Manipulacja w prasie lokalnej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Manipulacja w prasie lokalnej"

Transkrypt

1 Manipulacja w prasie lokalnej 1. Wstęp Dziennikarze lokalni, podobnie jak ich koledzy z mediów ogólnopolskich, dobrze wiedzą, że te same fakty można odmiennie interpretować w zależności od dokonanych zabiegów redakcyjnych. Analizie poddano wybraną lokalną prasę z obszaru województw: pomorskiego, zachodniopomorskiego i kujawsko-pomorskiego zgodnie z poniższym zestawieniem: Lp. Tytuł Zasięg 1 Dziennik Bałtycki Dziennik Słupski Echo Ziemi Lęborskiej 2 Głos Pomorza 3 Głos Słupski 4 Gazeta Pomorska 5 Nowości 6 Toruń Gazeta Wyborcza 7 Trójmiasto Gazeta Wyborcza 8 Moje Miasto 9 Lębork Nasze Miasto Wspólna Sprawa woj. pomorskie dodatek pn.-pt. obejmujący dawne woj. słupskie dodatek w pt. obejmujący pow. lęborski części woj. pomorskiego i zachodniopomorskiego obejmujące dawne woj. słupskie i dawne woj. koszalińskie cześć woj. pomorskiego obejmująca dawne woj. słupskie woj. kujawsko-pomorskie część woj. kujawsko-pomorskiego obejmująca dawne woj. toruńskie dodatek GW na część woj. kujawsko-pomorskiego obejmującą dawne woj. toruńskie dodatek GW na woj. pomorskie cześć woj. pomorskiego obejmująca dawne woj. słupskie cześć woj. pomorskiego obejmująca Lębork Tabela 1. Wykaz prasy lokalnej objętej analizą 2. Główne obszary lokalnej manipulacji 2.a. Manipulacja tytułem i elementami wiodącymi. Tytuł ma przyciągnąć uwagę i kształtować wyjściowe nastawienie odbiorcy. Podobną rolę pełnią uzupełniające tytuł i zwykle wytłuszczone: pod- i nadtytuły, akapit wprowadzający, śródtytuły oraz podpisy pod zdjęciami. Całą tę klasę obiektów można nazwać tekstowymi elementami wiodącymi. 207

2 Tytuł może skłaniać do dezaprobaty lub potępienia Tuż po pierwszej turze wyborów prezydenckich 2005r. Dziennik Bałtycki poinformował na pierwszej stronie o sugestii członka sztabu wyborczego PiS Jacka Kurskiego, iż dziadek Donalda Tuska wstąpił na ochotnika do Wehrmachtu. Artykuł zatytułowano PiS sięgnął po Wehrmacht (01). Przesłanie o nikczemności tego posunięcia gazeta buduje nie tylko tytułem, ale także przez obrazowe sformułowania w elementach wiodących: uderzony poniżej pasa (nadtytuł), przekroczenie granic przyzwoitości i zaatakowano dobrą pamięć (pod zdjęciem) oraz człowiek plugawy (akapit wprowadzający). Głos Pomorza tytułem Bullterier rzuca błotem w Tuska (rys.1) nadaje wypowiedzi Kurskiego charakter szczucia wściekłym psem zamiast merytorycznej kampanii (03). Dla Nowości zagrywka Kurskiego to typowy polityczny hak obliczony na zastraszenie nieuczciwy chwyt. Stąd tytuł Hak z Wehrmachtem (05). Rys.1. Elementy wiodące kształtują pierwsze wrażenie (03) Oto porównawcze zestawienie zabiegów w tekstowych elementach wiodących kształtujących klimat dezaprobaty dla Kurskiego: Głos Pomorza Dziennik Bałtycki Nowości Bullterier rzuca błotem w Tuska Kaczyński przeprosił za swojego bullteriera bulterier rzuca błotem czarna propaganda czarna kampania insynuacje, oszczerstwa Kurski się wycofuje T Y T U Ł PiS sięgnął po Wehrmacht Cios w pamięć Wielki kac po ataku Za czarną kampanię S U GESTYWNE S F ORMUŁOW AN I A W E L E M E N T AC H uderzony poniżej pasa zaatakowano pamięć najbliższych przekroczenie granic przyzwoitości człowiek plugawy cios w pamięć wielki kac czeka na wyrok sądu czarna kampania Hak z Wehrmachtem Gra z dziadkiem przegrana WIODĄC Y C H hak cios poniżej pasa czarna kampania bulterier Tabela 2. Zestawienie sformułowań tekstowych elementów wiodących, kształtujących negatywny (nikczemny) wizerunek postępowania J.Kurskiego. (03) (04) (01)(02)(06)(08) (05)(07) 208

3 Lokalne media wielokrotnie przyrównują Kurskiego do bulteriera symbolu zaciekłej agresji. Ten styl kampanii określany jest obrazowo ponurym terminem czarnego PR. W tytułach dominuje słownictwo negatywne, wskazujące na złamanie przez sztabowca PiS-u dobrych obyczajów. Lokalne media nie omieszkały też zauważyć, że Kurski się wycofuje, gdy nie potrafi wskazać konkretnych dowodów. Opis tchórzliwego i podstępnego charakteru działań Kurskiego przypieczętowuje zapożyczone z boksu określenie cios poniżej pasa. Technika mediów wykorzystująca tytuły do przyciągania uwagi czytelników, jest równocześnie używana do nadawania kierunku myślenia odbiorcom artykułu według ustalonej tezy redaktora. Obiektywnie relacjonowany news zastępowany jest przez news pozytywny, korzystny lub negatywny, niekorzystny. Tytuł demaskuje, szokuje, obnaża lub ośmiesza W poniedziałek 13 lutego 2006r. PAP poinformowała, że prezydent jest bliski podjęcia decyzji o rozwiązaniu parlamentu (09). Napięcie rosło, a moment zapowiadanego wystąpienia prezydenta przekładano. Cała Polska wyczekiwała w napięciu. W wystąpieniu telewizyjnym o 21:10, powołując się na podpisany aneks do Paktu Stabilizacyjnego PiS-LPR- Samoobrona, prezydent ogłosił, że parlamentu nie rozwiąże. Wiele hałasu o nic - takim tytułem skwitowała następnego ranka na pierwszej stronie ten spektakl Gazeta Pomorska (09). Śródtytułem Niestabilna stabilizacja gazeta wykpiwa niestabilność koalicji. Śródtytuły Brat u brata oraz Strachy na Lachy podkreślają brak powagi i rozgrywanie pewnych rodzinnych interesów przez Kaczyńskich. Nowości tytułem Stabilizacja, że aż strach obnażają miałkość argumentacji prezydenta (10). Kreowanie napięcia i grę na emocjach demaskuje podtytuł: Emocje. To był horror. Po godzinach politycznego trzęsienia ziemi prezydent zostawił Sejm w spokoju. Na kolejnej stronie odnajdujemy znajome tytuły Wiele hałasu o nic i Strachy na Lachy (11). Częstą praktyką Głosu Pomorza są szokujące tytuły mające przyciągać uwagę czytelnika. Dla przykładu, gdy urzędnicy przydzielili matce z gromadką dzieci opróżnione po eksmisji mieszkanie, ale zapomnieli skreślić z ewidencji nazwisko poprzedniego lokatora, redaktor Piwka alarmuje tytułem Dostała mieszkanie z kryminalistą. Urzędnicy z niej zakpili chociaż mieszkanie było opróżnione (13). Gdy innym razem grupa radnych po 209

4 powrocie z roboczego wyjazdu do Grecji zapomniała przedstawić sprawozdania z efektów wyjazdu, Głos Pomorza punktuje celnym tytułem Radni przelecieli się do Grecji i przygważdża ostatecznie akapitem wprowadzającym: Sześć tysięcy złotych plus diety. Tyle kosztował miasto wyjazd czterech radnych do Grecji (14), sugerując, że nie był to roboczy wyjazd, tylko wycieczka! Niefrasobliwość władz lokalnych otwiera mediom szerokie pole do popisu. Przegląd prasy pokazuje, jak użyte słownictwo podkreśla w tytule aferalność, konflikt, sensacyjność i głupotę: Tytuły Proces za chama (15) Oskarżony prezydent Maciej K. (17) Prezydent doniósł na słupszczan (16) Burmistrz zakazany (18) Niezły gracz z niego (19) Nie grał czysto (19) Bezradny jak burmistrz (20) Nic nie może (22) opis sytuacji Proces prezydenta Słupska oskarżonego o zniewagę słowami Ja z tym chamem nie będę rozmawiał. Prezydent zażądał wyłączenia jawności. Prezydent Słupska zażądał ścigania przez prokuratora 24 osób, które złożyły skargę obywatelską w sprawie podejrzenia o korupcję w urzędzie. Proces burmistrza Ustki oskarżonego o fałszowanie dokumentów. Oskarżony zawnioskował o zakaz ujawniania jego wizerunku. Burmistrz Lęborka odpowiadając na interpelacje radnych wskazuje na ograniczenia prawne. Arogancja, hipokryzja i wstyd (21) Radni Lęborka zdecydowali, że nie będą zlecać zewnętrznej kontroli rozliczenia dotacji dla stowarzyszenia, któremu prezesuje wiceprzewodniczący Rady. Tabela 3. Przykładowe tytuły z lokalnej prasy mające obnażać nieuczciwość, nieudolność i arogancję władz samorządowych. Dzięki wyrazistym i kąśliwym tytułom pomorskie media kreują prezydenta Słupska na raptusa i zarozumiałego bufona, który wszystkich obraża, nie szanuje zwykłych obywateli i nadwrażliwie chroni swoją cześć. Gdy został pozwany przez radnego, wystąpił o sądowy zakaz upowszechniania swojego wizerunku, co w przypadku osoby powszechnie rozpoznawalnej mija się z sensem. Na jego własne życzenie media zastąpiły prezydenta Macieja Kobylińskiego sformułowaniem prezydent Maciej K.. Stawia to go w oczach czytelników na równi z przestępcami - sam skazał siebie jeszcze przed wyrokiem sądu (17). Burmistrz Ustki Jacek Graczyk zawnioskował o sądowy zakaz upubliczniania swojego wizerunku w procesie o domniemane fałszerstwo. Dziennik Słupski w nadtytule i akapicie wprowadzającym uszczypliwie zaznacza, że już na wstępie stał się on dla mieszkańców Ustki przestępcą i Jackiem G.. W tytułach pojawia się też skojarzeniowa gra słów: Burmistrz zakazany (18) - brzmi prawie jak Burmistrz skazany, oraz Niezły gracz z niego gdzie gracz to drwina z nazwiska burmistrza Graczyk (19). Zmanipulowany tytuł, pod-, nad-, śródtytuł, podpis pod zdjęciem mają na celu zaakcentowanie niezwykłości przekazu, uwypuklenie wybranych aspektów sprawy, ośmieszenie, zaalarmowanie. Pierwsze wrażenie i efekt świeżości to klucz w zawładnięciu 210

5 dalszym postrzeganiem tematu przez czytelnika, dlatego dominują tu określenia barwne, dosadne, krzykliwe, nieadekwatne znaczeniem, oceniające - wyraźnie coś sugerujące. 2.b. Manipulacja obrazem Lokalna prasa przez dobór fotografii, rysunku czy fotomontaż stara się ukierunkować postrzeganie towarzyszącej im treści. Zdjęciem można ośmieszyć Dziennikarze Głosu Pomorza szybko rozszyfrowali niepohamowaną chęć posła Wierzejskiego (LPR) do skupiania na sobie uwagi mediów przez wygłaszanie dziwacznych poglądów. Wypowiedzi naszego bohatera zilustrowane zostały więc zdjęciami niedwuznacznie sugerującymi prymitywizm posła. Grymas przypominający ziewanie, obgryzanie paznokci (rys.2) - to zachowania, które nie przystoją osobie publicznej (23)(24). Ciemnogród szuka rozgłosu to przesłanie tych zdjęć. Rys. 2. Ośmieszające zdjęcia przez wyznaczenie czytelnikowi kierunku postrzegania polityka jako osoby prymitywnej deprecjonujące poglądy posła W.Wierzejskiego (23)(24) Zdjęcie dodaje tekstowi ekspresji Gorącą atmosferę wyborczą i zaciekłą walkę sztabów Tuska i Kaczyńskiego doskonale oddaje to zdjęcie z toruńskich Nowości(rys.3). Na jeszcze ciepły plakat Lecha Kaczyńskiego klejony jest pospiesznie wizerunek jego konkurenta (25). Rys. 3. Gorączka przedwyborcza (25) 211

6 Zdjęciem można skazać jeszcze przed wyrokiem Tęgie medialne baty zebrali wspomniani w przykładzie 3. włodarze Słupska i Ustki. Wnioskowanie o sądową ochronę wizerunku jako osoby oskarżonej nie wyszło im na dobre. Ochrona ta realizowana jest przez umieszczenie na zdjęciu czarnego prostokąta zakrywającego oczy co sprawdza się w przypadku osób mało znanych. W przypadku osób publicznych prostokąt taki zamiast chronić oznacza raczej piętno kryminalisty (rys.4). Rys. 4. Czarne prostokąty na oczach nie chronią wizerunku osób publicznych, natomiast przyklejają im łatkę osoby skazanej jeszcze przed zakończeniem procesu. (15)(17)(18)(19) 212

7 Grafika i fotomontaż sugestywniej oddają przenośnię. Efektywnym sposobem na przyciągnięcie uwagi czytelnika może być obraz wykreowany ręką plastyka czy grafika komputerowego. Głos Pomorza chcąc dobitnie zilustrować jak nienaturalnie silną pozycję ma w Słupsku sędzia Mikliński, Prezes Sądu Okręgowego, wzbogacił krytyczny tekst o fotomontaż (27). Oto olbrzymia postać prezesa góruje ponad gmachem sądu (rys.5). Jego wymowa jest oczywista - Mikliński jest nawet ponad prawem, on jest ponad wszystkim. Podstawą krytyki był fakt, że prezes bez najmniejszych skrupułów zatrudnia w podległych mu sądach swoich krewnych. Rys. 5. Fotomontaż ten sędzia jest ponad wszystkim. (27) Rys. 6. Fotomontaż tłum doklejony do budynku biurowca ( linie cięć) (28) Również autor tekstu Kłopotliwa darowizna w miesięczniku Lębork Nasze Miasto Wspólna Sprawa ze stycznia 2006r. uznał, że trzeba podrasować go fotomontażem (rys.6). Czy rzeczywiście przed budynkiem biurowca ABB odbywa się manifestacja? Przecież mamy środek zimy, a tu spreparowany tłum w lekkich ubraniach. Po chwili analizy odkrywamy tę manipulację (fotomontaż). Sklejono ze sobą trzy zdjęcia (28). Przesłanie, że nadchodzące wybory to loteria można wyrazić słowami, ale można też sugestywną grafiką (rys.7) jaka ukazała się w Nowościach (26). Na marginesie zauważmy, że tytuł sugeruje, iż to nie Polska i Polacy wygrają, czyli zyskają na wyborach. To Polskę wygra dla siebie któryś z kandydatów a to raczej niezbyt budująca konkluzja. Rys.7. Wybory to loteria (26) 213

8 Podobnie jak krzykliwy tytuł, tak i sugestywny obraz przyciąga uwagę czytelnika. Sugestia, uwypuklenie wyłącznie wybranego aspektu sprawy, ale niekiedy wypaczenie sensu czy zmylenie czytelnika to cele, które tą drogą osiągają gazety z Pomorza. Lokalna prasa docenia sugestywność obrazu, zarówno zdjęć jak i łatwiejszych w nadaniu im sugestywności form, tj. grafiki i fotomontażu. 2.c. Manipulacja sondażami Ukryć ilość głosów za zasłoną procentów Echo Ziemi Lęborskiej donosi, że w internetowej sondzie 42% ankietowanych odpowiedziało, ze słucha audycji radia Vigor nadawanych z lęborskiej redakcji Echa (29). Gazeta opatrzyła tekst triumfalnym tytułem Dziennik na fali (rys.8). Autor nie wspomniał jednak nic o wielkości grupy badanych i reprezentatywności wyniku. Internetowa sonda zbierała głosy jeszcze przez trzy dni po publikacji. Rys. 8. Procentowe wyniki kamuflują (29) Sondaże w imieniu Echa realizuje portal gdzie jeszcze dzisiaj można odnaleźć końcowe wyniki tej ankiety (rys.9). Prawda jest porażająca: na opcję tak oddano zaledwie 8 głosów, co oznacza, że na dzień publikacji łącznie oddano nie więcej niż 19 głosów (30). Powoływanie się na tak drastycznie niereprezentatywną sondę to nadużycie. Rys. 9. Rzeczywista ilość głosów. (30) Przemilczeć wady sondy, aby lepiej wabić i szokować Rys. 10. Czy sms-owa sonda może być reprezentatywna? (31) kandydat głosów Borowski 67 Tusk 63 Kaczyński 46 Korwin-Mikke 45 Lepper 8 Bochniarz 7 Tymiński 3 Kalinowski 2 Tab. 4. Liczbowe wyniki sondy z rys. 11 (32) Rys.11. Dlaczego Borowski jest wyborczym faworytem? (25) 214

9 Głos Słupski tuż przed pierwszą prezydencką turą opublikował preferencje zebrane drogą sms-ową (31). Zaskakująco prowadzi H.Bochniarz z 33,7%(rys.10). Brak informacji na temat liczby oddanych głosów oraz selektywność ankietowanych ograniczona do posiadaczy telefonów komórkowych kładą się cieniem na tym badaniu. Nowości tuż przed ciszą wyborczą. informują co sądzą torunianie (rys.11). Diagnozę postawiono internetowo. Akapit wprowadzający obwieszcza Marek Borowski na czele rankingu wyborczego (25). W tekście przywołuje się jedynie zwycięzców rankingu, pomijając istotne szczegóły. Na prośbę autora redakcja udostępniła liczbowe wyniki sondy (tab.4). Reprezentatywność badania jest daleka od standardów. Łącznie oddano zaledwie 241 głosów (32). W lutym 2006r. Nowości publikują wyniki internetowej sondy z pytaniem Czy koalicja PiS, LPR i Samoobrony dotrwa do końca kadencji? (33). Zdanie to podziela prawie 80% respondentów. Jednak brakuje komentarza na temat reprezentatywności badania. W redakcji dowiedzieliśmy się, że czytelnicy odpowiedzieli: Tak - 101, Nie 445 (32). Razem 546 głosów - tym razem troszeczkę bliżej standardu jakim jest próba ponad tysiąca respondentów. Dziennik Bałtycki opublikował r. wyniki własnego sondażu (34). Aż 72% internautów odpowiedziało, że to źle iż Kaczyński zastąpił Marcinkiewicza na stanowisku premiera (rys.12). Penetrując portal autor ustalił, że na wszystkie opcje razem oddano nie więcej niż 96 głosów i to wyłącznie na Dolnym Śląsku prawie wszystkie we Wrocławiu (35). Dziennik przemilcza fakt, że głosowało mało respondentów oraz, że sonda nie dotyczy poglądów mieszkańców Pomorza chociaż publikuje ją pomorska gazeta z tytułem Nasza sonda. Jej niereprezentatywność pogłębia możliwość wielokrotnego głosowania. Rys. 12. Sonda z małej próby i obcego regionu. (34) Preparowanie wyników, aby przyciągać sondażami za wszelką cenę Interesującą praktykę zdemaskowaliśmy w Głosie Pomorza. Gazeta publikuje wyniki własnych sond internetowych z tzw. pytaniem tygodnia. Przez kilka dni wnikliwie śledziliśmy internetową sondę z pytaniem Czy Polsce grożą ataki terrorystyczne? (36). Stwierdzono, że kasowanie plików cookies umożliwia wielokrotne głosowanie! 215

