównywanie jednostek za pomocą względnych charakterystyk: np. jeden obiekt jest dwa razy cięższy od drugiego. Skale nominalna i porządkowa, zwane skalami słabymi, dotyczą głównie cech jakościowych, skale zaś przedziałowa i stosunkowa, tzw. skale mocne, cech ciągłych. CELE BADANIA STATYSTYCZNEGO Badanie statystyczne organizuje się w celu realizacji jednego lub kilku wymienionych zadań: o poznania rozkładu zbiorowości pod względem wybranych cech w badanej zbiorowości, o ustalenia, jakiego rodzaju związki występują między 12

13 cechami, a więc oceny współzależności cech, o porównania i porządkowania elementów zbiorowości (obiektów wielo-cechowych), o poznania dynamiki zbiorowości. Całość prac związanych z realizacją badania statystycznego można podzielić na następujące etapy: projektowanie badania, gromadzenie materiału statystycznego (pomiar lub obserwacja statystyczną), opracowanie w postaci tablic i wykresów materiału statystycznego, analiza wyników obserwacji. ZBIERANIE MATERIAŁU STATYSTYCZNEGO Badanie statystyczne, na którego podstawie uzyskuje się materiał statystyczny, powinno być odpowiednio zaprojektowane, a zatem należy: sprecyzować cel badania, zdefiniować zbiorowość statystyczną i jednostkę statystyczną, dokonać wyboru cech statystycznych, określić odpowiednią metodę badania statystycznego, podać źródła pozyskania danych: o pierwotne (obserwacja, wywiad, ankieta) o lub wtórne (sprawozdawczość przedsiębiorstw, instytucji, publikacje statystyczne organów państwowych lub instytucji naukowo-badawczych), opracować formularze statystyczne i makiety tablic 13

14 wynikowych oraz zapewnić odpowiednią kontrolę materiału statystycznego. Badanie statystyczne może być realizowane na wiele różnych sposobów, nie można zatem podać sposobu uniwersalnego. PRZYKŁADY wyników badań całkowitych i częściowych (np. ankietowych): PRZYKŁAD 1. Jest to ilustracja projektu badania marketingowego, którego celem jest ocena rynku nabywców określonego artykułu. Do podstawowych procedur badania marketingowego należy segmentacja rynku. Dla organizacji marketingowej segmentacja rynku oznacza podział nabywców ze względu na ich reakcje na ofertę marketingową 14

15 Charakterystyka konsumentów Zmienne geograficzne: zasięg terytorialny wielkość regionu wielkość miasta klimat Zmienne socjoekonomiczne: dochód zawód styl życia osobowość Zmienne demograficzne: wiek pleć wielkość rodziny narodowość Reakcje konsumentów Przyczyny zakupu: stałe specjalne Oczekiwania: jakość serwis oszczędności Użytkowanie: status użytkownika szybkość użytkowania Nastawienie: entuzjastyczne pozytywne obojętne negatywne wrogie 15

16 Przedstawiony na rys. podział kryteriów segmentacji rynku wynika z konieczności identyfikacji na rynku grup nabywców (na których potencjalnie można oddziaływać ofertą marketingową) oraz wyboru cech charakterystycznych dla tych grup (istotnych ze względu na działania marketingowe). Zbiorowością statystyczną są konsumenci. Jest to zbiorowość skończona, lecz bardzo duża. Jednym z etapów procedury segmentacji rynku jest formalne badanie ankietowe, mające na celu zgromadzenie informacji o cechach nabywców. Trudno jest podać przykłady wzorowo opracowanej ankiety, którą można by się posługiwać w praktyce. Zależy to bowiem od celu badania i cech, które należy w badaniu uwzględnić. PRZYKŁAD 2. Generalny dystrybutor sprzętu AGD uzyskuje informacje na podstawie ankiety, którą wypełniają nabywcy przy zakupie sprzętu tej firmy. Pytania w ankiecie mogą być następujące: 1. Województwo, w którym dokonał/a Pan/Pani zakupu Wiek: lat lat lat ponad 50 lat 3. Był/a Pan/Pani zadowolony/a z prezentacji sprzętu w sklepie? tak nie 4. Dla kogo Pan/Pani kupił/a: do osobistego użytku na prezent 16

17 5. Jak powstało Pana/Pani zainteresowanie danym sprzętem? pisma sprzedawca gazety wystawa targi znajomi pozostałe 6. Co skłoniło Pana/Panią do zakupu? marka warunki gwarancji serwis jakość wygląd rozwiązania techniczne Materiał zgromadzony w wyniku badania ankietowego po odpowiednim opracowaniu posłuży do przeprowadzenia analizy zróżnicowania rynku nabywców. PRZYKŁAD. Przykład zaczerpnięty z Rocznika Statystycznego, jest ilustracją wyników badań całkowitych i częściowych. Badania dotyczyły wielkości gospodarstw domowych w Polsce; przeprowadzono je w dwóch okresach (1988 oraz 1995). 17

18 Gospodarstwa domowe według liczby osób Gospodarstwa domowe o liczbie osób Liczba osób w gospodarstwie (w tys.) i więcej PYTANIA TEORETYCZNE 1. Podać określenie i przykłady zbiorowości statystycznej generalnej i próbnej. 2. Wymienić rodzaje badań całkowitych i opisać jeden z nich. 3. Wymienić rodzaje badań częściowych i opisać jeden z nich. 4. Kiedy próba jest reprezentatywna 5. Podać różnicę między stymulantą i destymulantą. 6. Podać po jednym przykładzie stymulanty i destymulanty. 7. Podać określenie i dwa przykłady cechy skokowej. 8. Podać określenie i dwa przykłady cechy ciągłej. 9. Dokonać podziału cech statystycznych. 10. Jakie to są cechy mierzalne podać dwa przykłady. 11. Jakie to są cechy jakościowe podać dwa przykłady. 18

