Działania innowacyjne w przedsiębiorstwach Lubelszczyzny

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Działania innowacyjne w przedsiębiorstwach Lubelszczyzny"

Transkrypt

1 PROJEKT SYSTEMOWY KAPITAŁ INTELEKTUALNY LUBELSZCZYZNY Działania innowacyjne w przedsiębiorstwach Lubelszczyzny Ekspertyza naukowa dr inż. Artur Paździor Politechnika Lubelska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie mgr inż. Karolina Gałązka Politechnika Lubelska Strona 1 z 25

2 Istota i rodzaje innowacji Słowo innowacja pochodzi od innovatio co oznacza odnowienie (łac. innovare, odnawiać, odświeżać). Można ją określić mianem istotnego dla przedsiębiorstwa narzędzia, wykorzystywanego do podjęcia nowej działalności gospodarczej lub świadczenia nowych usług. Mimo spotykanych rozbieżności w kwestii nazewnictwa można z całą pewnością stwierdzić, że innowacje odgrywają pozytywną rolę nie tylko w rozwoju mniejszych podmiotów gospodarczych, ale i całych gospodarek 1. Za głównego twórcę terminu innowacji uważa się J. Schumpetera, który określa innowacje, jako nieciągłe przeprowadzanie nowych kombinacji w pięciu przypadkach 2 : wprowadzenie nowego towaru towaru, z jakim konsumenci się jeszcze nie zapoznali, lub nowego gatunku jakiegoś towaru; wprowadzenie nowej metody produkcji metody jeszcze niewypróbowanej praktycznie w danej gałęzi przemysłu; otwarcie nowego rynku takiego rynku, na który dana gałąź przemysłu nie została jeszcze wprowadzona; zdobycie nowego źródła surowców lub półfabrykatów; przeprowadzenie nowej organizacji jakiegoś przemysłu np. stworzenie sytuacji monopolistycznej, złamanie pozycji monopolistycznej. Innowacja polega zatem na wytworzeniu bądź wprowadzeniu do praktyki gospodarczej nowego produktu lub usługi, która na ogół przynosi określone korzyści. Innowacja to przede wszystkim zmiana. W tym kontekście nasuwa się pytanie, czy każdą zmianę w produkcie czy technologii wytwarzania należy traktować jako innowację? Niewątpliwie patrząc na ten problem od strony innowacji, to każda innowacja jest zmianą, ale nie każda zmiana jest innowacją 3. W celu pewnego uporządkowania zjawiska, a co za tym idzie także samego procesu innowacyjności, w literaturze wprowadza się klasyfikacje innowacji. Jednym z kryteriów klasyfikacji może być np.: zakres oddziaływania, przedmiot, skala, stopień oryginalności. 1 Pawlik A. Instytucje wspierające innowacyjność przedsiębiorstw; w: W kierunku gospodarki opartej na wiedzy: Innowacyjność, konkurencyjność, współpraca w regionie, Kielce 2006, s Schumpeter J. Teoria rozwoju gospodarczego, wyd. PWN, Warszawa 1960, s Białoń L. (red); Zarządzanie działalnością innowacyjną op. cit., s. 17 Strona 2 z 25

3 Według metodologii Oslo Manual 4 wyróżnić można cztery podstawowe typy innowacji, do których zalicza się następujące: 1. Innowacja produktowa rozumiana, jako wprowadzenie na rynek nowego towaru/usługi lub znaczące ulepszenie oferowanych uprzednio towarów/usług, 2. Innowacja procesowa rozumiana, jako wprowadzenie nowych lub znacząco ulepszonych metod produkcji lub dostaw, 3. Innowacja marketingowa rozumiana, jako zastosowanie nowej metody marketingowej obejmującej znaczące zmiany w wyglądzie produktu, jego opakowaniu, promocji, polityce cenowej, 4. Innowacja organizacyjna rozumiana, jako zastosowanie nowej metody organizacji działalności przedsiębiorstwa, nowej organizacji miejsc pracy lub nowej organizacji relacji zewnętrznych. Wymienione typy innowacji, występują we wszystkich dziedzinach działalności ludzkiej. Należy jednak pamiętać, że w każdej z dziedzin odznaczają się specyfiką właściwą dla danej działalności. Warto zwrócić uwagę, że kryteriów klasyfikacji może być znacznie więcej. Ich dobór zależy od celów analizy, jakim mają służyć. Wpływ nowej gospodarki na wprowadzanie innowacji XXI wiek to era nie tylko globalizacji i powszechnej informatyzacji, ale również nowych procesów w sferze zarządzania ukierunkowanych na doskonalenie działań zarówno operacyjnych, jak i finansowych. We współczesnej gospodarce zanika znaczenie zasobów materialnych, dawniej kluczowych dla rozwoju organizacji, na rzecz czynników o charakterze niematerialnym. To właśnie zasoby niematerialne stają się podstawowym kreatorem wartości przedsiębiorstwa funkcjonującego w turbulentnym otoczeniu, odznaczającym się dynamizmem i nieprzewidywalnością. W takich uwarunkowaniach istotne kluczowe dla każdego podmiotu jest to, by wytwarzany przez niego produkt, bądź świadczona usługa była nowa, unikalna. Realizacja tego zadania jest możliwa wyłącznie w tych przedsiębiorstwach, 4 Pomiar działalności naukowej i technicznej. Podręcznik Oslo. Zasady gromadzenia i interpretacji danych dotyczących innowacji. OECD/European Communities 2005, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Departament Strategii i Rozwoju Nauki Strona 3 z 25

4 gdzie właściwie wykorzystuje się zasoby niematerialne, przede wszystkim kapitał ludzki, w wyniku czego może dojść do kreowania i testowania innowacji. We współczesnej firmie innowacyjność jest zatem jednym z kluczowych czynników wartości przedsiębiorstwa. W dotychczasowych rozważaniach na temat wartości rzadko była brana pod uwagę. Uwarunkowania nowej gospodarki opartej na wiedzy sprawiły, że osiąganie nadrzędnego celu przedsiębiorstwa, jakim jest maksymalizacja wartości, nie może odbywać się z wyłączeniem zasobów niematerialnych, kształtujących postawy innowacyjne. Wyzwania nowej gospodarki opartej na wiedzy stały się pretekstem do podjęcia dyskusji na temat barier rozwoju współczesnych gospodarek, szczególnie UE. Efektem tego było sformułowanie zbioru reform społeczno-gospodarczych, zawartych w Strategii Lizbońskiej. Strategia ta koncentruje się w dużej mierze na innowacyjności europejskiej gospodarki, jako kluczowym aspekcie wzrostu konkurencyjności państw UE. W świetle założeń tej strategii Unia aby móc skutecznie konkurować z USA, Japonią, czy państwami grupy BRIC 5 oraz innymi państwami, powinna zbudować infrastrukturę instytucjonalną umożliwiającą wzrost poziomu innowacyjności. 6 Należy jednak podkreślić, że budowa samej infrastruktury wydaje się być warunkiem koniecznym, ale niewystarczającym do znaczącej poprawy konkurencyjności europejskiej gospodarki. Kluczowe w tym względzie wydaje się przejście z obszaru instytucjonalnego na grunt przedsiębiorstw, których trwanie i rozwój jest w dużej mierze uzależniony od wdrażanych przez nie innowacji produktowych, procesowych, marketingowych i organizacyjnych. Jak zauważa M.J. Stankiewicz, w warunkach globalnej konkurencji warunkami decydującymi o powodzeniu firmy stają się: 7 szybkość tworzenia i rozwijania nowych atrakcyjnych produktów o globalnym zasięgu, wytwarzanie produktów wysokiej jakości i zdolność do niemal natychmiastowego dostosowania wielkości i struktury oferty do rozmiarów i struktury popytu, 5 Do państw grupy BRIC zalicza się Brazylię, Rosję, Indie oraz Chiny. 6 Por. The Lisbon Strategy - Making Change Happen, Commission Staff Working Paper, Commission of the European Communities, Brussels, , SEC (2002), 29/2. 7 Por. J. Bogdaniecki (red.), Firma w otoczeniu globalnym, Dom Organizatora, Toruń 2006, s. 17. Strona 4 z 25

5 stosowanie globalnego marketingu, umożliwiającego sprawne wprowadzenie produktów na wszystkie ważne rynki oraz zapewniającego maksymalizację satysfakcji nabywcy, zdolność do wysokiej akumulacji finansowej, pozwalającej mobilizować środki niezbędne dla tworzenia i skutecznej sprzedaży kolejnych generacji produktów oraz koncentrowanie się na działaniach o najwyższej wartości dodanej. Czynniki te wydają się możliwe do zrealizowania w przedsiębiorstwach odpowiednio ukształtowanych pod względem rozpoznawania i akceptowania zmian. Wiąże się z tym akceptacja ryzyka w podejmowaniu decyzji, których skutkiem są nowe pomysły i nowe metody działania. Konieczny jest również swobodny, niekontrolowany przez menedżerów, przepływ informacji oraz udostępnianie wszelkich zasobów wiedzy. Dobre pomysły muszą zyskiwać aprobatę przez patronów ze ścisłego kierownictwa, a innowatorów konieczne należy nagradzać. 8 W nowych uwarunkowaniach konieczne jest wypracowanie przez przedsiębiorstwo określonego profilu innowacyjnego. Oznacza to konieczność systematycznego odnawiania i unowocześniania istniejących zasobów. Jeżeli jednak w firmie zasoby nie przyczyniają się do realizacji celów innowacyjnych, należy wówczas zerwać więzy z przeszłością 9 i podążać w kierunku integracji procesów pozwalających na nieustanny wzrost poziomu innowacyjności działalności gospodarczej. Innowacje Polski na tle innych państw UE i świata Mimo wzrastającej z roku na rok świadomości, zarówno wśród przedsiębiorców, jak i decydentów politycznych, na temat wpływu kreatywności na rozwój gospodarczy, Polska w dalszym ciągu jest krajem o jednym z najniższych poziomów innowacyjności w Europie. Spośród krajów UE gorzej w tym zestawieniu wypada jedynie Słowacja, Rumunia, Litwa, Bułgaria i Łotwa (por. rys. 1). 8 Por. R. Luecke, Zarządzanie kreatywnością i innowacją, Harvard Business Essentials, Wydawnictwo MTBiznes Sp. z o.o., Konstancin-Jeziorna 2005, s Por. J. Bogdaniecki (red.), Firma w otoczeniu globalnym, Dom Organizatora, Toruń 2006, s. 35. Strona 5 z 25

6 Rys. 1. Innowacyjność w krajach Unii Europejskiej Źródło: Ranking innowacyjności w Unii Europejskiej. Polska pod koniec stawki, por. (stan z r.). Jednym z głównych powodów takiego stanu rzeczy jest niewielka innowacyjność polskiej gospodarki. Brak innowacyjności nie jest jednak immanentną cechą Polaków. Problem tkwi w niewłaściwym podejściu do pozycjonowania innowacji w hierarchii celów gospodarczych oraz związane z tym zaniedbania w finansowaniu nakładów na prace badawczo-rozwojowe. Nie jest przypadkowe to, iż w tym względzie Polska również zajmuje jedno z ostatnich miejsc wśród państw UE. W państwach członkowskich na badania i rozwój wydaje się przeciętnie 2,8 proc. PKB, natomiast w Polsce niecały 1 proc. Według planów Ministerstwa Nauki i Szkolnictw Wyższego w 2020 r. udział tych nakładów w polskim PKB, według optymistycznego scenariusza, ukształtuje się na poziomie 1,7 proc. 10 Oznacza to, że Polska jeszcze przez długi czas nie zmniejszy dystansu nie tylko wobec krajów Wspólnoty, ale przede wszystkim w stosunku do USA, Japonii i Korei Południowej, gdzie nakłady na 10 Por. (stan z r.). Strona 6 z 25

7 badania i rozwój wyraźnie kształtują się powyżej średniej dla państw OECD, wynoszącej w 2009 r. 2,4 proc. PKB. 11 Poza niewystarczającymi środkami przyczyn niskiego poziomu innowacyjności należy również upatrywać w niesatysfakcjonującym stopniu współpracy nauki z biznesem. 12 Sytuacja co prawda ulega zmianie. Dzieje się tak głównie za sprawą licznych projektów unijnych funkcjonujących w obszarze programu operacyjnego Kapitał Ludzki, mających na celu integrację środowiska akademickiego z biznesowym. Warto jednak podkreślić, że ani w Polsce, ani w innych krajach UE powiązania przedsiębiorstw z uczelniami wyższymi nie są tak silne jak w Stanach Zjednoczonych. 13 Mimo wielu pozytywnych inicjatyw w dalszym ciągu rozwój innowacji hamowany jest przez nadmierną biurokrację. Wystarczy nadmienić, że w rankingu łatwości prowadzenia biznesu Polska znajduje się dopiero na 62 pozycji za Panamą, Samoa, Bułgarią i Tongo, tuż przed Ghaną, Czechami, Dominikaną i Azerbejdżanem. 14 Taka sytuacja, że przedsiębiorcy, zamiast myśleć o innowacyjności, borykają się z biurokracją, nadmiernym fiskalizmem, czy opieszałym sądownictwem. Podobne zjawiska, widoczne również w innych krajach UE są jedną z głównych przyczyn stagnacji innowacyjnej Europy. UE nie dość, że nie dogania USA, Japonii, czy Korei Południowej, to w dodatku systematycznie traci przewagę nad państwami grupy BRIC. Potwierdza to ostatnia edycja Innovation Union Scoreboard, z której wynika, że do UE w szybkim tempie zbliżają się przede wszystkim Chiny i Brazylia, gdzie liczba wniosków patentowych zgłaszanych w trybie międzynarodowym wzrasta każdego roku o ok. 22 proc. proc. szybciej niż w krajach europejskich. W szybszym tempie rosną również wydatki 11 Por. (stan z r.). 12 Por. Ranking innowacyjności w Unii Europejskiej. Polska pod koniec stawki, por. (stan z r.). 13 Por. W. Popławski, Istota i uwarunkowania współpracy w budowie potencjału innowacyjnego przedsiębiorstw, w: W. Popławski, A. Sudolska, M. Zastempowski, Współpraca przedsiębiorstw w Polsce w procesie budowania ich potencjału innowacyjnego, Dom Organizatora, Toruń 2008, s Por. Doing Business 2012, The International Bank for Reconstruction and Development, The World Bank, Washington DC 2012, s. 6. Strona 7 z 25