10 Rys. 13. Te spreparowane dane procentowe są sprzeczne z wynikiem internetowym. (36) Rys. 14. Wyniki internetowe tuż po publikacji gazety (37) Drugiego dnia gazeta obwieściła, że na nie odpowiedziało 36,4%, zaś nie wiem 41,2% (rys.13). Przynajmniej jeden głos różnicy musiałby być między tymi opcjami, które różniły się aż o 4,8 punktu procentowego. Łączna liczba głosów musiałaby więc wynosić minimum 20. Zaglądając do internetu o g. 8:30 w dniu publikacji zobaczyliśmy zaledwie 14 oddanych głosów (rys.14) (37). Oznacza to, że wyniki procentowe w gazecie zostały spreparowane. Ludzie na ogół nie chcą być w swych opiniach osamotnieni. Gdy ludzie nie mają wystarczającej wiedzy o zjawiskach, łatwo i bezkrytycznie przyjmują sądy otoczenia. Cóż dopiero, gdy opinie przytacza lokalna gazeta. W takich sytuacjach sondaże rzekomo odzwierciedlające poglądy innych mogą mocno ukształtować kierunek myślenia czytelników. Mała populacja badanych, ograniczenie się do osób korzystających z internetu, możliwość wielokrotnego głosowania z tego samego komputera, podawanie fikcyjnych danych, przemilczanie istotnych okoliczności, od których zależy interpretacja wyników to najczęstsze powody małej wiarygodności wyników sond przeprowadzanych przez gazety lokalne. 2.d. Komentarze, opinie, analizy Problem obiektywności mediów ujawnia się wyraźnie, gdy dokonują one na wszelkie sposoby oceny faktów lub wyrażania o nich opinii - co mieści się w szerokim pojęciu komentarza. To właśnie komentarze przekazują sugestie na temat tego co dane fakty znaczą dla czytelników. Lokalna prasa najchętniej komentuje przez: komentarz dziennikarza (por. rys.17) ocenę przez rankingi (por. rys.15, 16 i 18). oceny ekspertów, VIP-ów i opinie czytelników (por. rys.19) cytaty z publicznych wypowiedzi znanych osób (por. rys.15) towarzyszącą newsowi formę satyryczną (por.rys.16) 216

11 Satyra, cytat i ranking są doskonałym komentarzem W lipcu 2006r. po satyrycznej publikacji w niemieckiej Die Tageszeitung prezydent Lech Kaczyński odwołał swój wyjazd na dawno zaplanowany szczyt Trójkąta Weimarskiego. Pozornie unikając własnych ocen gazeta skrzętnie wykorzystuje ostre, ośmieszające słowa krytyki wypowiadane pod adresem prezydenta przez znanych polityków (38)(39). Chwaląc wypowiedź polityka opozycji gazeta, jego słowami, ośmiesza stanowisko PiS. (40) Przywołując niefortunną wypowiedź prezydenta gazeta ośmiesza jego linię obrony. (41) Rys. 15. Komentować, a tym samym oceniać, krytykować i ośmieszać można skutecznie także cytatami z wypowiedzi znanych osób udzielanych bez udziału redakcji gazety. Rysunek 16. Satyryczna forma działa na emocje. Często łączona jest z elementem graficznym. Taki komentarz głębiej zapada w pamięć i mocniej ukierunkowuje myślenie. (42)(43)(44) 217

12 Kancelaria Prezydenta tłumaczyła ten krok rzekomą niedyspozycją głowy państwa. Głos Pomorza nieprzychylnie komentował ten incydent - najchętniej cudzymi słowami (rys.15). Ustami polityków gazeta mówi, że to źle, iż błahe powody (katar), kompleksy lub ograniczone poczucie humoru destabilizują stosunki międzynarodowe (38)(39)(40). Sam prezydent również nie rozumie powagi sytuacji z rozbrajającą szczerością przyznając, że musiał zjeść znacznie mniej niż lubi (41). Satyryczne rysunki i rankingi to ulubiona forma komentowania wpadek polityków przez Dziennik Bałtycki i Głos Pomorza (rys.16). Dyżurny komentator podpowie co masz o tym myśleć Rys. 17. Dyżurny komentator zwalnia czytelnika z myślenia i zawsze przetłumaczy znaczenie politycznych wydarzeń. (45)(46) Prezydenckie orędzie o nierozwiązywaniu parlamentu z 13 lutego 2006r. zostało wytłumaczone Polakom przez dyżurnych komentatorów Nowości i Gazety Pomorskiej (45)(46). Nowości (45) Gazeta pomorska (46) Lepper i Giertych nie zapomną upokorzenia staniemy się widzami politycznych dreszczowców są w stanie uczynić wszystko, aby do przedterminowych zmagań elekcyjnych nie doszło spektakl dwóch wytrawnych aktorów polityczna telenowela upokorzeni politycy Samoobrony i LPR-u papier podpisany z pistoletem przy skroni stabilizacyjna spółka z bardzo ograniczoną odpowiedzialnością przedziwne orędzie prezydent ośmieszył swój urząd thriller jak w najlepszym filmie grozy Hitchcocka politycy stanęli na baczność czekając na łaskawe orędzie aktorom-bliźniakom z filmu sprzed 40 lat udało się niemądra przyczyna rozbrajającej zadymy naprężyli muskuły i postraszyli partnerów mądra władza wysila rozum, nie wątłe mięśnie postawiono na nogi pół Polski, by wytargować jednozdaniowy aneks szczyt obłudy komedia groteskowe fajerwerki Tab. 5. Sformułowania wytyczające negatywny sposób interpretowania orędzia prezydenta. (45)(46) 218

13 Nie obyło się bez nawiązania do dziwności bliźniaków i ich urwisowatych ról w filmie czterdzieści lat wcześniej (rys.17). Generalnie chodziło tylko o upokorzenie koalicjantów i wyciśnięcie z nich kolejnych ustępstw, zaś posłom zbyt zależy na posadach, aby dopuścili do rozwiązania parlamentu. Ekspresyjne i oceniające wyrażenia redakcyjnych komentatorów oświecają nas, iż była to zadyma dwóch wytrawnych aktorów-bliźniaków. Chwalą i ganią, abyś wiedział co dobre Głos Pomorza znalazł sposób na powiedzenie czytelnikom czy coś jest dobre czy złe. Przyznaje po prostu plusa lub minusa i nie tłumaczy się specjalnie dlaczego (rys.18). Jeśli coś mu się podoba - chwali, jeżeli się nie podoba - gani. Widząc duży krzyżyk (plusa) czytelnik wie, że to dobra rzecz, jeszcze zanim zacznie o niej czytać. Tak działa komentowanie przez Barometr polityczny. Rys. 18. Pochwała i nagana to tez komentarz (47) Komentarze nieobiektywnych ekspertów i jednostronna dobór komentarzy czytelników oraz oponentów POLITYCY EKSPERCI CZYTELNICY R A Z E M przychylne nieprzychylne Powierzchnie komentarzy przychylnych i nieprzychylnych PiS (opr.wł.) Rys. 19. Tendencyjna selekcja komentarzy. Komentujący eksperci nie są bezstronni. Znani są z sympatii do partii opozycyjnych wobec PiS. (48)(49)(50) 219

14 Dziennik Bałtycki zamieścił 10 lipca 2006r. obszerny materiał na temat okoliczności ustąpienia przez Kazimierza Marcinkiewicza ze stanowiska premiera na rzecz Jarosława Kaczyńskiego (48). Wydarzenie zostało skomentowane przez ekspertów (rys.19). W tej sprawie nie spełniają oni warunku bezstronności. Publicystka Janina Paradowska znana jest ze swych lewicowych sympatii (51). Socjolog prof. Ireneusz Krzemiński nie kryje, że głosował na PO, gdyż pod żadnym pozorem nie chciał głosować na PiS (52). Politolog prof. Kazimierz Kik to ekspert programowy lewicy, działacz Polskiej Unii Socjaldemokratycznej, a później SLD (53). Zrozumiałe są ich nieprzychylne komentarze na temat PiS. Komentarzy udzielają też znani politycy. Widoczne jest, że na nieprzychylną wypowiedź lidera PO Donalda Tuska (49) gazeta przeznaczyła o 50% więcej miejsca niż na raczej przychylną wypowiedź Lecha Wałęsy (50). Z komentarzy internautów przytoczono 7 negatywnych i tylko jeden pozytywny. Charakter oceniający komentarzy doskonale oddają ich tytuły: Pozytywne: Trzeba szukać pozytywów Na to liczyłem Negatywe: Władza w czterech rękach dwóch braci Błędy Marcinkiewicza Maskarada Marcinkiewicz stał się groźny IV Rzeczpospolita runie Po co te zmiany? Zdecydowały osobiste emocje Prezydent na uwięzi Rodzinnym układom mówię nie! Aby zobrazować nierównowagę prezentacji stanowisk stron kolorem błękitnym zaznaczono komentarze pozytywne dla PiS (ok.20%), zaś pomarańczowym negatywne (por. też diagram rys.19). Komentarze lokalnej prasy najskuteczniej ukierunkowują czytelnika, gdyż wyraźnie wytyczają mu kierunek interpretowania faktów. Satyra jest komentarzem bardzo wygodnym, dobieranym tendencyjnie, bazującym na emocjach, stereotypach i uprzedzeniach, z którego nie trzeba się tłumaczyć. Komentujący eksperci często mają interes (polityczny, ideologiczny) w konkretnym naświetleniu faktów. Komentujący czytelnicy dobierani bywają selektywnie, aby ich wypowiedzi potwierdzały tezę autora tekstu. Komentarze i opinie są często celowo mieszane z tekstem newsa w sposób uniemożliwiający czytelnikowi odróżnienie opisu faktów od ich oceny (por. rys.29). To, co może być kłopotliwe w komentarzu wprost, doskonale mieści się w tendencyjnie dobranych cytatach z wypowiedzi znanych osób. 220