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 1: Terminologia badań statystycznych dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka (1) Statystyka to nauka zajmująca się zbieraniem, badaniem

Bardziej szczegółowo

Rodzaje badań statystycznych

Rodzaje badań statystycznych Rodzaje badań statystycznych Zbieranie danych, które zostaną poddane analizie statystycznej nazywamy obserwacją statystyczną. Dane uzyskuje się na podstawie badania jednostek statystycznych. Badania statystyczne

Bardziej szczegółowo

Badania Statystyczne

Badania Statystyczne Statystyka Opisowa z Demografią oraz Biostatystyka Badania Statystyczne Aleksander Denisiuk denisjuk@euh-e.edu.pl Elblaska Uczelnia Humanistyczno-Ekonomiczna ul. Lotnicza 2 82-300 Elblag oraz Biostatystyka

Bardziej szczegółowo

W1. Wprowadzenie. Statystyka opisowa

W1. Wprowadzenie. Statystyka opisowa W1. Wprowadzenie. Statystyka opisowa dr hab. Jerzy Nakielski Zakład Biofizyki i Morfogenezy Roślin Plan wykładu: 1. O co chodzi w statystyce 2. Etapy badania statystycznego 3. Zmienna losowa, rozkład

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

Pisanie prace magisterskich SPIS ZAGADNIEŃ Więcej informacji i materiałów dydaktycznych na temat pisania prac magisterskich i

Pisanie prace magisterskich SPIS ZAGADNIEŃ Więcej informacji i materiałów dydaktycznych na temat pisania prac magisterskich i SPIS ZAGADNIEŃ 1. Podstawowe pojęcia dotyczące statystyki w kontekście badań statystycznych.2 3. Źródła danych statystycznych...4 4. Badanie częściowe...5 5. Organizacja badania statystycznego...10 6.

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe

Badania marketingowe Wiesz już co chcesz osiągnąć w badaniu marketingowym i jak to (idealnie) zorganizować. Ale jakimi metodami? Skąd pewność, że będą efektywne? Ćwiczenie: jaką metodą zbadasz co koledzy/koleżanki na sali

Bardziej szczegółowo

Testy nieparametryczne

Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne możemy stosować, gdy nie są spełnione założenia wymagane dla testów parametrycznych. Stosujemy je również, gdy dane można uporządkować według określonych kryteriów

Bardziej szczegółowo

Statystyka matematyczna dla leśników

Statystyka matematyczna dla leśników Statystyka matematyczna dla leśników Wydział Leśny Kierunek leśnictwo Studia Stacjonarne I Stopnia Rok akademicki 2013/2014 Wykład 1 Statystyka Nazwa pochodząca o łac. słowa status stan, państwo i statisticus

Bardziej szczegółowo

Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku

Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku Istota i przedmiot statystyki oraz demografii. Prezentacja danych statystycznych Znaczenia słowa statystyka Znaczenie I - nazwa zbioru danych liczbowych prezentujących

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Analiza Struktury. Jan Żółtowski. Problem 1.1. Lp. Pytanie Odpowiedź

Rozdział 1. Analiza Struktury. Jan Żółtowski. Problem 1.1. Lp. Pytanie Odpowiedź Rozdział 1 Analiza Struktury Jan Żółtowski Problem 1.1 Kuratorium w Łodzi postanowiło ocenić wpływ warunków szkolnych i pozaszkolnych na wyniki uczniów piszących próbną EMaturę z matematyki 1. W badaniu

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY

SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Pojęcie i metody badań statystycznych PROJEKT DOFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE WYŻSZA

Bardziej szczegółowo

BADANIE MARKETINGOWE

BADANIE MARKETINGOWE BADANIE MARKETINGOWE SIM System informacji marketingowej służy do zarządzania informacją marketingową. Są to trwałe, wzajemnie oddziałujące struktury ludzi, urządzeń i procedur do gromadzenia, sortowania,

Bardziej szczegółowo

Sposoby prezentacji problemów w statystyce

Sposoby prezentacji problemów w statystyce S t r o n a 1 Dr Anna Rybak Instytut Informatyki Uniwersytet w Białymstoku Sposoby prezentacji problemów w statystyce Wprowadzenie W artykule zostaną zaprezentowane podstawowe zagadnienia z zakresu statystyki

Bardziej szczegółowo

zbieranie porządkowanie i prezentacja (tabele, wykresy) analiza interpretacja (wnioskowanie statystyczne)

zbieranie porządkowanie i prezentacja (tabele, wykresy) analiza interpretacja (wnioskowanie statystyczne) STATYSTYKA zbieranie porządkowanie i prezentacja (tabele, wykresy) analiza interpretacja (wnioskowanie statystyczne) DANYCH STATYSTYKA MATEMATYCZNA analiza i interpretacja danych przy wykorzystaniu metod

Bardziej szczegółowo

Matematyka 2. dr inż. Rajmund Stasiewicz

Matematyka 2. dr inż. Rajmund Stasiewicz Matematyka 2 dr inż. Rajmund Stasiewicz Skala ocen Punkty Ocena 0 50 2,0 51 60 3,0 61 70 3,5 71 80 4,0 81 90 4,5 91-5,0 Zwolnienie z egzaminu Ocena z egzaminu liczba punktów z ćwiczeń - 5 Warunki zaliczenia