8 prywatnych firm z tych państw na badania i rozwój. Wyższą dynamikę zauważyć można również w przypadku przychodów z eksportu produktów zaawansowanych technologicznie. 15 Przedstawione fakty wskazują, że mimo wzrastających nakładów na prace badawczorozwojowe Polska w dalszym ciągu znajduje się wśród państw o najniższym poziomie innowacji w UE. Sama zaś Wspólnota, poza państwami skandynawskimi, odznacza się zauważalnie niższym stopniem innowacyjności niż liderzy w tej dziedzinie, do których zaliczyć można Stany Zjednoczone, Japonię, Koreę Południową, czy Izrael. Świadczy to o niewielkim przystosowaniu polskich i europejskich przedsiębiorstw do konkurowania w warunkach nowej rzeczywistości gospodarczej, w której na plan pierwszy wysuwają się zasoby niematerialne. W takich warunkach firma, która odpowiednio ich nie wykorzystuje nie tylko, że się nie rozwija, ale w relacji do innych podmiotów traci swoją przewagę konkurencyjną, co nierzadko prowadzi do niezdolności do terminowego i odpowiednio jakościowego reagowania na potrzeby klientów, a w konsekwencji nawet do opuszczenia danego segmentu rynku. Innowacyjność poszczególnych regionów i potencjał innowacyjny przedsiębiorstw w Polsce Z badań przeprowadzonych przez zespół pod kierownictwem A. Nowakowskiej wynika, że w 2000 r. liderem rankingu potencjału innowacyjnego w Polsce było województwo mazowieckie. Ostatnie miejsce przypadło w udziale województwu warmińskomazurskiemu. Lubelszczyzna w tym rankingu znalazła się w grupie województw tzw. klasy drugiej, czyli regionów o średnim poziomie rozwoju potencjału innowacyjnego. Podobne wyniki uzyskano również w 2003 r. i 2006 r. 16 Niemniej, na przestrzeni lat pozycja województwa lubelskiego w rankingu potencjału innowacyjnego spadła z 7 na W konsekwencji Lubelszczyzna przyporządkowana została do grupy województw pogłębiających opóźnienie (por. rys. 2.). 15 Por. W pogoni za Unią, (stan z r.). 16 Por. M. Feltynowski, Ranking potencjału innowacyjnego polskich regionów z wykorzystaniem miar syntetycznych, w: A. Nowakowska (red.), Zdolności innowacyjne polskich regionów, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2009, s Tamże, s. 30. Strona 8 z 25

9 Rys. 2. Pozycje regionów w rankingu potencjału innowacyjnego 18 Źródło: M. Feltynowski, Ranking potencjału innowacyjnego polskich regionów z wykorzystaniem miar syntetycznych, w: A. Nowakowska (red.), Zdolności innowacyjne polskich regionów, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2009, s. 31. Z zestawienia polskich województw wynika, że istnieje duża potrzeba przeanalizowania czynników niskiego poziomu potencjału innowacyjnego Lubelszczyzny tym, bardziej, że jest to region, który znany uznawany jest za obszar o dużym natężeniu jednostek naukowo-badawczych, zaś sam Lublin określany jest mianem miasta studenckiego. Wpływ innowacji na rozwój poszczególnych państw, regionów, jak i konkretnych przedsiębiorstw wydaje się być niekwestionowany. O roli jaką innowacje pełnią w dzisiejszej gospodarce świadczy m.in. opracowanie tzw. regionalnych strategii innowacji (RSI). Województwo lubelskie również opracowało taką strategię. Głównym jednak zarzutem wysuwanym wobec tego dokumentu jest to, iż dominuje w niej podejście sektorowe, a nie zalecane dla analiz innowacyjności, podejście horyzontalne (funkcjonalne) Ranking ten utworzony został z wykorzystaniem metody Perkala. Należy jednak zaznaczyć, że niemal identyczne wyniki uzyskano przy zastosowaniu innych miar, chociażby wskaźnika Hellwiga, przy pomocy którego Lubelszczyzna znalazła się w latach na miejscach od 7 do 9, a ponadto została przyporządkowana do grupy województw traccychc dystans (por. M. Feltynowski, Ranking potencjału innowacyjnego polskich regionów z wykorzystaniem miar syntetycznych, w: A. Nowakowska (red.), Zdolności innowacyjne polskich regionów, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2009, s ). 19 Por. G. Gorzelak, A. Bąkowski, M. Kozak, A. Olechnicka, Polskie regionalne strategie innowacji: ocena i wnioski dla przyszłych działań, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa, styczeń 2006 r., s. 6. Strona 9 z 25

10 W oparciu o szczegółową analizę wszystkich 15 RSI ustalono, że w niemal wszystkich województwach Polski istnieje zbyt słabe powiązanie jednostek naukowych z biznesem, poziom komercjalizacji wyników badań jest znikomy, kadra naukowa nie posiada umiejętności menedżerskich, a programy edukacyjne nie są dostosowane do wymagań rynku pracy. Z drugiej strony przedsiębiorcy nie wykazują większych chęci do współpracy z placówkami naukowymi, ponieważ ich zdaniem nie przekłada się to bezpośrednio na korzyści finansowe. Zdaniem ekspertów, szansą na wyjście z tej niekorzystnej sytuacji może być utworzenie Systemu Wspierania Innowacji i Transferu Technologii (SWITT). System ten, budowany w ramach programu rządowego, zamieszczonego w Zaktualizowanej koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, miałby przyjąć postać zregionalizowanej sieci ośrodków udostępniających zainteresowanym przedsiębiorcom oraz ośrodkom naukowobadawczym informacje dotyczące kierunków innowacji oraz dostępnych technologii. 20 Wypada jednak zaznaczyć, że sama instytucjonalizacja nie zniweluje wszystkich problemów duszących polską innowacyjność. Konieczne wydaje się wypracowanie metod i technik mających na celu ukazanie potencjalnych korzyści wynikających ze współpracy nauki z biznesem oraz zniwelowanie barier biurokratycznych, a także zmiana podejścia zwierzchników do pracowników akademickich komercjalizujących wyniki swoich badań naukowych. Dużą role powinny odgrywać również władze regionalne, które muszą posiadać możliwość podejmowania suwerennych decyzji w zakresie tworzenia polityki innowacyjnej. Konieczne jest również odszukanie odpowiednich instrumentów i systemów finansowych umożliwiających realizację polityki innowacyjnej oraz oddziaływanie na instytucje tworzące regionalny system innowacji. 21 Innowacyjność państw, czy regionów jest pochodną potencjału innowacyjnego poszczególnych przedsiębiorstw. Potencjał ten można zdefiniować jako zdolność do efektywnego wprowadzania innowacji, bądź też jako funkcję potencjału innowacyjnego oraz oporu wobec innowacji, jaki stawia załoga przedsiębiorstwa oraz jego otoczenie. 22 Tak 20 Tamże, s Por. A. Nowakowska, Podmioty polityki regionalnej wobec procesów i polityki innowacyjnej w świetle badań ankietowych, w: A. Nowakowska (red.), Zdolności innowacyjne polskich regionów, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2009, s Por. M. Zastempowski, Ocena składników potencjału innowacyjnego przedsiębiorstw w Polsce, w: W. Popławski, A. Sudolska, M. Zastempowski, Współpraca przedsiębiorstw w Polsce w procesie budowania ich potencjału innowacyjnego, Dom Organizatora, Toruń 2008, s Strona 10 z 25