15 2.d. Manipulacja przez sąsiedztwo Sąsiedztwo uwydatnia kontrast Z przypadkowego sąsiedztwa i tytułów dwóch tekstów w Dzienniku Bałtyckim, można wysnuć przesłanie: Donald Tusk jest z leśnikami a Kaczyński się modli. Tusk spotyka się z ludźmi ( z leśnikami ), poznaje ich problemy i wyraża konkretne stanowiska w Rys. 20. Sąsiedztwo dwóch odmiennych w klimacie tekstów wzmacnia przychylną wymowę tego pierwszego. (54) (55) uwydatnia ludzką twarz kandydata PO. ważnych dla nich sprawach (54) - nie zgodzi się na prywatyzację Lasów Państwowych, zaś Kaczyński chroni się w częstochowskim klasztorze (55) - modlił się przed Cudownym Obrazem Matki Boskiej (rys.20). Tylko Tusk zasługuje na przywołanie jego nazwiska z imieniem już w tytule. Poświęcony mu tekst jest dłuższy o ok. 10%. Nazwisko Kaczyńskiego pada trzy razy, podczas gdy Tuska - cztery. Nazwę partii Tuska PO wymienia się dwukrotnie, zaś PiS tylko raz. Czytamy, że Tuska ciągnie do ludzi bo jeszcze spotkał się z góralami, zaś Kaczyński tylko odwiedził (brzmi prawie jak zwiedził ) Kraków. Przez takie proporcje, zabiegi językowe i kontrastowe zderzenie z sąsiadującym artykułem pierwszy tekst Sąsiedztwem można zasiewać wątpliwości Motyw pewnej osobowościowej dziwności i spiskowej natury braci Kaczyńskich bardzo często wypływa w lokalnej prasie. Takie hasła rzucane są bez podawania bliższego merytorycznego uzasadnienia. To bazowanie na stereotypach, obiegowej opinii i skłonności Polaków do dużej rezerwy i uprzedzeń wobec każdej inności (w tym przypadku unikatowości bliźniactwa). Bardzo wygodnie przemycać takie wątpliwości poprzez zaskakujące sąsiedztwo, oddziałujące na podświadomość i prowokujące negatywne skojarzenia. W 221

16 przedwyborczym wydaniu Nowości intryguje sąsiedztwo dziwnej zapowiedzi (rys.21) (56). Jakie to pomysły na Polskę mają dwaj przeklęci bracia? Czy chodzi może o bliźniaków Kaczyń skich? Rys.21. Sąsiedztwo zasiewa niepokój. (56) Artykułowi wyborczemu w Głosie Słupskim towarzyszy z kolei tekst Jacek i Placek (57)(58). Pisząc o ostatnim filmowym hicie gazeta odkurza stereotyp nieznośnych bliźniaków Jacka i Placka, który przylgnął do Kaczyńskich od czasu ich roli w filmie O dwóch takich, co ukradli księżyc (rys.22). Dlaczego nie porusza tego tematu w dziale kultura? Ironiczny wydźwięk tytułu może wpłynąć na postawę czytelnika zgłębiającego sąsiedni wyborczy artykuł. Rys. 22. Aluzyjne sąsiedztwo artykułu Jacek i Placek, kreuje atmosferę mniej przychylną dla Kaczyńskiego. (57) (58) Sąsiedztwem można skleić tytuły w nowe przesłanie W Lęborku oddano do użytku dawno oczekiwaną inwestycję drogową, której celem było uspokojenie ruchu kołowego oraz zwiększenie bezpieczeństwa rowerzystów i pieszych na głównej ulicy miasta. Osiągnięto to przez wydzielenie ścieżki rowerowej i bezpiecznych przejść dla pieszych, celowe miejscowe przewężenia jezdni, wysepki oraz zastąpienie dawnego skrzyżowania kompaktowym rondem. Piesi i rowerzyści zyskali, ruch się uspokoił, co oznacza, że generalnie samochody jadą wolniej. Nowa architektura drogi wymusza bowiem bezwzględne pierwszeństwo dla pieszych i rowerzystów. Zaniechanie właściwej polityki informacyjnej przygotowującej odpowiedni społeczny klimat dla akceptacji takiego rozwiązania sprawiło, że prasa wykreowała rzekome masowe niezadowolenie kierowców ze 222

17 ślimaczego tempa ruchu, całkowicie pomijając aspekt bezpieczeństwa. Małe, rondo miesięcznik Lębork Nasze Miasto okrzyknął z przekąsem rondem rowerzystów (rys.23). Artykuł pozornie chwalący Sukces Burmistrza nabiera negatywnego wymiaru przez sąsiedztwo drwiącego tekstu właśnie o rondzie (59)(60). Sukces Burmistrz Namyślaka RONDO ROWERZYSTÓW? - takie przesłanie trafia po sklejeniu tytułów. Subtelna sugestia, zakamuflowany komentarz jest istotą ukierunkowania postrzegania tematu poprzez umieszczanie w jego sąsiedztwie innych materiałów, często pozornie z nim nie związanych. Sąsiedztwo może powiększać kontrast pomiędzy opisywanymi faktami czy postawami, może zasiać niepokój, ośmieszyć lub zdemaskować. Rodzące się intuicyjne łatwe do przewidzenia skojarzenia bazujące na stereotypach i uprzedzeniach nie wymagają logicznego uzasadnienia - redakcja nie musi się z nich specjalnie tłumaczyć. Rys. 23. Sklejenie sąsiadujących tytułów wytwarza nowe negatywne przesłanie (59)(60) 3. Manipulacja przesłaniem Analizując newsa czytelnik zastanawia się zwykle jakie jest jego przesłanie, czyli co w istocie się dzieje, dlaczego i jakie to ma znaczenie. Dokonując odpowiednich zabiegów, w obszarach opisanych w rozdziale drugim, lokalne media w konsekwencji potrafią zmanipulować przesłanie oraz jego ważność dla czytelnika. Wyolbrzymianie sensacyjnego charakteru wydarzenia i kryptoreklama Nowości rzeczowo doniosły, że pracownicy CCP Toruń-Pacyfic zauważywszy pożar pobliskiej kamienicy i pobiegli obudzić mieszkańców (63). Wszyscy się ewakuowali dzięki tej pobudce, a pożar ugasili strażacy. Toruński dodatek do Gazety Wyborczej przypisał pracownikom firmy rolę wysoce sensacyjną. Służą temu tytuł Nieustraszeni i ekspresyjne wyrażenia w relacji: ogień hulał na dachu, języki ognia, Biegnijcie, macie tłuc szyby, 223

18 rozbijać drzwi, Pobiegłem tam by wyważyć drzwi (64). Ale żadne wyważanie drzwi i tłuczenie szyb nie były potrzebne, gdyż mieszkańcy obudzili się od stukania w okna.. Nowości Toruń Gazeta Wyborcza tytuł Nocny pożar przy ulicy Lubickiej (63) NIEUSTRASZENI (64) podtytuł Akcja. Pracownicy firmy Toruń-Pacyfic zauważyli Ułańska akcja pracowników firmy Toruń-Pacyfic ogień i obudzili lokatorów... ocaliła zdrowie... a może i życie... Tab. 6. Toruński dodatek Gazety Wyborczej nadał sensacyjny charakter relacji, która w wydaniu Nowości jest umiarkowana i rzeczowa. Przy okazji GW trzykrotnie wymienia nazwę Toruń-Pacyfic znanego producenta płatków śniadaniowych. Dodaje, że refleks i odwagę pracowników doceniły władze firmy, a zarząd przyznał im nagrody finansowe oraz po butelce dobrego wina. I któż z nas nie skusi się na miskę toruńskich płatków śniadaniowych, aby poczuć moc i bezpieczeństwo emanujące od ułańskiej załogi PCC Toruń-Pacyfic. Ta relacja to dobra reklama, a raczej kryptoreklama. Odwrócić znaczenie - Roztropnego ukazać jako głupca Rzeczpospolita ujawniła, iż podający się za profesora niejaki A. Cieślak przyznaje samorządom przeróżne certyfikaty (65). W imieniu istniejących tylko na papierze instytucji wymyślone tytuły przyznał 137 podmiotom (66). Gazeta wytyka naiwność złaknionych splendoru VIP-ów, którzy słono mu płacili. Podaje też pozytywny przykład roztropnego burmistrza Lęborka, który nie dał się skusić certyfikatem, nie odebrał certyfikatu i nie zapłacił ani złotówki. Kilka dni po później temat podjął Głos Pomorza (67). Już tytuł Lębork chwali się byle czym oraz nadtytuł lipne certyfikaty i wyróżnienia dla samorządowców wytyczają negatywny kontekst (rys.24). Głos kreuje obraz naiwnego i próżnego lęborskiego samorządu. Akapit Rys. 24. Tendencyjne skumulowanie negatywnych sformułowań ocennych w tekstowych elementach wiodących wyznacza wypaczony kontekst i deformuje znaczenie. (67) wprowadzający przesądza: Za 224

19 lipne trzeba było zapłacić osiem tysięcy złotych!. Nastawienie i dalsza percepcja czytelnika zostają przez to negatywnie ukierunkowane, pomimo tego, że Lębork nic nie zapłacił. Tę atmosferę podsyca śródtytuł Certyfikaty za krocie i kolejne sensacyjne sugestywne stwierdzenia typu: kulisy handlu certyfikatami, sposób na zarobienie na samorządach, naciąganie naiwnych samorządowców, życzy sobie osiem tysięcy, fikcyjna akademia i bezwartościowe wyróżnienia. Tylko wytrwały czytelnik dobrnie do wzmianki, że burmistrz Lęborka jednak nie zapłacił. Wprowadzający w błąd akapit wiodący oraz tytuły i sensacyjne stwierdzenia oceniające, wypaczają kontekst. Burmistrz nie dał się nabrać taki tytuł oddałby lepiej to wydarzenie. Lokalni dziennikarze często dosyć prostymi metodami próbują narzucić kierunek postrzegania faktów. W niektórych przypadkach ten zwyczaj wprowadza czytelników w błąd, co jest łamaniem dziennikarskiej etyki. Manipulując przesłaniem i jego ważnością lokalne media lubują się w rozbudzaniu nadmiernych obaw lub nadziei i wyolbrzymianiu sensacyjnego charakteru wydarzenia. Działania te naruszają m.in. pkt 10. Zasad Etyki Dziennikarskiej w Telewizji Polskiej S.A. (61) oraz pkt 21. rodz. II Dziennikarskiego Kodeksu Obyczajowego Konferencji Mediów Polskich (62). Łamanie etyki sprawia, że w przesłanie artykułu wplatana bywa też kryptoreklama. Lokalne media znają siłę pierwszego wrażenia. Więc już na początku tekstu wytyczają fałszywy kierunek postrzegania później przytaczanych faktów. Gdy media dostarczą nam mało konkretnych informacji, skłonni jesteśmy do postaw stereotypowych (automatycznych) dopowiadając sobie resztę wg naszych nawyków i utartych schematów, jak np. ogólnie rozpowszechniony przez media stereotyp, że politycy dbają przede wszystkim o własne interesy. Zła polityka kontaktów z lokalnymi mediami, a szczególnie zaniechanie prostowania błędnych publikacji oraz niedocenianie informowania prewencyjnego uprzedzającego nadciągające większe problemy ( chowanie głowy w piasek ) - to fundamentalne grzechy władz samorządowych. Wówczas siła mediów jest spotęgowana i mogą one zmieść te władze. Znamiennie w 2001r. napisała Gazeta Bocheńska: Nasz burmistrz rządził źle, więc poprzez cykl publikacji udało nam się go wymienić" (101). Przemilczanie istotnych faktów, uproszczenia, deformowanie kontekstu, zachwianie uczciwych proporcji w prezentacji argumentów stron, czy wręcz podawanie nieprawdy, to tylko niektóre działania mogące przyczynić się do postrzegania spraw w fałszywym, 225

20 nieobiektywnym świetle i podważenie wiarygodności władz samorządowych. Do czytelnika może docierać wówczas całkowicie odmienne przesłanie niż obiektywna wymowa faktów. Dodatkowo dzięki odpowiednim zabiegom redakcyjnym sprawy błahe przedstawiane bywają jako niezwykle istotne, zaś kwestie naprawdę ważne mogą być bagatelizowane (umniejszane, ośmieszane, lekceważone). 4. Zasięg tematu a sposób manipulacji 4.a. Manipulacje w odniesieniu do wydarzeń o znaczeniu lokalnym Krytyka za wszelka cenę - Oskarżanie na wyrost, bez względu na skutki Głos Pomorza odkrył, że w katalogu linków na stronie internetowej Lęborka, które zgłosili użytkownicy, znalazł się namiar na stowarzyszenie Kanaba, promujące legalizacje marihuany. Na link było ok. 300 kliknięć. Napisał więc sensacyjnie, że witryna Lęborka zachęca do palenia marihuany (69). Zwykły link, jeden z 500 w katalogu, nazywa reklamą. Wpis gościa na stronie miejskiej o treści KANABA był niepozorny i odnosił się do strony a administrator miejskiego serwisu nie zorientował się, co robi tak naprawdę to stowarzyszenie. Na jego stronie znajdujemy informację, że walczy o poprawę losu polskich rolników proponując nowe rodzaje upraw (prawda, że treść ta jest zwodnicza). Jeszcze przed publikacją prasową, a po telefonie od dziennikarza natychmiast link usunięto. Wydaje się, że użyte określenia: skandal, witryna Lęborka zachęcała do palenia marihuany, reklama marihuany są nieadekwatne do rangi wydarzenia (rys.25). Tekst zilustrowano zdjęciem policjanta, co zwykle sugeruje, że sprawa jest na tyle poważna, iż działania prowadzi policja a to nie było prawdą. To wszystko wypacza kontekst i skalę problemu. Rys. 25. Zdjęcie policjanta i krytyczne stwierdzenia w tytule oraz wytłuszczonych fragmentach tekstu już na wstępie kreują na wyrost atmosferę skandalu i sensacji. (69) 226

Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA

Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA październik 2014 Spis treści Wstęp... 3 Komentarz... 4 Rozdział I - Podsumowanie... 6 Rozdział II - Partie polityczne... 9 Rozdział III - Liderzy partii politycznych...

Bardziej szczegółowo

Raport medialny SCENA POLITYCZNA

Raport medialny SCENA POLITYCZNA Raport medialny SCENA POLITYCZNA marzec 2014 Spis treści Wstęp... 3 Komentarz... 4 Rozdział I - Podsumowanie... 6 Rozdział II - Partie polityczne... 10 Rozdział III - Liderzy partii politycznych... 13

Bardziej szczegółowo

Raport prasowy SCENA POLITYCZNA

Raport prasowy SCENA POLITYCZNA Raport prasowy SCENA POLITYCZNA listopad 2013 Spis treści Wstęp... 3 Komentarz... 4 Rozdział I - Podsumowanie... 7 Rozdział II - Partie polityczne... 10 Rozdział III - Liderzy partii politycznych... 13

Bardziej szczegółowo

Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA

Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA grudzień 2014 Spis treści Wstęp... 3 Komentarz... 4 Rozdział I - Podsumowanie... 6 Rozdział II - Partie polityczne... 8 Rozdział III - Liderzy partii politycznych...

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KORUPCJA, NEPOTYZM, NIEUCZCIWY LOBBING BS/2/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, STYCZEŃ 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KORUPCJA, NEPOTYZM, NIEUCZCIWY LOBBING BS/2/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, STYCZEŃ 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Wyższa frekwencja w drugiej turze?

Wyższa frekwencja w drugiej turze? Warszawa, 22.05.2015 Wyższa frekwencja w drugiej turze? Frekwencja podczas I tury wyborów była najniższa spośród wszystkich wyborów prezydenckich po 1990 roku - do urn poszło zaledwie 48,8% wyborców. Jest

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Art. 54.1. Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. 2. Cenzura prewencyjna

Bardziej szczegółowo

Marcin Rausch dyrektor działu reklamy Głos Dziennik Pomorza

Marcin Rausch dyrektor działu reklamy Głos Dziennik Pomorza Szanowni Państwo, mam przyjemność przedstawić Państwu kompleksową ofertę związaną ze zbliżającymi się wyborami samorządowymi. Oferta obejmuje wszystkie nośniki Głosu Dziennika Pomorza największej i najchętniej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2012 BS/150/2012 OCENA WIARYGODNOŚCI PROGRAMÓW INFORMACYJNYCH I PUBLICYSTYCZNYCH

Warszawa, listopad 2012 BS/150/2012 OCENA WIARYGODNOŚCI PROGRAMÓW INFORMACYJNYCH I PUBLICYSTYCZNYCH Warszawa, listopad 2012 BS/150/2012 OCENA WIARYGODNOŚCI PROGRAMÓW INFORMACYJNYCH I PUBLICYSTYCZNYCH Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

RANKING CYTOWAŃ I INFORMACJI

RANKING CYTOWAŃ I INFORMACJI RANKING CYTOWAŃ I INFORMACJI Okres badania: marzec 0 SPIS TREŚCI Ranking cytowań... Dzienniki ogólnopolskie... Dzienniki regionalne... Tygodniki ogólnopolskie... Ranking cytowań i informacji... 6 Dzienniki

Bardziej szczegółowo

Grupa Wydawnicza Gazet Lokalnych

Grupa Wydawnicza Gazet Lokalnych Grupa Wydawnicza Gazet Lokalnych Od 2004 r. www.extrapolska.pl Wydawnictwo Gazet Regionalnych Spółka Extra Media jest wydawnictwem w 100% z kapitałem polskim, od ponad 10 lat działającym na krajowym rynku

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJE UCZESTNICTWA I PREFERENCJE W WYBORACH PREZYDENCKICH NA NIESPEŁNA DWA MIESIĄCE PRZED GŁOSOWANIEM NR 40/2015

DEKLARACJE UCZESTNICTWA I PREFERENCJE W WYBORACH PREZYDENCKICH NA NIESPEŁNA DWA MIESIĄCE PRZED GŁOSOWANIEM NR 40/2015 Warszawa, marzec 2015 ISSN 2353-5822 NR 40/2015 DEKLARACJE UCZESTNICTWA I PREFERENCJE W WYBORACH PREZYDENCKICH NA NIESPEŁNA DWA MIESIĄCE PRZED GŁOSOWANIEM Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację

Bardziej szczegółowo

Brandle.pl. Przykładowe opisy kampanii

Brandle.pl. Przykładowe opisy kampanii Brandle.pl Przykładowe opisy kampanii Opis kampanii to zestaw wytycznych dla wykonawców (agentów). Jest on najważniejszym elementem założeń, które tworzysz za pomocą kreatora kampanii. Poniżej stworzyliśmy

Bardziej szczegółowo

Mapa zasięgów lokalnych wydań Gazety Wyborczej

Mapa zasięgów lokalnych wydań Gazety Wyborczej 1 Prezentacja Gazety Wyborczej Mapa zasięgów lokalnych wydań Gazety Wyborczej wydanie wydanie białostockie wydanie bydgoskie i toruńskie wydanie częstochowskie wydanie katowickie i bielskie wydanie kieleckie

Bardziej szczegółowo

Wizerunek organizacji pozarządowych. najważniejsze fakty 16% 24% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1

Wizerunek organizacji pozarządowych. najważniejsze fakty 16% 24% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1 Wizerunek organizacji pozarządowych najważniejsze fakty 24% 16% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1 Kiedy Polacy słyszą organizacja pozarządowa to myślą 79% 77% zajmują się głównie pomaganiem

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/147/2013 STOSUNEK DO PROTESTÓW ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH I ICH OCENA

Warszawa, październik 2013 BS/147/2013 STOSUNEK DO PROTESTÓW ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH I ICH OCENA Warszawa, październik 2013 BS/147/2013 STOSUNEK DO PROTESTÓW ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH I ICH OCENA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Oferta dzienników regionalnych. Biuro Reklamy Mediów Regionalnych

Oferta dzienników regionalnych. Biuro Reklamy Mediów Regionalnych Oferta dzienników regionalnych Biuro Reklamy Mediów Regionalnych Pakiet 13 Wschodni Echo Dnia Codzienna Nowiny Lubuska Pomorska Współczesna Głos - Pomorza Kurier Poranny Nowa Trybuna Opolska Bydgoski Nowości

Bardziej szczegółowo

Reklama na portalu Świata Przemysłu Farmaceutycznego specyfikacja techniczna

Reklama na portalu Świata Przemysłu Farmaceutycznego specyfikacja techniczna Reklama na portalu Świata Przemysłu Farmaceutycznego specyfikacja techniczna Formy reklamowe: 1. Billboard UP 1100zł netto Graficzny prostokąt reklamowy umieszczony centralnie w górnej części portalu,

Bardziej szczegółowo

Politikon IV ʼ10. Sondaż: Preferencje polityczne w kwietniu 2010. Wyniki sondażu dla PRÓBA REALIZACJA TERENOWA ANALIZA. Wykonawca:

Politikon IV ʼ10. Sondaż: Preferencje polityczne w kwietniu 2010. Wyniki sondażu dla PRÓBA REALIZACJA TERENOWA ANALIZA. Wykonawca: Politikon IV ʼ10 Sondaż: Preferencje polityczne w kwietniu 2010 PRÓBA Wyniki sondażu dla REALIZACJA TERENOWA Wykonawca: ANALIZA Warszawa, 30 marca 2010r. WIEDZA NOTA METODOLOGICZNA Czas realizacji badania:

Bardziej szczegółowo

Ranking cytowań i informacji

Ranking cytowań i informacji Ranking cytowań i informacji luty 0 Ranking cytowań W lutym liderem zestawienia w grupie dzienników ogólnopolskich została Gazeta Wyborcza (4). Najczęściej przytaczano opublikowane w GW wyniki sondażu

Bardziej szczegółowo

J a r o s ł a w K o r d z i ń s k i. Szanse. awansu. zawodowego

J a r o s ł a w K o r d z i ń s k i. Szanse. awansu. zawodowego J a r o s ł a w K o r d z i ń s k i Szanse awansu zawodowego J a r o s ł a w K o r d z i ń s k i Szanse awansu zawodowego Krokowa 2006 Szanse awansu zawodowego nauczycieli. Jarosław Kordziński Wszystkie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 97/2014 ODBIÓR KAMPANII WYBORCZEJ I AKTYWNOŚĆ POLITYCZNA W INTERNECIE

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 97/2014 ODBIÓR KAMPANII WYBORCZEJ I AKTYWNOŚĆ POLITYCZNA W INTERNECIE Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 97/2014 ODBIÓR KAMPANII WYBORCZEJ I AKTYWNOŚĆ POLITYCZNA W INTERNECIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Jak jeżdżą Polacy? Czy akceptujemy ograniczenia prędkości? Raport z badań opinii publicznej. Konferencja prasowa Warszawa, 28 października 2013 r.

Jak jeżdżą Polacy? Czy akceptujemy ograniczenia prędkości? Raport z badań opinii publicznej. Konferencja prasowa Warszawa, 28 października 2013 r. Jak jeżdżą Polacy? Czy akceptujemy ograniczenia prędkości? Raport z badań opinii publicznej Konferencja prasowa Warszawa, 28 października 2013 r. Prędkość a liczba zabitych 3 przyczyny powodujące największą

Bardziej szczegółowo

Najbardziej opiniotwórcze social media w Polsce

Najbardziej opiniotwórcze social media w Polsce Najbardziej Opis badania Najbardziej Analizę Najbardziej przeprowadzono na podstawie 544 przekazów z mediów (wycinków prasowych, programów radiowych i telewizyjnych) z okresu 1 30 czerwca 2012 r, w których

Bardziej szczegółowo

Ranking cytowań i informacji

Ranking cytowań i informacji Ranking cytowań i informacji marzec 0 Ranking cytowań W marcu liderem zestawienia w grupie dzienników ogólnopolskich została Gazeta Wyborcza (0). Wśród wielu publikacji dziennika cytowano między innymi

Bardziej szczegółowo

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Poziom Rozumienie ze słuchu Rozumienie tekstu pisanego Wypowiedź pisemna Wypowiedź ustna A1 Rozumiem proste słowa i potoczne

Bardziej szczegółowo

Najbardziej opiniotwórcze polskie media dekady: 2004-2013

Najbardziej opiniotwórcze polskie media dekady: 2004-2013 Najbardziej opiniotwórcze polskie media dekady: 2004-2013 Analiza częstotliwości cytowania poszczególnych mediów przez inne media na podstawie przekazów prasowych, telewizyjnych i radiowych z okresu od

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2011 BS/20/2011 STOSUNEK DO RZĄDU

Warszawa, luty 2011 BS/20/2011 STOSUNEK DO RZĄDU Warszawa, luty 2011 BS/20/2011 STOSUNEK DO RZĄDU Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia 4a,

Bardziej szczegółowo

Działanie DOSTĘPNI SAMORZĄDOWCY - PODSUMOWANIE KADENCJI 2010-2014

Działanie DOSTĘPNI SAMORZĄDOWCY - PODSUMOWANIE KADENCJI 2010-2014 Działanie DOSTĘPNI SAMORZĄDOWCY - PODSUMOWANIE KADENCJI 2010-2014 Materiał wypracowany w czasie Warsztatów Wprowadzających do tegorocznej edycji akcji Masz Głos, Masz wybór działanie Dostępni Samorządowcy

Bardziej szczegółowo

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ 1. Polityk roku 2003 w Polsce i na Świecie. Badanie CBOS 1. Wyjaśnij kim są poszczególne osoby wymienione w sondażu; 2. Jakie wydarzenia sprawiły,

Bardziej szczegółowo

TĘCZOWY KOŃ WYBORÓW 44% DLA PALIKOTA CZYLI POWYBORCZE OPINIE INTERNAUTÓW

TĘCZOWY KOŃ WYBORÓW 44% DLA PALIKOTA CZYLI POWYBORCZE OPINIE INTERNAUTÓW TĘCZOWY KOŃ WYBORÓW 44% DLA PALIKOTA CZYLI POWYBORCZE OPINIE INTERNAUTÓW Raport na podstawie materiałów dotyczących III Europejskiego Kongresu Kobiet, pochodzących z monitoringu Internetu, zgromadzonych

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość kreatywna, czyli jak nie dać się oszukać

Rachunkowość kreatywna, czyli jak nie dać się oszukać Rachunkowość kreatywna, czyli jak nie dać się oszukać Piotr Rybicki Karpacz, 7 czerwca 2014r. godz. 9.00-10.00 1 Plan spotkania Wstęp Rachunkowość kreatywna definicja Parę słów o zysku netto Przykłady

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 czerwca 2016 r. Poz. 929 USTAWA z dnia 22 czerwca 2016 r. o Radzie Mediów Narodowych 1) Art. 1. Ustawa określa zadania, kompetencje i organizację

Bardziej szczegółowo

Oferta promocyjna na stronie Milanówka

Oferta promocyjna na stronie Milanówka Oferta promocyjna na stronie Milanówka Niniejszym chcielibyśmy przedstawić Państwu ofertę promocyjną portalu milanowek24.info zawierającą niezwykle atrakcyjne i skuteczne formy promocji na stronie poświęconej

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej

Scenariusz lekcji wychowawczej Scenariusz lekcji wychowawczej Temat: Cele zajęć: Pomoce: Miejsce zajęć: Media zagrożenie czy błogosławieństwo? Dostarczenie wiedzy na temat mediów i regulacji ustawowych w tej dziedzinie w Polsce Uświadomienie

Bardziej szczegółowo

Co to jest konflikt, kiedy mówimy o konflikcie, co jest jego przyczyną?

Co to jest konflikt, kiedy mówimy o konflikcie, co jest jego przyczyną? MEDIACJE Co to jest konflikt, kiedy mówimy o konflikcie, co jest jego przyczyną? Konflikt to rozbieżność interesów lub przekonań stron. Ich dążenia nie mogą być zrealizowane równocześnie. Konflikt pojawia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA Szkoła realizuje cele i zadania wychowawcze na podstawie Ustawy o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

Łukasz Gibała Poseł na Sejm RP

Łukasz Gibała Poseł na Sejm RP Kraków, czerwca 2012 r. Szanowny Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów INTERPELACJA w sprawie konieczności udziału Polski w międzynarodowym porozumieniu Partnerstwo Otwartych Rządów (Open Government Partnership)

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu Kochasz? Powiedz STOP wariatom drogowym realizowanego w ramach projektu Junior Media

Regulamin konkursu Kochasz? Powiedz STOP wariatom drogowym realizowanego w ramach projektu Junior Media Regulamin konkursu Kochasz? Powiedz STOP wariatom drogowym realizowanego w ramach projektu Junior Media 1. Postanowienia ogólne 1. Konkurs będzie prowadzony pod nazwą Kochasz? Powiedz STOP wariatom drogowym

Bardziej szczegółowo

Komentarz. Poniżej znajdują się wybrane twierdzenia opinii, które są zgodne z argumentacją przytoczoną we Wniosku NASZ URSYNÓW:

Komentarz. Poniżej znajdują się wybrane twierdzenia opinii, które są zgodne z argumentacją przytoczoną we Wniosku NASZ URSYNÓW: Komentarz Klubu Radnych i Stowarzyszenia NASZ URSYNÓW do opinii prawnej Biura Prawnego m.st. Warszawy przygotowanej na zlecenie Burmistrza Dzielnicy Ursynów dotyczącej zbadania przesłanek do stwierdzenia

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 OPINIE O TELEWIZJI PUBLICZNEJ WARSZAWA, KWIECIEŃ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 OPINIE O TELEWIZJI PUBLICZNEJ WARSZAWA, KWIECIEŃ 95 CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET: http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Centrum Nowej Technologii

Centrum Nowej Technologii Centrum Nowej Technologii MAMY WEB DO INTERNETU prezentuje raport z badania Wizerunek firm w Internecie Badanie "Wizerunek firm w Internecie" zostało przeprowadzone w dniach 7-20 czerwca 2006 roku i wzięło

Bardziej szczegółowo

Opracował: Rafał Górniak Gra symulacyjna Budujemy wiatraki

Opracował: Rafał Górniak Gra symulacyjna Budujemy wiatraki Gra symulacyjna Budujemy wiatraki Cele gry - poznanie interesów różnych grup społecznych, których dotyczy budowa farmy wiatrowej - poznanie/ lepsze zrozumienie zalet i wad elektrowni wiatrowych - rozwój

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania MAJ 2012 2 Egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Jak promować i informować o Funduszach Europejskich wskazówki. Kraków, listopad 2012

Jak promować i informować o Funduszach Europejskich wskazówki. Kraków, listopad 2012 Jak promować i informować o Funduszach Europejskich wskazówki Kraków, listopad 2012 JĘZYK FUNDUSZY EUROPEJSKICH dlaczego bywa niezrozumiały? SPECJALISTYCZNY Cechy charakterystyczne języka FE SKOMPLIKOWANY

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 KANDYDOWANIE W WYBORACH PREZYDENCKICH WYSOKICH URZĘDNIKÓW PAŃSTWOWYCH WARSZAWA, GRUDZIEŃ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 KANDYDOWANIE W WYBORACH PREZYDENCKICH WYSOKICH URZĘDNIKÓW PAŃSTWOWYCH WARSZAWA, GRUDZIEŃ 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

gospodarowanie energią

gospodarowanie energią Konferencja pn. Racjonalne gospodarowanie energią 4 listopada 2010 roku Finansujący: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w ramach

Bardziej szczegółowo

Najbardziej opiniotwórcze polskie media w styczniu 2008 r.

Najbardziej opiniotwórcze polskie media w styczniu 2008 r. Najbardziej opiniotwórcze polskie media w styczniu 2008 r. Analiza częstotliwości cytowania poszczególnych mediów przez inne media na podstawie przekazów prasowych, telewizyjnych i radiowych z okresu od

Bardziej szczegółowo

Poznaj nasze podejście do rozwoju członków korpusu służby cywilnej.

Poznaj nasze podejście do rozwoju członków korpusu służby cywilnej. Poznaj nasze podejście do rozwoju członków korpusu służby cywilnej. Skorzystaj z dobrych praktyk i przekonaj się, jak niewielkie usprawnienia mogą przynieść znaczące efekty. Od ponad pięciu lat wdrażam

Bardziej szczegółowo

STRAŻ POŻARNA NA TLE INNYCH INSTYTUCJI ŻYCIA PUBLICZNEGO

STRAŻ POŻARNA NA TLE INNYCH INSTYTUCJI ŻYCIA PUBLICZNEGO STRAŻ POŻARNA NA TLE INNYCH INSTYTUCJI ŻYCIA PUBLICZNEGO raport z badań ilościowych dla Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej Warszawa, kwiecień 2010 SPIS TREŚCI Informacja o badaniu 3 Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU Zostań twarzą Programu Świebodzińska Rodzina 3+ Edycja lipiec 2015

REGULAMIN KONKURSU Zostań twarzą Programu Świebodzińska Rodzina 3+ Edycja lipiec 2015 REGULAMIN KONKURSU Zostań twarzą Programu Świebodzińska Rodzina 3+ Edycja lipiec 2015 1 Postanowienia ogólne 1. Organizatorem konkursu Zostań twarzą Programu Świebodzińska Rodzina 3+ jest Ośrodek Pomocy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2013 BS/78/2013 ZAGROŻENIE TERRORYZMEM

Warszawa, czerwiec 2013 BS/78/2013 ZAGROŻENIE TERRORYZMEM Warszawa, czerwiec 2013 BS/78/2013 ZAGROŻENIE TERRORYZMEM Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul.

Bardziej szczegółowo

Kto wygra drugą turę wyborów prezydenckich 2015 r.?

Kto wygra drugą turę wyborów prezydenckich 2015 r.? Kto wygra drugą turę wyborów prezydenckich 2015 r.? Spróbujmy odpowiedzieć na to pytanie korzystając jedynie z oficjalnych wyników wyborów z pierwszej tury w podziale na województwa. Opieramy się zatem

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYDAWNICZY

REGULAMIN WYDAWNICZY REGULAMIN WYDAWNICZY Czasopisma Internetowego Rodentia Sporządzony dnia 27 czerwca 2014 roku przez Właściciela Czasopisma Informacje ogólne 1. Czasopismo Internetowe Rodentia jest wydawane w drugą lub

Bardziej szczegółowo

E-WYKLUCZENIE w wieku dojrzałym

E-WYKLUCZENIE w wieku dojrzałym E-WYKLUCZENIE w wieku dojrzałym o czym warto pamiętać pracując z seniorami w bibliotece Poradnik powstał w ramach projektu Informacja dla obywateli cybernawigatorzy w bibliotekach, zainicjowanego przez

Bardziej szczegółowo

Sondaż CATI Przekraczanie dozwolonej prędkości. Warszawa, 28 października 2013 r.

Sondaż CATI Przekraczanie dozwolonej prędkości. Warszawa, 28 października 2013 r. Sondaż CATI Przekraczanie dozwolonej prędkości B a d a n i e o p i n i i p u b l i c z n e j d o t y c z ą c e k w e s t i i z w i ą z a n y c h z p r z e k r a c z a n i e m d o z w o l o n e j p r ę

Bardziej szczegółowo

Czy warto przygotować kampanię wyborczą w mediach społecznościowych i jak to zrobić?

Czy warto przygotować kampanię wyborczą w mediach społecznościowych i jak to zrobić? Czy warto przygotować kampanię wyborczą w mediach społecznościowych i jak to zrobić? Warsztat, Kongres Kobiet 9.05.2014 Czy social media są potrzebne w kampanii? Z internetu korzysta 61,4% Polaków (18,51

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012

Bardziej szczegółowo

kodeks etyki Kodeks Etyki Pracowników Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie

kodeks etyki Kodeks Etyki Pracowników Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie PROJEKT kodeks etyki pracowników wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej Kodeks Etyki Pracowników Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Rozdział I. Zasady

Bardziej szczegółowo

Sposoby prezentacji problemów w statystyce

Sposoby prezentacji problemów w statystyce S t r o n a 1 Dr Anna Rybak Instytut Informatyki Uniwersytet w Białymstoku Sposoby prezentacji problemów w statystyce Wprowadzenie W artykule zostaną zaprezentowane podstawowe zagadnienia z zakresu statystyki

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. pozostawić protest bez dalszego biegu. UZASADNIENIE

POSTANOWIENIE. pozostawić protest bez dalszego biegu. UZASADNIENIE Sygn. akt III SW 31/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 czerwca 2014 r. SSN Krzysztof Staryk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński SSN Jolanta Strusińska-Żukowska w sprawie

Bardziej szczegółowo

Samochód ważny element naszego życia.

Samochód ważny element naszego życia. Samochód ważny element naszego życia. Samochód dla wielu z nas jest podstawowym środkiem transportu bez którego nie wyobrażamy sobie funkcjonowania. Dzięki niemu możemy dojechać do pracy, na zakupy, na

Bardziej szczegółowo

BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA

BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA 1 1. WPROWADZENIE Każdy, kto zarządza organizacją, doskonale wie, jak wiele czynników zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych wpływa na funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Raport medialny (Wrzesień 2008)

Wstęp. Raport medialny (Wrzesień 2008) Analiza dzienników informacyjnych Wiadomości, Panorama, Wydarzenia, Fakty Wrzesień 2008 Wstęp Firma PRESS-SERVICE Monitoring Mediów sp. z o. o. od 1 do 30 września 2008 roku dokonała monitoringu czterech

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego klasy 4-6

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego klasy 4-6 klasy - Ocena Gramatyka i słownictwo uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie z łatwością buduje spójne zdania proste i złożone, poprawne pod względem gramatycznym i logicznym

Bardziej szczegółowo

Punkt Informacji Europejskiej Europe Direct - Miasto

Punkt Informacji Europejskiej Europe Direct - Miasto Fan page Punktu Informacji Europejskiej Europe Direct Grudzień 2014 Logo zgodne z wytycznymi dotyczącymi zawartości logo PIEED, bez nieostrości, przygotowana w odpowiedniej rozdzielczości (180 x 180 px),

Bardziej szczegółowo

Analiza przekazów mediowych dotyczących polskiego sektora bankowego w listopadzie 2003 roku

Analiza przekazów mediowych dotyczących polskiego sektora bankowego w listopadzie 2003 roku Analiza przekazów mediowych dotyczących polskiego sektora bankowego w listopadzie 2003 roku Raport ma na celu przybliżenie, w jaki sposób prezentowano w mediach polski sektor bankowy. Zestawienia zostały

Bardziej szczegółowo

ZASADY PISANIA CV. Co powinno się znaleźć w CV?

ZASADY PISANIA CV. Co powinno się znaleźć w CV? ZASADY PISANIA CV CV to Twoja zawodowa wizytówka. Ma w zwięzły sposób podawać wszystkie podstawowe informacje o Tobie, które mogą być istotne dla przyszłego pracodawcy. Po zapoznaniu się z CV powinien

Bardziej szczegółowo

Tytuły pakietu Big Press

Tytuły pakietu Big Press Tytuły pakietu Big Press Media Regionalne: Dziennik Wschodni Echo Dnia Gazeta Lubuska Gazeta Pomorska Gazeta Współczesna Głos - Dziennik Pomorza Kurier Poranny Nowa Trybuna Opolska Nowiny Edytor: Gazeta

Bardziej szczegółowo

Rysunek zwykle bardziej przemawia do wyobraźni niż kolumna liczb. Dlatego tak często dane statystyczne przedstawia się graficznie.

Rysunek zwykle bardziej przemawia do wyobraźni niż kolumna liczb. Dlatego tak często dane statystyczne przedstawia się graficznie. PROCENTY I DIAGRAMY Rysunek zwykle bardziej przemawia do wyobraźni niż kolumna liczb. Dlatego tak często dane statystyczne przedstawia się graficznie. Często spotykamy się z diagramami kołowymi. Przedstawiają

Bardziej szczegółowo

CZY POSIADANIE BRONI ZAPEWNIA POCZUCIE BEZPIECZEŃSTWA?

CZY POSIADANIE BRONI ZAPEWNIA POCZUCIE BEZPIECZEŃSTWA? CZY POSIADANIE BRONI ZAPEWNIA POCZUCIE BEZPIECZEŃSTWA? Warszawa, maj 2001 roku Zdecydowana większość respondentów (97%) nie ma broni palnej. Zaledwie co setny Polak przyznaje, że posiada pistolet. Co pięćdziesiąty

Bardziej szczegółowo

Biurowce. Jak się promujemy? Czym jest portal e-biurowce? Jak się zareklamować? PAKIET ZŁOTY PAKIET SREBRNY. www.e-biurowce.pl

Biurowce. Jak się promujemy? Czym jest portal e-biurowce? Jak się zareklamować? PAKIET ZŁOTY PAKIET SREBRNY. www.e-biurowce.pl Czym jest portal e-biurowce? Portal e-biurowce umożliwia wizerunkową i merytoryczną reklamę Państwa biurowca. Dzięki zestawieniu wszystkich materiałów tekstowych i graficznych, potencjalny najemca ma w

Bardziej szczegółowo

Marketing treści, e-pr.

Marketing treści, e-pr. Marketing treści, e-pr. Innowacyjny kanał dotarcia do nowych odbiorców, budowa wizerunku i zwiększanie rozpoznawalności marki poprzez samodzielne publikacje artykułów reklamowych Ad Pub. Ad Pub. Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Karty Dużej Rodziny. Jako element polityki prorodzinnej w Polsce. Autor: Michał Kot

Karty Dużej Rodziny. Jako element polityki prorodzinnej w Polsce. Autor: Michał Kot Karty Dużej Rodziny Jako element polityki prorodzinnej w Polsce Autor: Michał Kot Czy należy wspierać rodziny wielodzietne? Odpowiedź na pytanie postawione w tytule nie jest wcale dla wielu osób oczywista

Bardziej szczegółowo

Kto zasiądzie w parlamencie?

Kto zasiądzie w parlamencie? Mateusz Zaremba, Uniwersytet SWPS Kto zasiądzie w parlamencie? Wybory do parlamentu dostarczają politologom interesujących danych. Pozwalają dokonać wstępnego rozpoznania zmian, jakie zaszły wśród głosujących

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY CZYTANIE W znaczeniu psychofizycznym: techniczne rozpoznawanie znaków. W znaczeniu psychologicznym: zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze sklepem przez telefon

Rozmowa ze sklepem przez telefon Rozmowa ze sklepem przez telefon - Proszę Pana, chciałam Panu zaproponować opłacalny interes. - Tak, słucham, o co chodzi? - Dzwonię w imieniu portalu internetowego AmigoBONUS. Pan ma sklep, prawda? Chciałam

Bardziej szczegółowo

ospodarka.pl Poradnik Internetu dla Twojej Firmy

ospodarka.pl Poradnik Internetu dla Twojej Firmy ARTYKUŁ SPONSOROWANY Jest to narzędzie promocji w formie tekstu, zawierające grafiki oraz łącza hipertekstowe. Artykuł widoczny jest dzięki zajawkom z plikami graficznymi, utrzymującym się na stronie głównej

Bardziej szczegółowo

Organizacja informacji

Organizacja informacji Organizacja informacji 64 CZYTANIE ARTYKUŁU Z GAZETY To zadanie ma nauczyć jak: wybierać tematy i rozpoznawać słowa kluczowe; analizować tekst, aby go zrozumieć i pamiętać; przygotowywać sprawozdanie;

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. 1. Skala ocen : GRAMATYKA I SŁOWNICTWO 6 Uczeń bardzo swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Talent autoprezentacji Sztuka zaprezentowania własnej osoby Katarzyna Lipska Wyższa Szkoła Ekonomii, Prawa i Nauk Medycznych im. prof. Edwarda Lipińskiego w Kielcach 26

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2010 BS/59/2010 KTO POWINIEN MIEĆ WIĘCEJ WŁADZY RZĄD CZY PREZYDENT

Warszawa, maj 2010 BS/59/2010 KTO POWINIEN MIEĆ WIĘCEJ WŁADZY RZĄD CZY PREZYDENT Warszawa, maj 2010 BS/59/2010 KTO POWINIEN MIEĆ WIĘCEJ WŁADZY RZĄD CZY PREZYDENT Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

Druk nr 3586 Warszawa, 15 listopada 2010 r.

Druk nr 3586 Warszawa, 15 listopada 2010 r. Druk nr 3586 Warszawa, 15 listopada 2010 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Komisja Nadzwyczajna do rozpatrzenia niektórych projektów ustaw z zakresu prawa wyborczego NOW-020-1-2010 Pan Grzegorz

Bardziej szczegółowo

Jak zrealizować projekt medialny - kampanię społeczną?

Jak zrealizować projekt medialny - kampanię społeczną? Jak zrealizować projekt medialny - kampanię społeczną? materiały pomocnicze dla nauczycieli Materiał powstał w ramach programu Włącz się. Młodzi i media. Kampania społeczna to zestaw różnych działań zaplanowanych

Bardziej szczegółowo

Oferta reklamowa portalu Mierzyn24.pl

Oferta reklamowa portalu Mierzyn24.pl Oferta reklamowa portalu Mierzyn24.pl Niniejszym chcielibyśmy przedstawić Państwu ofertę reklamową portalu Mierzyn24.pl na rok 2012 uwzględniającą atrakcyjne i skuteczne formy promocji. Informacje podstawowe

Bardziej szczegółowo

Raport prasowy SCENA POLITYCZNA

Raport prasowy SCENA POLITYCZNA Raport prasowy SCENA POLITYCZNA marzec 2013 Spis treści Wstęp... 3 Komentarz... 4 Rozdział I - Podsumowanie... 7 Rozdział II - Partie polityczne... 10 Rozdział III - Liderzy partii politycznych... 13 2

Bardziej szczegółowo

Przykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie Odpowiedzi i schemat punktowania poziom podstawowy

Przykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie Odpowiedzi i schemat punktowania poziom podstawowy 1 ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIANIA POZIOM PODSTAWOWY Wiedza o społeczeństwie Zadania od 1 do 27 (100 pkt) Zasady oceniania: za rozwiązanie zadań z arkusza poziomu podstawowego można uzyskać maksymalnie

Bardziej szczegółowo

Egzamin gimnazjalny z zakresu przedmiotów humanistycznych. Odpowiedzi i punktacja zadań do zestawu egzaminacyjnego GH-A1-031 W teatrze świata

Egzamin gimnazjalny z zakresu przedmiotów humanistycznych. Odpowiedzi i punktacja zadań do zestawu egzaminacyjnego GH-A1-031 W teatrze świata Egzamin gimnazjalny z zakresu przedmiotów humanistycznych. Odpowiedzi i punktacja zadań do zestawu egzaminacyjnego GH-A1-031 W teatrze świata ODPOWIEDZI DO ZADAŃ ZAMKNIĘTYCH 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos

Bardziej szczegółowo