Bardziej szczegółowo

Statystyczne metody analizy danych

Statystyczne metody analizy danych Statystyczne metody analizy danych Statystyka opisowa Wykład I-III Agnieszka Nowak - Brzezińska Definicje Statystyka (ang.statistics) - to nauka zajmująca się zbieraniem, prezentowaniem i analizowaniem

Bardziej szczegółowo

Statystyka i opracowanie danych W5: Wprowadzenie do statystycznej analizy danych. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok407 adan@agh.edu.pl

Statystyka i opracowanie danych W5: Wprowadzenie do statystycznej analizy danych. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok407 adan@agh.edu.pl Statystyka i opracowanie danych W5: Wprowadzenie do statystycznej analizy danych Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok407 adan@agh.edu.pl Wprowadzenie Podstawowe cele analizy zbiorów danych Uogólniony opis poszczególnych

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO- DEMOGRAFICZNY

SIGMA KWADRAT LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO- DEMOGRAFICZNY Narodowego Banku go SIGMA KWADRAT LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO- DEMOGRAFICZNY Narodowego Banku go Pojęcie i metody badań statystycznych Narodowego Banku go Bibliografia Materiały przygotowano na podstawie

Bardziej szczegółowo

Testowanie hipotez statystycznych. Wnioskowanie statystyczne

Testowanie hipotez statystycznych. Wnioskowanie statystyczne Testowanie hipotez statystycznych Wnioskowanie statystyczne Hipoteza statystyczna to dowolne przypuszczenie co do rozkładu populacji generalnej (jego postaci funkcyjnej lub wartości parametrów). Hipotezy

Bardziej szczegółowo

Badania sondażowe. Schematy losowania. Agnieszka Zięba. Zakład Badań Marketingowych Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa

Badania sondażowe. Schematy losowania. Agnieszka Zięba. Zakład Badań Marketingowych Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa Badania sondażowe Schematy losowania Agnieszka Zięba Zakład Badań Marketingowych Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa 1 Próba jako miniatura populacji CELOWA subiektywny dobór jednostek

Bardziej szczegółowo

Zadania o numerze 4 z zestawów licencjat 2014.

Zadania o numerze 4 z zestawów licencjat 2014. Zadania o numerze 4 z zestawów licencjat 2014. W nawiasie przy zadaniu jego występowanie w numerze zestawu Spis treści (Z1, Z22, Z43) Definicja granicy ciągu. Obliczyć granicę:... 3 Definicja granicy ciągu...

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Dr Joanna Banaś Zakład Badań Systemowych Instytut Sztucznej Inteligencji i Metod Matematycznych Wydział Informatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo

Badania eksperymentalne

Badania eksperymentalne Badania eksperymentalne Pomiar na skali porządkowej mgr Agnieszka Zięba Zakład Badań Marketingowych Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa Najpopularniejsze sposoby oceny wyników eksperymentu

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji Statystyka dla jakości produktów i usług Six sigma i inne strategie Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji StatSoft Polska Wybrane zagadnienia analizy korelacji Przy analizie zjawisk i procesów stanowiących

Bardziej szczegółowo

1. Projektowanie badania. 2. Dobór próby. 3. Dobór metody i budowa instrumentu. 4. Pomiar (badanie) 5. Redukcja danych. 6.

1. Projektowanie badania. 2. Dobór próby. 3. Dobór metody i budowa instrumentu. 4. Pomiar (badanie) 5. Redukcja danych. 6. 1. Projektowanie badania 2. Dobór próby 3. Dobór metody i budowa instrumentu badawczego 4. Pomiar (badanie) 5. Redukcja danych 6. Analiza danych 7. Przygotowanie raportu (prezentacja wyników) Określenie

Bardziej szczegółowo

166 Wstęp do statystyki matematycznej

166 Wstęp do statystyki matematycznej 166 Wstęp do statystyki matematycznej Etap trzeci realizacji procesu analizy danych statystycznych w zasadzie powinien rozwiązać nasz zasadniczy problem związany z identyfikacją cechy populacji generalnej

Bardziej szczegółowo

Wykład 1: O statystyce i analizie danych

Wykład 1: O statystyce i analizie danych Wykład 1: O statystyce i analizie danych wykładowca: dr Marek Sobolewski konsultacje: poniedziałek 10.30-12.00, czwartek 9.00-10.30 (p. L-400) strona internetowa: www.msobolew.sd.prz.edu.pl prowadzący

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie Badania marketingowe Wykład 4 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Informacje wtórne definicja Pojęcie wtórnych

Bardziej szczegółowo

Etapy modelowania ekonometrycznego

Etapy modelowania ekonometrycznego Etapy modelowania ekonometrycznego jest podstawowym narzędziem badawczym, jakim posługuje się ekonometria. Stanowi on matematyczno-statystyczną formę zapisu prawidłowości statystycznej w zakresie rozkładu,

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. Statystyka opisowa. Statystyka matematyczna. Dane statystyczne miary położenia miary rozproszenia miary asymetrii

Plan wykładu. Statystyka opisowa. Statystyka matematyczna. Dane statystyczne miary położenia miary rozproszenia miary asymetrii Plan wykładu Statystyka opisowa Dane statystyczne miary położenia miary rozproszenia miary asymetrii Statystyka matematyczna Podstawy estymacji Testowanie hipotez statystycznych Żródła Korzystałam z ksiażek:

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe

Badania marketingowe Badania marketingowe Dr hab. prof. SGH Katedra Rynku i Marketingu SGH teresataranko@o2.pl Konsultacje pokój 302 Madalińskiego 6/8 Wtorek -15.00-16.00 Struktura problematyki 1. Definicja i funkcje badań

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. PRZYGOTOWANIE PROCESU BADAŃ MARKETINGOWYCH. 1.2.1. Faza identyfikacji problemów decyzyjnych lub okoliczności sprzyjających

CZĘŚĆ I. PRZYGOTOWANIE PROCESU BADAŃ MARKETINGOWYCH. 1.2.1. Faza identyfikacji problemów decyzyjnych lub okoliczności sprzyjających Badania marketingowe. Podstawy metodyczne Autor: Stanisław Kaczmarczyk Wstęp CZĘŚĆ I. PRZYGOTOWANIE PROCESU BADAŃ MARKETINGOWYCH Rozdział 1. Badania marketingowe a zarządzanie 1.1. Rozwój praktyki i teorii

Bardziej szczegółowo

Paweł Tatarzycki STATYSTYKA. Wybrane zagadnienia

Paweł Tatarzycki STATYSTYKA. Wybrane zagadnienia Paweł Tatarzycki STATYSTYKA Wybrane zagadnienia ELEMENTARNE ZAGADNIENIA STATYSTYKI Termin statystyka pochodzi od łacińskiego status, co oznacza stan rzeczy. W ujęciu historycznym terminem tym określano

Bardziej szczegółowo

Statystyka i Analiza Danych

Statystyka i Analiza Danych Warsztaty Statystyka i Analiza Danych Gdańsk, 20-22 lutego 2014 Zastosowania analizy wariancji w opracowywaniu wyników badań empirycznych Janusz Wątroba StatSoft Polska Centrum Zastosowań Matematyki -

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI CZĘŚĆ I : PRZEZNACZENIE, PROCES I PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ MARKETINGOWYCH...17

SPIS TREŚCI CZĘŚĆ I : PRZEZNACZENIE, PROCES I PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ MARKETINGOWYCH...17 SPIS TREŚCI WSTĘP..13 CZĘŚĆ I : PRZEZNACZENIE, PROCES I PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ MARKETINGOWYCH...17 1. TREŚĆ, PRZEZNACZENIE I PROCES BADAŃ MARKETINGOWYCH....19 1.1. Dlaczego badania marketingowe

Bardziej szczegółowo

Sterowanie procesem i jego zdolność. Zbigniew Wiśniewski

Sterowanie procesem i jego zdolność. Zbigniew Wiśniewski Sterowanie procesem i jego zdolność Zbigniew Wiśniewski Wybór cech do kart kontrolnych Zaleca się aby w pierwszej kolejności były brane pod uwagę cechy dotyczące funkcjonowania wyrobu lub świadczenia usługi

Bardziej szczegółowo

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe)

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe) Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Demografia Wydział Nauk Ekonomicznych UW Warszawa, 4 listopada 2008 Najważniejsze rodzaje badań Typy badań Podział wg celu badawczego Badania eksploracyjne

Bardziej szczegółowo

Wykład 4: Wnioskowanie statystyczne. Podstawowe informacje oraz implementacja przykładowego testu w programie STATISTICA

Wykład 4: Wnioskowanie statystyczne. Podstawowe informacje oraz implementacja przykładowego testu w programie STATISTICA Wykład 4: Wnioskowanie statystyczne Podstawowe informacje oraz implementacja przykładowego testu w programie STATISTICA Idea wnioskowania statystycznego Celem analizy statystycznej nie jest zwykle tylko

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia. Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia. Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie Badania marketingowe Wykład 5 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Ograniczenia wtórnych źródeł informacji

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 23 października 2016 Metodologia i metoda naukowa 1 Metodologia Metodologia nauka o metodach nauki

Bardziej szczegółowo

Rozkłady statystyk z próby

Rozkłady statystyk z próby Rozkłady statystyk z próby Rozkłady statystyk z próby Przypuśćmy, że wykonujemy serię doświadczeń polegających na 4 krotnym rzucie symetryczną kostką do gry, obserwując liczbę wyrzuconych oczek Nr kolejny

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe 2013_2. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski

Badania marketingowe 2013_2. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Badania marketingowe 2013_2 Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Ramowy program konwersatorium 1. System informacji rynkowej i jego składowe 2. Istota oraz klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

Dorota Witkowska. Metody ilościowe w badaniach społeczno-ekonomicznych

Dorota Witkowska. Metody ilościowe w badaniach społeczno-ekonomicznych Dorota Witkowska Metody ilościowe w badaniach społeczno-ekonomicznych Badanie statystyczne i jego organizacja Materiały dydaktyczne Katedra Finansów i Strategii Przedsiębiorstwa Wydział Zarządzania Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Badania sondażowe. Wprowadzenie. Agnieszka Zięba. Zakład Badań Marketingowych Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa

Badania sondażowe. Wprowadzenie. Agnieszka Zięba. Zakład Badań Marketingowych Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa Badania sondażowe Wprowadzenie Agnieszka Zięba Zakład Badań Marketingowych Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa 1 Zasady zaliczenia części Badania sondażowe: 3 prace zaliczeniowe wysyłane

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja hipotez statystycznych

Weryfikacja hipotez statystycznych Weryfikacja hipotez statystycznych Hipoteza Test statystyczny Poziom istotności Testy jednostronne i dwustronne Testowanie równości wariancji test F-Fishera Testowanie równości wartości średnich test t-studenta

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. (do zastosowania w roku akademickim 2015/16) Kod Punktacja ECTS* 3. Dr hab. Tadeusz Sozański

KARTA KURSU. (do zastosowania w roku akademickim 2015/16) Kod Punktacja ECTS* 3. Dr hab. Tadeusz Sozański KARTA KURSU (do zastosowania w roku akademickim 2015/16) Nazwa Statystyka 2 Nazwa w j. ang. Statistics 2 Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator Dr hab. Tadeusz Sozański (koordynator, konwersatorium) Zespół

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy i przedmiotowy system oceniania

Plan wynikowy i przedmiotowy system oceniania Plan wynikowy i przedmiotowy system oceniania Przedmiot: Pracownia ekonomiczna Klasa II Technikum Ekonomiczne Nr programu nauczania: 341[02]/MEN/2008.05.20 (technik ekonomista) Podręcznik: R. Seidel, S.

Bardziej szczegółowo

TREŚCI NAUCZANIA z przedmiotu pracowania ekonomiczno - informatyczna na podstawie programu nr 341[02]/MEN/2008.05.20. klasa 3 TE

TREŚCI NAUCZANIA z przedmiotu pracowania ekonomiczno - informatyczna na podstawie programu nr 341[02]/MEN/2008.05.20. klasa 3 TE TREŚCI NAUCZANIA z przedmiotu pracowania ekonomiczno - informatyczna na podstawie programu nr [0]/MEN/008.05.0 klasa TE LP TREŚCI NAUCZANIA NAZWA JEDNOSTKI DYDAKTYCZNEJ Lekcja organizacyjna Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Materiały i metody. Dr Grażyna Adamczyk

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Materiały i metody. Dr Grażyna Adamczyk Materiały i metody Dr Grażyna Adamczyk Materiały Źródła informacji Klasyfikacja źródeł informacji Źródła informacji Źródła wewnętrzne Źródła zewnętrzne Wtórne Pierwotne Krajowe Zagraniczne Wtórne Pierwotne

Bardziej szczegółowo

Sprowadzenie rzeczywistości do pewnych jej elementów określanych jako zmienne i stałe, razem z relacjami, jakie między tymi elementami zachodzą.

Sprowadzenie rzeczywistości do pewnych jej elementów określanych jako zmienne i stałe, razem z relacjami, jakie między tymi elementami zachodzą. Model: Sprowadzenie rzeczywistości do pewnych jej elementów określanych jako zmienne i stałe, razem z relacjami, jakie między tymi elementami zachodzą. Odwzorowanie rzeczywistości poprzez definiowanie

Bardziej szczegółowo

Spis treści 3 SPIS TREŚCI

Spis treści 3 SPIS TREŚCI Spis treści 3 SPIS TREŚCI PRZEDMOWA... 1. WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE JAKO DYSCYPLINA MATEMATYCZNA... Metody statystyczne w analizie i prognozowaniu zjawisk ekonomicznych... Badania statystyczne podstawowe

Bardziej szczegółowo

Statystyka. opisowa. Mieczys aw Sobczyk

Statystyka. opisowa. Mieczys aw Sobczyk Statystyka opisowa Mieczys aw Sobczyk Statystyka opisowa Statystyka opisowa Mieczys aw Sobczyk WYDAWNICTWO C.H. BECK WARSZAWA 2010 Wydawca: Dorota Ostrowska-Furmanek Redakcja merytoryczna: Beata Kurcz

Bardziej szczegółowo

Statystyka. opisowa. Mieczys aw Sobczyk

Statystyka. opisowa. Mieczys aw Sobczyk Statystyka opisowa Mieczys aw Sobczyk Statystyka opisowa Statystyka opisowa Mieczys aw Sobczyk WYDAWNICTWO C.H. BECK WARSZAWA 2010 Wydawca: Dorota Ostrowska-Furmanek Redakcja merytoryczna: Beata Kurcz

Bardziej szczegółowo

kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów PODSTAWY STATYSTYKI 7 2

kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów PODSTAWY STATYSTYKI 7 2 kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów PODSTAWY STATYSTYKI 7 2 Kierunek Turystyka i Rekreacja Poziom kształcenia II stopień Rok/Semestr 1/2 Typ przedmiotu (obowiązkowy/fakultatywny) obowiązkowy y/ ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 14 grudnia 2014 Metodologia i metoda badawcza Metodologia Zadania metodologii Metodologia nauka

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA IV SEMESTR ALK (PwZ) STATYSTYKA OPISOWA RODZAJE CECH W POPULACJACH I SKALE POMIAROWE

STATYSTYKA IV SEMESTR ALK (PwZ) STATYSTYKA OPISOWA RODZAJE CECH W POPULACJACH I SKALE POMIAROWE STATYSTYKA IV SEMESTR ALK (PwZ) STATYSTYKA OPISOWA RODZAJE CECH W POPULACJACH I SKALE POMIAROWE CECHY mogą być: jakościowe nieuporządkowane - skala nominalna płeć, rasa, kolor oczu, narodowość, marka samochodu,

Bardziej szczegółowo

Wykład Prezentacja materiału statystycznego. 2. Rodzaje szeregów statystycznych.

Wykład Prezentacja materiału statystycznego. 2. Rodzaje szeregów statystycznych. Wykład 2. 1. Prezentacja materiału statystycznego. 2. Rodzaje szeregów statystycznych. 3. Wykresy: histogram, diagram i ogiwa. Prezentacja materiału statystycznego Przy badaniu struktury zbiorowości punktem

Bardziej szczegółowo

4.2. Statystyczne opracowanie zebranego materiału

4.2. Statystyczne opracowanie zebranego materiału 4.2. Statystyczne opracowanie zebranego materiału Zebrany i pogrupowany materiał badawczy należy poddać analizie statystycznej w celu dokonania pełnej i szczegółowej charakterystyki interesujących badacza

Bardziej szczegółowo

Badania biegłości laboratorium poprzez porównania międzylaboratoryjne

Badania biegłości laboratorium poprzez porównania międzylaboratoryjne Badania biegłości laboratorium poprzez porównania międzylaboratoryjne Dr inż. Maciej Wojtczak, Politechnika Łódzka Badanie biegłości (ang. Proficienty testing) laboratorium jest to określenie, za pomocą

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Zajęcia 1 Wprowadzenie do badań marketingowych

Badania Marketingowe. Zajęcia 1 Wprowadzenie do badań marketingowych Badania Marketingowe Zajęcia 1 Wprowadzenie do badań marketingowych Definicje badań marketingowych Badanie marketingowe to systematyczne i obiektywne identyfikowanie, gromadzenie, analizowanie i prezentowanie

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyczna teoria korelacji i regresji (1) Jest to dział statystyki zajmujący

Bardziej szczegółowo

Przyjmuje dowolne wartości z określonego przedziału (skończonego lub nie). Zmienne ciągłe: wzrost, czas rozwiązana testu, kwota dochodu

Przyjmuje dowolne wartości z określonego przedziału (skończonego lub nie). Zmienne ciągłe: wzrost, czas rozwiązana testu, kwota dochodu cecha (właściwość), którą posiadają jednostki badanej zbiorowości, przyjmującą co najmniej dwie wartości. Zmienna to właściwość pod względem której elementy zbioru różnią się między sobą Przyjmuje dowolne

Bardziej szczegółowo

Zmienne losowe, statystyki próbkowe. Wrocław, 2 marca 2015

Zmienne losowe, statystyki próbkowe. Wrocław, 2 marca 2015 Zmienne losowe, statystyki próbkowe Wrocław, 2 marca 2015 Zasady zaliczenia 2 kolokwia (każde po 20 punktów) projekt (20 punktów) aktywność Zasady zaliczenia 2 kolokwia (każde po 20 punktów) projekt (20

Bardziej szczegółowo

KURS STATYSTYKA. Lekcja 2 Przedziały ufności i estymacja przedziałowa ZADANIE DOMOWE. www.etrapez.pl Strona 1

KURS STATYSTYKA. Lekcja 2 Przedziały ufności i estymacja przedziałowa ZADANIE DOMOWE. www.etrapez.pl Strona 1 KUR TATYTYKA Lekcja Przedziały ufności i estymacja przedziałowa ZADANIE DOMOWE www.etrapez.pl trona 1 Część 1: TET Zaznacz poprawną odpowiedź (tylko jedna jest prawdziwa). Pytanie 1 We wnioskowaniu statystycznym

Bardziej szczegółowo

dr Dominik M. Marciniak Analizy statystyczne w pracach naukowych czego unikać, na co zwracać uwagę.

dr Dominik M. Marciniak Analizy statystyczne w pracach naukowych czego unikać, na co zwracać uwagę. dr Dominik M. Marciniak Analizy statystyczne w pracach naukowych czego unikać, na co zwracać uwagę. Statistics in academic papers, what to avoid and what to focus on. Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO ZASTOSOWAŃ METOD STATYSTYCZNYCH

WPROWADZENIE DO ZASTOSOWAŃ METOD STATYSTYCZNYCH WPROWADZENIE DO ZASTOSOWAŃ METOD STATYSTYCZNYCH I TECHNIK DATA MINING W BADANIACH NAUKOWYCH prof. dr hab. Andrzej Sokołowski 1 Statystyka to nauka o metodach badania prawidłowości występujących w zjawiskach

Bardziej szczegółowo

Statystyka i analiza danych Wstępne opracowanie danych Statystyka opisowa. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok 407 adan@agh.edu.pl

Statystyka i analiza danych Wstępne opracowanie danych Statystyka opisowa. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok 407 adan@agh.edu.pl Statystyka i analiza danych Wstępne opracowanie danych Statystyka opisowa Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok 407 adan@agh.edu.pl Wprowadzenie Podstawowe cele analizy zbiorów danych Uogólniony opis poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Graficzna prezentacja danych statystycznych

Graficzna prezentacja danych statystycznych Szkolenie dla pracowników Urzędu Statystycznego nt. Wybrane metody statystyczne w analizach makroekonomicznych Katowice, 12 i 26 czerwca 2014 r. Dopasowanie narzędzia do typu zmiennej Dobór narzędzia do

Bardziej szczegółowo

Statystyka w analizie i planowaniu eksperymentu

Statystyka w analizie i planowaniu eksperymentu Statystyka w analizie i planowaniu eksperymentu Wprowadzenie Prowadzący zajęcia: dr Janusz Piechota Zakład Biofizyki Kierownik zajęć: dr Paweł Błażej Zakład Genomiki Na zajęciach przydają się: dobre chęci,

Bardziej szczegółowo

Wyniki badań reprezentatywnych są zawsze stwierdzeniami hipotetycznymi, o określonych granicach niepewności

Wyniki badań reprezentatywnych są zawsze stwierdzeniami hipotetycznymi, o określonych granicach niepewności Wyniki badań reprezentatywnych są zawsze stwierdzeniami hipotetycznymi, o określonych granicach niepewności Statystyka indukcyjna pozwala kontrolować i oszacować ryzyko popełnienia błędu statystycznego

Bardziej szczegółowo

Oszacowanie i rozkład t

Oszacowanie i rozkład t Oszacowanie i rozkład t Marcin Zajenkowski Marcin Zajenkowski () Oszacowanie i rozkład t 1 / 31 Oszacowanie 1 Na podstawie danych z próby szacuje się wiele wartości w populacji, np.: jakie jest poparcie

Bardziej szczegółowo

Program nauczania GEOGRAFII w Gimnazjum w Siedlcu.

Program nauczania GEOGRAFII w Gimnazjum w Siedlcu. Program nauczania GEOGRAFII w Gimnazjum w Siedlcu. MODUŁ 1 Ocena niedostateczna -uczeń nie opanował tych wiadomości i umiejętności, które są konieczne do dalszego kształcenia, -nie potrafi rozwiązać zadań

Bardziej szczegółowo

METODOLOGIA BADAŃ przypomnienie kluczowych zagadnień dot. metodologii konstrukcja planu pracy do ustalonych

METODOLOGIA BADAŃ przypomnienie kluczowych zagadnień dot. metodologii konstrukcja planu pracy do ustalonych METODOLOGIA BADAŃ przypomnienie kluczowych zagadnień dot. metodologii konstrukcja planu pracy do ustalonych tematów zadanie: opracowanie własnego projektu badawczego przygotowanie konspektu pracy (max

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA wykład 5-6

STATYSTYKA wykład 5-6 TATYTYKA wykład 5-6 Twierdzenia graniczne Rozkłady statystyk z próby Wanda Olech Twierdzenia graniczne Jeżeli rozpatrujemy ciąg zmiennych losowych {X ; X ;...; X n }, to zdarza się, że ich rozkłady przy

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja hipotez statystycznych

Weryfikacja hipotez statystycznych Weryfikacja hipotez statystycznych Przykład. Producent pewnych detali twierdzi, że wadliwość jego produkcji nie przekracza 2%. Odbiorca pewnej partii tego produktu chce sprawdzić, czy może wierzyć producentowi.

Bardziej szczegółowo

Informacje i materiały dotyczące wykładu będą publikowane na stronie internetowej wykładowcy, m.in. prezentacje z wykładów

Informacje i materiały dotyczące wykładu będą publikowane na stronie internetowej wykładowcy, m.in. prezentacje z wykładów Eksploracja danych Piotr Lipiński Informacje ogólne Informacje i materiały dotyczące wykładu będą publikowane na stronie internetowej wykładowcy, m.in. prezentacje z wykładów UWAGA: prezentacja to nie

Bardziej szczegółowo

Etapy przygotowań do przeprowadzenia badań marketingowych. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Etapy przygotowań do przeprowadzenia badań marketingowych. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Etapy przygotowań do przeprowadzenia badań marketingowych 2 Badania marketingowe a funkcje marketingu Analiza otoczenia Analiza klientów Planowanie produktów i usług Planowanie dystrybucji Planowanie

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład 1 i 2

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład 1 i 2 STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład 1 i 2 Dariusz Gozdowski Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW Słowo statystyka pochodzi od łacińskiego słowa status, które oznacza

Bardziej szczegółowo

METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII

METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII 1. Wykład wstępny 2. Populacje i próby danych 3. Testowanie hipotez i estymacja parametrów 4. Planowanie eksperymentów biologicznych 5. Najczęściej wykorzystywane testy statystyczne

Bardziej szczegółowo

Statystyka. Tematyka wykładów. Przykładowe pytania. dr Tomasz Giętkowski www.krajobraz.ukw.edu.pl. wersja 20.01.2013/13:40

Statystyka. Tematyka wykładów. Przykładowe pytania. dr Tomasz Giętkowski www.krajobraz.ukw.edu.pl. wersja 20.01.2013/13:40 Statystyka dr Tomasz Giętkowski www.krajobraz.ukw.edu.pl wersja 20.01.2013/13:40 Tematyka wykładów 1. Definicja statystyki 2. Populacja, próba 3. Skale pomiarowe 4. Miary położenia (klasyczne i pozycyjne)

Bardziej szczegółowo

Badania rynkowe 2013_4. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski

Badania rynkowe 2013_4. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Badania rynkowe 2013_4 Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Ramowy program konwersatorium 1. System informacji rynkowej i jego składowe 2. Istota oraz klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

Wykład 2: Grupowanie danych (szeregi statystyczne) + porady dotyczące analizy danych w programie STATISTICA

Wykład 2: Grupowanie danych (szeregi statystyczne) + porady dotyczące analizy danych w programie STATISTICA Wykład 2: Grupowanie danych (szeregi statystyczne) + porady dotyczące analizy danych w programie STATISTICA Dobór metody prezentacji danych Dobór metody prezentacji danych zależy od: charakteru danych

Bardziej szczegółowo

Data wydruku: Dla rocznika: 2015/2016. Opis przedmiotu

Data wydruku: Dla rocznika: 2015/2016. Opis przedmiotu Sylabus przedmiotu: Specjalność: Statystyka Wszystkie specjalności Data wydruku: 31.01.2016 Dla rocznika: 2015/2016 Kierunek: Wydział: Zarządzanie i inżynieria produkcji Inżynieryjno-Ekonomiczny Dane podstawowe

Bardziej szczegółowo

Doskonalenie działalności marketingowej PRACA PROJEKTOWA I JEJ KONCEPCJA

Doskonalenie działalności marketingowej PRACA PROJEKTOWA I JEJ KONCEPCJA Doskonalenie działalności marketingowej PRACA PROJEKTOWA I JEJ KONCEPCJA Praca projektowa Praca projektowa ma być rozwiązaniem problemu (marketingowego) Wykonanie prezentacji Odbiór i ocena Identyfikacja

Bardziej szczegółowo

Wykład 3. Metody opisu danych (statystyki opisowe, tabele liczności, wykresy ramkowe i histogramy)

Wykład 3. Metody opisu danych (statystyki opisowe, tabele liczności, wykresy ramkowe i histogramy) Wykład 3. Metody opisu danych (statystyki opisowe, tabele liczności, wykresy ramkowe i histogramy) Co na dzisiejszym wykładzie: definicje, sposoby wyznaczania i interpretacja STATYSTYK OPISOWYCH prezentacja

Bardziej szczegółowo

Z poprzedniego wykładu

Z poprzedniego wykładu PODSTAWY STATYSTYKI 1. Teoria prawdopodobieństwa i elementy kombinatoryki 2. Zmienne losowe i ich rozkłady 3. Populacje i próby danych, estymacja parametrów 4. Testowanie hipotez 5. Testy parametryczne

Bardziej szczegółowo

Technikum Ekonomiczne Klasa II Wymiar godzin: 2 godziny tygodniowo Nr programu nauczania: 2302/T-5/SP/MEN/1998.02.24 (technik ekonomista)

Technikum Ekonomiczne Klasa II Wymiar godzin: 2 godziny tygodniowo Nr programu nauczania: 2302/T-5/SP/MEN/1998.02.24 (technik ekonomista) Plan pracy dydaktycznej (jest to wstępna wersja planu, który będzie doskonalony) STATYSTYKA Technikum Ekonomiczne Klasa II Wymiar godzin: 2 godziny tygodniowo Nr programu nauczania: 2302/T-5/SP/MEN/1998.02.24

Bardziej szczegółowo

Rozkłady zmiennych losowych

Rozkłady zmiennych losowych Rozkłady zmiennych losowych Wprowadzenie Badamy pewną zbiorowość czyli populację pod względem występowania jakiejś cechy. Pobieramy próbę i na podstawie tej próby wyznaczamy pewne charakterystyki. Jeśli

Bardziej szczegółowo

Fizyka (Biotechnologia)

Fizyka (Biotechnologia) Fizyka (Biotechnologia) Wykład I Marek Kasprowicz dr Marek Jan Kasprowicz pokój 309 marek.kasprowicz@ur.krakow.pl www.ar.krakow.pl/~mkasprowicz Marek Jan Kasprowicz Fizyka 013 r. Literatura D. Halliday,

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe 2013_7. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski

Badania marketingowe 2013_7. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Badania marketingowe 2013_7 Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Ramowy program konwersatorium 1. System informacji rynkowej i jego składowe 2. Istota oraz klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

Kodowanie produktów - cz. 1

Kodowanie produktów - cz. 1 Kodowanie produktów - cz. 1 25.07.2005 r. Wstęp Do identyfikacji wyrobów od dawna używa się różnego rodzaju kodów i klasyfikacji. Obecnie stosuje się m.in. natowską kodyfikację wyrobów, kodowanie wyrobów

Bardziej szczegółowo

Statystyka matematyczna Testowanie hipotez i estymacja parametrów. Wrocław, r

Statystyka matematyczna Testowanie hipotez i estymacja parametrów. Wrocław, r Statystyka matematyczna Testowanie hipotez i estymacja parametrów Wrocław, 18.03.2016r Plan wykładu: 1. Testowanie hipotez 2. Etapy testowania hipotez 3. Błędy 4. Testowanie wielokrotne 5. Estymacja parametrów

Bardziej szczegółowo

Model procesu dydaktycznego

Model procesu dydaktycznego Model procesu dydaktycznego w zakresie Business Intelligence Zenon Gniazdowski 1,2), Andrzej Ptasznik 1) 1) Warszawska Wyższa Szkoła Informatyki, ul. Lewartowskiego 17, Warszawa 2) Instytut Technologii

Bardziej szczegółowo

Statystyka opisowa. Literatura STATYSTYKA OPISOWA. Wprowadzenie. Wprowadzenie. Wprowadzenie. Plan. Tomasz Łukaszewski

Statystyka opisowa. Literatura STATYSTYKA OPISOWA. Wprowadzenie. Wprowadzenie. Wprowadzenie. Plan. Tomasz Łukaszewski STATYSTYKA OPISOWA Literatura A. Aczel, Statystyka w Zarządzaniu, PWN, 2000 A. Obecny, Statystyka opisowa w Excelu dla szkół. Ćwiczenia praktyczne, Helion, 2002. A. Obecny, Statystyka matematyczna w Excelu

Bardziej szczegółowo

METODOLOGIA BADAŃ HUMANISTYCZNYCH METODYKA NAUCZANIA JĘZYKA OBCEGO

METODOLOGIA BADAŃ HUMANISTYCZNYCH METODYKA NAUCZANIA JĘZYKA OBCEGO METODOLOGIA BADAŃ HUMANISTYCZNYCH METODYKA NAUCZANIA JĘZYKA OBCEGO Badania naukowe Badania naukowe to przemyślane i systematyczne działania zmierzające do zrozumienia świata zjawisk fizycznych i psychicznych.

Bardziej szczegółowo

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE STATYSTYKA WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE ESTYMACJA oszacowanie z pewną dokładnością wartości opisującej rozkład badanej cechy statystycznej. WERYFIKACJA HIPOTEZ sprawdzanie słuszności przypuszczeń dotyczących

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju firmy Decyzje o wyborze rynków Decyzje inwestycyjne Rozwój nowych produktów Pozycjonowanie. Marketing strategiczny

Kierunki rozwoju firmy Decyzje o wyborze rynków Decyzje inwestycyjne Rozwój nowych produktów Pozycjonowanie. Marketing strategiczny Badania marketingowe dr Grzegorz Mazurek Istota badań Podejmowanie decyzji odbywa się na bazie doświadczenia, wiedzy oraz intuicji. Podejmowanie decyzji wiąże się automatycznie z ryzykiem poniesienia porażki

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia nr 11. mgr Jolanta Tkaczyk

Ćwiczenia nr 11. mgr Jolanta Tkaczyk Ćwiczenia nr 11 mgr Jolanta Tkaczyk Segmentacja Segmentacja to podział rynku na jednorodne grupy z punktu widzenia reakcji konsumentów na produkt marketingowy Segmentacja umożliwia dostosowanie oferty

Bardziej szczegółowo