11 sformułowana definicja wskazuje, że na innowacyjność przedsiębiorstw mają wpływ nie tylko zasoby ludzkie, finansowe, rzeczowe oraz wiedza, którą dysponuje firma, lecz także otoczenie sektorowe oraz instytucjonalne. 23 Skoordynowanie tych wszystkich elementów, choć trudne, jest kluczowe z punktu widzenia możliwości rozwojowych zarówno samego przedsiębiorstwa, jak i poszczególnych regionów. Innowacje szansą na rozwój Lubelszczyzny Wiele przedsiębiorstw w województwie lubelskim wprowadza innowacje produktowe oraz innowacje usługowe. Innowacje te wdrażane są w dużym stopniu poprzez inwestycje, które są niewątpliwie szansą dla rozwoju Lubelszczyzny. Słusznie bowiem zauważa A. Lulek, że innowacje pełnią wiele istotnych funkcji o charakterze ekonomicznym i społecznym. Nie bez znaczenia pozostaje również aspekt techniczno produkcyjny i ekologiczny w kształtowaniu rozwoju społeczno gospodarczego danego regionu 24. W 2009 r. i 2010 r. nakłady na innowacje w przedsiębiorstwach przemysłowych i usługowych województwa lubelskiego wzrastały w zbliżonym tempie, osiągając w 2010 r. wartość tys. zł w przemyśle i tys. zł w sektorze usługowym (por. tabela 1). Tabela 1. Nakłady na działalność innowacyjną w przedsiębiorstwach województwa lubelskiego w latach (w tys. zł) Lp. Wyszczególnienie Dane w tys. zł Przedsiębiorstwa przemysłowe Przedsiębiorstwa z sektora usług Źródło: opracowanie własne na podstawie BDL Banku Danych Lokalnych GUS, (stan z r.). Porównując strukturę nakładów na działalność innowacyjną w przemyśle i sektorze usług w latach można zauważyć zwiększenie wydatków innowacyjnych w obydwu obszarach (por. tabela 2). 23 Por. Tamże, s Lulek A., Innowacyjność a zróżnicowany rozwój obszarów województwa zachodniopomorskiego na podstawie analizy rozwoju terenów nadmorskich, w: Rozwój lokalny i regionalny, Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu, Poznań 2011, s. 129 Strona 11 z 25

12 Tabela 2. Nakłady na działalność innowacyjną w przedsiębiorstwach województwa lubelskiego w latach (w %) Lp. Wyszczególnienie Dane w % Przedsiębiorstwa przemysłowe 17,63 14,10 15,06 2. Przedsiębiorstwa z sektora usług 10,56 8,62 9,59 Źródło: opracowanie własne na podstawie BDL Banku Danych Lokalnych GUS, ( stan z r.). Polskie firmy częściej wdrażają innowacje procesowe, czyli usprawnienia sposobu wytwarzania wyrobów, niż nowe produkty. Na 6,9 tys. firm innowacyjnych o liczbie pracujących powyżej 9 osób 80% wprowadziło nowe lub istotnie ulepszone procesy, a 73% z nich nowe lub istotnie ulepszone produkty. Pokrywa się to z dominacją nakładów inwestycyjnych w budżecie innowacyjnym. Przewaga przedsiębiorstw wdrażających innowacje procesowe ma miejsce we wszystkich grupach przedsiębiorstw według wielkości 25. W latach widoczna była rozbieżność innowacyjna między przedsiębiorstwami funkcjonującymi w sektorze publicznym i prywatnym. W 2008 r. rozbieżność między odsetkiem innowacyjnych podmiotów z sektora publicznego i prywatnego kształtowała się na poziomie 8,07 pkt. proc. W kolejnych latach odsetek firm innowacyjnych w obydwu sektorach uległ wyraźnemu zmniejszeniu. W efekcie, w 2010 r. 25,75% przedsiębiorstw z sektora publicznego można było uznać za innowacyjne. Wśród firm prywatnych odsetek ten wynosił zaledwie 16,57% (por. tabela 3). Lp. Tabela 3. Przedsiębiorstwa innowacyjne w województwie lubelskim wg sektorów własności w latach Wyszczególnienie Dane w % Przedsiębiorstwa ogółem 21,17 18,16 17,14 2. Przedsiębiorstwa z sektora publicznego 28,83 24,32 25,76 3. Przedsiębiorstwa z sektora prywatnego 20,76 17,74 16,57 Źródło: opracowanie własne na podstawie BDL Banku Danych Lokalnych GUS, ( stan z r.). Na przestrzeni lat , w przedsiębiorstwach przemysłowych województwa lubelskiego przeważały innowacje procesowe, rozumiane jako nowe lub istotnie ulepszone procesy (por. tabela 4). Wyjątek stanowić może rok 2009, gdzie odsetek wprowadzonych 25 Zadura-Lichota P, Innowacyjność 2010, op.cit. s. 16 Strona 12 z 25

13 innowacji procesowych i nowych lub istotnie ulepszonych produktów był na zbliżonym poziomie i wynosił około 13%. Lp. Tabela 4. Przedsiębiorstwa innowacyjne przemysłowe w województwie lubelskim wg rodzajów wprowadzonych innowacji w latach Przedsiębiorstwa przemysłowe Dane w % ogółem w tym: 21,17 18,16 17,14 2. nowe lub istotnie ulepszone produkty 14,59 13,57 11,46 3. nowe lub istotnie ulepszone dla rynku produkty 7,46 7,15 6,06 4. nowe lub istotnie ulepszone procesy 18,46 12,65 14,20 Źródło: opracowanie własne na podstawie BDL Banku Danych Lokalnych GUS, ( stan z r.). Z zaprezentowanych analiz wynika, że w zakresie wydatków na innowacje w województwie lubelskim dominują innowacje procesowe. Innowacje produktowe z roku na rok cieszyły się mniejszym powodzeniem, co uwidocznione jest również w osiągniętym poziomie przychodów netto ze sprzedaży produktów innowacyjnych (por. tabela 5). W 2008 r. udział ten kształtował się na poziomie nieco ponad 6%, podczas gdy w 2010 r. obniżył się prawie o połowę do wielkości 3,5%. Lp. Tabela 5. Udział przychodów netto ze sprzedaży produktów innowacyjnych w przedsiębiorstwach przemysłowych województwa lubelskiego w latach Dane w % Przedsiębiorstwa przemysłowe ,19 7,36 3,45 Źródło: opracowanie własne na podstawie BDL Banku Danych Lokalnych GUS, ( stan z r.). Z analizy porównawczej przychodów ze sprzedaży netto produktów innowacyjnych w sektorze publicznym i prywatnym wynika, że znacznie wyższym udziałem wpływów z działalności innowacyjnej charakteryzują się przedsiębiorstwa prywatne. Biorąc pod uwagę fakt, iż wśród nich wyraźnie mniejszy udział stanowią firmy innowacyjne można stwierdzić, że funkcjonują one na wyższy poziomie efektywności ekonomicznej. Warto jednak odnotować, że na przestrzeni lat udział działalności innowacyjnej w przychodach ze sprzedaży, zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym, uległ zmniejszeniu (por. tabela 6). Strona 13 z 25

14 Tabela 6. Udział przychodów netto ze sprzedaży produktów innowacyjnych w przedsiębiorstwach przemysłowych województwa lubelskiego wg form własności Lp. Wyszczególnienie Dane w % Przedsiębiorstwa ogółem 6,19 7,36 3,45 2. Przedsiębiorstwa z sektora publicznego 1,23 2,36 0,76 3. Przedsiębiorstwa z sektora prywatnego 9,96 8,73 4,07 Źródło: opracowanie własne na podstawie BDL Banku Danych Lokalnych GUS, ( stan z r.). Można zatem stwierdzić, iż działalność innowacyjna odgrywa niemałą rolę w rozwoju Lubelszczyzny. W analizowanym okresie występuje wzrost nakładów na działalność innowacyjną w przedsiębiorstwach przemysłowych, przy równoczesnym wzroście wprowadzanych nowych lub istotnie ulepszonych procesów. Oznacza to, że sektor przemysłowy może odegrać wiodącą rolę w rozwoju gospodarki regionu lubelskiego. Wpływ innowacji na pozycję konkurencyjną przedsiębiorstw Lubelszczyzny Unia Europejska dużą wagę przywiązuje do budowania konkurencyjnego systemu ekonomicznego, który będzie zdolny do przyswajania i rozwijania wiedzy. Jednym z elementów tworzenia takiego modelu gospodarki jest zwiększenie konkurencyjności przedsiębiorstw i całych regionów. Konkurencyjność można zdefiniować jako zdolność do przystosowania się do zmieniających się warunków w celu utrzymania lub poprawy pozycji w grze rynkowej 26. Na Światowym Forum Ekonomicznym w Lozannie w 1994 roku przyjęto, że konkurencyjność to zdolność kraju lub przedsiębiorstwa do tworzenia większego bogactwa niż konkurenci na rynku światowym 27. Pozycję konkurencyjną postrzega się jako jeden z głównych czynników sukcesu w polityce gospodarczej. 28 Dlatego też, wśród wielu czynników, które mają wpływ na pozycję konkurencyjną jednostki, wymienia się zmniejszenie luki technologicznej mierzonej głównie wzrostem liczby patentów, mających bezpośredni wpływ na poziom innowacyjności Winiarski B., Czynniki konkurencyjności regionów, w: Konkurencyjność regionów red. M. Klamut, AE Wrocław 1999, s The World Competitiveness Report 1994, World Economic Forum, Lausanne 1994, s Wysocka E., Istota i czynniki konkurencyjności w regionie, (stan z r.) 29 Sixth Periodic Report on the Social and Economic Situation and Development of the Regions of the European Union, 1999, s. 5. Strona 14 z 25

15 Innowacyjność jest bowiem jednym z kluczowych narzędzi służących do budowania przewagi konkurencyjnej. Dominującym rodzajem nakładów na innowacje w przedsiębiorstwach przemysłowych województwa lubelskiego są nakłady na środki trwałe, a w szczególności maszyny i urządzenia techniczne (por. tabela 7). Tabela 7. Nakłady na innowacje w przedsiębiorstwach przemysłowych w województwie lubelskim według rodzajów działalności inwestycyjnej w latach Lp. Przedsiębiorstwa Dane w tys. zł Dane w % przemysłowe ogółem w tym: ,00% 100,00% 100,00% 2. działalność badawczo rozwojowa (B+R) ,67% 7,44% 8,99% 3. zakup wiedzy ze źródeł zewnętrznych ,18% 0,71% 25,23% 4. zakup oprogramowania ,55% 1,42% 3,05% 5. nakłady inwestycyjne na środki trwałe ogółem ,22% 86,64% 58,35% 6. nakłady inwestycyjne na środki trwałe - budynki i lokale, obiekty inżynierii ,42% 32,70% 10,68% lądowej i wodnej oraz grunty 7. nakłady inwestycyjne na środki trwałe - maszyny i ,80% 53,94% 47,67% urządzenia techniczne ogółem 8. nakłady inwestycyjne na środki trwałe - maszyny i urządzenia techniczne z ,33% 25,14% 23,29% importu 9. szkolenia personelu związane bezpośrednio z wprowadzaniem innowacji ,12% 0,22% 0,18% produktowych lub procesowych 10. marketing związany z wprowadzeniem nowych lub istotnie ulepszonych ,46% 2,78% 0,96% produktów 11. pozostałe ,79% 0,79% 3,25% Źródło: opracowanie własne na podstawie BDL Banku Danych Lokalnych GUS, ( stan z r.). W 2010 r. inwestycje w środki trwałe w regionie lubelskim stanowiły przeciętnie ponad 58% nakładów na innowacje, a wśród nich prawie 48% to właśnie nakłady na maszyny i urządzenia techniczne. Przedsiębiorstwa przemysłowe regionu lubelskiego w coraz większym stopniu decydują się na finansowanie działalności badawczej rozwojowej. Strona 15 z 25

16 Przeciętny udział nakładów w finansowaniu tej działalności w latach systematycznie rośnie i w 2010 r. zbliżył się do poziomu 9%. Może to świadczyć o zwiększającej się współpracy jednostek gospodarczych z ośrodkami naukowo-badawczymi. W wyniku rozpowszechnienia się technik komputerowych, w analizowanym okresie zaobserwować można stopniowy wzrost nakładów na zakup oprogramowania i w 2010 roku przekroczył on nieznacznie poziom 3%. Jednak mimo popularyzacji programów komputerowych, w porównaniu do nakładów na środki trwałe, nadal ten rodzaj wydatków innowacyjnych wykazuje stosunkowo niski poziom. Wart odnotowania jest fakt, iż w 2010 r. można było zaobserwować wysokie nakłady na zakup wiedzy ze źródeł zewnętrznych tys. zł, co stanowiło ponad 25% nakładów na innowacje w przedsiębiorstwach przemysłowych (por. tabela 7). Dla porównania można podać, iż w poprzednich latach wielkość ta nie osiągnęła nawet poziomu 1%. Tak dynamicznemu wzrostowi towarzyszył spadek nakładów na marketing związany z wprowadzeniem nowych lub ulepszonych produktów, przy jednocześnie niskim poziomie nakładów na szkolenie personelu związanego bezpośrednio z wprowadzeniem innowacji. Na tej podstawie można dojść do przekonania, że jednostki przemysłowe Lubelszczyzny wolą przeznaczać więcej nakładów na zakup zewnętrznej wiedzy, niż przeprowadzić proces szkolenia personelu we własnym zakresie. Struktura nakładów na innowacje w przedsiębiorstwach usługowych w badanych latach była zbliżona do struktury zaobserwowanej w jednostkach przemysłowych (por. tabela 8). W tym przypadku dominującym rodzajem nakładów na innowacje również były nakłady na środki trwałe. Zjawiskiem odróżniającym obydwa badane sektory był fakt wystąpienia większych nakładów na działalność badawczo rozwojową w przedsiębiorstwach usługowych. W tego typu podmiotach występował również niski poziom nakładów na zakup wiedzy ze źródeł zewnętrznych. Warto jednak podkreślić, że wartość nakładów na szkolenie personelu związanego bezpośrednio z wprowadzeniem innowacji w analizowanych latach sukcesywnie wzrastała. W 2008 r. nakłady te stanowiły zaledwie 0,5%, natomiast w 2010 r. osiągnęły już poziom prawie 1,5% ogółu nakładów przedsiębiorstw tego sektora. Strona 16 z 25

17 Tabela 8. Nakłady na innowacje w przedsiębiorstwach usługowych w województwie lubelskim według rodzajów działalności inwestycyjnej w latach Lp. Przedsiębiorstwa z sektora Dane w tys. zł Dane w % usług ogółem w tym: ,00% 100,00% 100,00% 2. działalność badawczo rozwojowa (B+R) ,43% 17,07% 28,13% 3. zakup wiedzy ze źródeł zewnętrznych ,45% 0,07% 0,92% 4. zakup oprogramowania ,27% 3,38% 4,74% 5. nakłady inwestycyjne na środki trwałe ogółem ,25% 77,59% 56,34% 6. nakłady inwestycyjne na środki trwałe - budynki i lokale, obiekty inżynierii ,95% 5,55% 15,70% lądowej i wodnej oraz grunty 7. nakłady inwestycyjne na środki trwałe - maszyny i ,30% 72,04% 40,64% urządzenia techniczne ogółem 8. nakłady inwestycyjne na środki trwałe - maszyny i urządzenia techniczne z ,66% 0,59% 3,53% importu 9. szkolenia personelu związane bezpośrednio z wprowadzaniem innowacji ,58% 0,51% 1,44% produktowych lub procesowych 10. marketing związany z wprowadzeniem nowych lub istotnie ulepszonych ,26% 0,23% 2,88% produktów 11. pozostałe ,77% 1,15% 5,56% Źródło: opracowanie własne na podstawie BDL Banku Danych Lokalnych GUS, ( stan z r.). W celu dokładniejszej analizy działań innowacyjnych i ich wpływu na konkurencyjność przedsiębiorstw na terenie Lubelszczyzny, zostały przeprowadzone badania ankietowe. Badaniami objęto 154 jednostki gospodarcze działające na terenie województwa lubelskiego. W próbie badawczej znajdowało się 100 jednostek prowadzących działalność gospodarczą, 21 spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, 13 spółek cywilnych, 9 spółek jawnych, 5 spółdzielni, 3 przedsiębiorstwa państwowe oraz 2 spółki akcyjne. Z odpowiedzi większości respondentów wynika, iż zarówno w mikro, małych jak i średnich przedsiębiorstwach wydatki mające na celu poprawę pozycji konkurencyjnej przeznaczane były w większości na innowacje procesowe i innowacje marketingowe. Strona 17 z 25

18 Przebadane mikro przedsiębiorstwa stanowiły prawie 65% całej próby badawczej, małe przedsiębiorstwa 23%, średnie 9% i duże prawie 3%. Na pytanie zadane respondentom - Czy przedsiębiorstwo finansowało w poszczególnych latach działania mające na celu poprawę konkurencyjności? - okazało się, że prawie 39% wydatków w mikroprzedsiębiorstwach to właśnie nakłady na marketing nowych produktów. Ponadto przebadane mikrojednostki systematycznie inwestowały w nowoczesne technologie wytwarzania produktów (por. tabela 9). Można zatem stwierdzić, iż większość wydatków dotyczących wzmocnienia pozycji przedsiębiorstwa na tle konkurencji, przeznaczona była na innowacje marketingową oraz innowacje procesową. Tabela 9. Wydatki na innowacje w przebadanych mikro przedsiębiorstwach Mikro przedsiębiorstwa - czyli jednostki zatrudniające 0-9 osób Lp. Wyszczególnienie Razem 1 Nowoczesne technologie (innowacja procesowa) ,49% 2 Marketing nowych produktów ,78% (innowacja marketingowa) 3 Projektowanie, wdrożenie innowacji ,33% 4 Badania i rozwój (B+R) ,20% 5 Sferę zarządzania np. wdrożenie controllingu ,20% Razem ,00% Źródło: opracowanie własne na podstawie badań ankietowych przeprowadzonych w MŚP województwa lubelskiego w latach W przypadku małych przedsiębiorstw sytuacja odnośnie wydatków mających na celu poprawę pozycji konkurencyjnej kształtowała się podobnie jak w przypadku mikrojednostek. Jednak tym razem, największą popularność zdobyły inwestycje w nowoczesne technologie czyli innowacje procesowe prawie 33% (por. tabela 10). Na drugiej pozycji znalazły się procesy projektowania i wdrażania innowacji, a także wydatki mające na celu poprawę sfery zarządzania prawie 23%. Jednak w tej grupie przebadanych jednostek najmniejszym zainteresowaniem cieszyły się nakłady na innowacje marketingowe prawie 8%. Strona 18 z 25

19 Tabela 10. Wydatki na innowacje w przebadanych małych przedsiębiorstwach Małe przedsiębiorstwa - czyli jednostki zatrudniające osób Lp. Wyszczególnienie Razem 1. Nowoczesne technologie (innowacja procesowa) ,50% 2. Marketing nowych produktów (innowacja marketingowa) ,50% 3. Projektowanie, wdrożenie innowacji ,50% 4. Badania i rozwój (B+R) ,00% 5. Sferę zarządzania np. wdrożenie controllingu ,50% Razem ,00% Źródło: opracowanie własne na podstawie badań ankietowych przeprowadzonych w MŚP województwa lubelskiego w latach Wyniki z przebadanych średnich jednostek stanowią potwierdzenie poprzednich analiz. W tej grupie przedsiębiorstw również przeważają nakłady na innowacje marketingową, a w dalszej kolejności na procesy projektowania i wdrożenia innowacji oraz nowoczesne technologie (por. tabela 11). W dalszym ciągu najmniejsze nakłady przeznaczane były na sferę badawczo-rozwojową nieco ponad 9% wydatków. Tabela 11. Wydatki na innowacje w przebadanych średnich przedsiębiorstwach Średnie przedsiębiorstwa - czyli jednostki zatrudniające osób Lp. Wyszczególnienie Razem 1. Nowoczesne technologie (innowacja procesowa) ,73% 2. Marketing nowych produktów (innowacja marketingowa) ,82% 3. Projektowanie, wdrożenie innowacji ,27% 4. Badania i rozwój (B+R) ,09% 5. Sferę zarządzania np. wdrożenie controllingu ,09% Razem ,00% Źródło: opracowanie własne na podstawie badań ankietowych przeprowadzonych w MŚP województwa lubelskiego w latach W grupie przebadanych dużych jednostek gospodarczych okazało się, że wydatki na innowacje marketingową są tak samo ważne przy wzmacnianiu pozycji konkurencyjnej jak sfera zarządzania a w szczególności procesy wdrożenia controllingu w jednostkach nieco ponad 22% (por. tabela 12). Na dalszej pozycji, zachowując ten sam procent odpowiedzi respondentów, ukształtowały się nakłady na procesy projektowania i wdrożenia innowacji, Strona 19 z 25

20 a w szczególności innowacji procesowej. Na uwagę zasługuje fakt, że w dużych jednostkach gospodarczych taka samą rolę jak innowacjom przypisuje się sferze badawczo rozwojowej. Tabela 12. Wydatki na innowacje w przebadanych dużych przedsiębiorstwach Duże przedsiębiorstwa - czyli jednostki zatrudniające powyżej 250 osób Lp. Wyszczególnienie Razem 1 Nowoczesne technologie (innowacja procesowa) ,52% 2 Marketing nowych produktów (innowacja marketingowa) ,22% 3 Projektowanie, wdrożenie innowacji ,52% 4 Badania i rozwój (B+R) ,52% 5 Sferę zarządzania np. wdrożenie controllingu ,22% Razem ,00% Źródło: opracowanie własne na podstawie badań ankietowych przeprowadzonych w MŚP województwa lubelskiego w latach Generalnie potwierdziła się prawidłowość, że im firmy są większe, tym częściej prowadzą działalność innowacyjną. Wynika to z faktu, że co do zasady większe firmy dysponują większym potencjałem dla prowadzenia działalności innowacyjnej, mają większy dostęp do lepiej wykształconej kadry pracowniczej, większe możliwości finansowe oraz bardziej profesjonalną kadrę menedżerską. Duże przedsiębiorstwa co do zasady funkcjonują na bardziej wymagających rynkach, na których obecna jest konkurencja ze strony silnych dużych firm zagranicznych. Konkurencja ta stymuluje bowiem zachowania innowacyjne dużych polskich firm. Z kolei małe i średnie firmy charakteryzują się mniejszym zakresem działalności opartym na mniejszej liczbie produktów niż ich więksi konkurenci. Stąd ich przestrzeń dla innowacji jest stosunkowo mniejsza 30. Analizując przyczyny realizacji procesów innowacyjnych można dojść do wniosku, że jednym z podstawowych motywów wprowadzenia innowacji jest chęć poprawy jakości towarów i usług zarówno w dużych, średnich jak i małych przedsiębiorstwach. W mniejszych jednostkach gospodarczych ważnym motywem jest również utrzymanie pozycji konkurencyjnej na rynku (18,60%). Nieco odmiennie prezentują się wyniki badań wśród średnich przedsiębiorstw. W tej grupie firm pozycja na rynku traktowana jest jako mniej 30 Zadura-Lichota P, Innowacyjność 2010 Wydawnictwo Naukowe Instytutu Technologii Eksploatacji PIB, Warszawa 2010, s. 13. Strona 20 z 25

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Innowacja. Innowacja w przedsiębiorczości. Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego rozwiązania w odniesieniu do

Innowacja. Innowacja w przedsiębiorczości. Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego rozwiązania w odniesieniu do Innowacja w przedsiębiorczości Andrzej Zakrzewski Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości andrzej.zakrzewski@inkubatory.pl Innowacja Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, styczeń 2010 r. DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW W LATACH 2006-2008 W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM Wyniki badania działalności innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011 Komentarz do wyników polskiej wersji badania Warszawa, maj 2011 r. 1.Wprowadzenie Badanie zostało zrealizowane metodą ankiety elektronicznej między 14 grudnia 2010 a 16 stycznia 2011. Polska wersja badania,

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Strategia Lizbońska droga do sukcesu zjednoczonej Europy, UKIE, Warszawa 2002, s. 11. 5

Strategia Lizbońska droga do sukcesu zjednoczonej Europy, UKIE, Warszawa 2002, s. 11. 5 O autorze Tomasz Bartosz Kalinowski ukończył studia w 2003 r. na Uniwersytecie Łódzkim. W tym samym roku został zatrudniony jako asystent w Katedrze Zarządzania Jakością tej uczelni oraz rozpoczął studia

Bardziej szczegółowo

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw prof. dr hab. Krystyna Poznańska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Katedra Zarządzania Innowacjami Poziom innowacyjności Polski na tle UE W raporcie

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Szczecin, 16 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Szczecin, 16 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Szczecin, 16 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910

Bardziej szczegółowo

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS).

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). (Kompilacja dokonana przez Fundację Centrum Analiz Transportowych

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Poznań, 9 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, listopad 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Główne wnioski Wartość nakładów wewnętrznych 1 ogółem na działalność badawczo-rozwojową

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Wrocław, 19 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Komercjalizacja nauki w Polsce i na świecie. Maciej Strzębicki

Komercjalizacja nauki w Polsce i na świecie. Maciej Strzębicki Komercjalizacja nauki w Polsce i na świecie Maciej Strzębicki Własna firma Inkubator przedsiębiorczości Kryzys Praca na uczelni Garaż VC/PE Wdrożona idea Innowacje Wydatki na badania i rozwój Komercjalizacja

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Sopot, 13 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców 2011 Anna Tarnawa Kierownik Sekcji Badań i Analiz Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców Warszawa, 22 listopada 2011 r. Działalność

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji 2010 Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji Paweł Czyż Warszawa, maj 2010 WPROWADZENIE Ewolucja teorii wzrostu gospodarczego i podejścia do innowacji Od podejścia neoklasycznego

Bardziej szczegółowo

Transfer technologii z uczelni do przemysłu

Transfer technologii z uczelni do przemysłu Transfer technologii z uczelni do przemysłu Olaf Gajl Podsekretarz Stanu w MNiSW Krzysztof J. Kurzydłowski Podsekretarz Stanu w MNiSW Innowacyjna pozycja Polski (European Innovation Scoreboard 2006) 2005

Bardziej szczegółowo

Dotacje europejskie dla firm w perspektywie 2014-2020. DARIUSZ RUTKOWSKI Forest Consulting Center Sp. z o.o. Leśne Centrum Kształcenia Ustawicznego

Dotacje europejskie dla firm w perspektywie 2014-2020. DARIUSZ RUTKOWSKI Forest Consulting Center Sp. z o.o. Leśne Centrum Kształcenia Ustawicznego Dotacje europejskie dla firm w perspektywie 2014-2020 DARIUSZ RUTKOWSKI Forest Consulting Center Sp. z o.o. Leśne Centrum Kształcenia Ustawicznego Rogów, 2 września 2015 Tematyka Realne możliwości Jak

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

Współpraca sektora MŚP z B+R pod kątem rozwoju potencjału innowacyjnego sektora MŚP w województwie mazowieckim. dr Michał Klepka

Współpraca sektora MŚP z B+R pod kątem rozwoju potencjału innowacyjnego sektora MŚP w województwie mazowieckim. dr Michał Klepka Współpraca sektora MŚP z B+R pod kątem rozwoju potencjału innowacyjnego sektora MŚP w województwie mazowieckim dr Michał Klepka Współpraca - formy Nieformalne spotkania Praktyki studenckie Zamawiane prace

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata 2011-2020 Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 MOśLIWO LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 2013 Działalno alność PARP na rzecz wspierania rozwoju i innowacyjności ci polskich przedsiębiorstw Izabela WójtowiczW Dyrektor Zespołu

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ Celem Programu jest promowanie inwestycji przedsiębiorstw w badania i innowacje oraz rozwijanie powiązań i synergii między przedsiębiorstwami, ośrodkami badawczo-rozwojowymi

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej Wrocław, 02.06.2010 Materiał prasowy Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej W sprawnym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa coraz większego znaczenia nabierają zintegrowane systemy informatyczne.

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Działalność innowacyjna w Polsce

Działalność innowacyjna w Polsce GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, październik 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS AKTYWNOŚĆ INNOWACYJNA Działalność innowacyjna to całokształt działań naukowych,

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Zielona Góra, 22 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Zielona Góra, 22 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Zielona Góra, 22 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU maj-czerwiec, 2013 ul. Hoża 20 \ ul. Wspólna 1/3 \ 00-529 Warszawa \ tel. +48 (22) 529 27 18 \ fax +48 (22) 628 09 22 ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Olsztyn, 14 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Olsztyn, 14 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Olsztyn, 14 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910

Bardziej szczegółowo

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r.

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Innowacje i Inteligentny Rozwój Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Wsparcie innowacyjności w latach 2014-2020 W perspektywie 2014-2020 wsparcie

Bardziej szczegółowo

Regionalne Strategie Innowacji

Regionalne Strategie Innowacji V Krajowe Forum Informacyjno-Edukacyjne dla MŚP Regionalne Strategie Innowacji Warszawa, 19-20.09.2005 r. Aleksander Bąkowski Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE Konkurencyjność a innowacje

Bardziej szczegółowo

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI 2012-04-24 Jacek Woźniak Pełnomocnik Zarządu WM ds. planowania strategicznego WYZWANIA ORAZ SILNE STRONY MIAST KRAKÓW KATOWICE Źródło: Raport

Bardziej szczegółowo

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników 2010 Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników Paulina Zadura-Lichota Zespół Przedsiębiorczości Warszawa, styczeń 2010 r. Pojęcie inteligentnej organizacji Organizacja inteligentna

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

Rozwój innowacyjności regionów w Polsce uwarunkowania, stan obecny i perspektywy

Rozwój innowacyjności regionów w Polsce uwarunkowania, stan obecny i perspektywy 2013 2012 dr Joanna Hołub Iwan Rozwój innowacyjności regionów w Polsce uwarunkowania, stan obecny i perspektywy REGIONALNE SYSTEMY INNOWACJI W POLSCE doświadczenia i perspektywy Warszawa, 8 lutego 2013

Bardziej szczegółowo

Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT]

Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT] Wytyczne dotyczące przygotowania raportu z Audytu Marketingowego Młodej Firmy zał. nr 3 do umowy Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT] NAZWA AUDYTOWANEJ FIRMY:.. ADRES:. DATA PRZEKAZANIA PRZEPROWADZENIA

Bardziej szczegółowo

Zaprojektuj Swój Zysk w liczbach

Zaprojektuj Swój Zysk w liczbach Materiały dodatkowe Zaprojektuj Swój Zysk w liczbach 3.5 roku 2008 2011 550 firm róŝnej wielkości; początkujących i zaawansowanych 100 projektantów i studiów projektowych objętych warsztatami 30 partnerów

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna.

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. ekspert: Szymon Medalion prowadząca: Marzena Szewczyk-Nelson Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT I-A PRAWNO-TEORETYCZNE PODSTAWY PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH Czym jest innowacja? Możliwe źródła Wewnętrzne i zewnętrzne źródła informacji o innowacji w przedsiębiorstwie.

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce?

Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce? Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce? Wojciech Cellary Katedra Technologii Informacyjnych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Mansfelda 4, 60-854 Poznań

Bardziej szczegółowo

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe Programy Operacyjne (PO) Krajowe Programy Operacyjne (PO) 16 Regionalnych

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP Iwona Szendel Dyrektor Zespołu Instrumentów Inwestycyjnych Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Unia Europejska wspiera eksport mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw z województwa wielkopolskiego

Unia Europejska wspiera eksport mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw z województwa wielkopolskiego Unia Europejska wspiera eksport mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw z województwa wielkopolskiego Dnia 20.08.2015 r. został ogłoszony konkurs w ramach poddziałania 1.4.1 Kompleksowe wsparcie działalności

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

DOTACJE NA INNOWACJE W POLIGRAFII 2014-2020

DOTACJE NA INNOWACJE W POLIGRAFII 2014-2020 DOTACJE NA INNOWACJE W POLIGRAFII 2014-2020 inż. Paweł Szarubka Integrator Systemów Poligraficznych Sp. z o.o. Reprograf Group Warszawa Polska poligrafia posiada bardzo duży potencjał, a dzięki ogromnym

Bardziej szczegółowo

Bariery innowacyjności polskich firm

Bariery innowacyjności polskich firm Bariery innowacyjności polskich firm Anna Wziątek-Kubiak Seminarium PARP W kierunku innowacyjnych przedsiębiorstw i innowacyjnej gospodarki 1 luty, 2011 Na tle UE niski jest udział firm innowacyjnych w

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych Jaka jest Rola MJWPU? Wprowadzanie w świat finansowania innowacji na Mazowszu

Bardziej szczegółowo

Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia. Lech Światły

Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia. Lech Światły Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia Lech Światły P r o j e k t y z w iązane z I N N O W A C J A M I z r e a l i z o w a n e p r z e z K u j a w s k o - P o m o r s k i Z w iązek

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność źródłem przewagi konkurencyjnej

Innowacyjność źródłem przewagi konkurencyjnej Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wykład w ramach VII edycji Światowego Tygodnia Przedsiębiorczości 17-23.11.2014 r. Innowacyjność źródłem przewagi

Bardziej szczegółowo

O dofinansowanie mogą starać się przedsiębiorstwa z sektora MSP (mikroprzedsiębiorstwa, małe przedsiębiorstwa oraz średnie przedsiębiorstwa).

O dofinansowanie mogą starać się przedsiębiorstwa z sektora MSP (mikroprzedsiębiorstwa, małe przedsiębiorstwa oraz średnie przedsiębiorstwa). Program: Regionalny Program Województwa Wielkopolskiego Priorytet: 1 Konkurencyjność przedsiębiorstw Działanie: 1.2 Wsparcie rozwoju MSP Działanie skierowane jest do małych i średnich firm, chcących rozwijać

Bardziej szczegółowo

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Założeniem POIR jest wsparcie realizacji całego procesu powstawania

Bardziej szczegółowo

CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH. Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020

CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH. Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020 CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020 Krajowe programy Program Operacyjny Inteligentny Rozwój (POIR) 2014-2020 Celem POIR jest zwiększenie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Michał Janas Centrum Wspierania Biznesu w Rzeszowie www.spp.org.pl Plan 1) PHARE 2002 2) 3) Phare 2002 Program Rozwoju Przedsiębiorstw Usługi doradcze w następuj

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Fundusze strukturalne - aktualne możliwości wsparcia finansowego startup-ów i innowacji

Fundusze strukturalne - aktualne możliwości wsparcia finansowego startup-ów i innowacji Fundusze strukturalne - aktualne możliwości wsparcia finansowego startup-ów i innowacji Monika Grajewska 17 listopad 2007r. Programy Operacyjne w latach 2007-2013 16 Regionalnych Programów Operacyjnych

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wacław Jarmołowicz Dawid Piątek ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wprowadzenie Celem opracowania jest ogólna charakterystyka przemian w tym przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Artykuł wprowadzający do e-debaty Sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) ma istotne

Bardziej szczegółowo

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE Możliwo liwości finansowania branży y IT z funduszy UE CO TO JEST DOTACJA? Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową W wielu przypadkach jest to refundacja kosztów, które przedsiębiorca poniósł. Dlatego

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Wrocław, 9 kwietnia 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Własność intelektualna kluczem do konkurencyjności polskich MSP

Własność intelektualna kluczem do konkurencyjności polskich MSP Własność intelektualna kluczem do konkurencyjności polskich MSP dr Alina Warzecha Gliwicka Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości 17 czerwca 2009 r Gliwice Główne bariery występujące wśród MSP BARIERA ŚWIADOMOŚCI

Bardziej szczegółowo

Finansowanie uczelni a konkurencyjność szkolnictwa wyższego Seminarium eksperckie Kancelarii Prezydenta RP

Finansowanie uczelni a konkurencyjność szkolnictwa wyższego Seminarium eksperckie Kancelarii Prezydenta RP Finansowanie uczelni a konkurencyjność szkolnictwa wyższego Seminarium eksperckie Kancelarii Prezydenta RP 11 lipca 2013 r. Pałac Prezydencki Opracowanie: Biuro Projektów Programowych KPRP Nadchodzi kryzys

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020. Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020. Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020 Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka Cel główny WRPO 2014+: Poprawa konkurencyjności i spójności województwa Alokacja środków

Bardziej szczegółowo

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP STRESZCZENIE Tablica wyników Unii innowacji 2015: w ostatnim roku ogólny postęp wyników w

Bardziej szczegółowo

Oferta PARP dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej na lata 2014-2020

Oferta PARP dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej na lata 2014-2020 2014 Jakub Moskal Dyrektor Departamentu Koordynacji Wdrażania Programów PARP Oferta PARP dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej na lata 2014-2020 Warszawa, 5 czerwca 2014 r. Nowa perspektywa

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo