info euro Marketing internetowy Program LIFE dla małych i średnich przedsiębiorstw Perspektywy polskiego eksportu na Wschód ISSN X

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "info euro Marketing internetowy Program LIFE dla małych i średnich przedsiębiorstw Perspektywy polskiego eksportu na Wschód ISSN 1505-781X"

Transkrypt

1 lipiec (153) 2014 ISSN X euro info Marketing internetowy Program LIFE dla małych i średnich przedsiębiorstw Perspektywy polskiego eksportu na Wschód

2 Zachodniopomorskie Stowarzyszenie Rozwoju Gospodarczego Szczecińskie Centrum Przedsiębiorczości ul. Kolumba Szczecin tel Stowarzyszenie Centrum Transferu Technologii CTT ul. Grunwaldzka Gdańsk tel Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Centrum Innowacji i Transferu Technologii ul. Prawocheńskiego Olsztyn tel Regionalne Centrum Innowacji Stowarzyszenie Warmińsko-Mazurska Agencja Podlaska Fundacja i Transferu Technologii, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny ul. Janosika Szczecin tel Wolna Przedsiębiorczość al. Niepodległości 797b Sopot tel Rozwoju Regionalnego SA w Olsztynie plac gen. Józefa Bema 3 pok Olsztyn tel Rozwoju Regionalnego ul. Starobojarska Białystok tel Toruńska Agencja Rozwoju Regionalnego SA ul. Włocławska Toruń tel do 53 Centrum Przedsiębiorczości i Transferu Technologii Uniwersytetu Zielonogórskiego ul. Syrkiewicza Nowy Kisielin tel Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechnika Wrocławska ul. Smoluchowskiego Wrocław tel Dolnośląska Agencja Rozwoju Regionalnego SA ul. Szczawieńska Szczawno-Zdrój tel Stowarzyszenie Promocja Przedsiębiorczości w Opolu ul. Damrota Opole tel Górnośląska Agencja Promocji Przedsiębiorczości SA ul. Astrów Katowice tel Górnośląska Agencja Rozwoju Regionalnego SA ul. Powstańców Katowice tel Enterprise Europe Network Agencja Rozwoju Regionalnego SA w Koninie ul. Zakładowa Konin tel Fundacja Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznański Park Naukowo-Technologiczny Biuro Enterprise Europe Network w Poznaniu ul. Rubież Poznań tel Fundacja Kaliski Inkubator Przedsiębiorczości ul. Częstochowska Kalisz tel Politechnika Krakowska Centrum Transferu Technologii ul. Warszawska Kraków tel , Izba Przemysłowo-Handlowa w Krakowie ul. Floriańska Kraków tel Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości ul. Piotrkowska Łódź tel Staropolska Izba Przemysłowo-Handlowa ul. Sienkiewicza Kielce tel Świętokrzyskie Centrum Innowacji i Transferu Technologii al. Solidarności Kielce tel Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości ul. Pańska 81/ Warszawa tel Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego ul. Racjonalizacji 6/ Warszawa tel Uniwersytet Warszawski, Uniwersytecki Ośrodek Transferu Technologii ul. Żwirki i Wigury Warszawa tel Lubelska Fundacja Rozwoju ul. Rynek Lublin tel Politechnika Lubelska Lubelskie Centrum Transferu Technologii ul. Nadbystrzycka 36 pok Lublin tel Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania ul. Sucharskiego Rzeszów tel Rzeszowska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. ul. Szopena Rzeszów tel Stowarzyszenie Grupy Przedsiębiorców Przemysłu Lotniczego Dolina Lotnicza ul. Szopena Rzeszów tel

3 Spis treści 4 Program LIFE Jakie projekty mogą liczyć na dofinansowanie? 7 Zamawiający powinni budować innowacyjnie Wsparcie rozwoju, modernizacji i środowiska Od redakcji Drodzy Czytelnicy, ochrona środowiska jest ważnym aspektem polityki Unii Europejskiej. Od wejścia w życie Traktatu Amsterdamskiego państwa członkowskie są zobowiązane wdrażać rozwiązania, które mają za zadanie zachowanie i poprawę stanu środowiska naturalnego w krajach UE oraz chronić zdrowie ich obywateli. Największy nacisk jest kładziony na rozważne i racjonalne korzystanie z zasobów naturalnych oraz rozwijanie współpracy międzynarodowej w tym zakresie. Unijnym instrumentem finansowym służącym ochronie środowiska w latach jest program LIFE. O tym, które obszary działalności małych i średnich przedsiębiorców będą mogły zostać objęte wsparciem, Czytelnicy dowiedzą się po przeczytaniu artykułu pt. Program LIFE. W bieżącym numerze poruszamy także temat innowacyjnego budownictwa. W artykule pt. Zamawiający powinni budować innowacyjnie zwracamy uwagę na to, jakie działania należy podjąć przy organizowaniu przetargu, żeby otrzymywane produkty wspierały zrównoważony rozwój gospodarczy i ochronę środowiska. Przedsiębiorcom zainteresowanym znalezieniem zagranicznych partnerów prezentujemy nowe oferty współpracy międzynarodowej. Z wyrazami szacunku Zespół Redakcyjny Biuletynu Euro Info Komisja Europejska lub osoby występujące w jej imieniu nie są odpowiedzialne za informacje przedstawione w Biuletynie Euro Info. Poglądy wyrażone w tym czasopiśmie są poglądami autorów i nie muszą się pokrywać z działaniami Komisji Europejskiej. Redaktor naczelny: Paweł Sikorski Zespół: dr Michał Polański, Ewa Forowicz Korekta: Agnieszka Malinowska Adres redakcji: Enterprise Europe Network przy PARP ul. Pańska 81/83, Warszawa tel.: , faks: Zmiany w prawach cudzoziemców Nowa ustawa 12 Tajemnice prawnie chronione w przedsiębiorstwie Co podlega ochronie prawnej i jak ją zorganizować? 14 Marketing internetowy Narzędzie wzmacniające pozycję przedsiębiorstwa na rynkach międzynarodowych 17 Liderzy eksportu z Opolszczyzny Rozmowa z Beatą M. Witkowską doradcą biznesowym i prawnikiem zarządzającym w Kancelarii Prawnej Beaty Witkowskiej, specjalizującej się w prawie polskim i niemieckim 19 Perspektywy polskiego eksportu na Wschód Dlaczego te rynki są dla nas tak ważne? 22 Możliwości współpracy z państwami Mercosur Przykład argentyński 26 Aktualności 29 Oferty współpracy gospodarczej Biuletyn Euro Info, który jest wydawany przez ośrodek Enterprise Europe Network działający przy Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, jest finansowany ze środków Komisji Europejskiej oraz ze środków budżetu państwa przekazywanych przez Ministerstwo Gospodarki. Skład, druk i dystrybucja: Agencja Reklamowo-Wydawnicza Arkadiusz Grzegorczyk nakład: 1400 egz. Redakcja nie zwraca materiałów niezamówionych oraz zastrzega sobie prawo do ich zmiany i redagowania. Uwagi i komentarze prosimy kierować na adres: Wszystkie teksty zawarte w Biuletynie Euro Info mogą być przedrukowane wyłącznie po uzyskaniu zgody redakcji. Zainteresowanych prenumeratą prosimy o kontakt z najbliższym punktem Enterprise Europe Network. Publikacja została wydana na papierze przyjaznym dla środowiska naturalnego (wyprodukowany w 100% z makulatury, wybielony w procesie PCF Processed Chlorine Free). Okładka: Bartosz Bartosiński

4 Program LIFE Program LIFE JAKIE PROJEKTY MOGĄ LICZYĆ NA DOFINANSOWANIE? Tomasz Hoffmann Program LIFE jest instrumentem finansowym Unii Europejskiej na rzecz środowiska. Jego ogólnym celem jest pomoc we wdrażaniu, aktualizacji i rozwoju polityki ochrony środowiska i prawodawstwa UE poprzez dofinansowywanie pilotażowych i demonstracyjnych projektów o wartości dodanej na skalę europejską. LIFE jest zarządzany przez Komisję Europejską, za pośrednictwem dwóch Wydziałów, czyli Dyrekcji Generalnych: ds. Środowiska i ds. Działań w Dziedzinie Klimatu. Program funkcjonuje od 1992 r. Do tej pory działały jego cztery odsłony: LIFE I: , LIFE II: , LIFE III: oraz LIFE +: Ze środków programu zostało współfinansowanych blisko 4 tys. projektów w całej UE. Ogólna kwota wsparcia wyniosła 3,1 mld EUR. Komisja Europejska Rozporządzeniem z 11 grudnia 2013 r. powołała LIFE na okres Rozporządzenie to ustanawia dwa podprogramy LIFE: środowisko i klimat. Określa także nowy budżet na rekordowym poziomie 3,4 mld EUR. W celu ułatwienia przedsiębiorstwom dostępu do środków z programu LIFE Komisja Europejska zleciła wykonanie wielu jego elementów Agencji Wykonawczej ds. Małych i Średnich Przedsiębiorstw (EASME). Co sfinansuje LIFE? 19 marca 2014 r. Komisja Europejska przyjęła dla LIFE program prac na lata Dokument określa ramy zarządzania programem w perspektywie najbliższych czterech lat, zawiera także indykatywny budżet określający orientacyjną alokację funduszy, tematykę projektów służących wdrożeniu priorytetów, wyjaśnia metodologię wyboru projektów i dotacji operacyjnych. Ponadto ustanawia wskaźniki wyników dla dwóch podprogramów LIFE środowisko i działania na rzecz klimatu. Budżet programu LIFE na lata to prawie 1,8 mld EUR. Został on podzielony na następujące działania: 1. Środowisko (1347 mln EUR): a) ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami (496 mln EUR), b) przyroda i różnorodność biologiczna (610 mln EUR), c) zarządzanie i informacja w zakresie środowiska (163 mln EUR), d) wydatki uzupełniające (78 mln EUR). 2. Klimat (449 mln EUR): a) łagodzenie skutków zmiany klimatu (194 mln EUR), b) dostosowywanie się do skutków zmiany klimatu (190 mln EUR), c) zarządzanie i informacja w zakresie klimatu (48 mln EUR), d) wydatki uzupełniające (18 mln EUR). Program prac LIFE zawiera wykaz tematów projektów służących wdrożeniu priorytetów tematycznych. Zapewnia to zarówno elastyczność konieczną do realizacji zadań i celów programu LIFE, jak i stabilność, która umożliwia potencjalnym wnioskodawcom planowanie, przygotowanie i składanie wniosków. Przygotowując wniosek o dotację, należy pamiętać, że jego zakres wpisujący się w priorytety tematyczne przedstawione poniżej będzie dawał przewagę. Tym niemniej poniższy katalog określono jako niewyczerpujący, a zatem Komisja Europejska jest otwarta na dobre wnioski w innych obszarach oraz włączanie nowych pomysłów w odpowiedzi na nowe wyzwania. Woda priorytety tematyczne 1. W obszarze priorytetowym ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami będą wspierane: planowanie i tworzenie na obszarach miejskich i wiejskich środków naturalnej retencji wód, zarządzenie ryzykiem powodziowym i ryzykiem wystąpienia suszy, umożliwianie osiągnięcia celów ramowej dyrektywy wodnej przez ukierunkowanie na presje hydromorfologiczne zidentyfikowane w planach gospodarowania wodami w dorzeczach, zintegrowane zarządzanie substancjami biogennymi i zanieczyszczeniami organicznymi pochodzenia ludzkiego i rolniczego, redukcja emisji substancji priorytetowych u źródła w odpowiedzi na presje ze strony zanieczyszczeń chemicznych w środowisku wodnym, przywracanie morfologii rzek, jezior, obszarów przyujściowych i przybrzeżnych do ich stanu naturalnego lub przywrócenie związanych z nimi siedlisk, wdrożenia na rzecz oszczędzania wody. 2. W obszarze zarządzanie obszarami morskimi i strefą przybrzeżną objęte wsparciem będzie: ograniczanie presji działalności gospodarczej na środowisko morskie (hałas podmorski, fizyczne uszkodzenia dna morskiego i skutki górnictwa głębokomorskiego oraz akwakultury), zapobieganie powstawaniu odpadów morskich lub zanieczyszczeń mikrobiologicznych, wspieranie synergii między zintegrowanym zarządzaniem strefą przybrzeżną a planowaniem przestrzennym obszarów morskich. 3. W obszarze sektor gospodarki wodnej wsparcie otrzymają: opracowanie technologii na potrzeby systemów uzdatniania wody pitnej i systemów oczyszczania ścieków komunalnych, wdrażanie narzędzi zapewniających efektywne świadczenie usług wodnych na obszarach o małej gęstości zaludnienia, innowacje w zakresie uzdatniania wody ponownie wykorzystywanej/odzyskanej. Odpady priorytety tematyczne 1. W obszarze wdrożenie przepisów dotyczących odpadów będą wspierane: a) innowacyjne metody, technologie i działania zapobiegające powstawaniu i zmierzające do ponownego użycia i selektywnego zbierania: odpadów komunalnych, 4 Biuletyn euro info (06)

5 Program LIFE odpadów z urządzeń elektrycznych i elektronicznych, baterii i akumulatorów, pojazdów wycofanych z eksploatacji, odpadów opakowaniowych, odpadów z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych i odpadów medycznych, bioodpadów, w tym odpadów produktów spożywczych na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego, b) zintegrowane projekty gospodarowania tworzywami sztucznymi utworzone w celu zwiększenia możliwości recyklingu i sortowania, gospodarowania tworzywami sztucznymi innymi niż opakowania, zapobiegania produkowaniu przedmiotów jednorazowego użytku wykonanych z tworzyw sztucznych lub redukcji zaśmiecenia, a także środków zaradczych przeciwko zaśmiecaniu, c) usprawnienia gospodarowania odpadami niebezpiecznymi pochodzącymi z gospodarstw domowych. 2. W obszarze odpady i efektywne gospodarowanie zasobami będą wspierane: projekty ukierunkowane na wdrożenie wykorzystywania instrumentów ekonomicznych na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym w ramach wsparcia strategii politycznych w zakresie gospodarowania odpadami i efektywnego gospodarowania zasobami. Priorytety tematyczne dotyczące efektywnego gospodarowania zasobami, w tym glebą i lasami, oraz ekologicznej i obiegowej gospodarki 1. W obszarze efektywne gospodarowanie zasobami, gospodarka ekologiczna i obiegowa będą wspierane: wdrożenia koncepcji gospodarki obiegowej przez działania obejmujące łańcuch wartości lub zapewniające wykorzystywanie zasobów wtórnych/złomu/ odpadów w innych gałęziach przemysłu lub łańcuchach wartości (ekoprojekcie, kaskadowym wykorzystaniu materiałów, naprawie, przerabianiu, ponownym wykorzystywaniu, recyklingu, nowych koncepcjach działalności gospodarczej wykorzystującej surowce wtórne oraz innowacyjnych systemach zwrotu i gromadzenia), nowe modele biznesu w odniesieniu do efektywnego gospodarowania zasobami, obejmujące ustanawianie praktyki Priorytety tematyczne w dziedzinie środowiska i zdrowia, w tym chemikaliów i hałasu 1. W obszarze chemikalia wsparcie obejmie: ograniczanie wpływu chemikaliów na środowisko i zdrowie człowieka dzięki bezpieczniejszemu lub bardziej zrównoważonemu stosowaniu chemikaliów lub dzięki minimalizowaniu narażenia na substancje toksyczne znajdujące się w produktach lub w środowisku poprzez zastępowanie ich substancjami bezpieczniejszymi lub rozwiązaniami niechemicznymi, poprawę wykorzystania danych z monitoringu stanu chemicznego (np. moefektywnego gospodarowania zasobami w MSP, wdrażanie europejskiej metody oznaczania śladu środowiskowego przez informowanie konsumenta i zainteresowanej strony, dostępność danych, jakość i identyfikowalność na wszystkich etapach łańcucha wartości, łączenie regulacyjne, finansowe lub reputacyjne środków zachęty z efektami działalności środowiskowej przez stosowanie EMAS, zielone zamówienia publiczne (np. dzięki systemom umożliwiającym zamawiającym łatwą i wiarygodną weryfikację wymogów ekologicznych). 2. W obszarze gleba wsparcie otrzymają: ograniczanie lub łagodzenie zasklepiania gleby lub promocja innowacyjnych metod kompensowania zasklepiania gleby na szczeblu regionów, prowincji lub gmin, osiągnięcie lepszego gospodarowania glebą (zmniejszenie erozji, utrzymanie stałej ilości materii organicznej w glebie, uniknięcie zagęszczania i zanieczyszczenia gleby, utrzymanie/przywrócenie gleby bogatej w węgiel itp.) na poziomie lokalnym, regionalnym lub krajowym, opracowanie i/lub wdrożenie efektywnych pod względem kosztów narzędzi i systemów wsparcia w odniesieniu do identyfikacji zanieczyszczonych obsza- rów na poziomie regionalnym lub krajowym. 3. W obszarze lasy będą wspierane: wdrożenia zaawansowanych metod wykazywania zrównoważonej gospodarki leśnej na poziomie regionalnym, krajowym lub ponadkrajowym, nowe metody gromadzenia i zgłaszania kryteriów i wskaźników w odniesieniu do zrównoważonej gospodarki leśnej, udoskonalenia europejskiego systemu informacji o pożarach lasów, zastosowanie nowych informacji o lasach w celu zwiększenia odporności lasów na zagrożenia wynikające z przyrostu ludności. Fot. Bartosz Bartosiński Biuletyn euro info (06) 5

6 Program LIFE cyzję o dofinasowaniu w okresie , mogą liczyć na 55% wsparcia. Fot. Bartosz Bartosiński Jakie finansowanie z LIFE? Projekty zakwalifikowane w okresie do objęcia dofinansowaniem otrzymają 60% dofinansowania bezpośrednio z budżetu Komisji Europejskiej. Projekty, które otrzymają pozytywną denitoringu środowiska, monitoringu biologicznego, kontroli produktów, monitoringu powietrza w pomieszczeniach) w dziedzinie ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska. 2. W obszarze hałas będą wspierane: wprowadzenie trwałych systemów stref niskiej emisji hałasu na obszarach miejskich, np. dzięki umożliwieniu wjazdu tylko pojazdom z napędem elektrycznym, zastosowanie w obrębie gęsto zaludnionych obszarów miejskich nawierzchni dźwiękochłonnych. 3. W obszarze awarie przemysłowe będą wspierane: działania mające na celu uproszczenie wdrażania dyrektywy Seveso III. Priorytety tematyczne dotyczące jakości powietrza i emisji, w tym środowiska miejskiego 1. W obszarze przepisy dotyczące jakości powietrza i dyrektywa w sprawie krajowych poziomów emisji będzie wspierane: redukcja emisji (na skalę lokalną i regionalną) w miejscach szczególnie zanieczyszczonych cząstkami stałymi na obszarach o trwałym, intensywnym korzystaniu z instalacji ogrzewania spalających węgiel i biomasę, zwiększanie zastosowania wysokiej jakości spalania biomasy, w tym w regionach górzystych, projekty w zakresie mobilności zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju dotyczące tych elementów, które są niezbędne dla spełnienia norm jakości powietrza (czystsze rzeczywiste warunki jazdy), stosowanie pojazdów napędzanych elektrycznie i bardzo niskoemisyjnych, stosowanie czystych paliw alternatywnych, innowacyjne programy w zakresie modernizacji pojazdów służby cywilnej, alternatywna technologia napędowa dla pociągów taka jak elektromobilność i mobilność oparta na paliwie wodorowym, opracowanie i wdrożenie stref niskiej emisji i systemów opłat za korzystanie z dróg w oparciu o zaawansowane kryteria dostępu i etykiety produktowe dla konsumentów, stosowanie innowacyjnych platform logistycznych na ostatnim etapie dostawy towarów, projekty mające na celu redukcję emisji amoniaku i PM, których źródłem jest rolnictwo. 2. Dyrektywa w sprawie emisji przemysłowych: opracowanie i testowanie technik zapobiegania zanieczyszczeniom i redukcji zanieczyszczeń. Dodatkowo projekty, których liderem jest podmiot polski, mogą wystąpić o dodatkowe wsparcie ze środków unijnych administrowanych przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW). Aplikacja do NFOŚiGW powinna zostać złożona przed przesłaniem dokumentów do Komisji Europejskiej. NFOŚiGW po rozpatrzeniu wniosku może udzielić inkrementalnego wsparcia: 15% dla projektów realizowanych przez przedsiębiorstwa prywatne (czyli razem 75%), 35% dla projektów realizowanych w konsorcjach przedsiębiorstw prywatnych i podmiotów finansów publicznych (czyli razem 95%), 40% dla projektów realizowanych przez podmioty publiczne (czyli razem 100%). NFOŚiGW wydaje swoją decyzję przed przesłaniem wniosku do Komisji Europejskiej, lecz jest to decyzja warunkowa, uzależniona od przyznania dotacji z Brukseli. Można już składać aplikację LIFE Nabór projektów do dofinansowania z programu LIFE rozpoczął się 18 czerwca 2014 r. Aplikacje dla większości zagadnień będą przyjmowane do 16 października 2014 r. Beneficjenci składają aplikacje do Komisji Europejskiej elektronicznie. Zaleca się, aby aplikacja była przygotowana w języku angielskim. Dodatkowo do 15 września 2014 r. można zwrócić się do NFOŚiGW o wsparcie w przygotowaniu wniosku LIFE do KE poprzez zrecenzjonowanie. Opinia ta może zostać wydana kilka dni przed terminem złożenia wniosków do KE, czyli 16 października 2014 r. W przypadku zainteresowania podniesieniem poziomu finansowania poprzez skorzystanie ze środków zawiadywanych w Polsce, można było przygotować dodatkowo aplikację w języku polskim i przedłożyć ją w NFOŚiGW do 28 lipca 2014 r. O ile NFOŚiGW wyrazi na tym etapie warunkową decyzję o objęciu dofinansowaniem uzupełniającym dany projekt, to instytucja ta staje się instytucją pośredniczącą w składaniu właściwej aplikacji do Brukseli. Kolejnego naboru ogłoszonego przez NFOŚiGW należy spodziewać się w przyszłym roku. Tomasz Hoffmann, PNO Consultants 6 Biuletyn euro info (06)

7 Innowacje Zamawiający powinni budować innowacyjnie WSPARCIE ROZWOJU, MODERNIZACJI I ŚRODOWISKA Piotr Rutkowski Zamówienia na innowacyjne roboty budowlane są jednym z najważniejszych obszarów objętych wsparciem w unijnej strategii Europa W praktyce jest to wyzwanie wymagające od zamawiającego inteligencji i odwagi. Unijna dyrektywa o zamówieniach publicznych (2014/24/UE) w swoim nowym brzmieniu wyraźnie nawiązuje do celów wskazanych w strategii Europa Prawo zamówień publicznych ma być narzędziem rozwoju gospodarki nastawionej na rozwiązania bardziej ekologiczne, innowacyjne i społeczne. Ustawodawca powinien zachęcać organy władzy publicznej planujące nowe przedsięwzięcia, w których realizację będą zaangażowane środki publiczne, do takiego formułowania warunków przetargów, by wygrywały oferty dopasowane do realizacji ambitnych celów strategicznych. Dominujące dotąd w praktyce zamówień publicznych kryterium najniższej ceny nie powinno uniemożliwiać realizacji przedsięwzięć wspierających rozwój, konkurencyjność, innowacyjność, modernizację i ochronę środowiska. Innowacyjność kluczem do wzrostu gospodarczego Dyrektywa szeroko definiuje innowacje jako wdrażanie nowego lub znacznie udoskonalonego produktu, usługi lub procesu, w tym między innymi procesów produkcji, budowy lub konstrukcji, nowej metody marketingowej lub nowej metody organizacyjnej w działalności przedsiębiorczej, organizowaniu pracy lub relacjach zewnętrznych. Tej definicji towarzyszy jednak wyjaśnienie, że innowacja jest po to, by pomóc rozwiązać wyzwania społeczne lub wspierać strategię Europa 2020 na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu. Jeden z motywów dyrektywy pogłębia to wyjaśnienie, tłumacząc, że innowacje, w tym ekoinnowacje i innowacje społeczne, to jedne z głównych motorów przyszłego wzrostu, które stanowią centralny punkt strategii Europa Organy publiczne powinny optymalnie pod względem strategicznym wykorzystać zamówienia publiczne w celu wspierania innowacji. Zakup innowacyjnych produktów, robót budowlanych i usług odgrywa kluczową rolę w poprawie skuteczności i jakości usług publicznych, przyczynia się przy tym do rozwiązywania poważnych problemów społecznych. Pozwala także uzyskać optymalną relację jakości do wielkości zainwestowanych środków publicznych, jak również szersze korzyści gospodarcze, środowiskowe i społeczne, dzięki generowaniu nowych pomysłów, przełożeniu ich na produkty i usługi innowacyjne oraz wspieraniu w ten sposób trwałego wzrostu gospodarczego. Innowacje w budownictwie Potrzeba innowacyjności w budownictwie wynika nie tylko z makroekonomicznego potencjału sektora, tworzącego 10% PKB Unii Europejskiej i zapewniającego 20 milionów miejsc pracy. Strategia zrównoważonej konkurencji branży budowlanej, opublikowana przez Komisję Europejską w 2012 roku (COM(2012)433) określa jeszcze cele polityki wspólnotowej w sposób ogólny, dopasowany do wyzwań gospodarczych w innych sektorach. Mowa jest o: pobudzaniu korzystnych warunków inwestycyjnych, zapewnieniu branży budowlanej lepszej bazy kapitału ludzkiego, poprawie wykorzystania zasobów, wydajności środowiskowej, okazjach biznesowych. Celem o kluczowym znaczeniu jest wzmocnienie wspólnego rynku UE, co oznacza znoszenie barier w dostępie do zamówień w innych krajach oraz sprzyjanie globalnej konkurencji przedsiębiorstw budow- lanych, czyli zdobywanie zamówień poza Europą. Najciekawsze wyzwania dla europejskiego sektora budowlanego wynikają z oszacowania wskaźników, które mogą sugerować kierunki zmian w dotychczasowych praktykach lub zwyczajach. Utrzymanie budynków zużywa bowiem 42% energii produkowanej w Unii Europejskiej i jest przyczyną emisji 35% gazów cieplarnianych. Ponad 50% surowców mineralnych pozyskiwanych w Europie jest zużywanych w budownictwie, a wymagające utylizacji odpady z sektora budowlanego i rozbiórkowego szacuje się na 450 milionów ton rocznie. Już te przykładowe wskaźniki pokazują, że w ich poprawie nie musi chodzić o abstrakcyjne życie w zgodzie z naturą, ale o możliwość pobudzenia gospodarki do zrównoważonego wzrostu. Na tym powinni skorzystać wszyscy, niezależnie od tego, co myślą o ruchach proekologicznych. Najlepiej rozumiana jest potrzeba lepszego, a więc między innymi bardziej efektywnego wykorzystania wszelkich zasobów, czyli poprawa wydajności energetycznej, jakości powietrza, produkcja materiałów przystosowanych do konkretnych wymagań, zmniejszenie kosztów eksploatacji i zużycia wody. Coraz większą wagę przywiązuje się do zapewnienia skuteczniejszej interakcji obiektów budowlanych z otoczeniem, przede wszystkim miejskim, gdzie należy uwzględniać wiele różnych czynników. Innowacyjność w budownictwie może dotyczyć właściwie wszelkich obszarów, w tym: nowych technologii materiałowych i materiałów konstrukcyjnych, systemów energii odnawialnej, integracji nowych technologii, Biuletyn euro info (06) 7

8 Innowacje Fot. Bartosz Bartosiński poprawy skuteczności systemów grzewczych i wentylacyjnych oraz klimatyzacji, integrowania koncepcji projektowania, skuteczniejszych procesów dostarczania materiałów konstrukcyjnych, wykorzystania i integracji systemów inteligentnych. Inteligentny zamawiający Organizacja zamówień publicznych na innowacyjne roboty budowlane może być w praktyce dosyć złożonym przedsięwzięciem, które od zamawiającego wymaga dogłębnego przemyślenia faktycznych potrzeb. Już w fazie planowania trzeba rozstrzygnąć szereg dylematów. Tymczasem zamawiającym brakuje zwykle wiedzy na temat innowacyjnych rozwiązań w budownictwie, a tu trzeba jeszcze wypracować metodykę minimalizowania ryzyka zastosowania innowacji i dostosować łańcuch dostaw i procedury zamówień do specyfiki innowacyjnych rozwiązań. Jedną z kluczowych trudności w podejmowaniu zamówień innowacyjnych, czyli z natury rzeczy nietypowych, jest ograniczona skuteczność dialogu pomiędzy jednostkami władzy publicznej a dostawcami rozwiązań dla sektora publicznego. Zamówienia publiczne i partnerstwo publiczno-pry- watne są już obudowane ramami prawnymi, ale osiągnięcie wzajemnego zrozumienia utrudniają różnice niekiedy niemal aksjologiczne. Bardzo konkretnym problemem jest kwestia podziału odpowiedzialności za budżet przedsięwzięcia poczynając od skutecznego oszacowania okresu eksploatacji. Wśród wielu inicjatyw europejskich w zakresie budownictwa innowacyjnego na uwagę zasługuje działalność SCI Network, utworzonej pod auspicjami Komisji Europejskiej. To forum gromadzenia doświadczeń i dobrych praktyk. Poradniki opracowane na forum SCI Network dotyczą między innymi organizacji zamówień publicznych. Poniżej niektóre z tych zaleceń. Zmierzenie się z zamówieniem na innowacyjne roboty budowlane jest możliwe tylko wtedy, gdy zamawiający potrafi się zmobilizować do aktywnego i elastycznego reagowania w sprawach, które dotyczą meritum projektu. Właściwie bez względu na skalę przedsięwzięcia dobrze jest powołać zespół dysponujący umiejętnościami w zakresie zarządzania, techniki, prawa i rynku. W zespole powinien być reprezentowany punkt widzenia użytkownika końcowego oraz punkt widzenia osoby z doświadczeniem w zarządzaniu infrastrukturą. Niekiedy dobrze jest zatrudnić do tego rodzaju zadań zewnętrznego konsultanta, ale to nie zdejmuje z zamawiającego odpowiedzialności za kompetentną ocenę postanowień podejmowanych przy planowaniu i realizacji projektu, a także później, w fazie operacyjnej. Należy zdefiniować ambitne, a przy tym wymierne wymagania energetyczne dla projektu budowlanego, w oparciu o dostępne na poziomie krajowym lub regionalnym oszacowania i certyfikaty. Przy określaniu ram dla wymagań w zamówieniu należy kierować się raczej oczekiwanymi rezultatami niż przyjmować konkretną technologię lub rozwiązania techniczne. Jako przykład wskażmy postępowanie w sprawie zamówienia na przebudowę budynku urzędu wybudowanego w latach sześćdziesiątych, kiedy stosowano marne z dzisiejszego punktu widzenia materiały i techniki grzewcze dalekie od oszczędności. Postępowanie takie może bazować na wskaźnikach efektywności energetycznej, których byśmy oczekiwali od nowoczesnego biurowca. Sposób osiągnięcia tych wskaźników można pozostawić po stronie 8 Biuletyn euro info (06)

9 Innowacje oferenta, który może zaproponować różne rozwiązania: od izolacji, poprzez instalacje wodne i grzewcze, po systemy pozyskiwania, odzyskiwania i oszczędzania energii. Innowacyjność może się w tym przypadku przejawiać w kompleksowym łączeniu różnych technik i systemów, by osiągnąć wskazany cel w ramach zakładanego budżetu. Szczególnie w przypadku nowego rodzaju przedsięwzięć, a innowacyjne zamówienia budowlane są nimi z definicji, niezwykle istotne jest zadbanie o dialog ze wszystkimi interesariuszami projektu, w tym również z podmiotami i mieszkańcami, na których przedsięwzięcie będzie miało wpływ jedynie pośredni lub będzie miało wpływ wyłącznie w ich subiektywnym odczuciu. Trzeba informować uczestników rynku zawczasu, zanim rozpocznie się proces przetargowy, o intencjach związanych ze zrównoważonym rozwojem, odnawialnością, innowacyjnością. Podczas przetargu należy jasno określać własne oczekiwania i być otwartym na innowacyjne propozycje. Trzeba podejmować działania zmierzające do wczesnego zaangażowania rynku w proces zamówienia i łagodzić wszelkie ewentualne bariery, identyfikować po- tencjał nowych rozwiązań technicznych, osiągalnych celów, tworzyć odpowiednie schematy do oszacowań. Formalne ramy dla takiego sposobu działania może tworzyć w prawie zamówień publicznych formuła dialogu technicznego, ale w tym zaleceniu chodzi o coś więcej. Trzeba również wykorzystywać różne mechanizmy konsultacji i debaty publicznej, która może dostarczyć inspiracji do innowacyjnych rozwiązań. Model zamówienia trzeba zidentyfikować zawczasu, żeby zapewnić odpowiednią integrację i współpracę pomiędzy schematami działania, które przyjmie zespół projektujący i zespół wykonawczy. W umowach na roboty budowlane powinny być zachęty motywujące do innowacji, na przykład poprzez wprowadzenie płatności za osiągnięcie parametrów wydajnościowych, klauzule podziału zysków czy możliwość negocjowania przedłużenia kontraktu na kolejne etapy. Model eksploatacji warto zdefiniować na etapie planistycznym projektu, bo to ułatwi podejmowanie decyzji w czasie trwania procedury zamówienia. Powinno się też powołać wspólny zespół projektowy w ramach całościowego budżetu projektu, kierowany zarówno przez dział zamówień, jak i dział operacyjny. Pomysły na innowacyjność Warto czerpać z bazy doświadczeń i dobrych praktyk, choćby takiej jak scinetwork.eu czy portale innowacyjności w różnych krajach, szczególnie w sprawach dotyczących modelu działania lub procedur zastosowanych w zrealizowanych przedsięwzięciach. Innowacje w budownictwie dotyczą nie tylko głośnych i spektakularnych przedsięwzięć i nie tylko ryzykownych eksperymentów ekscentrycznych inżynierów architektów. Innowacje mogą dotyczyć rekonstrukcji lub przebudowy istniejących budynków, uruchomienia nietypowych mechanizmów motywujących wykonawcę robót, usprawnienia systemu eksploatacji, poprawy wydajności energetycznej niewielkiego osiedla, poprawy nawyków użytkowników energii, zarządzania informacją w mieście czy nowej jakości przestrzeni publicznej. Piotr Rutkowski doradca do spraw nowych technologii kancelarii Wardyński i Wspólnicy Prawo Zmiany w prawach cudzoziemców NOWA USTAWA Anna Kujaszewska Od 1 maja 2014 r. obowiązują nowe przepisy regulujące sytuację cudzoziemców, również w zakresie ich zatrudniania w Rzeczypospolitej Polskiej. Tego dnia Ustawa z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (DzU z 2011 r. nr 264, poz z późn. zm.) straciła moc. Jej miejsce zajęła Ustawa z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (DzU z 2013 r. poz. 1650). Celem wprowadzenia nowej ustawy było określenie zasad wjazdu cudzoziemców na teren Rzeczypospolitej Polskiej, przejazdu przez jej terytorium, pobytu oraz wyjazdu. Przyjęcie nowych przepisów było podyktowane m.in. koniecznością dostosowania ich do przepisów unijnych 1. Ustawa o cudzoziemcach reguluje sytuację prawną obcokrajowców niebędących obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej oraz Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA). Co uległo zmianie? Do najważniejszych zmian wprowadzonych przez nową ustawę należy zastąpienie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony zezwoleniem na pobyt Biuletyn euro info (06) 9

10 Prawo Fot. Bartosz Bartosiński czasowy cudzoziemca. W dziale V ustawy zatytułowanym Zezwolenie na pobyt czasowy ustawodawca wprowadził przepisy ogólne regulujące pobyt czasowy oraz przepisy szczególne, regulujące poszczególne rodzaje zezwoleń na pobyt czasowy. Zgodnie z nimi zezwolenia na pobyt czasowy udziela się na okres niezbędny do realizacji celu pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jednak nie dłuższy niż 3 lata. We wcześniejszej ustawie był to okres 2 lat. Zezwolenia na pobyt czasowy udziela, odmawia go albo cofa wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca, w drodze decyzji. Cudzoziemiec składa wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt cza- sowy osobiście, nie później niż w ostatnim dniu jego legalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy odmawia się cudzoziemcowi, gdy: 1. nie spełnia wymogów udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na deklarowany cel pobytu lub okoliczności, które są podstawą ubiegania się o to zezwolenie, ale nie uzasadniają jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące, lub 2. obowiązuje wpis danych cudzoziemca do wykazu cudzoziemców, których pobyt jest na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej niepożądany, lub 3. jego dane znajdują się w Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu, lub 4. wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa lub porządku publicznego, lub 5. w postępowaniu w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy: a) złożył on wniosek zawierający nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje albo dołączył do niego dokumenty zawierające takie dane lub informacje lub b) zeznał on nieprawdę lub zataił prawdę albo podrobił lub przerobił dokument w celu użycia go jako autentycznego lub takiego dokumentu używał jako autentycznego, lub 6. zalega z uiszczeniem podatków, z wyjątkiem przypadków gdy uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie, rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu, lub 7. nie zwrócił kosztów związanych z wydaniem i wykonaniem decyzji po zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, które zostały pokryte z budżetu państwa, lub 8. podlegając obowiązkowi leczenia na podstawie ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, nie wyraża zgody na to leczenie, lub 9. złożył wniosek podczas nielegalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej polskiej lub przebywa na tym terytorium nielegalnie. Zmianie uległy również przepisy regulujące zezwolenie na pobyt stały cudzoziemca. Dotychczasowe zezwolenie na osiedlenie się zostało zastąpione instytucją zezwolenia na pobyt stały. W ramach przepisów regulujących zezwolenie na pobyt stały wprowadzono nowe przesłanki pozwalające na jego udzielenie. Nowym rozwiązaniem jest wprowadzenie możliwości uzyskania jednego zezwolenia obejmującego jednocześnie zarówno zezwolenie na pobyt, jak i na pracę. Cudzoziemiec, który pracuje w Rzeczypospolitej Polskiej, będzie mógł się ubiegać o zezwolenie na pobyt i na pracę w ramach jednej procedury. Do tej pory to pracodawca, który chciał zatrudnić cudzoziemca, był zobowiązany do uzyskania dla niego zezwolenia na pracę. Dopiero po jego otrzymaniu można było wystąpić o zezwolenie na pobyt. 10 Biuletyn euro info (06)

11 Prawo Dotychczasowe zezwolenie na osiedlenie się zostało zastąpione instytucją zezwolenia na pobyt stały. Zezwolenie na pobyt czasowy i pracę będzie udzielane, gdy celem pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej będzie wykonywanie pracy. Muszą być przy tym spełnione następujące warunki: 1) cudzoziemiec powinien mieć: a) ubezpieczenie zdrowotne w rozumieniu przepisów Ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych lub potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; b) źródło stabilnego i regularnego dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu; 2) podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi nie ma możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych na lokalnym rynku pracy; 3) wysokość wynagrodzenia, która jest określona w posiadanej przez cudzoziemca umowie z przyszłym pracodawcą, będącej podstawą wykonywania pracy, zawartej w formie pisemnej, nie jest niższa niż wysokość wynagrodzenia pracowników wykonujących w tym samym wymiarze czasu pracę porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku. Odnośnie do obowiązku wykazania, że pracodawca, który zamierza zatrudnić cudzoziemca, nie ma możliwości zaspokojenia potrzeb na lokalnym rynku pracy, ustawodawca przewidział wyjątki. Przykładowo w sytuacji, gdy cudzoziemcowi ma być powierzona praca, znajdująca się w ustalanym przez wojewodę wykazie zawodów, w których występują deficyty popytu na rynku pracy w danym województwie, lub w sytuacji, gdy cudzoziemiec bezpośrednio przed złożeniem wniosku miał zezwolenie na pracę lub zezwolenie na pobyt i pracę u tego samego pracodawcy na tym samym stanowisku, nie będzie obowiązku wykazywania braku możliwości zaspokojenia potrzeb na lokalnym rynku pracy. Po utracie pracy Nowa ustawa o cudzoziemcach wprowadza łagodniejsze regulacje odnośnie do sytuacji utraty przez cudzoziemca legalnej pracy. Do tej pory utrata zatrudnienia powodowała utratę zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Obecnie cudzoziemiec nie utraci zezwolenia, jeżeli w ciągu 30 dni od dnia, w którym utraci pracę, świadczoną na rzecz podmiotu wymienionego w zezwoleniu wykaże, że w ciągu 15 dni dopełnił obowiązku pisemnego powiadomienia wojewody o utracie pracy u podmiotu wymienionego w zezwoleniu. Nowym rozwiązaniem jest wprowadzenie możliwości uzyskania jednego zezwolenia obejmującego jednocześnie zarówno zezwolenie na pobyt, jak i na pracę. Studenci Wprowadzono również zmiany w zasadach udzielania zezwoleń za pobyt czasowy dla cudzoziemców, którzy studiują na polskich uczelniach (zezwolenie na pobyt czasowy w celu kształcenia się na studiach). Okres pierwszego zezwolenia wydłużono z 12 do 15 miesięcy. Kolejne zezwolenia będą udzielane na zasadach ogólnych, czyli do 3 lat. Ponadto cudzoziemcowi, który jest absolwentem polskiej uczelni oraz poszukuje pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, można udzielić zezwolenia na pobyt czasowy na okres roku. Małżonkowie Kolejne zmiany dotyczą wprowadzenia przepisów regulujących badanie, czy przy udzieleniu zezwolenia na pobyt przez właściwy organ nie został zawarty związek małżeński cudzoziemca z obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej w celu obejścia ustawy. W szczególności ustala się, czy okoliczności sprawy wskazują na to, że: 1) jedno z małżonków przyjęło korzyść majątkową w zamian za wyrażenie zgody na zawarcie małżeństwa, o ile nie wynikało to ze zwyczaju ugruntowanego w danym państwie lub danej grupie społecznej; 2) małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa; 3) małżonkowie nie zamieszkują wspólnie lub nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego; 4) małżonkowie nie spotkali się przed zawarciem małżeństwa; 5) małżonkowie nie mówią językiem zrozumiałym dla obojga; 6) małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności ich dotyczących; 7) jedno z małżonków lub oboje małżonkowie w przeszłości zawierali już pozorne małżeństwa. Organy prowadzące postępowanie będą mogły skorzystać z pomocy Straży Granicznej w ustalaniu tych kwestii. Do tej pory utrata zatrudnienia powodowała utratę zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Również regulacje dotyczące obowiązku opuszczenia przez cudzoziemca terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uległy zmianie. Zastąpiono dwie odrębne decyzje: o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia tego terytorium, jedną decyzją o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu do swojego kraju. Ujednolicono przy tym procedury poprzez wskazanie, że organami właściwymi w sprawie wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu będą wskazane w ustawie o cudzoziemcach organy Straży granicznej. Anna Kujaszewska ośrodek Enterprise Europe Network przy Stowarzyszeniu Wolna Przedsiębiorczość 1 Chodzi m.in. o Dyrektywę PE i Rady w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich oraz o Dyrektywę PE i Rady w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników z państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim. Biuletyn euro info (06) 11

12 Prawo Tajemnice prawnie chronione w przedsiębiorstwie CO PODLEGA OCHRONIE PRAWNEJ I JAK JĄ ZORGANIZOWAĆ? Tomasz Bil Powszechnie wiadomo, że w nowoczesnej gospodarce informacja ma wymierną wartość i może być cennym składnikiem przedsiębiorstwa. W biznesowym ujęciu staje się towarem, który przedsiębiorstwo wytwarza, pozyskuje, przechowuje i wykorzystuje. Ale często informacja nie jest obojętna także z prawnego punktu widzenia. Prawna ochrona informacji określanych jako tajne bądź poufne jest zróżnicowana ze względu na cele, chronione interesy i mechanizmy ochrony. Jednak w każdym przypadku kluczowe jest uświadomienie sobie konieczności podjęcia ochrony. Co chronimy, czyli czym jest tajemnica Truizmem byłoby twierdzenie, że aby podjąć ochronę, musimy najpierw wiedzieć, co jej podlega. Jednak w przypadku informacji określenie przedmiotu ochrony może sprawiać trudności. Nie istnieje bowiem jednolita definicja tajemnicy prawnie chronionej zawarta w przepisach. Uważa się, że taką tajemnicę stanowi każda określona przez przepisy wiadomość, której poznanie, nieautoryzowane ujawnienie lub wykorzystanie jest zakazane przez prawo. Aktów prawnych dotyczących ochrony informacji jest jednak wiele i zwykle wprowadzają one własne definicje, stosowane tylko na potrzeby danej ustawy. Informacje niejawne I tak w ustawie o ochronie informacji niejawnych kluczowe jest pojęcie informacji niejawnych, określonych jako te, których nieuprawnione ujawnienie spowodowałoby lub mogłoby spowodować szkody dla Rzeczypospolitej Polskiej albo byłoby z punktu widzenia jej interesów niekorzystne, także w trakcie ich opracowywania oraz niezależnie od formy i sposobu ich wyrażania. Podstawą ochrony jest w tym przypadku niewątpliwie interes publiczny. Ochrona informacji niejawnych intuicyjnie nie kojarzy się z biznesem i rzeczywiście, co do zasady, wspomniana ustawa jest adresowana do organów władzy publicznej i jednostek państwowych. Jednak państwo czasami korzysta z usług biznesu i to połączenie rodzi konsekwencje dotyczące ochrony informacji. Ustawę o ochronie informacji niejawnych stosuje się także w odniesieniu do przedsiębiorców zamierzających się ubiegać albo ubiegających się o zawarcie umów związanych z dostępem do informacji niejawnych lub wykonujących takie umowy albo wykonujących na podstawie przepisów prawa zadania związane z dostępem do informacji niejawnych. W praktyce niemal każda firma świadomie lub nie przetwarza dane osobowe. Tajemnica przedsiębiorstwa Z kolei ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji definiuje tajemnicę przedsiębiorstwa jako nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne czy organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje mające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Mamy tutaj do czynienia z ochroną uzasadnioną interesem prywatnym interesem przedsiębiorcy posiadającego informacje, które mają wartość dla jego działalności gospo- darczej. W konsekwencji uzyskanie ochrony prawnej informacji zależy od aktywności przedsiębiorcy. Dane osobowe Kolejna istotna definicja zawarta jest w ustawie o ochronie danych osobowych i dotyczy pojęcia danych osobowych rozumianych jako wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Uzasadnieniem ochrony danych jest prawo prywatności osób fizycznych, ich autonomia informacyjna wyrażająca się w prawie do decydowania o tym, czy i w jakim zakresie ujawnić swoje dane. W praktyce niemal każda firma świadomie lub nie przetwarza dane osobowe. Tajemnice branżowe i zawodowe Poza powyższymi ogólnymi kategoriami chronionych informacji prawo określa szereg innych tajemnic zdefiniowanych w ustawach regulujących poszczególne rodzaje działalności gospodarczej lub zawodowej. Można je określić jako tajemnice branżowe i zawodowe. Tajemnice zawodowe są ściśle związane z wykonywaniem przez osoby fizyczne danego zawodu, zwykle są to zawody wymagające szczególnych kwalifikacji i związane z dostępem do istotnych informacji. Określenie tajemnicy zawodowej zawarte jest np. w ustawie o radcach prawnych, która stanowi, że radca prawny jest obowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej. Inne przykłady tajemnicy zawodowej to tajemnica adwokacka, lekarska, dziennikarska, detektywistyczna. Tajemnice branżowe są związane z wykonywaniem określonej kwalifikowanej 12 Biuletyn euro info (06)

13 Prawo działalności, którą w odróżnieniu od działalności zawodowej wykonuje podmiot, niebędący osobą fizyczną. Do zachowania tajemnicy zobowiązany jest sam podmiot wykonujący daną działalność i jego pracownicy. Przykładowo, prawo bankowe stanowi, że osoby zatrudnione w banku oraz osoby, za których pośrednictwem bank wykonuje czynności bankowe, są obowiązane zachować tajemnicę bankową. Obejmuje ona wszystkie informacje dotyczące czynności bankowej uzyskane w czasie negocjacji, w trakcie zawierania i realizacji umowy, na podstawie której bank tę czynność wykonuje. Poza tajemnicą bankową istotne przykłady tajemnic branżowych to tajemnica ubezpieczeniowa, telekomunikacyjna czy pocztowa. W działalności przedsiębiorstw występują także inne tajemnice chronione prawnie, np. tajemnica negocjacji określona w kodeksie cywilnym. Modele ochrony prawnej Przepisy prawa zapewniają ochronę tajemnicy na różnych poziomach. Pierwszym jest tzw. ochrona publicznoprawna, realizowana za pomocą narzędzi prawa publicznego, chroniącego w pierwszym rzędzie interes publiczny, ale i interesy jednostek w stosunkach z organami władzy. Podstawą prawa publicznego jest konstytucja, która jest źródłem prawa prywatności osób fizycznych i autonomii informacyjnej jednostek wobec państwa. Z konstytucyjnego źródła wypływa np. ochrona danych osobowych realizowana głównie przy użyciu takich instrumentów prawa administracyjnego, jak decyzje administracyjne, kontrole czy inne władcze działania administracji. W ramach prawa publicznego najmocniejsza jest ochrona karna przewidująca nawet kary pozbawienia wolności za nieuprawnione wykorzystanie informacji niejawnych czy stanowiących tajemnicę zawodową. Drugim poziomem ochrony prawnej tajemnicy jest tzw. ochrona prywatnoprawna, mająca na uwadze interes prywatny i oparta na zasadzie równorzędności podmiotów. W ten sposób można chronić tajemnicę przedsiębiorstwa na podstawie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, domagając się w procesie cywilnym od naruszyciela tajemnicy m.in. zaniechania niedozwolonych działań, usunięcia ich skutków, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści lub zapłaty odszkodowania. Na poziomie prywatnoprawnym chronione są także naruszenia tajemnicy ustanowionej kontraktowo, czyli albo w odrębnych umowach o zachowaniu poufności, albo w klauzulach poufności zawartych w innych umowach. Głównym instrumentem ochrony jest odszkodowanie z tytułu niewykonania zobowiązania do zachowania poufności, które może być wyrażone ustaloną przez strony umowy kwotą (kara umowna). Jak chronimy, czyli co robić w praktyce Przytoczone powyżej definicje chronionych tajemnic mają charakter ogólny, natomiast w praktyce kluczowe jest zidentyfikowanie i oznaczenie konkretnych informacji (np. dokumentów występujących w firmie) jako objętych tajemnicą. Taką rolę na gruncie ustawy o ochronie informacji niejawnych pełnią klauzule tajności, pozwalające na wyodrębnienie informacji chronionych oraz ich kategoryzację na ściśle tajne, tajne, poufne i zastrzeżone. Kolejnym krokiem jest wprowadzenie odpowiednich środków ochrony fizycznej, bezpieczeństwa informatycznego i wewnętrznych procedur postępowania z informacjami. Tutaj również punktem odniesienia mogą być regulacje prawne dotyczące ochrony informacji niejawnych, jako najbardziej rygorystyczne i szczegółowe. Nawet przedsiębiorca, który nie jest zobowiązany do stosowania tych przepisów, może wykorzystać je jako wzór do tworzenia własnego systemu ochrony informacji. W przypadku przetwarzania danych osobowych również należy odwołać się do odpowiednich przepisów, chociażby tych dotyczących prowadzenia dokumentacji przetwarzania danych i bezpieczeństwa systemów informatycznych, choć nie są one równie szczegółowe jak te dotyczące informacji niejawnych. Fot. Bartosz Bartosiński Biuletyn euro info (06) 13

14 Prawo Warto także pamiętać, że samo opracowanie dokumentacji i procedur nie wywoła żadnych skutków bez ich wdrożenia i przestrzegania, a to wiąże się z koniecznością szkolenia i kontrolowania pracowników. Jeżeli w toku działalności firmy wrażliwe dane są udostępniane zewnętrznym usługodawcom lub kontrahentom, zasadne jest zawieranie z nimi umów o zachowaniu poufności. Ochrona poufnych informacji w przedsiębiorstwie nie powinna być lekceważona. W przypadku nakazów narzuconych przez bezwzględnie wiążące przepisy, zaopatrzone w publicznoprawne sankcje, uzasadnienie podejmowania ochrony jest oczywiste. Ale trzeba także pamiętać, że w przypadku tajemnicy przedsiębiorstwa warunkiem uzyskania ochrony prawnej przed nieuczciwym konkurentem jest uprzednie podję- cie przez samego przedsiębiorcę działań w celu zachowania poufności informacji. Nie warto dobrowolnie rezygnować z mocnych kart w grze, której stawką może być pozycja rynkowa naszej firmy. Tomasz Bil radca prawny w krakowskim oddziale Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy Działalność gospodarcza Marketing internetowy NARZĘDZIE WZMACNIAJĄCE POZYCJĘ PRZEDSIĘBIORSTWA NA RYNKACH MIĘDZYNARODOWYCH Marcin Stojak W ciągu ostatniej dekady kilka czynników przyczyniło się do przyśpieszenia ekspansji polskich firm na rynki międzynarodowe. Pierwszym i niezbędnym warunkiem, żeby taka ekspansja mogła mieć miejsce, było znaczne podniesienie standardów usług i jakości towarów do poziomu umożliwiającego konkurowanie z lokalnymi dostawcami. Jednakże ważne były także inne czynniki: spadek ceny dostępu do internetu i jego upowszechnienie, szybki rozwój technologii informatycznych oraz narzędzi służących promocji i analizie w środowisku cyfrowym. To pozwoliło zwiększyć wymianę handlową pomiędzy polskimi firmami a ich zagranicznymi partnerami. Warunkiem trwałego i skutecznego działania na rynku międzynarodowym jest opracowanie spójnej i przemyślanej strategii marketingowej, zwłaszcza tej prowadzonej w internecie. Jedną z najważniejszych cech marketingu internetowego jest mierzalność jego efektów. Wychodzimy z założenia, że precyzyjne pomiary przyjętych wskaźników efektywności KPI (ang. Key Performance Indicators) są konieczne do skutecznej optymalizacji i końcowego sukcesu kampanii. Strategia internetowa jest zagadnieniem kompleksowym; poniżej postaramy się przybliżyć jej kolejne etapy. Będą to: formułowanie, implementacja, ewaluacja. Formułowanie strategii badanie potencjału rynku Nowoczesne technologie dają możliwość szybkiego i efektywnego pod względem kosztów badania wybranego rynku zagranicznego. Poza prowadzeniem analizy za pomocą zaawansowanych i czasochłonnych badań ilościowych i jakościowych, menedżer handlu zagranicznego ma do dyspozycji darmowe narzędzia dostarczane przez takie korporacje jak Google. 1) Narzędzie analizy rynków Pierwszym z narzędzi, które należy wymienić, jest Narzędzie analizy rynków 1 (ang. Google Global Market Finder). Pozwala ono sprawdzić liczbę zapytań w Google o frazy związane z ofertą firmy na wybranym rynku. Ta aplikacja umożliwia dotarcie do ponad 1,9 miliarda klientów na całym świecie. Po wybraniu rynku docelowego aplikacja tłumaczy słowa z oferty firmy na lokalny język. Pomaga także oszacować budżet reklamowy danej kategorii towarów i usług na wybranym rynku. Firmy szukające nowych rynków zbytu mogą się dowiedzieć, gdzie znajdują się użytkownicy wpisujący terminy związane z ich ofertą. Narzędzie analizy rynków podaje także stopień konkurencyjności danej kategorii w reklamie w Google AdWords. Konkurencyjność jest mierzona w skali od 0 do 1 i obrazuje stosunek liczby reklamodawców, którzy wyświetlali reklamy danego słowa kluczowego, do łącznej liczby słów kluczowych w Google. W kolumnie Konkurencja można sprawdzić, czy z danym słowem kluczowym wiąże się niskie, średnie lub wysokie natężenie konkurencji. Aplikacja nie pozwala, niestety, na wyeksportowanie danych do Excela i dalszą analizę. 2) Google Trends 2 Ta bezpłatna aplikacja Google przedstawia informacje na temat wolumenu, źródła oraz zmiany w czasie zapytań w wyszukiwarce Google. Narzędzie umożliwia także 14 Biuletyn euro info (06)

15 Działalność gospodarcza 3) LinkedIn Portal LinkedIn 6 daje możliwość dotarcia do grup docelowych sprofilowanych pod kątem branży, rynku, języka lub zajmowanych stanowisk. Płatne komunikaty są tylko jedną z opcji budowania pozycji swojej marki na tym największym na świecie portalu dla profesjonalistów. Polecamy także opcję darmową, czyli założenie grupy tematycznej poświęconej kategorii produktów lub usług, w których specjalizuje się firma. Udzielając odpowiedzi na pytania członków grupy, organizując webinaria i prezentacje, firma przyczyni się do wzrostu liczebności grupy, popularności i pozycji swojej marki wśród profesjonalistów z wybranej branży. Każda firporównanie częstotliwości wybranych zapytań na wykresie. Kategorie mogą być sortowane według państwa lub języka, z którego zapytania pochodzą. 3) Consumer Barometer 3 Jest to inicjatywa Google Inc., TNS oraz IAB Europe. To interaktywne narzędzie pozwala analizować relacje pomiędzy zapytaniami w wyszukiwarce internetowej a rzeczywistymi decyzjami zakupowymi na 25 rynkach i w 36 różnych kategoriach produktów. 4) Narzędzie słów kluczowych Google AdWords Google oferuje w panelu AdWords bezpłatne narzędzie słów kluczowych. Pozwala ono oszacować liczbę zapytań o daną frazę, szacowany koszt za kliknięcie na reklamę, stopień konkurencyjności i kierunki zainteresowania na wskazanym rynku. Implementacja 1) Przygotowanie witryny internetowej Po wytypowaniu rynku do kampanii internetowej następnym krokiem jest upewnienie się, że osoby z zagranicy są w stanie zrozumieć ofertę firmy i dokonać zakupu. Kluczowe jest zatem zaproponowanie klientom zrozumiałej dla nich wersji językowej. Firma może posłużyć, się darmowym narzędziem Google do tłumaczenia stron 4 lub zainwestować w lokalizację treści. Celowo został użyty termin lokalizacja zamiast tłumaczenie. Z naszego doświadczenia wynika, że inwestycja w profesjonalną lokalizację treści jest jedną z lepszych decyzji, jakie może podjąć firma wchodząca na zagraniczny rynek. Kwestią wyboru pozostaje język: czy wystarczy wersja angielska, czy konieczne jest przygotowanie wszystkich najważniejszych wersji językowych? Mimo, że angielskojęzyczni użytkownicy internetu stanowią tylko 26% wszystkich użytkowników, wiele osób innych narodowości posługuje się językiem angielskim, gdy szuka w internecie usług lub towarów. Proponujemy zacząć lokalizację witryny internetowej od języka angielskiego, ale na niej nie poprzestawać. Dlaczego? Otóż badania przeprowadzone w Unii Europejskiej wykazały, że ponad połowa użytkowników internetu odwiedziła witrynę w języku obcym (zwykle oznacza to witrynę w języku angielskim). Jednak tylko 18% zdecydowało się na dokonanie YouTube pomysłem na nudne marki? Wiele firm oferuje produkty lub usługi, które nie wywołują silnych emocji i nie angażują użytkowników i klientów. Przemyzakupów online na stronie, która nie była w ich własnym języku. 2) Zagraniczne wyszukiwarki internetowe nie tylko Google Google jest najpopularniejszą wyszukiwarką na świecie i powinien pełnić ważną rolę w większości naszych kampanii. Pamiętać jednak należy, że na lokalnych rynkach konkurenci Google również mają silną pozycję 5. Yandex ma największy udział w rynku rosyjskim, Baidu jest niezwykle ważna w Chinach, zaś Yahoo to popularna wyszukiwarka w Japonii. Lokalne wyszukiwarki mogą zaoferować dotarcie do znacznego grona odbiorców i być tańszą alternatywą dla kampanii za granicą. Zasady prowadzenia kampanii w lokalnych wyszukiwarkach mogą się różnić. Na przykład prowadzenie kampanii w Baidu wymaga posiadania świadectwa wydawanego przez chiński rząd. ma ma też możliwość założenia podstron (ang. Showcase Pages) przeznaczonych dla danej usługi lub produktu. 4) Eksperckie blogi eksportowe Wyszukiwarki internetowe w odpowiedzi na zadane pytanie wyświetlają różne kategorie wyników. Są wśród nich wiadomości, reklamy, obrazy, wideo, blogi oraz tradycyjne witryny. Oferowanie aktualnym i potencjalnym klientom relewantnej i oryginalnej treści za pomocą bloga eksperckiego jest skuteczną metodą budowania pozycji marki na rynku zagranicznym. Inspiracją do kolejnych wpisów mogą być zapytania zadawane działowi reklamacji lub obsługi klienta. Wyszukiwarka z kolei premiuje oryginalną, dobrej jakości treść, wyświetlając blog wysoko w wynikach wyszukiwania. 5) YouTube YouTube jest obecnie drugą 7 najpopularniejszą wyszukiwarką internetową na świecie. Regularnie uaktualniany firmowy kanał YouTube, oferujący oryginalne, wysokiej jakości treści, jest obecnie jednym z najskuteczniejszych sposobów na budowanie pozycji marki. Udzielanie potencjalnym klientom porad, prezentacja zastosowania produktu lub wideo tzw. wiralowe może w szybkim tempie przyczynić się do wzrostu zasięgu i popularności marki. Fot. Bartosz Bartosiński Biuletyn euro info (06) 15

16 Działalność gospodarcza ślane, inteligentne i humorystyczne treści wideo pomagają wykreować świadomość marki, a w dalszej kolejności zaangażowanie i lojalność klientów. Warto wskazać na przykład firmy BlendTec 8 i jej produkcje wideo obejrzane przez ponad 20 milionów odbiorców. Google wspomaga YouTube Google w wynikach wyszukiwania wyświetla również treści z YouTube. Daje to firmom szansę na dotarcie z interaktywnym przekazem nie tylko do użytkowników portalu YouTube, lecz także do szerszego grona odbiorców za pośrednictwem wyszukiwarki Google. Ważne jest, aby firmowy kanał YouTube był zintegrowany z narzędziami analitycznymi. Dzięki temu firma wie nie tylko, ile osób obejrzało film lub dokonało subskrypcji kanału, lecz także ile osób odwiedziło stronę firmy za pośrednictwem YouTube i dokonało zakupu. Ewaluacja W dużym uproszczeniu kampanie internetowe można podzielić na popularyzujące markę (tzw. brandingowe) oraz realizujące cele bezpośrednie, np. sprzedaż. Błędem często popełnianym przez firmy jest brak identyfikacji i poprawnego mierzenia wskaźników skuteczności kampanii brandingowych. Firmy mają obecnie do dyspozycji zaawansowane, darmowe narzędzia, takie jak Google Analytics, pozwalające analizować skuteczność prowadzonych działań na każdym etapie kampanii. Inaczej niż w przypadku kampanii realizujących cele bezpośrednie, te kampanie brandingowe charakteryzują się całym szeregiem wskaźników, które należy śledzić. Poniżej zostały omówione najważniejsze z nich, czyli te, które pokazują wydajność kampanii brandingowych. 1) Nowi i powracający odwiedzający Podstawowym wskaźnikiem jest liczba oraz odsetek nowych i powracających odwiedzających na witrynie firmy. Polecamy systematyczną analizę zmiany tych wartości w czasie prowadzonych kampanii i po ich zakończeniu. 2) Lojalność mierzona częstotliwością odwiedzin Przy założeniu, że firma oferuje unikalny produkt lub usługę, oczekujemy, że grupy docelowe będą regularnie odwiedzały witrynę internetową firmy. Proponujemy mierzenie częstotliwości odwiedzin w wybranym okresie przed kampanią i po niej. 3) Zmiana wartości przeciętnego zamówienia Firmy prowadzące sprzedaż internetową poza analizowaniem wartości zamówienia powinny przyglądać się zmianom tej wielkości. W razie jej wzrostu możemy mówić o wzroście zaufania do marki i atrakcyjności jej oferty. 4) Marka na tle konkurencji Takie narzędzia, jak wspomniane Google Trends czy Alexa 9 lub Compete 10 pomagają ocenić zainteresowanie marką na tle jej konkurencji. Wskazane jest przeprowadzenie głębszej analizy demografii i zachowania odwiedzających w celu upewnienia się, że kampania trafiła do wybranej grupy docelowej. Google Analytics umożliwia obecnie zaawansowaną analizę segmentów demograficznych i rynkowych osób odwiedzających witrynę. 5) Ruch brandowy Ważną kategorią odwiedzających są osoby, które trafiają na witrynę firmy, wyszukując jej nazwy lub wpisując adres URL. Są to ludzie, którzy zetknęli się poprzednio z firmą i jej ofertą, także za pośrednictwem prowadzonych kampanii. Ważne jest analizowanie wolumenu tych odwiedzin, jego zmian w czasie oraz zachowania odwiedzających. Marcin Stojak specjalista ds. marketingu cyfrowego, wspólnik w londyńskiej agencji BerryFish Ltd. 1 Google Inc. Google Global Market Finder marketfinder.html, dostęp: 20 czerwca 2014 r. 2 Google Inc. Google Trends, dostęp: 20 czerwca 2014 r. 3 Consumer Barometer, dostęp: 20 czerwca 2014 r. 4 Google Translate, https://translate.google. com/manager/website/, dostęp: 20 czerwca 2014 r. 5 SearchEngineLand, com/library/stats/stats-comscore, dostęp: 20 czerwca 2014 r. 6 LinkedIn, https://www.linkedin.com/, dostęp: 20 czerwca 2014 r. 7 SearchEngineLand, com/library/google/google-youtube-video, dostęp: 20 czerwca 2014 r. 8 BlendTec YouTube Channel, https://www. youtube.com/channel/ucnfp0iu4gpnmclnvzdlutfw, dostęp: 20 czerwca 2014 r. 9 Alexa.com, dostęp: 20 czerwca 2014 r. 10 Compete.com, https://www.compete.com/, dostęp: 20 czerwca 2014 r. Zestawienie kluczowych wskaźników efektywności w kampaniach brandingowych prowadzonych za pośrednictwem wybranych kanałów Medium Kluczowe wskaźniki efektywności Liczba wyświetleń banera w grupie docelowej. Liczba zapytań o nazwę marki w okresie poprzedzającym kampanię Banery i po jej zakończeniu. reklamowe Zachowanie odwiedzających witrynę za pośrednictwem banera (zakup, subskrypcja). Przyrost liczby osób śledzących profil firmy lub wysyłających CV Wzrost zasięgu publikowanych treści LinkedIn Przyrost liczby wizyt na stronach produktu/usługi Przyrost liczebności grup dyskusyjnych Zachowanie odwiedzających witrynę firmy za pośrednictwem LinkedIn Przyrost liczby subskrybentów Twitter Przyrost liczby re-tweetów Zachowanie odwiedzających witrynę firmy za pośrednictwem Twittera Przyrost liczby subskrypcji kanału oraz liczby obejrzenia wideo Liczba komentarzy Wolumen ruchu generowanego na witrynie firmy za pośrednictwem YouTube kanału YouTube Liczba zamówień lub realizacja innych KPI przez osoby odwiedzające witrynę za pośrednictwem kanału YouTube Liczba wizyt generowanych na witrynie firmy za pośrednictwem bloga Blogi Zachowanie odwiedzających witrynę firmy za pośrednictwem bloga eksportowe (transakcje/zaangażowanie/realizacja innych KPI) Opracowanie własne 16 Biuletyn euro info (06)

17 Eksport Liderzy eksportu z Opolszczyzny ROZMOWA Z BEATĄ M. WITKOWSKĄ DORADCĄ BIZNESOWYM I PRAWNIKIEM ZARZĄDZAJĄCYM W KANCELARII PRAWNEJ BEATY WITKOWSKIEJ, KTÓRA SPECJALIZUJE SIĘ W PRAWIE POLSKIM I NIEMIECKIM Rozmawia Łukasz Kański-Chmielewski Mam dobrej jakości produkt, chciałbym rozwijać firmę i wpadłem na pomysł, że będę eksportować mój wyrób do Niemiec. Od czego zacząć i na co muszę się przygotować? To bardzo szeroki temat. Można wskazać kilka głównych punktów, o których każdy przedsiębiorca powinien pamiętać. Po pierwsze, należy się zastanowić nad kanałem dystrybucji, tj. czy samemu szukać klientów, czy też może skorzystać z usług pośrednika. Po drugie, przeanalizować, czy mój produkt jest na tyle atrakcyjny i dobrej jakości, aby zainteresował niemieckiego odbiorcę. I po trzecie, przeprowadzić analizę kosztów uruchomienia eksportu, co umożliwi ustalenie dobrej ceny. Konieczna jest właściwa ocena rynku i swoich możliwości eksportowych. Należy zastanowić się nad tym, jaki koszt eksportu w fazie początkowej jestem w stanie ponieść, tj. koszt spotkań z klientami, reklamy itd. W oparciu o taką analizę można podejmować dalsze kroki, np. rozważenie założenia filii spółki w Niemczech. Z czym wiąże się otwarcie działalności gospodarczej w Niemczech? Różnica pomiędzy Polską a Niemcami opiera się głównie na kalkulacji kosztowej. W Niemczech istnieje podatek progresywny i pięć klas podatkowych. Kwota wolna od podatku to około 9 tys. EUR, czyli około 36 tys. PLN. Osoba prowadząca w Niemczech działalność gospodarczą i płacąca tam podatki może liczyć również na tzw. Kindergeld, czyli dodatek na dzieci, który wynosi bagatela! 400 euro w miesiącu na dwoje dzieci to około PLN rocznie. Kindergeld jest nieopodatkowany i państwo niemieckie wypłaca go niezależnie od dochodów rodzica. W Niemczech osoby prowadzące działalność gospodarczą nie są zobowiązane do uiszczania obowiązkowych składek zdrowotnych czy emerytalnych, wyjątek stanowią poszczególne branże. Tym samym założenie działalności wiąże się z licznymi odliczeniami od podatku i ulgami. Sprawa się komplikuje, gdy zatrudnia się pracowników w Niemczech na prawie niemieckim, gdyż koszt pracy w Niemczech jest znacznie wyższy niż w Polsce. Dlatego przed założeniem działalności należy przekalkulować, co nam się bardziej opłaca, uwzględnić podatki, koszty pracy, regulacje prawne dla danej branży, zezwolenia wówczas wybrać miejsce prowadzenia działalności. W Niemczech osoby prowadzące działalność gospodarczą nie są zobowiązane do uiszczania obowiązkowych składek zdrowotnych czy emerytalnych. Gdzie powinniśmy szukać informacji na temat rynku niemieckiego? Wbrew pozorom zdobycie informacji jest bardzo łatwe. Czasem wystarczy kilka go- dzin przed komputerem. Zaczynamy od przeszukania internetu. Warto odwiedzić strony internetowe instytucji rządowych: Promocji, Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Berlinie (www.berlin.trade.gov.pl), strony Ministerstwa Gospodarki, PARP (www. parp.gov.pl, raporty na stronach Centrum Obsługi Inwestora i Eksportera (www.coie.gov.pl) lokalnych izb rzemieślniczo-przemysłowych. Cennym źródłem wiedzy jest strona niemieckiego urzędu statystycznego (www.destatis.de). Rynek niemiecki jest bardzo przejrzysty. Tam wszystko jest zmierzone i zważone, poddane analizie i udostępnione w sieci. Poza tym jest wiele działań rządowych i pozarządowych wspierających eksporterów. Nic jednak nie zastąpi informacji uzyskanych od drugiego człowieka, dlatego tak cenne jest uczestniczenie w targach lub spotkaniach branżowych. A co z samym produktem? Czy w Niemczech są jakieś dodatkowe normy, regulacje prawne, na które należy zwrócić uwagę? Zawsze trzeba się zastanowić, co chce się eksportować produkt czy usługę, oraz to, w jakiej branży chce się być aktywnym. Należy zwrócić uwagę, czy nasz produkt ma oznaczenie CE wraz z odpowiednim numerem na podstawie właściwych norm EN (muszą je mieć wszystkie produkty sprzedawane na terenie Unii Europejskiej). Niemcy często wymagają, aby nasz produkt spełniał inne dodatkowe normy. Jeżeli chodzi o usługę, to w szczególności trzeba pamiętać o tym, że jeżeli oddelegowujemy pracow- Biuletyn euro info (06) 17

18 Eksport Nie ma branży, w której dobry polski produkt lub usługa nie mogłyby odnieść sukcesu. W Polsce mamy dużo bardziej rygorystyczne przepisy dotyczące żywności niż w Niemczech. Fot. Bartosz Bartosiński ników, należy zgłosić ten fakt właściwemu urzędowi celnemu na terenie Niemiec. Załóżmy, że dochodzi do spotkania, w czasie którego chciałbym podpisać kontrakt. Na co należy się przygotować w czasie rozmów z niemieckimi partnerami? Przede wszystkim na ciszę. Niemcy bardzo często potrzebują chwili, aby przemyśleć i przeanalizować daną kwestię. Proponuję spokojnie poczekać i przygotować się na pytania. Niemcy poprzez zadawanie pytań, jak chociażby takich: Co wyróżnia państwa produkt od innych tego typu?, Dlaczego państwo prowadzą przedsiębiorstwo? okazują swoje zainteresowanie. Należy pamiętać, że często strona niemiecka zapoznała się przed rozmowami z naszą ofertą, poznała ceny konkurencji. Ponadto w negocjacjach uczestniczy wiele osób, np. dyrektor finansowy, dyrektor sprzedaży, dyrektor marketingu, osoba odpowiedzialna za logistykę itd. Ze strony polskiego sektora MSP przyjeżdża z reguły właściciel, czasami jeden z dyrektorów i/ lub tłumacz, czyli 2 3 osoby. Często następuje konsternacja: dlaczego jest ich tak wielu, czemu tak często wchodzą? To proste. Kiedy rozmawiamy o finansach, dyrektor marketingu wychodzi, aby zająć się swoimi sprawami, wraca dopiero, gdy będą omawiane tematy związane z jego działem. To nie jest technika negocjacyjna, to taki styl pracy. Do tego regularnie zarządzają przerwy, chociażby po to, aby porozmawiać o czymś innym niż praca lub sprawdzić, co się dzieje w firmie. Pamiętajmy o jednym: Niemcy nie będą tracili czasu na udział w spotkaniu, z którego niewiele wynika. Oni chcą konkretów. Jeżeli siadają do rozmów, to zależy im na tym, aby temat domknąć, dlatego też łatwo się z nimi rozmawia i prowadzi interesy. Niemcy nie będą tracili czasu na udział w spotkaniu, z którego niewiele wynika. Czy możemy wskazać zalety przedsiębiorców z opolskiego sektora MSP? Co mogą zaoferować niemieckim kontrahentom? Firmy z województwa opolskiego mają niesamowitą siłę przebicia, ponieważ w większości są to przedsiębiorstwa rodzinne. Dysponują elastycznym czasem pracy, szybciej i sprawniej podejmują decyzje. Jeśli zachodzi potrzeba, pracują na wspólne dobro nawet po kilkanaście godzin dziennie. Są w stanie zrealizować zamówienie w 3 tygodnie, podczas gdy firmom niemieckim zajmuje to dwa razy więcej czasu. Potrafią zaproponować niekonwencjonalne, nietuzinkowe rozwiązania, dostosowane do potrzeb klienta. Jest to grupa świadomych, doświadczonych, otwartych na gospodarkę i wyzwania przedsiębiorców. Mają mnóstwo niezbędnych atutów, aby odnieść sukces i konsekwentnie do tego sukcesu dążą. Rozumieją mentalność Niemców. Nasi sąsiedzi coraz bardziej doceniają współpracę z polskimi firmami. Jesteśmy wiarygodni, chętni do współpracy oraz inwestujemy w nowe technologie, również dzięki otrzymywanym dotacjom unijnym. Partnerzy handlowi zza zachodniej granicy bardzo to doceniają, jak również fakt, że jesteśmy po prostu sympatyczni. A jakie branże gospodarki mają szansę na odniesienie sukcesu w eksporcie? Zasadniczo nie ma branży, w której dobry polski produkt lub usługa nie mogłyby odnieść sukcesu. Najszybciej można odnieść sukces w branży żywności ekologicznej. W Polsce mamy dużo bardziej rygorystyczne przepisy dotyczące żywności niż w Niemczech. Za tym idą inwestycje w technologie i infrastrukturę. Jesteśmy konkurencyjni. Mocny jest sektor rolniczy nawozy, pasze, szczepionki dla zwierząt. Ponadto meble i dodatki do mebli: okucia, klamki, zamki. Handlujemy również porcelaną, ceramiką, lampami, wyrobami metalurgicznymi, materiałami budowlanymi. Jeżeli będziemy mieć dobrze zdefiniowany rynek odbiorców i produkt dobrej jakości, to mamy szansę na współpracę praktycznie w każdej dziedzinie. 18 Biuletyn euro info (06)

19 Eksport Prowadzi Pani szkolenia dla przedsiębiorców z województwa opolskiego, którzy są zainteresowani wymianą handlową z Niemcami. Co daje udział w tych szkoleniach? Praktyczną wiedzę. Właściciele firm i ich pracownicy otrzymują wskazówki, gdzie szukać informacji i jak je zdobywać. Doradzam, jak tę wiedzę potem wykorzystać. To jest najważniejsze. Wspólnie z uczestnikami staramy się odpowiedzieć na pytania, jak znaleźć klienta, jak nie stracić na inwestycji i jak zarobić. Czasem jest tak, że w zależności od grupy skupiamy się na konkretnej branży, np. meblarskiej. Każdorazowo dopasowuję szkolenie do oczekiwań danej branży. Ponadto poruszamy takie tematy, jak rozliczanie podatków, regulacje prawne, zabezpieczenie transakcji i promocja polskich produktów za granicą. Zajęcia są bardzo konkretne i odwołują się do doświadczeń ludzi, którzy w nich uczestniczą. Bardzo mi się podoba, że osoby na szkoleniach są niezwykle otwarte zadają konkretne pytania, analizują, dzielą się swoim doświadczeniem z innymi. To również ogromna zaleta przedsiębiorców z Opolszczyzny. Warto wziąć udział w szkoleniu pt. Lider eksportu (www. lidereksportu.pl), tym bardziej że jest ono jeszcze dostępne i bezpłatne dla przedsiębiorców z województwa opolskiego do sierpnia 2014 r. Dziękuję za rozmowę. Rozmawiał Łukasz Kański-Chmielewski Eksport Perspektywy polskiego eksportu na Wschód DLACZEGO TE RYNKI SĄ DLA NAS TAK WAŻNE? Piotr Soroczyński Kiedy dyskutuje się o pożytkach wynikających z prowadzenia działalności eksportowej, zazwyczaj trudno nie odczuć, że w tej sprawie są przyjmowane dwie różne i niemal wykluczające się postawy. Z jednej strony panuje powszechne przekonanie, że rozwijanie i wspieranie sprzedaży zagranicznej jest zasadne zarówno z punktu widzenia gospodarki całego kraju, jak i pojedynczych przedsiębiorstw. Eksport pozwala wszak wygenerować dodatkowe przychody, zazwyczaj już niemożliwe do uzyskania w warunkach rynku krajowego. Częstą praktyką jest też to, że owa eksportowa sprzedaż pozwala wypracować wyższe marże niż sprzedaż w kraju. Do tego jeszcze dochodzi dywersyfikacja sprzedaży i mniejsza czułość na wahania koniunktury na rynku krajowym. Czyli dodatkowa sprzedaż, dewizy, większe zyski, większe bezpieczeństwo zarówno w skali całego kraju, jak i pojedynczych podmiotów gospodarczych. Z drugiej jednak strony wielu przedsiębiorców wejście na rynki zagraniczne traktuje jedynie jako teoretyczne dywagacje. Powszechne jest bowiem przekonanie, że sprzedawać za granicę mogą niemal wyłącznie firmy duże, które dysponują dogłębną i specjalistyczną wiedzą na temat popytu i warunków prowadzenia działalności gospodarczej w dalekich krajach oraz są w stanie dostarczyć zawrotne ilości oferowanego przez siebie towaru. Ponadto, w opinii wielu małych i średnich przedsiębiorców w Polsce, nie ma specjalnej potrzeby wychodzenia z ofertą za granicę, bo w kraju ojczystym popyt jest zawsze przyzwoity, z roku na rok coraz wyższy, i daje możliwości sprzedaży towaru. Liczy się więc tylko rynek krajowy. Nowa rzeczywistość Jednak świat i optyka tego, jak działa gospodarka, mocno się ostatnio zmieniły. Po pierwsze, okazało się, że jak bańka mydlana pękł mit, iż w naszej gospodarce popyt zawsze będzie rósł. Splot niekorzystnych czynników spowodował, że na przełomie 2012 r. i 2013 r. popyt krajowy spadał. W dodatku nie była to jedynie chwilowa korekta dotycząca pojedynczych segmentów gospodarki, ale regres dotyczący konsumpcji, inwestycji i zaopatrzenia. Dopiero silniejszy impuls popytu z zagranicy, który miał miejsce wiosną 2013 r., pozwolił polskim przedsiębiorcom na złapanie drugiego oddechu. Po drugie, trudno ignorować fakt, że coraz większa część światowego obrotu jest realizowana przez małe i średnie podmioty, które wcale nie są nastawione na masową produkcję i zyskanie dominującej pozycji na rynku, ale jedynie na zaspokojenie konkretnych potrzeb Silniejszy impuls popytu z zagranicy, który miał miejsce wiosną 2013 r., pozwolił polskim przedsiębiorcom na złapanie drugiego oddechu. Biuletyn euro info (06) 19

20 Eksport zdecydowanie prostsze niż z przedsiębiorcami z krajów arabskich czy z państw Dalekiego Wschodu. Duże znaczenie dla wyników eksportu ma także umieszczenie na terenie danego państwa fabryk międzynarodowych koncernów, których towary są kupowane na całym świecie. W przypadku Polski chodzi np. o zakłady produkujące samochody i części do nich, sprzęt AGD i RTV, meble, kosmetyki, artykuły spożywcze itd. Fot. Bartosz Bartosiński w danym miejscu. Oferta tych firm bardzo często także skierowana jest do niedużych podmiotów zainteresowanych odbiorem mniejszej dostawy. Prowadzenie takiej działalności umożliwia coraz szersza i lepsza oferta firm logistycznych, które podejmują się organizowania niewielkich, ale za to licznych dostaw. Coraz powszechniejszy staje się też handel w sieci, w której fizyczne dostawy towaru nie przechodzą przez firmę fakturującą, ale są realizowane przez wyspecjalizowane w dostarczaniu podmioty pracujące na zlecenie sprzedawców. Zarówno potrzeba, jak i możliwości spowodowały, że coraz więcej podmiotów gospodarczych poważnie zaczęło myśleć o ekspansji zagranicznej. Eksport Kiedy są dyskutowane kwestie eksportu, jednym z najczęściej poruszanych tematów jest koncentracja Polski w tym zakresie na rynkach krajów Unii Europejskiej. Do wyobraźni przemawia fakt, że stanowi to około 75% całej naszej sprzedaży zagranicznej. Powszechne jest zatem mniemanie, że polscy eksporterzy powinni wyjść szerzej na rynki innych krajów wysokorozwiniętych oraz rozwijających się. Przede wszystkim zaś powinni uważniej przyjrzeć się bliskiej zagranicy, czyli państwom Europy Środkowej i Wschodniej. Bo chociaż nie do końca można się zgodzić z tezą, że koncentracja na rynku Unii jest zbyt duża i niebezpieczna (wszak gdyby odliczyć eksport do Niemiec, to na pozostałe 26 krajów przypada 50% naszej sprzedaży czyli przeciętnie po niespełna 2% na kraj), to nie zmienia to faktu, iż warto wzmocnić pozycję na innych rynkach. Skądinąd trudno też zgodzić się z tezą, że sprzedaż na Wschód nie rośnie zgodnie z jej potencjałem. Wszak w 2013 r. udział w eksporcie do trzech krajów leżących w Europie Wschodniej sięgał przeszło 9%. Czynniki wspierające wzrost eksportu Dwoma czynnikami zaliczanymi do grupy, które mają największy wpływ na rozwój eksportu, są położenie geograficzne i potencjał gospodarczy partnera. Kiedy firma się rozrasta, a wraz z nią krąg jej odbiorców, z czasem okazuje się, że część sprzedaży wysyłana jest za granicę. Innym ważnym czynnikiem jest coś, co można nazwać pokrewieństwem dusz. Chodzi o to, że znacznie łatwiej jest zrobić interes z partnerami pochodzącymi z podobnego kręgu kulturowego, cywilizacyjnego i gospodarczego. Nawiązanie współpracy handlowej pomiędzy Polakami a Rosjanami czy Niemcami będzie zatem Eksport jest także wspierany przez obecność na rynku międzynarodowych sieci handlowych. Zazwyczaj większość towarów kupują one na miejscu, zaspakajając gusty miejscowych klientów. Jednak część oferty jest dystrybuowana w sklepach w innych państwach, jako ciekawostka do spróbowania dla konsumentów. Bywa, tak jak w przypadku polskiej żywności, że taki towar zaczyna być popularny i staje się elementem podstawowej oferty. Warto nadmienić, że wielu polskich producentów często nie zdaje sobie sprawy, że ich towary są sprzedawane za granicą. Przecież oni, w swoim mniemaniu, byli tylko dostawcami sieci. Ostatnim ważnym czynnikiem mającym wpływ na rozwój wymiany handlowej są też migracje i turystyka. Z jednej bowiem strony sporo towaru z Polski wyjeżdża, żeby zaspokoić popyt na coś z Polski (vide Polish Corners w sklepach w Irlandii), z drugiej zaś przedsiębiorcy odwiedzający Polskę, często jedynie w celach turystycznych, podczas pobytu zapoznają się z jakimś towarem, który na tyle przypadnie im do gustu, że chcą go mieć w swojej ofercie. Wschodnie perspektywy Sukces współpracy handlowej z krajami Europy Środkowej i Wschodniej w znacznej mierze jest oparty na wyżej wymienionych czynnikach. Ale dobre wyniki eksportu dynamizuje ponadto pięć dodatkowych elementów. Pierwszy to dynamika wzrostu PKB w państwach Europy Wschodniej. Nie powinno to dziwić wszak gospodarki tych krajów należą do tych, które są w trakcie nadrabiania zaległości w stosunku do państw najbardziej rozwiniętych. Oznacza to, że Europa Wschodnia jeszcze przez wiele najbliższych lat będzie mogła rozwijać się szybciej niż choćby większość państw tzw. starej Unii Europejskiej. Tempo wzrostu 20 Biuletyn euro info (06)

Program wieloletni dotyczący udziału Polski w programie CIP przedłuŝony do końca 2014 roku

Program wieloletni dotyczący udziału Polski w programie CIP przedłuŝony do końca 2014 roku Program wieloletni dotyczący udziału Polski w programie CIP przedłuŝony do końca 2014 roku Rada Ministrów w dniu 7 stycznia na wniosek Ministra Gospodarki przyjęła uchwałę zmieniającą uchwałę w sprawie

Bardziej szczegółowo

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ WNIOSKU Marta Wronka

FORMULARZ WNIOSKU Marta Wronka FORMULARZ WNIOSKU Marta Wronka Wydział ds. Programu LIFE Departament Ochrony Przyrody i Edukacji Ekologicznej NA DOBRY POCZĄTEK Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1293/2013 z dnia 11

Bardziej szczegółowo

Proponowane rozwiązania regulują warunki, na jakich udzielane będzie zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony w celu podjęcia w Rzeczypospolitej

Proponowane rozwiązania regulują warunki, na jakich udzielane będzie zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony w celu podjęcia w Rzeczypospolitej UZASADNIENIE Celem opracowania projektowanej zmiany ustawy o cudzoziemcach jest konieczność transponowania do polskiego porządku prawnego postanowień przepisów prawa Unii Europejskiej. W dniu 16 grudnia

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020

Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich WARSZAWA 4 kwietnia 2013 r. Prace nad projektem

Bardziej szczegółowo

enterprise europe ZACHODNIA POLSKA

enterprise europe ZACHODNIA POLSKA enterprise europe ZACHODNIA POLSKA Rynek. Technologie. Innowacje. www.westpoland.pl www.enterprise-europe-network.ec.europa.eu Czym jest Enterprise Europe Network? Tworzymy międzynarodową sieć organizacji

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE Możliwości finansowania inwestycji w biomasę DZIAŁALNOŚĆ WFOŚIGW PRZYCHODY Przychody statutowe WF - ogółem Przychody z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska WYDATKI

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

IR ZWIĘKSZENIE POTENCJAŁU NAUKOWO-BADAWCZEGO

IR ZWIĘKSZENIE POTENCJAŁU NAUKOWO-BADAWCZEGO Program Operacyjny Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Kryteria wyboru projektów Kryteria formalne jednakowe dla wszystkich działań wdrażanych za pośrednictwem projektów grantowych realizowanych w trybie pozakonkursowym

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

Wsparcie projektów poprawiających efektywność energetyczną w ramach dostępnych środków dotacyjnych

Wsparcie projektów poprawiających efektywność energetyczną w ramach dostępnych środków dotacyjnych Wsparcie projektów poprawiających efektywność energetyczną w ramach dostępnych środków dotacyjnych Lesław Janowicz econet OpenFunding Sp. z o.o. 28.10.2015 Nie wiemy wszystkiego, ale czujemy się ekspertami

Bardziej szczegółowo

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Katowice, maj 2014 roku Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Przasnysz, 18 maja 2015 r. Komunikat Komisji Europejskiej WPR do 2020 r. Wyzwania Europa 2020 3 cele polityki

Bardziej szczegółowo

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Ewelina Kaatz-Drzeżdżon Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku marzec 2015 Nowy

Bardziej szczegółowo

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r.

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Agata Payne Dyrektoriat Środowisko Polityka spójności i ocen oddziaływania na

Bardziej szczegółowo

IR ZWIĘKSZENIE POTENCJAŁU NAUKOWO-BADAWCZEGO

IR ZWIĘKSZENIE POTENCJAŁU NAUKOWO-BADAWCZEGO Program Operacyjny Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Kryteria wyboru projektów Kryteria formalne jednakowe dla wszystkich działań wdrażanych za pośrednictwem projektów grantowych realizowanych w trybie pozakonkursowym

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego dr Stanisław Sorys Wicemarszałek Województwa Małopolskiego 1_GOSPODARKA WIEDZY 2_CYFROWA MAŁOPOLSKA 3_PRZEDSIĘBIORCZA

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Bożena Cebulska Prezes Warmińsko-Mazurskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Olsztynie 1 Warszawa, dn. 18.04.2010 2 PLAN WYSTĄPIENIA MŚP W WARMIŃSKO-MAZURSKIM

Bardziej szczegółowo

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Pytanie: Jak wykorzystać praktyczną wiedzę z zakresu wydawania decyzji środowiskowych w celu prawidłowej identyfikacji obszarów

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Aleksandra Malarz Z-ca Dyrektora Departament Integracji Europejskiej Ministerstwo Środowiska Katowice, 23 marca 2004

Bardziej szczegółowo

Prawo interwencji (ang. step in right) w projektach ppp w Polsce wprowadzenie, proponowane zmiany prawne

Prawo interwencji (ang. step in right) w projektach ppp w Polsce wprowadzenie, proponowane zmiany prawne Grupa Robocza Platformy PPP przy Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju Prawo interwencji (ang. step in right) w projektach ppp w Polsce wprowadzenie, proponowane zmiany prawne Marcin Jędrasik Naczelnik

Bardziej szczegółowo

I. Postanowienia ogólne. 1 Zakres regulacji

I. Postanowienia ogólne. 1 Zakres regulacji Regulamin świadczenia pomocy publicznej w ramach Projektu Małopolski Park Technologii Informacyjnych Ośrodek Innowacyjności Krakowskiego Parku Technologicznego realizowanego w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Krajowy System Usług. oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami. Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011

Krajowy System Usług. oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami. Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011 2011 Krajowy System Usług oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011 Krajowy System Usług (KSU) to oferta usług dla osób przedsiębiorczych w kraju - firm z sektora

Bardziej szczegółowo

Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne. Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego

Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne. Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego Architektura rozporządzeń Rozporządzenie Ogólne Rozporządzenie dla Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

Kto może skorzystać z abolicji

Kto może skorzystać z abolicji Kto może skorzystać z abolicji Z abolicji mogą skorzystać cudzoziemcy, którzy przebywają w Polsce: nieprzerwanie*co najmniej od 20 grudnia 2007 roku, których pobyt jest nielegalny w dniu wejścia w życie

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Invest Expo, Katowice, 08.12.2014 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje

Bardziej szczegółowo

IR ZWIĘKSZENIE POTENCJAŁU NAUKOWO-BADAWCZEGO

IR ZWIĘKSZENIE POTENCJAŁU NAUKOWO-BADAWCZEGO Program Operacyjny Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Kryteria wyboru projektów Kryteria formalne jednakowe dla wszystkich działań wdrażanych za pośrednictwem projektów grantowych realizowanych w trybie pozakonkursowym

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

ZEZWOLENIE NA ZAMIESZKANIE NA CZAS OZNACZONY. Warunki uzyskania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.

ZEZWOLENIE NA ZAMIESZKANIE NA CZAS OZNACZONY. Warunki uzyskania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. ZEZWOLENIE NA ZAMIESZKANIE NA CZAS OZNACZONY Warunki uzyskania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Cudzoziemiec może uzyskać w Polsce zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony. Zezwolenie

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Cel główny WRPO 2014+ POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI I SPÓJNOŚCI WOJEWÓDZTWA Alokacja

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim

Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim Katowice, 22.11.2013 r. Główne obszary działalności DOTACJE

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Katowice, 24.03.2015 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje przedsiębiorczośd

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego OŚ PRIORYTETOWA II RPO WO 2014-2020 KONKURENCYJNA

Bardziej szczegółowo

Prowadzący Andrzej Kurek

Prowadzący Andrzej Kurek Prowadzący Andrzej Kurek Centrala Rzeszów Oddziały Lublin, Katowice Zatrudnienie ponad 70 osób SprzedaŜ wdroŝenia oprogramowań firmy Comarch Dopasowania branŝowe Wiedza i doświadczenie Pełna obsługa: Analiza

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

Fundusze Unii Europejskiej wspierające zakładanie i rozwój własnej działalności gospodarczej

Fundusze Unii Europejskiej wspierające zakładanie i rozwój własnej działalności gospodarczej Fundusze Unii Europejskiej wspierające zakładanie i rozwój własnej działalności gospodarczej Iwona Czaplikowska Górnośląska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Bielsko Biała, 22 października 2009 r. Program

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

PROJEKTY WSPIERAJĄCE ROZWÓJ EKSPORTU MIKRO-, MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW PASZPORT DO EKSPORTU 1

PROJEKTY WSPIERAJĄCE ROZWÓJ EKSPORTU MIKRO-, MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW PASZPORT DO EKSPORTU 1 Informacja nt. możliwości otrzymania dofinansowania ze środków Unii Europejskiej na: PROJEKTY WSPIERAJĄCE ROZWÓJ EKSPORTU MIKRO-, MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW PASZPORT DO EKSPORTU 1 Szanowni Państwo,

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Mój region w Europie

Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Mój region w Europie Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego Harmonogram konkursów 2013 Działanie 4.3 Rozwój komercyjnych e-usług. Nabór wniosków 27.05.2013 7.06.2013 Celem działania jest zwiększenie

Bardziej szczegółowo

inwestowanie w działania na rzecz klimatu inwestowanie w program LIFE

inwestowanie w działania na rzecz klimatu inwestowanie w program LIFE inwestowanie w działania na rzecz klimatu inwestowanie w program LIFE PRZEGLĄD NOWEGO PODPROGRAMU LIFE DOTYCZĄCEGO DZIAŁAŃ NA RZECZ KLIMATU NA LATA 2014 2020 Czym jest nowy podprogram LIFE dotyczący działań

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej Wrocław, 02.06.2010 Materiał prasowy Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej W sprawnym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa coraz większego znaczenia nabierają zintegrowane systemy informatyczne.

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia 16 grudnia 2011 r. Sprawozdanie nr 111/2011 Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia

Bardziej szczegółowo

Przewodnik dla beneficjenta

Przewodnik dla beneficjenta Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Przewodnik dla beneficjenta Samorządy Warszawa 2014 1 Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Skutecznie i efektywnie wspieramy

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE DZIAŁALNOŚCI BADAWCZO ROZWOJOWEJ PRZEZ FUNDUSZE UNIJNE. Józefów, 17 marca 2015

WSPARCIE DZIAŁALNOŚCI BADAWCZO ROZWOJOWEJ PRZEZ FUNDUSZE UNIJNE. Józefów, 17 marca 2015 WSPARCIE DZIAŁALNOŚCI BADAWCZO ROZWOJOWEJ PRZEZ FUNDUSZE UNIJNE Józefów, 17 marca 2015 Fundusze dla Polski Z budżetu polityki spójności na lata 2014-2020 Polska otrzyma 82,5 mld euro, w tym: ok. 76,9 mld

Bardziej szczegółowo

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Rafał Rowiński, Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce Inwestycje w badania i rozwój są jednym ze sposobów wyjścia z kryzysu gospodarczego. Średni

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 12.08.2014, Łódź Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 12.08.2014, Łódź PLAN PREZENTACJI 1. Opis Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących Zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, wsparcie dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą podlega

Bardziej szczegółowo

PIERWSZE DOŚWIADCZENIA Z POZYSKIWANIA I REALIZACJI

PIERWSZE DOŚWIADCZENIA Z POZYSKIWANIA I REALIZACJI Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU PIERWSZE DOŚWIADCZENIA Z POZYSKIWANIA I REALIZACJI PROJEKTÓW W H2020 ORAZ RÓŻNICE WZGLĘDEM 7PR Agnieszka Kowalska Senior Project Manager Dyrektor

Bardziej szczegółowo

Kryteria formalne - wnioskodawca: Kwalifikowalność wnioskodawcy w ramach działania.

Kryteria formalne - wnioskodawca: Kwalifikowalność wnioskodawcy w ramach działania. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Kryteria wyboru projektów Kryteria formalne dla działań wdrażanych za pośrednictwem projektów realizowanych w trybie pozakonkursowym Kryteria formalne

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A.

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. powstała w 1997 r. w ramach Kontraktu Regionalnego dla województwa śląskiego. W 2000 r. Agencja została włączona w Krajowy System Usług dla małych i średnich przedsiębiorstw.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie działalności MŚP ze środków UE. Listopad 2014 r. KPMG Tax M.Michna sp. k.

Wsparcie działalności MŚP ze środków UE. Listopad 2014 r. KPMG Tax M.Michna sp. k. Wsparcie działalności MŚP ze środków UE Listopad 2014 r. KPMG Tax M.Michna sp. k. Spis treści I. Horyzont 2020 II. COSME III. JEREMIE 1 Horyzont 2020 obszary wsparcia FILAR: Wiodąca pozycja w przemyśle:

Bardziej szczegółowo

NARODOWE CENTRUM BADAŃ I ROZWOJU (NCBR)

NARODOWE CENTRUM BADAŃ I ROZWOJU (NCBR) 3 października 2014 1 NARODOWE CENTRUM BADAŃ I ROZWOJU (NCBR) agencja wykonawcza nadzorowana przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego powołana w lipcu 2007 w celu realizacji zadań z zakresu polityki

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Innowacji SA

Agencja Rozwoju Innowacji SA Agencja Rozwoju Innowacji SA Zwiększenie szansy na sukces projektów innowacyjnych Czerwiec 2012 Europa 2020 W 2010 r. Komisja Europejska przyjęła nową strategię średniookresową: Europa 2020. Strategia

Bardziej szczegółowo

25 lat działalności NFOŚiGW

25 lat działalności NFOŚiGW 25 lat działalności NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej 25 lat doświadczenia w finansowaniu projektów z obszaru ochrony środowiska powołany w okresie zmian ustrojowych w 1989

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE PROJEKTÓW ENERGETYCZNYCH Z PROGRAMÓW EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ

FINANSOWANIE PROJEKTÓW ENERGETYCZNYCH Z PROGRAMÓW EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ ENERGETYCZNYCH Z PROGRAMÓW EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ POMORSKIE DNI ENERGII Ludwik Szakiel Kierownik Referatu Instrumentów Współpracy Terytorialnej Departament Rozwoju Regionalnego i Przestrzennego

Bardziej szczegółowo

Program na rzecz Konkurencyjności i Innowacji 2007-2013 (CIP)

Program na rzecz Konkurencyjności i Innowacji 2007-2013 (CIP) Program na rzecz Konkurencyjności i Innowacji 2007-2013 (CIP) Wsparcie EKOINNOWACJI Danuta Dyrszka International Scientific Thematic Network for Environmental Technologies ENVITECH-Net N Co to znaczy ekoinnowacja?

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów z zakresu efektywności energetycznej dla przedsiębiorstw

Finansowanie projektów z zakresu efektywności energetycznej dla przedsiębiorstw Finansowanie projektów z zakresu efektywności energetycznej dla przedsiębiorstw Marcin Jamiołkowski Departament Przedsięwzięć Przemysłowych Wyzwalanie inwestycji w obszarze efektywności energetycznej Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi

Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi System finansowania ochrony środowiska w Polsce 50% 20% 40% 70% 10% 10% Nadwyżka 35% 100% 65% 2 Działalność

Bardziej szczegółowo

Mariola Misztak-Kowalska Dyrektor Departamentu Rozwoju Instytucji Otoczenia Biznesu Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Mariola Misztak-Kowalska Dyrektor Departamentu Rozwoju Instytucji Otoczenia Biznesu Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości 2013 Wdrożenie innowacyjnych rozwiązańpomoc doradcza dla MSP Mariola Misztak-Kowalska Dyrektor Departamentu Rozwoju Instytucji Otoczenia Biznesu Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Warszawa, 8 lipca

Bardziej szczegółowo

NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA

NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA PO IiŚ 2014-2020 stan prac Joanna Miniewicz WFOŚiGW w Gdańsku Fundusze polityki spójności 2014-2020 Infrastruktura i Środowisko 27 513,90 Inteligentny Rozwój 8 614,10 Wiedza,

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

Instrument finansowy LIFE+ na rzecz innowacji w ochronie środowisku. Radosław Domagała Wydział ds. projektów UE NFOŚiGW

Instrument finansowy LIFE+ na rzecz innowacji w ochronie środowisku. Radosław Domagała Wydział ds. projektów UE NFOŚiGW Instrument finansowy LIFE+ na rzecz innowacji w ochronie środowisku Radosław Domagała Wydział ds. projektów UE NFOŚiGW Początki programu LIFE Jednolity Akt Europejski (1986) + V Program Działań na Rzecz

Bardziej szczegółowo

Lp. Brzmienie kryterium Definicja kryterium Opis kryterium 1. Wnioskodawca może złożyć tylko jeden wniosek dla danego podregionu.

Lp. Brzmienie kryterium Definicja kryterium Opis kryterium 1. Wnioskodawca może złożyć tylko jeden wniosek dla danego podregionu. Załącznik nr 11 do Regulaminu konkursu - systematyka kryteriów wyboru projektów konkursowych współfinansowanych z EFS w ramach RPOWP 2014-2020, Działanie 2.3 Wspieranie powstawania i rozwoju podmiotów

Bardziej szczegółowo

Schemat prezentacji:

Schemat prezentacji: Konkursy w ramach II Priorytetu POKL: Rozwój zasobów ludzkich i potencjału adaptacyjnego przedsiębiorstw oraz poprawa stanu zdrowia osób pracujących zaplanowane do ogłoszenia w 2012 r. Katolicki Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości W imieniu Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii Sp. z o.o. oraz Targów Kielce pragnę Państwa serdecznie zaprosić do bezpłatnego udziału w IX Świętokrzyskiej Giełdzie Kooperacyjnej

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów z zakresu gospodarki odpadami. Helena Okuniewska

Finansowanie projektów z zakresu gospodarki odpadami. Helena Okuniewska Finansowanie projektów z zakresu gospodarki odpadami Helena Okuniewska 1. Środki zagraniczne 2. Środki krajowe Źródła finansowania Warunkowość ex-ante Promowanie zrównoważonych gospodarczo i środowiskowo

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty aplikowania o finansowanie z Programu Inteligentny Rozwój, 2014-2020

Praktyczne aspekty aplikowania o finansowanie z Programu Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Praktyczne aspekty aplikowania o finansowanie z Programu Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata - Dyrektor Departamentu Konkurencyjności i Innowacyjności, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Lublin,

Bardziej szczegółowo

Forum Gospodarki Niskoemisyjnej Warszawa, dnia 19 kwietnia 2013 r. Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW

Forum Gospodarki Niskoemisyjnej Warszawa, dnia 19 kwietnia 2013 r. Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW Mechanizmy wsparcia gospodarki niskoemisyjnej dotychczasowe doświadczenia i nowa perspektywa finansowa (wprowadzenie do dyskusji na IV sesji panelowej) Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW Forum

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW WSTĘP Jednym z długoterminowych celów Fabryki Komunikacji Społecznej jest korzystanie z usług dostawców spełniających wymogi bezpieczeństwa,

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Zarys wybranych programów form wsparcia MSP w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw Paweł Czyż, PARP, 2004 1. Sektorowy

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001)

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) ROMAN KOŁODZIEJ IV Konferencja Naukowo-Techniczna,,Utrzymanie ruchu w przemyśle spożywczym Szczyrk, 26 kwietnia 2012 r. 1 PLAN

Bardziej szczegółowo

PROSUMENT finansowanie energetyki rozproszonej doświadczenia wdrażania projektu Jacek Chrzanowski Prezes Zarządu WFOŚiGW w Szczecinie

PROSUMENT finansowanie energetyki rozproszonej doświadczenia wdrażania projektu Jacek Chrzanowski Prezes Zarządu WFOŚiGW w Szczecinie PROSUMENT finansowanie energetyki rozproszonej doświadczenia wdrażania projektu Jacek Chrzanowski Prezes Zarządu WFOŚiGW w Szczecinie PROGRAM PROSUMENT 16 września 2014 r. WFOŚiGW w Szczecinie podpisał

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r.

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r. Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Warszawa, 20 marca 2015 r. UMOWA PARTNERSTWA Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego. Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020

Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego. Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020 Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020 Kraków, 08 października 2015 r. Rafał Solecki - Dyrektor Małopolskie

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo